Kinh NIKAYA Phân Loại theo Chủ Đề ( (HT Thích Minh Châu dịch; Chơn Tín Toàn phân loại)
(Thích Minh Châu dịch) - 040 - Bảy Đức Phật
Nguồn: kho Dân tộc KING — Giảng Sư (văn bản trích từ PDF)

Kinh tạng Pali
(Pali Nikaya)
HT. THÍCH MINH CHÂU
Việt dịch
Ấn bản năm 1991

Phân loại theo chủ đề: CHƠN TÍN TOÀN NIKAYA PHÂN LOẠI - CHỦ ĐỀ 040

BẢY ĐỨC PHẬT Chịu trách nhiệm chính tả: TÂM MINH ANH

040

Ấn bản điện tử 2018

MỤC LỤC

DẪN NHẬP .............................................................3

1     4 Đức Phật và một ngọn núi - Kinh Núi Vepulla – Tương II, 330 .................................................8 2     7 Đức Phật chánh giác về Lý Duyên Khởi - Kinh Vipassì – Tương II, 15 ....................................13 3     Kinh A–SÁ–NANG–CHI – 32 Trường II, 549 .........................................................................26 4     Kinh VUA CÁC LOÀI RẮN – Tăng I, 688 ..43 5     Kinh ĐẠI BỔN – 14 Trường I, 431 ...............46 6     Đức Phật Kakusandha - Kinh HÀNG MA – 50 Trung I, 727 ..................................................115 7     Đức Phật Kassapa - Kinh GAVESÌ NGƯỜI TẦM CẦU – Tăng II, 657 ............................129 8     Đức Phật Kassapa - Kinh GHATIKARA – 81 Trung II, 479 .................................................136 9     Đức Phật METTEYYA ra đời - Kinh CHUYỂN LUÂN THÁNH VƯƠNG SƯ TỬ HỐNG – 26 Trường II, 353 ...............................................151

BẢY ĐỨC PHẬT                                                                        1

10 Đức Phật Sikhi - Kinh ABHIBHÙ – Tăng I, 410 .......................................................................180

BẢY ĐỨC PHẬT                                                                    2

DẪN NHẬP

1. Lời giới thiệu
 Sau khi nhận thấy tính thực tế, gần gũi, dễ hiểu và trí
tuệ tuyệt diệu trong những bài kinh của bộ ĐẠI TẠNG
KINH VIỆT NAM do Hoà Thượng Thích Minh Châu
dịch trực tiếp từ Kinh Tạng Pali, chúng tôi nhận thấy
rằng những bộ kinh này là những thực tế tuyệt diệu
trong cuộc sống và nếu những bài kinh này không
được tiếp cận và áp dụng trong cộng đồng Phật tử thì
thật là một thiệt thòi cho những người con của Phật.
 Ví như một người khi nếm được hương vị tuyệt vời của
một chiếc bánh ngon, lòng nghĩ tới những người thân
thương của mình và đem đến mời họ cùng ăn với
mình, đó chính là tâm niệm của chúng tôi khi thực
hiện công việc này. Chúng tôi với tấm lòng chân thành
sâu sắc cầu mong cho mọi người cùng có thể tiếp cận
được với Kinh Tạng Pali (kinh Nikaya) và tìm được
chân đứng trong bộ kinh này.
 Vì vậy, nhằm giới thiệu bộ kinh Nikaya đến với cộng
đồng Phật tử ở khắp nơi và nhằm giúp cho quý đạo
hữu dễ dàng tiếp cận với kinh Nikaya nên trong phiên
bản vi tính này chúng tôi đã mạo muội cẩn thận đánh

BẢY ĐỨC PHẬT                                                   3

dấu, tô màu những điểm căn bản và trọng tâm trong
các bài kinh để quý đọc giả có thể nhanh chóng nắm
hiểu được nội dung, ý nghĩa và những điểm quan
trọng của bài kinh. Công việc này đã được chúng tôi
thực hiện dựa trên sự thấy biết và kinh nghiệm thực
hành của bản thân, quý đạo hữu cố gắng đọc đi đọc
lại và suy nghiệm kỹ từng lời kinh rồi đem áp dụng
thực hành để có thể tự mình thành tựu Tuệ giác như
Đức Phật đã chỉ dạy.
2. Lợi ích của việc nghiên cứu học hỏi bộ kinh này là gì?
 Đi thẳng vào lời dạy của Đức Phật, tiếp cận trực tiếp
với những lời dạy nguyên chất của Đức Phật khi Ngài
còn tại thế, tránh được sự truyền tải ý nghĩa giáo
pháp có khi đúng, có khi lệch của các vị này vị kia,
tránh được việc đến với đạo Phật nhưng nhìn nhận
và hiểu biết đạo Phật thông qua lăng kính của người
khác.
 Biết được với những sự kiện đã từng xảy ra trong thời
kỳ Đức Phật còn tại thế như: hoàn cảnh xã hội thời
đó, đời sống thực tế của Đức Phật và các cuộc thuyết
giảng Chánh Pháp của Ngài.
 Trí tuệ được mở rộng, biết được đôi phần về trí tuệ
thâm sâu vi diệu của Đức Phật qua các bài thuyết

BẢY ĐỨC PHẬT                                                 4

giảng của Ngài và qua các cuộc cật vấn, chất vấn của
ngoại đạo.
 Được làm quen với các Pháp học và Pháp hành mà
Đức Phật đã trình bày dưới nhiều hình thức đa dạng
khác nhau. Học hỏi được nhiều cách tu tập, nhiều
phương diện tu tập, không bị hạn chế bó buộc trong
một phương diện tu tập theo một trường phái nào.
 Có được một cái nhìn trực tiếp, trực diện đối với
Chánh Pháp, giúp cho người tu tập không đi lệch ra
ngoài Chánh Pháp, không làm uổng phí thời gian và
công sức mà người tu tập đã bỏ ra để nghiên cứu tìm
hiểu học hỏi và thực hành Phật Pháp, giúp cho nhiệt
tình và ước nguyện của người tu học chân chánh được
thành đạt, có kết quả tốt đẹp và lợi ích thiết thực ngay
trong đời sống hiện tại.
 Có được đầy đủ những phương tiện để thực hiện Pháp
học vàPháp hành, biết rõ những gì mình cần phải làm
trên con đường đi đến sự chấm dứt khổ đau.
 Trong khi đọc, nghe, nghiên cứu, học hỏi các bản
kinh thì tâm được an trú vào trong Chánh Tri Kiến,
tham sân si được vắng mặt trong lúc ấy, tâm được an
trú vào trong Chánh Pháp.

BẢY ĐỨC PHẬT                                                   5

 Ngay trong hiện tại gieo kết được những thiện duyên tốt lành đối với Chánh Pháp của Đức Phật, có thể thẳng tiến đến việc tu tập sự giải thoát sanh tử ngay trong kiếp hiện tại. Nhưng nếu ngay trong hiện tại không đạt được sự giải thoát thì những thiện duyên này sẽ giúp được cho các đời sau: khi được sanh ra, tâm luôn hướng về sự tìm cầu Chánh Pháp, yêu thích tìm kiếm những lời dạy nguyên gốc của Đức Phật, và đồng thời tâm cũng luôn hướng về sự không ưa thích đối với các tà Pháp, tránh xa các tà thuyết không chân chánh, không có cảm xúc cảm tình đối với các tà đạo, tránh được các con đường tu tập sai lệch làm uổng phí công sức và tâm nguyện của người tu tập mà vẫn không đạt được sự giải thoát khổ đau.  Trong quá trình học hỏi nghiên cứu cẩn thận các bản kinh này thì Chánh Tri Kiến đi đến thành tựu đầy đủ, Giới Hạnh đi đến thành tựu đầy đủ, ba kiết sử Thân Kiến, Hoài Nghi, Giới Cấm Thủ được đoạn tận, chứng được Dự Lưu Quả, là bậc Dự Lưu, chỉ còn tái sanh tối đa là bảy lần giữa chư Thiên và loài người, không còn bị đọa vào trong các đường ác sanh như địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh.  Khi thân hoại mạng chung nếu bị thất niệm, tâm không được tỉnh giác, thì khi tái sanh đời sau, lúc đầu

BẢY ĐỨC PHẬT                                                  6

không nhớ được đạo pháp, nhưng sau đó sẽ có những
nhân duyên đưa đến giúp cho tâm trí từ từ nhớ lại và
tiếp tục tu tập trong vòng tối đa bảy lần tái sanh là sẽ
đi đến sự chứng đạt được tâm hoàn toàn tịch lặng
thoát ly sanh tử, thoát ly đau khổ, thoát khỏi mọi ràng
buộc, phiền não đối với năm thủ uẩn.
3. Lòng tri ân
 Chúng ta, những người đến với đạo thoát ly sanh tử
của Đức Phật sau khi Ngài nhập diệt đã trên 2500
năm, nhưng may mắn quá lớn cho chúng ta đó là việc
chúng ta vẫn còn được thấy, được gặp, được học hỏi
và được hành trì theo những bản kinh nguyên chất
truyền thống của Đức Phật. Xin hạnh phúc tri ân sự
may mắn này của mình và xin chân thành vô lượng
cung kính tri ân Hòa Thượng Thích Minh Châu,
người đã bỏ nhiều thời gian, nhiều tâm huyết để làm
cho Chánh Pháp được sáng tỏ đối với những người
con của Đức Phật tại Việt Nam.
 Xin chân thành cung kính cúi đầu tri ân Hoà Thượng
- vị ân sư của Phật tử Việt Nam.

Pháp quốc, ngày 05 tháng 07 năm 2014 Người trình bày - Chơn Tín Toàn

BẢY ĐỨC PHẬT                                                     7

1   4 Đức Phật và một ngọn núi - Kinh Núi Vepulla – Tương II, 330

Núi Vepulla – Tương II, 330

1) Một thời Thế Tôn trú ở Ràjagaha ( Vương Xá ), tại núi Gijjhakùta ( Linh Thứu ).

2) Tại đấy Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo...

3) Thế Tôn nói như sau:

- Vô thỉ là luân hồi này, này các Tỷ-kheo. Khởi điểm
không thể nêu rõ đối với sự lưu chuyển luân hồi của
các chúng sanh bị vô minh che đậy, bị tham ái trói
buộc.

4) Thuở xưa, này các Tỷ-kheo, núi Vepulla này được biết với tên là Pàcìnavamsa. Lúc bấy giờ, dân chúng được biết với tên là Tivàrà. Này các Tỷ-kheo, dân chúng Tivàrà có tuổi thọ đến 40.000 năm. Này các Tỷ-kheo, dân chúng Tivàrà phải bốn ngày để leo lên núi Pàcìnavamsa, phải bốn ngày để leo xuống.

5) Lúc bấy giờ, này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Kakusandha, bậc Ứng Cúng, Chánh Đẳng Giác xuất hiện ở đời. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Kakusandha,

BẢY ĐỨC PHẬT                                           8

bậc Ứng Cúng, Chánh Đẳng Giác, có hai vị đệ tử, hai vị thượng thủ, hiền thiện tên là Vidhura và Sajìva.

6) Hãy nhìn xem, này các Tỷ-kheo, tên của hòn núi ấy đã biến mất, dân chúng ấy đã mệnh chung, và bậc Thế Tôn ấy đã nhập diệt.

7) Này các Tỷ-kheo,

- Vô thường như vậy, là các hành.
- Không kiên cố như vậy, là các hành.
- Bất an như vậy, là các hành.
Cho đến như vậy, này các Tỷ-kheo là vừa đủ để
nhàm chán, là vừa đủ để từ bỏ, là vừa đủ để giải thoát
đối với tất cả các hành.

8) Thuở xưa, này các Tỷ-kheo, núi Vepulla này được
biết với tên là Vànkaka. Lúc bấy giờ, này các Tỷ-
kheo, dân chúng được biết với tên là Rohita. Này các
Tỷ-kheo, dân chúng Rohita có tuổi thọ đến 30.000
năm. Này các Tỷ-kheo, dân chúng Rohita phải ba
ngày để leo lên núi Vànkaka, phải ba ngày để leo
xuống.

9) Lúc bấy giờ, này các Tỷ-kheo, Thế Tôn
Konàgamana, bậc Ứng Cúng, Chánh Đẳng Giác
xuất hiện ở đời. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn
Konàgamana, bậc Ứng Cúng, Chánh Đẳng Giác, có

BẢY ĐỨC PHẬT                                             9

hai vị đệ tử, hai vị thượng thủ, hiền thiện tên là Bhìyya và Suttara.

10) Hãy nhìn xem, này các Tỷ-kheo, tên của hòn núi
ấy đã biến mất, dân chúng ấy đã mệnh chung, và bậc
Thế Tôn ấy đã nhập diệt. Vô thường như vậy, này
các Tỷ-kheo, là các hành... là vừa đủ để giải thoát đối
với tất cả các hành.

11) Thuở xưa, này các Tỷ-kheo, núi Vepulla này
được biết với tên là Supassa. Lúc bấy giờ, này các
Tỷ-kheo, dân chúng được biết với tên là Suppiya.
Này các Tỷ-kheo, dân chúng Suppiya có tuổi thọ đến
20.000 năm. Này các Tỷ-kheo, dân chúng Suppiya
phải hai ngày để leo núi Supassa, phải hai ngày để
leo xuống.

12) Lúc bấy giờ, Thế Tôn Kassapa, bậc Ứng Cúng,
Chánh Đẳng Giác xuất hiện ở đời. Này các Tỷ-kheo,
Thế Tôn Kassapa, bậc Ứng Cúng, Chánh Đẳng Giác,
có hai đệ tử, hai vị thượng thủ, hiền thiện tên là Tissa
và Bhàradvàja.

13) Hãy nhìn xem, này các Tỷ-kheo, tên của hòn núi ấy đã biến mất, dân chúng ấy đã mệnh chung, và bậc Thế Tôn ấy đã nhập diệt.

BẢY ĐỨC PHẬT                                               10

14) Vô thường như vậy, này các Tỷ-kheo, là các
hành. Không kiên cố như vậy, này các Tỷ-kheo, là
các hành... là vừa đủ để được giải thoát đối với tất cả
các hành.

15) Hiện tại, này các Tỷ-kheo, núi Vepulla này được biết với tên là Vepulla. Hiện tại, này các Tỷ-kheo, dân chúng ấy được biết với tên là Magadhaka. Tuổi thọ dân chúng Magadhaka ấy, này các Tỷ-kheo, là ít, nhẹ, không bao nhiêu, họ sống lâu cho đến 100 tuổi hay hơn một chút. Dân chúng Magadhaka, này các Tỷ-kheo, leo lên núi Vepulla này trong một thời gian ngắn, leo xuống trong một thời gian ngắn.

16) Hiện tại, này các Tỷ-kheo, Ta, bậc Ứng Cúng,
Chánh Đẳng Giác xuất hiện ở đời. Này các Tỷ-kheo,
Ta có hai vị đệ tử, hai vị thượng thủ, hiền thiện tên
là Sàriputta và Moggallàna.

17) Một thời sẽ đến, này các Tỷ-kheo, tên của ngọn núi này sẽ biến mất, dân chúng sẽ mệnh chung, và Ta sẽ nhập diệt.

18) Này các Tỷ-kheo,

- Vô thường như vậy, là các hành. - Không kiên cố như vậy, là các hành. - Bất an như vậy, là các hành.

BẢY ĐỨC PHẬT                                              11

Cho đến như vậy, này các Tỷ-kheo, là vừa đủ để được nhàm chán, là vừa đủ để từ bỏ, là vừa đủ để giải thoát đối với tất cả các hành.

19) Thế Tôn nói như vậy, bậc Thiện Thệ nói như vậy xong, bậc Đạo Sư lại nói thêm:

Pacinavamsa,
Với dân Tivàra,
Tên núi Vankaka
Với dân Rohita,
Tên núi Vupassa
Với dân Suppiyà,
Tên núi Vepulla,
Với dân Magadha,
Chư hành là vô thường,
Phải sanh rồi phải diệt,
Sau khi sanh, chúng diệt,
Chúng tịnh là an lạc.

BẢY ĐỨC PHẬT                                            12

2   7 Đức Phật chánh giác về Lý Duyên Khởi - Kinh Vipassì – Tương II, 15

Vipassì – Tương II, 15

1) Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassì bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, trước khi Ngài giác ngộ, chưa chứng Chánh Đẳng Giác, còn là Bồ-tát, đã khởi lên tư tưởng sau đây: "Thật sự thế giới này đang lâm nguy, bị sanh, bị già, bị chết, đoạn diệt và tái sanh; và từ nơi đau khổ này, không biết xuất ly, thoát khỏi già và chết; từ nơi đau khổ này, không biết khi nào biết đến xuất ly, thoát khỏi già và chết".

3) Rồi này các Tỷ-kheo, Bồ-tát Vipassì suy nghĩ như sau: "Do cái gì có mặt, già, chết có mặt? Do duyên gì, già, chết (sanh khởi)?".

Sau khi như lý tư duy, này các Tỷ-kheo, Bồ-tát
Vipassì nhờ trí tuệ, phát sinh minh kiến như sau: "Do
sanh có mặt, già chết có mặt. Do duyên sanh, già
chết (sanh khởi)".

BẢY ĐỨC PHẬT                                             13

4) Rồi Bồ-tát Vipassì lại suy nghĩ như sau: "Do cái gì có mặt, sanh có mặt? Do duyên gì, sanh sanh khởi?".

Sau khi như lý tư duy, này các Tỷ- kheo, Bồ-tát
Vipassì nhờ trí tuệ, phát sinh minh kiến như sau: "Do
hữu có mặt nên sanh có mặt. Do duyên hữu, sanh
(sanh khởi)".

5) Rồi này các Tỷ-kheo, Bồ-tát Vipassì lại suy nghĩ như sau: "Do cái gì có mặt, hữu có mặt? Do duyên gì, hữu (sanh khởi)?"

Rồi này các Tỷ- kheo, sau khi như lý tư duy, Bồ-tát
Vipassì nhờ trí tuệ, phát sinh minh kiến như sau: "Do
thủ có mặt, nên hữu có mặt. Do duyên thủ, hữu sanh
khởi".

6) Rồi này các Tỷ-kheo, Bồ-tát Vipassì lại suy nghĩ như sau: "Do cái gì có mặt, thủ có mặt? Do duyên gì, thủ sanh khởi?"

Rồi này các Tỷ- kheo, sau khi như lý tư duy, Bồ-tát
Vipassì nhờ trí tuệ, phát sinh minh kiến như sau: "
Do ái có mặt nên thủ có mặt. Do duyên ái, thủ sanh
khởi ".

BẢY ĐỨC PHẬT                                            14

7) Rồi này các Tỷ-kheo, Bồ-tát Vipassì lại suy nghĩ như sau: "Do cái gì có mặt, ái có mặt? Do duyên gì, ái sanh khởi?"

Rồi này các Tỷ- kheo, sau khi như lý tư duy, Bồ-tát
Vipassì nhờ trí tuệ, phát sinh minh kiến như sau: "
Do thọ có mặt nên ái có mặt. Do duyên thọ, nên ái
sanh khởi ".

8) Rồi này các Tỷ-kheo, Bồ-tát Vipassì lại suy nghĩ như sau: "Do cái gì có mặt, thọ có mặt? Do duyên gì, thọ sanh khởi?"

Rồi này các Tỷ- kheo, sau khi như lý tư duy, Bồ-tát
Vipassì nhờ trí tuệ phát sinh minh kiến như sau: "Do
xúc có mặt nên thọ có mặt. Do duyên xúc, thọ sanh
khởi ".

9) Rồi này các Tỷ-kheo, Bồ-tát Vipassì lại suy nghĩ như sau: "Do cái gì có mặt, xúc có mặt? Do duyên gì, xúc sanh khởi? "

Rồi này các Tỷ- kheo, sau khi như lý tư duy, Bồ-tát
Vipassì nhờ trí tuệ, phát sinh minh kiến như sau: "Do
sáu xứ có mặt nên xúc có mặt. Do duyên sáu xứ, xúc
sanh khởi".

BẢY ĐỨC PHẬT                                            15

10) Rồi này các Tỷ-kheo, Bồ-tát Vipassì lại suy nghĩ như sau: "Do cái gì có mặt, sáu xứ có mặt? Do duyên gì, sáu xứ sanh khởi? "

Rồi này các Tỷ-kheo, sau khi như lý tư duy, Bồ-tát
Vipassì nhờ trí tuệ, phát sinh minh kiến như sau: "
Do danh sắc có mặt nên sáu xứ có mặt. Do duyên
danh sắc, sáu xứ sanh khởi ".

11) Rồi này các Tỷ-kheo, Bồ-tát Vipassì lại suy nghĩ như sau: "Do cái gì có mặt, danh sắc có mặt? Do duyên gì, danh sắc sanh khởi?"

Rồi này các Tỷ-kheo, sau khi như lý tư duy, Bồ-tát
Vipassì nhờ trí tuệ, phát sinh minh kiến như sau: "Do
thức có mặt nên danh sắc có mặt. Do duyên thức,
danh sắc sanh khởi ".

12) Rồi này các Tỷ-kheo, Bồ-tát Vipassì lại suy nghĩ như sau: "Do cái gì có mặt, thức có mặt? Do duyên gì, thức sanh khởi? "

Rồi này các Tỷ- kheo, sau khi như lý tư duy, Bồ-tát
Vipassì nhờ trí tuệ, phát sinh minh kiến như sau: "Do
hành có mặt nên thức có mặt. Do duyên hành, thức
sanh khởi ".

BẢY ĐỨC PHẬT                                            16

13) Rồi này các Tỷ-kheo, Bồ-tát Vipassì lại suy nghĩ như sau: "Do cái gì có mặt, hành có mặt? Do duyên gì, hành sanh khởi? "

Rồi này các Tỷ- kheo, sau khi như lý tư duy, Bồ-tát
Vipassì nhờ trí tuệ, phát sinh minh kiến như sau: "Do
vô minh có mặt nên hành có mặt. Do duyên vô minh,
hành sanh khởi ".

14) Như vậy, vô minh duyên hành; hành duyên thức;
thức duyên danh sắc; danh sắc duyên sáu xứ; sáu xứ
duyên xúc; xúc duyên thọ; thọ duyên ái; ái duyên
thủ; thủ duyên hữu; hữu duyên sanh; sanh duyên già
chết, sầu, bi, khổ, ưu, não được sanh khởi. Như vậy
là sự tập hợp của toàn bộ khổ uẩn này.

15) "Tập khởi, tập khởi", này các Tỷ-kheo, đối với
các pháp từ trước chưa từng được nghe, với Bồ-tát
Vipassì, nhãn khởi lên, trí khởi lên, tuệ khởi lên,
minh khởi lên, quang khởi lên.

16) Và này các Tỷ-kheo, Bồ-tát Vipassì lại suy nghĩ như sau: "Cái gì không có mặt nên già, chết không có mặt? Do cái gì diệt, già, chết diệt?"

Rồi này các Tỷ-kheo, sau khi như lý tư duy, Bồ tát Vipassì nhờ trí tuệ, phát sanh minh kiến như sau: "Do

BẢY ĐỨC PHẬT                                            17

sanh không có mặt nên già chết không có mặt. Do sanh diệt nên già chết diệt ".

17) Rồi này các Tỷ-kheo, Bồ-tát Vipassì lại suy nghĩ như sau: "Cái gì không có mặt nên sanh không có mặt? Do cái gì diệt nên sanh diệt?"

Rồi này các Tỷ-kheo, sau khi như lý tư duy, Bồ-tát
Vipassì nhờ trí tuệ, phát sanh minh kiến như sau: "Do
hữu không có mặt nên sanh không có mặt. Do hữu
diệt nên sanh diệt ".

18) Rồi này các Tỷ-kheo, Bồ-tát Vipassì lại suy nghĩ như sau: "Cái gì không có mặt nên hữu không có mặt? Do cái gì diệt nên hữu diệt? "

Rồi này các Tỷ-kheo, sau khi như lý tư duy, Bồ-tát
Vipassì nhờ trí tuệ, phát sanh minh kiến như sau: "Do
thủ không có mặt nên hữu không có mặt. Do thủ diệt
nên hữu diệt".

19) Rồi này các Tỷ-kheo, Bồ-tát Vipassì lại suy nghĩ như sau: "Cái gì không có mặt nên thủ không có mặt? Do cái gì diệt nên thủ diệt?"

Rồi này các Tỷ-kheo, sau khi như lý tư duy, Bồ-tát Vipassì nhờ trí tuệ, phát sanh minh kiến như sau: "Do

BẢY ĐỨC PHẬT                                            18

ái không có mặt nên thủ không có mặt. Do ái diệt nên thủ diệt".

20) Rồi này các Tỷ-kheo, Bồ-tát Vipassì lại suy nghĩ như sau: "Cái gì không có mặt nên ái không có mặt? Do cái gì diệt nên ái diệt?"

Rồi này các Tỷ-kheo, sau khi như lý tư duy, Bồ-tát
Vipassì nhờ trí tuệ, phát sanh minh kiến như sau: "Do
thọ không có mặt nên ái không có mặt. Do thọ diệt
nên ái diệt ".

21) Rồi này các Tỷ-kheo, Bồ-tát Vipassì lại suy nghĩ như sau: "Cái gì không có mặt nên thọ không có mặt? Do cái gì diệt nên thọ diệt?"

Rồi này các Tỷ-kheo, sau khi như lý tư duy, Bồ-tát
Vipassì nhờ trí tuệ, phát sanh minh kiến như sau: "Do
xúc không có mặt nên thọ không có mặt. Do xúc diệt
nên thọ diệt ".

22) Rồi này các Tỷ-kheo, Bồ-tát Vipassì lại suy nghĩ như sau: "Cái gì không có mặt nên xúc không có mặt? Do cái gì diệt nên xúc diệt?"

Rồi này các Tỷ-kheo, sau khi như lý tư duy, Bồ-tát Vipassì nhờ trí tuệ, phát sanh minh kiến như sau: "Do

BẢY ĐỨC PHẬT                                            19

sáu xứ không có mặt nên xúc không có mặt. Do sáu xứ diệt, nên xúc diệt ".

23) Rồi này các Tỷ-kheo, Bồ-tát Vipassì lại suy nghĩ như sau: "Cái gì không có mặt nên sáu xứ không có mặt? Do cái gì diệt nên sáu xứ diệt?"

Rồi này các Tỷ-kheo, sau khi như lý tư duy, Bồ-tát
Vipassì nhờ trí tuệ, phát sanh minh kiến như sau: "Do
danh sắc không có mặt nên sáu xứ không có mặt. Do
danh sắc diệt nên sáu xứ diệt ".

24) Rồi này các Tỷ-kheo, Bồ-tát Vipassì lại suy nghĩ như sau: "Do cái gì không có mặt nên danh sắc không có mặt? Do cái gì diệt nên danh sắc diệt? "

Rồi này các Tỷ-kheo, sau khi như lý tư duy, Bồ-tát
Vipassì nhờ trí tuệ, phát sanh minh kiến như sau: "Do
thức không có mặt nên danh sắc không có mặt. Do
thức diệt nên danh sắc diệt ".

25) Rồi này các Tỷ-kheo, Bồ-tát Vipassì lại suy nghĩ như sau: "Do cái gì không có mặt nên thức không có mặt? Do cái gì diệt nên thức diệt? "

Rồi này các Tỷ-kheo, sau khi như lý tư duy, Bồ-tát Vipassì nhờ trí tuệ, phát sanh minh kiến như sau: "Do

BẢY ĐỨC PHẬT                                            20

hành không có mặt nên thức không có mặt. Do hành diệt nên thức diệt".

26) Rồi này các Tỷ-kheo, Bồ-tát Vipassì lại suy nghĩ như sau: "Do cái gì không có mặt nên hành không có mặt? Do cái gì diệt nên hành diệt?"

Rồi này các Tỷ-kheo, sau khi như lý tư duy, Bồ-tát
Vipassì nhờ trí tuệ, phát sanh minh kiến như sau: "Do
vô minh không có mặt nên hành không có mặt. Do
vô minh diệt nên hành diệt ".

27) Như vậy, do vô minh diệt nên hành diệt. Do hành diệt nên thức diệt. Do thức diệt nên danh sắc diệt. Do danh sắc diệt nên sáu xứ diệt. Do sáu xứ diệt nên xúc diệt. Do xúc diệt nên thọ diệt. Do thọ diệt nên ái diệt. Do ái diệt nên thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt. Do hữu diệt nên sanh diệt. Do sanh diệt nên già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não, diệt. Như vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ khổ uẩn này.

28) "Đoạn diệt, đoạn diệt", này các Tỷ-kheo, trong
các pháp từ trước chưa từng được nghe, đối với Bồ-
tát Vipassì, nhãn khởi lên, trí khởi lên, tuệ khởi lên,
minh khởi lên, quang khởi lên.

BẢY ĐỨC PHẬT                                               21

Sikhì (Thi-khí) – 23tu2

- Này các Tỷ-kheo, với Thế Tôn Sikhì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác... (như trên)...

Vessabhu (Tỳ-xá-phù) – 23tu2

- Rồi này các Tỷ-kheo, với Thế Tôn Vessabhu, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác... (như trên)...

Kakusandha (Câu-lưu-tôn) – 23tu2

- Rồi này các Tỷ-kheo, với Thế Tôn Kakusandha, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác... (như trên)...

Konàgamana (Câu-na-hàm). – 23tu2

- Rồi này các Tỷ-kheo, với Thế Tôn Konàgamana, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác... (như trên)...

Kassapa (Ca-diếp) – 23tu2

- Rồi này các Tỷ-kheo, với Thế Tôn Kassapa, bậc A- la-hán, Chánh Đẳng Giác... (như trên)...

Mahà Sakyamuni Gotama Đại Thíchca mâuni Cùđàm – 23tu2

BẢY ĐỨC PHẬT                                          22

1) Tại Sàvatthi.

2) Thuở xưa, này các Tỷ-kheo, trước khi Ta giác
ngộ, chưa chứng Chánh Đẳng Giác, còn là Bồ-tát, tư
tưởng sau đây được khởi lên: "Thật sự thế giới này
bị hãm trong khổ não, bị sanh, bị già, bị chết, bị
đoạn diệt và bị tái sanh; và từ nơi đau khổ này,
không biết sự xuất ly, thoát khỏi già chết; từ nơi
đau khổ này, không biết khi nào được biết đến sự
xuất ly già chết ".

3) Rồi này các Tỷ-kheo, Ta lại suy nghĩ như sau:
"Cái gì có mặt, già, chết có mặt? Do duyên gì, già
chết sanh khởi?" Rồi này các Tỷ-kheo, sau khi như
lý tư duy, nhờ trí tuệ, Ta phát sinh minh kiến như
sau: "Do sanh có mặt nên già chết có mặt. Do duyên
sanh nên già chết sanh khởi".

4 - 13) Rồi này các Tỷ-kheo, Ta lại suy nghĩ như sau:
"Cái gì có mặt, sanh mới có mặt... hữu... thủ... ái...
thọ... xúc... sáu xứ... danh sắc... thức... hành... do
duyên gì hành sanh khởi?"

Rồi này các Tỷ-kheo, sau khi như lý tư duy về vấn
đề này, nhờ trí tuệ, Ta phát sanh minh kiến như sau:
"Do vô minh có mặt nên hành có mặt. Do duyên vô
minh nên hành sanh khởi ".

BẢY ĐỨC PHẬT                                             23

14) Như vậy vô minh duyên hành; hành duyên
thức; thức duyên danh sắc; danh sắc duyên sáu xứ;
sáu xứ duyên xúc; xúc duyên thọ; thọ duyên ái; ái
duyên thủ; thủ duyên hữu; hữu duyên sanh; sanh
duyên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não được khởi lên.
Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này.

15) "Tập khởi, tập khởi", này các Tỷ-kheo, đối với
các pháp từ trước chưa từng được nghe, chính nơi
Ta, nhãn khởi lên, trí khởi lên, tuệ khởi lên, minh
khởi lên, quang khởi lên.

16) Rồi này các Tỷ-kheo, Ta lại suy nghĩ như sau:
"Cái gì không có mặt, già chết không có mặt? Do cái
gì diệt, nên già chết diệt?" Rồi này các Tỷ-kheo, sau
khi như lý tư duy về vấn đề này, nhờ trí tuệ, Ta phát
sanh minh kiến như sau: "Do sanh không có mặt nên
già chết không có mặt. Do sanh diệt nên già chết
diệt".

17) Rồi này các Tỷ-kheo, Ta lại suy nghĩ như sau: "
Cái gì không có mặt, sanh không có
mặt. ..hữu. ..thủ. ..ái. ..thọ. ..xúc. ..sáu xứ...danh
sắc. ..thức. ..hành... Do cái gì diệt, hành diệt? "

Rồi này các Tỷ-kheo, sau khi như lý tư duy về vấn đề này, nhờ trí tuệ, Ta phát sanh minh kiến như sau:

BẢY ĐỨC PHẬT                                             24

"Do vô minh không có mặt nên hành không có mặt. Do vô minh diệt nên hành diệt"

27) Như vậy, do vô minh diệt nên hành diệt. Do hành diệt nên thức diệt. Do thức diệt nên danh sắc diệt. Do danh sắc diệt nên sáu xứ diệt. Do sáu xứ diệt nên xúc diệt. Do xúc diệt nên thọ diệt. Do thọ diệt nên ái diệt. Do ái diệt nên thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt. Do hữu diệt nên sanh diệt. Do sanh diệt nên già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não, diệt. Như vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ khổ uẩn này.

28) "Đoạn diệt, đoạn diệt", này các Tỷ-kheo, đối
với các pháp từ trước chưa từng được nghe, chính
nơi Ta nhãn khởi lên, trí khởi lên, tuệ khởi lên, minh
khởi lên, quang khởi lên.

BẢY ĐỨC PHẬT                                             25

3   Kinh A–SÁ–NANG–CHI – 32 Trường II, 549

KINH A-SÁ-NANG-CHI (ATANATIYA SUTTANA)– Bài kinh số 32 – Trường II, 549

Như vậy tôi nghe.

1. Một thời Thế Tôn ở tại Ràjagaha (Vương Xá), núi
Gijjhakùta (Linh Thứu). Bốn Thiên vương sau khi
sắp đặt trấn giữ bốn phương với đại quân Yakkha
(Dạ-xoa), đại quân Gandhabba (Càn-thát-bà), đại
quân Kumbhanda (Cưu-bàn-trà) và đại quân Nàga
(Na-già), án ngữ bốn phương, bảo trì bốn phương,
trong đêm tối thâm sâu, với hào quang tuyệt diệu
chói sáng toàn thể núi Linh Thứu, đến tại chỗ Thế
Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một
bên. Các vị Dạ-xoa, có vị đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi
xuống một bên; có vị nói lên những lời chúc tụng,
hỏi thăm, rồi ngồi xuống một bên; có vị nói lên tên
họ rồi ngồi xuống một bên; có vị im lặng, rồi ngồi
xuống một bên.

2. Sau khi ngồi xuống một bên, đại vương Vessavana (Tỳ-sa-môn) bạch Thế Tôn:

BẢY ĐỨC PHẬT                                          26

 Bạch Thế Tôn, có những thượng phẩm Dạ-xoa
không tin tưởng Thế Tôn; bạch Thế Tôn có
những thượng phẩm Dạ-xoa tin tưởng Thế
Tôn,
 Bạch Thế Tôn, có những trung phẩm Dạ-xoa
không tin tưởng Thế Tôn; bạch Thế Tôn, có
những trung phẩm Dạ-xoa tin tưởng Thế Tôn.
 Bạch Thế Tôn, có những hạ phẩm Dạ-xoa
không tin tưởng Thế Tôn, có những hạ phẩm
Dạ-xoa tin tưởng Thế Tôn.
 Bạch Thế Tôn, nhưng phần lớn các Dạ-xoa
không tin tưởng Thế Tôn. Vì sao vậy? Bạch
Thế Tôn. Thế Tôn thuyết pháp để từ bỏ sát
sanh, thuyết pháp để từ bỏ trộm cắp, thuyết
pháp để từ bỏ tà dâm, thuyết pháp để từ bỏ nói
láo, thuyết pháp để từ bỏ không uống các loại
rượu. Bạch Thế Tôn, tuy vậy phần lớn các Dạ-
xoa đều không từ bỏ sát sanh, không từ bỏ trộm
cắp, không từ bỏ tà dâm, không từ bỏ nói láo,
không từ bỏ uống các loại rượu. Đối với họ,
Pháp ấy không được ưa thích, không được đón
mừng.
 Bạch Thế Tôn, có những đệ tử của Thế Tôn,
sống trong chốn thâm sâu cùng cốc, ít tiếng, ít
động, có gió mát từ ngoài đồng thổi, che dấu
không cho người thấy, thích hợp tịnh tu. Tại
chỗ ấy, có những thượng phẩm Dạ-xoa không

BẢY ĐỨC PHẬT                                         27

tin tưởng lời dạy Thế Tôn. Bạch Thế Tôn, hãy
học chú Atànàtiyarakkha (A-sá-nang-chi Hộ
Kinh) để họ được lòng tin, để các vị Tỷ-kheo,
Tỷ-kheo-ni, Nam cư sĩ, Nữ cư sĩ có thể sống an
lạc, được che chở, được hộ trì không bị tai họa.

Thế Tôn im lặng chấp thuận.

3. Rồi đại vương Vessavana, biết được Thế Tôn đã chấp thuận, trong giờ phút ấy, đọc lên bài Atànàtiya Hộ Kinh:

- Đảnh lễ Vipassi (Tỳ-bà-thi),
Sáng suốt và huy hoàng!
- Đảnh lễ đấng Sikhi (Thi-khí)
Có lòng thương muôn loài!
- Đảnh lễ Vessabha (Tỳ-xá-bà),
Thanh tịnh, tu khổ hạnh!
- Đảnh lễ Kakusandha (Câu-lâu-tôn),
Vị nhiếp phục ma quân!
- Đảnh lễ Konàgamana, (Câu-na-hàm)
Bà-la-môn viên mãn!
- Đảnh lễ Kassapa (Ca-diếp),
Vị giải thoát muôn mặt!
- Đảnh lễ Angirasa,
Vị Thích tử huy hoàng,
Đã thuyết chơn diệu pháp,
Diệt trừ mọi khổ đau!

BẢY ĐỨC PHẬT                                            28

Ai yểm ly thế giới,
Nhìn đời đúng như chơn,
Vị ấy không hai lưỡi,
Bậc vĩ đại thanh thoát.
- Cùng đảnh lễ Gotama,
Lo an lạc Nhơn Thiên
Trì giới đức viên mãn!
Bậc vĩ đại thanh thoát!

4.

Mặt trời sáng mọc lên,
Vầng thái dương tròn lớn,
Khi mặt trời mọc lên,
Đêm tối liền biến mất.

Khi mặt trời mọc lên
Liền được gọi là ngày.
Biển cả hải triều động,
Như hồ nước thâm sâu.
Ở đấy mọi người biết,
Chính biển cả hải triều,
Dân chúng gọi phương ấy
Là phương Purimà, (phương Đông).
Vị trị vì phương ấy,
Bậc đại vương danh xưng,
Chủ loài Càn-thát-bà,
Danh gọi Dhatarattha (Trì Quốc Thiên

BẢY ĐỨC PHẬT                                   29

vương).
Càn-thát-bà hầu quanh,
Hưởng múa hát của họ.
Vua này có nhiều con,
Ta nghe chỉ một tên,
Tám mươi và mười một,
Đại lực, danh Inda.
Họ chiêm ngưỡng Thế Tôn,
Thuộc giòng họ mặt trời.
Từ xa, họ lễ Phật,
Bậc vĩ đại thanh thoát.
"Đảnh lễ bậc Siêu Nhân!
Đảnh lễ bậc Thượng nhân!
Thiện tâm nhìn chúng con,
Phi nhơn cũng lễ Ngài".
Đã nhiều lần, nghe hỏi,
Nên đảnh lễ như vậy,
"Quý vị xin đảnh lễ,
Gotama chiến thắng!
Chúng con xin đảnh lễ,
Gotama chiến thắng!
Đảnh lễ Gotama,
Bậc trí đức viên mãn".

5.

BẢY ĐỨC PHẬT                        30

Họ được gọi Peta,
Nói hai lưỡi, sau lưng,
Sát sanh và tham đắm,
Đạo tặc và man trá,
Dân chúng gọi phương ấy,
Là phương Dakkhinà (phương Nam).
Vị trị vì phương ấy,
Bậc đại vương, danh xưng,
Chủ loài Kumbhanda (Cưu-bàn-trà)
Danh gọi Virùlhaka (Tỳ-lâu-lặc).
Kumbhanda hầu quanh,
Hưởng múa hát của họ.
Vua này có nhiều con,
Ta nghe chỉ một tên,
Tám mươi và mười một,
Đại lực, danh Inda.
Họ chiêm ngưỡng Thế Tôn,
Thuộc giòng họ mặt trời.
Từ xa, họ lễ Phật,
Bậc vĩ đại thanh thoát.
"Đảnh lễ bậc Siêu Nhân!
Đảnh lễ bậc Thượng nhân!
Thiện tâm nhìn chúng con,
Phi nhơn cũng lễ Ngài".
Đã nhiều lần, nghe hỏi,
Nên đảnh lễ như vậy,
"Quý vị xin đảnh lễ,

BẢY ĐỨC PHẬT                               31

Gotama chiến thắng!
Chúng con xin đảnh lễ,
Gotama chiến thắng!
Đảnh lễ Gotama,
Bậc trí đức viên mãn".

6.

Mặt trời sáng lặn xuống,
Vầng thái dương trong lớn.
Khi mặt trời lặn xuống.
Ban ngày liền biến mất.
Khi mặt trời lặn xuống,
Liền được gọi là đêm.
Biển cả hải triều động,
Như hồ nước thâm sâu,
Ở đây mọi người biết,
Chính biển cả hải triều,
Dân chúng gọi phương ấy,
Là phương Pacchimà (phương Tây).
Vị trị vì phương ấy,
Bậc đại vương, danh xưng.
Chủ các loài Nàgà,
Danh Virùpakkha (Tỳ-lâu-bác-xoa).
Loài Nàgà hầu quanh,
Hưởng múa hát của họ.
Vua này có nhiều con,

BẢY ĐỨC PHẬT                                32

Ta nghe chỉ một tên,
Tám mươi và mười một,
Đại lực, danh Inda.
Họ chiêm ngưỡng Thế Tôn,
Thuộc giòng họ mặt trời.
Từ xa, họ lễ Phật,
Bậc vĩ đại thanh thoát.
"Đảnh lễ bậc Siêu Nhân!
Đảnh lễ bậc Thượng nhân!
Thiện tâm nhìn chúng con,
Phi nhơn cũng lễ Ngài".
Đã nhiều lần, nghe hỏi,
Nên đảnh lễ như vậy,
"Quý vị xin đảnh lễ,
Gotama chiến thắng!
Chúng con xin đảnh lễ,
Gotama chiến thắng!
Đảnh lễ Gotama,
Bậc trí đức viên mãn".

7.

Bắc Lô Châu (Uttarakurù) an lạc
Đại Neru (Tu-di) đẹp đẽ.
Tại đấy, mọi người sống
Không sở hữu, chấp trước.
Họ không gieo hột giống,

BẢY ĐỨC PHẬT                              33

Không cần phải kéo cày.
Loài người được thọ hưởng
Lúa chín khỏi nhọc công.
Loại gạo không cám trấu,
Thanh tịnh có hương thơm,
Được nấu chín trên đá,
Và họ ăn gạo ấy.
Chỉ cỡi loài bò cái,
Đi phương này phương khác.
Chỉ dùng các loài thú
Đi phương này phương khác.
Dùng xe đàn bà kéo,
Đi phương này phương khác.
Dùng xe đàn ông kéo,
Đi phương này phương khác.
Dùng xe con gái kéo,
Đi phương này phương khác.
Dùng xe con trai kéo,
Đi phương này phương khác.
Họ lên trên các xe,
Đi khắp mọi phương hướng,
Để phục vụ vua mình.
Họ cỡi xe voi kéo,
Xe ngựa, xe chư Thiên,
Đối với vua danh xưng,
Có lâu đài, có kiệu,
Nhiều thành phố của vua,

BẢY ĐỨC PHẬT                         34

Được xây giữa hư không.
Các thành Atànàtà,
Kusinàtà, Parakusinàtà, Nàttapuriyà,
Parakusitannàtà
Kapìvanta thuộc phía Bắc,
Và các thành phố khác,
Như Janogha, Navanavatiya,
Ambara, Ambaravatiya,
Alakamandà,
Là kinh đô của vua,
Chỗ Kuvera ở.
Vị vua đáng kính này,
Kinh đô tên Visànà.
Do vậy Kuvera,
Được danh Vessavana.
Các sứ quán được tên:
Tatolà, Tattalà, Tatotalà,
Ojasi, Tejasi, Tatojasi,
Vua Sùra, Arittha, Nemi.
Đây có vùng nước lớn,
Từ đây mưa đổ xuống,
Được tên Dharanì.
Tại đây mưa đổ xuống,
Được tên Dharanì.
Tại đây có giảng đường,
Tên Bhagalavati,
Chỗ Dạ-xoa tập hội.

BẢY ĐỨC PHẬT                                   35

Tại đây nhiều cây trái,
Trên cây chim tụ họp,
Các loại công, loại cò,
Diệu âm chim Kokilà,
Ở đây, chim Jiva,
Kêu tiếng "Hãy sống đi",
Và tiếng chim kêu lên,
"Hãy khởi tâm thích thú".
Nhiều loại chim sai khác,
Ở rừng và ở hồ,
Với con vẹt ồn ào,
Và con chim Mynah,
Các loại chim thần thoại,
Gọi là Dandamànavakà.
Hồ sen Kuvera,
Chiếu sáng tất cả trời,
Dân chúng gọi phương ấy,
Là phương Uttarà (phương Bắc).
Vị trị vì phương ấy,
Bậc đại vương danh xưng,
Chủ các loài Dạ-xoa,
Được gọi Kuvera.
Các Dạ-xoa hầu quanh,
Hưởng múa hát của chúng.
Vua này có nhiều con,
Ta nghe chỉ một tên,
Tám mươi và mười một,

BẢY ĐỨC PHẬT                             36

Đại lực, danh Inda.
Họ chiêm ngưỡng Thế Tôn,
Thuộc giòng họ mặt trời.
Từ xa, họ lễ Phật,
Bậc vĩ đại thanh thoát.
"Đảnh lễ bậc Siêu Nhân!
Đảnh lễ bậc Thượng nhân!
Thiện tâm nhìn chúng con,
Phi nhơn cũng lễ Ngài".
Đã nhiều lần, nghe hỏi,
Nên đảnh lễ như vậy,
"Quý vị xin đảnh lễ,
Gotama chiến thắng!
Chúng con xin đảnh lễ,
Gotama chiến thắng!
Đảnh lễ Gotama,
Bậc trí đức viên mãn".

8. Tôn giả, Hộ Kinh Atànàtiya này che chở, hộ trì,
ngăn không cho ai làm hại các vị Tỷ-kheo, Tỷ-
kheo-ni, Nam cư sĩ, Nữ cư sĩ và khiến các vị này
sống an lạc.

Khi một vị Tỷ-kheo, Tỷ-kheo-ni, Nam cư sĩ, Nữ cư sĩ nào sẽ học Hộ Kinh Atanatiya này một cách chín chắn, rõ ràng, nếu có loài phi nhân nào, Dạ-xoa, Dạ- xoa-ni, con trai Dạ-xoa, con gái Dạ-xoa, đại thần Dạ-

BẢY ĐỨC PHẬT                                            37

xoa-ni, tùy tùng của Dạ-xoa, hay lao công của Dạ- xoa; hoặc Càn-thát-bà... hoặc Cưu-bàn-trà (Kumbhanda)... hoặc Nàga... đi theo vị Tỷ-kheo, Tỷ- kheo-ni, Nam cư sĩ, Nữ cư sĩ khi vị này đi; đứng gần, khi vị này đứng; ngồi khi vị này ngồi; nằm khi vị này nằm với tâm niệm độc ác, thời này Tôn giả, vị phi nhân ấy trong làng hay trong đô thị sẽ không được ai đón mừng hay kính trọng. Này Tôn giả, phi nhân ấy, trong kinh đô Alakamada của Ta sẽ không tìm được đất đai hay chỗ ở. Vị phi nhân ấy sẽ không được đi dự hội giữa các Dạ-xoa. Này Tôn giả, vị phi nhân ấy sẽ không được cưới hỏi. Này Tôn giả, các hàng phi nhân sẽ dùng những lời nói hỗn láo xấc xược đối với vị ấy. Này Tôn giả, các hàng phi nhân sẽ dìm đầu vị ấy xuống. Này Tôn giả, các hàng phi nhân sẽ chẻ đầu vị ấy ra làm bảy mảnh.

9. Này Tôn giả, có hàng phi nhân hung bạo, dữ tợn, khủng khiếp. Chúng không nghe lời các đại vương, không nghe lời đình thần của các vị đại vương, không nghe lời các vị giúp việc cho các đình thần của các vị đại vương. Này Tôn giả, các phi nhân này được xem là thù nghịch của các bậc đại vương.

Này Tôn giả, như các đại tướng cướp vua xứ Magadha bị chinh phục. Cũng vậy, các vị này không nghe lời các vị đại vương, không nghe lời đình thần

BẢY ĐỨC PHẬT                                            38

của các vị đại vương, không nghe lời các vị giúp việc cho các đình thần của các vị đại vương. Này Tôn giả, các vị đại tướng cướp này được xem là kẻ thù nghịch của vua xứ Magadha. Cũng vậy, này Tôn giả, có những vị phi nhân hung bạo, dữ tợn, khủng khiếp. Các vị này không nghe lời các đại vương, không nghe lời đình thần của các vị đại vương, không nghe lời các vị giúp việc cho các đình thần các vị đại vương. Này Tôn giả, các vị phi nhân này được xem là kẻ thù nghịch của các bậc đại vương.

Này Tôn giả, nếu có vị phi nhân nào, Dạ-xoa hay Dạ-
xoa-ni nào... đi theo vị Tỷ-kheo, Tỷ-kheo-ni, Nam cư
sĩ hay Nữ cư sĩ khi vị này đi, đứng gần khi vị này
đứng; ngồi khi vị này ngồi; nằm khi vị này nằm với
tâm niệm độc ác, vị này hãy nói lên, kêu lên, van lên
với các những vị Dạ-xoa ấy, đại Dạ-xoa ấy, quân sư,
đại quân sư ấy: "Dạ-xoa này bắt tôi, Dạ-xoa này tấn
công tôi, Dạ-xoa này đả thương tôi, Dạ-xoa này hại
tôi, Dạ-xoa này làm hại tôi, Dạ-xoa này không thả
tôi ra".

10. Những Dạ-xoa, đại Dạ-xoa, quân sự, đại quân sư nào được kêu gọi ở đây:

Inda, Soma, và Varuna, Bhàradvaja, Pajàpati, Candana, Kàmasettha,

BẢY ĐỨC PHẬT                                            39

Kinnughandu, Nighandu,
Panàda và Opamanna,
Devanita và Màtali,
Cittasena và Gandhabba.
Vua Nala, Janesabha,
Sàtàgira Hemavata,
Punnuaka, Karatiya, Gula,
Sivakat và Mucalinda
Vessàmitta, Yugandhara,
Gopàla và Suppagedha,
Hirì, Settì và Mandiya,
Pancàla Canda, Alavaka,
Pajjunna, Sumana, Sumukha,
Dadhimukha Mani Mànicara, Dìgha,
Atha và Serissaka.

Những vị này là những Dạ-xoa, đại Dạ-xoa, quân sư, đại quân sư cần phải được nói lên, kêu lên, van lên: "Dạ-xoa này bắt tôi, Dạ-xoa này tấn công tôi, Dạ-xoa này đả thương tôi, Dạ-xoa này hại tôi, Dạ-xoa này làm hại tôi, Dạ-xoa này không thả tôi ra".

11. Này Tôn giả, đây là Hộ Kinh Atànàtiyà che chở,
hộ trì, ngăn không cho ai làm hại các Tỷ-kheo, Tỷ-
kheo-ni, Nam cư sĩ, Nữ cư sĩ và khiến các vị này
sống an lạc.

BẢY ĐỨC PHẬT                                           40

- Thưa Tôn giả, nay chúng tôi cần phải đi, chúng tôi có nhiều việc, có nhiều bổn phận.

- Đại vương, Đại vương hãy làm điều gì Đại vương nghĩ là phải thời.

Rồi bốn vị đại vương, từ chỗ ngồi đứng dậy đảnh lễ Thế Tôn, thân bên hữu hướng về phía Ngài rồi biến mất tại đấy.

Các vị Dạ-xoa ấy, từ chỗ ngồi đứng dậy, có vị đảnh
lễ Thế Tôn, thân phía hữu hướng về Ngài rồi biến
mất tại chỗ; có vị nói lên những lời hỏi thăm xã giao
với Thế Tôn rồi biến mất tại chỗ; có vị chấp tay
hướng đến Thế Tôn rồi biến mất tại chỗ; có vị nói
lên tên họ của mình rồi biến mất tại chỗ; có vị im
lặng biến mất tại chỗ.

12. Rồi Thế Tôn sau khi đêm đã mãn, liền gọi các vị Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, khi hôm, Bốn vị đại vương cùng với đại quân sư Dạ-xoa:

"Đảnh lễ Vipassi (Tỳ-bà-thi)
Sáng suốt và huy hoàng;
Đảnh lễ đấng Sikhi, (Thi-khí)
Có lòng thương muôn loài...

BẢY ĐỨC PHẬT                                            41

Này Tôn giả, đó là hộ kinh Atànàtiyà che chở, hộ trì, ... (như trên) ... rồi biến".

13. Này các Tỷ-kheo, hãy học Hộ Kinh Atànàtiyà
này, hãy thuộc lòng Kinh Atànàtiyà này. Này các
Tỷ-kheo, Tỷ-kheo-ni, Nam cư sĩ, Nữ cư sĩ được
che chở, được hộ trì, được ngăn khỏi ai làm hại,
được sống thoải mái hạnh phúc.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các vị Tỷ-kheo ấy hoan hỷ thọ trì lời dạy Thế Tôn.

BẢY ĐỨC PHẬT                                       42

4       Kinh VUA CÁC LOÀI RẮN – Tăng I, 688

VUA CÁC LOÀI RẮN – Tăng I, 688

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Sàvatthi, tại Jetavana, khu vườn ông Anàthapindika.

Lúc bấy giờ, một Tỷ-kheo ở Sàvatthi bị rắn cắn chết.
Rồi nhiều Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh
lễ Thế Tôn, rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một
bên, các Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

2. - Ở đây, bạch Thế Tôn, một Tỷ-kheo ở Sàvatthi bị rắn cắn đã mệnh chung.

- Tỷ-kheo ấy, này các Tỷ-kheo, với từ tâm đã không hướng đến bốn gia đình vua các loài rắn. Nếu Tỷ- kheo ấy, này các Tỷ-kheo, với từ tâm có hướng đến bốn gia đình vua các loài rắn, thời này các Tỷ-kheo, vị ấy có thể không bị rắn cắn mà mạng chung.

Thế nào là bốn gia đình vua các loài rắn?

-   Gia đình vua các loài rắn Virùpakkha,
-   Gia đình vua các loài rắn Eràpattha,
-   Gia đình vua các loài rắn Chabyàputta,
-   Gia đình vua các loài rắn Kanhàgotamaka;

BẢY ĐỨC PHẬT                                             43

Tỷ-kheo ấy, này các Tỷ-kheo với từ tâm đã không
hướng đến bốn gia đình vua các loài rắn này. Nếu
Tỷ-kheo ấy, này các Tỷ-kheo, với từ tâm có thể
hướng đến bốn gia đình vua các loài rắn, thời này các
Tỷ-kheo, vị ấy có thể không bị rắn cắn mà mạng
chung.

Này các Tỷ-kheo, Ta cho phép với từ tâm hướng đến bốn gia đình vua các loài rắn này để tự bảo vệ, để tự hộ trì, để tự che chở.

3. Ta hãy có từ tâm
Với Virùpakkha,
Ta hãy có từ tâm
Với Eràpatha,
Ta hãy có từ tâm
Với Chabyaputta,
Ta hãy có từ tâm
Với Kanhàgotamaka,
- Ta hãy có từ tâm
Với các loài không chân,
Ta hãy có từ tâm
Với các loài hai chân,
Ta hãy có từ tâm
Với các loài bốn chân,
Ta hãy có từ tâm,
Với các loài nhiều chân,

BẢY ĐỨC PHẬT                                            44

- Mong rằng loài không chân
Không có làm hại ta,
Mong rằng loài hai chân
Không có làm hại ta,
Mong rằng loài bốn chân
Không có làm hại ta,
Mong rằng loài nhiều chân
Không có làm hại ta,
Mọi chúng sanh, hữu tình
Toàn thể mọi sinh vật,
Mong chúng thấy hiền thiện,
Chớ đi đến điều ác.

- "Đức Phật là vô lượng,
- Pháp là vô lượng,
- Chúng Tăng là vô lượng,
- Có lượng là các loài bò sát, các loài rắn, các
con bò cạp, các con một trăm chân, các loại
nhện giăng tơ, các con thằn lằn và các loài
chuột.
- Ta đã làm sự hộ trì. Ta đã làm sự che chở,
mong rằng các loài hữu tình sẽ bỏ đi.
- Ta đảnh lễ đức Thế Tôn.
- Ta đảnh lễ bảy vị Chánh Đẳng Giác."

BẢY ĐỨC PHẬT                                        45

5   Kinh ĐẠI BỔN – 14 Trường I, 431

KINH ĐẠI BỔN
(MAHA PADANA SUTTA)
– Bài kinh số 14 – Trường I, 431
I
1. Như vậy tôi nghe. Một thời, Thế Tôn ở tại nước
Sãvatthi (Xá-vệ) rừng Jeta (Kỳ-đà), vườn ông
Anãthapindika (Cấp Cô Độc), trong am thất cây
Kareri (Hoa Lâm). Lúc bấy giờ, số đông các Tỷ-kheo
đi khất thực về, sau khi dùng bữa xong, cùng ngồi và
tụ họp lại Hoa Lâm viên đường, pháp thoại thuộc về
tiền thân được khởi lên: "Đây là tiền thân, đây là tiền
thân".
2. Thế Tôn, với thiên nhĩ thanh tịnh vượt quá loài
người nghe được câu chuyện này giữa các Tỷ-kheo.
Rồi Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đi đến Hoa Lâm
viên đường. Khi đến xong, Ngài ngồi trên ghế đã
soạn sẵn. Sau khi ngồi, Thế Tôn hỏi các Tỷ-kheo:
- Này các Tỷ-kheo, câu chuyện gì, các người đang
ngồi bàn? Câu chuyện gì đã bị gián đoạn giữa các
người?
Khi được nói vậy, những Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:
- Bạch Thế Tôn, chúng con đi khất thực về, sau khi
dùng bữa xong, cùng ngồi và tụ họp tại Hoa Lâm
viên đường, pháp thoại về tiền thân được khởi lên:

BẢY ĐỨC PHẬT                                              46

"Đây là tiền thân, đây là tiền thân". Bạch Thế Tôn,
đó là câu chuyện đang được bàn đến giữa chúng con
thời Thế Tôn đến.
3. - Này các Tỷ-kheo, các người có muốn nghe pháp
thoại thuộc về tiền thân không?
- Bạch Thế Tôn, thật là đúng thời; bạch Thiện Thệ,
thật là đúng thời để Thế Tôn giảng pháp thoại thuộc
về tiền thân. Sau khi nghe Thế Tôn, các Tỷ-kheo sẽ
thọ trì.
- Vậy này các Tỷ-kheo, các người hãy nghe và khéo
tác ý, Ta sẽ giảng.
- Dạ vâng, bạch Thế Tôn.
Các Tỷ-kheo này đáp lời Thế Tôn. Thế Tôn giảng
như sau:
4. - Này các Tỷ-kheo, chín mươi mốt kiếp về trước,
Thế Tôn Vipassĩ (Tỳ-bà-thi), bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác ra đời.
Này các Tỷ-kheo, ba mươi mốt kiếp về trước, Thế
Tôn Sikhĩ (Thi-khí) bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác
ra đời.
Này các Tỷ-kheo, cũng trong ba mươi mốt kiếp ấy,
Thế Tôn Vessabhũ (Tỳ-xá-bà) bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác ra đời.
Này các Tỷ-kheo cũng trong hiền kiếp ấy, Thế Tôn
Kakusandha (Câu-lâu-tôn) bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác ra đời.

BẢY ĐỨC PHẬT                                          47

Này các Tỷ-kheo, cũng trong hiền kiếp ấy, Thế Tôn
Konãgamana (Câu-na-hàm) bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác ra đời.
Này các Tỷ-kheo, cũng trong hiền kiếp ấy, Thế Tôn
Kassapa (Ca-diếp) bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác
ra đời.
Này các Tỷ-kheo, cũng trong hiền kiếp ấy, nay Ta,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ra đời.
5. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassĩ, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác sanh thuộc chủng tánh Sát-đế-lỵ,
sanh trong giai cấp Sát-đế-lỵ.
Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Sikhĩ, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác, thuộc chủng tánh Sát-đế-lỵ, sanh
trong giai cấp Sát-đế-lỵ.
Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vessabhũ, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác, thuộc chủng tánh Sát-đế-lỵ, sanh
trong giai cấp Sát-đế-lỵ.
Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Kakusandha, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác, thuộc chủng tánh Bà-la-môn,
sanh trong giai cấp Bà-la-môn .
Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Konãgamana, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác thuộc chủng tánh Bà-la-môn,
sanh trong giai cấp Bà-la-môn.
Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác thuộc chủng tánh Bà-la-môn, sanh
trong giai cấp Bà-la-môn .

BẢY ĐỨC PHẬT                                         48

Này các Tỷ-kheo, nay Ta là bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác thuộc chủng tánh Sát-đế-lỵ, sanh trong
giai cấp Sát-đế-lỵ.
6. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassĩ, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác thuộc danh tánh Kondanna (Câu-
ly-nhã).
Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Sikhĩ, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác thuộc danh tánh Kondanna.
Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vessabhũ, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác thuộc danh tánh Kondanna.
Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Kakusandha, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác thuộc danh tánh Kassapa.
Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Konàgamara, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác thuộc danh tánh Kassapa.
Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác thuộc danh tánh Kassapa.
Này các Tỷ-kheo, nay Ta là bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác, thuộc danh tánh Gotama (Cù-đàm).
7. Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn Vipassĩ bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, tuổi thọ loài người là
tám vạn năm.
Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn Sikhĩ, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác, tuổi thọ loài người là bảy
vạn năm.
Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn Vessabhũ, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, tuổi thọ loài người là
sáu vạn năm.

BẢY ĐỨC PHẬT                                          49

Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn Kakusandha,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, tuổi thọ loài người
là bốn vạn năm.
Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn Konãgamana,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, tuổi thọ loài người
là ba vạn năm.
Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn Kassapa, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, tuổi thọ của loài người
là hai vạn năm.
Này các Tỷ-kheo, nay tuổi thọ của Ta không bao
nhiêu, ít oi, tuổi thọ loài người khoảng một trăm
năm hay hơn một chút.
8. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassĩ, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác, giác ngộ dưới gốc cây pãtali (bà-
bà-la).
Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Sikhĩ, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác, giác ngộ dưới gốc cây pundarika
(phân-đà-ly).
Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vessabhù, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác, giác ngộ dưới gốc cây sirĩsa (thi-
lợi-sa).
Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Konãkgamana, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác, giác ngộ dưới gốc cây
udumbara (ô-tam-bà-la).
Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác, giác ngộ dưới gốc cây nigrodha
(ni-câu-luật-đà).

BẢY ĐỨC PHẬT                                          50

Này các Tỷ-kheo, nay Ta là bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác giác ngộ dưới gốc cây assattha (bát-đa-
la).
9. Này các Tỷ-kheo, hai vị hiền sĩ, đệ nhứt đệ tử của
Thế Tôn Vipassĩ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác,
tên là Khanda (Kiển-trà) và Tissa (Đề-xá).
Này các Tỷ-kheo, hai vị hiền sĩ, đệ nhứt đệ tử của
Thế Tôn Sikhĩ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, tên
là Abhibhũ (A-tỳ-phù) và Sambhava (Tam-bà-bà).
Này các Tỷ-kheo, hai vị hiền sĩ, đệ nhất đệ tử của
Thế Tôn Vessabhũ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác,
tên là Sona (Phù-du) và Uttara (Uất-đa-la).
Này các Tỷ-kheo, hai vị hiền sĩ, đệ nhất đệ tử của
Thế Tôn Kakusandha, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác tên là Vidhũra (Tỳ-lâu) và Sanjĩva (Tát-ni).
Này các Tỷ-kheo, hai vị hiền sĩ, đệ nhất đệ tử của
Thế Tôn Konãgamana, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác tên là Bhiyyosa (Thư-bàn-na) và Uttara (Uất-
đa-la).
Này các Tỷ-kheo, hai vị hiền sĩ, đệ nhất đệ tử của
Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác
tên là Tissa (Đề-xá) và Bhãradvãja (Bà-la-bà).
Này các Tỷ-kheo, hai vị hiền sĩ, đệ nhất đệ tử của Ta
là Sãriputta (Xá-lợi-phất) và Moggallãna (Mục-kiền-
liên).
10. Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn Vipassĩ,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác có ba Tăng hội: một

BẢY ĐỨC PHẬT                                            51

Tăng hội sáu mươi tám triệu Tỷ-kheo, một Tăng hội
mười vạn Tỷ-kheo, một Tăng hội tám vạn Tỷ-kheo.
Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn Vipassĩ bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác có ba Tăng hội như vậy,
tất cả đều là bậc Lậu tận.
Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn Sikhĩ, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác có ba Tăng hội: một Tăng
hội mười vạn Tỷ-kheo, một Tăng hội tám vạn Tỷ-
kheo, một Tăng hội bảy vạn Tỷ-kheo. Này các Tỷ-
kheo, trong thời Thế Tôn Sikhĩ, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác có ba Tăng hội như vậy, tất cả đều là bậc
Lậu tận.
Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn Vessabhũ, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác có ba Tăng hội: một
Tăng hội tám vạn Tỷ-kheo, một Tăng hội bảy vạn
Tỷ-kheo, một Tăng hội sáu vạn Tỷ-kheo. Này các
Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn Vessabhũ, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác có ba Tăng hội như vậy, tất
cả đều là bậc Lậu tận.
Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn Kakusandha,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác có một Tăng hội bốn
vạn Tỷ-kheo. Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn
Kakusandha, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác có một
Tăng hội như vậy, tất cả đều là bậc Lậu tận.
Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn Konãgamana,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác có một Tăng hội ba
vạn Tỷ-kheo. Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn

BẢY ĐỨC PHẬT                                          52

Konãgamana, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác có
một Tăng hội như vậy, tất cả đều là bậc Lậu tận.
Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn Kassapa, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác có một Tăng hội hai vạn
Tỷ-kheo. Này các Tỷ-kheo, trong thời Thế Tôn
Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác có một
Tăng hội như vậy, tất cả đều là bậc A-la-hán .
Này các Tỷ kheo, nay trong thời của Ta có một Tăng
hội một ngàn hai trăm năm mươi Tỷ-kheo, tất cả đều
là bậc Lậu tận.
11. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassĩ, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác, có vị thị giả Tỷ-kheo tên là
Asoka (A-dục), vị này là vị thị giả đệ nhất.
Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Sikhĩ bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác có vị thị giả Tỷ-kheo tên là
Khemankara (Nhẫn Hành), vị này là vị thị giả đệ
nhất.
Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vessabhũ, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác có vị thị giả Tỷ-kheo tên là
Upasannaka (Tịch Diệt) vị này là vị thị giả đệ nhất.
Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Kakusandha, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác có vị thị giả Tỷ-kheo tên là
Buddhija (Thiện Giác), vị này là thị giả đệ nhất.
Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Konãgamana, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác có vị thị giả Tỷ-kheo tên là
Sotthija (An Hòa), vị này là vị thị giả đệ nhất.

BẢY ĐỨC PHẬT                                           53

Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Kassapa bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác có vị thị giả Tỷ-kheo tên là
Sabbamitta (Thiện Hữu), vị này là vị thị giả đệ nhất.
Này các Tỷ-kheo, nay Ta có vị thị giả Tỷ-kheo tên là
Ànanda (A-nan), vị này là vị thị giả đệ nhất.
12. Này các Tỷ-kheo, phụ vương của Thế Tôn
Vipassĩ bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tên là
Bandhumã (Bàn-đầu); mẫu hậu tên là Bandhumati
(Bàn-đầu-bà-đề). Kinh thành của vua Bandhumã tên
là Bandhumatĩ.
Này các Tỷ-kheo, phụ vương Thế Tôn Sikhĩ, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác tên là Aruna (Minh
Tướng); mẫu hậu tên là Pabhãvatĩ (Quang Huy);
kinh thành của vua Aruna tên là Pabhãvatĩ.
Này các Tỷ-kheo, phụ vương Thế Tôn Vessabhũ, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tên là Suppatĩta (Thiện
Đăng), mẫu hậu tên là Yasavati (Xứng Giới); Kinh
thành của vua Suppatita tên là Anopama (Vô Dụ).
Này các Tỷ-kheo, phụ thân Bà-la-môn của Thế Tôn
Kakusandha, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, tên là
Aggidatta (Tự Đắc); mẫu thân Bà-la-môn tên là
Visãkhã (Thiện Chi). Này các Tỷ-kheo, lúc bấy giờ
vua trị vì tên là Khema (An Hòa); kinh thành vua
Khema tên là Khemavatĩ (An Hòa).
Này các Tỷ-kheo, phụ thân Bà-la-môn của Thế Tôn
Konãgamana, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tên là
Yannadatta (Đạt Đức) mẫu thân Bà-la-môn tên là

BẢY ĐỨC PHẬT                                            54

Uttarã (Thiện Thắng; Này các Tỷ-kheo, lúc bấy giờ,
vua trị vì tên là Sobha (Thanh Tịnh); kinh thành của
vua Sobha tên là Sobhavatĩ (Thanh Tịnh).
Này các Tỷ-kheo, phụ thân Bà-la-môn của Thế Tôn
Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tên là
Brahmadatta (Phạm Thi) mẫu thân Bà-la-môn tên là
Dhanavatĩ (Tài Chủ). Này các Tỷ-kheo, lúc bấy giờ
vua trị vì tên là Kikĩ (Hấp Tỳ); kinh thành vua Kikĩ
là Baranasĩ (Ba-la-nại).
Này các Tỷ-kheo, nay phụ vương của Ta tên là
Suddhodana (Tịnh Phạn); mẫu hậu của Ta tên là
Mãyã (Ma-da); kinh thành tên là Kapilavatthu (Ca-
tỳ-la-vệ).
Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Giảng xong Thiện
Thệ từ chỗ ngồi đứng dậy, đi vào tịnh xá.
13. Thế Tôn đi ra chẳng bao lâu cuộc đàm thoại sau
đây khởi lên giữa những Tỷ-kheo ấy:
- Này các Hiền giả, thật hy hữu thay! Này các liền
giả, thật kỳ diệu thay, đại thần lực, đại oai lực của
Như Lai! Như Lai nhớ được chư Phật quá khứ,
những vị này đã nhập Niết bàn, đã đoạn các chướng
ngại, đã đoạn các chướng đạo, đã chấm dứt sự luân
hồi, đã thoát ly mọi đau khổ. Như Lai cũng nhớ đến
chủng tánh của những vị này, cũng nhớ đến danh
tánh, cũng nhớ đến tộc tánh, cũng nhớ đến tuổi thọ,
cũng nhớ đến hai vị đệ tử, cũng nhớ đến các Tăng
hội như sau: "Các bậc Thế Tôn ấy, sanh tánh là như

BẢY ĐỨC PHẬT                                            55

vậy, danh tánh là như vậy, tộc tánh là như vậy, giới hạnh là như vậy, pháp hạnh là như vậy, tuệ hạnh là như vậy, trí hạnh là như vậy, giải thoát là như vậy". Này các Hiền giả, quý vị nghĩ như thế nào? Có phải Như Lai khéo chứng đạt pháp giới như vậy, và nhờ chứng đạt pháp giới này, Như Lai nhớ chư Phật quá khứ, những vị này đã nhập Niết Bàn, đã đoạn các chướng ngại, đã đoạn các chướng đạo, đã chấm dứt sự luân hồi, đã thoát ly mọi đau khổ. Như Lai cũng nhớ đến chủng tánh các vị này, cũng nhớ đến danh tánh cũng nhớ đến tộc tánh, cũng nhớ đến tuổi thọ, cũng nhớ đến hai vị đệ tử, cũng nhớ đến các Tăng hội như sau: "Các bậc Thế Tôn ấy, sanh tánh là như vậy, danh tánh là như vậy, tộc tánh là như vậy, giới hạnh là như vậy, pháp hạnh là như vậy, tuệ hạnh là như vậy, trí hạnh là như vậy, giải thoát là như vậy? Hay là chư Thiên mách bảo Như Lai và nhờ sự mách bảo này, Như Lai nhớ được các đức Phật quá khứ, các vị này đã nhập Niết bàn đã đoạn các chướng ngại, đã đoạn các chướng đạo, đã chấm dứt sự luân hồi, đã thoát ly mọi đau khổ. Như Lai cũng nhớ đến chủng tánh các vị này, cũng nhớ đến danh tánh, cũng nhớ đến tộc tánh, cũng nhớ đến tuổi thọ, cũng nhớ đến hai vị đệ tử, cũng nhớ đến các Tăng hội như sau: "Các bậc Thế Tôn ấy, sanh tánh là như vậy, danh tánh là như vậy, tộc tánh là như vậy, giới hạnh là như

BẢY ĐỨC PHẬT                                              56

vậy, pháp hạnh là như vậy, tuệ hạnh là như vậy, trí
hạnh là như vậy, giải thoát như thế này?"
Như vậy là cuộc đàm thoại đang khởi lên giữa những
Tỷ-kheo ấy.
14. Bấy giờ Thế Tôn, vào buổi chiều tối, sau khi xuất
định, liền đến Hoa Lâm viên đường, ngồi trên chỗ đã
soạn sẵn. Sau khi ngồi xong, Thế Tôn nói với các Tỷ-
kheo:
- Này các Tỷ-kheo, nay các Ngươi ngồi luận bàn vấn
đề gì? Đề tài gì đã được luận bàn giữa các Ngươi?
Khi được hỏi vậy, các Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:
- Bạch Thế Tôn, Thế Tôn đi ra chẳng bao lâu, cuộc
đàm thoại sau đây đã khởi lên giữa chúng con: "Này
các Hiền giả, thật hy hữu thay! Này các hiền giả thật
kỳ diệu thay đại thần lực, đại oai lực của Như Lai!
Như Lai nhớ được chư Phật quá khứ, những vị này
đã nhập Niết Bàn, đã đoạn các chướng ngại, đã đoạn
các chướng đạo, đã chấm dứt sự luân hồi, đã thoát ly
mọi đau khổ. Như Lai cũng nhớ đến chủng tánh của
những vị này, cũng nhớ đến danh tánh, cũng nhớ đến
tộc tánh, cũng nhớ đến tuổi thọ, cũng nhớ đến hai vị
đệ tử, cũng nhớ đến các Tăng hội như sau: "Các bậc
Thế Tôn ấy, sanh tánh là như vậy, danh tánh là như
vậy, tộc tánh là như vậy, giới hạnh là như vậy, pháp
hạnh là như vậy, tuệ hạnh là như vậy, trí hạnh là như
vậy, giải thoát là như vậy". Này các Hiền giả, quý vị
nghĩ như thế nào? Có phải Như Lai khéo chứng đạt

BẢY ĐỨC PHẬT                                            57

pháp giới như vậy, và nhờ chứng đạt pháp giới này, Như Lai nhớ chư Phật quá khứ, những vị này đã nhập Niết bàn, đã đoạn các chướng ngại, đã đoạn các chướng đạo, đã chấm dứt sự luân hồi, đã thoát ly mọi đau khổ. Như Lai cũng nhớ đến chủng tánh các vị này, cũng nhớ đến danh tánh, cũng nhớ đến tộc tánh, cũng nhớ đến tuổi thọ, cũng nhớ đến hai vị đệ tử, cũng nhớ đến các Tăng hội như sau: "Các bậc Thế Tôn ấy, sanh tánh là như vậy, danh tánh là như vậy, tộc tánh là như vậy, giới hạnh là như vậy, pháp hạnh là như vậy, tuệ hạnh là như vậy, trí hạnh là như vậy, giải thoát là như vậy?" Hay là chư Thiên mách bảo Như Lai và nhờ sự mách bảo này, Như Lai nhớ được các đức Phật quá khứ, các vị này đã nhập Niết bàn đã đoạn các chướng ngại, đã đoạn các chướng đạo, đã chấm dứt sự luân hồi, đã thoát ly mọi đau khổ. Như Lai cũng nhớ đến chủng tánh các vị này, cũng nhớ đến danh tánh, cũng nhớ đến tộc tánh, cũng nhớ đến tuổi thọ, cũng nhớ đến hai vị đệ tử, cũng nhớ đến các Tăng hội như sau: "Các bậc Thế Tôn ấy, sanh tánh là như vậy, danh tánh là như vậy, tộc tánh là như vậy, giới hạnh là như vậy, pháp hạnh là như vậy, tuệ hạnh là như vậy, trí hạnh là như vậy, giải thoát như thế này?" Bạch Thế Tôn, như vậy là vấn đề bàn luận giữa chúng con, khi Thế Tôn đến. 15. - Này các Tỷ-kheo, như vậy là pháp giới ấy được khéo chứng đạt bởi Như Lai, và nhờ chứng

BẢY ĐỨC PHẬT                                             58

đạt pháp giới này, Như Lai nhớ được chư Phật
quá khứ, những vị này đã nhập Niết Bàn, đã đoạn
các chướng ngại, đã đoạn các chướng đạo, đã chấm
dứt sự luân hồi, đã thoát ly mọi đau khổ. Như Lai
cũng nhớ đến chủng tánh của những vị này, cũng nhớ
đến danh tánh, cũng nhớ đến tộc tánh, cũng nhớ đến
tuổi thọ, cũng nhớ đến hai vị đệ tử, cũng nhớ đến các
Tăng hội như sau: "Các bậc Thế Tôn ấy, sanh tánh là
như vậy, danh tánh là như vậy, tộc tánh là như vậy,
giới hạnh là như vậy, pháp hạnh là như vậy, tuệ hạnh
là như vậy, trí hạnh là như vậy, giải thoát là như vậy".
Này các Hiền giả, quý vị nghĩ như thế nào? Có phải
Như Lai khéo chứng đạt pháp giới như vậy, và nhờ
chứng đạt pháp giới này, Như Lai nhớ chư Phật quá
khứ, những vị này đã nhập Niết bàn, đã đoạn các
chướng ngại, đã đoạn các chướng đạo, đã chấm dứt
sự luân hồi, đã thoát ly mọi đau khổ. Như Lai cũng
nhớ đến chủng tánh các vị này, cũng nhớ đến danh
tánh, cũng nhớ đến tộc tánh, cũng nhớ đến tuổi thọ,
cũng nhớ đến hai vị đệ tử, cũng nhớ đến Tăng hội
như sau: "Các bậc Thế Tôn ấy, sanh tánh là như vậy,
danh tánh là như vậy, tộc tánh là như vậy, giới hạnh
là như vậy, pháp hạnh là như vậy, tuệ hạnh là như
vậy, trí hạnh là như vậy, giải thoát là như vậy".
Này các Tỷ-kheo, vậy hãy nghe và suy nghiệm kỹ,
Ta sẽ giảng.
- Thưa vâng, Bạch Thế Tôn.

BẢY ĐỨC PHẬT                                               59

Các Tỷ-kheo ấy vâng lời Thế Tôn, Thế Tôn giảng
như sau:
16. - Này các Tỷ-kheo, cách đây chín mươi mốt
kiếp về trước, Thế Tôn Vipassĩ bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác ra đời. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn
Vipassĩ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác thuộc
chủng tánh Sát-đế-ly, sanh trong giai cấp Sát-đế-ly.
Này các Tỷ kheo, Thế Tôn Vipassĩ, bậc A la hán,
Chánh Đẳng Giác thuộc danh tánh Kondanna. Này
các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassĩ, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác, tuổi thọ đến tám vạn năm. Này các Tỷ-
kheo, Thế Tôn Vipassĩ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác, giác ngộ dưới gốc cây Patali (Ba-ba-la). Này
các Tỷ-kheo, hai vị hiền sĩ, đệ nhất đệ tử của Thế
Tôn Vipassĩ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tên là
Khanda (Kiển-trà) và Tissa (Đề-xá). Này các Tỷ-
kheo, trong thời Thế Tôn Vipassĩ, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác có ba Tăng hội: một Tăng hội sáu
mươi tám vạn Tỷ-kheo, một Tăng hội mười vạn Tỷ-
kheo, một Tăng hội tám vạn Tỷ-kheo. Này các Tỷ-
kheo, Thế Tôn Vipassĩ, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác có vị thị giả Tỷ-kheo tên là Asoka (A-dục), vị
này là vị thị giả đệ nhất. Này các Tỷ-kheo, Phụ
Vương Thế Tôn Tỳ-bà-thi, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác tên là Bandhumã (Bàn-đầu), mẫu hậu tên
là Bandhumatĩ (Bàn-đầu-bà-đề), kinh thành của
Bandhumã tên là Bandhumatĩ.

BẢY ĐỨC PHẬT                                           60

17. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy, Bồ-tát
Vipassĩ, sau khi từ giã cảnh giới Đâu-suất thiên,
chánh niệm tĩnh giác nhập vào mẫu thai. Này các Tỷ-
kheo, pháp nhĩ là như vậy.
Khi Bồ-tát Vipassĩ từ giã cảnh giới Đâu-suất thiên,
chánh niệm tĩnh giác nhập vào mẫu thai, khi ấy một
hào quang vô lượng, thần diệu, thắng xa oai lực của
chư Thiên hiện ra cùng khắp thế giới, gồm có các thế
giới ở trên chư Thiên, thế giới của các Ma vương và
Phạm thiên và thế giới ở dưới gồm các vị Sa-môn,
Bà-la-môn, các vị hoàng tử và dân chúng. (1). Cho
đến các cảnh giới ở giữa các thế giới, không có nền
tảng, tối tăm, u ám, những cảnh giới mà mặt trăng
mặt trời với đại thần lực, đại oai đức như vậy cũng
không thể chiếu thấu, trong những cảnh giới ấy một
hào quang vô lượng, thắng xa oai lực của chư Thiên
hiện ra. Và các chúng sanh sống tại những chỗ ấy,
nhờ hào quang ấy mới thấy nhau và nói: "Cũng có
những chúng sanh khác sống ở đây". Và mười ngàn
thế giới chuyển động, rung động, chuyển động
mạnh. Và hào quang vô lượng, thần diệu ấy, thắng
xa oai lực của chư Thiên hiện ra ở thế giới. Pháp nhĩ
là như vậy.
(1) Sadevamanussaya. Có chỗ dịch: chư Thiên và
loài người.
Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Khi vị Bồ -
tát nhập mẫu thai, bốn vị Thiên tử đứng canh gác

BẢY ĐỨC PHẬT                                            61

bốn phương trời và nói: "Không cho một ai, người
hay không phải loài người, được hãm hại vị Bồ-tát.
Pháp nhĩ là như vậy".
18. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Khi vị
Bồ-tát nhập mẫu thai, mẹ vị Bồ-tát giữ giới một cách
hồn nhiên, không sát sanh, không trộm cắp, không tà
dâm, không nói láo, không uống các thứ rượu men,
rượu nấu. Pháp nhĩ là như vậy.
19. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Khi vị
Bồ-tát nhập mẫu thai, mẹ vị Bồ-tát không khởi dục
tâm đối với một nam nhân nào, và không vi phạm
tiết hạnh với bất kỳ người đàn ông nào dầu người này
có tâm ái nhiễm đối với bà. Pháp nhĩ là gì vậy.
20. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Khi vị
Bồ-tát nhập mẫu thai, mẹ vị Bồ-tát có được năm món
dục lạc đầy đủ, tận hưởng, trọn hưởng năm món dục
lạc ấy. Pháp nhĩ là như vậy.
21. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Khi vị
Bồ-tát nhập mẫu thai, mẹ vị Bồ-tát không bị một bệnh
tật gì. Bà sống với tâm hoan hỷ, với thân khoan
khoái. Bà thấy trong bào thai của mình vị Bồ-tát đầy
đủ mọi bộ phận và chân tay.
Này các Tỷ-kheo, ví như viên ngọc lưu ly, thanh tịnh,
thuần nhất, có tám cạnh, khéo cắt, khéo giũa, trong
sáng, không tỳ vết, hoàn hảo trong mọi phương diện.
Rồi một sợi dây được xâu qua viên ngọc ấy, dây màu
xanh, màu vàng, màu đỏ, màu trắng hay màu vàng

BẢY ĐỨC PHẬT                                            62

lợt. Nếu có người có mắt để viên ngọc trên bàn tay
của mình, người ấy sẽ thấy rõ ràng: "Đây là viên
ngọc lưu ly, thanh tịnh thuần nhất, có tám cạnh, khéo
cắt khéo giũa, trong sáng, không tỳ vết, hoàn hảo
trong mọi phương diện. Đây là sợi dây xâu qua, sợi
dây màu xanh, màu vàng, màu đỏ, màu trắng hay
màu vàng lạt". Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, khi vị
Bồ-tát nhập mẫu thai, mẹ vị Bồ-tát không một bệnh
tật gì. Bà sống với tâm hoan hỷ, với thân khoan
khoái. Bà thấy trong bào thai của mình vị Bồ-tát đầy
đủ mọi bộ phận và chân tay. Pháp nhĩ là như vậy.
22. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Sau khi
sanh vị Bồ-tát bảy ngày, mẹ vị Bồ-tát mệnh chung
và sanh lên cảnh trời Đâu suất. Pháp nhĩ là như vậy.
23. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Trong khi
các người đàn bà khác mang bầu thai trong bụng chín
tháng hay mười tháng rồi mới sanh, mẹ vị Bồ-tát
sanh vị Bồ-tát không phải như vậy. Mẹ vị Bồ-tát
mang vị Bồ-tát trong bụng mười tháng trời mới
sanh. Pháp nhĩ là như vậy.
24. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Trong khi
các người đàn bà khác, hoặc ngồi, hoặc nằm mà sanh
con, mẹ vị Bồ-tát sanh vị Bồ-tát không phải như vậy.
Mẹ vị Bồ-tát đứng mà sanh vị Bồ-tát. Pháp nhĩ là
như vậy.

BẢY ĐỨC PHẬT                                            63

25. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Khi vị Bồ-tát từ bụng mẹ sanh ra, chư Thiên đỡ lấy Ngài trước, sau mới đến loài người. Pháp nhĩ là như vậy. 26. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Khi vị Bồ-tát từ bụng mẹ sanh ra, vị Bồ-tát không đụng đến đất. Có bốn Thiên tử đỡ lấy Ngài, đặt Ngài trước bà mẹ và thưa: "Hoàng hậu hãy hoan hỷ. Hoàng hậu sanh một bậc vĩ nhân". Pháp nhĩ là như vậy. 27. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Khi vị Bồ-tát từ bụng mẹ sanh ra, Ngài sanh ra thanh tịnh, không bị nhiễm ô bởi nước nhớt nào, không bị nhiễm ô bởi loại mủ nào, không bị nhiễm ô bởi loại máu nào, không bị nhiễm ô bởi bất cứ vật bất tịnh nào, thanh thịnh, trong sạch. Pháp nhĩ là như vậy. Này các Tỷ-kheo, như viên ngọc ma-ni bảo châu đặt trên một tấm vải Ba-la-nại. Hòn ngọc không làm nhiễm ô tấm vải Ba-la-nại, tấm vải Ba-la-nại cũng không làm nhiễm ô hòn ngọc. Vì sao vậy? Vì cả hai đều thanh tịnh. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo. Khi vị Bồ-tát từ bụng mẹ sanh ra, Ngài sanh ra thanh tịnh, không bị nhiễm ô bởi nước nhớt nào, không bị nhiễm ô bởi loại mủ nào, không bị nhiễm ô bởi loại máu nào, không bị nhiễm ô bởi bất cứ sự vật bất tịnh nào, thanh tịnh, trong sạch. Pháp nhĩ là như vậy. 28. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Khi vị Bồ-tát từ bụng mẹ sanh ra, hai dòng nước từ hư không hiện ra, một dòng lạnh, một dòng nóng. Hai

BẢY ĐỨC PHẬT                                            64

dòng nước ấy tắm rửa sạch sẽ cho vị Bồ-tát và cho bà mẹ. Pháp nhĩ là như vậy. 29. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Vị Bồ-tát khi sanh ra, Ngài đứng vững, thăng bằng trên hai chân, mặt hướng phía Bắc, bước đi bảy bước, một lọng trắng được che trên. Ngài nhìn khắp cả mọi phương, lớn tiếng như con ngưu vương, thốt ra lời như sau: "Ta là bậc tối thượng ở trên đời! Ta là bậc tối tôn ở trên đời. Ta là bậc cao nhất ở trên đời. Nay là đời sống cuối cùng, không còn phải tái sanh ở đời này nữa". Pháp nhĩ là như vậy. 30. Này các Tỷ-kheo, pháp nhĩ là như vậy. Khi vị Bồ-tát từ bụng mẹ sanh ra, khi ấy một hào quang vô lượng thần diệu, thắng xa oai lực của chư Thiên hiện ra cùng khắp thế giới, gồm có các thế giới trên chư Thiên, thế giới của các Ma vương và Phạm thiên, và thế giới ở dưới gồm các vị Sa-môn, Bà-la-môn, các vị hoàng tử và dân chúng. Cho đến các cảnh giới ở giữa các thế giới, không có nền tảng, tối tăm, u ám, những cảnh giới mà mặt trăng, mặt trời với đại thần lực, đại oai đức như vậy cũng không thể chiếu thấu, trong những cảnh giới ấy, một hào quang vô lượng, thắng xa oai lực của chư Thiên hiện ra. Và các chúng sanh sống tại những chỗ ấy, nhờ hào quang ấy mới thấy nhau mà nói: "Cũng có những chúng sanh khác sống ở đây". Và mười ngàn thế giới chuyển động, rung động, chuyển động mạnh. Và hào quang vô

BẢY ĐỨC PHẬT                                           65

lượng thần diệu ấy thắng xa oai lực của chư Thiên
hiện ra ở thế giới. Pháp nhĩ là như vậy.
31. Này các Tỷ-kheo, khi hoàng tử Vipassĩ sinh ra,
vua Bandhumã được báo tin: "Đại vương đã được
sinh một hoàng tử". Này các Tỷ-kheo, khi thấy
hoàng tử xong, vua Bandhumã liền cho mời các vị
Bà-la-môn đoán tướng và nói: "Này các Hiền giả,
hãy xem tướng cho Hoàng tử". Này các Tỷ-kheo, khi
xem tướng Hoàng tử Vipassĩ xong, các vị Bà-la-môn
đoán tướng tâu với vua Bandhumã: "Đại vương hãy
hân hoan; Đại vương đã sinh một bậc vĩ nhân! May
mắn thay cho Đại vương, đại hạnh thay cho Đại
vương đã được một Hoàng tử như vậy sanh trong gia
đình. Tâu Đại vương, Hoàng tử này có đầy đủ ba
mươi hai tướng tốt của bậc Đại nhân. Ai có đủ ba
mươi hai tướng tốt này sẽ chọn hai con đường này
thôi, không có con đường nào khác. Nếu sống tại gia
đình, vị này sẽ trở thành vua Chuyển luân Thánh
vương, dùng chánh pháp trị nước, bình định bốn
phương, đem lại an toàn cho quốc độ, đầy đủ bảy
món báu. Bảy món báu trở thành vật sở hữu của vị
này, tức là xe báu, voi báu, ngựa báu, ngọc báu, nữ
báu, gia chủ báu và thứ bảy là tướng quân báu. Vị
này có đến hơn một ngàn thái tử, những bậc anh
hùng, lực sĩ, chinh phục quân thù. Vị này chinh phục
cõi đất này cho đến hải biên và trị nước với chánh
pháp, không dùng trượng, không dùng đao. Nếu vị

BẢY ĐỨC PHẬT                                           66

này từ bỏ gia đình, xuất gia sống không gia đình, vị
này sẽ thành bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, vén
lui màn vô minh che đời".
32. "Đại vương, ba mươi hai tướng tốt của bậc Đại
nhân là gì mà Hoàng tử nếu đầy đủ những tướng tốt
này sẽ chọn đi hai con đường, không có con đường
nào khác. Nếu sống tại gia đình, vị này sẽ trở thành
vua Chuyển luân Thánh vương dùng chánh pháp trị
nước, bình định bốn phương, đem lại an toàn cho
quốc lộ, đầy đủ bảy món báu. Bảy món báu trở thành
vật sở hữu của vị này, tức là xe báu, voi báu, ngựa
báu, ngọc báu, nữ báu, cư sĩ báu và thứ bảy là tướng
quân báu. Vị này có đến hơn một ngàn thái tử, những
bậc anh hùng, lực sĩ, chinh phục quân thù. Vị này
chinh phục cõi đất này cho đến hải biên và trị nước
với chánh pháp, không dùng trượng, không dùng
đao. Nếu vị này từ bỏ gia đình, xuất gia sống không
gia đình, vị này sẽ thành bậc A-la-hán. Chánh Đẳng
Giác, vén lui màn vô minh che đời?
"Đại vương, Hoàng tử này có lòng bàn chân bằng
phẳng, tướng này được xem là tướng tốt của bậc Đại
nhân.
"Đại vương, dưới hai bàn chân của Hoàng tử này, có
hiện ra hình bánh xe, với ngàn tăm xe, với trục xe,
vành xe, với các bộ phận hoàn toàn đầy đủ, tướng
này được xem là tướng của bậc Đại nhân.

BẢY ĐỨC PHẬT                                           67

"Đại vương, Hoàng tử này có gót chân thon dài...
(như trước)
"Đại vương, Hoàng tử này có ngón tay, ngón chân
dài...
"Đại vương, Hoàng tử này có tay chân mềm mại...
"Đại vương, Hoàng tử này có tay chân có màn da
lưới...
"Đại vương, Hoàng tử này có mắt cá tròn như con
sò...
"Đại vương, Hoàng tử này có ống chân như con dê
rừng...
"Đại vương, Hoàng tử này đứng thẳng, không co
lưng xuống, có thể rờ từ đầu gối với hai bàn tay...
"Đại vương, Hoàng tử này có tướng mã âm tàng...
"Đại vương, Hoàng tử này có màu da như đồng, màu
sắc như vàng...
"Đại vương, Hoàng tử này có da trơn mướt khiến bụi
không thể bám dính vào...
"Đại vương, Hoàng tử này có lông da mọc từ lông
một, mỗi lỗ chân lông có một lông...
"Đại vương, Hoàng tử này có lông mọc xoáy tròn
thẳng lên, mỗi sợi lông đều vậy, màu xanh đậm như
thuốc bôi mắt, xoáy lên từng xoáy tròn nhỏ, và xoáy
về hướng mặt...
"Đại vương, Hoàng tử này có thân hình cao thẳng...
"Đại vương, Hoàng tử này có bảy chỗ tròn đầy...

BẢY ĐỨC PHẬT                                          68

"Đại vương, Hoàng tử này có nửa thân trước như con
sư tử...
"Đại vương, Hoàng tử này không có lõm khuyết giữa
hai vai...
"Đại vương, Hoàng tử này có thân thể cân đối như
cây bàng (nigrodha: ni-câu-luật). Bề cao của thân
ngang bằng bề dài của hai tay sải rộng, bề dài của hai
tay sải rộng ngang bằng bề cao của thân...
"Đại vương, Hoàng tử này có bán thân trên vuông
tròn...
"Đại vương, Hoàng tử này có vị giác hết sức sắc
bén...
"Đại vương, Hoàng tử này có quai hàm như con sư
tử. .
"Đại vương, Hoàng tử này có bốn mươi răng...
"Đại vương, Hoàng tử này có răng đều đặn...
"Đại vương, Hoàng tử này có răng không khuyết
hở...
"Đại vương, Hoàng tử này có răng cửa (thái xỉ) trơn
láng...
"Đại vương, Hoàng tử này có tướng lưỡi rộng dài...
"Đại vương, Hoàng tử này có giọng nói tuyệt diệu
như tiếng chim ca-lăng-tần-già (Karavika)...
"Đại vương, Hoàng tử này có hai mắt màu xanh
đậm...
"Đại vương, Hoàng tử này có lông mi con bò cái...

BẢY ĐỨC PHẬT                                             69

"Đại vương, Hoàng tử này giữa hai lông mày, có sợi
lông trắng mọc lên, mịn màng như bông nhẹ.
"Đại vương, Hoàng tử này có nhục kế trên đầu, tướng
này được xem là tướng tốt của bậc Đại nhân...
33. "Đại vương, Hoàng tử có đầy đủ ba mươi hai
tướng tốt của bậc Đại nhân, với ba mươi hai tướng
tốt này, Hoàng tử sẽ chọn đi hai con đường, không
có con đường nào khác. Nếu sống tại gia đình, Hoàng
tử sẽ trở thành vua Chuyển luân Thánh vương, đem
lại an toàn cho quốc độ, đầy đủ bảy món báu. Bảy
món báu trở thành sở hữu của Ngài, tức là xe báu,
voi báu, ngựa báu, ngọc báu, nữ báu, cư sĩ báu, và
thứ bảy là tướng quân báu. Vị này có đến hơn một
ngàn thái tử, những bậc anh hùng, lực sĩ, chinh phục
quân thù. Vị này chinh phục quả đất này cho đến hải
biên và trị nước với chánh pháp, không dùng trượng,
không dùng đao. Nếu Hoàng tử từ bỏ gia đình, xuất
gia sống không gia đình, Hoàng tử sẽ thành bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác, vén lui màn vô minh che
đời".
Này các Tỷ-kheo, Vua Bandhumã ra lệnh cúng
dường các vị Bà-la-môn đoán tướng ấy, các áo vải
mới và làm thỏa mãn mọi sự đòi hỏi ước muốn.
34. Này các Tỷ-kheo, rồi vua Bandhumã cho nuôi
những người vú cho hoàng tử Vipassĩ. Người cho bú,
người tắm, người lo bồng ẳm, người mang trên nách.
Này các Tỷ-kheo, một lọng trắng ngày đêm được che

BẢY ĐỨC PHẬT                                           70

trên hoàng tử Vipassĩ, và lệnh được truyền ra:
"Không được để lạnh hay nóng, cỏ, bụi, hay sương
làm phiền hoàng tử". Hoàng tử Vipassĩ được mọi
người âu yếm. Này các Tỷ-kheo, cũng như hoa sen
xanh, hoa sen hồng, hay hoa sen trắng được mọi
người yêu thích. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, hoàng
tử Vipassĩ được mọi người âu yếm, gần như được ẳm
từ nách này qua nách người khác.
35. Này các Tỷ-kheo, khi hoàng tử Vipassĩ được sinh
ra, hoàng tử phát âm rất là tuyệt diệu, âm vận điều
hòa, dịu ngọt và hấp dẫn. Này các Tỷ-kheo, giống
như con chim ca-lăng-tân-già sinh trong núi Hy-mã-
lạp sơn, giọng chim rất là tuyệt diệu, âm vận điều
hòa, dịu ngọt và hấp dẫn. Cũng vậy này các Tỷ-kheo,
Hoàng Tử Vipassĩ phát âm rất là tuyệt diệu, âm vận
điều hòa, dịu ngọt và hấp dẫn.
36. Này các Tỷ-kheo, khi hoàng tử Vipassĩ sanh ra,
Thiên nhãn hiện ra với Ngài, do nghiệp báo sanh, và
nhờ Thiên nhãn ấy, Ngài có thể nhìn khắp chung
quanh đến một do tuần, ban ngày cũng như ban đêm.
37. Này các Tỷ-kheo, khi hoàng tử Vipassĩ sanh ra,
Ngài nhìn thẳng sự vật với cặp mắt không nhấp nháy,
như hàng chư Thiên ở Tam thập tam thiên. Vì hoàng
tử Vipassĩ nhìn không nhấp nháy, nên này các Tỷ-
kheo, hoàng tử Vipassĩ được gọi tên là "Vipassì
Vipassì", "Vị đã nhìn thấy". Này các Tỷ-kheo, khi
vua Bandhumã ngồi xử kiện, vua cho đặt hoàng tử

BẢY ĐỨC PHẬT                                          71

Vipassì ngồi bên nách mình để xử kiện. Này các Tỷ-
kheo, hoàng tử Vipassì ngồi bên nách vua cha như
vậy và chú tâm quan sát phương thức xử kiện đến
nỗi tự mình cũng có thể phán đoán xử kiện. Này các
Tỷ-kheo, do hoàng tử Vipassì "có thể quan sát và xử
kiện đúng luật pháp" và danh từ "Vipassì Vipassì"
càng được dùng để đặt tên cho Ngài.
38. Này các Tỷ-kheo, rồi vua Bandhumã cho xây
dựng ba tòa lâu đài cho hoàng tử Vipassì, một cho
mùa mưa, một cho mùa đông, một cho mùa lạnh, và
năm món dục lạc đều được chuẩn bị đầy đủ. Này các
Tỷ-kheo, hoàng tử Vipassì sống bốn tháng mưa trong
lâu đài dành cho mùa mưa, được hầu hạ mua vui với
các nữ nhạc sĩ, và không một lần nào, Ngài bước
xuống khỏi lầu.
II
1. - Này các Tỷ-kheo, hoàng tử Vipassì, sau thời gian
nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, cho gọi
người đánh xe: "Này khanh, hãy cho thắng các cỗ xe
thù thắng, chúng ta sẽ đi đến vườn ngự uyển để xem
phong cảnh" - "Thưa vâng, Hoàng Tử". Này các Tỷ-
kheo, người đánh xe vâng lời hoàng tử Vipassì, cho
thắng các cỗ xe thù thắng rồi bạch hoàng tử Vipassì:
"Tâu Hoàng tử, các cỗ xe thù thắng đã thắng xong.
Hãy làm những gì Hoàng tử xem là hợp thời".

BẢY ĐỨC PHẬT                                            72

Này các Tỷ-kheo, lúc bấy giờ hoàng tử Vipassì leo
lên cỗ xe thù thắng và cùng với các cỗ xe thù thắng
khác, tiến đến vườn ngự uyển.
2. Này các Tỷ-kheo, hoàng tử Vipassì trên đường đi
đến vườn ngự uyển, thấy một người già nua, lưng
còm như nóc nhà, chống gậy, vừa đi vừa run rẩy,
khổ não, không còn đâu là tuổi trẻ. Thấy vậy hoàng
tử hỏi người đánh xe:
"Này khanh, người đó là ai vậy? Sao thân người đó
không giống các người khác?"
"Tâu Hoàng tử, người đó là một người được gọi là
già vậy".
"Này khanh, sao người ấy được gọi là một người
già?"
"Tâu Hoàng tử, người ấy gọi là già vì nay người ấy
sống không bao lâu nữa".
"Này khanh, vậy rồi Ta có bị già không, một người
chưa qua tuổi già?"
"Tâu Hoàng tử, Hoàng tử và cả con nữa, chúng ta tất
cả sẽ bị già nua, dầu chúng ta chưa qua tuổi già!"
"Này khanh, thôi nay thăm vườn ngự uyển như vậy
là vừa rồi. Hãy cho đánh xe trở về cung".
"Thưa vâng, Hoàng tử".
Này các Tỷ-kheo, người đánh xe vâng theo lời hoàng
tử, cho đánh xe trở về cung. Này các Tỷ-kheo, hoàng
tử Vipassì về trong cung, đau khổ, sầu muộn và

BẢY ĐỨC PHẬT                                          73

suy nghĩ. "Sỉ nhục thay, cái gọi là sanh. Và ai sanh
ra cũng phải già yếu như vậy!".
3. Này các Tỷ-kheo, khi ấy vua Bandhumà cho gọi
người đánh xe và hỏi: "Này khanh, Hoàng tử có vui
vẻ không, tại vườn ngự uyển? "Này khanh, Hoàng tử
có hoan hỷ không, tại vườn ngự uyển?".
- "Tâu Đại vương, Hoàng tử không có vui vẻ tại vườn
ngự uyển. Tâu Đại vương, Hoàng tử không có hoan
hỷ, tại vườn ngự uyển"
- "Này khanh, khi đến vườn ngự uyển, Hoàng tử đã
thấy gì?"
- "Tâu đại vương, Hoàng tử trong khi đi đến vườn
ngự uyển, thấy một người già nua, lưng còm như nóc
nhà, chống gậy vừa đi vừa run rẩy, khổ não không
còn đâu là tuổi trẻ. Thấy vậy, Hoàng tử hỏi con: "Này
khanh, người đó là ai vậy? Sao tóc người đó không
giống các người khác? Sao thân người đó không
giống các người khác?" - "Tâu Hoàng tử, người ấy
được gọi là vậy" - "Này khanh, sao người ấy được
gọi là người già? - "Tâu Hoàng tử, người ấy gọi là
già, vì nay người ấy sống không bao lâu nữa". - "Này
khanh, vậy rồi Ta có phải bị già không, một người
chưa qua tuổi già?" - "Tâu Hoàng tử, Hoàng tử và cả
con nữa, chúng ta tất cả sẽ bị già nua, dầu chúng ta
chưa qua tuổi già" - "Này khanh, thôi nay thăm vườn
ngự uyển như vậy vừa rồi. Hãy cho đánh xe trở về
cung". - "Thưa vâng, Hoàng Tử!". Tâu Đại vương,

BẢY ĐỨC PHẬT                                            74

con vâng lời Hoàng tử Vipassì, cho đánh xe trở về
cung. Tâu Đại vương, Hoàng tử trở về cung, đau khổ,
sầu muộn và suy nghĩ. "Sỉ nhục thay, cái gọi là sanh.
Và ai sanh ra cũng phải già yếu như vậy".
4. Này các Tỷ-kheo, khi ấy vua Bandhumà suy nghĩ:
"Không thể để cho hoàng tử Vipassì từ chối không
trị vì. Không thể để cho Hoàng tử Vipassì xuất gia.
Không thể để cho lời của các vị Bà-la-môn đoán
tướng trở thành sự thật".
Này các Tỷ-kheo, rồi vua Bandhumà lại sắp đặt cho
hoàng tử Vipassì đầy đủ năm món dục lạc nhiều hơn
nữa, để hoàng tử Vipassì có thể trị vì, để hoàng tử
Vipassì khỏi phải xuất gia, để cho lời các vị Bà-la-
môn đoán tướng không trúng sự thật. Và, này các Tỷ-
kheo, hoàng tử Vipassì sống tận hưởng đầy đủ sung
túc năm món dục lạc.
5. Này các Tỷ-kheo hoàng tử Vipassì, sau thời gian
nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm cho gọi
người đánh xe... (như trước).
6. Này các Tỷ-kheo, hoàng tử Vipassì, khi đang đi
đến vườn ngự uyển, thấy một người bệnh hoạn,
khổ não, nguy kịch, bò lết trong tiểu tiện, đại tiện
của mình, cần có người khác nâng đỡ, cần có người
khác dìu dắt. Thấy vậy, hoàng tử hỏi người đánh xe:
"Này khanh, người này đã làm gì, mà mắt của nó
không giống mắt của những người khác, giọng nói

BẢY ĐỨC PHẬT                                            75

của nó không giống giọng nói của những người
khác?"
"Tâu Hoàng tử, đó là một người được gọi là một
người bệnh vậy".
"Này khanh, sao người ấy được gọi là một người
bệnh?"
"Tâu Hoàng tử, người ấy được gọi là một người bệnh
vì người ấy chưa thoát khỏi căn bệnh của mình"
"Này khanh, vậy rồi ta có bị bệnh không, một người
chưa bị bệnh?"
"Tâu Hoàng tử, Hoàng tử và cả con nữa, tất cả chúng
ta sẽ bị bệnh tật, dầu chúng ta chưa bị bệnh tật".
"Này khanh, thôi nay thăm vườn ngự uyển như vậy
vừa rồi. Hãy cho đánh xe trở về cung".
"Thưa vâng, Hoàng tử".
Này các Tỷ-kheo, người đánh xe vâng theo lời hoàng
tử cho đánh xe trở về cung. Này các Tỷ-kheo, hoàng
tử Vipassì về trong cung, đau khổ, sầu muộn và suy
nghĩ: "Sỉ nhục thay, cái gọi là sanh! Và ai sanh ra,
cũng phải già, cũng phải bệnh!"
7. Này các Tỷ-kheo, khi ấy vua Bandhumà cho gọi
người đánh xe và hỏi: "Này khanh, Hoàng tử có vui
vẻ không tại vườn ngự uyển? Hoàng tử có hoan hỷ
không tại vườn ngự uyển?" - "Tâu Đại vương, Hoàng
tử không có vui vẻ tại vườn ngự uyển. Tâu Đại
vương, Hoàng tử không có hoan hỷ tại vườn ngự
uyển" - "Này khanh, khi đi đến vườn ngự uyển,

BẢY ĐỨC PHẬT                                           76

Hoàng tử đã thấy gì?" - "Tâu Đại vương, Hoàng tử trong khi đến vườn ngự uyển thấy một người bệnh hoạn, khổ não, nguy kịch, bò lết trong tiểu tiện, đại tiện của mình, cần có người khác nâng đỡ, cần có người khác dìu dắt. Thấy vậy, Hoàng tử hỏi con: "Này khanh, người đó đã làm gì mà mắt của nó không giống mắt của người khác, giọng nói của nó không giống giọng nói của những người khác?" - "Tâu Hoàng tử, đó là một người được gọi là môt người bệnh vậy". - "Này khanh, sao người ấy được gọi là một người bệnh?" - "Tâu Hoàng tử, người ấy được gọi là người bệnh, vì người ấy chưa khỏi căn bệnh của mình!" - "Này khanh, vậy rồi ta có bị bệnh không, một người chưa bị bệnh?" - "Tâu Hoàng tử, Hoàng tử và cả con nữa, tất cả chúng ta sẽ bị bệnh tật, dầu chúng ta chưa bị bệnh tật". - "Này khanh, thôi nay thăm vườn ngự uyển như vậy vừa rồi! Hãy cho đánh xe trở về cung". - "Thưa vâng, Hoàng tử". Con vâng theo lời Hoàng tử cho đánh xe trở về cung. Tâu Đại vương, Hoàng tử về trong cung, đau khổ, sầu muộn và suy nghĩ: "Sỉ nhục thay, cái gọi là sanh! Và ai sanh ra, cũng phải già, cũng phải bệnh!". - Này các Tỷ-kheo, khi ấy vua Bandhumà suy nghĩ: "Không thể để cho Hoàng tử Vipassì từ chối không trị vì! Không thể để cho Hoàng tử Vipassì xuất gia! Không thể để cho lời của các vị Bà-la-môn đoán tướng trở thành sự thật". Này các Tỷ-kheo, rồi vua

BẢY ĐỨC PHẬT                                            77

Bandhuma, lại sắp đặt cho hoàng tử Vipassì đầy đủ
năm món dục lạc nhiều hơn nữa, để hoàng tử Vipassì
có thể trị vì, để hoàng tử Vipassì không thể xuất gia,
để cho lời các vị Bà-la-môn đoán tướng không trúng
sự thật. Và này các Tỷ-kheo, hoàng tử Vipassì sống
tận hưởng, đầy đủ, sung túc năm món dục lạc.
9. Này các Tỷ-kheo, hoàng tử Vipassì, sau thời gian
nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, cho gọi
người đánh xe: "Này khanh, hãy cho thắng các cỗ xe
thù thắng, chúng ta sẽ đi đến vườn ngự uyển để xem
phong cảnh". - "Thưa vâng, Hoàng tử".
Này các Tỷ-kheo, người đánh xe vâng lời hoàng tử
Vipassì, cho thắng các cỗ xe thù thắng rồi bạch
hoàng tử Vipassì: "Tâu hoàng tử, các cỗ xe thù thắng
đã thắng xong. Hãy làm những gì Hoàng tử xem là
hợp thời".
Này các Tỷ-kheo, lúc bấy giờ hoàng tử Vipassì leo
lên cỗ xe thù thắng và cùng với các cỗ xe thù thắng
khác, tiến đến vườn ngự uyển.
10. - Này các Tỷ-kheo, hoàng tử Vipassì trên đường
đi đến vườn ngự uyển, thấy một số đông người,
mặc sắc phục khác nhau, và đang dựng một dàn
hỏa táng. Thấy vậy, hoàng tử hỏi người đánh xe:
"Này khanh, vì sao đám đông người ấy mặc sắc phục
khác nhau và đang dựng một dàn hỏa táng?"
"Tâu Hoàng tử, vì có một người vừa mới mệnh
chung"

BẢY ĐỨC PHẬT                                             78

"Này khanh, vậy ngươi hãy đánh xe đến gần người
vừa mới mệnh chung!"
"Thưa vâng, tâu Hoàng tử."
Này các Tỷ-kheo, người đánh xe vâng theo lời hoàng
tử, cho đánh xe đến người vừa mới mệnh chung. Này
các Tỷ-kheo, khi thấy thây người chết, hoàng tử
Vipassì hỏi:
"Này khanh, sao người ấy được gọi là người đã
chết?"
"Tâu Hoàng tử, người ấy được gọi là người đã chết
vì nay bà mẹ, ông cha, các người bà con ruột thịt
khác không thấy người ấy nữa; và người ấy cũng
không thấy bà mẹ, ông cha hay những người bà con
ruột thịt khác!"
"Này khanh, vậy Ta chưa chết, rồi có bị chết không?
Phụ vương, Mẫu hậu hay những người bà con ruột
thịt khác sẽ không thấy Ta chăng, và Ta sẽ không
thấy Phụ vương, Mẫu hậu hay những bà con ruột thịt
chăng?"
"Tâu Hoàng tử, Hoàng tử và cả con nữa, chúng ta tuy
nay chưa chết nhưng rồi sẽ cũng bị chết. Phụ vương,
Mẫu hậu hay các người bà con ruột thịt khác sẽ
không thấy Hoàng Tử, và Hoàng tử sẽ không thấy
Phụ vương, Mẫu hậu hay các người bà con ruột thịt
khác".
"Này khanh, thôi nay thăm vườn ngự uyển như vậy
vừa rồi. Hãy cho đánh xe trở về cung".

BẢY ĐỨC PHẬT                                          79

"Thưa vâng, Hoàng tử".
Này các Tỷ-kheo, người đánh xe vâng lời hoàng tử,
cho đánh xe trở về cung. Này các Tỷ-kheo, hoàng tử
Vipassì về trong cung, đau khổ, sầu muộn và suy
nghĩ: "Sỉ nhục thay cái gọi là sanh! Và ai sanh ra
cũng phải già, cũng phải bệnh, cũng phải chết như
vậy!".
11. Này các Tỷ-kheo, khi ấy vua Bandhumà cho gọi
người đánh xe và hỏi: "Này khanh, Hoàng tử có vui
vẻ không, tại vườn ngự uyển? Hoàng tử có hoan hỷ
không, tại vườn ngự uyển?"- "Tâu Đại vương, Hoàng
tử không có vui vẻ tại vườn ngự uyển. Hoàng tử
không có hoan hỷ tại vườn ngự uyển". - "Này khanh
đi đến vườn ngự uyển, Hoàng tử đã thấy gì?" - "Tâu
Đại vương, Hoàng tử trong khi đang đi đến vườn ngự
uyển, thấy một số đông người, mặc sắc phục khác
nhau và đang dựng một dàn hỏa táng. Thấy vậy
Hoàng tử hỏi con: "Này khanh, vì sao đám đông
người ấy, mặc sắc phục khác nhau và đang dựng một
dàn hỏa táng?" - "Tâu Hoàng tử, vì có một người mới
mệnh chung". - "Này khanh, vậy ngươi hãy đánh xe
lại gần người vừa mới mệnh chung". - "Thưa vâng,
tâu Hoàng tử". Con vâng theo lời Hoàng tử, cho đánh
xe đến gần người vừa mới mệnh chung. Khi thấy
thây chết, Hoàng tử hỏi con: "Này khanh, sao người
ấy được gọi là người đã chết?" - "Tâu Hoàng tử,
người ấy được gọi là người đã chết, vì nay bà mẹ,

BẢY ĐỨC PHẬT                                          80

ông cha hay những bà con ruột thịt khác không thấy
người ấy nữa! Và người ấy cũng không thấy bà mẹ,
ông cha hay những người bà con ruột thịt khác". -
"Này khanh, vậy Ta chưa chết rồi có bị chết không?
Phụ vương, Mẫu hậu hay những người bà con ruột
thịt khác sẽ không thấy Ta chăng? Và Ta sẽ không
thấy Phụ vương, Mẫu hậu hay những người bà con
ruột thịt khác chăng?" - "Tâu Hoàng tử, Hoàng tử và
cả con nữa, chúng ta tuy nay chưa chết nhưng rồi
cũng sẽ bị chết. Phụ vương, Mẫu hậu hay những
người bà con ruột thịt khác sẽ không thấy hoàng tử,
và hoàng tử sẽ không thấy Phụ vương, Mẫu hậu hay
các người bà con ruột thịt khác" - "Này khanh, thôi
nay thăm vườn ngự uyển như vậy vừa rồi. Hãy cho
đánh xe trở về cung". - "Thưa vâng, Hoàng tử". Con
vâng theo lời hoàng tử Vipassì cho đánh xe trở về
cung. Hoàng tử về trong cung đau khổ, sầu muộn và
suy nghĩ: "Sỉ nhục thay cái gọi là sanh! Và ai sanh ra
cũng phải già, cũng phải bệnh, cũng phải chết như
vậy!".
12. Nay các Tỷ-kheo, khi ấy vua Bandhumà suy
nghĩ: "Không thể để cho hoàng tử Vipassì từ chối
không trị vì! Không thể để cho hoàng tử Vipassì xuất
gia. Không thể để cho lời các vị Bà-la-môn đoán
tướng trở thành sự thật".
- Này các Tỷ-kheo, rồi vua Bandhumà lại sắp đặt cho
hoàng tử Vipassì đầy đủ năm món dục lạc nhiều hơn

BẢY ĐỨC PHẬT                                             81

nữa, để hoàng tử Vipassì có thể trị vì, để hoàng tử
Vipassì không thể xuất gia, để cho lời các vị Bà-la-
môn đoán tướng không đúng sự thật. Và này các Tỷ-
kheo, Hoàng tử Vipassì sống tận hưởng, đầy đủ, sung
túc năm món dục lạc.
13. Này các Tỷ-kheo, hoàng tử Vipassì, sau thời gian
nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm cho gọi
người đánh xe: "Này khanh, hãy cho thắng các cỗ xe
thù thắng, chúng ta sẽ đi đến vườn ngự uyển để xem
phong cảnh". - "Thưa vâng, Hoàng tử".
Này các Tỷ-kheo, người đánh xe vâng lời hoàng tử
Vipassì, cho thắng các cỗ xe thù thắng rồi bạch
hoàng tử Vipassì: "Tâu Hoàng tử, các cỗ xe thù thắng
đã thắng xong. Hãy làm những gì Hoàng tử xem là
hợp thời".
Này các Tỷ-kheo, lúc bấy giờ hoàng tử Vipassì leo
lên cỗ xe thù thắng và cùng với các cỗ xe thù thắng
khác, tiến đến vườn ngự uyển.
14. Này các Tỷ-kheo, hoàng tử Vipassì trên đường
đi đến ngự uyển thấy một vị xuất gia, đầu trọc, đắp
áo cà sa. Thấy vậy, hoàng tử hỏi người đánh xe:
"Này khanh, người này đã làm gì, mà đầu người ấy
lại khác đầu của những người khác, và áo của người
ấy cũng khác áo của những người khác?"
"Tâu Hoàng tử, người ấy được gọi là người xuất
gia!"

BẢY ĐỨC PHẬT                                           82

"Này khanh, sao người ấy được gọi là người xuất
gia?"
"Tâu Hoàng tử, xuất gia nghĩa là khéo tu phạm hạnh,
khéo tu tịnh hạnh, khéo hành thiện nghiệp, khéo hành
công đức nghiệp, khéo giữ không hại chúng sanh,
khéo có lòng từ đối với chúng sanh!"
"Này khanh, hãy đánh xe đến gần vị xuất gia".
"Thưa vâng, Hoàng tử".
Này các Tỷ-kheo, người đánh xe vâng theo lời hoàng
tử Vipassì, đánh xe đến gần người xuất gia. Này các
Tỷ-kheo, rồi hoàng tử Vipassì hỏi vị xuất gia:
"Thưa Hiền giả, Ngài đã làm gì, mà đầu của Ngài
không giống những người khác, và áo của Ngài
không giống các người khác?"
"Thưa Hoàng tử, tôi là một người xuất gia!"
"Thưa Hiền giả, thế nào gọi là người xuất gia?"
"Thưa Hoàng tử, tôi là người được gọi là xuất gia, vì
tôi khéo tu phạm hạnh, khéo tu tịnh hạnh, khéo hành
thiện nghiệp, khéo hành công đức nghiệp, khéo giữ
không hại chúng sanh, khéo có lòng từ đối với chúng
sanh".
"Thưa Hiền giả, lành thay hạnh xuất gia của Ngài,
lành thay khéo tu phạm hạnh, khéo tu tịnh hạnh, khéo
hành thiện nghiệp, khéo hành công đức nghiệp, khéo
giữ không hại chúng sanh, khéo có lòng từ đối với
chúng sanh".

BẢY ĐỨC PHẬT                                            83

15. Này các Tỷ-kheo, rồi hoàng tử Vipassì bảo người
đánh xe:
"Này khanh, hãy lấy xe này và cho đánh xe về cung.
Còn Ta ở nơi đây, sẽ cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà sa,
xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình".
"Thưa vâng, Hoàng tử".
Người đánh xe vâng lời hoàng tử Vipassì lấy xe và
đánh xe về cung. Còn hoàng tử Vipassì, chính tại chỗ
ấy, cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà sa, xuất gia từ bỏ gia
đình, sống không gia đình.
16. Này các Tỷ-kheo, lúc bấy giờ, tại kinh đô
Bandhumatì có một đại chúng tám vạn bốn ngàn
người nghe tin: "Hoàng tử Vipassì đã cạo bỏ râu tóc,
đắp áo cà sa, xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia
đình". Khi nghe tin, các vị ấy suy nghĩ: "Pháp luật
như vậy không phải tầm thường, xuất gia như vậy
không phải tầm thường, vì hoàng tử Vipassì trong
pháp luật ấy đã cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà sa, xuất
gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình". Nay hoàng
tử Vipassì đã cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà sa, xuất gia từ
bỏ gia đình, sống không gia đình tại sao chúng ta lại
không?"
Này các Tỷ-kheo, rồi đại chúng tám vạn bốn ngàn
người ấy cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà sa, xuất gia, từ bỏ
gia đình, sống không gia đình, dưới sự lãnh đạo của
Bồ-tát Vipassì. Rồi Bồ-tát Vipassì cùng với đồ

BẢY ĐỨC PHẬT                                              84

chúng, du hành, đi ngang qua những làng, thị xã và
đô thị.
17. Này các Tỷ-kheo, trong khi yên lặng tịnh cư, Bồ-
tát Vipassì suy nghĩ: "Sao Ta lại sống bị bao vây bởi
đồ chúng này. Tốt hơn là Ta sống một mình, lánh xa
đồ chúng này!"
Này các Tỷ-kheo, sau một thời gian Bồ-tát Vipassì
sống một mình, lánh xa đồ chúng, tám vạn bốn ngàn
vị xuất gia này đi một ngả, Bồ-tát Vipassì đi một ngả.
18. Này các Tỷ-kheo, trong khi yên lặng tịnh cư tại
chỗ thanh vắng, Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Thế giới
này thật rơi vào cảnh khổ não, phải sanh rồi già,
rồi chết, rồi từ bỏ thế giới này để tái sanh thế giới
khác. Không một ai biết một con đường giải thoát
khỏi sự đau khổ này, thoát khỏi già và chết".
Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ:
"Cái gì có mặt, già chết mới có mặt? Do duyên gì,
già chết sanh?". Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát
Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát
sanh minh kiến sau đây: "Do sanh có mặt, nên già,
chết có mặt. Do duyên sanh, nên già chết sanh".
Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Cái
gì có mặt, sanh mới có mặt? Do duyên gì, sanh phát
khởi?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau khi
như lý tư duy, nhờ trí tuệ, phát sanh minh kiến
sau đây: "Do hữu có mặt nên sanh mới có mặt. Do
duyên hữu, nên sanh phát khởi".

BẢY ĐỨC PHẬT                                             85

Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Cái
gì có mặt, hữu mới có mặt? Do duyên gì, hữu phát
sanh?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau khi
như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát sanh minh kiến sau
đây: "Do thủ có mặt nên hữu mới có mặt. Do duyên
thủ, hữu phát sanh".
Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Cái
gì có mặt, thủ mới có mặt? Do duyên gì, thủ phát
sanh?". Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau khi
như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát sanh minh kiến sau
đây: "Do ái có mặt, thủ mới phát sanh".
Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Cái
gì có mặt, ái mới có mặt. Do duyên gì, ái phát sanh?"
Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau khi như lý
tư duy, nhờ trí tuệ phát sanh minh kiến sau đây: "Do
thọ có mặt, ái mới có mặt. Do duyên thọ, ái phát
sanh".
Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Cái
gì có mặt, thọ mới có mặt. Do duyên gì, thọ mới phát
sanh?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau khi
như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát sanh minh kiến sau
đây: "Do xúc có mặt, thọ mới có mặt. Do duyên xúc,
thọ mới phát sanh".
Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Cái
gì có mặt, xúc mới có mặt. Do duyên gì xúc mới phát
sanh?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau khi
như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát sanh minh kiến sau

BẢY ĐỨC PHẬT                                            86

đây: "Do lục nhập có mặt, xúc mới có mặt. Do
duyên lục nhập, xúc mới phát sanh ".
Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Cái
gì có mặt, lục nhập mới có mặt. Do duyên gì, lục
nhập mới phát sanh?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát
Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ pháp sanh
minh kiến sau đây: "Do danh sắc có mặt, lục nhập
mới có mặt. Do duyên danh sắc, lục nhập mới phát
sanh".
Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Cái
gì có mặt, danh sắc mới có mặt? Do duyên gì, danh
sắc mới phát sanh?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát
Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ pháp sanh
minh kiến sau đây: "Do thức có mặt, danh sắc có
mới có mặt. Do duyên thức, danh sắc mới phát sanh".
Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Cái
gì có mặt, thức mới có mặt. Do duyên gì, thức mới
phát sanh?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau
khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát sanh minh kiến
sau đây: "Do danh sắc có mặt, thức mới có mặt. Do
duyên danh sắc, thức mới phát sanh".
19. Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ như
sau: "Thức này xoay trở lui lại, từ nơi danh sắc,
không vượt khỏi danh sắc. Chỉ như thế này, con
người được sanh ra hay trở thành già, hay bị chết,
hay từ biệt cõi này, hay sanh lại ở cõi khác, nghĩa
là do duyên danh sắc, thức sanh; do duyên thức,

BẢY ĐỨC PHẬT                                            87

danh sắc sanh; do duyên danh sắc, lục nhập sanh;
do duyên lục nhập, xúc sanh; do duyên xúc, thọ
sanh; do duyên thọ, ái sanh; do duyên ái, thủ
sanh; do duyên thủ, hữu sanh; do duyên hữu,
sanh sanh; do duyên sanh, lão, tử, sầu bi, khổ ưu
não sanh. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khổ
uẩn này".
"Tập khởi, tập khởi". Này các Tỷ-kheo, từ nơi Bồ-tát
Vipassì, khởi sanh pháp nhãn từ trước chưa từng
được nghe, trí sanh, tuệ sanh, minh sanh, ánh sáng
sanh.
20. Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ:
"Do cái gì không có mặt, già chết không có mặt?
Cái gì diệt, già chết diệt?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-
tát Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát
sanh minh kiến sau đây: "Do sanh không có mặt,
già chết không có mặt, do sanh diệt, già chết diệt".
Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Do
cái gì không có mặt, sanh không có mặt? Cái gì diệt,
sanh diệt?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau
khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát sanh minh kiến
sau đây: "Do hữu không có mặt, sanh không có mặt,
do hữu diệt, sanh diệt".
Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Do
cái gì không có mặt, hữu không có mặt? Cái gì diệt,
hữu diệt?". Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau
khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát sanh minh kiến

BẢY ĐỨC PHẬT                                            88

sau đây: "Do thủ không có mặt, hữu không có mặt,
do thủ diệt, hữu diệt".
Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Do
cái gì không có mặt, thủ không có mặt? Cái gì diệt,
thủ diệt?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau
khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát sanh minh kiến
sau đây: "Do ái không có mặt, thủ không có mặt, do
ái diệt, thủ diệt".
Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Do
cái gì không có mặt, ái không có mặt? Cái gì diệt, ái
diệt?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau khi
như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát sanh minh kiến sau
đây: "Do thọ không có mặt, ái không có mặt, do thọ
diệt, ái diệt".
Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Do
cái gì không có mặt, thọ không có mặt? Cái gì diệt,
thọ diệt?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau
khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát sanh minh kiến
sau đây: "Do xúc không có mặt, thọ không có mặt,
do xúc diệt, thọ diệt".
Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Do
cái gì không có mặt xúc không có mặt? Cái gì diệt,
xúc diệt?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau
khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát sanh minh kiến
sau đây: "Do lục nhập không có mặt, xúc không có
mặt, do lục nhập diệt, xúc diệt".

BẢY ĐỨC PHẬT                                            89

Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Do cái gì có mặt, lục nhập không có mặt? Cái gì diệt, lục nhập diệt". Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ phát sanh minh kiến sau đây: "Do danh sắc không có mặt, lục nhập không có mặt, do danh sắc diệt, lục nhập diệt". Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Do cái gì không có mặt, danh sắc không có mặt? Cái gì diệt danh sắc diệt?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ pháp sanh minh kiến sau đây: "Do thức không có mặt, danh sắc không có mặt, do thức diệt, danh sắc diệt". Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Cái gì không có mặt, thức không có mặt? Do cái gì diệt, thức diệt?" Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau khi như lý tư duy, nhờ trí tuệ pháp sanh minh kiến sau đây: "Do danh sắc không có mặt, thức không có mặt, do danh sắc diệt, thức diệt". 21. Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì suy nghĩ: "Ôi, Ta đã chứng được con đường đưa đến Bồ- đề, nhờ pháp tu quán. Nghĩa là, do danh sắc diệt, thức diệt; do thức diệt, danh sắc diệt; do danh sắc diệt, lục nhập diệt; do lục nhập diệt, xúc diệt; do xúc diệt, thọ diệt, do thọ diệt, ái diệt; do ái diệt, thủ diệt; do thủ diệt, hữu diệt; do hữu diệt, sanh diệt; do sanh diệt, già, chết, ưu, bi, khổ, sầu, não diệt. Như vậy, toàn bộ khổ uẩn diệt".

BẢY ĐỨC PHẬT                                             90

"Diệt, diệt". Này các Tỷ-kheo, từ nơi Bồ-tát Vipassì,
khởi sanh pháp nhãn từ trước chưa từng được nghe,
trí sanh, tuệ sanh, minh sanh, ánh sáng sanh.
22. Này các Tỷ-kheo, rồi Bồ-tát Vipassì, sau một
thời gian sống quán sự sanh diệt trong năm uẩn:
"Đây là sắc, đây là sắc tập khởi, đây là sắc diệt. Đây
là thọ, đây là thọ tập khởi, đây là thọ diệt. Đây là
tưởng, đây là tưởng tập khởi, đây là tưởng diệt. Đây
là hành, đây là hành tập khởi, đây là hành diệt! Đây
là thức, đây là thức tập khởi, đây là thức diệt".
Và đối với Ngài, sau khi sống quán pháp sanh diệt
trong năm thủ uẩn, chẳng bao lâu các lậu hoặc
được tiêu trừ và Ngài được giải thoát.
III.
1. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác liền suy nghĩ: "Nay Ta hãy thuyết
pháp".
Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác suy nghĩ: "Pháp này do Ta chứng
được, thật là sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh,
cao thượng, siêu lý luận, vi diệu, chỉ người trí mới
hiểu thấu. Còn quần chúng này thì ưu ái dục, khoái
ái dục, ham thích ái dục. Đối với quần chúng ưa ái
dục, khoái ái dục, ham thích ái dục, thật khó mà thấy
được định lý ida-paccayata paticca samuppàda: Y
tánh duyên khởi pháp; thật khó mà thấy được định
lý tất cả hành là tịch tịnh, tất cả sanh y được trừ bỏ,

BẢY ĐỨC PHẬT                                              91

ái được đoạn tận, ly dục, ái diệt, Niết-bàn. Nếu nay
Ta thuyết pháp mà các người khác không hiểu Ta,
thời như vậy thật khổ não cho Ta!"
2. Này các Tỷ-kheo, với Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác, những bài kệ bất khả tư nghì,
từ trước chưa từng được nghe, được khởi lên:
Sao nay Ta lại nói lên chánh pháp mà Ta đã chứng
ngộ rất khó khăn.
Pháp này khó mà chứng ngộ với những ai bị tham
sân chi phối.
Những ai bị ái nhiễm và vô minh bao phủ rất khó
thấy pháp này.
Một pháp đi ngược dòng, vi diệu, thâm sâu, khó
thấy, vi tế.
Này các Tỷ-kheo, với những lời như vậy, suy tư trên
vấn đề, tâm của Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác, hướng về vô vi, thụ động, không
muốn thuyết pháp. Khi bấy giờ, một trong các vị
Đại Phạm thiên, khi biết được tư tưởng của Thế Tôn
Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, nhờ tư
tưởng của mình, liền suy nghĩ: "Than ôi, thế giới sẽ
bị tiêu diệt, thế giới sẽ bị hoại vong, nếu tâm của Thế
Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, hướng
về vô vi, thụ động, không muốn thuyết pháp!"
3. Này các Tỷ-kheo, vị Đại Phạm thiên ấy, như một
nhà lực sĩ duỗi thẳng cánh tay đã co lại, hay co lại
cánh tay duỗi thẳng, cũng vậy vị ấy biến mất từ thế

BẢY ĐỨC PHẬT                                              92

giới Phạm thiên và hiện ra trước mặt Thế Tôn
Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Này các
Tỷ-kheo, rồi vị Đại Phạm thiên đắp thượng y trên
một bên vai, quỳ đầu gối bên phải trên mặt đất, chắp
tay hướng về Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác và bạch rằng: "Bạch Thế Tôn, hãy thuyết
pháp! Bạch Thiện Thệ, hãy thuyết pháp! Có những
chúng sanh ít bị bụi trần che phủ sẽ bị nguy hại nếu
không được nghe chánh pháp. (Nếu được nghe),
những vị này có thể thâm hiểu chánh pháp".
4. Này các Tỷ-kheo, được nghe nói vậy, Thế Tôn
Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác nói với vị
Đại Phạm thiên: "Này Phạm thiên, Ta đã suy nghĩ
như sau: "Pháp này do Ta chứng được, thật là sâu
kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, cao thượng, siêu
lý luận, vi diệu, chỉ có người trí mới hiểu thấu. Còn
quần chúng này thì ưa ái dục, khoái ái dục, ham thích
ái dục. Đối với quần chúng ưa ái dục, khoái ái dục,
ham thích ái dục, thật khó mà thấy được định lý y
tánh duyên khởi pháp; thật khó mà thấy được định lý
tất cả hành là tịch tịnh, tất cả sanh y được trừ bỏ, ái
được đoạn tận, ly dục, ái diệt, Niết-bàn. Nếu nay Ta
thuyết pháp mà các người khác không hiểu Ta, thời
như vậy thật mệt mỏi cho Ta, thời như vậy thật khổ
não cho Ta". Này Phạm thiên, khi ấy những bài kệ
bất khả tư nghì, từ trước chưa từng nghe khởi lên nơi
Ta:

BẢY ĐỨC PHẬT                                              93

Sao nay Ta lại nói lên chánh pháp mà Ta đã chứng
ngộ rất khó khăn?
Pháp này khó mà chứng ngộ với những ai bị tham
sân chi phối.
Những ai bị ái nhiễm và vô minh bao phủ rất khó mà
thấy được pháp này.
Một pháp đi ngược dòng, vi diệu, thâm sâu, khó thấy,
vi tế.
Này Phạm thiên, với những lời như vậy, suy
tư trên vấn đề, tâm của Ta hướng về vô vi thụ động,
không muốn thuyết pháp.
5. Này các Tỷ-kheo, lần thứ hai vị Đại Phạm thiên
ấy... (như trên)...
6. Này các Tỷ-kheo, lần thứ ba, vị Đại Phạm thiên ấy
bạch Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác: "Bạch Thế Tôn, hãy thuyết pháp! Bạch Thiện
Thệ, hãy thuyết pháp! Có những chúng sanh ít bị bụi
trần che phủ sẽ bị nguy hại nếu không được nghe
chánh pháp, những vị này có thể thâm hiểu chánh
pháp!"
Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác biết được lời khuyên thỉnh
của vị Phạm Thiên, vì lòng từ bi đối với chúng sanh,
nhìn đời với Phật nhãn. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn
Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác nhìn đời
với Phật nhãn, thấy có hạng chúng sanh nhiễm ít bụi
đời, nhiễm nhiều bụi đời, có hạng lợi căn độn căn, có

BẢY ĐỨC PHẬT                                            94

hạng tánh thuận tánh nghịch, có hạng dễ dạy khó
dạy, và một số ít thấy sự nguy hiểm phải tái sanh thế
giới khác và sự nguy hiểm của những hành động lỗi
lầm.
Như trong hồ sen xanh, sen hồng hay sen
trắng, có một số hoa sen xanh, sen hồng hay sen
trắng sanh ra dưới nước, lớn lên dưới nước, không
vượt lên khỏi mặt nước, được nuôi dưỡng dưới
nước; có một số hoa sen xanh, sen hồng hay sen
trắng sanh ra dưới nước lớn lên dưới nước, sống
vươn lên tới mặt nước, có một số hoa sen xanh, sen
hồng hay sen trắng sanh ra dưới nước lớn lên dưới
nước vươn lên khỏi mặt nước, không bị nước làm
đẫm ướt. Cũng vậy này các Tỷ-kheo, Thế Tôn
Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, nhìn quanh
thế giới với Phật nhãn. Ngài thấy có hạng chúng sanh
nhiễm ít bụi đời, nhiễm nhiều bụi đời, có hạng lợi
căn độn căn, có hạng tánh thuận tánh nghịch, có hạng
dễ dạy khó dạy, một số ít thấy sự nguy hiểm phải tái
sanh thế giới khác và sự nguy hiểm của những hành
động lỗi lầm.
7. Rồi vị Đại Phạm thiên, với tâm mình biết được
tâm tư của Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác, liền nói với Ngài, bài kệ sau đây:
Như con người đứng trên đỉnh núi nhìn quanh dân
chúng phía dưới.

BẢY ĐỨC PHẬT                                            95

Cũng vậy Ngài Sumedha lên lầu chánh pháp, bậc
biến nhãn, thoát ly sầu muộn.
Nhìn xuống quần chúng, âu lo sầu muộn bị sanh già
áp bức.
Hãy đứng lên, bậc anh hùng, bậc chiến thắng ở chiến
trường!
Vị trưởng đoàn lữ khách, đấng thoát ly mọi nợ nần!
Thế Tôn hãy đi khắp thế giới hoằng dương chánh
pháp.
Có người nhờ được nghe, sẽ thâm hiểu diệu nghĩa!
Này các Tỷ-kheo, rồi Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác trả lời vị Đại Phạm thiên với bài
kệ sau đây:
Cửa bất diệt đã được mở rộng,
Hỡi những ai được nghe, hãy từ bỏ tà kiến của mình.
Vì nghĩ đến mệt mỏi hoài công, này Phạm Thiên.
Ta không muốn giảng Chánh pháp vi diệu cho loài
người!
Này các Tỷ-kheo, rồi vị Đại Phạm thiên với ý nghĩ:
"Ta đã là người mở đường cho Thế Tôn Vipassì, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác thuyết pháp", rồi đảnh
lễ Thế Tôn, thân bên hữu hướng về Ngài và biến mất
tại chỗ.
8. Này các Tỷ-kheo, rồi Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác suy nghĩ: "Ta thuyết pháp cho
ai trước tiên? Ai sẽ mau hiểu chánh pháp này?"

BẢY ĐỨC PHẬT                                          96

Này các Tỷ-kheo, rồi Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác suy nghĩ: "Nay vương tử Khanda
(Kiển-trà) và con vương sư Tissa (Đề-xá) trú ở kinh
đô Bandhumatì (Bàn-đầu-bà-đề) là bậc tri thức đa
văn, sáng suốt, đã từ lâu sống ít nhiễm ô bởi bụi đời.
Nay ta hãy thuyết pháp cho vương tử Khanda và con
vương sư Tissa trước tiên, hai vị này sẽ sớm thâm
hiểu chánh pháp này".
Rồi Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác như một nhà lực sĩ duỗi thẳng cánh tay đã co
lại, hay co lại cánh tay duỗi thẳng, biến mất từ cây
Bồ đề, hiện ra tại vườn Lộc Uyển Khenma, kinh đô
Bhadhumatì.
9. Này các Tỷ-kheo, rồi Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác gọi người giữ vườn:
"Này bạn, hãy vào kinh đô Bandhumatì, nhắn với
vương tử Khanda và con vương sư Tissa rằng Thế
Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã đến
kinh đô Bandhumatì, hiện trú ở Lộc Uyển Khema và
muốn gặp hai vị!"
"Thưa vâng, bạch Thế Tôn".
Này các Tỷ-kheo, người giữ vườn vâng theo lời dạy
của Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác, vào kinh đô Bandhumatì và thưa với vương tử
Khanda và con vương sư Tissa: "Thưa quý vị, Thế
Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã đến

BẢY ĐỨC PHẬT                                             97

kinh đô Bandhumatì và hiện ở Lộc Uyển Khema.
Ngài muốn gặp quý vị!"
10. Này các Tỷ-kheo, Vương tử Khanda và con
vương sư Tissa cho thắng những cỗ xe thù thắng, tự
mình leo lên một cỗ xe thù thắng rồi cùng với các cỗ
xe thù thắng khác, cho xe ra khỏi kinh thành
Bandhumati, đi đến Lộc Uyển Khema, đi xe cho đến
chỗ còn đi xe được, rồi xuống xe đi bộ đến trước Thế
Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Khi
đến nơi, hai vị này đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một
bên.
11. Rồi Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác thuận thứ thuyết pháp, thuyết về bố thí, thuyết
về trì giới, thuyết về các cõi trời, trình bày sự nguy
hiểm, sự hạ liệt, sự nhiễm ô của dục vọng, và sự lợi
ích của xuất ly. Khi Thế Tôn biết được tâm trí của
hai vị này đã thuần thục, nhu thuận, thoát ly triền cái,
cao thượng và an tịnh, Ngài bèn thuyết pháp thoại
mà được chư Phật đề cao, tức là Khổ, Tập, Diệt, Đạo.
Cũng như tấm vải thuần tịnh không có tỳ vết, rất dễ
thấm màu nhuộm, cũng vậy, vương tử Khanda và
con vương sư Tissa, chính tại chỗ ngồi này chứng
được Pháp nhãn xa trần ly cấu: "Phàm pháp gì đã
sanh rồi cũng phải diệt".
12. Hai vị này đã thấy pháp, chứng pháp, ngộ pháp,
thể nhập vào pháp, nghi ngờ tiêu trừ, do dự, diệt tận,
chứng được tự tín, không y cứ người khác đối với

BẢY ĐỨC PHẬT                                               98

đạo pháp của đức Bổn Sư, liền bạch Thế Tôn
Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác:
"Thật di diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật vi
diệu thay, bạch Thế Tôn! Như người dựng đứng lại
những gì bị quăng xuống, phơi bày ra những gì bị
che kín, chỉ đường cho người bị lạc hướng, đem đèn
sáng vào trong bóng tối để những ai có mắt có thể
thấy sắc. Cũng vậy chánh pháp đã được Thế Tôn
dùng nhiều phương tiện trình bày giải thích. Bạch
Thế Tôn, nay chúng con quy y Thế Tôn và quy y
Pháp. Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn cho chúng con
được xuất gia với Thế Tôn, mong Thế Tôn cho chúng
con được thọ đại giới".
13. Này các Tỷ-kheo, vương tử Khanda và con
vương sư Tissa được xuất gia với Thế Tôn Vipassì,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, được thọ đại giới.
Rồi Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác giảng dạy hai vị này, khuyến khích làm cho
phấn khởi, làm cho hoan hỷ với pháp thoại, nêu rõ
sự nguy hiểm, sự hạ liệt, sự nhiễm ô của các pháp
hữu vi và sự lợi ích của Niết-bàn. Và hai vị nay nhờ
Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác
giảng dạy, khuyến khích, làm cho phấn khởi, làm cho
hoan hỷ với pháp thoại, không bao lâu tâm trí
không còn chấp thủ, được giải thoát khỏi các lậu
hoặc.

BẢY ĐỨC PHẬT                                           99

14. Này các Tỷ-kheo, trong khi kinh thành
Bandhumatì có đại chúng khoảng tám vạn bốn ngàn
vị được nghe: "Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác đã đến kinh thành Bandhumatì và
ở tại Lộc Uyển Khema. Vương tử Khanda và con
vương sư Tissa đã cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất
gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình với Thế Tôn,
Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác".
Khi nghe vậy, các vị này tự nghĩ: "Chắc chắn, pháp
luật này không thể tầm thường, sự xuất gia này
không thể tầm thường, vì vương tử Khanda và con
vương sư Tissa đã cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất
gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Vương tử
Khanda và con vương sư Tissa đã cạo bỏ râu tóc,
đắp áo cà-sa, xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không
gia đình với Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác. Tại sao chúng ta lại không làm vậy?".
Này các Tỷ-kheo, rồi đại chúng ấy gồm khoảng tám
vạn bốn ngàn vị đi ra khỏi kinh thành Bandhumatì
đến Lộc Uyển Khema, chỗ Thế Tôn Vipassì, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác ở, Khi đến nơi, các vị này
đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một bên.
15. Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác thuận thứ thuyết pháp, thuyết về bố thí, thuyết
về trì giới, thuyết về các cõi trời, trình bày sự nguy
hiểm, sự hạ liệt, sự nhiễm ô của dục vọng và sự lợi
ích của xuất ly. Khi Thế Tôn biết được tâm trí của

BẢY ĐỨC PHẬT                                         100

các vị này đã thuần thục, nhu thuận, thoát ly triền cái,
cao thượng và an tịnh, Ngài bèn thuyết pháp thoại
mà chư Phật đã đề cao, tức là Khổ, Tập, Diệt, Đạo.
Cũng như tấm vải thuần tịnh, không có tỳ vết rất dễ
thấm màu nhuộm, cũng vậy tám vạn bốn ngàn vị này,
chính tại chỗ ngồi này, chứng được pháp nhãn xa trần
ly cấu: "Phàm pháp gì đã sanh rồi cũng phải diệt".
16. Những vị này đã thấy pháp, chứng pháp, ngộ
pháp, thể nhập vào pháp, nghi ngờ tiêu trừ, do dự diệt
tận, chứng được tự tín, không y cứ người khác đối
với đạo pháp của đức Bổn Sư, liền bạch Thế Tôn
Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác: "Thật vi
diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật vi diệu thay, bạch Thế
Tôn, Như người dựng đứng lại, những gì bị quăng
xuống, phơi bày ra những gì bị che kín, chỉ đường
cho người bị lạc hướng, đem đèn sáng vào trong
bóng tối để những ai có mắt có thể thấy sắc. Cũng
vậy, chánh pháp đã được Thế Tôn dùng nhiều
phương tiện trình bày, giải thích. Bạch Thế Tôn, nay
chúng con quy y Thế Tôn và quy y Pháp. Bạch Thế
Tôn, mong Thế Tôn cho chúng con được xuất gia với
Thế Tôn, mong Thế Tôn cho chúng con được thọ đại
giới!".
17. Này các Tỷ-kheo, tám vạn bốn ngàn vị này được
xuất gia với Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác, được thọ đại giới. Rồi Thế Tôn Vipassì,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác giảng dạy những vị

BẢY ĐỨC PHẬT                                           101

này, khuyến khích, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ với pháp thoại, nêu rõ sự nguy hiểm, sự hạ liệt, sự nhiễm ô của các pháp hữu vi và sự lợi ích của Niết Bàn. Và những vị này, nhờ Thế Tôn Vipassì bậc A- la-hán, Chánh Đẳng Giác giảng dạy, khuyến khích, làm cho phấn khởi, làm cho hoan kỷ với pháp thoại, không bao lâu tâm trí không còn chấp chủ, được giải thoát khỏi các lậu hoặc. 18. Này các Tỷ-kheo, nay tám vạn bốn ngàn các vị xuất gia từ trước, được nghe: "Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã đến kinh thành Bandhumatì, ở tại Lộc Uyển Khema và thuyết pháp". Này các Tỷ-kheo, tám vạn bốn ngàn vị xuất gia này, đi đến Lộc Uyển Khema, chỗ Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ở. Khi đến nơi, các vị này đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một bên. 19. Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác thuận thứ thuyết pháp, thuyết về bố thí, thuyết về trì giới, thuyết về các cõi trời, trình bày sự nguy hiểm, sự hạ liệt, sự nhiễm ô của dục vọng và sự lợi ích của xuất ly. Khi Thế Tôn biết được tâm trí của các vị này đã thuần thục, nhu thuận, thoát ly triền cái, cao thượng và an tịnh, Ngài bèn thuyết pháp thoại mà chư Phật đã đề cao, tức là Khổ, Tập, Diệt, Đạo. Cũng như tấm vải thuần tịnh, không có tỳ vết, rất dễ thấm màu nhuộm, cũng vậy tám vạn bốn ngàn vị xuất gia này, chính tại chỗ ngồi này, chứng được pháp

BẢY ĐỨC PHẬT                                           102

nhãn xa trần ly cấu: "Phàm pháp gì đã sanh ra rồi
cũng phải diệt".
20. Những vị này đã thấy pháp, chứng pháp, ngộ
pháp, thể nhập vào pháp, nghi ngờ tiêu trừ, do dự diệt
tận, chứng được tự tín, không y cứ người khác đối
với đạo pháp của đức Bổn Sư, liền bạch Thế Tôn
Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác: "Thật vi
diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật vi diệu thay, Bạch Thế
Tôn! Như người dựng đứng lại những gì bị quăng
xuống, phơi bày ra những gì bị che kín, chỉ đường
cho người bị lạc hướng, đem đèn sáng vào trong
bóng tối để những ai có mắt có thể thấy sắc. Cũng
vậy chánh pháp đã được Thế Tôn dùng nhiều phương
tiện trình bày giải thích. Bạch Thế Tôn, nay chúng
con quy y Thế Tôn, quy y Pháp và quy y Tăng. Bạch
Thế Tôn, mong Thế Tôn cho chúng con được xuất
gia với Thế Tôn, mong Thế Tôn cho chúng con được
thọ đại giới!".
21. Này các Tỷ-kheo, tám vạn bốn ngàn vị xuất gia
với Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác được thọ đại giới. Rồi Thế Tôn Vipassì, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác giảng dạy những vị này,
khuyến khích, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ
với pháp thoại, nêu rõ sự nguy hiểm, sự hạ liệt, sự
nhiễm ô của các pháp hữu vi và sự lợi ích của Niết
Bàn. Và những vị này nhờ Thế Tôn Vipassì, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác giảng dạy, khuyến khích,

BẢY ĐỨC PHẬT                                         103

làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ với pháp thoại,
không bao lâu tâm trí không còn chấp chủ, được giải
thoát khỏi các lậu hoặc.
22. Này các Tỷ-kheo, lúc bấy giờ đại chúng Tỷ-kheo
khoảng sáu trăm tám mươi vạn vị trú tại kinh đô
Bandhumatì. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassì, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, trong khi yên lặng tịnh
cư đã suy nghĩ như sau: "Nay đại chúng Tỷ-kheo
khoảng sáu trăm tám mươi vạn vị trú tại kinh thành
Bandhumatì. Sao Ta lại không khuyến dạy các vị Tỷ-
kheo ấy: "Này các Tỷ-kheo, hãy đi cùng khắp, vì
hạnh phúc cho đại chúng, vì an lạc cho đại chúng, vì
lòng thương tưởng cho đời, vì hạnh phúc, vì lợi ích,
vì an lạc cho loài Người, loài Trời. Chớ có đi hai
người cùng một chỗ. Này các Tỷ-kheo, hãy thuyết
giảng chánh pháp, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện,
nghĩa văn đầy đủ, văn cú vẹn toàn. Hãy nêu rõ đời
sống phạm hạnh hoàn toàn thanh tịnh. Có những
chúng sanh ít nhiễm bụi đời, nếu không được nghe
chánh pháp sẽ bị nguy hại. (Nếu được nghe), sẽ thâm
hiểu chánh pháp. Cứ sáu năm, hãy đến tại kinh đô
Bandhumati để tụng đọc giới bổn".
23. Này các Tỷ-kheo, một vị Đại Phạm thiên khác,
với tâm tư của mình biết được tâm tư của Thế Tôn
Vipassi, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Như một
vị lực sĩ duỗi cánh tay co lại hay co lại cánh tay đã
duỗi ra, vị này biến mất ở cõi Phạm thiên và hiện ra

BẢY ĐỨC PHẬT                                        104

trước mặt Thế Tôn Vipassi, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác. Này các Tỷ kheo, lúc bấy giờ vị Đại
Phạm thiên, đắp thượng y trên một bên vai, chắp tay
hướng đến Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác và bạch Ngài:
- "Như vậy là phải, bạch Thế Tôn! Như vậy
là phải, bạch Thiện Thệ! Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy
khuyến dạy đại chúng Tỷ-kheo khoảng sáu trăm tám
mươi vạn vị ở kinh đô Bandhumati: "Này các Tỷ-
kheo hãy đi cùng khắp, vì hạnh phúc cho đại chúng,
vì an lạc cho đại chúng, vì lòng thương tưởng cho
đời, vì hạnh phúc, vì lợi ích, vì an lạc cho loài Người,
loài Trời. Chớ có đi hai người cùng một chỗ. Này các
Tỷ-kheo, hãy thuyết giảng chánh pháp, sơ thiện,
trung thiện, hậu thiện, nghĩa văn đầy đủ, văn cú vẹn
toàn. Hãy nêu rõ phạm hạnh hoàn toàn thanh tịnh.
Có những chúng sanh ít nhiễm bụi đời, nếu không
được nghe chánh pháp sẽ bị nguy hại. (Nếu được
nghe), sẽ thâm hiểu chánh pháp". Bạch Thế Tôn,
chúng con sẽ làm như các vị Tỷ-kheo. Sau sáu năm,
các vị này đến kinh đô Bandhumati để tụng đọc giới
bổn".
Này các Tỷ-kheo, Đại Phạm thiên thuyết như vậy.
Sau khi nói xong, vị này đảnh lễ Thế Tôn Vipassi,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, lưng bên hữu
hướng về Ngài và biến mất tại chỗ.

BẢY ĐỨC PHẬT                                           105

24. Này các Tỷ-kheo, rồi Thế Tôn Vipassi, bậc A-la- hán, Chánh Đẳng Giác, vào buổi chiều xuất định đứng dậy và nói với các vị Tỷ-kheo: - Này các Tỷ-kheo, trong khi Ta yên lặng tịnh cư tại chỗ thanh vắng, ý nghĩ sau đây khởi lên: "Nay đại chúng Tỷ-kheo khoảng sáu trăm tám mươi vạn vị trú tại kinh thành Bandhamatì. Sao Ta lại không khuyến dạy các Tỷ-kheo ấy: "Này các Tỷ-kheo, hãy đi cùng khắp vì hạnh phúc cho đại chúng, vì an lạc cho đại chúng, vì lòng thương tưởng cho đời, vì hạnh phúc, vì lợi ích, vì an lạc cho loài Người, loài Trời. Chớ có đi hai người cùng một chỗ. Này các Tỷ-kheo, hãy thuyết giảng chánh pháp, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, nghĩa lý đầy đủ, văn cú vẹn toàn. Hãy nêu rõ đời sống phạm hạnh hoàn toàn thanh tịnh. Có những chúng sanh ít nhiễm bụi đời, nếu không được nghe chánh pháp sẽ bị nguy hại. (Nếu được nghe), sẽ thâm hiểu chánh pháp. Cứ sau sáu năm, hãy đến tại kinh đô Bandhumati để tụng đọc giới bổn". 25. Này các Tỷ-kheo, một Đại Phạm thiên khác với tâm tư của mình, biết được tâm tư của Ta. Như một vị lực sĩ duỗi cánh tay đã co lại hay co lại cánh tay đã duỗi ra, vị này biến mất ở cõi Phạm thiên và hiện ra trước mắt Ta. Này các Tỷ-kheo, vị Đại Phạm thiên, đắp thượng y trên một bên vai, chấp tay hướng đến Ta và bạch với ta: "Như vậy là phải, Bạch Thế Tôn! Như vậy là phải. Bạch Thiện Thệ! Bạch Thế

BẢY ĐỨC PHẬT                                          106

Tôn! Thế Tôn hãy khuyến dạy đại chúng Tỷ-kheo
khoảng sáu trăm tám mươi vạn vị ở kinh đô
Bandhumatì: "Này các Tỷ-kheo, hãy đi cùng khắp,
vì hạnh phúc cho đại chúng, vì an lạc cho đại chúng,
vì lòng thương tưởng cho đời, vì hạnh phúc, vì lợi
ích, vì an lạc cho loài Người, loài Trời. Chớ có đi hai
người cùng một chỗ. Này các Tỷ-kheo, hãy thuyết
giảng chánh pháp, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện,
nghĩa lý đầy đủ, văn cú vẹn toàn. Hãy nêu rõ phạm
hạnh hoàn toàn thanh tịnh. Có những chúng sanh ít
nhiễm bụi đời, nếu không được nghe chánh pháp, sẽ
bị nguy hại. (Nếu được nghe), sẽ thâm hiểu chánh
pháp. Bạch Thế Tôn, chúng con sẽ làm như các Tỷ-
kheo. Sau sáu năm các vị này sẽ đến kinh đô
Bandhumatì để tụng đọc giới bổn". Này các Tỷ-
kheo, vị Đại Phạm thiên thuyết như vậy. Sau khi nói
xong, vị này đảnh lễ Ta, lưng bên hữu hướng về Ta
và biến mất tại chỗ.
26. Này các Tỷ-kheo, Ta khuyến dạy các ngươi:
"Này các Tỷ-kheo, hãy đi cùng khắp, vì hạnh phúc
cho đại chúng, vì an lạc cho đại chúng, vì lòng
thương tưởng cho đời, vì hạnh phúc, vì lợi ích, vì an
lạc cho loài Người, loài Trời. Chớ có đi hai người
cùng một chỗ. Này các Tỷ-kheo, hãy thuyết giảng
chánh pháp, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, nghĩa lý
đầy đủ, văn cú vẹn toàn. Hãy nêu rõ đời sống phạm
hạnh hoàn toàn thanh tịnh. Có những chúng sanh ít

BẢY ĐỨC PHẬT                                          107

nhiễm bụi đời, nếu không được nghe giảng chánh
pháp sẽ bị nguy hại. (Nếu được nghe), sẽ thâm hiểu
chánh pháp. Cứ sau sáu năm, hãy đến tại kinh đô
Bandhumatì để tụng đọc giới bổn".
Này các Tỷ-kheo, những Tỷ-kheo ấy, một phần lớn
trong ngày ấy đã lên đường đi khắp quốc độ.
27. Này các Tỷ-kheo, lúc bấy giờ tại Jambudĩpa
(Diêm phù đề) có tám vạn bốn ngàn túc xá. Khi một
năm vừa mãn, chư Thiên tuyên bố: "Này Hiền giả,
một năm vừa mãn, nay còn lại năm năm. Sau năm
năm, hãy đến tại kinh đô Bandhamatì để tụng đọc
giới bổn!"
Hai năm đã mãn, chư Thiên tuyên bố: "Này Hiền giả,
hai năm vừa mãn, nay còn lại bốn năm. Sau bốn năm,
hãy đến tại kinh đô Bandhumatì để tụng đọc giới
bổn!".
Ba năm đã mãn, chư Thiên tuyên bố: "Này Hiền giả,
ba năm đã mãn, nay còn lại ba năm. Sau ba năm, hãy
đến tại kinh đô Bandhumatì để tụng đọc giới bổn!".
Bốn năm đã mãn, chư Thiên tuyên bố: "Này Hiền
giả, bốn năm đã mãn, nay còn hai năm. Sau hai năm,
hãy đến kinh đô Bandhumatì để tụng đọc giới bổn!".
Năm năm đã mãn, chư Thiên tuyên bố: "Này Hiền
giả, năm năm đã mãn, nay còn lại một năm. Sau một
năm, hãy đến tại đô Bandhumati để tụng đọc giới
bổn!"

BẢY ĐỨC PHẬT                                     108

Sáu năm đã mãn, chư Thiên tuyên bố: "Này Hiền giả,
sáu năm đã mãn. Nay đã đến ngày đi đến kinh đô
Bandhumati để tụng đọc giới bổn".
Này các Tỷ-kheo, các Tỷ-kheo ấy, một số vị với thần
lực của mình, một số với thần lực của chư Thiên
trong ngày ấy đã đi đến kinh đô Bandhumatì để tụng
đọc giới bổn.
28. Này các Tỷ-kheo, Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác, giữa chúng Tỷ-kheo, tụng
đọc giới bổn này:
"Chư Phật dạy Niết-bàn là đệ nhất.
"Nhẫn nhục, khổ hạnh, kham nhẫn, là đệ nhất.
"Người xuất gia hại người xuất gia khác.
"Hại người khác như vậy không xứng gọi là Sa-
môn.
"Mọi điều ác không làm, hướng tâm các thiện
nghiệp.
"Giữ tâm trí thanh tịnh, chính lời chư Phật dạy.
"Không chỉ trích, không đánh đập, giữ mình
trong giới bổn.
"Ăn uống có tiết độ, ngủ nghỉ riêng một mình.
"Hướng tâm đến cao khiết, chính lời chư Phật
dạy".
29. Này các Tỷ-kheo, một thời ta ở tại Ukkhattha
(Úc-Già La), trong rừng Subhaga, dưới gốc cây ta-la
vương. Này các Tỷ-kheo, trong khi Ta an lặng tịnh
cư, tư tưởng sau đây khởi lên: "Có một trú xứ, một

BẢY ĐỨC PHẬT                                      109

loại chúng sanh rất dễ đến mà Ta từ trước không đến
ở trong một thời gian khá lâu! Đó là chư Thiên
Suddhàvàsa (Tịnh Cư thiên). Vậy nay Ta hãy đến
chư Thiên ở Tịnh Cư thiên!".
Này các Tỷ-kheo, như một lực sĩ duỗi cánh tay đã co
lại, hay co lại cánh tay đã duỗi ra, Ta biến mất ở
Ukkattha, trong rừng Subhaga, dưới gốc cây Ta-La
vương và hiện ra trước chư Thiên ở Tịnh Cư thiên.
Trong đại chúng chư Thiên ấy một số vài ngàn chư
Thiên đến chỗ Ta ở, đảnh lễ Ta và đứng một bên, chư
Thiên ấy đã nói với Ta như sau:
"Này Hiền giả, nay đã được chín mươi mốt kiếp, từ
khi Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác ra đời. Này Hiền giả, Thế Tôn Vipassì, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác sanh, thuộc chủng tánh Sát
Đế Ly. Này Hiền giả, Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác thuộc danh tánh Kondanna (Câu-
Ly-Nhã). Này Hiền giả, trong thời Thế Tôn Vipassì,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, giác ngộ dưới gốc
cây Pàtali (Ba-ba-la). Này Hiền giả, hai vị hiền sĩ, đệ
nhất đệ tử của Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác tên là Khanda (Kiển-trà) và Tissa (Đề-
xá). Này Hiền giả, trong thời Thế Tôn Vipassì, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác có ba Tăng hội, một
Tăng hội sáu trăm tám mươi vạn Tỷ-kheo, một Tăng
hội mười vạn Tỷ-kheo, một Tăng hội tám vạn Tỷ-
kheo. Này Hiền giả, Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán,

BẢY ĐỨC PHẬT                                          110

Chánh Đẳng Giác, có vị thị giả Tỷ-kheo tên Asoka
(A-dục), vị này là vị thị giả đệ nhất. Này Hiền giả,
phụ vương Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác, tên là Bandhuma, mẫu hậu tên là
Bandhumatì (Bàn-đầu-bà-đề). Kinh thành của vua
Bandhuma tên là Bandhumatì. Này Hiền giả, Thế
Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác xuất
thế tục như thế này, xuất gia như thế này, tinh tấn
như thế này, giác ngộ như thế này, chuyển pháp luân
như thế này. Này Hiền giả, chúng con là những
người đã tu phạm hạnh với Thế Tôn Vipassì, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã diệt trừ dục vọng và
đã sanh ra tại chỗ này".
30. Này các Tỷ-kheo, lại trong đại chúng chư Thiên
ấy, một số vài ngàn chư Thiên...
... một số vài trăm chư Thiên đến chỗ Ta ở, đảnh lễ
Ta và đứng một bên. Này các Tỷ-kheo, sau khi đứng
một bên, chư Thiên ấy đã nói với Ta:
"Này Hiền giả, trong hiền kiếp này, Thế Tôn, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác nay ra đời. Này Hiền giả,
Thế Tôn, thuộc chủng tánh Sát-đế -lỵ, thuộc gia tộc
Sát-đế-lỵ. Này Hiền giả, Thế Tôn thuộc danh tánh
Gotama (Cù-đàm). Này Hiền giả, Thế Tôn tuổi thọ
không bao nhiêu, ít oi, tuổi thọ loài người khoảng
một trăm năm hay hơn một chút. Này Hiền giả, Thế
Tôn giác ngộ dưới gốc cây assattha (bát-đa- la). Này
Hiền giả, Thế Tôn có hai vị hiền sĩ, đệ nhất đệ tử tên

BẢY ĐỨC PHẬT                                         111

là Sàriputta và Moggallàna (Xá-lợi-phất và Mục
kiền-liên). Này Hiền giả, Thế Tôn có một Tăng hội
một ngàn hai trăm năm mươi vị. Này Hiền giả, Tăng
hội này của Thế Tôn gồm toàn những vị đã diệt trừ
lậu hoặc. Này Hiền giả, Thế Tôn có vị thị giả Tỷ-
kheo tên là Ànanda (A-nan), vị này là thị giả đệ nhất.
Này Hiền giả, phụ vương của Thế Tôn tên là
Suddhodana (Tịnh Phạn), Hoàng hậu là Màyà (Ma-
gia) kinh đô là Kapilavatthu (Ca-tỳ-la-vệ). Này Hiền
giả, Thế Tôn xuất thế tục như thế này, xuất gia như
thế này, tinh tấn như thế này, giác ngộ như thế này,
chuyển pháp luân như thế này. Này Hiền giả, chúng
tôi là những người đã tu phạm hạnh với Thế Tôn,
đã diệt trừ dục vọng và đã sanh ra tại chỗ này".
31. Này các Tỷ-kheo, rồi Ta cùng với chư Thiên
Avihà (Vô Nhiệt thiên) đến chư Thiên Atappà (Vô
Phiền thiên). Này các Tỷ-kheo, rồi cùng với chư
Thiên Avihà và chư Thiên Atappà đến chư Thiên
Sudassà (Thiện Kiến thiên). Này các Tỷ-kheo, rồi Ta
cùng với chư Thiên Avihà, chư Thiên Atappà và chư
Thiên Sudassa đến chư Thiên Sudassi (Thiện Hiện
thiên).
Này các Tỷ-kheo, rồi Ta cùng với chư Thiên Avihà,
chư Thiên Atappà, chư Thiên Sudassà và chư Thiên
Sudassì đến chư Thiên Akanitthà (Sắc Cứu Kính
thiên). Này các Tỷ-kheo, lại trong Đại chúng chư
Thiên ấy, một số vài ngàn chư Thiên đến chỗ Ta ở,

BẢY ĐỨC PHẬT                                         112

đảnh lễ Ta và đứng một bên. Này các Tỷ-kheo, sau
khi đứng một bên, chư Thiên ấy đã nói với Ta như
sau: "Này Hiền giả, nay đã được chín mươi mốt kiếp,
từ khi Thế Tôn Vipassì, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác ra đời... (như số 29)".
32. Này các Tỷ-kheo, lại trong đại chúng chư Thiên
ấy, một số vài ngàn chư Thiên (như trước) một số vài
trăm chư Thiên đến chỗ Ta ở, đảnh lễ Ta và đứng
một bên. Này các Tỷ-kheo, sau khi đứng một bên,
chư Thiên ấy đã nói với Ta như sau: "Này Hiền giả,
trong Hiền kiếp này đức Thế Tôn, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác nay ra đời... (như số 30)".
33. Này các Tỷ-kheo, như vậy Như Lai khéo chứng
đạt pháp giới này, Như Lai nhớ chư Phật quá
khứ, những vị này đã nhập Niết-bàn, đã đoạn các
chướng đạo, đã chấm dứt sự luân hồi, đã thoát ly mọi
đau khổ. Như Lai cũng nhớ đến chủng tánh các vị
này cũng nhớ đến danh tánh, cũng nhớ đến tộc tánh,
cũng nhớ đến tuổi thọ, cũng nhớ đến hai vị đệ tử,
cũng nhớ đến các Tăng hội như sau: "Các bậc Thế
Tôn này, sanh tánh là như vậy, danh tánh là như vậy,
tộc tánh là như vậy, giới hạnh là như vậy, pháp hạnh
là như vậy, tuệ hạnh là như vậy, trí hạnh là như vậy,
giải thoát là như vậy".
Thế Tôn thuyết pháp như vậy. Các vị Tỷ-kheo ấy
hoan hỷ tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

BẢY ĐỨC PHẬT                                        113

BẢY ĐỨC PHẬT   114

6   Đức Phật Kakusandha - Kinh HÀNG MA – 50 Trung I, 727

KINH HÀNG MA (Maratajjaniya suttam) – Bài kinh số 50 – Trung I, 727

Như vầy tôi nghe.

Một thời Tôn giả Mahamoggallana trú giữa dân
chúng Bhagga, tại Sumsumaragira, rừng
Bhessakalavana, vườn Lộc Uyển. Lúc bấy giờ, Tôn
giả Mahamoggallana đang đi kinh hành ngoài trời.
Khi ấy Ác ma đi vào bụng Tôn giả Mahamoggallana,
ở trong bao tử. Rồi Tôn giả Mahamoggallana nghĩ
như sau: "Nay sao bụng của Ta lại nặng nặng như
có gì chồng chất quá đầy?" Rồi Tôn giả
Mahamoggallana từ chỗ kinh hành bước xuống, đi
vào tự viện, và ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. Sau khi
ngồi, Tôn giả Mahamoggallana tự chánh niệm. Tôn
giả Mahamoggallana thấy Ác ma, sau khi đi vào
trong bụng, đang ở trong bao tử. Thấy vậy, Tôn giả
liền nói với Ác ma:

– Hãy đi ra, Ác ma! Hãy đi ra, Ác ma! Chớ có

BẢY ĐỨC PHẬT                                     115

phiền nhiễu Như Lai và đệ tử Như Lai. Chớ có khiến cho Ngươi bị bất hạnh, đau khổ lâu dài!

Rồi Ác ma suy nghĩ: "Vị Sa-môn này không biết ta, không thấy ta, lại nói như sau: "Hãy đi ra, Ác ma! Hãy đi ra Ác ma! Chớ có phiền nhiễu Như Lai, và đệ tử Như Lai. Chớ có khiến cho Ngươi bị bất hạnh, đau khổ lâu dài". Chính vị Bổn sư cũng chưa biết ta mau như vậy, làm sao vị đệ tử này có thể biết ta được?"

Rồi Tôn giả Mahamoggallana lại nói với Ác ma như sau:

– Này Ác ma, ta biết Ngươi. Đừng có nghĩ rằng:
"Vị ấy không biết ta". Ngươi là Ác ma. Này Ác ma,
Ngươi nghĩ như sau: "Vị Sa-môn này không biết ta,
không thấy ta, lại nói như sau: "Hãy đi ra, Ác ma!
hãy đi ra Ác ma! Chớ có phiền nhiễu Như Lai và đệ
tử Như Lai. Chớ có khiến cho Ngươi bị bất hạnh, đau
khổ lâu dài!" Chính vị Bổn sư cũng không biết ta
mau như vậy, làm sao vị đệ tử này có thể biết ta
được?"

Rồi Ác ma suy nghĩ như sau: "Vị Sa-môn này
biết ta, thấy ta và nói như sau: "Hãy đi ra, Ác ma!
Hãy đi ra, Ác ma! Chớ có phiền nhiễu Như Lai và đệ
tử Như Lai. Chớ có khiến cho Ngươi bị bất hạnh, đau
khổ lâu dài"". Rồi Ác ma từ miệng Tôn giả

BẢY ĐỨC PHẬT                                         116

Mahamoggallana bước ra, và đứng dựa nơi cửa (miệng?). Tôn giả Mahamoggallana thấy Ác ma đứng dựa nơi cửa thấy vậy, bèn nói Ác ma:

– Ác ma, ở đây, ta cũng thấy Ngươi. Ngươi chớ có nghĩ rằng: "Vị ấy không thấy ta". Này Ác ma, nay Ngươi đang đứng dựa nơi cửa (miệng?).

Này Ác ma, thuở xưa, ta là Ác ma tên là Dusi, và chị ta tên là Kali. Ngươi con trai chị ta. Như vậy Ngươi là cháu ta.

Này Ác ma, lúc bấy giờ, Thế Tôn
Kakusandha, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ra
đời. Thế Tôn Kakusandha, bậc A-la-hán Chánh
Đẳng Giác có hai vị đệ tử tên là Vidhura, và Sanjiva,
hai bậc tối thượng, hai bậc Hiền giả.

Này Ác ma, đối với các vị đệ tử của Thế Tôn
Kakusandha, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác không
một ai ở đây có thể bằng Tôn giả Vidhura về thuyết
pháp. Này Ác ma, vì lý do này, Tôn giả Vidhura
được gọi là Vidhura (Vô song).

Còn Tôn giả Sanjiva là vị đi rừng, đi gốc cây, đi các chỗ không người và chứng Diệt thọ tưởng định không khó khăn gì. Này Ác ma, thuở xưa, Tôn giả Sanjiva đang ngồi nhập Diệt thọ tưởng định dưới một

BẢY ĐỨC PHẬT                                         117

gốc cây. Này Ác ma, các người chăn bò, chăn thú, làm ruộng, các lữ hành thấy Tôn giả Sanjiva đang ngồi nhập Diệt thọ tưởng định dưới một gốc cây, thấy vậy liền nói với nhau như sau: "Thật vị diệu thay, này các Tôn giả! Thật hy hữu thay, này các Tôn giả! Vị Sa-môn này chết mà vẫn ngồi. Chúng ta hãy hỏa táng ngài!" Rồi này Ác ma, các người chăn bò, chăn thú, làm ruộng, các lữ hành liền thâu lượm cỏ, củi và phân bò chồng lên thân Tôn giả Sanjiva, đốt lửa và bỏ đi. Này Ác ma, Tôn giả Sanjiva, sau khi đếm ấy đã tàn, liền xuất định, phủi áo, vào buổi sáng đắp y, cầm y bát vào làng khất thực. Này Ác ma, các người chăn bò, chăn thú, làm ruộng, các lữ hành thấy Tôn giả Sanjiva đang đi khất thực, thấy vậy liền nghĩ: "Thật vi diệu thay, này các Tôn giả! Thật hy hữu thay, này các Tôn giả! Vị Sa-môn này chết mà vẫn ngồi, nay được sống lại". Này Ác ma, vì lý do này, Tôn giả Sanjiva được xưng danh là Sanjiva, Sanjiva.

Này Ác ma, rồi Ác ma Dusi nghĩ như sau: "Ta không biết chỗ đến và chỗ đi của các vị Tỷ-kheo có giới hạnh và thiện pháp này. Vậy nay ta hãy nhập vào hàng Bà-la-môn gia chủ và nói như sau: "Hãy đến phỉ báng, mạ lỵ, thống trách và nhiễu hại các vị Tỷ-kheo có giới hạnh và thiện tánh. Do bị phỉ báng, mạ lỵ, thống trách và nhiễu hại bởi các Người, các vị ấy có thể đổi tâm và như vậy, Ác ma Dusi mới có dịp

BẢY ĐỨC PHẬT                                         118

để chi phối họ."

Rồi này Ác ma, Ác ma Dusi nhập vào hàng Bà- la-môn gia chủ và phỉ báng, mạ lỵ, thống trách và nhiễu hại các vị Tỷ-kheo có giới hạnh và thiện tánh như sau: "Những kẻ trọc đầu, Sa-môn giả hiệu, tiện nô, hắc nô, sanh tự gót chân này. Họ nói: "Chúng tôi tu thiền, chúng tôi tu thiền" và với hai vai thụt xuống, với mặt cúi xuống, mê mê dại dại, tu thiền, mê thiền, si thiền, dại thiền. Ví như con cú đậu trên cành cây, khi đang rình chuột; tu thiền, mê thiền, si thiền, dại thiền; cũng vậy, những kẻ trọc đầu, Sa-môn giả hiệu, tiện nô, hắc nô, sanh tự gót chân này. Chúng nói: "Chúng tôi tu thiền, chúng tôi tu thiền". Và với hai vai thụt xuống, với mặt cúi xuống, mê mê dại dại, tu thiền, mê thiền, si thiền, dại thiền. Ví như con giả can trên bờ sông, khi đang rình cá; tu thiền, mê thiền, si thiền, dại thiền; cũng vậy, những kẻ trọc đầu... (như trên)... dại thiền. Ví như con mèo ngồi bên đống rác, khi đang rình chuột; tu thiền, mê thiền, si thiền, dại thiền; cũng vậy, những kẻ trọc đầu... (như trên)... dại thiền. Ví như con lừa, gánh nặng được đặt xuống, đang tu thiền, mê thiền, si thiền, dại thiền; cũng vậy, những kẻ trọc đầu, Sa-môn giả hiệu, tiện nô, hắc nô, sanh tự gót chân này. Chúng nói: "Chúng tôi tu thiền, chúng tôi tu thiền", và với hai vai thụt xuống, với mặt cúi xuống, mê mê dại dại, tu thiền, mê thiền, si thiền,

BẢY ĐỨC PHẬT                                           119

dại thiền". Này Ác ma lúc bấy giờ, phần lớn những người ấy sau khi thân hoại mạng chung phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.

Rồi này Ác ma, Thế Tôn Kakusandha, bậc A-la- hán, Chánh Đẳng Giác gọi các Tỷ-kheo:

"– Này các Tỷ-kheo, những Bà-la-môn gia chủ
bị Ác ma Dusi nhập vào và nói: "Hãy đến phỉ báng,
mạ lỵ, thống trách và nhiễu hại các Tỷ-kheo có giới
hạnh và thiện tánh. Do bị phỉ báng, mạ lụy, thống
trách và nhiễu hại bởi các Người, các vị ấy có thể đổi
tâm, và như vậy Ác ma Dusi mới có dịp để chi phối
họ".

Này các Tỷ-kheo, hãy đến biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ, rồi an trú, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, an trú biến mãn với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô biên, không hận, không sân. Với tâm câu hữu với bi... (như trên)... với tâm câu hữu với hỷ... (như trên)..., biến mãn một phương với tâm câu hữu với xả, rồi an trú; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết

BẢY ĐỨC PHẬT                                         120

thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, an trú biến mãn với tâm câu hữu với xả, quảng đại, vô biên, không hận, không sân".

Rồi Ác ma, các Tỷ-kheo ấy được Thế Tôn
Kakusandha, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác
khuyến khích như vậy, khuyến giáo như vậy, đi đến
khu rừng, đi đến gốc cây, đi đến các chỗ không vắng,
biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ rồi an
trú; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ
ba; cũng vậy phương thứ tư. Như vậy cùng khắp thế
giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng
khắp vô biên giới, an trú biến mãn với tâm câu hữu
với từ, quảng đại, vô biên, không hận, không sân.
Với tâm câu hữu với bi... (như trên)... với tâm câu
hữu với hỷ... (như trên)...biến mãn một phương với
tâm câu hữu với xả rồi an trú; cũng vậy phương thứ
hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ
tư. Như vậy, cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang,
hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, an trú
biến mãn với tâm câu hữu với xả, quảng đại, vô biên,
không hận, không sân.

Này Ác ma, rồi Mara Dusi suy nghĩ như sau: "Làm như vậy, ta không thể biết chỗ đến hay chỗ đi của các Tỷ-kheo có giới hạnh và thiện tánh. Vậy ta hãy nhập vào các Bà-la-môn gia chủ và nói như sau:

BẢY ĐỨC PHẬT                                         121

"Hãy đến tán thán, tôn trọng, đảnh lễ cúng dường các
Tỷ-kheo có giới hạnh và thiện tánh này. Do được tán
thán, tôn trọng, đảnh lễ, cúng dường, các vị ấy có thể
đổi tâm và như vậy, Ác ma Dusi mới có dịp để chi
phối họ".

Rồi này Ác ma, Ác ma Dusi nhập vào các Bà-
la-môn gia chủ và nói: "Hãy đến tán thán, tôn trọng,
đảnh lễ, cúng dường các Tỷ-kheo có giới hạnh và
thiện tánh. Những vị này được các Ngươi tán thán,
tôn trọng, đảnh lễ, cúng dường có thể đổi tâm, và như
vậy Ác ma Dusi mới có dịp để chi phối họ", Rồi này
Ác ma, những Bà-la-môn gia chủ, bị Ác ma Dusi
xâm nhập, tán thán, tôn trọng, đảnh lễ, cúng dường
các Tỷ-kheo có giới hạnh và thiện tánh. Này Ác ma,
sau một thời gian những vị này mạng chung và phần
lớn sau khi thân hoại mạng chung được sanh lên
thiện thú, Thiên giới và đời này.

Rồi này Ác ma, Thế Tôn Kakusamdha, bậc A- la-hán, Chánh Đẳng Giác gọi các Tỷ-kheo:

"– Này các Tỷ-kheo, các Bà-la-môn gia chủ bị
Ác ma Dusi xâm nhập và nói như sau: "Các Người
hãy đến tán thán, tôn trọng, đảnh lễ, cúng dường các
Tỷ-kheo có giới hạnh và thiện tánh. Những vị này
được các Người tán thán, tôn trọng, đảnh lễ, cúng

BẢY ĐỨC PHẬT                                         122

dường có thể đổi tâm và như vậy Ác ma Dusi mới có
dịp để chi phối họ". Này các Tỷ-kheo, các Người
hãy sống quán bất tịnh trên thân, (quán) tưởng
nhàm chán đối với các món ăn, (quán) tưởng bất
khả lạc đối với tất cả thế gian, quán tánh vô
thường đối với tất cả hành".

Và này Ác ma, những Tỷ-kheo ấy được Thế Tôn
Kakusandha khuyến khích như vậy, khuyến giáo như
vậy, đi đến khu rừng, đi đến gốc cây, đi đến các chỗ
trống vắng, sống quán (tánh) bất tịnh trên thân,
(quán) tưởng nhàm chán đối với các món ăn, (quán)
tưởng bất khả lạc đối với tất cả thế gian, quán tánh
vô thường đối với tất cả hành.

Rồi này Ác ma, Thế Tôn Kakusandha, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác, buổi sáng đắp y, mang y bát,
với Tôn giả Vidhura là thị giả, đi vào làng để khất
thực. Rồi này Ác ma, Ác ma Dusi nhập vào một đứa
trẻ, cầm một hòn đá, đánh trên đầu Tôn giả Vidhura
khiến bể đầu. Rồi này Ác ma, Tôn giả Vidhura với
đầu bị bể và với máu chảy, vẫn đi sau lưng Thế Tôn
Kakusandha, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Rồi
này Ác ma, Thế Tôn Kakusandha bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác nhìn xung quanh với cái nhìn
con voi chúa và suy nghĩ như sau: "Thật vậy, Ác ma
Dusi không biết sự vừa phải".

BẢY ĐỨC PHẬT                                       123

Này Ác ma, khi Thế Tôn nhìn xung quanh, thì
Ác ma Dusi liền từ chỗ ấy từ trần và sinh vào cõi
địa ngục. Này Ác ma, địa ngục ấy được ba tên gọi:
Sáu xúc xứ địa ngục, Thiết qua địa ngục, Biệt thọ
khổ địa ngục. Rồi các người giữ địa ngục đến ta và
nói như sau: "Này Tôn giả, khi cọc sắt sẽ gặp cọc sắt
trong tim của Ngươi, Ngươi mới hiểu như sau: "Ta
sẽ bị trụng nước sôi một ngàn năm ở địa ngục.'' Và
ta, này Ác ma, ta bị trụng nước sôi, trải nhiều
năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm trong địa
ngục. Trải qua một vạn năm trong đại địa ngục
ấy, ta bị nấu sôi và cảm thọ cảm giác gọi là
Vutthanima. Do vậy, này Ác ma, thân của ta-là như
vậy, thân như con người, và đầu ta là như vậy, đầu
như con cá.

Địa ngục ấy thế nào
Dusi bị nấu sôi
Vì đánh Vidhura,
Đệ tử Kakusandha.
Có trăm loại cọc sắt,
Tự cảm thọ riêng biệt
Địa ngục là như vậy,
Dusi bị nấu sôi.
Vì đánh Vidhura,
Đệ tử Kakusandha
Tỷ-kheo đệ tử Phật,

BẢY ĐỨC PHẬT                                        124

Hiểu biết rõ như vậy. Vì Ngươi đánh Tỷ-kheo, Kanha chịu khổ thọ,

Dựng lên giữa biển cả,
Cung điện trải nhiều kiếp,
Bằng ngọc chói lưu ly,
Huy hoàng cùng chiếu diệu.
Tiên nữ múa tại đây,
Trang sức màu dị biệt.
Tỷ-kheo đệ tử Phật,
Hiểu biết rõ như vậy.
Vì Ngươi đánh Tỷ-kheo,
Kanha chịu khổ Thọ.

Ai Thế Tôn khuyến khích,
Được chư Tăng chứng kiến,
Với ngón chân rung chuyển,
Lâu đài Vijayanta!
Tỷ-kheo đệ tử Phật,
Hiểu biết rõ như vậy.
Vì Ngươi đánh Tỷ-kheo,
Kanha chịu khổ thọ.

Với ngón chân rung chuyển Lâu đài Vijayanta? Đầy đủ thần thông lực,

BẢY ĐỨC PHẬT                    125

Chư thiên cũng hoảng sợ.
Tỷ-kheo đệ tử Phật,
Hiểu biết rõ như vậy.
Vì Ngươi đánh Tỷ-kheo,
Kanha chịu khổ thọ.

Ai hỏi vị Sakka,
Tại lầu Vijayanta,
Hiền giả, Người có biết,
Chứng ái tận giải thoát?
Sakka đã chân thành,
Trả lời câu được hỏi.
Tỷ-kheo đệ tử Phật,
Hiểu biết rõ như vậy.
Vì Ngươi đánh Tỷ-kheo,
Kanha chịu khổ thọ.

Ai từng hỏi Phạm thiên,
Tại hội chúng Thiện pháp,
Hiền giả nay vẫn chấp,
Các tà kiến thuở xưa,
Có thấy cảnh huy hoàng,
Phạm thiên cảnh Thiên giới?
Brahmà đã chân thành,
Tiếp tục đáp câu hỏi:
Tôn giả, tôi không chấp,
Các tà kiến thuở xưa!

BẢY ĐỨC PHẬT                     126

Tôi thấy sự huy hoàng,
Phạm thiên cảnh Thiên ơi!
Sao nay tôi nói được,
Tôi thường hằng thường tại?
Tỷ-kheo đệ tử Phật,
Hiểu biết rõ như vậy.
Vì Ngươi đánh Tỷ-kheo,
Kanha chịu khổ thọ!

Ai với sự giải thoát,
Cảm xúc Cao sơ đảnh,
Rừng Đông Videha,
Và người nằm trên đất,
Tỷ-kheo đệ tử Phật,
Hiểu biết rõ như vậy.
Vì Ngươi đánh Tỷ-kheo,
Kanha chịu khổ thọ.

Thật sự lửa không nghĩ:
"Ta đốt cháy kẻ ngu",
Kẻ ngu đột kích lửa,
Tự mình bị thiêu cháy.
Cũng vậy, này Ác ma,
Ngươi đột kích Như Lai.
Tự mình đốt cháy mình
Như kẻ ngu chạm lửa,
Ác ma tạo ác nghiệp,

BẢY ĐỨC PHẬT                     127

Do nhiễu hại Như Lai,
Ngươi nghĩ chăng, Ác ma,
"Ác quả không đến ta".
Điều ác Ác ma làm,
Chất chứa đã lâu rồi,
Ác ma, hãy tránh Phật,
Chớ vọng tưởng Tỷ-kheo!

Tỷ-kheo chống Ác ma,
Tại rừng Bhesakala,
Vị Dạ xoa, thất vọng,
Biến mất tại chỗ ấy.

BẢY ĐỨC PHẬT                  128

7   Đức Phật Kassapa - Kinh GAVESÌ NGƯỜI TẦM CẦU – Tăng II, 657

GAVESÌ NGƯỜI TẦM CẦU – Tăng II, 657

1. Một thời, Thế Tôn đang đi du hành giữa dân chúng
Kosala cùng với đại chúng Tỷ-kheo. Trong khi đang
đi trên đường, Thế Tôn thấy một chỗ có khóm rừng
cây sàla to lớn; thấy vậy, Ngài bước xuống đường,
đi đến khóm rừng cây sàla ấy, đi sâu vào rừng sàla
ấy, và tại một địa điểm, Ngài mỉm cười.

Rồi Tôn giả Ànanda suy nghĩ: "Do nhân gì, do duyên
gì, Thế Tôn tỏ lộ mỉm cười? Không phải không có
duyên cớ, các Như Lai tỏ lộ mỉm cười". Rồi Tôn giả
Ànanda bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, do nhân gì, do duyên gì, Thế Tôn tỏ lộ mỉm cười? Không phải không có duyên cớ, các Như Lai tỏ lộ mỉm cười.

2. - Thuở xưa, này Ànanda, tại địa điểm này, có một
thành phố phồn thịnh, giàu có và dân cư đông đúc.
Tại thành phố ấy, này Ànanda, Thế Tôn Kassapa, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ở gần đây.

BẢY ĐỨC PHẬT                                      129

Này Ànanda, Gavesì là một nam cư sĩ của Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, nhưng giữ giới không được viên mãn.

Rồi này Ànanda, có khoảng 500 nam cư sĩ được cư sĩ Gavesì thuyết pháp và khích lệ, các người này giữ giới luật không được viên mãn.

Rồi này Ànanda, nam cư sĩ Gavesì suy nghĩ như sau:
"Ta giúp đỡ rất nhiều 500 vị nam cư sĩ này. Ta đi
trước, ta khích lệ họ, nhưng ta giữ giới luật không
được viên mãn. Như vậy là đồng đẳng giống nhau,
không có gì trội hơn, nhiều hơn. Vậy ta hãy làm cái
gì trội hơn, nhiều hơn". Rồi này Ànanda, nam cư sĩ
Gavesì đi đến 500 nam cư sĩ ấy; sau khi đến, nói với
500 nam cư sĩ ấy như sau: "Này các Tôn giả, bắt đầu
từ hôm nay, ta sẽ thọ trì viên mãn trong các giới
luật".

Rồi này Ànanda, 500 nam cư sĩ ấy suy nghĩ như sau: "Tôn giả Gavesì đã giúp đỡ chúng ta rất nhiều, đã đi trước, đã khích lệ chúng ta. Tôn giả Gavesì sẽ gìn giữ viên mãn trong các giới luật. Tại sao chúng ta lại không như vậy?". Rồi này Ànanda, 500 nam cư sĩ ấy đi đến nam cư sĩ Gavesì; sau khi đến, nói với nam cư sĩ Gàvesi: "Bắt đầu từ hôm nay, thưa Tôn giả Gavesì, chúng tôi sẽ thọ trì viên mãn trong các giới luật".

BẢY ĐỨC PHẬT                                         130

Rồi này Ànanda, nam cư sĩ Gavesì suy nghĩ như sau: "Ta giúp đỡ rất nhiều cho 500 nam cư sĩ này, ta đi trước, ta khích lệ họ. Và năm trăm nam cư sĩ này gìn giữ viên mãn trong các giới luật, như vậy là đồng đẳng giống nhau, không có gì trội hơn, nhiều hơn. Vậy ta hãy làm cái gì trội hơn, nhiều hơn". Rồi này Ànanda, nam cư sĩ Gavesì đi đến 500 nam cư sĩ ấy; sau khi đến, nói với 500 vị nam cư sĩ ấy như sau: "Bắt đầu từ ngày hôm nay, này các Tôn giả, ta sẽ thọ trì Phạm hạnh, sống viễn ly, từ bỏ dâm dục hạ liệt".

Rồi này Ànanda, 500 nam cư sĩ ấy suy nghĩ như sau: "Tôn giả Gavesì giúp đỡ chúng ta rất nhiều, đã đi trước và khích lệ chúng ta. Và Tôn giả Gavesì sẽ hành Phạm hạnh, sống viễn ly, từ bỏ dâm dục hạ liệt. Tại sao chúng ta lại không như vậy?". Rồi này Ànanda, 500 nam cư sĩ ấy đi đến nam cư sĩ Gavesì; sau khi đến, nói với nam cư sĩ Gàvesi: "Bắt đầu từ hôm nay, thưa Tôn giả Gavesì, chúng tôi sẽ thọ trì Phạm hạnh, sống viễn ly, từ bỏ dâm dục hèn hạ".

Rồi nam cư sĩ Gavesì suy nghĩ như sau: "Ta giúp đỡ rất nhiều cho 500 nam cư sĩ này, ta đi trước, ta khích lệ họ. Ta giữ gìn viên mãn trong các giới luật, 500 nam cư sĩ này giữ gìn viên mãn trong các giới luật. Và ta hành Phạm hạnh, sống viễn ly, từ bỏ dâm dục hạ liệt. Và 500 nam cư sĩ này hành Phạm hạnh, sống

BẢY ĐỨC PHẬT                                         131

viễn ly, từ bỏ dâm dục hạ liệt. Như vậy là đồng đẳng giống nhau, không có gì trội hơn, nhiều hơn. Vậy ta hãy làm cái gì trội hơn, nhiều hơn". Rồi này Ànanda, nam cư sĩ Gavesì đi đến 500 nam cư sĩ ấy; sau khi đến, nói với 500 vị nam cư sĩ ấy như sau: "Bắt đầu từ ngày hôm nay, này các Tôn giả, ta sẽ ăn mỗi ngày một bữa, không ăn ban đêm, từ bỏ ăn phi thời".

Rồi này Ànanda, 500 nam cư sĩ ấy suy nghĩ như sau:
"Tôn giả Gavesì giúp đỡ chúng ta rất nhiều, đã đi
trước và khích lệ chúng ta. Tôn giả Gavesì sẽ ăn mỗi
ngày một bữa, không ăn ban đêm, từ bỏ phi thời. Tại
sao chúng ta lại không như vậy?". Rồi này Ànanda,
500 nam cư sĩ ấy đi đến nam cư sĩ Gavesì; sau khi
đến, nói với nam cư sĩ Gàvesi: "Bắt đầu tư hôm nay,
thưa Tôn giả Gavesì, 500 nam cư sĩ này sẽ thọ trì ăn
mỗi ngày một bữa, không ăn ban đêm, từ bỏ ăn phi
thời".

Rồi này Ànanda, nam cư sĩ Gavesì suy nghĩ như sau: "Ta giúp đỡ cho 500 nam cư sĩ này rất nhiều. Ta đã đi trước và khích lệ họ. Nay ta giữ gìn viên mãn trong các giới luật, 500 nam cư sĩ này giữ gìn viên mãn trong các giới luật. Ta hành Phạm hạnh, sống viễn ly, từ bỏ dâm dục hèn hạ, 500 nam cư sĩ này hành Phạm hạnh, sống viễn ly, từ bỏ dâm dục hèn hạ. Ta ăn mỗi ngày một bữa, không ăn ban đêm, từ bỏ ăn

BẢY ĐỨC PHẬT                                         132

phi thời. 500 nam cư sĩ này cũng ăn mỗi ngày một
bữa, không ăn ban đêm, từ bỏ ăn phi thời. Như vậy
là đồng đẳng giống nhau, không có gì trội hơn, nhiều
hơn. Vậy ta hãy làm cái gì trội hơn, nhiều hơn". Rồi
này Ànanda, Tôn giả Gavesì đi đến Thế Tôn
Kassapa; bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, sau khi
đến, bạch Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác:

- Bạch Thế Tôn, hãy cho con xuất gia với Thế Tôn, hãy cho con thọ đại giới".

Rồi này Ànanda, nam cư sĩ Gavesì được xuất gia với
Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác,
được thọ đại giới. Được thọ đại giới không bao lâu
này Ànanda, Tỷ-kheo Gavesì sống một mình, an
tịnh, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần và không
bao lâu, vị này chứng được mục đính tối cao mà các
thiện nam tử xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia
đình hướng đến. Đó là vô thượng cứu cánh Phạm
hạnh, vị này ngay trong hiện tại tự mình chứng ngộ
với thắng trí, chứng đạt và an trú. Và vị ấy xác
chứng: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, các điều
nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này
nữa".

Và này Ànanda, 500 nam cư sĩ ấy suy nghĩ như sau: "Tỷ-kheo Gavesì giúp đỡ chúng ta rất nhiều, đã đi

BẢY ĐỨC PHẬT                                        133

trước và khích lệ chúng ta. Nay Tôn giả Gavesì đã
cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, sẽ xuất gia, từ bỏ gia
đình, sống không gia đình. Tại sao chúng ta không
như vậy?" Rồi này Ànanda, 500 nam cư sĩ ấy đi đến
Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác,
sau khi đến, bạch Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác:

- "Bạch Thế Tôn, hãy cho chúng con xuất gia với Thế Tôn, cho chúng con thọ đại giới".

Và này Ànanda, năm trăm nam cư sĩ ấy được xuất
gia với Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác, được thọ đại giới. Rồi này Ànanda, Tỷ-kheo
Gavesì suy nghĩ như sau: "Ta đã chứng được vô
thượng giải thoát này không khó khăn, chứng được
không mệt nhọc, chứng được không phí sức. Mong
rằng 500 vị Tỷ-kheo ấy có thể chứng được vô thượng
giải thoát này không khó khăn, chứng được không
mệt nhọc, chứng được không phí sức".

Rồi này Ànanda, 500 vị Tỷ-kheo ấy sống an tịnh, không phóng dật, nhiệt tâm tinh cần, không bao lâu, các vị ấy chứng được mục đích tối cao mà các thiện gia nam tử xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình hướng đến. Đó là vô thượng cứu cánh Phạm hạnh, các vị ấy ngay trong hiện tại, tự mình chứng ngộ với thắng trí, chứng đạt và an trú. Và các vị ấy

BẢY ĐỨC PHẬT                                       134

xác chứng: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, việc phải làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa".

3. Như vậy, này Ànanda, 500 vị Tỷ-kheo ấy, do
Gavesì cầm đầu, trong khi tinh tấn đạt đến những gì
cao hơn nữa, những gì tối thắng hơn nữa, đã chứng
ngộ vô thượng giải thoát. Do vậy, này Ànanda, cần
phải học tập như sau:

4. "Hãy tinh tấn để đạt đến những gì cao hơn nữa, tối thắng hơn nữa, chúng ta sẽ chứng ngộ vô thượng giải thoát".

Như vậy, này Ànanda, các Thầy cần phải học tập.

BẢY ĐỨC PHẬT                                        135

8   Đức   Phật     Kassapa       - Kinh GHATIKARA – 81 Trung II, 479

KINH GHATIKARA – Bài kinh số 81 – Trung II, 479

Như vầy tôi nghe.
Một thời Thế Tôn đi du hành giữa dân chúng Kosala
với đại chúng Tỷ-kheo. Rồi Thế Tôn bước xuống bên
lề đường, đến tại một địa điểm rồi mỉm cười. Tôn giả
Ananda suy nghĩ: "Do nhân gì, do duyên gì, Thế Tôn
lại mỉm cười. Không phải không lý do, Như Lai lại
mỉm cười". Rồi Tôn giả Ananda đắp y về phía một
bên vai, chấp tay hướng đến Thế Tôn và bạch Thế
Tôn:
– Bạch Thế Tôn, do nhân gì, do duyên gì. Thế Tôn
lại mỉm cười. Không phải không lý do, Như Lai lại
mỉm cười.
– Thuở xưa này Ananda, tại địa điểm này là một thị
trấn tên là Vebhalinga, phồn thịnh, giàu có và dân cư
đông đúc. Này Ananda, Thế Tôn Kassapa, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác sống ở đây, dựa vào thị
trấn Vebhalinga. Ở đây, này Ananda, là tu viện của
Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác.
Chính tại đây, này Ananda. Thế Tôn Kassapa, bậc

BẢY ĐỨC PHẬT                                        136

A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ngồi giảng dạy cho
chúng Tỷ-kheo.
Rồi Tôn giả Ananda gấp tư y sanghati (tăng-già-lê),
trải ra rồi bạch Thế Tôn:
– Bạch Thế Tôn, thỉnh Thế Tôn ngồi xuống. Chính
tại địa điểm này, hai bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác
sẽ sử dụng.
Thế Tôn ngồi xuống trên chỗ đã soạn sẵn. Sau khi
ngồi, Thế Tôn nói với Tôn giả Ananda:
– Thuở xưa, này Ananda, tại địa điểm này là thị trấn
tên Vebhalinga, phồn thịnh, giàu có và dân cư đông
đúc. Này Ananda, Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác đã sống dựa vào thị trấn
Vebhalinga. Chính tại đây, này Ananda, là tu viện
của Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác. Chính tại đây, này Ananda, Thế Tôn Kassapa,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ngồi giảng dạy cho
chúng Tỷ-kheo.
Này Ananda, chính tại thị trấn Vebhalinga, có người
thợ làm đồ gốm tên là Ghatikara, người này là
người đàn tín của Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác, vị đàn tín đệ nhất. Thanh niên
Jotipala là người bạn chí thân của thợ gốm
Ghatikara. Rồi này Ananda, thợ gốm Ghatikara nói
với thanh niên Jotipala:
"– Này bạn Jotipala, chúng ta hãy đi. Chúng ta hãy
đi đến yết kiến Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán

BẢY ĐỨC PHẬT                                       137

Chánh Đẳng Giác. Thật là tốt lành cho tôi được đến
yết kiến Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác
ấy".
Khi nghe nói vậy, này Ananda, thanh niên Jotipala
nói với thợ gốm Ghatikara:
"– Thôi vừa rồi, bạn Ghatikara, yết kiến Sa-môn trọc
đầu như vậy để làm gì?"
Lần thứ hai, này Ananda... (như trên)... Lần thứ ba,
này Ananda, thợ gốm Ghatikara nói với thanh niên
Jotipala:
"– Này bạn Jotipala, chúng ta hãy đi. Chúng ta hãy
đi đến yết kiến Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác. Thật là tốt lành cho tôi được đến
yết kiến Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác
ấy".
Lần thứ ba này Ananda, thanh niên Jotipala nói với
thợ gốm Ghatikara:
"– Thôi vừa rồi bạn Ghatikara yết kiến Sa-môn trọc
đầu như vậy để làm gì?"
"– Vậy này bạn Jotipala, hãy cầm đồ gãi lưng và bột
tắm, chúng ta hãy đi đến sông để tắm".
"– Thưa bạn, vâng".
Này Ananda, thanh niên Jotipala vâng đáp thợ gốm
Ghatikara như vậy.
Thợ gốm Ghatikara và thanh niên Jotipala lấy đồ gãi
lưng và bột tắm, đi đến sông để tắm. Rồi này Ananda,
thợ gốm Ghatikara nói với thanh niên Jotipala:

BẢY ĐỨC PHẬT                                       138

"– Này bạn Jotipala, chỗ này cách tu viện Thế Tôn
Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác không bao
xa. Này bạn Jotipala, chúng ta hãy đi. Chúng ta hãy
đi đến yết kiến Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác. Thật là tốt lành cho tôi được đến
yết kiến Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác
ấy".
Khi nghe nói vậy, này Ananda, thanh niên Jotipala
nói với thợ gốm Ghatikara:
"– Thôi vừa rồi, bạn Ghatikara, yết kiến Sa-môn trọc
đầu như vậy để làm gì?"
Lần thứ hai, này Ananda, ... (như trên)... lần thứ ba
này Ananda, thợ gốm Ghatikara nói với thanh niên
Jotipala:
"– Này bạn Jotipala, chỗ này cách tu viện của Thế
Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác không
bao xa. Này bạn Jotipala, chúng ta hãy đi. Chúng ta
hãy đi đến yết kiến Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác. Thật là tốt lành cho tôi được yết
kiến Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác ấy".
Lần thứ ba, này Ananda, thanh niên Jotipala nói với
thợ gốm Ghatikara:
"– Thôi vừa rồi, bạn Ghatikara, yết kiến Sa-môn trọc
đầu như vậy để làm gì?"
Rồi này Ananda, thợ gốm Ghatikara nắm lấy thanh
niên Jotipala ở nơi cổ tay áo và nói:

BẢY ĐỨC PHẬT                                        139

"– Này bạn Jotipala, chỗ này cách tu viện Thế Tôn
Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác không bao
xa. Này bạn Jotipala, chúng ta hãy đi. Chúng ta hãy
đi đến yết kiến Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác. Thật là tốt lành cho tôi được yết
kiến Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác ấy".
Rồi này Ananda, sau khi gỡ thoát cổ áo, thanh niên
Jotipala nói với thợ gốm Ghatikara:
"– Thôi vừa rồi, bạn Ghatikara, yết kiến vị Sa-môn
đầu trọc ấy để làm gì?
Rồi thợ gốm Ghatikara nắm lấy tóc vừa mới tắm
xong của thanh niên Jotipala và nói:
"– Này bạn Jotipala, chỗ này cách tu viện của Thế
Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác không
bao xa. Này bạn Jotipala chúng ta hãy đi, chúng ta
hãy đi đến yết kiến Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác. Thật là tốt lành cho tôi được yết
kiến Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác".
Rồi này Ananda, thanh niên Jotipala suy nghĩ như
sau: "Thật là vi diệu! Thật là hy hữu! Thợ gốm
Ghatikara tuy sanh thuộc hạ cấp, lại dám nghĩ có thể
nắm lấy tóc của ta, dầu ta vừa mới gội đầu, chắc việc
này không phải là tầm thường", rồi nói với thợ gốm
Ghatikara:
"– Này bạn Ghatikara, có thật sự là cần thiết không?"

BẢY ĐỨC PHẬT                                        140

"– Này bạn Jotipala, thật sự là cần thiết. Thật là tốt
lành cho tôi được yết kiến Thế Tôn Kassapa, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác".
"– Vậy bạn Ghatikara, hãy thả (tay) ra. Chúng ta sẽ
đi".
Rồi này Ananda, thợ gốm Ghatikara và thanh niên
Jotipala cùng đi đến Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác. Sau khi đến, thợ gốm Ghatikara
đảnh lễ Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác rồi ngồi xuống một bên. Còn thanh niên
Jotipala thời nói lên những lời cháo đón hỏi thăm với
Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác,
sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân
hữu, rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, này
Ananda, thợ gốm Ghatikara bạch Thế Tôn Kassapa,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác:
"– Bạch Thế Tôn, đây là thanh niên Jotipala, bạn của
con, bạn thân tình của con. Mong Thế Tôn thuyết
pháp cho bạn con".
Rồi này Ananda, Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác, với pháp thoại khích lệ làm cho
thích thú, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ thợ
gốm Ghatikara và thanh niên Jotipala. Rồi này
Ananda, thợ gốm Ghatikara và thanh niên Jotipala,
sau khi được Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác với pháp thoại, khích lệ, làm cho thích
thú, phấn khởi, hoan hỷ, sau khi hoan hỷ tín thọ lời

BẢY ĐỨC PHẬT                                         141

dạy Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn
Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, thân bên
hữu hướng về Ngài rồi ra đi.
Rồi này Ananda, thanh niên Jotipala nói với thợ gốm
Ghatikara:
"– Này bạn Ghatikara, khi nghe pháp này, vì sao bạn
không xuất gia"?
"– Này bạn Jotipala, bạn không biết tôi sao? Tôi phải
nuôi dưỡng cha mẹ già và mù lòa".
"– Vậy này bạn Ghatikara, tôi sẽ xuất gia từ bỏ gia
đình, sống không gia đình".
Rồi này Ananda, thợ gốm Ghatikara và thanh niên
Jotipala đi đến Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác, sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn
Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, rồi ngồi
xuống một bên. Ngồi xuống một bên, này Ananda,
thợ gốm Ghatikara bạch Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác:
"– Bạch Thế Tôn, đây là thanh niên Jotipala, bạn của
con, bạn thân tình của con. Mong Thế Tôn xuất gia
cho bạn con".
Và này Ananda, thanh niên Jotipala được Thế Tôn
Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác cho xuất
gia, cho thọ đại giới.
Rồi này Ananda, Thế Tôn Kassapa bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác, sau khi thanh niên Jotipala xuất

BẢY ĐỨC PHẬT                                        142

gia chưa bao lâu, sau nửa tháng, sau khi ở tại
Vebhalinga lâu cho đến khi thấy tự thỏa mãn, liền du
hành đi đến Baranasi. Ngài tuần tự du hành và đến
tại Baranasi (Ba-la-nại).
Rồi này Ananda, Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác trú tại Baranasi, ở Isipatana, vườn
Lộc Uyển. Này Ananda, Kiki, vua xứ Kasi được
nghe như sau: "Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác đã đến Baranasi, trú tại Baranasi,
Isipatana, vườn Lộc Uyển.
Rồi này Ananda, Kiki, vua nước Kasi cho thắng các
cổ xe tối thù thắng, sau khi tự mình leo lên một cổ xe
thù thắng với các cổ xe thù thắng đi ra khỏi thành
Baranasi với đại uy vệ của nhà vua để yết kiến Thế
Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Vua
đi xe cho đến chỗ nào còn đi được xe, rồi xuống xe
đi bộ, đi đến chỗ Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác. Sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn
Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, vua ngồi
xuống một bên. Này Ananda, Thế Tôn Kassapa, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác với pháp thoại, khích lệ,
làm cho thích thú, làm cho phấn khởi, làm cho hoan
hỷ Kiki, vua xứ Kasi đang ngồi một bên. Rồi Kiki,
vua xứ Kasi, sau khi được Thế Tôn Kassapa, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác với pháp thoại khích lệ,
làm cho thích thú, làm cho phấn khởi, làm cho hoan

BẢY ĐỨC PHẬT                                         143

hỷ, liền bạch Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác:
"– Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn nhận lời con mời
ngày mai đến dùng cơm với chúng Tỷ-kheo".
Và này Ananda, Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác im lặng nhận lời. Rồi này Ananda,
sau khi được biết Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác đã nhận lời, từ chỗ ngồi đứng dậy,
đảnh lễ Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác, thân bên hữu hướng về Ngài rồi ra đi.
Và này Ananda, Kiki, vua xứ Kasi, sau khi đêm ấy
đã mãn, tại trú xứ của mình, cho bày biện các món
ăn thượng vị loại cứng và loại mềm, cơm vàng khô,
các loại cari các hột đen được gạn bỏ, và các món ăn
gia vị, rồi báo thời giờ cho Thế Tôn Kassapa, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác được biết:
"– Bạch Thế Tôn giờ đã đến, cơm đã sẵn sàng".
Rồi này Ananda, Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác vào buổi sáng đắp y, cầm y bát, đi
đến trú xứ của Kiki, vua xứ Kasi, sau khi đến, liền
ngồi trên chỗ đã soạn sẵn cùng với chúng Tỷ-kheo.
Rồi này Ananda, Kiki, vua xứ Kasi tự tay thân hầu
và làm cho thỏa mãn chúng Tỷ-kheo với đức Phật là
vị cầm đầu, các món ăn thượng vị, loại cứng và loại
mềm. Rồi này Ananda, Kiki, vua xứ Kasi, khi Thế
Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã ăn
xong, tay đã rời khỏi bát, lấy một ghế thấp rồi ngồi

BẢY ĐỨC PHẬT                                       144

xuống một bên. Ngồi xuống một bên, này Ananda,
Kiki, vua xứ Kasi, bạch Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác:
"– Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn nhận lời mời của
con an cư mùa mưa tại Baranasi; sẽ có sự cúng
dường như vậy cho chúng Tỷ-kheo".
"– Thôi vừa rồi, Đại vương, Ta đã nhận lời an cư mùa
mưa rồi"
Lần thứ hai, này Ananda,... (như trên)... Lần thứ ba,
này Ananda, Kiki, vua xứ Kasi, bạch Thế Tôn
Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác:
"– Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn nhận lời mời của
con, an cư mùa mưa tại Baranasi; sẽ có sự cúng
dường như vậy cho chúng Tỷ-kheo".
"– Thôi vừa rồi Đại vương, Ta đã nhận lời an cư
trong mùa mưa rồi".
Rồi này Ananda, Kiki, vua xứ Kasi, suy nghĩ như
sau: "Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác không nhận lời mời của ta an cư mùa mưa ở
Baranasi", vì vậy cảm thấy thất vọng, ưu phiền. Rồi
này Ananda, Kiki, vua xứ Kasi, bạch Thế Tôn
Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác.
"– Bạch Thế Tôn, Thế Tôn có người đàn tín hộ trì
hơn con?"
"– Đại vương, có một thị trấn tên là Vebhalinga. Tại
đấy có thợ gốm tên là Ghatikara. Người ấy là đàn tín
hộ trì của Ta, một đàn tín hộ trì tối thượng. Đại

BẢY ĐỨC PHẬT                                        145

vương, Đại vương có nghĩ như sau: "Thế Tôn
Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác không
nhận lời mời của ta an cư mùa mưa ở Baranasi", do
vậy, Đại vương cảm thấy thất vọng, ưu phiền. Nhưng
thợ gốm Ghatikara không có như vậy, và không sợ
như vậy.
Này Đại vương, thợ gốm Ghatikara đã quy y Phật,
quy y Pháp, quy y Tăng.
Này Đại vương, thợ gốm Ghatikara từ bỏ sát sanh,
từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà dâm, từ bỏ nói láo,
từ bỏ rượu men, rượu nấu.
Này Đại vương, thợ gốm Ghatikara thành tựu lòng
tin bất thối chuyển đối với Phật, đối với Pháp... đối
với Tăng, thành tựu các giới được bậc Thánh ái lạc.
Này Đại vương, thợ gốm Ghatikara không có nghi
ngờ đối với Khổ, không có nghi ngờ đối với Khổ tập,
không có nghi ngờ đối với Khổ diệt, không có nghi
ngờ đối với con Đường đưa đến khổ diệt.
Này Đại vương, thợ gốm Ghatikara, ăn một ngày một
bữa, sống Phạm hạnh, có giới hạnh, theo thiện pháp.
Này Đại vương, thợ gốm Ghatikara từ bỏ ngọc và
vàng, không có vàng và bạc.
Này Đại vương, thợ gốm Ghatikara không có tự tay
đào đất hay đào với cái cuốc. Vị này vui lòng làm
thành ghè bát với đất lấy từ bờ đê bị sập xuống hay
do chuột và chó đào lên, và nói như sau: "Ở đây, nếu
ai muốn, hãy bỏ vào từng nhúm các loại gạo có vỏ,

BẢY ĐỨC PHẬT                                        146

từng nhúm các loại đậu que (mugga?), từng nhúm
các loại đậu hột (kalaya), và có thể lấy cái gì mình
muốn".
Này Đại vương, thợ gốm Ghatikara nuôi dưỡng cha
mẹ già và mù lòa.
Này Đại vương, thợ gốm Ghatikara sau khi đoạn
trừ năm hạ phần kiết sử, được hóa sanh, nhập Niết-
bàn từ chỗ ấy, không phải trở lui đời này nữa.
"Một thời, này Đại vương, Ta ở tại thị trấn
Vabhalinga. Rồi này Đại vương, Ta vào buổi sáng
đắp y, cầm y bát, đi đến cha mẹ của thợ gốm
Ghatikara, sau khi đến nói với cha mẹ thợ gốm
Ghatikara như sau:
"– Người thợ làm đồ gốm đi đâu?"
"– Bạch Thế Tôn, người đàn tín hộ trì cho Thế Tôn
đã đi khỏi và có dặn như sau: Hãy lấy cháo từ nơi
nồi, hãy lấy đồ ăn từ nơi chảo mà dùng".
"Rồi ta, này Đại vương, sau khi lấy cháo từ nơi nồi,
lấy đồ ăn từ nơi chảo, ăn xong từ chỗ ngồi đứng dậy
rồi đi. Rồi này Đại vương, thợ gốm Ghatikara đi đến
cha mẹ sau khi đến, nói với cha mẹ như sau:
"– Ai đã lấy cháo từ nơi nồi, lấy đồ ăn từ nơi chảo,
ăn xong từ chỗ ngồi đứng dậy rồi đi?"
"– Này con, Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác, sau khi lấy cháo từ nơi nồi, lấy đồ ăn từ
nơi chảo, ăn xong, từ chỗ ngồi đứng dậy rồi đi".

BẢY ĐỨC PHẬT                                       147

"Rồi này Đại vương, thợ gốm Ghatikara suy nghĩ
như sau: "Thật là lợi ích cho ta, thật là khéo lợi ích
cho ta, đã được Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác tin tưởng ta như vậy". Rồi này Đại
vương, cho đến nửa tháng, hỷ lạc không rời khỏi thợ
gốm Ghatikara, hay cho đến một tuần (không rời
khỏi) cha mẹ (người thợ gốm).
"Một thời, này Đại Vương. Ta trú ở thị trấn
Vebhalinga, lúc bấy giờ, các cốc bị mưa dột, rồi Ta,
này Đại vương, gọi các Tỷ-kheo:
"– Hãy đi, này các Tỷ-kheo, và xem tại nhà của thợ
gốm Ghatikara có cỏ hay không?
"Khi được nghe nói vậy, này Đại vương, các Tỷ-
kheo bạch với Ta:
"– Bạch Thế Tôn, tại nhà của thợ gốm Ghatikara
không có cỏ, nhưng nhà người ấy có mái cỏ".
"– Này các Tỷ-kheo, hãy đi và rút cỏ từ ngôi nhà thợ
gốm Ghatikara.
"Rồi này Đại vương, các Tỷ-kheo ấy rút cỏ từ ngôi
nhà thợ gốm Ghatikara. Này Đại vương, cha mẹ thợ
gốm Ghatikara nói với các Tỷ-kheo ấy:
"– Quý vị là ai lại rút cỏ ngôi nhà?"
"– Này Đại tỷ, ngôi nhà của Thế Tôn Kassapa, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác bị mưa dột".
"– Hãy lấy đi, chư Hiền giả! Hãy lấy đi chư Hiền giả!
"

BẢY ĐỨC PHẬT                                         148

"Rồi này Đại vương, thợ gốm Ghatikara đi đến cha
mẹ, sau khi đến thưa với cha mẹ như sau:
"– Những ai đã rút cỏ khỏi ngôi nhà?"
"– Này Con, các Tỷ-kheo có nói: Ngôi nhà của Thế
Tôn Kassapa, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác bị
mưa dột".
"Rồi này Đại vương, thợ gốm Ghatikara suy nghĩ
như sau: "Thật là lợi ích cho ta, thật là khéo lợi ích
cho ta đã được Thế Tôn Kassapa, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác tin tưởng ta như vậy".
"Rồi này Đại vương, cho đến nửa tháng hỷ lạc không
rời khỏi thợ gốm Ghatikara, hay cho đến một tuần,
(không rời khỏi) cha mẹ thợ gốm. Rồi suốt cả ba
tháng trời, ngôi nhà đứng lấy bầu trời làm mái,
nhưng không có mưa rơi vào. Và như vậy, này Đại
vương, là người thợ gốm, Ghatikara.
"– Lợi ích thay, bạch Thế Tôn, cho thợ gốm
Ghatikara; thật khéo lợi ích thay, bạch Thế Tôn cho
thợ gốm Ghatikara, đã được Thế Tôn Kassapa, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác tin tưởng! "
Rồi này Ananda, Kiki, vua xứ Kasi, cho người đưa
đến thợ gốm Ghatikara, khoảng năm trăm xe gạo có
vỏ, gạo vàng khô và các món đồ ăn. Rồi này Ananda,
những người nhà vua đi đến thợ gốm Ghatikara và
nói:

BẢY ĐỨC PHẬT                                         149

"– Này Tôn giả, năm trăm xe gạo có vỏ, gạo vàng
khô và các món đồ ăn này, do Kiki, vua xứ Kasi, gởi
đến cho Tôn giả, mong Tôn giả hãy nhận lấy".
"– Nhà vua rất nhiều phận sự, rất nhiều việc cần phải
làm. Thật là vừa đủ cho tôi, được nhà vua nghĩ đến
như thế này".
– Này Ananda, rất có thể Ông suy nghĩ như sau: "Lúc
bấy giờ, thanh niên Jotipala có thể là một người
khác". Nhưng này Ananda, chớ có nghĩ như vậy. Lúc
bấy giờ, Ta chính là thanh niên Jotipala.
Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Ananda hoan
hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

BẢY ĐỨC PHẬT                                        150

9   Đức Phật METTEYYA ra đời - Kinh CHUYỂN LUÂN THÁNH VƯƠNG SƯ TỬ HỐNG – 26 Trường II, 353

KINH CHUYỂN LUÂN THÁNH VƯƠNG SƯ TỬ HỐNG – Bài kinh số 26 – Trường II, 353

Như vầy tôi nghe.
1. Một thời Thế Tôn an trú ở Magadha (Ma kiệt đà)
tại Matulà (Ma du la). Lúc bấy giờ Thế Tôn gọi chư
Tỷ kheo: "Này các Tỷ kheo!". Các vị Tỷ kheo ấy
Bạch Thế Tôn: "Thưa vâng, bạch Thế Tôn". Thế Tôn
giảng như sau:
- Này các Tỷ kheo, hãy sống tự mình là ngọn đèn
cho chính mình, tự mình nương tựa mình, không
nương tựa một ai khác, lấy Chánh pháp làm ngọn
đèn, lấy Chánh pháp làm nơi nương tựa, không
nương tựa một gì khác!
Này các Tỷ kheo, thế nào là một Tỷ kheo sống tự
mình là ngọn đèn cho chính mình, tự mình nương tựa
mình, không nương tựa một ai khác, lấy Chánh pháp
làm ngọn đèn, lấy Chánh pháp làm nơi nương tựa,
không nương tựa một gì khác? Này các Tỷ kheo, ở
đây Tỷ kheo sống quán thên trên tự thân, nhiệt
tâm, tỉnh giác, chánh niệm, để có thể diệt trừ tham

BẢY ĐỨC PHẬT                                      151

sân ở đời... trên các cảm thọ... trên các tâm... sống
quán pháp trên các pháp, nhiệt tâm, tỉnh giác,
chánh niệm để có thể diệt trừ tham sân ở đời. Này
các Tỷ kheo, như vậy là Tỷ kheo sống tự mình là
ngọn đèn cho chính mình, tự mình nương tựa mình,
không nương tựa một ai khác, lấy Chánh pháp làm
ngọn đèn, lấy Chánh pháp làm nơi nương tựa, không
nương tựa một gì khác.
Này các Tỷ kheo, hãy đi lại trong giới hạn được
phép của mình, trong giới hạn Tổ phụ các Ngươi
truyền lại.
Này các Tỷ kheo, nếu các Ngươi đi lại trong giới hạn
được phép của mình, trong giới hạn Tổ phụ các
Ngươi truyền lại, thì Ma vương sẽ không có cơ hội
để xâm nhập, không có cơ hội để nhắm vào đối
tượng. Này các Tỷ kheo, chính nhờ nhiếp trì các
thiện pháp làm nhân duyên mà công đức này
được tăng thịnh.
2. Thuở xưa, này các Tỷ kheo, có Vua Chuyển
luân Thánh vương tên là Dalhanemi (Kiên Cố
Niệm), là vị pháp vương, lấy Chánh pháp trị nước,
chinh phục bốn thiên hạ, thống trị các quốc độ và đầy
đủ bảy món báu.
Vị ấy có đầy đủ báy món báu, tức là xe báu, voi báu,
ngựa báu, châu báu, nữ báu, gia chủ báu và thứ bảy
là tướng quân báu.

BẢY ĐỨC PHẬT                                        152

Vị ấy có hơn một ngàn hoàng tử, dõng kiện, hùng
mạnh, nhiếp phục ngoại địch.
Vị này trị vì quả đấy này cho đến hải biên, dùng
Chánh pháp trị nước, không dùng trượng, không
dùng kiếm.
3. Này các Tỷ kheo, sau nhiều năm, nhiều trăm năm,
nhiều ngàn năm, vua Dalhanemi cho gọi một người
và bảo:
- Này khanh, khi nào khanh thấy Thiên luân báu có
lặn xuống một ít, có rời khỏi vị trí cũ, thì báo cho Ta
biết.
- Tâu Đại vương, xing vâng!
Này các Tỷ kheo người ấy vâng theo lời dạy vua
Dalhanemi.
Này các Tỷ kheo, sau nhiều năm, nhiều trăm năm,
nhiều ngàn năm, người ấy thấy Thiên luân báu lặn
xuống một ít, có rời khỏi vị trí cũ. Thấy vậy, người
ấy liền đến vua Dalhanemi, khi đến xong, liền báo
cho vua biết:
- Đại vương có biết chăng, xe báu cõi trời của Ngài
đã lặn xuống một ít, đã rời khỏi vị trí cũ?
Này các Tỷ kheo, vua Dalhanemi liền cho mời thái
tử và nói rằng:
- Này thái tử thân yêu, xe báu cõi trời của ta đã lặn
xuống một ít, đã rời khỏi vị trí cũ. Ta nghe nói như
sau: "Nếu xe báu cõi Trời của Chuẩn luận Pháp
vương lặn xuống và rời khỏi vị trí cũ, thời vua còn

BẢY ĐỨC PHẬT                                          153

sống không bao lâu nữa". Ta đã thọ hưởng dục lạc
loài Người một cách đầy đủ. Nay đã đến lúc tìm cầu
dục lạc chư Thiên. Này thái tử thân yêu, hãy trị vì
trái đất này cho đến hải biên. Ta sẽ cạo bỏ râu tóc,
đắp áo cà sa, xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia
đình.
Này các Tỷ kheo, vua Dalhanemi sau khi đã khéo đặt
hoàng tử con đầu trên ngôi vương vị, liền cạo bỏ râu
tóc, đắp áo cà sa, xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không
gia đình. Này các Tỷ kheo, sau khi vị vua ẩn sĩ xuất
gia bảy ngày, xe báu cõi Trời liền biến mất.
4. Này các Tỷ kheo, một người khác đi đến vua Quán
đảnh Sát đế lỵ, khi đến xong liền tâu vua Quán đảnh
Sát đế lỵ:
- Tâu Đại vương, Ngài đã biết xe báu cõi Trời đã biến
mất chưa?
Này các Tỷ kheo, khi vua Quán đảnh Sát đế lỵ nghe
tin xe báu cõi Trời đã biến mất, liền không được vui,
cảm thấy sầu muộn. Rồi vua ấy đến chỗ vua ẩn sĩ ở,
khi đến xong, thưa với vua ẩn sĩ:
- Đại vương có biết chăng, xe báu cõi Trời đã biến
mất!
Này các Tỷ kheo, khi nghe nói vậy, vua ẩn sĩ nói với
vua Quán đảnh Sát đế lỵ:
- Này thái tử thân yêu, chớ có không vui vẻ, chớ có
sầu muộn. Này thái tử thân yêu, xe báu cõi Trời
không phải là gia bảo tổ tiên để lại. Này thái tử thân

BẢY ĐỨC PHẬT                                          154

yêu, hãy hành trì Thánh vương Chánh pháp. Sự
tình này sẽ xảy ra, khi con hành trì Thánh vương
Chánh pháp vào ngày rằm bố tát, con gội đầu trai
giới, đi lên lầu cao, thì xe báu cõi Trời sẽ hiện ra đầy
đủ ngàn tăm, vành xe, trục xe và đầy đủ các bộ phận.
5. - Tâu Đại vương, thế nào là Thánh vương Chánh
pháp?
- Này thái tử thân yêu, con y cứ vào Pháp, kính
trọng Pháp, cung kính Pháp, đảnh lễ Pháp, cúng
dường Pháp, tôn trọng Pháp, tự con trở thành
Pháp tràng, Pháp kỳ, xem Pháp là thầy, tự trở
thành người bảo vệ hợp pháp cho thứ dân, cho quân
đội, cho Sát đế lỵ, cho quần thần, cho Bà la môn, cho
gia chủ, cho thị dân, thôn dân, cho Sa môn, Bà la
môn, cho các loài thú và loài chim. Chớ có làm gì
phi pháp trong quốc độ của con.
Này con thân yêu, nếu trong quốc độ của con, có
những Sa môn, Bà la môn từ bỏ dục vọng, không
phóng dật, thực thành nhẫn nhục từ ái, nhiếp phục tự
kỷ, an chỉ tự kỷ, giải thoát tự kỷ, thỉnh thoảng sẽ đến
với con và hỏi con: "Này Tôn giả, thế nào là thiện,
thế nào là bất thiện, thế nào là có tội, thế nào là không
có tội, như thế nên thực hành, như thế nào không nên
thực hành, hành động như thế nào đem lại bất lợi và
đau khổ cho tôi lâu ngày, hành động như thế nào đem
lại lợi ích và hạnh phúc cho tôi lâu ngày?" Con hãy
nghe họ và ngăn chận họ khỏi sự bất thiện và

BẢY ĐỨC PHẬT                                            155

khuyến khích họ làm điều thiện. Này con thân yêu,
như vậy là Thánh vương Chánh pháp.
- Thưa vâng, tâu Đại vương!
Này các Tỷ kheo, vua Quán đảnh Sát đế lỵ trả lời vua
ẩn sĩ và thực hành Thánh vương Chánh pháp. Khi
thực hành Thánh vương Chánh pháp vào ngày rằm
bố tát, vua gội đầu trai giới, đi lên lầu cao, thì xe báu
cõi Trời hiện ra đầy đủ ngàn tăm, vành xe, trục xe và
đầy đủ các bộ phận. Thấy vậy vua Quán đảnh Sát đế
lỵ nghĩ rằng: "Ta được nghe nói như sau: "Quán
đảnh vương Sát-đế-lỵ nào vào ngày rằm bố tát gội
đầu trai giới, đi lên lầu cao và Thiên bảo luân hiện
ra đầy đủ ngàn tăm, vành xe, trục xe và đầy đủ các
bộ phận, thì vị vua ấy là Chuyển luân Thánh
vương." Như vậy ta là Chuyển luân Thánh vương".
6. Này các Tỷ kheo, vua Quán đảnh Sát đế lỵ từ chỗ
ngồi đứng dậy, đắp thượng y qua một bên vai, tay
trái cầm bình nước, tay mặt tưới nước trên bảo luân
và nói: "Hãy lăn, này Tôn bảo luân, hãy nhiếp
phục tất cả", xe báu lăn về hướng đông, Chuyển
luân Thánh vương theo sau cùng với bốn loại binh
chủng. Và này các Tỷ kheo, chỗ nào xe báu ấy dừng
lại, chỗ ấy Chuyển luân Thánh vương an trú, cùng
với bốn loại chủng binh. Này các Tỷ kheo, các vị vua
chư hầu ở hướng đông đều đến yết kiến Chuyển luân
Thánh vương và nói:

BẢY ĐỨC PHẬT                                            156

- Hãy đến đây, Đại vương! Thiện lai. Đại vương! Tất
cả đều thuộc của Đại vương! Đại vương hãy thuyết
giảng!
Chuyển luân Thánh vương bèn nói:
- Chớ có sát sanh! Chớ có lấy của không cho! Chớ
có sống tà hạnh trong các dục! Chớ có nói láo! Chớ
có uống rượu! Và hãy thọ hưởng theo những gì đã có
để thọ hưởng!
Này các Tỷ kheo, các vị vua thù nghịch ở hướng
Đông đều trở thành chư hầu của Chuyển luân Thánh
vương.
7. Này các Tỷ kheo, xe báu ấy chìm xuống biển
hướng Đông, vượt qua biển ấy, lăn về hướng Nam...
trở thành chư hầu Chuyển luân Thánh vương. Này
các Tỷ kheo, rồi xe báu ấy chìm xuống biển hướng
Nam, vượt qua biển ấy, lăn về hướng Tây… trở
thành chư hầu Chuyển luân Thánh vương. Này các
Tỷ kheo, rồi xe báu ấy chìm xuống biển hướng Tây,
vượt qua biển ấy, lăn về hướng Bắc, và Chuyển Luân
Thánh vương theo sau cùng với bốn loại binh chủng.
Và này các Tỷ kheo, chỗ nào xe báu ấy dừng lại, chỗ
ấy Chuyển luân Thành vương an trú cùng với bốn
loại binh chủng.
Này các Tỷ kheo, các vị vua chư hầu ở hướng Bắc
đều đến yết kiến Chuyển luân Thánh vương và nói:

BẢY ĐỨC PHẬT                                      157

- Hãy đến đây, Đại vương! Thiện lai, Đại vương! Tất
cả đều thuộc của Đại vương! Đại vương hãy thuyết
giảng!
Chuyển luân Thánh vương bèn nói:
- Chớ có sát sanh! Chớ có lấy của không cho! Chớ
có sống tà hạnh trong các dục! Chớ có nói láo! Chớ
có uống rượu! Và hãy thọ hưởng những gì đã có để
thọ hưởng!
Này các Tỷ kheo, các vua thù nghịch ở hướng Bắc
đều trở thành chư hầu Chuyển luân Thánh vương.
Này các Tỷ kheo, khi xe báu ấy chinh phục quả đất
cho đến hải biên, liền trở về kinh đô, và đứng lại như
là dính liền trước cửa điện công lý, trong nội cung
Chuyển luân Thánh vương và chói sáng nội cung của
vua.
----------------------------------------------------
8. Này các Tỷ kheo, lần thứ hai, Chuyển luân Thánh
vương... Này các Tỷ kheo, lần thứ ba Chuyển luân
Thánh vương... Này các Tỷ kheo, lần thứ tư Chuyển
luân Thánh vương... Này các Tỷ kheo, lần thứ năm
Chuyển luân Thánh vương... Này các Tỷ kheo, lần
thứ sáu Chuyển luân Thánh vương....
Này các Tỷ kheo, lần thứ bảy, Chuyển luân Thánh
vương sau nhiều năm, nhiều trăm năm, nhiều ngàn
năm cho gọi một người và bảo:

BẢY ĐỨC PHẬT                                         158

- Này Khanh, khi nào Khanh thấy xe báu cõi Trời có
lặn xuống một ít, có rời khỏi vị trí cũ, thì báo cho ta
biết.
- Tâu Đại vương, xin vâng!
Này các Tỷ kheo, người ấy vâng theo lời dạy Chuyển
luân Thánh vương.
Này các Tỷ kheo, sau nhiều năm, nhiều trăm năm,
nhiều ngàn năm, người ấy thấy xe báu cõi Trời lặn
xuống một ít, có rời khỏi vị trí cũ. Thấy vậy, người
ấy liền đến Chuyển luân Thánh vương, khi đến xong
liền báo cho vua biết:
- Đại vương có biết chăng, xe báu cõi Trời của Ngài
đã lặn xuống một ít, đã rời khỏi vị trí cũ?
Này các Tỷ kheo, Chuyển luân Thánh vương liền cho
mời thái tử và nói rằng:
- Này thái tử thân yêu, xe báu cõi Trời của Ta đã lặn
xuống một ít, đã rời khỏi vị trí cũ. Ta nghe như sau:
"Nếu thiên bảo luân của Chuyển luân Thánh vương
có lặn xuống một ít, và rời khỏi vị trí cũ, thì vua còn
sống không bao lâu nữa." Ta đã thọ hưởng dục lạc
loài Người một cách đầy đủ. Nay đã đến lúc tìm cầu
dục lạc chư Thiên. Này thái tử thân yêu, hãy trị vì
trái đất này cho đến hải biên. Ta sẽ cạo bỏ râu tóc,
đắp áo cà sa, xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia
đình.
Này các Tỷ kheo, Chuyển luân Thánh vương sau khi
đã khéo đặt thái tử con đầu trên ngôi vương vị, liền

BẢY ĐỨC PHẬT                                          159

cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà sa, xuất gia từ bỏ gia đình,
sống không gia đình.
Này các Tỷ kheo, sau khi Chuyển luân Thánh vương
xuất gia bảy ngày, xe báu cõi Trời ấy biến mất.
9. Này các Tỷ kheo, một người khác đi đến vua Quán
đảnh Sát đế lỵ, khi đến nơi liền tâu với vua:
- Đại vương có biết chăng, xe báu cõi Trời đã biến
mất?
Này các Tỷ kheo, khi vua Quán đảnh Sát đế lỵ nghe
tin xe báu cõi Trời đã biến mất, liền không được vui
vẻ và cảm thấy sầu muộn. Vua ấy không đến chỗ
vua ẩn sĩ và hỏi về Thánh vương Chánh pháp. Vị ấy
tự cai trị quốc gia theo ý của mình. Vì cai trị quốc
gia theo ý của mình, nên quốc gia không được hưng
thịnh như trong thời xưa, khi các vua chúa cai trị theo
Thánh vương Chánh pháp.
Này các Tỷ kheo, rồi các vị đại thần, cận thần, tài
chánh quan, các cận vệ, các thủ môn quan, các vị
sống bằng bùa chú tụ họp lại, cùng đến vua Quán
đảnh Sát đế lỵ và nói:
- Tâu Đại vương, vì Đại vương cai trị quốc gia theo
ý Đại vương, nên quốc gia không được hưng thịnh,
như trong thời xưa, các vua chúa cai trị theo Thánh
vương Chánh pháp. Nay có các vị đại thần, cận thần,
tài chánh quan, các cận vệ, các thủ môn quan, các vị
sống bằng bùa chú, chúng tôi và một số các vị khác
thọ trì Thánh vương Chánh pháp. Tâu Đại vương,

BẢY ĐỨC PHẬT                                          160

nếu Đại vương hỏi chúng tôi về Thánh vương Chánh
pháp, được hỏi, chúng tôi sẽ trả lời cho Đại vương rõ
về pháp này.
10. Này các Tỷ kheo, rồi vua Quán đảnh Sát đế lỵ
cho mời họp các vị đại thần, cận thần, tài chánh quan,
các cận vệ, các thủ môn quan, các vị sống bằng bùa
chú và hỏi về Thánh vương Chánh pháp. Và những
vị này được hỏi, đã trả lời về Thánh vương Chánh
pháp.
Khi nghe họ nói xong, vị vua có sắp đặt sự hộ trì,
ngăn chận, che chở, nhưng không cho người nghèo
tiền của. Và vì vậy, nghèo đói được lan rộng. Vì
nghèo đói được lan rộng, một người đã lấy vật không
cho của những người khác, và hành động ấy được
gọi là ăn trộm. Người ta bắt anh ta và dẫn đến trước
vua Quán đảnh Sát đế lỵ và tâu vua:
- Tâu Đại vương, người này lấy vật không cho của
những người khác, hành động này được gọi là ăn
trộm.
Này các Tỷ kheo, khi nghe vậy vua Quán đảnh Sát
đế lỵ nói với người ấy:
- Này Ngươi, có phải Ngươi lấy vật không cho của
những người khác, tức là ăn trộm?
- Tâu Đại vương, sự thật có vậy.
- Sao lại làm vậy?
- Tâu Đại vương, con không có gì sống!

BẢY ĐỨC PHẬT                                         161

Này các Tỷ kheo, vua Quán đảnh Sát-đế-lỵ liền cho
người ấy tiền của và nói:
- Này Ngươi, với tiền của này Ngươi hãy tự nuôi
dưỡng, nuôi dưỡng cha mẹ, nuôi dưỡng vợ con, tiến
hành các công việc, thực hiện sự cúng dường với
công đức tối thượng cho các vị Sa môn, mà kết quả
là hưởng lạc thọ hiện tại và sanh Thiên giới trong
tương lai...
Này các Tỷ kheo, người ấy vâng theo lời vua Quán
đảnh Sát đế lỵ và tâu:
- Thưa vâng, Đại vương!
11. Này các Tỷ kheo, rồi một người khác lấy của
không cho của những người khác, tức là ăn trộm.
Người ta bắt anh ta và dẫn đến trước mặt vua Quán
đảnh Sát đế lỵ và tâu vua:
- Tâu Đại vương, người này lấy vật không cho của
những người khác, tức là ăn trộm.
Này các Tỷ kheo, khi nghe vậy, vua Quán đảnh Sát
đế lỵ nói với người ấy:
- Này Ngươi, có phải Ngươi lấy của không cho của
những người khác không, tức là ăn trộm?
- Tâu Đại vương, sự thật có vậy.
- Sao lại làm vậy?
- Tâu Đại vương, con không có gì để sống!
Này các Tỷ kheo, vua Quán đảnh Sát đế lỵ liền cho
người ấy tiền của và nói:

BẢY ĐỨC PHẬT                                     162

- Này Ngươi, với tiền của này, Ngươi hãy tự nuôi
dưỡng, nuôi dưỡng cha mẹ, nuôi dưỡng vợ con, tiến
hành các công việc, thực hiện sự cúng dường với
công đức tối thắng cho các vị Sa môn, Bà la môn, mà
kết quả là lạc thọ hiện tại và sanh thiên giới trong
tương lai.
Này các Tỷ kheo, người ấy vâng theo lời vua Quán
đảnh Sát đế lỵ và tâu:
- Thưa vâng, Đại vương!
-------------------------------------------------
12. Này các Tỷ kheo, nhiều người nghe: "Những ai
lấy vật không cho của những người khác, tức là ăn
trộm, vua cho những người ấy tiền của." Nghe vậy,
họ nghĩ: "Chúng ta hãy lấy vật không cho của những
người khác, tức là ăn trộm."
Này các Tỷ kheo, lại một người khác lấy vật không
cho của những người khác, tức là ăn trộm. Người ta
bắt anh ta và dẫn đến trước vua Quán đảnh Sát đế lỵ
và tâu vua:
- Tâu Đại vương, người này lấy vật không cho của
những người khác, tức là ăn trộm.
Này các Tỷ kheo, khi nghe nói vậy vua Quán đảnh
Sát đến lỵ nói với người ấy:
- Này Ngươi, có phải Ngươi lấy vật không cho của
những người khác, tức là ăn trộm?
- Tâu Đại vương, sự thật có vậy?
- Sao lại làm vậy?

BẢY ĐỨC PHẬT                                       163

- Tâu Đại vương, con không có gì để sống!
Này các Tỷ kheo, vua Quán đảnh Sát đế lỵ suy nghĩ:
"Nếu ai lấy vật không cho của những người khác tức
là ăn trộm và ta cho họ tiền của, thì lấy vật không cho
như vậy tăng trưởng. Nay ta phải ngăn chận triệt để
người ấy, hình phạt thích đáng và chặt đầu nó!"
Này các Tỷ kheo, vua Quán đảnh Sát đế lỵ ra lệnh
cho các người:
- Này các Khanh, hãy lấy dây thật chắc, cột tay ra
đàng sau với gút thật chặt, cạo đầu nó, dắt nó đi với
tiếng trống khe khắt, từ đường này đến đường khác,
từ ngã tư này đến ngã tư khác, dắt nó ra khỏi cửa phía
Nam, ngăn chận triệt để người ấy, hình phạt thích
đáng và chặt đầu nó.
- Tâu Đại vương, thưa vâng!
Này các Tỷ kheo, các người ấy vâng theo lệnh của
vua Quán đảnh Sát đế lỵ, lấy dây thật chắc cột tay ra
đàng sau với gút thật chặt, cạo đầu anh ta, dắt anh ta
đi với tiếng trống khe khắt, từ đường này đến đường
khác, từ ngã tư này đến ngã tư khác, dắt anh ta ra
khỏi cửa phía Nam, ngăn chận triệt để người ấy, hình
phạt thích đáng và chặt đầu anh ta.
----------------------------------------------
13. Này các Tỷ kheo, nhiều người nghe: "Những ai
lấy vật không cho của những người khác, tức là ăn
trộm, vua ngăn chận triệt để họ, hình phạt thích đáng
và chém đầu họ."

BẢY ĐỨC PHẬT                                          164

Nghe vậy, những người ấy nghĩ: "Chúng ta hãy rèn
kiếm cho thật bén, với những kiếm bén này, chúng
ta sẽ lấy vật không cho của họ tức là ăn trộm, sẽ ngăn
chận triệt để chúng, hình phạt thích đáng chúng và
chém đầu họ".
Những người ấy rèn kiếm bén, sau khi rèn kiếm bén
xong, họ đi cướp làng, họ đi cướp thôn xóm, họ đi
cướp thành, họ đi cướp đường, họ lấy vật không cho
tức là ăn trộm, họ ngăn chận triệt để những người mà
họ ăn trộm, hình phạt thích đáng và chém đầu những
người này.
14. Này các Tỷ kheo, như vậy:
Vì không cho người nghèo tiền của, nghèo đói tăng
thịnh;
Vì nghèo đói tăng thịnh nên trộm cắp tăng thịnh;
Vì trộm cắp tăng thịnh nên đao kiếm được tăng thịnh;
Vì đao kiếm được tăng thịnh, nên sát sanh tăng thịnh;
Vì sát sanh tăng thịnh nên nói láo tăng thịnh;
Vì nói láo tăng thịnh nên tuổi thọ của loài hữu tình
giảm thiểu, sắc đẹp giảm thiểu;
Vì tuổi thọ giảm thiểu và sắc đẹp giảm thiểu, nên loài
Người tuổi thọ đến tám vạn năm và con của họ thọ
bốn vạn năm.
----------------------------------------------------
Này các Tỷ kheo, khi loài Người thọ bốn vạn năm,
một người khác lấy vật không cho tức là ăn trộm.

BẢY ĐỨC PHẬT                                         165

Người ta bắt người này lại, dẫn đến trước vua Quán
đảnh Sát đế lỵ và thưa:
- Tâu Đại vương, người này lất vật không cho của
những người khác, tức là ăn trộm.
Này các Tỷ kheo, khi nghe nói vậy, vua Quán đảnh
Sát đế lỵ nói với người ấy:
- Này Ngươi, có thật Ngươi lấy vật không cho của
những người khác, tức là ăn trộm không?
- Tâu Đại vương, không!
Người ấy cố ý nói không thật.
15. Này các Tỷ kheo, như vậy vì không cho tiền của
những người nghèo, nghèo đói tăng thịnh; vì nghèo
đói tăng thịnh nên trộm cắp tăng thịnh; vì trộm cắp
tăng thịnh nên đao kiếm tăng thịnh; vì đao kiếm tăng
thịnh nên sát sanh tăng thịnh; vì sát sanh tăng thịnh
nên nói láo tăng thịnh, vì nói láo tăng thịnh nên tuổi
thọ của loài Người giảm thiểu, sắc đẹp giảm thiểu; vì
tuổi thọ giảm và sắc đẹp giảm thiểu, nên loài Người
tuổi thọ đến bốn vạn năm và con của họ thọ hai vạn
năm.
Này các Tỷ kheo, khi loài Người tuổi thọ đến hai vạn
năm, một người khác lấy vật không cho của những
người khác, tức là ăn trộm. Một người khác báo với
vua Quán đảnh Sát đế lỵ về người ấy:
- Tâu Đại vương, người này đã lấy vật không cho của
những người khác, tức là ăn trộm.
Như vậy người ấy đã bị nói xấu.

BẢY ĐỨC PHẬT                                         166

16. Này các Tỷ kheo, như vậy vì không cho tiền của
những người nghèo, nghèo đói tăng thịnh; vì nghèo
đói tăng thịnh nên trộm cắp tăng thịnh... vì nói xấu
được tăng nên tuổi thọ loài Người giảm thiểu và sắc
đẹp giảm thiểu. Vì tuổi thọ của họ giảm thiểu và sắc
đẹp giảm thiểu, nên tuổi thọ loài Người chỉ có hai
vạn năm và con của họ chỉ có một vạn năm.
Này các Tỷ kheo, khi tuổi thọ loài Người đến một
vạn năm, một số chúng sanh có sắc đẹp, một số
không có sắc đẹp.
Những chúng sanh không có sắc đẹp tham đắm
những chúng sanh có sắc đẹp và có tà hạnh với vợ
những người khác.
17. Này các Tỷ kheo, như vậy vì không cho tiền của
những người nghèo, nghèo đói tăng thịnh; vì nghèo
đói tăng thịnh nên trộm cắp tăng thịnh... nên tà dâm
tăng thịnh; vì tà dâm tăng thịnh nên tuổi thọ loài
Người giảm thiểu và sắc đẹp giảm thiểu. Vì tuổi thọ
của họ giảm thiểu, và sắc đẹp giảm thiểu nên tuổi thọ
loài Người chỉ có một vạn năm và con của họ chỉ có
năm ngàn năm.
Này các Tỷ kheo, khi tuổi thọ loài Người chỉ có năm
ngàn năm, thì hai pháp hưng thịnh, tức là ác khẩu và
nói lời phù phiếm. Khi hai pháp này hưng thịnh,
thời tuổi thọ các loài hữu tình giảm thiểu, sắc đẹp
giảm thiểu. Vì tuổi thọ của chúng giảm thiểu và sắc
đẹp giảm thiểu nên tuổi thọ loài Người chỉ có năm

BẢY ĐỨC PHẬT                                        167

ngàn năm và con của họ một số người sống hai ngàn năm trăm năm, một số người sống hai ngàn năm. Này các Tỷ kheo, khi tuổi thọ loài Người chỉ có hai ngàn năm trăm năm, tham và sân tăng thịnh. Vì tham và sân tăng thịnh nên tuổi thọ các loài hữu tình giảm thiểu và sắc đẹp giảm thiểu. Vì tuổi thọ của họ giảm thiểu và sắc đẹp giảm thiểu, nên tuổi thọ loài Người chỉ có hai ngàn năm trăm năm và các người con chỉ có một ngàn năm. Này các Tỷ kheo, khi tuổi thọ loài Người chỉ có một ngàn năm thì tà kiến tăng thịnh. Vì tà kiến tăng thịnh, nên tuổi thọ các loài hữu tình giảm thiểu và sắc đẹp giảm thiểu. Vì tuổi thọ của họ giảm thiểu và sắc đẹp giảm thiểu, nên tuổi thọ loài Người chỉ có một ngàn năm, và người con chỉ có năm trăm năm. Này các Tỷ kheo, khi tuổi thọ loài Người chỉ có năm trăm năm, thì ba pháp tăng thịnh: phi pháp dục, phi lý tham và tà kiến. Khi ba pháp này tăng thịnh, thời tuổi thọ của các loài hữu tình giảm thiểu, sắc đẹp giảm thiểu, tuổi thọ loài Người chỉ có năm trăm năm, còn những người con, một số sống đến hai trăm năm mươi năm, một số sống đến hai trăm năm. Này các Tỷ kheo, khi tuổi thọ loài Người chỉ có hai trăm năm mươi năm, những pháp sau này tăng thịnh: Thiếu sự hiếu kính đối với cha mẹ, thiếu sự kính lễ đối với các vị Sa môn, Bà la môn, thiếu sự kính trọng đối với các vị cầm đầu trong gia đình.

BẢY ĐỨC PHẬT                                        168

18. Này các Tỷ kheo, như vậy:
Vì không cho tiền của những người nghèo, nghèo đói
tăng thịnh;
Vì nghèo đói tăng thịnh, nên trộm cắp tăng thịnh;
Vì trộm cắp tăng thịnh nên đao kiếm tăng thịnh;
Vì đao kiếm tăng thịnh nên sát sanh tăng thịnh;
Vì sát sanh tăng thịnh nên nói láo tăng thịnh;
Vì nói láo tăng thịnh nên nói xấu tăng thịnh;
Vì nói xấu tăng thịnh nên tà hạnh tăng thịnh;
Vì tà hạnh tăng thịnh nên hai pháp tăng thịnh tức là
ác khẩu và nói lời phù phiếm;
Vì hai pháp này tăng thịnh nên tham, sân tăng thịnh;
Vì tham, sân tăng thịnh nên tà kiến tăng thịnh;
Vì tà kiến tăng thịnh nên ba pháp tăng thịnh: phi pháp
dục, phi lý tham và tà kiến.
Vì ba pháp này tăng thịnh nên các pháp sau đây tăng
thịnh: thiếu sự hiếu kính đối với cha mẹ, thiếu sự
kính trọng đối với các vị cầm đầu trong gia đình.
Vì những pháp này tăng thịnh nên tuổi thọ các loài
hữu tình này giảm thiểu, sắc đẹp giảm thiểu, vì tuổi
thọ giảm thiểu và sắc đẹp giảm thiểu nên loài Người
chỉ sống có hai trăm năm mươi năm, và những người
con chỉ có một trăm năm.
19. Này các Tỷ kheo, một thời sẽ đến khi những
người con của loài Người chỉ sống đến mười tuổi.
Này các Tỷ kheo, khi tuổi thọ loài Người chỉ mười
tuổi, con gái đến năm tuổi sẽ lập gia đình.

BẢY ĐỨC PHẬT                                         169

Này các Tỷ kheo, khi tuổi thọ loài Người chỉ có mười
tuổi, các loại sau này sẽ biến mất, tức là tô, lạc, dầu,
đường cát và muối.
Này các Tỷ kheo, khi tuổi thọ loài Người chỉ có mười
tuổi, loại hột Kudrusa trở thành món ăn tối thượng.
Này các Tỷ kheo, như hiện nay cháo thịt là những
món ăn tối thượng, cũng vậy này các Tỷ kheo, khi
tuổi thọ loài Người đến mười tuổi, loại hột Kudrusa
trở thành món ăn tối thượng.
Khi tuổi thọ loài người đến mười tuổi, mười thiện
hạnh hoàn toàn biến mất và mười bất thiện hạnh tăng
thịnh tối đa.
Này các Tỷ kheo, khi tuổi thọ loài người đến mười
tuổi, chữ thiện cũng sẽ không còn, nói gì ai là người
làm điều thiện!
Này các Tỷ kheo, khi tuổi thọ loài Người đến mười
tuổi, những ai thiếu sự hiếu kính đối với cha mẹ,
thiếu sự hiếu kính đối với Sa môn, Bà la môn, thiếu
sự cung kính đối với người cầm đầu trong gia đình,
những người ấy sẽ được người ta lễ bái, tán dương.
Này các Tỷ kheo, như hiện nay những ai hiếu hính
với cha mẹ, kính lễ đối với các vị Sa môn, Bà la môn,
cung kính đối với những người cầm đầu trong gia
đình, những người ấy được người ta lễ bái tán dương.
Cũng vậy này các Tỷ kheo, khi tuổi thọ loài Người
đến mười tuổi, những ai thiếu sự hiếu kính đối với
cha mẹ, thiếu sự kính lễ đối với các vị Sa môn, Bà la

BẢY ĐỨC PHẬT                                           170

môn, thiếu sự cung kính đối với các vị cầm đầu trong
gia đình, những người ấy được người ta lễ bái tán
dương.
20. Này các Tỷ kheo, khi tuổi thọ loài Người chỉ có
mười tuổi, không có phân biệt mẹ hay bá mẫu hay
thúc mẫu, vợ con của sư trưởng, chị dâu của cha. Thế
giới rơi vào thông dâm như dê, gà, heo, chó và chó
rừng.
Này các Tỷ kheo, khi tuổi thọ loài Người chỉ có mười
tuổi, các loài hữu tình đối với nhau, hại tâm rất mãnh
liệt, sát tâm rất mãnh liệt. Mẹ đối với con, con đối
với mẹ, cha đối với con, con đối với cha, anh đối với
em, em đối với anh, em đối với chị, chị đối với em,
hại tâm rất mãnh liệt, sân tâm rất mãnh liệt, ác ý rất
mãnh liệt, sát tâm rất mãnh liệt. Này các Tỷ kheo,
như người thợ săn khi thấy loài thú, hại tâm rất mãnh
liệt khởi lên, sân tâm rất mãnh liệt, ác ý rất mãnh
liệt, sát tâm rất mãnh liệt khởi lên. Cũng vậy này các
Tỷ kheo, khi tuổi thọ loài Người chỉ có mười tuổi,
các loài hữu tình đối với nhau, hại tâm rất mãnh liệt,
ác ý rất mãnh liệt, sát tâm rất mãnh liệt.
21. Này các tỷ kheo, khi loài Người tuổi thọ chỉ có
mười tuổi đao trượng kiếp khởi lên trong bảy ngày,
trong thời gian ấy họ xem nhau như loài thú, dao
kiếm sắc bén hiện ra trong tay của họ. Với dao kiếm
sắc bén ấy họ tàn hại mạng nhau, xem nhau như loài
thú.

BẢY ĐỨC PHẬT                                         171

Này các Tỷ kheo, giữa các loài hữu tình ấy, một số suy nghĩ: "Chúng ta chớ giết ai; mong đừng ai giết chúng ta. Chúng ta hãy đi vào rừng cỏ, rừng sâu, hang cây, sông ngòi hiểm hóc hay kẽ núi và sống với rễ và trái cây". Họ đi vào rừng cỏ, rừng sâu, hang cây, sông ngòi hiểm hóc, hay kẽ núi và sống với rễ cây và trái cây. Sau thời gian bảy ngày, họ từ rừng cỏ, rừng sâu, hang cây, sông ngòi hiểm hóc, hay kẻ núi đi ra, ôm lấy nhau, cùng nhau an ủi, khoan khoái nói với nhau: "Sung sướng thay được thấy bạn còn sống! Sung sướng thay được thấy bạn còn sống!" Này các Tỷ kheo, rồi các loài hữu tình ấy suy nghĩ: "Vì chúng ta tạo nhân bất thiện pháp nên bà con chúng ta bị giết hại nhiều như vậy. Vậy chúng ta hãy làm điều thiện. Chúng ta làm điều thiện như thế nào? Chúng ta chớ có sát sanh. Đó là điều thiện chúng ta có thể làm". "Chúng ta sẽ không sát sanh", đó là điều thiện họ làm. Do hành thiện pháp làm nhân, tuổi thọ của họ được tăng thịnh, sắc đẹp được tăng thịnh. Vì tuổi thọ được tăng thịnh, sắc đẹp được tăng thịnh, nên tuổi thọ loài Người chỉ có mười tuổi nhưng con của họ, thọ đến hai mươi tuổi. 22. Này các Tỷ kheo, rồi các loài hữu tình ấy suy nghĩ: "Chúng ta nhờ hành thiện pháp làm nhân, nên tuổi thọ được tăng thịnh, sắc đẹp được tăng thịnh. Vậy chúng ta hãy làm việc thiện nhiều hơn nữa. Chúng ta hãy gìn giữ không lấy của không cho, gìn

BẢY ĐỨC PHẬT                                        172

giữ không làm các tà hạnh, gìn giữ không nói láo,
gìn giữ không nói hai lưỡi, gìn giữ không ác khẩu,
gìn giữ không nói lời phù phiếm, từ bỏ tham, từ bỏ
sân, từ bỏ tà kiến, tà bỏ ba pháp tức là phi pháp dục,
phi lý tham và tà kiến. Chúng ta hãy hiếu kính cha
mẹ, hiếu kính cha, kính lễ các vị Sa môn, Bà la môn,
cung kính các vị cầm đầu trong gia đình. Chúng ta
hãy thực hành thiện pháp ấy."
Họ hiếu kính mẹ, hiếu kính cha, kính lễ các vị Sa
môn, Bà la môn, cung kính các vị cầm đầu ở trong
gia đình, họ sẽ thực hành thiện pháp này. Do hành
thiện pháp làm nhân, tuổi thọ tăng thịnh, sắc đẹp tăng
thịnh. Vì tuổi thọ họ tăng thịnh và sắc đẹp tăng thịnh,
tuổi thọ loài Người đến hai mươi tuổi và các người
con sẽ lên đến bốn mươi tuổi.
Tuổi thọ loài người lên đến bốn mươi tuổi và các
người con sẽ lên đến tám mươi tuổi.
Tuổi thọ loài Người lên đến tám mươi tuổi và các
người con sẽ lên đến một trăm sáu mươi tuổi.
Tuổi thọ loài Người lên đến một trăm sáu mươi tuổi
và các người con sẽ lên đến ba trăm hai mươi tuổi.
Tuổi thọ loài Người lên đến ba trăm hai mươi tuổi và
các người con sẽ lên đến sáu trăm bốn mươi tuổi.
Tuổi thọ loài Người lên đến sáu trăm bốn mươi tuổi
và các con sẽ lên đến hai ngàn tuổi.
Tuổi thọ loài Người lên đến hai ngàn tuổi và các
người con sẽ lên đến bốn ngàn tuổi.

BẢY ĐỨC PHẬT                                          173

Tuổi thọ loài Người lên đến bốn ngàn tuổi và các
người con sẽ lên đến tám ngàn tuổi.
Tuổi thọ loài Người lên đến tám ngàn tuổi và các con
sẽ lên đến hai vạn tuổi.
Tuổi thọ loài Người lên đến hai vạn tuổi các người
con sẽ lên đến bốn vạn tuổi.
Tuổi thọ loài Người lên đến bốn vạn tuổi và các
người con sẽ lên tám vạn tuổi.
23. Này các Tỷ kheo:
Khi tuổi thọ loài Người lên đến tám vạn tuổi, các
người con gái đến năm trăm tuổi có thể thành lập
gia đình.
Này các Tỷ kheo, khi tuổi thọ loài người lên đến tám
vạn tuổi, ba chứng bệnh sau đây có mặt: lòng dục,
tham ăn và già.
Này các Tỷ kheo, khi tuổi thọ loài Người lên đến tám
vạn tuổi, nước Jambudìpa này (Diêm phù đề) sẽ rất
hùng mạnh và phong phú. Các làng mạc, tỉnh thành,
kinh đô ở sát nhau đến nổi con gà gáy bên này, bên
kia có thể nghe được! Này các Tỷ kheo, khi tuổi thọ
loài Người lên đến tám vạn tuổi, nước Jambudìpa
này như sẽ rất phồn thịnh với người Avidi (A-tỷ-Địa-
ngục), giống như rừng lau hay rừng sậy.
Này các Tỷ kheo, khi tuổi thọ loài Người lên đến tám
vạn tuổi, thành phố Baranasi này (Ba-la-nại) là kinh
đô tên gọi Ketumati, rất là hùng mạnh, phong phú,
đông dân cư và ăn uống đầy đủ.

BẢY ĐỨC PHẬT                                       174

Này các Tỷ kheo, khi tuổi thọ loài Người lên đến tám vạn tuổi tại nước Jambudìpa này, sẽ có tám vạn bốn ngàn thành phố và Ketumati sẽ là kinh đô tối thượng. 24. Này các Tỷ kheo, khi tuổi thọ loài Người lên đến tám vạn tuổi, ở kinh đô Ketumati, có vị Chuyển luân Thánh vương tên là Sankha ra đời, là vị pháp vương, lấy Chánh pháp trị nước, chinh phục bốn thiên hạ, cai trị các quốc độ, và đầy đủ bảy món báu, tức là xe báu, voi báu, ngựa báu, châu báu, nữ báu, gia chủ báu và thứ bảy là tướng quân báu. Vị ấy có hơn một ngàn hoàng tử, dõng kiện, hùng mạnh, nhiếp phục ngoại địch, vị này trị vì quả đất này cho đến hải biên, dùng Chánh pháp trị quốc, không dùng trượng, không dùng kiếm. 25. Này các Tỷ kheo, khi tuổi thọ loài Ngườig lên đến tám vạn tuổi, có Thế Tôn tên là Metteyya sẽ ra đời, là vị A la hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhơn Sư, Phật, Thế Tôn; như Ta nay sanh ra ở đời này, là bậc A la hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhơn Sư, Phật, Thế Tôn. Vị này tự mình biết, chứng, và tuyên thuyết quả đất này, gồm có Thiên giới, Ma giới, Phạm thiên giới, Thế giới này với Sa môn, Bà la môn, loài Trời, loài Người; như Ta hiện nay tự mình biết, chứng và tuyên thuyết quả đất này, gồm

BẢY ĐỨC PHẬT                                         175

có Thiên giới, Ma giới, Phạm thiên giới, Thế giới này
với Sa môn, Bà la môn, loài Trời và loài Người. Vị
này sẽ thuyết pháp, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện,
với nghĩa lý văn tự đầy đủ và tuyên thuyết đời sống
phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ thanh tịnh; như Ta hiện
nay thuyết pháp, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, với
nghĩa lý văn tự đầy đủ và tuyên thuyết đời sống phạm
hành hoàn toàn đầy đủ thanh tịnh. Vị này sẽ có
khoảng vài ngàn vị Tỷ kheo Tăng đoanh vây; như Ta
hiện nay có khoảng vài trăm vị Tỷ kheo Tăng đoanh
vây vậy.
26. Này các Tỷ kheo, vua Sankha sẽ cho thiết lập
cung điện mà vua Mahà Panada đã thiết lập. Sau khi
thiết lập, vua trú tại đó. Sau vua lại bố thí cung điện
ấy, dâng cúng cho các vị Sa môn, Bà la môn, các
hàng bần cùng, du đảng, ăn xin, cạo bỏ râu tóc, mặc
áo cà sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình dưới sự
chỉ đạo của Thế Tôn Metteyya, bậc A la hán, Chánh
Đẳng Giác. Vị này xuất gia như vậy, sống một mình,
biệt lập, tinh tấn, trì chú, chuyên tâm, chẳng bao lâu
chứng được vô thượng phạm hạnh, mà vì mục đích
này các thiện nam tử đã xuất gia, từ bỏ gia đình, sống
không gia đình. Với vô thượng phạm hạnh này, ngay
trong hiện tại, vị này tự tri, tự chứng, đạt đến và an
trú.
27. Này các Tỷ kheo, hãy sống tự mình là ngọn
đèn cho chính mình, tự mình nương tựa mình,

BẢY ĐỨC PHẬT                                          176

không nương tựa một ai khác, lấy Chánh pháp
làm ngọn đèn, nương tựa Chánh pháp, không
nương tựa một gì khác.
Này các Tỷ kheo, thế nào là một Tỷ kheo sống tự
mình là ngọn đèn cho chính mình, tự mình nương tựa
mình, không nương tựa một ai khác, lấy Chánh pháp
làm ngọn đèn, nương tựa Chánh pháp, không nương
tựa một gì khác? Này các Tỷ kheo, ở đây vị Tỷ kheo
sống quán thân trên tự thân, nhiệt tâm, tinh cần,
chánh niệm, tỉnh giác, để diệt trừ tham ái ở đời, trên
các cảm thọ... trên các tâm... quán pháp trên các
pháp, nhiệt tâm, tinh cần, chánh niệm, tỉnh giác, để
có thể diệt trừ tham ái ở đời. Như vậy này các Tỷ
kheo, vị Tỷ kheo sống tự mình là ngọn đèn cho chính
mình, tự mình nương tựa mình, không nương tựa một
ai khác, lấy Chánh pháp làm ngọn đèn, nương tựa
Chánh pháp, không nương tựa một gì khác.
28. Này các Tỷ kheo, hãy đi lại trong giới hạn được
phép của mình, trong giới hạn Tổ phụ các Ngươi
truyền lại.
Này các Tỷ kheo, nếu các Ngươi đi lại trong giới
hạn được phép của mình, trong giới hạn Tổ phụ
các Ngươi truyền lại thời tuổi thọ sẽ được tăng
thịnh, sắc đẹp sẽ được tăng thịnh, an lạc sẽ được
tăng thịnh, tài sản sẽ được tăng thịnh, thế lực sẽ
được tăng thịnh.

BẢY ĐỨC PHẬT                                         177

Này các Tỷ kheo, như thế nào vị Tỷ kheo tuổi thọ được tăng thịnh? Này các Tỷ kheo, ở đây, vị Tỷ kheo tu tập thần túc, đầy đủ Dục thiền định tinh cần hành, Tinh tấn thiền định... Tâm định... tu tập thần túc đầy đủ Tư duy thiền định tinh cần hành. Vị này tu tập bốn pháp thần túc này một cách tinh cần, nếu muốn sống kéo dài một kiếp hay năm còn lại của một kiếp. Này các Tỷ kheo, như vậy Ta nói vị Tỷ kheo tuổi thọ được tăng thịnh. Này các Tỷ kheo, thế nào là vị Tỷ kheo sắc đẹp được tăng thịnh? Này các Tỷ kheo, ở đây, vị Tỷ kheo sống giữ giới luật, chế ngự với sự chế ngự của giới bổn Patimokkha, đầy đủ oai nghi chánh hạnh, thấy nguy hiểm trong những lỗi nhỏ nhặt, thọ lãnh và tu học trong giới pháp. Này các Tỷ kheo, như vậy vị Tỷ kheo sắc đẹp được tăng thịnh. Này các Tỷ kheo, thế nào là vị Tỷ kheo an lạc được tăng thịnh? Này các Tỷ kheo, ở đây, vị Tỷ kheo ly dục, ly ác pháp, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh với tầm, với tứ; diệt tầm, diệt tứ, chứng và trú Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm, không tứ... Thiền thứ ba... chứng và trú Thiền thứ tư. Này các Tỷ kheo, như vậy vị Tỷ kheo an lạc được tăng thịnh. Này các Tỷ kheo, thế nào là vị Tỷ kheo tài sản được tăng thịnh? Này các Tỷ kheo, ở đây, vị Tỷ kheo an trú, biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ,

BẢY ĐỨC PHẬT                                         178

cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba,
cũng vậy phương thứ tư. Như vậy cùng khắp thế giới,
trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp
vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm câu hữu
với từ, quảng đại vô biên, không hận, không sân, với
tâm câu hữu với bi... với tâm câu hữu với hỷ... Vị ấy
an trú biến mãn với tâm câu hữu với xả, quảng đại
vô biên, không hận, không sân. Này các Tỷ kheo,
như vậy vị Tỷ kheo, tài sản được tăng thịnh.
Này các Tỷ kheo, như thế nào là vị Tỷ kheo thế lực
được tăng thịnh? Này các tỷ kheo, ở đây vị Tỷ kheo,
với sự diệt tận các lậu hoặc, tự mình biết và chứng,
đạt đến an trú ngay trong hiện tại tâm giải thoát, tuệ
giải thoát không còn các lậu hoặc. Này các Tỷ kheo,
như vậy là vị Tỷ kheo thế lực được tăng thịnh.
Này các Tỷ kheo, Ta quán sát và thấy không có một
uy lực nào khác khó nhiếp phục hơn uy lực của Ma
vương. Này các Tỷ kheo, chính nhờ chấp nhận và
thực hành những thiện pháp ấy mà công đức này
được tăng thịnh!
Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ kheo ấy hoan
hỷ tín thọ lời dạy Thế Tôn.

BẢY ĐỨC PHẬT                                         179

10 Đức Phật Sikhi - Kinh ABHIBHÙ – Tăng I, 410

ABHIBHÙ – Tăng I, 410

1. Rồi Tôn giả Ànanda đi đến Thế Tôn; sau khi đến,
đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống
một bên, Tôn giả bạch Thế Tôn:
- Con được nghe trước mặt Thế Tôn, con được nắm
giữ trước mặt Thế Tôn: "Abhibhù đệ tử Đức
Phật Sikhi, đứng ở Phạm Thiên Giới, có thể làm
cho ngàn thế giới nghe tiếng của mình". Nhưng
bạch Thế Tôn, Thế Tôn bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác có thể làm cho nghe tiếng xa như thế
nào?
- Vị ấy chỉ là một đệ tử, này Ànanda. Các Như Lai
là vô lượng.
Lần thứ hai, Tôn giả Ànanda bạch Thế Tôn:
- Con được nghe trước mặt Thế Tôn, … có thể làm
cho nghe tiếng xa như thế nào?
- Vị ấy chỉ là một đệ tử, này Ànanda. Các Như Lai
là vô lượng.
2. Lần thứ ba, Tôn giả Ànanda bạch Thế Tôn:

BẢY ĐỨC PHẬT                                     180

- Con được nghe trước mặt Thế Tôn, … có thể làm
cho nghe tiếng xa như thế nào?
- Này Ànanda, Thầy có được nghe nói đến tiển
thiên thế giới không?
- Nay đã đến thời, bạch Thế Tôn! Nay đã đến thời,
bạch Thiên Thệ, để Thế Tôn nói về vấn đề này.
Sau khi nghe Thế Tôn, các Tỷ-kheo sẽ thọ trì.
- Vậy này Ànanda, hãy nghe và khéo tác ý, ta sẽ
nói.
- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.
Tôn giả Ànanda vâng đáp Thế Tôn, Thế Tôn nói như
sau:
3. - Xa cho đến mặt trăng, mặt trời chạy trong quỹ
đạo của chúng và chói sáng khắp bốn phương với
ánh sáng của chúng, xa như vậy là một ngàn thế giới.
Trong ấy có một ngàn mặt trăng, một ngàn mặt trời,
một ngàn núi Sinêru (Tu-di), một ngàn Jambudìta
(Diêm phù đề), một ngàn Aparagoyànà (Tây ngưu
hóa châu), một ngàn Uttarakurù (Bắc-cu-vô châu),
một ngàn Pubbavidehà (Đông thắng thần châu), bốn
ngàn biển lớn, bốn ngàn Đại Vương, 1000 cõi trời
Bốn thiên vương, 1000 cõi trời Ba mươi ba, 1000 Dạ
ma thiên, 1000 Tusità (Đâu suất thiên), 1000 Hóa
Lạc thiên, 1000 Tha Hóa Tự tại thiên, 1000 Phạm

BẢY ĐỨC PHẬT                                       181

Thiên. Này Ànanda, đây gọi là một tiểu thiên thế
giới.
- Này Ànanda, cho đến 1000 lần một tiểu thiên
thế giới, được gọi là hai Trung thiên thế giới.
- Này Ànanda, cho đến một ngàn trung thiên thế
giới được gọi là ba Đại thiên thế giới.
- Này Ànanda, Như Lai có thể làm cho tiếng
mình nghe xa cho đến ba ngàn Đại thiên thế
giới hay xa hơn nữa nếu muốn.
4. - Làm sao, bạch Thế Tôn, Thế Tôn có thể làm cho
tiếng mình nghe xa cho đến ba ngàn Đại thiên thế
giới hay xa hơn nữa nếu muốn?
- Ở đây, này Ànanda, Như Lai chiếu ánh sáng cho
đến ba ngàn Đại thiên thế giới, cho đến khi các
chúng sanh nhận thức được ánh sáng ấy. Rồi Thế
Tôn phát âm và làm cho tiếng mình được nghe.
Như vậy, này Ànanda, Như Lai làm cho tiếng mình
được nghe xa cho đến ba ngàn Đại thiên thế giới, hay
xa hơn nữa nếu muốn.
5. Khi được nói như vậy, Tôn giả Ànanda nói với
Tôn giả Udàyi:
- Được lợi thay cho tôi, khéo được lợi thay cho tôi,
có được bậc Đạo sư có thần lực như vậy, có uy lực
như vậy!

BẢY ĐỨC PHẬT                                       182

Khi được nghe nói như vậy, Tôn giả Udàyi nói với
Tôn giả Ànanda:
- Này Hiền giả Ànanda, ở đây Hiền giả nghĩ có được
gì, nếu bậc Đạo sư của Hiền giả có đại thần lực như
vậy, có đại uy lực như vậy?
Khi được nghe nói như vậy, Thế Tôn nói với Tôn giả
Udàyi:
- Chớ có nói như vậy, này Udàyi. Chớ nói vậy, này
Udàyi. Này Udàyi, nếu Ànanda chưa có đoạn tận
tham và mệnh chung, nhưng với tâm tịnh tín của
mình, vị ấy có thể bảy lần ngự trị trên thế giới chư
Thiên, có thể bảy lần ngự trị trên cõi Jambudìpa này.
Nhưng này Udàyi, Ànanda ngay trong hiện tại sẽ
được Bát-Niết-bàn.

BẢY ĐỨC PHẬT                                        183
