Kinh NIKAYA Phân Loại theo Chủ Đề ( (HT Thích Minh Châu dịch; Chơn Tín Toàn phân loại)
(Thích Minh Châu dịch) - 082 - Chánh Mạng
Nguồn: kho Dân tộc KING — Giảng Sư (văn bản trích từ PDF)

Kinh tạng Pali
(Pali Nikaya)
HT. THÍCH MINH CHÂU
Việt dịch
Ấn bản năm 1991

Phân loại theo chủ đề: CHƠN TÍN TOÀN NIKAYA PHÂN LOẠI - CHỦ ĐỀ 082

CHÁNH MẠNG Chịu trách nhiệm chính tả: TÂM MINH ANH

082

Ấn bản điện tử 2018

MỤC LỤC

DẪN NHẬP .............................................................2

1     3 pháp chạy vòng theo - ĐẠI Kinh BỐN MƯƠI – 117 Trung III, 237 .............................8 2     32 đại nhân tướng - Kinh TƯỚNG – 30 Trường II, 479 ..............................................................23 3     4 uế nhiễm của người tu - Kinh CÁC UẾ NHIỄM – Tăng I, 652.....................................73 4     Các loại tà mạng - Kinh PHẠM VÕNG – 1 Trường I, 11 ....................................................76 5     Có phải ông ăn cuối mặt xuống - Kinh Sùcimukhi – Tương III, 387 .........................155 6     Kinh NỖ LỰC – Tăng II, 71 ........................159 7     Định nghĩa - Thế nào là chánh mạng - Kinh PHÂN BIỆT VỀ SỰ THẬT – 141 Trung III, 559.................................................................160

CHÁNH MẠNG                                                                 1

DẪN NHẬP

1. Lời giới thiệu
 Sau khi nhận thấy tính thực tế, gần gũi, dễ hiểu và trí
tuệ tuyệt diệu trong những bài kinh của bộ ĐẠI TẠNG
KINH VIỆT NAM do Hoà Thượng Thích Minh Châu
dịch trực tiếp từ Kinh Tạng Pali, chúng tôi nhận thấy
rằng những bộ kinh này là những thực tế tuyệt diệu
trong cuộc sống và nếu những bài kinh này không
được tiếp cận và áp dụng trong cộng đồng Phật tử thì
thật là một thiệt thòi cho những người con của Phật.
 Ví như một người khi nếm được hương vị tuyệt vời của
một chiếc bánh ngon, lòng nghĩ tới những người thân
thương của mình và đem đến mời họ cùng ăn với
mình, đó chính là tâm niệm của chúng tôi khi thực
hiện công việc này. Chúng tôi với tấm lòng chân thành
sâu sắc cầu mong cho mọi người cùng có thể tiếp cận
được với Kinh Tạng Pali (kinh Nikaya) và tìm được
chân đứng trong bộ kinh này.
 Vì vậy, nhằm giới thiệu bộ kinh Nikaya đến với cộng
đồng Phật tử ở khắp nơi và nhằm giúp cho quý đạo
hữu dễ dàng tiếp cận với kinh Nikaya nên trong phiên
bản vi tính này chúng tôi đã mạo muội cẩn thận đánh

CHÁNH MẠNG                                               2

dấu, tô màu những điểm căn bản và trọng tâm trong
các bài kinh để quý đọc giả có thể nhanh chóng nắm
hiểu được nội dung, ý nghĩa và những điểm quan
trọng của bài kinh. Công việc này đã được chúng tôi
thực hiện dựa trên sự thấy biết và kinh nghiệm thực
hành của bản thân, quý đạo hữu cố gắng đọc đi đọc
lại và suy nghiệm kỹ từng lời kinh rồi đem áp dụng
thực hành để có thể tự mình thành tựu Tuệ giác như
Đức Phật đã chỉ dạy.
2. Lợi ích của việc nghiên cứu học hỏi bộ kinh này là gì?
 Đi thẳng vào lời dạy của Đức Phật, tiếp cận trực tiếp
với những lời dạy nguyên chất của Đức Phật khi Ngài
còn tại thế, tránh được sự truyền tải ý nghĩa giáo
pháp có khi đúng, có khi lệch của các vị này vị kia,
tránh được việc đến với đạo Phật nhưng nhìn nhận
và hiểu biết đạo Phật thông qua lăng kính của người
khác.
 Biết được với những sự kiện đã từng xảy ra trong thời
kỳ Đức Phật còn tại thế như: hoàn cảnh xã hội thời
đó, đời sống thực tế của Đức Phật và các cuộc thuyết
giảng Chánh Pháp của Ngài.
 Trí tuệ được mở rộng, biết được đôi phần về trí tuệ
thâm sâu vi diệu của Đức Phật qua các bài thuyết

CHÁNH MẠNG                                              3

giảng của Ngài và qua các cuộc cật vấn, chất vấn của
ngoại đạo.
 Được làm quen với các Pháp học và Pháp hành mà
Đức Phật đã trình bày dưới nhiều hình thức đa dạng
khác nhau. Học hỏi được nhiều cách tu tập, nhiều
phương diện tu tập, không bị hạn chế bó buộc trong
một phương diện tu tập theo một trường phái nào.
 Có được một cái nhìn trực tiếp, trực diện đối với
Chánh Pháp, giúp cho người tu tập không đi lệch ra
ngoài Chánh Pháp, không làm uổng phí thời gian và
công sức mà người tu tập đã bỏ ra để nghiên cứu tìm
hiểu học hỏi và thực hành Phật Pháp, giúp cho nhiệt
tình và ước nguyện của người tu học chân chánh được
thành đạt, có kết quả tốt đẹp và lợi ích thiết thực ngay
trong đời sống hiện tại.
 Có được đầy đủ những phương tiện để thực hiện Pháp
học vàPháp hành, biết rõ những gì mình cần phải làm
trên con đường đi đến sự chấm dứt khổ đau.
 Trong khi đọc, nghe, nghiên cứu, học hỏi các bản
kinh thì tâm được an trú vào trong Chánh Tri Kiến,
tham sân si được vắng mặt trong lúc ấy, tâm được an
trú vào trong Chánh Pháp.

CHÁNH MẠNG                                              4

 Ngay trong hiện tại gieo kết được những thiện duyên tốt lành đối với Chánh Pháp của Đức Phật, có thể thẳng tiến đến việc tu tập sự giải thoát sanh tử ngay trong kiếp hiện tại. Nhưng nếu ngay trong hiện tại không đạt được sự giải thoát thì những thiện duyên này sẽ giúp được cho các đời sau: khi được sanh ra, tâm luôn hướng về sự tìm cầu Chánh Pháp, yêu thích tìm kiếm những lời dạy nguyên gốc của Đức Phật, và đồng thời tâm cũng luôn hướng về sự không ưa thích đối với các tà Pháp, tránh xa các tà thuyết không chân chánh, không có cảm xúc cảm tình đối với các tà đạo, tránh được các con đường tu tập sai lệch làm uổng phí công sức và tâm nguyện của người tu tập mà vẫn không đạt được sự giải thoát khổ đau.  Trong quá trình học hỏi nghiên cứu cẩn thận các bản kinh này thì Chánh Tri Kiến đi đến thành tựu đầy đủ, Giới Hạnh đi đến thành tựu đầy đủ, ba kiết sử Thân Kiến, Hoài Nghi, Giới Cấm Thủ được đoạn tận, chứng được Dự Lưu Quả, là bậc Dự Lưu, chỉ còn tái sanh tối đa là bảy lần giữa chư Thiên và loài người, không còn bị đọa vào trong các đường ác sanh như địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh.  Khi thân hoại mạng chung nếu bị thất niệm, tâm không được tỉnh giác, thì khi tái sanh đời sau, lúc đầu

CHÁNH MẠNG                                             5

không nhớ được đạo pháp, nhưng sau đó sẽ có những
nhân duyên đưa đến giúp cho tâm trí từ từ nhớ lại và
tiếp tục tu tập trong vòng tối đa bảy lần tái sanh là sẽ
đi đến sự chứng đạt được tâm hoàn toàn tịch lặng
thoát ly sanh tử, thoát ly đau khổ, thoát khỏi mọi ràng
buộc, phiền não đối với năm thủ uẩn.
3. Lòng tri ân
 Chúng ta, những người đến với đạo thoát ly sanh tử
của Đức Phật sau khi Ngài nhập diệt đã trên 2500
năm, nhưng may mắn quá lớn cho chúng ta đó là việc
chúng ta vẫn còn được thấy, được gặp, được học hỏi
và được hành trì theo những bản kinh nguyên chất
truyền thống của Đức Phật. Xin hạnh phúc tri ân sự
may mắn này của mình và xin chân thành vô lượng
cung kính tri ân Hòa Thượng Thích Minh Châu,
người đã bỏ nhiều thời gian, nhiều tâm huyết để làm
cho Chánh Pháp được sáng tỏ đối với những người
con của Đức Phật tại Việt Nam.
 Xin chân thành cung kính cúi đầu tri ân Hoà Thượng
- vị ân sư của Phật tử Việt Nam.

Pháp quốc, ngày 05 tháng 07 năm 2014 Người trình bày - Chơn Tín Toàn

CHÁNH MẠNG                                                 6

CHÁNH MẠNG   7

1     3 pháp chạy vòng theo - ĐẠI Kinh BỐN MƯƠI – 117 Trung III, 237

ĐẠI KINH BỐN MƯƠI (Mahacattarisaka suttam) – Bài kinh số 117 – Trung III, 23

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), Jetavana (Kỳ-đà Lâm), tại tinh xá ông Anathapindika (Cấp Cô Độc). Ở đấy Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– "Này các Tỷ-kheo".

– "Bạch Thế Tôn".

– "Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các Ông
về Thánh chánh định cùng với các cận duyên và
các tư trợ. Hãy lắng tai nghe và suy nghiệm kỹ, Ta
sẽ giảng".

– "Thưa vâng, bạch Thế Tôn". Các vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Thánh chánh

CHÁNH MẠNG                                      8

định với các cận duyên và các tư trợ?

– Chính là chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ,
chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh
niệm. Này các Tỷ-kheo, phàm có nhất tâm nào
(ekaggata) được tư trợ với bảy chi phần này, này
các Tỷ-kheo, như vậy gọi là Thánh chánh định
cùng với các cận duyên và các tư trợ.

 Ở đây, này các Tỷ-kheo, chánh kiến đi hàng đầu.

 Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là chánh
kiến đi hàng đầu? – Tuệ tri tà kiến là tà kiến,
tuệ tri chánh kiến là chánh kiến. Như vậy là
chánh kiến của vị ấy.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là tà kiến? –
Không có bố thí, không có cúng dường, không
có tế tự, không có quả báo các nghiệp thiện
ác, không có đời này, không có đời khác,
không có mẹ, không có cha, không có các loại
hóa sanh; ở đời không có các vị Sa-môn, Bà-
la-môn, chánh hướng, chánh hạnh, sau khi với
thượng trí tự mình chứng đạt lại tuyên bố lên.
Như vậy, này các Tỷ-kheo là tà kiến.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh kiến? –
Chánh kiến này các Tỷ-kheo, Ta nói có hai

CHÁNH MẠNG                                        9

loại. Này các Tỷ-kheo, có loại chánh kiến
hữu lậu, thuộc phước báo, đưa đến quả sanh
y (upadhivepakka); có loại chánh kiến thuộc
bậc Thánh, vô lậu, siêu thế, thuộc đạo chi
(magganga).
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh kiến
hữu lậu, thuộc phước báo, đưa đến quả sanh
y? – Có bố thí, có cúng dường, có tế tự, có quả
báo các nghiệp thiện ác, có đời này, có đời
khác, có mẹ, có cha, có các loại hóa sanh; ở
đời có các vị Sa-môn, Bà-la-môn, chánh
hướng, chánh hạnh, sau khi với thượng trí tự
mình chứng đạt đời này và đời khác lại tuyên
bố lên. Như vậy, này các Tỷ-kheo là chánh
kiến hữu lậu, thuộc phước báo, đưa đến quả
sanh y.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh kiến
thuộc bậc Thánh, vô lậu, siêu thế, thuộc đạo
chi? – Phàm cái gì, này các Tỷ-kheo, thuộc
trí tuệ, tuệ căn, tuệ lực, trạch pháp giác chi,
chánh kiến, đạo chi của một vị tu tập
Thánh đạo, thành thục trong Thánh đạo,
có vô lậu tâm, có Thánh tâm. Chánh kiến
như vậy, này các Tỷ-kheo, thuộc bậc Thánh,
vô lậu, siêu thế, thuộc đạo chi.
 Ai tinh tấn đoạn trừ tà kiến, thành tựu chánh

CHÁNH MẠNG                                       10

kiến, như vậy là chánh tinh tấn của vị ấy.
 Ai chánh niệm đoạn trừ tà kiến, chánh niệm
đạt được và an trú chánh kiến, như vậy là
chánh niệm của vị ấy.
 Như vậy ba pháp này chạy theo, chạy vòng
theo chánh kiến, tức là chánh kiến, chánh
tinh tấn, chánh niệm.
 Ở đây, này các Tỷ-kheo, chánh kiến đi hàng đầu.
 Và này các Tỷ-kheo, như thế nào chánh kiến đi
hàng đầu? – Tuệ tri tà tư duy là tà tư duy, tuệ
tri chánh tư duy là chánh tư duy, như vậy là
chánh kiến của các vị ấy.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là tà tư duy? –
Dục tư duy, sân tư duy, hại tư duy, này các Tỷ-
kheo, như vậy là tà tư duy.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh tư duy?
– Chánh tư duy, này các Tỷ-kheo, Ta nói có hai
loại: có loại chánh tư duy hữu lậu, thuộc phước
báo, đưa đến quả sanh y; có loại chánh tư duy
thuộc bậc Thánh vô lậu, siêu thế, thuộc đạo chi.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh tư duy
hữu lậu, thuộc phước báo, đưa đến quả sanh
y? – Ly dục tư duy, vô sân tư duy, bất hại tư

CHÁNH MẠNG                                         11

duy, như vậy, này các Tỷ-kheo là chánh tư duy,
hữu lậu, thuộc phước báo, đưa đến quả sanh y.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh tư duy
thuộc bậc Thánh, vô lậu, siêu thế, thuộc đạo
chi? – Phàm cái gì, này các Tỷ-kheo, thuộc suy
tư, tầm cầu, tư duy, một ngữ hành do sự hoàn
toàn chú tâm chuyên tâm của một vị tu tập
Thánh đạo, thành thục trong Thánh đạo, có vô
lậu tâm, có Thánh tâm; chánh tư duy như vậy,
này các Tỷ-kheo, thuộc bậc Thánh, vô lậu, siêu
thế, thuộc đạo chi.
 Ai tinh tấn đoạn trừ tà tư duy, thành tựu chánh
tư duy, như vậy là chánh tinh tấn của vị ấy.
 Ai chánh niệm đoạn trừ tà tư duy, chánh niệm
đạt được và an trú chánh tư duy, như vậy là
chánh niệm của vị ấy.
 Như vậy ba pháp này chạy theo, chạy vòng
theo chánh tư duy, tức là chánh kiến, chánh
tinh tấn, chánh niệm.
 Ở đây, này các Tỷ-kheo, chánh kiến đi hàng đầu.

 Và như thế nào, này các Tỷ-kheo chánh kiến đi hàng đầu? – Tuệ tri tà ngữ là tà ngữ, tuệ tri chánh ngữ là chánh ngữ; như vậy là chánh kiến

CHÁNH MẠNG                                       12

của vị ấy.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là tà ngữ? – Vọng
ngữ, nói hai lưỡi, ác khẩu, nói lời phù phiếm,
như vậy, này các Tỷ-kheo, là tà ngữ.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh ngữ? –
Chánh ngữ, này các Tỷ-kheo, Ta nói có hai
loại: có loại chánh ngữ hữu lậu, thuộc phước
báo, đưa đến quả sanh y; có loại chánh ngữ
thuộc bậc Thánh, vô lậu, siêu thế, thuộc đạo
chi.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh ngữ, hữu
lậu, thuộc phước báo, đưa đến quả sanh y? –
Viễn ly vọng ngữ, viễn ly nói hai lưỡi, viễn ly
ác khẩu, viễn ly phù phiếm ngữ; như vậy, này
các Tỷ-kheo, là chánh ngữ, hữu lậu thuộc
phước báo, đưa đến quả sanh y.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh ngữ
thuộc bậc Thánh, vô lậu, siêu thế, thuộc đạo
chi? – Cái gì, này các Tỷ-kheo, thuộc về từ bỏ,
từ đoạn, từ khước, viễn ly bốn ngữ ác hành, đối
với một vị tu tập Thánh đạo, thuần thục trong
Thánh đạo, có vô lậu tâm, có Hiền Thánh tâm;
như vậy, này các Tỷ-kheo là chánh ngữ, thuộc
bậc Thánh, vô lậu, siêu thế, thuộc đạo chi.
 Ai tinh tấn đoạn trừ tà ngữ, thành tựu chánh

CHÁNH MẠNG                                      13

ngữ; như vậy là chánh tinh tấn của vị ấy.
 Ai chánh niệm đoạn trừ tà ngữ, chánh niệm đạt
được và an trú chánh ngữ; như vậy là chánh
niệm của vị ấy.
 Như vậy, ba pháp này chạy theo, chạy vòng
theo chánh ngữ, tức là chánh kiến, chánh tinh
tấn, chánh niệm.
 Ở đây, này các Tỷ-kheo, chánh kiến đi hàng đầu.

 Và như thế nào, này các Tỷ-kheo, chánh kiến
đi hàng đầu? – Biết được tà nghiệp là tà nghiệp,
biết được chánh nghiệp là chánh nghiệp; như
vậy là chánh kiến của vị ấy.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là tà nghiệp? – Sát
sanh, lấy của không cho, tà hạnh trong các dục;
như vậy, này các Tỷ-kheo, là tà nghiệp.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh nghiệp?
– Chánh nghiệp, này các Tỷ-kheo, Ta nói có
hai loại: Có loại chánh nghiệp, này các Tỷ-
kheo, hữu lậu, thuộc phước báo, đưa đến quả
sanh y; có loại chánh nghiệp, này các Tỷ-kheo,
thuộc bậc Thánh, vô lậu, siêu thế, thuộc đạo
chi.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh nghiệp
thuộc hữu lậu, thuộc phước báo, đưa đến quả

CHÁNH MẠNG                                        14

sanh y? – Viễn ly sát sanh, viễn ly lấy của
không cho, viễn ly tà hạnh trong các dục; như
vậy, này các Tỷ-kheo, là chánh nghiệp, thuộc
hữu lậu, thuộc phước báo, đưa đến quả sanh y.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh nghiệp,
thuộc bậc Thánh, vô lậu, siêu thế, thuộc đạo
chi? – Cái gì, này các Tỷ-kheo, thuộc về từ bỏ,
từ đoạn, từ khước, viễn ly ba thân ác hành đối
với một vị tu tập Thánh đạo, thành thục trong
Thánh đạo, có vô lậu tâm, có Hiền Thánh tâm;
như vậy, này các Tỷ-kheo, là chánh nghiệp,
thuộc bậc Thánh, vô lậu, siêu thế, thuộc đạo
chi.
 Ai tinh tấn đoạn trừ tà nghiệp, thành tựu chánh
nghiệp => như vậy là chánh tinh tấn của vị ấy.
 Ai chánh niệm đoạn trừ tà nghiệp, chánh niệm
đạt được và an trú chánh nghiệp => như vậy là
chánh niệm của vị ấy.
 Như vậy ba pháp này chạy theo, chạy vòng
theo chánh nghiệp, tức là chánh kiến, chánh
tinh tấn, chánh niệm.
 Ở đây, này các Tỷ-kheo, chánh kiến đi hàng đầu.

 Và như thế nào, này các Tỷ-kheo, chánh kiến đi hàng đầu? – Tuệ tri được tà mạng là tà mạng,

CHÁNH MẠNG                                       15

tuệ tri được chánh mạng là chánh mạng; như
vậy là chánh kiến của vị ấy.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là tà mạng? – Lừa
đảo, nói lời mê ly, hiện tướng, gian trá, lấy lợi
cầu lợi; như vậy, này các Tỷ-kheo, là tà mạng.
 Và thế nào, này các Tỷ-kheo, là chánh mạng?
– Chánh mạng, này các Tỷ-kheo, Ta nói có hai
loại: có loại chánh mạng, này các Tỷ-kheo, hữu
lậu, thuộc phước báo, đưa đến quả sanh y; có
chánh mạng, này các Tỷ-kheo, thuộc bậc
Thánh, vô lậu, siêu thế, thuộc đạo chi.
 Và thế nào, này các Tỷ-kheo là chánh mạng,
hữu lậu, thuộc phước báo, đưa đến quả sanh y?
– Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử bỏ tà
mạng, nuôi sống với chánh mạng, như vậy, này
các Tỷ-kheo là chánh mạng, hữu lậu, thuộc
phước báo, đưa đến quả sanh y.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh mạng,
thuộc bậc Thánh, vô lậu, siêu thế, thuộc đạo
chi? – Cái gì, này các Tỷ-kheo thuộc về từ bỏ,
từ đoạn, từ khước, viễn ly tà mạng đối với một
vị tu tập Thánh đạo, thuần thục trong Thánh
đạo, có vô lậu tâm, có Hiền Thánh tâm; như
vậy, này các Tỷ-kheo là chánh mạng, thuộc bậc
Thánh, vô lậu, siêu thế, thuộc đạo chi.

CHÁNH MẠNG                                        16

 Ai tinh tấn đoạn trừ tà mạng, thành tựu chánh
mạng; như vậy là chánh tinh tấn của vị ấy. Ai
chánh niệm đoạn trừ tà mạng, chánh niệm đạt
được và an trú chánh mạng, như vậy là chánh
niệm của vị ấy. Như vậy là ba pháp này chạy
theo, chạy vòng theo chánh mạng, tức là chánh
kiến, chánh tinh tấn, chánh niệm.
 Ở đây, này các Tỷ-kheo, chánh kiến đi hàng đầu.
Và thế nào, này Tỷ-kheo, chánh kiến đi hàng đầu?

 Chánh tư duy, này các Tỷ-kheo, do chánh kiến,
được khởi lên.
 Chánh ngữ do chánh tư duy được khởi lên.
 Chánh nghiệp do chánh ngữ được khởi lên.
 Chánh mạng do chánh nghiệp được khởi lên.
 Chánh tinh tấn do chánh mạng được khởi lên.
 Chánh niệm do chánh tinh tấn được khởi lên.
 Chánh định do chánh niệm được khởi lên.
 Chánh trí do chánh định được khởi lên.
 Chánh giải thoát do chánh trí được khởi lên.
 Như vậy, này các Tỷ-kheo, đạo lộ của vị hữu
học gồm có tám chi phần và đạo lộ của vị A-
la-hán, gồm có mười chi phần.

CHÁNH MẠNG                                         17

 Ở đây, này các Tỷ-kheo, chánh kiến đi hàng đầu. Và như thế nào, này các Tỷ-kheo, chánh kiến đi hàng đầu?

 Tà kiến này các Tỷ-kheo, do chánh kiến làm
cho tiêu diệt. Và những ác bất thiện pháp được
tà kiến duyên khởi, các pháp ấy bị tiêu diệt
trong vị có chánh kiến. Và những thiện pháp
được chánh kiến duyên khởi, các pháp ấy được
tu tập và trở thành viên mãn.
 Tà tư duy, này các Tỷ-kheo, do chánh tư duy
làm cho tiêu diệt và những ác bất thiện pháp,
được tà tư duy duyên khởi, các pháp ấy bị tiêu
diệt trong người có chánh tư duy. Và những
thiện pháp được chánh tư duy duyên khởi, các
pháp ấy được phát triển trở thành viên mãn.
 Tà ngữ, này các Tỷ-kheo, do chánh ngữ làm
cho tiêu diệt và những ác bất thiện pháp được
tà ngữ duyên khởi, các pháp ấy bị tiêu diệt
trong người có chánh ngữ. Và những thiện
pháp được chánh ngữ duyên khởi, các pháp ấy
được tu tập và trở thành viên mãn.
 Tà nghiệp, này các Tỷ-kheo, do chánh nghiệp
làm cho tiêu diệt, và những ác bất thiện pháp
được tà nghiệp duyên khởi, các pháp ấy bị tiêu
diệt trong người có chánh nghiệp. Và những

CHÁNH MẠNG                                      18

thiện pháp được chánh nghiệp duyên khởi, các
pháp ấy được tu tập và trở thành viên mãn.
 Tà mạng, này các Tỷ-kheo, do chánh mạng làm
cho tiêu diệt. Và những ác bất thiện pháp được
tà mạng duyên khởi, các pháp ấy được tiêu diệt
trong người có chánh mạng. Và những thiện
pháp được chánh mạng duyên khởi, các pháp
ấy được tu tập và trở thành viên mãn.
 Tà tinh tấn, này các Tỷ-kheo, do chánh tinh tấn
làm cho tiêu diệt. Và những ác bất thiện pháp
được tà tinh tấn duyên khởi, các pháp ấy được
tiêu diệt trong người có chánh tinh tấn. Và
những thiện pháp sai biệt được khởi lên do
duyên chánh tinh tấn, các pháp ấy được tu tập
và trở thành viên mãn.
 Tà niệm, này các Tỷ-kheo, do chánh niệm làm
cho tiêu diệt. Và những ác bất thiện pháp được
tà niệm duyên khởi, các pháp ấy được tiêu diệt
trong người có chánh niệm. Và những thiện
pháp được chánh niệm duyên khởi, các pháp ấy
được tu tập và trở thành viên mãn.
 Tà định, này các Tỷ-kheo do chánh định làm
cho tiêu diệt. Và những ác bất thiện pháp được
tà định duyên khởi, các pháp ấy được tiêu diệt
trong người có chánh định. Và những thiện

CHÁNH MẠNG                                      19

pháp được chánh định duyên khởi, các pháp ấy
được tu tập và trở thành viên mãn.
 Tà trí, này các Tỷ-kheo, do chánh trí làm cho
tiêu diệt. Và những ác bất thiện pháp được tà
trí duyên khởi, các pháp ấy được tiêu diệt trong
người có chánh trí. Và những thiện pháp được
chánh trí duyên khởi, các pháp ấy được phát
triển và trở thành viên mãn.
 Tà giải thoát, này các Tỷ-kheo, do chánh giải
thoát làm cho tiêu diệt. Và những ác bất thiện
pháp được tà giải thoát duyên khởi, các pháp
ấy được tiêu diệt trong người có chánh giải
thoát. Và các thiện pháp sai biệt được chánh
giải thoát duyên khởi, các pháp ấy được phát
triển và trở thành viên mãn.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, có hai mươi thiện
phần, hai mươi bất thiện phần. Đại pháp môn Bốn
mươi đã được chuyển vận không bị chận đứng lại bởi
một Sa-môn, Bà-la-môn, Thiên, Ma, Phạm thiên hay
một ai ở đời.

Nếu có Sa-môn hay Bà-la-môn nào, này các Tỷ-
kheo, nghĩ rằng đại pháp môn Bốn mươi này đáng bị
phê bình, đáng bị phỉ báng, thời ngay hiện tại, mười
thuận thuyết tùy thuyết hợp pháp được nói lên để
chỉ trích người ấy:

CHÁNH MẠNG                                        20

 Nếu Tôn giả chỉ trích chánh kiến, thời các Sa-
môn có tà kiến, các Tôn giả ấy là những vị đáng
được cúng dường, các Tôn giả ấy là những vị
đáng được tán thán.
 Nếu Tôn giả chỉ trích chánh tư duy, thời các
Sa-môn, Bà-la-môn có tà tư duy, các Tôn giả
ấy là những vị đáng được cúng dường, các Tôn
giả ấy là những vị đáng được tán thán.
 Nếu Tôn giả chỉ trích chánh ngữ... chánh
nghiệp... chánh mạng... chánh tinh tấn... chánh
niệm... chánh định... chánh trí...
 Nếu Tôn giả chỉ trích chánh giải thoát, thời các
Sa-môn, Bà-la-môn có tà giải thoát, các Tôn
giả ấy là những vị đáng cúng dường, các Tôn
giả ấy là những vị đáng được tán thán.
Nếu có Sa-môn hay Bà-la-môn nào, này các Tỷ-
kheo, nghĩ rằng đại pháp môn Bốn mươi này đáng bị
phê bình, đáng bị phỉ báng, thời ngay hiện tại, mười
thuận thuyết hợp pháp được nói lên để chỉ trích
người ấy.

Này các Tỷ-kheo, cho đến các dân chúng ở
Ukkala và dân chúng Vassa, dân chúng Bhanna theo
vô nhân luận, theo vô tác luận, theo hư vô luận,
những vị ấy cũng không nghĩ rằng đại pháp môn Bốn
mươi đáng chỉ trích, đáng bị phỉ báng. Vì sao vậy?

CHÁNH MẠNG                                        21

Vì sợ quở trách, phẫn nộ, công kích.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các vị Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

CHÁNH MẠNG                                    22

2      32 đại nhân tướng - Kinh TƯỚNG – 30 Trường II, 479

KINH TƯỚNG (LAKKHANA SUTTANTA) – Bài kinh số 30 – Trường II, 479

Như vầy tôi nghe.

I

1. Một thời, Thế Tôn trú tại Sàvatthi, rừng thái tử Jeta, vườn ông Anathapindika (Cấp Cô Độc). Lúc bấy giờ, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

- "Này các Tỷ-kheo".

- "Bạch Thế Tôn", các vị Tỷ-kheo đáp lời Thế Tôn. Thế Tôn giảng như sau:

- Này các Tỷ-kheo, những ai có đầy đủ ba mươi hai Đại Trượng phu này, những vị ấy sẽ chọn hai con đường này thôi, không có con đường nào khác.

 Nếu sống tại gia sẽ làm vị Chuyển luân Thánh vương, dùng Chánh pháp trị nước, bình định

CHÁNH MẠNG                                       23

bốn phương, đem lại an toàn cho quốc độ, đầy
đủ bảy món báu. Bảy món báu trở thành vật sở
hữu của vị này, tức là xe báu, voi báu, ngựa
báu, ngọc báu, nữ báu, gia chủ báu và thứ bảy
là tướng quân báu. Vị này có đến hơn một ngàn
thái tử, những bậc anh hùng, chiến thắng, thân
thể dõng kiện, nhiếp phục địch quân. Vị này
chinh phục quả đất này cho đến hải biên và trị
nước với Chánh pháp, không dùng trượng,
không dùng đao.

 Nếu vị này, từ bỏ gia đình, xuất gia sống không gia đình, vị này sẽ thành bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, vén lui màn vô minh che đời.

2. Này các Tỷ-kheo, ba mươi hai tướng Đại Trượng
phu này là gì mà những ai đầy đủ những tướng Đại
Trượng phu này sẽ chọn đi hai con đường, không còn
con đường nào khác. Nếu sống tại gia, sẽ làm vị
Chuyển luân Thánh vương... Nếu vị ấy xuất gia, từ
bỏ gia đình sống không gia đình, vị ấy sẽ thành bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, vén lui màn vô minh
che đời?

1)   Này các Tỷ-kheo, vị này có lòng bàn chân bằng phẳng. Tướng này được xem là tướng tốt của bậc Đại nhân.

CHÁNH MẠNG                                         24

2)   Này các Tỷ-kheo, dưới hai bàn chân của vị này
có hiện ra hình bánh xe, với ngàn tăm xem với
trục xe vành xe, với các bộ phận hoàn toàn đầy
đủ. Tướng này được xem là tướng của bậc Đại
nhân.
3)   Này các Tỷ-kheo, vị này có gót chân thon dài...
4)   Vị này có ngón tay, ngón chân dài.
5)   Vị này có tay chân mềm mại.
6)   Vị này tay chân có màn da lưới.
7)   Vị này có mắt cá tròn như con sò.
8)   Vị này có ống chân như con dê rừng.
9)   Vị này đứng thẳng, không co lưng xuống có thể
sờ đầu gối với hai bàn tay.
10) Vị này có tướng mã âm tàng.

11) Vị này có màu da đồng, màu sắc như vàng.

12) Vị này có da trơn mướt, khiến bụi không thể
bám dính vào.
13) Vị này có lông da mọc từ lông một, mỗi lỗ chân
lông có một lông.
14) Vị này có lông mọc xoáy tròn thẳng lên, mỗi
sợi lông đều vậy, màu xanh đậm như thuốc bôi
mắt, xoáy lên từng xoáy tròn nhỏ, và xoáy về
hướng mặt.

CHÁNH MẠNG                                         25

15) Vị này có thân hình cao thẳng.

16) Vị này có thân với các góc cạnh tròn đầy, đều
đặn (trong lotusmedia.net)
17) Vị này có vị giác rất nhạy bén (trong
lotusmedia.net)
18) Vị này có giọng nói tuyệt diệu như tiếng chim
Ca-lăng-tần-già.
19) Vị này có hai mắt màu xanh đậm.

20) Vị này có lông mi con bò cái.

21) Vị này giữa hai lông mày, có sợi lông trắng
mọc lên, mịn màng như bông nhẹ.
22) Vị này có nhục kế trên đầu. Này các Tỷ-kheo,
vị này có nhục kế trên đầu. Tướng này được
xem là tướng tốt của bậc Đại nhân.
23) Vị này có nửa thân trước như thân con sư tử.

24) Vị này không có lõm khuyết xuống giữa hai
vai.
25) Vị này có thân thể cân đối như cây bàng. Bề
cao của thân ngang bằng bề dài của hai tay sải
rộng, bề dài của hai tay sải rộng ngang bằng bề
cao của thân...
26) Vị này có bán thân trên vuông tròn.

27) Vị này có quai hàm như con sư tử.

CHÁNH MẠNG                                          26

28) Vị này có bốn mươi cái răng.

29) Vị này có răng đều đặn.

30) Vị này có răng không khuyết hở.

31) Vị này có răng cửa trơn láng.

32) Vị này có tướng lưỡi rộng dài.

3. Này các Tỷ-kheo, những ai có đầy đủ ba mươi hai
tướng Đại Trượng phu này, những vị ấy sẽ chọn hai
con đường này thôi, không có con đường nào khác.
Nếu sống tại gia, sẽ làm vị Chuyển luân Thánh
vương, dùng Chánh pháp trị nước, là vị Pháp vương,
bình định bốn phương, đem lại an toàn cho quốc độ,
đầy đủ bảy món báu. Bảy món báu trở thành vật sở
hữu của vị này, tức là xe báu, voi báu, ngựa báu, ngọc
báu, nữ báu, gia chủ báu và thứ bảy là tướng quân
báu. Vị này có đến một ngàn thái tử, những bậc anh
hùng, chiến thắng, thân thể dõng kiện, nhiếp phục
địch quân. Vị này chinh phục quả đất này cho đến
hải biên và trị nước với Chánh pháp, không dùng
trượng, không dùng đao. Nếu vị này từ bỏ gia đình
xuất gia, sống không gia đình, vị này sẽ thành bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác, vén lui màn vô minh che
đời.

Này các Tỷ-kheo, những vị ẩn sĩ ngoại đạo thọ trì ba mươi hai tướng Đại Trượng phu này nhưng không

CHÁNH MẠNG                                          27

biết là do tạo nghiệp nào mà được những tướng này.

4. Này các Tỷ-kheo, trong bất kỳ đời trước nào, hiện hữu nào, trú xứ nào, Như Lai đời trước làm Người kiên trì và không dao động đối với các thiện Pháp, thiện hành về thân, thiện hành về miệng, thiện hành về ý, phân định bố thí, thủ hộ giới luật, tuân giữ các lễ Bồ tát, hiếu kính với mẹ, hiếu kính với cha, cúng dường Sa-môn, cúng dường Bà-la-môn, tôn kính các bậc đàn anh trong gia đình, và tất cả những vị tối thắng khác. Với tác động, chất chứa, tích tụ và tăng thịnh của nghiệp ấy, sau khi thân hoại mạng chung được sanh cõi thiện thú, cõi Trời hay đời này. Ở đây, Ngài có mười điểm thắng hơn chư Thiên khác, thiên giới thọ mạng, thiên sắc, thiên lạc, thiên giới danh xưng, thiên giới uy lực, thiên giới sắc tướng, thiên giới âm thanh, thiên hương, thiên vị, thiên xúc. Ngài từ trần từ chỗ kia sanh đến chỗ này được tướng Đại Trượng phu này, nghĩa là lòng bàn chân bằng phẳng, đặt chân trên đất một cách bằng phẳng, bàn chân chạm đất với toàn thể bàn chân một lần.

5. Ngài đầy đủ tướng này, nếu ở tại gia sẽ làm vị Chuyển Luân Thánh vương, dùng Chánh pháp trị nước, là vị Pháp vương, bình định bốn phương, đem lại an toàn cho quốc độ, đầy đủ bảy món báu. Bảy món báu trở thành vật sở hữu của vị ấy là xe báu, voi

CHÁNH MẠNG                                          28

báu, ngựa báu, ngọc báu, nữ báu, gia chủ báu và thứ
bảy là tướng quân báu. Vị này có đến một ngàn thái
tử, những bậc anh hùng, chiến thắng, thân thể dõng
kiện, nhiếp phục địch quân. Vị này chinh phục và trị
nước với chánh pháp, không dùng trượng, không
dùng đao, trị vì đất này cho đến hải biên, một cõi đất
không hoang vu, không có tướng nguy hiểm, không
có gai góc, phồn vinh, phong phú, an ổn, may mắn,
không có nguy hiểm.

 Làm vua được những gì? Làm vua không bị người
thù hay kẻ địch làm trở ngại. Làm vua được lợi
như vậy. Nếu Ngài xuất gia, từ bỏ gia đình sống
không gia đình, Ngài thành bậc A-La-hán, Chánh
Đẳng Giác, vén lui màn vô minh che đời.

 Làm Phật được lợi những gì? Ngài không bị người
thù hay kẻ địch ở trong cũng như ở ngoài, không
bị tham, sân, si, không bị Sa- môn, Bà-la-môn,
thiên, Ma, Phạm thiên hay bất cứ một ai ở ngoài
đời làm trở ngại. Làm Phật được lợi như vậy.

Thế Tôn thuyết nghĩa như vậy.

6. Ở đây lời nói này được nói lên:

Sống chân thực đúng Pháp, Điều phục và tự chế,

CHÁNH MẠNG                                          29

Sống với hạnh thanh tịnh,
Ngày trai giới, Bồ tát.
Bố thí, không bạo động,
Không làm hại một ai,
Tâm kiên cố hành trì,
Sống thật sự toàn diện.
Với hạnh nghiệp như vậy,
Ngài được sanh cõi Trời,
Sống trong niềm hoan hỷ,
An lạc vô cùng tận.
Từ chỗ kia mạng chung,
Tái sanh lại chỗ này,
Với bàn chân bằng phẳng,
Chạm đất thật đều đặn.

Các bậc chiêm tướng gia,
Hội họp và tuyên bố:
Không ai làm trở ngại,
Vị bàn chân bằng phẳng.
Dầu tại gia, xuất gia.
Nghĩa tướng thật rõ ràng,
Nếu sống tại gia đình,
Không bị trở ngại gì,
chiến thắng mọi quân thù.
Đại phá cả quân địch,
Không ai ngăn chặn được,
Vị nghiệp báo như vậy,

CHÁNH MẠNG                         30

Nếu xuất gia lỵ dục,
Sống thiểu dục sáng suốt,
Là bậc Thánh siêu phàm,
không còn phải thai sanh,
Bậc Vô Thượng, Chánh Giác,
Pháp nhĩ là như vậy.

7. Này các Tỷ-kheo, trong bất kỳ đời trước nào, hiện
hữu nào, trú xứ nào, Như Lai đời trước làm Người,
sống vì hạnh phúc cho chúng sanh, trừ diệt mọi sợ
hãi kinh hoàng, sắp đặt sự che chở, hộ trì, bảo vệ
đúng Pháp, bố thí cho các người tùy tùng. Với tác
động, chất chứa, tích tụ và tăng thịnh của sự nghiệp
ấy, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh thiện
thú, thiên giới hay đời này... Ngài từ trần từ chỗ kia
sanh đến chỗ này được tướng Đại Trượng phu này:
Dưới bàn chân, có hình bánh xe hiện ra, với một ngàn
tăm xe, với bánh xe, trục xe, các bộ phận hoàn toàn
đầy đủ.

8. Ngài đầy đủ tướng này, nếu ở tại gia thành vị chuyển Luân Thánh vương...

 Làm vua được những gì? Có nhiều kẻ hầu cận. Số hầu cận rất đông, có cư sĩ, Bà la môn, thị dân, thôn dân, tài chánh quan, tư pháp quan, vệ sĩ, thủ môn quan, các đại thần, các chư hầu, các hào phú, các

CHÁNH MẠNG                                          31

vương tử. Làm vua được như vậy. Nếu Ngài xuất
gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, ngài
thành bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, vén lui
màn vô minh che đời.

 Làm Phật được những gì? Ngài có đại chúng hầu
cận, số đại chúng rất đông, gồm có Tỷ-kheo, Tỷ
kheo ni, Nam cư sĩ, Nữ cư sĩ, chư Thiên, loài
Người, A-tu-la, các loài Thần rắn, Càn thát bà.
Làm Phật được như vậy.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy.

9. Ở đây lời nói này được nói lên:

Trong những năm đã qua,
Trong những đời quá khứ,
Khi Ngài được làm Người,
Khiến nhiều người hạnh phúc.
Ngài trừ diệt kinh hoàng,
Hộ trì và bảo vệ,
Nhờ nghiệp ấy, sanh Thiên,
Hưởng an lạc hạnh phúc.
Từ chỗ kia mạng chung,
Tái sanh lại chỗ này,
Dưới hai bàn chân Ngài,
Có bánh xe hiện ra,
Với bánh xe đầy đủ,

CHÁNH MẠNG                                     32

Đủ một ngàn tăm xe.

Các bậc chiêm tướng gia,
Hội họp và tuyên bố,
Khi thấy trăm đức này:
Được quần chúng bao vây,
Địch quân được nhiếp phục,
Như bánh xe quay tròn,
Với vành xe đầy đủ.
- Nếu Ngài không xuất gia,
Sống đời sống như vậy,
Ngài chuyển vận bánh xe,
Trị vì khắp cõi đất.
Ở đây Sát đế lỵ,
Đều chịu thần phục Ngài,
Hầu hạ chung quanh Ngài,
Là bậc Đại danh xưng.
- Nếu xuất gia ly dục,
Sống thoát dục, sáng suốt,
chư Thiên và loài Người,
Đế thích và Dạ xoa,
Càn thát bà, Long xà,
Phi điểu, loài bốn chân,
Tất cả đoanh vây Ngài,
Là bậc Đại danh xưng,
Bậc Vô Thượng, Chánh Giác,
Được Thiên, Nhơn cung kính.

CHÁNH MẠNG                           33

10. Này các Tỷ-kheo, trong bất kỳ đời trước nào,
hiện hữu nào, trú xứ nào, Như Lai đời trước làm
Người, từ bỏ sát sanh, chế ngự sát sanh, bỏ trượng,
bỏ kiếm, biết tàm quý, có lòng từ, sống thương sót
đến hạnh phúc của tất cả chúng sanh và loài hữu tình.
Với tác động, chất chứa, tích tụ và tăng thịnh của
nghiệp ấy, sau khi thân hoại mạng chung được sanh
cõi thiện phú, Thiên giới hay đời này... Ngài từ trần
từ chỗ kia, sanh đến chỗ này, được ba tướng Đại
Trượng phu này: gót chân thon dài, ngón tay, ngón
chân dài và tay chân mềm mại.

11. Ngài đầy đủ ba tướng này, nếu sống tại gia sẽ thành vị Chuyển luân thánh vương...

 Làm vua được những gì? Thọ mạng lâu dài, được
sống lâu năm, thọ mạng được hộ trì lâu dài, không
một người nào dưới hình thức kẻ thù hay kẻ
nghịch có thể hại mạng sống Ngài. Làm vua được
như vậy...

 Làm Phật được những gì? Thọ mạng lâu dài, được
sống lâu năm, thọ mạng được hộ trì lâu dài, không
một kẻ thù, kẻ nghịch nào có thể hại được mạng
sống Ngài, dưới hình thức Sa môn, Bà la môn, chư
Thiên, Ma vương, Phạm thiên hay bất cứ ai trong

CHÁNH MẠNG                                         34

đời. Làm Phật được như vậy.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy.

12. Ở đây, lời nói này được nói lên:

Tự biết mình sợ hãi,
Sợ chết sợ tàn hại,
Ngài từ bỏ giết hại,
Hết mọi loài chúng sanh.
Nhờ sống hành thiện pháp,
Được sanh lên cõi Trời,
Tự hưởng quả dị thục,
Do thiện báo đem lại.
Từ chỗ kia mạng chung,
Tái sanh lại chỗ này,
Được hưởng tại nơi đây,
Ba Đại trượng phu tướng:
Gót chân đầy và dài,
Thân thẳng như Phạm thiên.
Khả ái, hình vóc đẹp,
Khéo cân xứng, khéo sanh,
Các ngón tay, ngón chân,
Đều mềm mại trẻ đẹp.
Với ba tướng Trượng phu,
Sống lâu luôn luôn trẻ.
Nếu sống tại gia đình,

CHÁNH MẠNG                              35

Thọ mạng sẽ lâu dài.
Nếu sống đời xuất gia,
Tuổi thọ được dài thêm,
Như vậy tướng hảo này,
Là tướng tuổi trường thọ.

13. Này các Tỷ-kheo, trong bất kỳ đời trước nào,
hiện hữu nào, trú xứ nào, Như Lai đời trước làm
Người, là vị bố thí các món ăn loại cứng loại mềm,
các loại nếm, loại liếm, loại uống, cao lương mỹ vị.
Với tác động, chất chứa, tích tụ và tăng thịnh của
nghiệp ấy, sau khi thân hoại mạng chung được sanh
cõi thiện chú, Thiên giới hay đời này... Ngài từ trần
từ chỗ kia, sanh đến chỗ này, được tướng Đại Trượng
phu này là bảy chỗ tròn đầy. Bảy chỗ tròn đầy là: hai
tay tròn đầy, hai chân tròn đầy, hai vai tròn đầy và
thân hình tròn đầy.

14. Ngài đầy đủ tướng này, nếu sống tại gia, làm vị Chuyển luân Thánh vương...

 Làm vua được những gì? Được các món ăn, loại cứng, loại mềm, các loại nếm, loại liếm, loại uống, cao lương mỹ vị. Làm vua được như vậy...

 Làm Phật được những gì? Được các món ăn loại cứng, loại mềm, các loại nếm, loại uống, cao

CHÁNH MẠNG                                         36

lương mỹ vị. Làm Phật được như vậy.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy.

15. Ở đây, lời nói này được nói lên:

Bố thí các món ăn,
Thượng vị hợp sở thích
Loại cứng vị hợp sở thích
Loại cứng và loại mềm,
Loại liếm cả loại nếm.
Nhờ hành thiện tốt đẹp,
Sống lâu thiên hỷ lạc.
Được sanh tại chỗ này,
Với bảy chỗ tròn đầy.
Với tay chân mềm mại,
Nhà chiêm tướng thiện xảo,
Tuyên bố Ngài đầy đủ,
Món ăn thật ngon lành,
Loại cứng và loại mềm.
Không riêng gì tại gia,
Được tướng hảo như vậy,
Nếu sống hạnh xuất gia,
Cũng được hảo tướng ấy.
Món ăn thật thượng vị
Loại cứng và loại mềm,
Chặt đứt các trói buộc

CHÁNH MẠNG                              37

Tất cả hàng cư sĩ.

16. Này các Tỷ-kheo, trong bất kỳ đời trước nào,
hiện hữu nào, trú xứ nào, Như Lai đời trước làm
Người, được đầy đủ Bốn Nhiếp pháp: Bố thí, ái ngữ,
lợi hành, đồng sự. Với tác động, chất chứa, tích tụ và
tăng thịnh của nghiệp ấy, sau khi thân hoại mạng
chung được sanh cõi thiện thú, Thiên giới, hay đời
này. Ngài từ trần từ chỗ kia, sanh đến chỗ này với
hai tướng Đại Trượng phu: Tay chân mềm mại, và
có lưới da giữa ngón tay, ngón chân.

17. Ngài đầy đủ hai tướng này, nếu sống tại gia, làm vị Chuyển luân Thánh vương...

 Làm vua được những gì? Được khéo thâu nhiếp
các vị tùy tùng. Được khéo thâu nhiếp các cư sĩ,
Bà-la-môn, thị dân, thôn dân, tài chánh quan, tư
pháp quan, thủ môn quan, các đại thần, các chư
hầu, các hào phú, các vương tử. Làm vua được
như vậy.

 Làm Phật được những gì? Được khéo thâu nhiếp
các vị tùy tùng, được khéo thâu nhiếp các vị Tỷ-
kheo, Tỷ-kheo-ni, các Nam cư sĩ, Nữ cư sĩ, chư
Thiên, loài Người, A-tu-la, Long thần, Càn-thát-
bà. Làm Phật được như vậy.

CHÁNH MẠNG                                          38

Thế Tôn thuyết giảng như vậy.

18. Ở đây, lời nói này được nói lên:

Bố thí và lợi hành,
Ái ngữ và đồng sự,
Nhiếp phục nhiều tùy tùng.
Do hành thiện pháp này,
Nhờ vô lượng công đức,
Được sanh lên cõi Trời.
Tạ thế tại chỗ kia,
Tái sanh tại chỗ này,
Do hạnh ấy tay chân,
Mềm mại và có lưới.
Được sắc tướng đoan nghiêm,
Mỹ lệ và khả ái
Dầu còn là niên thiếu,
Trẻ thơ măng sữa vậy,
Quần chúng chịu tùy thuận,
Nhiếp phục cõi đất này.
Luôn luôn dùng ái ngữ,
Cầu hạnh phúc quần sanh.
Như vậy sống thanh tịnh,
Với công đức thù thắng.
Nếu Ngài sống từ bỏ,
Mọi dục lạc tài sản,
Tuyên thuyết vi diệu pháp,

CHÁNH MẠNG                               39

Vị chiến thắng quần sanh,
Họ nghe tâm hoan hỷ,
Vâng hành lời Ngài dạy.
Họ sống thiện hành trì,
Theo Chánh pháp, Tùy pháp.

19. Này các Tỷ-kheo, trong bất cứ đời trước nào, hiện hữu nào, trú xứ nào, Như Lai đời trước làm Người, Như Lai là một vị nói lời liên hệ lợi ích cho chúng sanh, liên hệ đến pháp, giải thích cho đại chúng, đem lại hạnh phúc an lạc cho chúng sanh, tán dương chánh hạnh. Với tác động, chất chứa tích tụ và tăng thịnh của nghiệp... Ngài từ trần từ chỗ kia và tái sanh ở đây với hai tướng Đại Trượng phu: mắt cá tròn như con sò và lông mọc xoay tròn thẳng lên.

20. Ngài đầy đủ với những tướng như vậy, nếu sống tại gia, thành vị Chuyển luân Thánh vương...

 Làm vua được những gì? Tài vật dục lạc đều tối thắng, tối ưu, cao tột, đệ nhất. Làm vua được như vậy...

 Làm Phật được những gì? Ngài trở thành bậc tối thắng, tối ưu, cao tột, đệ nhất cho toàn thể chúng sanh. Làm Phật được như vậy.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy.

CHÁNH MẠNG                                          40

21. Ở đây, lời nói này được nói lên:

Thuở xưa lời Ngài nói,
Thuyết giảng cho Đại chúng,
Liên hệ đến mục đích,
Liên hệ đến Chánh pháp.
Ngài là người đem lại,
Hạnh phúc cho chúng sanh,
Không xan lẫn hối tiếc,
Lễ đàn pháp và chơn.
Nhờ hành trì thiện nghiệp,
Sống hoan hỷ cõi Trời.
Tái sanh tại nơi đây,
Ngài được hai hảo tướng,
Hưởng hạnh phúc tối thượng.
Lông mọc xoay thẳng lên,
Mắt cá tròn khéo gọn,
Dưới có thịt, có da
Trên hình dáng đẹp đẽ.
- Nếu Ngài sống tại gia,
Tài dục đều tối thượng.
Không ai thắng hơn Ngài.
Chinh phục Diêm-phù-đề.
- Nếu hạnh Ngài xuất gia,
Tinh tấn hơn mọi người,
Ngài là bậc tối thắng,
Trong tất cả chúng sanh.

CHÁNH MẠNG                               41

Do vậy không tìm được,
Kẻ tối thắng hơn Ngài.
Ngài sống và ngự trị,
Cùng khắp mọi thế giới.

22. Này các Tỷ-kheo, trong bất cứ đời trước nào,
hiện hữu nào, trú xứ nào, Như Lai trước làm Người,
ngài siêng năng học hỏi, nghề nghiệp, mọi kỹ thuật,
học thuật, oai nghi hay hành động: "Làm thế nào để
tôi mau học được, làm thế nào để tôi mau biết, làm
thế nào để tôi mau thâu hoạch được, khỏi phải mệt
nhọc lâu ngày?". Với tác động, chất chứa, tích tụ và
tăng thịnh của nghiệp ấy... Ngài từ trần từ chỗ kia và
tái sanh ở đây, với tướng Đại Trượng phu, có ống
chân giống như con dê rừng.

23. Ngài đầy đủ với tướng này, nếu sống tại gia thành vị Chuyển luân Thánh vương...

 Làm vua được những gì? Tất cả sự vật xứng đáng
nhà vua, đặc tướng nhà vua, tài sản nhà vua, sở
hữu nhà vua, Ngài đều có được một cách mau
chóng. Làm vua được như vậy.

 Làm Phật được những gì? Tất cả sự vật gì xứng đáng vị Sa-môn, đặc tướng Sa-môn, tài sản Sa- môn, sở hữu Sa-môn, Ngài đều có được một cách

CHÁNH MẠNG                                          42

mau chóng. Làm Phật được như vậy.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy.

24. Ở đây, lời nói này được nói lên:

Trong các nghề, kỹ thuật
Trong cử chỉ, hành động,
Ngài muốn làm thế nào,
Để học biết mau chóng.
Không ai bị thương hại,
Học mau, không mệt mỏi,
Do hành thiện nghiệp này,
Được quả thiện nghiệp này,
Được quả thiện tốt đẹp.
Cân đối xoay nhẹ nhàng,
Trên da trơn mềm mại,
Lông được mọc đứng lên.
Người như vậy được gọi,
Người có chân dê rừng.
Tướng này, người ta đồn,
Khiến học hỏi mau chóng.
- Nếu xuất gia ly dục,
Sống thiểu dục sáng suốt.
Mọi sự vật hợp pháp,
Ngài tuần tự chứng đắc,
Sống tinh tấn cao thượng,

CHÁNH MẠNG                              43

Quả chứng thật mau chóng.

25. Này các Tỷ-kheo, trong bất cứ đời trước nào, hiện hữu nào, trú xứ nào, Như Lai đời trước làm Người, đi đến các vị Sa-môn hay Bà-la-môn, sau khi đến liền hỏi: "Bạch Tôn giả, thế nào là thiện? Thế nào là bất thiện? Thế nào là có tội? Thế nào là không có tội? Điều nào nên làm? Điều nào không nên làm? Điều nào làm sẽ đưa đến cho ta bất hạnh và đau khổ lâu dài? Điều nào nếu làm sẽ đưa đến cho ta hạnh phúc và an lạc lâu dài?. Với tác động, chất chứa, tích tụ, tăng thịnh của nghiệp này..." Ngài sau khi từ trần từ chỗ kia được tái sanh lại đây với tướng Đại Trượng phu này: Da của Ngài trơn mịn khiến bụi bặm không thể bám dính vào thân.

26. Ngài đầy đủ với các tướng này, nếu sống tại gia làm vị Chuyển luân Thánh vương...

 Làm vua, được những gì? Đại trí tuệ, không có ai bằng Ngài về trí tuệ. Hay không ai hơn Ngài về tài sản thế tục. Làm vua được như vậy.

 Làm Phật được những gì? Được đại trí tuệ, quảng trí tuệ, hỷ tâm trí tuệ, mẫn tiệp trí tuệ, thông nhuệ trí tuệ, yểm ly trí tuệ, không có ai bằng Ngài về trí tuệ hay không có chúng sanh nào hơn Ngài. Làm

CHÁNH MẠNG                                           44

Phật Ngài được như vậy.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy.

27. Ở đây, lời nói này được nói lên:

Trong những ngày quá khứ,
Ngài tha thiết muốn biết,
Ngài tha thiết muốn hỏi,
Yết kiến vị xuất gia,
Khéo nghe và học hỏi.
Chính nhờ hạnh nghiệp ấy,
Ngài chứng được trí tuệ.
Và sanh vào loài Người,
Ngài được da mịn màng.
Các vị chiêm tướng gia,
Hội họp và tuyên bố,
Vị này biết và thấy,
Mọi ý nghĩa tế nhị.
- Nếu hạnh không xuất gia,
Sống hành trì như vậy,
Ngài là vị Chuyển luân,
Ngự trị cõi đất này.
Những vị nắm được nghĩa,
Không ai hơn bằng Ngài.
- Nếu xuất gia ly dục,
Sống thoát tục sáng suốt;

CHÁNH MẠNG                              45

Chứng được đạo Bồ-đề, Tuệ tối hảo vô thượng.

28. Này các Tỷ-kheo, trong bất cứ đời trước nào,
hiện hữu nào, trú xứ nào, Như Lai đời trước làm
Người, không sân hận, hoàn toàn không ảo não, dầu
có bị nói nhiều cũng không tức tối, không phẫn nộ,
không hiềm khích, không mất bình tĩnh, không biểu
lộ phẫn nộ, không sân hận phiền muộn. Trái lại, Ngài
bố thí các đồ che đắp, mang mặc mềm mại, nhẹ
nhàng; vải quyên mềm mại, vải bông mềm mại, vải
lụa mềm mại, vải len mềm mại. Với tác động... Ngài
từ trần từ chỗ kia, thác sanh tại chỗ này, được tướng
Đại Trượng phu này: sắc hoàng kim, da màu đồng,
sáng bóng.

29. Ngài đầy đủ với tướng này, nếu sống tại gia, thành vị Chuyển luân Thánh vương.

 Làm vua được những gì? Được các đồ che đắp,
mang mặc mềm mại, nhẹ nhàng; vải quyên mềm
mại, vải bông mềm mại, vải lụa mềm mại, vải len
mềm mại.

 Làm Phật được những gì? Được các đồ che đắp, mang mặc mềm mại, nhẹ nhàng; vải quyên mềm mại, vải bông mềm mại, vải lụa mềm mại, vải len

CHÁNH MẠNG                                         46

mềm mại. Làm Phật, Ngài được như vậy.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy.

30. Ở đây, lời nói này được nói lên:

Cương quyết không sân hận,
Ngài sẵn sàng bố thí,
Các loại vải mềm mại,
Các đồ đắp mềm mại.
Trong những đời sống trước,
Ngài cương quyết phân phát,
Như thần mưa tung vải,
Mây móc trên đất liền.
Nhờ hạnh nghiệm như vậy,
Từ trần tại chỗ kia,
Được sanh lên cõi Trời,
Hưởng quả báo thiện hạnh.
Tận hưởng thiện báo xong,
Ngài sanh tại nơi đây,
Với thân màu hoàng kim,
Sáng chói như vàng ròng,
Mỹ lệ hùng tráng hơn,
Chẳng khác gì Đế-thích.
- Nếu không muốn xuất gia,
Ngài trị vì đất này,
Nhờ sức mạnh quá khứ,

CHÁNH MẠNG                                47

Ngài được thật đầy đủ,
Mềm mại và tế nhị,
Đồ che đắp mang mặc.
- Nếu Ngài sống đời sống,
Xuất gia, không gia đình,
Kiên trì Ngài tận hưởng,
Quả báo nghiệp quá khứ,
Những điều Ngài đã làm,
Không bao giờ vô hiệu.

31. Này các Tỷ-kheo, trong bất cứ đời trước nào, hiện hữu nào, trú xứ nào, Như Lai đời trước làm Người, Ngài làm cho sum họp lại những bà con bạn bè thân tín không gặp nhau lâu ngày, bị đau khổ lâu ngày, làm cho sum họp lại mẹ với con, con với mẹ, làm cho sum họp lại cha với con, con với cha, làm cho sum họp lại giữa anh em với nhau, làm cho sum họp lại giữa anh và chị, giữa chị và em, làm cho hòa hợp lại, sống vui vẻ với nhau. Với tác động... Ngài từ trần tại chỗ kia, thác sanh tại chỗ này với tướng Đại Trượng phu này là tướng mã âm tàng.

32. Ngài đầy đủ tướng này, nếu sống tại gia, làm vị Chuyển luân Thánh vương.

 Làm vua được những gì? Được nhiều con, hơn một ngàn người con đều là bậc anh hùng, bậc

CHÁNH MẠNG                                        48

chiến thắng, dõng kiện, nhiếp phục địch quân. Làm vua, vị ấy được như vậy...

 Làm Phật được những gì? Được nhiều con, sẽ có
hàng ngàn người con (xuất gia và tại gia) đều là
bậc anh hùng, các bậc vô song, các bậc dõng kiện,
nhiếp phục các địch quân. Làm Phật, Ngài được
như vậy.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy.

33. Ở đây, lời nói này được nói lên:

Thuở xưa trong quá khứ,
Trong nhiều đời tiền thân,
Ngài khiến cho sum họp,
Bà con, bạn, thân tín.
Đã đau khổ lâu ngày,
Đã phiêu bạt lâu ngày,
Ngài khiến họ hòa hợp,
Sống hoan hỷ với nhau.
Hạnh này Ngài sanh Thiên,
Hưởng hạnh phúc hỷ lạc,
Chết kia, sanh chỗ này,
Ngài được mã âm tàng.
Ngài có rất nhiều con,
Hơn đến số ngàn vị,
Là những bậc anh hùng,

CHÁNH MẠNG                                       49

Chiến thắng nhiếp địch quân,
Đón chào lời hiếu kính,
Khiến tại gia hoan hỷ.
Nếu xuất gia tu đạo,
Uy lực thắng hơn nhiều.
Số con có nhiều hơn,
Biết vâng lời chỉ giáo.
Dầu tại gia, xuất gia,
Hảo tướng thật rõ ràng.

II

1. Này các Tỷ-kheo, trong bất cứ đời trước nào, hiện hữu nào, trú xứ nào, Như Lai đời trước làm Người quán sát và hiểu biết rõ ràng toàn thể Đại chúng, biết mình, biết người, biết sự sai biệt giữa mọi người: "Người này xứng đáng như thế này, người này xứng đáng như thế này", và Ngài hành động tùy theo sự sai biêt giữa mọi người ấy. Do tác động... Ngài từ trần từ chỗ kia tái sanh tại đây với hai tướng Đại Trượng phu: thân hình tròn như cây Nigrodha (cây bàng) và đứng thẳng không cong lưng, Ngài có thể sờ và thoa đầu gối với hai lòng bàn tay.

CHÁNH MẠNG                                          50

2. Ngài đầy đủ những tướng như vậy, nếu sống tại gia thành vị Chuyển luân Thánh vương...

 Làm vua được những gì? Làm vị triệu phú, đại
triệu phú, với kho tàng đầy vàng bạc, đầy tài vật,
đầy tiền lúa, kho tàng tràn đầy. Làm vua được như
vậy...

 Làm Phật được những gì? Làm vị triệu phú, đại
triệu phú. Tài vật của Ngài là tín tài, giới tài, tàm
tài, quý tài, đa văn tài, thí tài, trí tuệ tài. Làm Phật
được như vậy.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy.

3. Ở đây, lời nói này được nói lên:

Cân nhắc, tìm, suy tư,
Ngài quán sát Đại chúng,
Ở chỗ này chỗ kia,
Người này xứng thế này.
Hành động Ngài tương xứng,
Sự sai biệt loài Người.
Đứng thẳng không cong lưng,
Hai tay sờ đầu gối,
Thân như cây tròn cao,
Là thiện báo đặc biệt.
Bậc thiện xảo siêu nhân,

CHÁNH MẠNG                                              51

Đều tuyên bố như sau:
Đứa trẻ được tất cả,
Những gì xứng cư sĩ,
Là cư sĩ, Ngài được,
Mọi dục lạc tài sản,
Phong phú và thích hợp,
Với vua cõi đất này.
- Nếu phát tâm từ bỏ,
Mọi dục lạc tài sản,
Ngài sẽ được tài vật,
Vô thượng và tối thiện.

4. Này các Tỷ-kheo, trong bất cứ đời trước nào, hiện hữu nào, trú xứ nào, Như Lai đời trước làm Người, tha thiết với sự lợi ích của Đại chúng, tha thiết với hạnh phúc, tha thiết với sự thoải mái, tha thiết với sự an ủi của Đại chúng: "Làm thế nào cho họ tăng trưởng lòng tin, tăng trưởng giới, tăng trưởng đa văn, tăng trưởng bố thí, tăng trưởng pháp, tăng trưởng trí tuệ, tăng trưởng tài vật và lúa gạo, tăng trưởng đất ruộng, tăng trưởng các loài hai chân và bốn chân, tăng trưởng vợ con, tăng trưởng đầy tớ và lao công, tăng trưởng bà con, tăng trưởng bạn bè, tăng trưởng quyến thuộc. Với tác động, chất chứa, tích tụ, và tăng thịnh của nghiệp ấy, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh cõi thiện thú, Thiên giới hay đời này. Ngài tạ thế từ chỗ kia, sanh tại chỗ này, được ba tướng

CHÁNH MẠNG                                           52

Đại Trượng phu: nửa thân trên như thân con sư tử, hai vai không có lỏm khuyết xuống, và thân hình tròn đều.

5. Ngài với những tướng như thế này, nếu sống tại gia sẽ thành vị Chuyển luân Thánh vương.

 Làm vua được những gì? Ngài không bị thất bại
và mất mát. Ngài không mất tài sản lúa gạo, ruộng
đất, các loài hai chân bốn chân, vợ con, đầy tớ lao
công, bàn bè, quyến thuộc. Ngài thành tựu tất cả,
không thất bại một điều gì...

 Làm Phật, Ngài được những gì? Ngài không bị
thất bại và mất mát. Ngài không mất tín, giới, văn,
thí xả và tuệ. Ngài thành tựu tất cả, không bị thất
bại một điều gì.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy.

6. Ở đây, lời nói này được nói lên:

Tín, giới, văn, trí tuệ,
Thí, pháp, nhiều thiện sự.
Tài sản, lúa, ruộng đất,
Vợ con, loài bốn chân.
Quyến thuộc, bạn, bà con,
Lúc, sắc và hạnh phúc.

CHÁNH MẠNG                                         53

Ngài ao ước mong cầu,
Không một ai tổn hại.
Thân trên như sư tử,
Vai vuông tròn đều đặn.
Nhờ hạnh xưa, không hư,
Tại gia được tăng trưởng,
Gạo, tài sản, vợ con,
Cùng với loài bốn chân.
- Xuất gia không vật gì,
Chứng Bồ-đề vô thượng,
Không bao giờ tiêu diệt,
Pháp nhĩ là như vậy.

7. Này các Tỷ-kheo, trong bất cứ đời trước nào, hiện
hữu nào, trú xứ nào, Như Lai đời trước làm Người,
không làm điều gì hại đến các loài hữu tình, hoặc
bằng tay, bằng đá, bằng gậy, hay bằng đao. Với tác
động chất chứa, tích tụ và tăng thịnh của nghiệp ấy,
sau khi thân hoại mạng chung, được sanh lên cõi
thiện thú, Thiên giới, cõi đời này... Ngài tạ thế từ chỗ
kia, sanh tại chỗ này được tướng Đại Trượng phu
này: cảm vị hết sức nhạy bén, khi vật gì chạm đầu
ngón lưỡi, những cảm giác được khởi lên tại cổ họng
và truyền đi khắp nơi.

 Ngài đầy đủ với tướng này, nếu sống tại gia thì làm vị Chuyển luân Thánh vương. Làm vua được

CHÁNH MẠNG                                            54

những gì? Thiểu bệnh, thiểu não, tiêu hóa tốt đẹp, nhiệt độ thăng bằng, không lạnh quá, không nóng quá. Làm vua được như vậy.

 Làm Phật được những gì? Thiểu bệnh, thiểu não,
tiêu hóa tốt đẹp, nhiệt độ thăng bằng, không lạnh
quá, không nóng quá, trung bình, có thể kham
nhẫn, siêng năng. Làm Phật được như vậy.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy.

9. Ở đây, lời này được nói lên:

Ngài không hại một ai,
Với tay, gậy, đá, gươm,
Không trói, không dọa dạt,
Không sát sanh hại mạng.
Do vậy Ngài sanh thiên,
Hưởng quả báo an lạc,
Tái sanh tại nơi đây,
Cảm vị rất nhạy bén,
Cổ họng khéo an trú,
Thượng vị nhạy truyền đi.
Thiện xảo chiêm tướng gia,
Tuyên bố về Ngài rằng:
Người này sẽ được hưởng,
Nhiều hạnh phúc an lạc,
Dầu tại gia xuất gia,

CHÁNH MẠNG                                        55

Hảo tướng thật rõ ràng.

10. Này các Tỷ-kheo, Như Lai... lúc xưa làm Người,
có thói quen không ngó liếc, không ngó xiên, không
ngó trộm, nhưng với tâm chánh trực mở rộng, cao
thượng, Ngài nhìn Đại chúng với tâm từ bi. Với tác
động, chất chứa, tích tụ, tăng thịnh của nghiệp ấy,
sau khi thân hoại mạng chung, được sanh lên cõi
thiện thú, Thiên giới, cõi đời này... Sau khi tạ thế từ
chỗ kia, Ngài sanh lại tại chỗ này với hai tướng Đại
Trượng phu: cặp mắt hết sức xanh và lông mi như
con bò cái.

11. Ngài đầy đủ với những tướng này, nếu sống tại gia làm vị Chuyển luân Thánh vương.

 Làm vua được những gì? Đại chúng ưa nhìn Ngài.
Các cư sĩ, Bà-la-môn, thị dân, thôn dân, tài chánh
quan, tư pháp quan, vệ sĩ, các thủ môn quan, các
đại thần, chư hầu, phú gia, vương tử đều hoan
nghênh, tương kính Ngài. Làm vua được như vậy.

 Làm Phật được những gì? Đại chúng ưa Ngài. Các
Tỷ-kheo, Tỷ-kheo-ni, Nam cư sĩ, Nữ cư sĩ, chư
Thiên, loài Người, A-tu-la, Long xà, Càn-thát-bà
hoan nghênh và thương kính Ngài. Làm Phật được
như vậy.

CHÁNH MẠNG                                           56

Thế Tôn thuyết giảng như vậy.

12. Ở đây, lời nói này được nói lên:

Không ngó liếc, ngó xiên,
Và cũng không ngó trộm,
Nhưng với tâm chánh trực,
Rộng mở và cao thượng,
Ngài nhìn khắp Đại chúng,
Với từ tâm của Ngài.
Ở đây Ngài tận hưởng,
Quả an lạc chư Thiên,
Ở đây lông mi Ngài,
Như mi con bò cái,
Cặp mắt hết sức xanh,
Đẹp đẽ thật ưa nhìn.
Chiêm tướng gia lão luyện,
Tinh thông về hảo tướng,
Ngài thành bậc Thiện nhân.
Với cặp mắt tế nhị,
Được mọi người hoan nghênh,
Ưa thích ngắm nhìn Ngài.
Cư sĩ ưa nhìn Ngài,
Được mọi người kính yêu.
Tại gia hay Sa-môn,
Ngài được người kính mến,
Như người đã cứu chữa,

CHÁNH MẠNG                               57

Khổ sầu cho Đại chúng.

13. Này các Tỷ-kheo, Như Lai... lúc xưa làm người
là vị lãnh đạo Đại chúng về các thiện pháp, là vị tiền
phong Đại chúng về thiện hành thuộc thân, khẩu, ý,
phân phát bố thí, thủ hộ giới luật, tham dự các lễ Bố-
tát, hiếu kính cha mẹ, lễ kính Sa-môn, cung kính bậc
trưởng thượng trong gia đình và về các thiện pháp
đặc biệt khác. Với sự tác động, chất chứa, tích tụ,
tăng thịnh của nghiệp ấy, sau khi thân hoại mạng
chung, được sanh lên cõi thiện thú, Thiên giới, cõi
đời này... Ngài sau khi tạ thế từ chỗ kia, sanh tại chỗ
này với tướng Đại Trượng phu là có nhục kế trên
đầu.

14. Ngài đầy đủ với tướng này, nếu sống tại gia, sẽ thành vị Chuyển luân Thánh vương.

 Làm vua, Ngài được những gì? Ngài được sự
trung thành của Đại chúng, các Cư sĩ, Bà-la-môn,
thị dân, thôn dân, các tài chính quan, tư chánh
quan, vệ sĩ, thủ môn quan, đại thần, phó vương,
phú gia, các vương tử đều trung thành với Ngài.

 Làm vua, ngài được như vậy. Làm Phật Ngài được những gì? Ngài được sự trung thành của Đại chúng. Các vị Tỷ-kheo, Tỷ-kheo-ni, Nam cư sĩ,

CHÁNH MẠNG                                           58

Nữ cư sĩ, chư Thiên, loài Người, các hàng A-tu- la, các loài Long xà, Càn-thát-bà đều trung thành với Ngài. Làm Phật, Ngài được như vậy.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy.

15. Ở đây, lời nói này được nói lên:

Lãnh đạo các chánh hạnh,
Hoan hỷ trong pháp lành,
Được Đại chúng trung thành,
Hưởng công đức chư Thiên.
Hưởng xong các thiện quả,
Sanh đây được nhục kế.
Chiêm tướng gia thiện xảo,
Đồng tuyên bố về Ngài:
Ngài lãnh đạo Đại chúng,
Được tiền của hiến dâng,
Quá khứ, nay cũng vậy,
Mọi người phục vụ Ngài.
Nếu là Sát-đế-ly,
Ngài trị vì quốc độ,
Được đa số quần chúng,
Thành tâm phục vụ Ngài.
Nếu Ngài sống xuất gia,
Thời vị Thượng nhân này,
Tinh thông và thiện xảo,

CHÁNH MẠNG                                       59

Đối với các thiện pháp.
Được quần chúng trung thành,
Được mọi người phục vụ,
Vì đã quá hoan hỷ,
Công đức dạy của Ngài.

16. Này các Tỷ-kheo, Như Lai... lúc xưa làm Người
từ bỏ nói láo, tránh xa nói láo, nói lời chân thật, y chỉ
chơn thật, chắc chắn đáng tin cậy, không thất hứa
một ai. Với tác động, chất chứa, tích tụ, tăng thịnh
của nghiệp ấy... Ngài sau khi tạ thế từ chỗ kia, sanh
tại chỗ này với hai tướng Đại Trượng phu: mỗi lỗ
chân lông là mỗi một sợi lông mọc lên và giữa hai
lông mày có tướng bạch hào sanh, màu trắng, mềm
mại giống như bông.

17. Ngài đầy đủ những tướng này, nếu sống tại gia sẽ thành vị Chuyển luân Thánh vương.

 Làm vua được những gì? Đại chúng tuân theo ý
muốn của Ngài. Các cư sĩ, Bà-la-môn, thị dân,
thôn dân, các tài chánh quan, tư chánh quan, các
vệ sĩ, thủ môn quan, đại thần, phó vương, phú gia,
vương tử đều tuân theo ý muốn của Ngài. Làm
vua, Ngài được như vậy.

 Làm Phật, Ngài được những gì? Đại chúng đều

CHÁNH MẠNG                                             60

tuân theo ý muốn của Ngài. Các vị Tỷ-kheo, Tỷ-
kheo-ni, Nam cư sĩ, Nữ cư sĩ, Thiên, Nhân, Tu-la,
Long xà, Càn-thát-bà tuân theo ý muốn của Ngài.
Làm Phật Ngài được như vậy.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy.

18. Ở đây, lời này được nói lên:

Trong những đời quá khứ,
Ngài giữ hạnh chân thật,
Không nói lời hai lưỡi,
Tránh lời nói hư vọng.
Đối với chung tất cả,
Không bội ước một ai,
Ngài sống trong hoan hỷ,
Chơn chánh và như thật.
Ngài có tướng bạch hào,
Mọc giữa hai chân mày,
Trắng, sáng và mịn màng,
Như bông Đâu-la-miên.
Các lông của Ngài mọc,
Không hai lông một chỗ.
Khi nhiều vị chiêm tướng,
Hội họp chung với nhau.
Những vị tinh thông này,
Đồng tuyên bố về ngài:

CHÁNH MẠNG                                       61

Mười bạch hào hảo tướng,
Và lông mày khéo mọc,
Nên Ngài được mọi người,
Vâng theo ý muốn Ngài.
Là Cư sĩ, Đại chúng,
Tuân theo ý muốn Ngài,
Vì hành động quá khứ,
Quá rõ ràng cao thượng.
Bỏ tất cả, xuất gia,
Ngài được cả Đại chúng,
Tuân theo bậc Giác Ngộ,
Tối vô thượng, tịch tịnh.

19. Này các Tỷ-kheo, Như Lai trong bất cứ đời trước
nào... đời trước làm Người, từ bỏ nói hai lưỡi, tránh
xa nói hai lưỡi, nghe điều gì chỗ này không đi nói
chỗ kia để sanh chia rẽ ở những người này, nghe điều
gì ở chỗ kia không đi nói với những người này để
sanh chia rẽ ở những người kia. Ngài sống hòa hợp
những kẻ ly gián, tăng trưởng những kẻ đã hòa hợp,
hoan hỷ trong hòa hợp, nói lời đưa đến hòa hợp. Do
tác động, chất chứa, tích tụ, tăng thịnh của nghiệp ấy,
sau khi thân hoại mạng chung, được sanh lên cõi
thiện thú, Thiên giới, cõi đời này... Ngài sau khi tạ
thế từ chỗ kia sanh lại tại chỗ này với hai tướng Đại
Trượng phu: có bốn mươi răng, và giữa răng không
có kẻ hở.

CHÁNH MẠNG                                           62

20. Ngài đầy đủ các tướng này, nếu sống tại gia sẽ là
vị Chuyển luân Thánh vương. Làm vua, được những
gì? Chúng tùy tùng của Ngài không có chia rẽ. Các
vị cư sĩ, Bà-la-môn, thị dân, thôn dân, tài chánh quan,
tư chánh quan, vệ sĩ, thủ môn quan, các đại thần, phó
vương, phú gia, các vương tử đều không chia rẽ. Làm
vua, Ngài được như vậy...

Làm Phật, được những gì? Các người tùy tùng không
có chia rẽ. Các vị Tỷ-kheo, Tỷ-kheo-ni, Nam cư sĩ,
Nữ cư sĩ, chư Thiên, loài Người, các vị A-tu-la, các
Long xà, các Càn-thát-bà đều không chia rẽ. Làm
Phật được như vậy.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy.

21. Ở đây, lời nói này được nói lên:

Không nói lời hai lưỡi,
Khiến chia rẽ hòa hợp,
Khiến phát sanh đấu tranh,
Khiến tăng trưởng chia rẽ.
Không nói lời vô ích,
Làm tranh luận tăng trưởng,
Lời nói sinh chia rẽ
Giữa những người hòa hợp.
Ngài chỉ nói những lời,
Tăng hòa ái lâu ngày,

CHÁNH MẠNG                                           63

Cho tất cả chúng sanh,
Làm Người Ngài hưởng quả,
An lạc ở Thiên giới.
Do vậy đời sống Ngài,
Hưởng hỷ lạc, hoan lạc,
Như vị chúa tối tôn,
Ở kinh thành chư Thiên.
Từ đó xuống làm Người,
Nhờ kết quả thiện hạnh,
Hàm răng Ngài đều đặn,
Thanh tịnh và trong sáng.
Nhiều vị chiêm tướng giỏi,
Đến tụ họp tuyên bố:
Ngài thống lãnh loài Người,
Được kính trọng tối thắng,
Các tùy tùng đồ chúng,
Là những vị thanh tịnh.
Răng thanh tịnh trong sáng,
Trắng bạch đều như chim.
Làm vua, có quần chúng,
Tùy tùng đều thanh tịnh,
Trị vì mọi quốc độ.
Quần chúng sẽ không bị,
Áp bức bởi sức mạnh.
Họ sống đời mong cầu,
Hạnh phúc cho mọi người.
Nếu Ngài sống xuất gia,

CHÁNH MẠNG                           71

Từ bỏ các ác pháp,
Ái nhiễm được gột sạch,
Vô minh được vén lên,
Lo âu cùng mệt mỏi,
Thảy đều được trừ diệt,
Thấy đời này, đời sau,
Nhiều cư sĩ, xuất gia,
Hành trì theo Ngài dạy,
Tránh xa đời bất tịnh,
Lỗi lầm và độc ác.
Tùy tùng đồ chúng Ngài,
Đều là bậc thanh tịnh,
Trừ được mọi uế chướng,
Tội quá cùng phiền não.

CHÁNH MẠNG                       72

3     4 uế nhiễm của người tu - Kinh CÁC UẾ NHIỄM – Tăng I, 652

CÁC UẾ NHIỄM – Tăng I, 652

1. - Này các Tỷ-kheo, có bốn uế nhiễm này của mặt trăng, mặt trời. Do những uế nhiễm này làm ô nhiễm mặt trăng, mặt trời không có cháy sáng, không có chói sáng, không có rực sáng. Thế nào là bốn?

- Mây, là uế nhiễm của mặt trăng, mặt trời, do uế
nhiễm này làm ô nhiễm mặt trăng, mặt trời không
có cháy sáng... không có rực sáng.
- Mù, là uế nhiễm của mặt trăng, mặt trời...
- Khói và bụi, là uế nhiễm của mặt trăng, mặt trời...
- Ràhu, vua các loài A-tu-la, là uế nhiễm của mặt
trăng, mặt trời; do uế nhiễm này làm ô nhiễm, mặt
trăng, mặt trời không có cháy sáng, không có chói
sáng, không có rực sáng.

Này các Tỷ-kheo, có bốn uế nhiễm này của mặt
trăng, mặt trời, do những uế nhiễm này làm ô nhiễm,
mặt trăng, mặt trời không có cháy sáng, không có
chói sáng, không có rực sáng.

2. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, có bốn uế nhiễm này của các Sa-môn, Bà-la-môn, do uế nhiễm này làm ô

CHÁNH MẠNG                                         73

nhiễm, các Sa-môn, Bà-la-môn không có cháy sáng, không có chói sáng, không có rực sáng. Thế nào là bốn?

- Này các Tỷ-kheo, một số Sa-môn, Bà-la-môn
uống rượu men, uống rượu nấu, không có từ bỏ
rượu men, rượu nấu. Này các Tỷ-kheo, đây là uế
nhiễm thứ nhất của Sa-môn, Bà-la-môn, do uế
nhiễm này làm ô nhiễm, các Sa-môn, Bà-la-môn,
không có cháy sáng... không có rực sáng.
- Này các Tỷ-kheo, một số Sa-môn, Bà-la-môn,
hưởng thọ dâm dục, không từ bỏ dâm dục. Này
các Tỷ-kheo, đây là uế nhiễm thứ hai... không có
rực sáng.
- Này các Tỷ-kheo, một số Sa-môn, Bà-la-môn
chấp nhận vàng và bạc, không từ bỏ nhận lấy vàng
và bạc. Này các Tỷ-kheo, đây là uế nhiễm thứ ba...
không có rực sáng.
- Này các Tỷ-kheo, một số Sa-môn, Bà-la-môn sinh
sống với tà mạng, không từ bỏ tà mạng. Này các
Tỷ-kheo, đây là uế nhiễm thứ tư của các Sa-môn,
Bà-la-môn, do uế nhiễm này làm ô nhiễm, các Sa-
môn, Bà-la-môn không có cháy sáng, không có
chói sáng, không có rực sáng.

Này các Tỷ-kheo, có bốn uế nhiễm này của các Sa- môn, Bà-la-môn, do những uế nhiễm này làm ô

CHÁNH MẠNG                                        74

nhiễm, nên các Sa-môn, Bà-la-môn không có cháy sáng, không có chói sáng, không có rực sáng.

3. Có Sa-môn, Phạm chí,
Bị tham sân trói buộc,
Bị vô minh bao phủ,
Loài người ưa sắc đẹp,
Uống rượu men rượu nấu,
Hưởng thụ pháp dâm dục,
Mê hoặc, họ chấp nhận,
Nhận lấy vàng và bạc,
Các Sa-môn, Phạm chí,
Sinh sống theo tà mạng.
Phật, bà con mặt trời
Nói đến uế nhiễm ấy,
Bị ô nhiễm bởi chúng,
Các Sa-môn, Phạm chí,
Không cháy sáng, chói sáng,
Ánh sáng bụi ô nhiễm,
Bao phủ bởi tối tăm,
Nô lệ bởi ái dục,
Bị ái kéo, dắt dẫn,
Họ làm đầy dẫy thêm,
Bãi tha ma ghê tởm,
Chúng lại phải tái sanh.

CHÁNH MẠNG                                  75

4     Các loại tà mạng - Kinh PHẠM VÕNG – 1 Trường I, 11

KINH PHẠM VÕNG – Bài kinh số 1 – Trường I, 11

1. Như vầy tôi nghe. Một thời, Thế Tôn đang đi trên
con đường giữa Ràjagaha (Vương Xá) và Nalandà
cùng với đại chúng Tỷ-kheo khoảng năm trăm vị.
Lúc bấy giờ có Suppiya du sĩ ngoại đạo cũng đi trên
con đường giữa Ràjagaha và Nalandà cùng với đệ tử,
thanh niên Brahmadatta. Suppiya, du sĩ ngoại đạo
dùng vô số phương tiện hủy báng Phật, hủy báng
Pháp, hủy báng Tăng, còn đệ tử của du sĩ ngoại đạo
Suppiya, thanh niên Brahmadatta, lại dùng vô số
phương tiện tán thán Phật, tán thán Pháp, tán thán
Tăng. Như vậy cả hai thầy trò nói những lời hoàn
toàn tương phản nhau trong khi đi sau lưng đức Phật
và chúng Tỷ-kheo.

2. Rồi Thế Tôn đến nghỉ một đêm tại Ambalatthikà, nhà nghỉ mát của vua, cùng với chúng Tỷ-kheo. Suppiya, du sĩ ngoại đạo cũng đến nghỉ một đêm tại Ambalatthikà, nhà nghỉ mát của vua, cùng với đệ tử, thanh niên Brahmadatta. Tại đây, du sĩ ngoại đạo

CHÁNH MẠNG                                       76

Suppiya cũng dùng vô số phương tiện hủy báng Phật,
hủy báng Pháp, hủy báng Tăng, còn người đệ tử của
du sĩ ngoại đạo Suppiya, thanh niên Brahmadatta, lại
dùng vô số phương tiện tán thán Phật, tán thán Pháp,
tán thán Tăng. Như vậy cả hai thầy trò nói những lời
tương phản nhau trong khi đi sau lưng Thế Tôn và
chúng Tỷ-kheo.

3. Và khi đêm vừa mới tàn, một số lớn chư Tăng, sau khi thức dậy, đã ngồi họp tại một gian nhà hình tròn và câu chuyện sau đây được bàn đến giữa chư Tăng:

- Này các Hiền giả, thật kỳ diệu thay! Này các Hiền
giả, thật hy hữu thay! Thế Tôn, đấng Toàn Tri, Toàn
Kiến, đấng A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, đã thấu
hiểu sự xu hướng sai khác của chúng sanh. Suppiya,
kẻ du sĩ ngoại đạo này dùng vô số phương tiện hủy
báng Phật, hủy báng Pháp, hủy báng Tăng. Còn đệ
tử du sĩ ngoại đạo Suppiya, thanh niên Brahmadatta
lại dùng vô số phương tiện, tán thán Phật, tán thán
Pháp, tán thán Tăng. Như vậy cả hai thầy trò đã nói
những lời hoàn toàn tương phản trong khi đi sau lưng
Thế Tôn và chúng Tỷ-kheo.

4. Lúc bấy giờ Thế Tôn được biết câu chuyện đang bàn giữa chư Tăng, liền đến tại gian nhà hình tròn và ngồi xuống trên chỗ đã soạn sẵn. Sau khi ngồi xuống,

CHÁNH MẠNG                                         77

Thế Tôn nói với các vị Tỷ-Kheo:

- Này các Tỷ-kheo, câu chuyện gì được bàn đến trong khi các ngươi ngồi họp tại chỗ này? Vấn đề gì đã được bỏ dở chưa nói xong?

Nghe nói như vậy, các Tỷ-kheo bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn! Tại đây, khi đêm vừa mới tàn,
chúng con sau khi dậy, ngồi họp tại nơi gian nhà hình
tròn và giữa chúng con, câu chuyện sau đây được bàn
đến: "Này các Hiền giả, thật kỳ diệu thay! ... (xem số
3). . Thế Tôn và chúng Tỷ-kheo". Bạch Thế Tôn, đó
là câu chuyện đang bàn đến nửa chừng của chúng
con khi Thế Tôn đến!

5. - Này các Tỷ-kheo, nếu có người hủy báng Ta, hủy
báng Pháp hay hủy báng Tăng, các người chớ có vì
vậy sanh lòng công phẫn, tức tối, tâm sanh phiền
muộn. Này các Tỷ-kheo, nếu có người hủy báng Ta,
hủy báng Pháp hay hủy báng Tăng, và nếu các ngươi
sanh lòng công phẫn, tức tối, tâm sanh phiền muộn,
thời như vậy sẽ có hại cho các ngươi. Nếu có người
hủy báng Ta, hủy báng Pháp hay hủy báng Tăng, và
nếu các ngươi công phẫn và phiền muộn, thời các
ngươi có thể biết được lời nói của những kẻ ấy là
đúng hay sai lạc chăng?

CHÁNH MẠNG                                          78

- Bạch Thế Tôn, không thể được!

- Này các Tỷ-kheo, khi có người hủy báng Ta, hủy
báng Pháp hay hủy báng Tăng, các ngươi phải nói rõ
những điểm không đúng sự thật là không đúng sự
thật: - "Như thế này, điểm này không đúng sự thật;
như thế này, điểm này không chính xác; việc này
không có giữa chúng tôi; việc này không xảy ra giữa
chúng tôi".

6. Này các Tỷ-kheo, nếu có người tán thán Ta, tán
thán Pháp, hay tán thán Tăng, thời các ngươi không
nên hoan hỷ, vui mừng, tâm không nên thích thú.
Này các Tỷ-kheo, nếu có người tán thán ta, tán thán
Pháp hay tán thán Tăng, mà nếu các người hoan hỷ,
vui mừng và thích thú thời sẽ có hại cho các ngươi.
Này các Tỷ-kheo, nếu có người tán thán Ta, tán thán
Pháp hay tán thán Tăng, thời các người hãy công
nhận những gì đúng sự thật là đúng sự thật: "Như thế
này, điểm này đúng sự thật, như thế này, điểm này
chính xác, việc này có giữa chúng tôi, việc này đã
xảy ra giữa chúng tôi".

7. Này các Tỷ-kheo, thật chỉ thuộc các vấn đề không quan trọng, nhỏ nhặt, chỉ thuộc giới luật mà kẻ phàm phu tán thán Như Lai.

 Này các Tỷ-kheo, thế nào là những vấn đề

CHÁNH MẠNG                                        79

không quan trọng, nhỏ nhặt, chỉ thuộc giới luật mà kẻ phàm phu tán thán Như Lai?

8. Sa-môn Gotama từ bỏ sát sanh, tránh xa sát sanh,
bỏ trượng, bỏ kiếm, biết tàm quý, có lòng từ, sống
thương xót đến hạnh phúc của tất cả chúng sanh và
loài hữu tình. - Này các Tỷ-kheo, đó là lời tán thán
Như Lai của kẻ phàm phu.

 Sa-môn Gotama từ bỏ lấy của không cho, tránh xa
sự lấy của không cho, chỉ lấy những vật đã cho,
chỉ mong những vật đã cho, sự sống thanh tịnh
không có trộm cướp. - Này các Tỷ-kheo, đó là
những lời tán thán Như Lai của kẻ phàm phu.

 Sa-môn Gotama từ bỏ tà hạnh, tịnh tu phạm hạnh,
sống giải thoát, từ bỏ dâm dục hèn hạ. Này các
Tỷ-kheo, đó là những lời tán thán Như Lai của kẻ
phàm phu.

9. Sa-môn Gotama từ bỏ nói láo, tránh xa nói láo, nói
những lời chân thật, y chỉ nơi sự thật, chắc chắn,
đáng tin cậy, không lừa gạt, không phản lại lời hứa
đối với đời. Này các Tỷ-kheo, đó là những lời tán
thán Như Lai của kẻ phàm phu.

 Sa-môn Gotama từ bỏ nói hai lưỡi, tránh xa nói

CHÁNH MẠNG                                         80

hai lưỡi; nghe điều gì ở chỗ này, không đi nói đến
chỗ kia để sanh chia rẽ ở những người này; nghe
điều gì ở chỗ kia, không đi nói với những người
này để sanh chia rẽ ở những người kia. Như vậy
Sa-môn Gotama sống hòa hợp những kẻ ly gián,
tăng trưởng những kẻ đã hòa hợp, hoan hỷ trong
hòa hợp, nói những lời đưa đến hòa hợp. Này các
Tỷ-kheo, đó là những lời tán thán Như Lai của kẻ
phàm phu.

 Này các Tỷ-kheo, Sa-môn Gotama từ bỏ lời nói
độc ác, tránh xa lời nói độc ác, những lời nói
không lỗi lầm, đẹp tai, dễ thương, thông cảm đến
tâm, tao nhã, đẹp lòng nhiều người, vui lòng nhiều
người, Sa-môn Gotama nói những lời như vậy.
Này các Tỷ-kheo, đó là những lời tán thán Như
Lai của kẻ phàm phu.

 Này các Tỷ-kheo, Sa-môn Gotama từ bỏ lời nói ỷ
ngữ, tránh xa lời nói ỷ ngữ, nói đúng thời, nói
những lời chân thật, nói những lời có ý nghĩa, nói
những lời về Chánh pháp, nói những lời về Luật,
nói những lời đáng được gìn giữ, những lời hợp
thời, thuận lý, có mạch lạc hệ thống, có ích lợi. -
Này các Tỷ-kheo, đó là những lời tán thán Như
Lai của kẻ phàm phu.

CHÁNH MẠNG                                         81

10. Sa-môn Gotama không làm hại đến các hạt giống và các loại cây cỏ;

 Sa-môn Gotama dùng mỗi ngày một bữa, không
ăn ban đêm, từ bỏ không ăn ban đêm, từ bỏ không
ăn phi thời.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không đi xem múa, hát,
nhạc, diễn kịch.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không trang sức bằng vòng
hoa, hương liệu, dầu thoa và các thời trang.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không dùng giường cao và
giường lớn.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không nhận vàng và bạc.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không nhận các hạt giống.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không nhận thịt sống.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không nhận đàn bà, con gái.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không nhận nô tỳ gái và
trai.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không nhận cừu và dê.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không nhận gia cầm và heo.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không nhận voi, bò, ngựa
và ngựa cái.

CHÁNH MẠNG                                      82

 Sa-môn Gotama từ bỏ không nhận ruộng nương
đất đai.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không phái người môi giới
hoặc tự mình làm môi giới.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không buôn bán.
 Sa-môn Gotama từ bỏ các sự gian lận bằng cân,
tiền bạc và đo lường.
 Sa-môn Gotama từ bỏ các tà hạnh, như hối lộ, gian
trá, lừa đảo.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không làm thương tổn, sát
hại, câu thúc, bức đoạt, trộm cắp, cướp phá.
 - Này các Tỷ-kheo, đó là những lời tán thán Như
Lai của kẻ phàm phu.

Xong Tiểu giới.

-------------------------------------------------------

11. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống làm hại các hạt giống và cây cối. Như các hạt giống từ rễ sanh, hạt giống từ ngành cây sanh, hạt giống từ đất sanh, hạt giống từ chiết cây sanh và thứ năm là hạt giống từ hạt giống sanh. Còn Sa-môn Gotama thì không làm hại hột giống hay cây cối nào. - Này các

CHÁNH MẠNG                                                   83

Tỷ-kheo, như vầy người phàm phu tán thán Như Lai.

12. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống cất chứa và thọ hưởng các đồ vật. Như cất chứa các món ăn, cất chứa các đồ uống, cất chứa vải, cất chứa xe cộ, cất chứa các đồ nằm, cất chứa các hương liệu, cất chứa các mỹ vị. Còn Sa-môn Gotama thì từ bỏ không cất chứa các vật trên. - Này các Tỷ-kheo, như vậy người phàm phu tán thán Như Lai.

13. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã
dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn
sống theo các du hí không chân chánh như múa,
hát, nhạc, kịch, ngâm vịnh, nhịp tay, tụng chú,
đánh trống, diễn các tuồng thần tiên, mãi võ, đấu
voi, đấu ngựa, đấu trâu, đấu bò đực, đấu dê, đấu cừu,
đấu gà, đấu chim cun cút, đấu gậy, đấu quyền, đấu
vật, đánh giặc giả, dàn trận, thao dượt, diễn binh.
Còn Sa-môn Gotama thì từ bỏ các loại du hí không
chân chánh như trên. - Này các Tỷ-kheo, như vậy
người phàm phu tán thán Như Lai.

14. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống đánh bài và theo các trò giải trí như cờ tám hình vuông, cờ mười hình vuông, cờ trên không, trò chơi

CHÁNH MẠNG                                         84

trên đất, chỉ bước vào những ô có quyền bước, trò
chơi quăng thẻ rồi chụp nhưng không cho sụp đống
thẻ, chơi súc sắc, chơi khăng, lấy tay làm viết, chơi
banh, chơi thổi kèn bằng lá, chơi xe con, chơi cung
nhỏ, chơi đoán chữ viết thiếu trên không hay trên
lưng, chơi đoán tư tưởng, chơi bắt chước bộ điệu.
Còn Sa-môn Gotama thì từ bỏ đánh bài và các loại
giải trí như trên. - Này các Tỷ-kheo, như vậy người
phàm phu tán thán Như Lai.

15. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, cũng vẫn sống dùng các giường cao và giường lớn như ghế bành, ghế dài, nệm trải giường bằng len, vải trải giường nhiều tấm nhiều màu, chăn len trắng, chăn len thêu bông, nệm bông, nệm thêu hình các con thú, mền bằng lông thú cả hai phía, mền bằng lông thú một phía, mền có đính ngọc, mền bằng lụa, tấm thảm lớn có thể chứa mười sáu người múa, nệm voi, nệm ngựa, nệm xe, nệm bằng da sơn dương khâu lại với nhau, nệm bằng da con sơn dương gọi là kadali, tấm khảm với lầu che phía trên, ghế dài có đầu gối chân màu đỏ. Còn Sa-môn Gotama thì từ bỏ không dùng các giường cao và giường lớn như trên. - Này các Tỷ-kheo, như vậy người phàm phu tán thán Như Lai.

16. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn dầu đã

CHÁNH MẠNG                                         85

dùng các món ăn do tín thí cúng dường, cũng vẫn
sống dùng các đồ trang sức và mỹ phẩm. Như thoa
dầu, đấm bóp, tắm, đập tay chân cho mềm dẻo,
gương, kem đánh mặt, vòng hoa và phấn son, phấn
mặt, sáp mặt, vòng tay, tóc giả trên đầu, gậy cầm tay,
ống thuốc, gươm, lọng, dép thêu, khăn đầu, ngọc,
phất trần, vải trắng có viền tua dài. Còn Sa-môn
Gotama thì từ bỏ không dùng các loại trang sức và
mỹ phẩm như trên. Này các Tỷ-kheo, như vậy người
phàm phu tán thán Như Lai.

17. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống nói những câu chuyện vô ích, tầm thường như câu chuyện về vua chúa, câu chuyện về ăn trộm, câu chuyện về đại thần, câu chuyện về binh lính, các câu chuyện hãi hùng, câu chuyện về chiến tranh, câu chuyện về đồ ăn, câu chuyện về đồ uống, câu chuyện về vải mặc, câu chuyện về giường nằm, câu chuyện về vòng hoa, câu chuyện về hương liệu, câu chuyện về bà con, câu chuyện về xe cộ, câu chuyện về làng xóm, câu chuyện về thị tứ, câu chuyện về thành phố, câu chuyện về quốc độ, câu chuyện về đàn bà, câu chuyện về đàn ông, câu chuyện về vị anh hùng, câu chuyện bên lề đường, câu chuyện tại chỗ lấy nước, câu chuyện về người đã chết, các câu chuyện tạp thoại, câu chuyện về hiện trạng của thế giới, hiện

CHÁNH MẠNG                                          86

trạng của đại dương, câu chuyện về sự hiện hữu và
sự không hiện hữu. Còn Sa-môn Gotama từ bỏ không
nói những câu chuyện vô ích, tầm thường kể trên. -
Này các Tỷ-kheo, như vậy người phàm phu tán thán
Như Lai.

18. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn dầu đã
dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống
bàn luận tranh chấp, như nói: "Người không biết
pháp và luật này, tôi biết pháp và luật này. Sao người
có thể biết pháp và luật này? Người đã phạm vào tà
kiến, tôi mới thật đúng chánh kiến; lời nói của tôi
mới tương ưng, lời nói của ngươi không tương ưng;
lời nói của ngươi không tương ưng, những điều đáng
nói trước ngươi lại nói sau, những điều đáng nói sau
ngươi lại nói trước, chủ kiến của người đã bị bài bác;
câu nói của ngươi đã bị thách đấu; ngươi đã bị thuyết
bại. Hãy đến mà giải vây lời nói ấy; nếu có thể được,
gắng thoát ra khỏi lối bí". Còn Sa-môn Gotama thì
từ bỏ những cuộc biện luận tranh chấp đã kể trên. -
Này các Tỷ-kheo, như vậy người phàm phu tán thán
Như Lai.

19. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống cho đưa các tin tức, hoặc tự đứng làm môi giới, như cho các vua, cho các đại thần của vua, cho các vị Sát-

CHÁNH MẠNG                                          87

đế-lỵ, cho các vị Bà-la-môn, cho các gia chủ, cho các
thanh niên và nói rằng: "Hãy đi đến chỗ ấy, hãy đi
lại chỗ kia; mang cái này lại, đem cái này đến chỗ
kia". Còn Sa-môn Gotama thì từ bỏ không cho đưa
các tin tức và tự đứng làm môi giới. Như vậy kẻ
phàm phu tán thán Như Lai.

20. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã
dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống
lừa đảo, nói lời siểm nịnh, gợi ý, dèm pha, lấy lợi cầu
lợi. Còn Sa-môn Gotama thì từ bỏ không lừa đảo và
siểm nịnh như trên. Này các Tỷ-kheo, như vậy kẻ
phàm phu tán thán Như Lai.

Xong Trung giới.

------------------------------------------------------

21. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn tự nuôi sống bằng những tà hạnh như xem tướng tay chân, chiêm tướng, triệu tướng, mộng tướng, thân tướng, dấu chuột cắn, tế lửa, tế muỗng, dùng miệng phun hột cải v. v... vào lửa, tế vỏ lúa, tế tấm, tế gạo, tế thục tô, tế dầu, tế máu, khoa xem chi tiết, khoa xem địa lý, khoa xem mộng, khoa cầu thần ban phước, khoa cầu ma quỷ, khoa dùng bùa chú khi ở trong nhà bằng đất, khoa rắn, khoa thuốc độc, khoa

CHÁNH MẠNG                                                  88

bồ cạp, khoa chim, khoa chim quạ, khoa đoán số
mạng, khoa ngừa tên bắn, khoa biết tiếng nói của
chim. Còn Sa-môn Gotama thì tránh xa những tà
hạnh kể trên. - Này các Tỷ-kheo, như vậy kẻ phàm
phu tán thán Như Lai.

22. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã
dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn nuôi
sống mình bằng những tà mạng như xem tướng các
hòn ngọc, tướng que gậy, tướng áo quần, tướng
gươm kiếm, tướng mũi tên, tướng cây cung, tướng
võ khí, tướng đàn bà, tướng đàn ông, tướng thiếu
niên, tướng thiếu nữ, tướng đầy tớ nam, tường đầy tớ
nữ, tướng voi, tướng ngựa, tướng trâu, tướng bò đực,
tướng bò cái, tướng dê, tướng cừu, tướng gia cầm,
tướng chim cun cút, tướng con cắc kè, tướng vật tai
dài, tướng ma, tướng thú vật. Còn Sa-môn Gotama
thì từ bỏ những tà mạng kể trên. - Này các Tỷ-kheo,
như vậy kẻ phàm phu tán thán Như Lai.

23. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn tự nuôi sống bằng những tà mạng như đoán trước: Vua sẽ tiến quân, vua sẽ lui quân; vua bản xứ sẽ tấn công, vua ngoại bang sẽ triệt thối; vua ngoại bang sẽ tấn công, vua bản xứ sẽ triệt thối; vua bản xứ sẽ thắng trận, vua ngoại bang sẽ bại trận; vua ngoại bang sẽ

CHÁNH MẠNG                                          89

thắng trận, vua bản xứ sẽ bại trận. Như vậy sẽ có sự
thắng trận cho phe bên này, sẽ có sự thất bại cho phe
bên kia. Còn Sa-môn Gotama thì từ bỏ những tà
mạng kể trên. - Này các Tỷ-kheo, như vậy kẻ phàm
phu tán thán Như Lai.

24. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn tự nuôi sống bằng những tà mạng như đoán trước sẽ có nguyệt thực, sẽ có nhựt thực, sẽ có tinh thực; mặt trăng, mặt trời sẽ đi đúng chánh đạo, mặt trăng, mặt trời sẽ đi ngoài chánh đạo, các tinh tú sẽ đi đúng chánh đạo, các tinh tú sẽ đi ngoài chánh đạo, sẽ có sao băng, sẽ có lửa cháy các phương hướng, sẽ có động đất, sẽ có sấm trời, mặt trăng, mặt trời, các sao sẽ mọc, sẽ lặn, sẽ mờ, sẽ sáng, nguyệt thực sẽ có kết quả như thế này, nhựt thực sẽ có kết quả như thế này, tinh thực sẽ có kết quả như thế này, mặt trăng mặt trời đi đúng chánh đạo sẽ có kết quả như thế này, mặt trăng mặt trời đi ngoài chánh đạo sẽ có kết quả như thế này, các tinh tú đi đúng chánh đạo sẽ có kết quả như thế này, sao băng sẽ có kết quả như thế này, lửa cháy các phương hướng sẽ có kết quả như thế này, động đất sẽ có những kết quả như thế này, sấm trời sẽ có kết quả như thế này, mặt trăng, mặt trời, các sao mọc, lặn, mờ, sáng, sẽ có kết quả như thế này. Còn Sa-môn Gotama thì tránh xa, không tự nuôi

CHÁNH MẠNG                                          90

sống bằng những tà mạng kể trên. - Này các Tỷ- kheo, như vậy kẻ phàm phu tán thán Như Lai.

25. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn tự nuôi sống bằng những tà mạng như đoán trước sẽ có nhiều mưa, sẽ có đại hạn, sẽ được mùa, sẽ mất mùa, sẽ được an ổn, sẽ có hiểm họa, sẽ có bịnh, sẽ không có bịnh, hay làm các nghề như đếm trên ngón tay, kế toán, cộng số lớn, làm thư, làm theo thế tình. Còn Sa- môn Gotama tránh xa các tà hạnh kể trên. - Này các Tỷ-kheo, như vậy kẻ phàm phu tán thán Như Lai.

26. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn tín thí cúng dường, vẫn còn tự nuôi sống bằng những tà mạng. Như sắp đặt ngày lành để rước dâu hay rể, lựa ngày giờ tốt để hòa giải, lựa ngày giờ tốt để chia rẽ, lựa ngày giờ tốt để đòi nợ, lựa ngày giờ tốt để mượn hay tiêu tiền, dùng bùa chú để giúp người được may mắn, dùng bùa chú để khiến người bị rủi ro, dùng bùa chú để phá thai, dùng bùa chú làm cóng lưỡi, dùng bùa chú khiến quai hàm không cử động, dùng bùa chú khiến cho người phải bỏ tay xuống, dùng bùa chú khiến cho tai bị điếc, hỏi gương soi, hỏi phù đồng, thiếu nữ, hỏi thiên thần để biết họa phước, thờ mặt trời, thờ đại địa, phun ra lửa, cầu Siri thần tài. Còn Sa-môn Gotama tránh xa các

CHÁNH MẠNG                                           91

tà mạng kể trên. - Này các Tỷ-kheo, như vậy kẻ phàm phu tán thán Như Lai.

27. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn tự nuôi sống bằng những tà mạng như dùng các ảo thuật để được yên ổn, để khỏi làm các điều đã hứa, để được che chở khi ở trong nhà đất, để dương được thịnh, để làm người liệt dương, để tìm đất tốt làm nhà, để cầu phước cho nhà mới, lễ rửa miệng, lễ hy sinh, làm cho mửa, làm cho xổ, bài tiết các nhơ bẩn về phía trên, bài tiết các nhơ bẩn về phía dưới, tẩy tịnh trong đầu, thoa dầu trong tai, nhỏ thuốc mắt, cho thuốc qua lỗ mũi, xức thuốc mắt, thoa dầu cho mắt, chữa bịnh đau mắt, làm thầy thuốc mổ xẻ, chữa bịnh cho con nít, cho uống thuốc làm bằng các loại rễ cây, ngăn ngừa công hiệu của thuốc. Còn Sa-môn Gotama tránh xa các tà mạng kể trên. - Này các Tỷ-kheo, như vậy kẻ phàm phu tán thán Như Lai.

Này các Tỷ-kheo, đấy là những vấn đề không quan trọng, nhỏ nhặt, chỉ thuộc giới luật mà kẻ phàm phu dùng để tán thán Như Lai.

Xong Đại giới.

-----------------------------------------------

CHÁNH MẠNG                                              92

28. Này các Tỷ-kheo, lại có những pháp khác, sâu
kín, khó thấu, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu, vượt
ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị chỉ những
người trí mới nhận hiểu. Những pháp ấy Như Lai
đã tự chứng tri, giác ngộ và truyền thuyết. Và
chính những pháp ấy những ai như thật chân
chánh tán thán Như Lai mới nói đến.

 Này các Tỷ-kheo, thế nào là những pháp sâu
kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu,
không thể nhận hiểu bởi luận lý suông, tế nhị,
chỉ những người trí mới có thể nhận hiểu.
Những pháp ấy Như Lai đã tự chứng tri, giác
ngộ và truyền thuyết, và chính những pháp ấy
những ai như thật chân chánh tán thán Như Lai
mới nói đến?

29. Này các Tỷ-kheo có những Sa-môn, Bà-la-môn, luận bàn về quá khứ tối sơ, chấp kiến về QUÁ KHỨ TỐI SƠ, y cứ về quá khứ tối sơ, đề xướng nhiều sở kiến sai khác, với mười tám luận chấp. Và y chỉ theo gì, căn cứ theo gì, những Sa-môn, Bà-la-môn ấy luận bàn về phía quá khứ tối sơ, chấp kiến về quá khứ tối sơ, y cứ về quá khứ tối sơ, đề xướng ra nhiều sở kiến sai khác với mười tám luận chấp?

30. Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn,

CHÁNH MẠNG                                         93

chủ trương Thường trú luận, chấp rằng: "Bản ngã
về thế giới là thường còn" với bốn luận chấp. Và
những Sa-môn, Bà-la-môn này, y chỉ gì, căn cứ gì,
chủ trương Thường trú luận, và chấp bản ngã và thế
giới là thường còn với bốn luận chấp?

31. Này các Tỷ-kheo, ở đời này có Sa-môn hay Bà- la-môn, nhờ nhiệt tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định; khi tâm nhập định, vị ấy nhớ được nhiều đời sống quá khứ, như một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, mười đời, trăm đời, ngàn đời, trăm ngàn đời, vô số trăm đời, vô số ngàn đời, vô số trăm ngàn đời, nhớ rằng: "Khi được sanh tại chỗ ấy, tôi đã sống với tên như thế này, giòng họ như thế này, giai cấp như thế này, ăn uống như thế này, lạc thọ khổ thọ như thế này, tuổi thọ như thế này. Từ chỗ ấy chết đi, tôi lại được sanh đến chỗ kia. Tại chỗ kia, tôi đã sống tên như thế này, giòng họ như thế này, giai cấp như thế này, ăn uống như thế này, lạc thọ, khổ thọ như thế này, tuổi thọ như thế này. Từ chỗ kia chết đi tôi được sanh tại chỗ này". Như vậy người ấy nhớ nhiều đời quá khứ, với những đặc điểm và những chi tiết. Người ấy nói rằng: "Bản ngã và thế giới là thường trú, bất sanh, vững chắc như đảnh núi, như trụ đá; còn những loại hữu tình kia thời lưu chuyển luân hồi, chết đi sanh lại, tuy vậy chúng vẫn thường

CHÁNH MẠNG                                          94

trú. Tại sao vậy? Vì rằng tôi do nhờ nhiệt tâm, nhờ
tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ
chánh ức niệm... còn những loại hữu tình kia thì lưu
chuyển luân hồi, chết đi sanh lại, tuy vậy chúng vẫn
thường trú".

Này các Tỷ-kheo đó là lập trường thứ nhất, y chỉ theo
đó, căn cứ theo đó, một số những vị Sa-môn, Bà-la-
môn, chủ trương Thường trú luận, và chấp rằng bản
ngã và thế giới là thường còn.

32. Trường hợp thứ hai, có những Sa-môn, Bà-la-
môn y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương Thường trú
luận, và chấp rằng bản ngã và thế giới là thường
còn?

Này các Tỷ-kheo, ở đời này có Sa-môn hay Bà-la- môn, nhờ nhất tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định, khi tâm nhập định, vị ấy nhớ được nhiều đời sống quá khứ, như một thành kiếp hoại kiếp, hai thành kiếp hoại kiếp, ba thành kiếp hoại kiếp, mười thành kiếp hoại kiếp nhớ rằng: "Khi được sanh tại chỗ ấy, tôi đã sống với tên như thế này, giòng họ như thế này, giai cấp như thế này, ăn uống như thế này, lạc thọ khổ thọ như thế này... còn những loại hữu tình kia lưu chuyển luân hồi, chết đi sanh lại, tuy vậy

CHÁNH MẠNG                                          95

chúng vẫn thường trú".

Này các Tỷ-kheo, đó là lập trường thứ hai, y chỉ theo
đó, căn cứ theo đó, một số những Sa-môn, Bà-la-
môn, chủ trương Thường trú luận và chấp rằng, bản
ngã và thế giới thường còn.

33. Trường hợp thứ ba, những Sa-môn hay Bà-la-
môn, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương Thường trú
luận, và cho rằng bản ngã và thế giới là thường
còn?

Này các Tỷ-kheo, ở đời này có Sa-môn hay Bà-la- môn, nhờ nhất tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, vị ấy nhớ được nhiều đời sống quá khứ, như mười thành kiếp hoại kiếp, hai mươi thành kiếp hoại kiếp, ba mươi thành kiếp hoại kiếp, bốn mươi thành kiếp hoại kiếp, năm mươi thành kiếp hoại kiếp; nhớ rằng: "Khi được sanh tại chỗ ấy, tôi đã sống với tên như thế này, giòng họ như thế này, giai cấp như thế này, lạc thọ khổ thọ như thế này, tuổi thọ như thế này. Từ chỗ ấy, chết đi, tôi lại được sanh đến chỗ kia. Từ chỗ ấy, chết đi, tôi lại được sanh đến chỗ kia. Tại chỗ kia, tôi đã sống với tên như thế này, giòng họ như thế này, giai cấp như thế này, ăn uống như thế này, lạc thọ khổ thọ như thế

CHÁNH MẠNG                                          96

này, tuổi thọ như thế này. Từ chỗ kia chết đi, tôi được sanh tại chỗ này". Như vậy người ấy nhớ nhiều đời quá khứ với những đặc điểm và những chi tiết. Người ấy nói: "Bản ngã và thế giới là thường trú, bất sanh, vững chắc như đảnh núi, như trụ đá; còn những loại hữu tình kia thì lưu chuyển luân hồi, chết đi sanh lại, tuy vậy, chúng vẫn thường trú. Tại sao vậy? Vì rằng tôi nhờ nhiệt tâm... nên tâm nhập định như vậy. Khi tâm nhập định như vậy, tôi nhớ được nhiều đời sống quá khứ, như mười thành kiếp, hoại kiếp... bốn mươi thành kiếp hoại kiếp". Nhớ rằng: "Khi được sanh tại chỗ ấy, tôi sống với tên như thế này... tôi được sanh tại chỗ này". Như vậy người ấy nhớ nhiều đời quá khứ với những đặc điểm và những chi tiết. Người ấy nói: "Bản ngã và thế giới là thường trú, bất sanh, vững chắc như đảnh núi, trụ đá... còn những loại hữu tình kia thì lưu chuyển, luân hồi, chết đi sanh lại, tuy vậy chúng vẫn thường trú".

Này các Tỷ-kheo, đó là lập trường thứ ba, y chỉ theo
đó, căn cứ theo đó, một số Sa-môn, Bà-la-môn, chủ
trương Thường trú luận, chấp bản ngã và thế giới
thường còn.

34. Trường hợp thứ tư, những Sa-môn, Bà-la-môn y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương Thường trú luận, và chấp bản ngã và thế giới thường còn?

CHÁNH MẠNG                                            97

Này các Tỷ-kheo, ở đời có Sa-môn hay Bà-la-môn, là nhà suy luận, là nhà thẩm sát. Do sự chia chẻ của suy luận, và sự tùy thuận theo thẩm sát, vị này tuyên bố như thế này: "Bản ngã và thế giới là thường trú, bất sanh, vững chắc như đảnh núi, như trụ đá, còn những loại hữu tình kia thời lưu chuyển luân hồi, chết đi sanh lại, tuy vậy chúng vẫn thường còn".

Này các Tỷ-kheo, đó là lập trường thứ tư, y chỉ theo
đó, căn cứ theo đó, một số Sa-môn, Bà-la-môn, chủ
trương Thường trú luận, chấp bản ngã và thế giới là
thường còn.

35. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn
này, chủ trương Thường trú luận, chấp bản ngã và
thế giới là thường còn, với bốn luận chấp. Nếu có
những vị Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương
Thường trú luận, chấp rằng: "Bản ngã và thế giới là
thường còn", chúng sẽ chấp cả bốn luận chấp trên,
hay một trong những luận chấp trên, ngoài ra không
có luận chấp nào khác nữa.

36. Này các Tỷ-kheo, Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, chấp thủ như vậy, sẽ đưa đến những cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai biết như vậy, Ngài lại biết hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri

CHÁNH MẠNG                                         98

ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm chứng
được tịch tịnh. Ngài như thật biết sự tập khởi, sự
diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và
sự xuất ly của chúng. Nhờ biết vậy, này các Tỷ-
kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không
có chấp thủ.

37. Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp
sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu, vượt
ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ những người
có trí mới có thể phân biệt. Những pháp ấy, Như Lai
đã thắng tri, giác ngộ và truyền thuyết; và chính
những pháp ấy, những ai như thật chân chánh tán
thán Như Lai mới nói đến.

---------------------------------------------------

TỤNG PHẨM THỨ NHẤT

1. Này các Tỷ-kheo, lại có những Sa-môn, Bà-la-
môn, chủ trương một phần Thường trú luận, một
phần Vô thường luận, chấp bản ngã và thế giới là
thường còn đối với một hạng hữu tình và vô
thường đối với một hạng hữu tình khác, với bốn
luận chấp. Và những Sa-môn, Bà-la-môn ấy, y chỉ
gì, căn cứ gì chủ trương một phần Thường trú luận,
một phần Vô thường luận, chấp bản ngã và thế giới
là thường còn đối với một hạng hữu tình và vô

CHÁNH MẠNG                                                 99

thường đối với một hạng hữu tình khác, với bốn luận chấp?

2. Này các Tỷ-kheo, có một thời đến một giai đoạn
nào đó, sau một thời hạn rất lâu, thế giới này chuyển
hoại. Trong khi thế giới chuyển hoại, các loại hữu
tình phần lớn sanh qua cõi Àbhassara (Quang Âm
thiên). Ở tại đấy, những loại chúng sanh này do ý
sanh, nuôi sống bằng hỷ, tự chiếu hào quang, phi
hành trên hư không, sống trong sự quang vinh, và
sống như vậy một thời gian khá dài.

3. Này các Tỷ-kheo, có một thời đến một giai đoạn
nào đó, sau một thời hạn rất lâu, thế giới này chuyển
thành. Trong khi thế giới này chuyển thành, Phạm
cung được hiện ra, nhưng trống không. Lúc bấy giờ,
một hữu tình, hoặc thọ mạng đã tận, hay phước báo
đã tận, mạng chung từ Quang Âm thiên, sanh qua
Phạm cung trống rỗng ấy. Vị ấy ở tại đấy, do ý sanh,
nuôi sống bằng hỷ, tự chiếu hào quang, phi hành trên
hư không, sống trong sự quang vinh, và sống như
vậy trong một thời gian khá dài.

4. Vị này, tại chỗ ấy, sau khi sống lâu một mình như vậy, khởi ý chán nản, không hoan hỷ và có kỳ vọng: "Mong sao có các loài hữu tình khác, cũng đến tại chỗ này!" Lúc bấy giờ, các loài hữu tình khác, hoặc

CHÁNH MẠNG                                         100

thọ mạng đã tận, hay phước báo đã tận, bị mệnh
chung và từ thân Quang Âm thiên, sanh qua Phạm
cung để làm bạn với vị hữu tình kia. Những loại hữu
tình ở đấy cũng do ý sanh, nuôi sống bằng hỷ, tự
chiếu hào quang, phi hành trên hư không, sống trong
sự quang vinh, và sống như vậy, trong một thời gian
khá dài.

5. Lúc bấy giờ, này các Tỷ-kheo, vị hữu tình đầu tiên sanh qua nghĩ rằng: "Ta là Phạm thiên, Đại Phạm thiên, Toàn năng, Tối thắng, Biến nhãn, Thượng tôn, Thượng đế, Sáng tạo chủ, Hóa sanh chủ, Đại tôn, Chúa tể mọi định mạng, đấng Tự tại, Tổ phụ các chúng sanh đã và sẽ sanh. Những loài hữu tình ấy do chính ta sanh ra. Tại sao vậy? Vì chính do ta khởi niệm: Mong sao các loài hữu tình khác cũng đến tại chỗ này - Chính do sở nguyện của ta mà những loài hữu tình ấy đến tại chỗ này". Các loài hữu tình đến sau cũng nghĩ như thế này: "Vị ấy là Phạm thiên, Đại Phạm thiên, đấng Toàn năng, Tối thắng, Biến nhãn, Thượng tôn, Thượng đế, Sáng tạo chủ, Hóa sanh chủ, Đại tôn, Chúa tể mọi định mạng, đấng Tự tại, Tổ phụ các chúng sanh đã và sẽ sanh. Chúng ta do vị Phạm thiên này hóa sanh. Vì sao vậy? Vì ta đã thấy vị này sanh trước ở đây rồi. Còn chúng ta thì sanh sau".

6. Này các Tỷ-kheo, vị hữu tình sanh ra đầu tiên ấy

CHÁNH MẠNG                                         101

sống được lâu hơn, sắc tướng tốt đẹp hơn và được nhiều uy quyền hơn. Còn các loài hữu tình sanh sau thì sống ngắn hơn, sắc tướng ít tốt đẹp hơn và được ít quyền hơn. Này các Tỷ-kheo, sự tình này xảy ra. Một trong các loài hữu tình ấy, sau khi từ bỏ thân kia lại thác sanh đến cõi này. Khi đến cõi này, vị ấy xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Sau khi xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình, vị ấy, nhờ nhiệt tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, vị ấy nhớ tới đời sống quá khứ ấy, chớ không nhớ xa hơn đời sống ấy. Vị ấy nói rằng: "Vị kia là Phạm thiên, Đại Phạm thiên, đấng Toàn năng, Tối thắng, Biến nhãn, Thượng tôn, Thượng đế, Sáng tạo chủ, Hóa sanh chủ, Đại tôn, Chúa tể mọi định mạng, đấng Tự Tại, Tổ phụ các chúng sanh đã và sẽ sanh. Chúng ta do vị Phạm thiên ấy hóa sanh. Vị ấy là thường hằng, kiên cố, thường trú, không bị chuyển biến, thường trú như vậy mãi mãi. Còn chúng ta do vị Phạm thiên ấy hóa sanh đến tại chỗ này. Chúng ta là vô thường, không kiên cố, yểu thọ và chịu sự biến dịch".

Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ nhất, y chỉ theo đó, căn cứ theo đó, một số Sa-môn, Bà-la-môn, chủ trương một phần Thường trú luận, một phần Vô thường luận, chấp bản ngã và thế giới là thường còn

CHÁNH MẠNG                                         102

đối với một hạng hữu tình và vô thường đối với một hạng hữu tình khác.

7. Trường hợp thứ hai, lại có những Sa-môn, Bà-
la-môn, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương một phần
Thường trú luận, một phần Vô thường luận, chấp
bản ngã và thế giới là thường còn đối với một hạng
hữu tình và vô thường đối với một hạng hữu tình
khác?

Này các Tỷ-kheo, có những hạng chư Thiên gọi là
Khiddàpadosikà (bị nhiễm hoặc bởi dục lạc). Những
vị này sống lâu ngày, mê say trong hý tiếu dục lạc.
Vì sống lâu ngày, mê say trong hý tiếu dục lạc, nên
bị thất niệm. Do thất niệm, các chư Thiên ấy thác
sanh, từ bỏ thân thể của chúng.

8. Này các Tỷ-kheo, sự tình này xảy ra. Một trong các loài hữu tình kia khi thác sanh từ bỏ thân thể ấy, lại sanh đến chỗ này. Khi đến tại chỗ này, vị ấy xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Sau khi xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, vị ấy nhờ nhất tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, vị ấy nhớ đến đời sống quá khứ ấy, chớ không nhớ xa hơn đời sống ấy.

9. Vị ấy nói rằng: "Những chư Thiên không bị nhiễm

CHÁNH MẠNG                                          103

hoặc bởi dục lạc, chúng sống lâu ngày không mê say trong hý tiếu dục lạc. Vì sống lâu ngày không mê say trong hý tiếu dục lạc, nên không bị thất niệm. Nhờ không thất niệm, nên những chư Thiên ấy không thác sanh từ bỏ thân thể của chúng, sống thường hằng, kiên cố, thường trú, không bị chuyển biến, thường trú như vậy mãi mãi. Còn chúng ta đã bị nhiễm hoặc bởi dục lạc, sống lâu ngày mê say trong hý tiếu dục lạc. Vì chúng ta sống lâu ngày mê say trong hý tiếu dục lạc, nên bị thất niệm. Do thất niệm, chúng ta từ bỏ thân thể này, sống vô thường, không kiên cố, yểu thọ, chịu sự biến dịch và thác sanh đến tại chỗ này".

Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ hai, y chỉ theo
đó, căn cứ theo đó, một số Sa-môn, Bà-la-môn, chủ
trương một phần Thường trú luận, một phần Vô
thường luận, chấp bản ngã và thế giới là thường còn
đối với một hạng hữu tình, và vô thường đối với một
hạng hữu tình khác.

10. Trường hợp thứ ba, lại có những Sa-môn, Bà-
la-môn, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương một phần
Thường trú luận, một phần Vô thường luận, chấp
bản ngã và thế giới là thường còn với một hạng
hữu tình, và vô thường đối với một hạng hữu tình
khác?

CHÁNH MẠNG                                         104

Này các Tỷ-kheo, có những hạng chư Thiên gọi là
Manopadosikà (bị nhiễm hoặc bởi tâm trí). Chúng
sống lâu ngày nung nấu bởi sự đố kỵ lẫn nhau. Vì
sống lâu ngày nung nấu bởi sự đố kỵ lẫn nhau, tâm
trí của chúng oán ghét lẫn nhau. Vì tâm trí oán ghét
lẫn nhau, nên thân chúng mệt mỏi, tâm chúng mệt
mỏi. Các hạng chư Thiên ấy thác sanh từ bỏ thân thể
này của chúng.

11. Này các Tỷ-kheo, sự tình này xảy ra. Một trong các vị hữu tình kia, khi thác sanh từ bỏ thân thể ấy, lại sanh đến cõi này. Khi đến tại chỗ này, vị ấy xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Sau khi xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình, vị ấy nhờ nhất tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, vị ấy nhớ đến đời sống quá khứ ấy, nhưng không nhớ xa hơn đời sống ấy.

12. Vị ấy nói rằng: "Những vị chư Thiên không bị
nhiễm hoặc bởi tâm trí, chúng sống lâu ngày không
nung nấu bởi sự đố kỵ lẫn nhau. Vì sống lâu ngày
không nung nấu bởi sự đố kỵ lẫn nhau, tâm trí của
chúng không oán ghét nhau. Vì tâm trí chúng không
oán ghét nhau, nên thân chúng không mệt mỏi, tâm
chúng không mệt mỏi. Những hàng chư Thiên ấy
không thác sanh từ bỏ thân thể của chúng, sống

CHÁNH MẠNG                                         105

thường hằng kiên cố, thường trú, không bị chuyển biến, thường trú như vậy mãi mãi". Còn chúng ta bị nhiễm hoặc bởi tâm trí, sống lâu ngày nung nấu bởi sự đố kỵ lẫn nhau, nên tâm trí chúng ta oán ghét lẫn nhau. Vì tâm trí chúng ta oán ghét lẫn nhau, nên thân mệt mỏi và tâm mệt mỏi. Chúng ta thác sanh, từ bỏ thân này, sống vô thường không kiên cố, yểu thọ, chịu sự biến dịch và thác sanh đến tại chỗ này".

Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ ba, y chỉ theo
đó, căn cứ theo đó, một số Sa-môn, Bà-la-môn chủ
trương một phần Thường trú luận, một phần Vô
thường luận, chấp bản ngã và thế giới là thường còn
đối với một hạng hữu tình và vô thường đối với một
hạng hữu tình khác.

13. Trường hợp thứ tư, lại có những Sa-môn, Bà-
la-môn, y chỉ gì, căn cứ gì chủ trương một phần
Thường trú luận, một phần Vô thường luận, chấp
bản ngã và thế giới là thường còn đối với một hạng
hữu tình và vô thường đối với một hạng hữu tình
khác.

Này các Tỷ-kheo, có Sa-môn, hay Bà-la-môn là nhà suy luận, là nhà thẩm sát. Do sự chia chẻ biện bác của suy luận và sự tùy thuộc theo thẩm sát, vị này tuyên bố như thế này: "Cái gọi là mắt, là tai, là mũi,

CHÁNH MẠNG                                          106

là lưỡi, là thân, cái bản ngã ấy vô thường, không kiên
cố, không thường trú, bị chuyển biến. Cái gọi là tâm,
là ý, là thức, cái bản ngã ấy là thường còn, bất biến,
thường trú, không bị chuyển biến, thường hằng như
vậy mãi mãi".

Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ tư, y chỉ theo
đó, căn cứ theo đó, một số Sa-môn, Bà-la-môn, chủ
trương một phần Thường trú luận, một phần Vô
thường luận, chấp bản ngã và thế giới là thường còn
đối với một hạng hữu tình, và vô thường đối với một
hạng hữu tình khác.

14. Này các Tỷ-kheo, những vị Sa-môn, Bà-la-môn
này chủ trương một phần Thường trú luận, một
phần Vô thường luận, chấp bản ngã và thế giới là
thường còn với bốn luận chấp. Nếu có những Sa-
môn hay Bà-la-môn chủ trương Thường trú luận,
chấp bản ngã và thế giới là thường còn, chúng sẽ
chấp cả bốn luận chấp trên, hay một trong những
luận chấp trên, ngoài ra không có luận chấp nào khác
nữa.

15. Này các Tỷ-kheo, Như Lai biết rằng: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, chấp thủ như vậy, sẽ đưa đến những cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy, Ngài

CHÁNH MẠNG                                          107

lại tuệ tri hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật biết sự tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của chúng. Nhờ biết vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ.

Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp sâu kín khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu, vượt ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ những người có trí mới có thể nhận biết. Những pháp ấy, những ai như thật chân chánh tán thán Như Lai mới nói đến.

-----------------------------------

16. Này các Tỷ-kheo, có những Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương Hữu biên Vô biên, chấp thế giới là Hữu
biên Vô biên với bốn luận chấp. Và những Sa-môn,
Bà-la-môn này, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương Hữu
biên Vô biên luận, chấp thế giới là hữu biên vô biên
với bốn luận chấp?

17. Này các Tỷ-kheo, ở đây có Sa-môn hay Bà-la- môn, nhờ nhiệt tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, vị ấy sống ở trong đời với tư tưởng thế giới là hữu biên. Vị ấy nói rằng: "Thế giới này là hữu biên, có một đường vòng chung

CHÁNH MẠNG                                            108

quanh. Vì sao vậy? Vì tôi, nhờ nhất tâm, nhờ tinh
tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh
ức niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, tôi
sống với tư tưởng thế giới là hữu biên. Do đó tôi biết
rằng thế giới này là hữu biên, có một đường vòng
chung quanh".

Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ nhất, y chỉ
theo đó, căn cứ theo đó, một số Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương Hữu biên Vô biên luận, chấp thế giới là
hữu biên và vô biên.

18. Trường hợp thứ hai, có những Sa-môn, Bà-la- môn, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương Hữu biên Vô biên luận, chấp thế giới là hữu biên và vô biên?

Này các Tỷ-kheo, ở đây có Sa-môn, Bà-la-môn, nhờ nhất tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, vị ấy sống ở trong đời với tư tưởng thế giới là vô biên. Vị ấy nói: "Thế giới này là vô biên, không có giới hạn". Những vị Sa-môn, Bà- la-môn nào đã nói: "Thế giới này là hữu biên, có một đường vòng xung quanh", những vị ấy nói không đúng sự thật. Thế giới này là vô biên, không có giới hạn. Tại sao vậy? Vì tôi nhờ nhất tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức

CHÁNH MẠNG                                          109

niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, tôi sống với tư tưởng thế giới là vô biên. Do đó tôi biết: "Thế giới này là vô biên, không có giới hạn".

Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ hai, y chỉ như
vậy, căn cứ như vậy, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương Hữu biên Vô biên luận, chấp thế giới là
hữu biên vô biên.

19. Trường hợp thứ ba, lại có những Sa-môn, Bà- la-môn, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương Hữu biên Vô biên luận, chấp thế giới là hữu biên vô biên?

Này các Tỷ-kheo, ở đây có Sa-môn hay Bà-la-môn, nhờ nhất tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, vị ấy sống ở trong đời với tư tưởng thế giới là hữu biên về phía trên, phía dưới và thế giới là Vô biên về phía bề ngang. Vị ấy nói: "Thế giới này là hữu biên và vô biên". Những Sa-môn, Bà- la-môn nào đã nói: "Thế giới này là hữu biên, có một đường vòng xung quanh, thì những vị ấy nói không đúng sự thật". Những Sa-môn, Bà-la-môn nào đã nói: "Thế giới này là vô biên không có giới hạn thì những vị ấy nói không đúng sự thật. Thế giới này vừa là hữu biên, vừa là vô biên. Tại sao vậy? Vì rằng, tôi nhờ nhất tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ

CHÁNH MẠNG                                          110

không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, tôi sống ở trong đời với tư tưởng, thế giới là hữu biên về phía trên, phía dưới, và thế giới là vô biên về phía bề ngang. Do vậy tôi biết: "Thế giới này vừa là hữu biên vừa là vô biên".

Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ ba, y chỉ như
vậy, căn cứ như vậy, một số Sa-môn, Bà-la-môn chủ
trương Hữu biên Vô biên luận, chấp thế giới là hữu
biên vô biên.

20. Trường hợp thứ tư, lại có những Sa-môn, Bà- la-môn, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương Hữu biên Vô biên luận, chấp thế giới là hữu biên vô biên?

Này các Tỷ-kheo, ở đây có Sa-môn hay Bà-la-môn là nhà suy luận, là nhà thẩm sát. Do sự chia chẻ biện bác của suy luận và sự tùy thuận theo thẩm sát, vị này tuyên bố như sau: "Thế giới này không phải là hữu biên, cũng không phải là vô biên. Những Sa- môn, Bà-la-môn nào đã nói: "Thế giới này là hữu biên có giới hạn xung quanh", những vị ấy nói không đúng sự thật. Lại những Sa-môn, Bà-la-môn nào đã nói: "Thế giới này là vô biên không có giới hạn" những vị ấy cũng nói không đúng sự thật. Lại những vị Sa-môn, Bà-la-môn nào đã nói: "Thế giới này vừa là hữu biên vừa là vô biên", những vị ấy cũng nói

CHÁNH MẠNG                                         111

không đúng sự thật. Thế giới này cũng không phải là hữu biên, cũng không phải là vô biên.

21. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn này
chủ trương Hữu biên Vô biên luận với bốn luận
chấp. Nếu có những Sa-môn hay Bà-la-môn nào chủ
trương Hữu biên Vô biên luận, chấp thế giới là hữu
biên vô biên, chúng sẽ chấp cả bốn luận chấp trên,
hay một trong những luận chấp trên, ngoài ra không
có luận chấp nào khác nữa.

22. Này các Tỷ-kheo, Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, chấp thủ như vậy, sẽ đưa đến những cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy. Ngài lại tuệ tri hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sự tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của chúng. Nhờ tuệ tri vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ.

Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu, vượt ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ những người trí mới có thể nhận biết. Những pháp ấy Như Lai tự chứng tri, giác ngộ và truyền thuyết; và chính những

CHÁNH MẠNG                                             112

pháp ấy những ai như thật chân chánh tán thán Như Lai mới nói đến.

------------------------------------------------------------

23. Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương Ngụy biện luận. Khi bị hỏi vấn đề này
hay vấn đề khác dùng những lời ngụy biện trườn
uốn như con lươn với bốn luận chấp. Và những Sa-
môn, Bà-la-môn ấy, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương
ngụy biện luận, khi bị hỏi vấn đề này hay vấn đề khác
dùng những lời ngụy biện trườn uốn như con lươn
với bốn luận chấp?

24. Này các Tỷ-kheo, ở đây có Sa-môn hay Bà-la- môn không như thật biết "Đây là thiện" không như thật biết "Đây là bất thiện". Vị ấy nghĩ: Tôi không như thật biết: "Đây là thiện", không như thật biết: "Đây là bất thiện" và nếu tôi trả lời: "Đây là thiện" hoặc tôi trả lời: "Đây là bất thiện", thời dục, tham, sân hoặc hận, khởi lên nơi tôi . Nếu dục, tham, sân hoặc hận, khởi lên nơi tôi, như vậy tôi có thể bị sai lầm. Nếu tôi sai lầm thì tôi bị phiền muộn. Nếu tôi bị phiền muộn sẽ thành một chướng ngại cho tôi - Như vậy, vì sợ sai lầm, vì chán ghét sai lầm, nên vị ấy không trả lời: "Đây là thiện", cũng không trả lời: "Đây là bất thiện". Khi hỏi đến vấn đề này hay vấn

CHÁNH MẠNG                                                  113

đề khác, vị ấy dùng lời ngụy biện trườn uốn như con
lươn: "Tôi không nói là như vậy. Tôi không nói là
như kia. Tôi không nói là khác như thế. Tôi không
nói là không phải như thế. Tôi không nói là không
không phải như thế".

Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ nhất, y chỉ
như vậy, căn cứ như vậy, một số Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương Ngụy biện luận, khi bị hỏi vấn đề này hay
vấn đề khác dùng những lời ngụy biện trườn uốn như
con lươn.

25. Trường hợp thứ hai, lại có những Sa-môn, Bà-
la-môn, y chỉ gì, căn cứ gì chủ trương Ngụy biện
luận, khi bị hỏi vấn đề này hay vấn đề khác dùng
những lời ngụy biện trườn uốn như con lươn? (1)

Này các Tỷ-kheo, ở đây có Sa-môn hay Bà-la-môn, không như thật biết "Đây là thiện", không như thật biết "Đây là bất thiện". Vị ấy nghĩ: Tôi không như thật biết: "Đây là thiện", không như thật biết: "Đây là bất thiện". Vì tôi không như thật biết: "Đây là thiện", không như thật biết "Đây là bất thiện". Và nếu tôi trả lời: "Đây là thiện" hoặc tôi trả lời: "Đây là bất thiện", thời dục, tham, sân hoặc hận, khởi lên nơi tôi. Nếu dục, tham, sân hoặc hận khởi lên nơi tôi, như vậy tôi có thể chấp thủ. Nếu tôi chấp thủ, thì tôi bị

CHÁNH MẠNG                                             114

phiền muộn. Nếu tôi bị phiền muộn, thời thành một chướng ngại cho tôi.

- Như vậy, vì sợ chấp thủ, vì chán ghét chấp thủ, nên vị ấy không trả lời: "Đây là thiện", cũng không trả lời: "Đây là bất thiện". Khi bị hỏi đến vấn đề này hay vấn đề khác, vị ấy dùng lời ngụy biện trườn uốn như con lươn: "Tôi không nói là như vậy. Tôi không nói là như kia. Tôi không nói là khác như thế. Tôi không nói là không phải như thế. Tôi không nói là không không phải như thế". Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ hai, y chỉ như vậy, căn cứ như vậy, một số Sa-môn, Bà-la-môn chủ trương Ngụy biện luận, khi bị hỏi đến vấn đề này hay vấn đề khác, dùng những lời ngụy biện trườn uốn như con lươn.

(1) Hỏi một đường đáp một ngã (trườn uốn như con lươn ).

26. Trường hợp thứ ba, lại có những Sa-môn, Bà-
la-môn, y chỉ gì, căn cứ gì chủ trương ngụy biện
luận, khi bị hỏi vấn đề này hay vấn đề khác dùng
những lời ngụy biện trườn uốn như con lươn?

- Này các Tỷ-kheo, ở đây có Sa-môn hay Bà-la-môn không như thật biết "Đây là thiện", không như thật biết "Đây là bất thiện". Vị ấy nghĩ: Tôi không như

CHÁNH MẠNG                                          115

thật biết: "Đây là thiện", không như thật biết: "Đây là bất thiện". Vì tôi không như thật biết "Đây là thiện", không như thật biết "Đây là bất thiện" và nếu tôi trả lời: "Đây là thiện" hoặc trả lời: "Đây là bất thiện", có những Sa-môn, Bà-la-môn, bác học, tế nhị, nghị luận biện tài, biện bác như chia chẻ sợi tóc, những vị này đi chỗ này chỗ kia, như muốn đả phá các tà kiến với trí tuệ của chúng, chúng có thể đọ tài, chất vấn và cật nạn tôi. Nếu chúng đọ tài, chất vấn, cật nạn tôi, tôi có thể không giải đáp được cho chúng. Nếu tôi không giải đáp được cho chúng, thì tôi bị phiền muộn. Nếu tôi bị phiền muộn thời thành một chướng ngại cho tôi - Như vậy, vì sợ bị thử thách, vì chán ghét thử thách, nên vị ấy không trả lời: "Đây là thiện", cũng không trả lời. "Đây là bất thiện". Khi bị hỏi đến vấn đề này hay vấn đề khác, vị ấy dùng lời ngụy biện trườn uốn như con lươn: "Tôi không nói là như vậy. Tôi không nói là như kia. Tôi không nói là khác như thế. Tôi không nói là không phải như thế. Tôi không nói là không không phải như thế". - Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ ba, y chỉ như vậy, căn cứ như vậy, một số Sa-môn, chủ trương ngụy biện luận, khi bị hỏi vấn đề này hay vấn đề khác dùng những lời ngụy biện trườn uốn như con lươn.

27. Trường hợp thứ tư, lại có những Sa-môn, Bà- la-môn, y chỉ gì, căn cứ gì chủ trương ngụy biện

CHÁNH MẠNG                                           116

luận, khi bị hỏi vấn đề này hay vấn đề khác dùng những lời ngụy biện trườn uốn như con lươn?

- Này các Tỷ-kheo, ở đây có Sa-môn, Bà-la-môn đần độn ngu si. Vị này, vì đần độn ngu si, khi bị hỏi vấn đề nay hay vấn đề khác, liền dùng những lời ngụy biện trườn uốn như con lươn: "Anh hỏi tôi có một thế giới khác hay không?" Nếu tôi nghĩ "Có một thế giới khác", tôi có thể trả lời với anh: "Có một thế giới khác". Nhưng tôi không nói là như vậy. Tôi không nói là như kia. Tôi không nói là khác như thế. Tôi không nói là không phải như thế. Tôi không nói là không không phải như thế. Nếu anh hỏi tôi: "Không có một thế giới khác phải không?" Nếu tôi nghĩ: "Không có một thế giới khác", tôi có thể trả lời với anh: "Không có một thế giới khác". Nhưng tôi không nói là như vậy. Tôi không nói là như kia. Tôi không nói là khác như thế. Tôi không nói là không phải như thế. Tôi không nói là không không phải như thế. Nếu anh hỏi tôi "Không có một thế giới khác phải không?" (... như trên... ) "Cũng có và cũng không có một thế giới khác?", "Cũng không có và cũng không không có một thế giới khác?", "Có loại hữu tình hóa sanh?", "Không có loại hữu tình hóa sanh?" , "Cũng có và cũng không có loại hữu tình hóa sanh?", "Cũng không có và cũng không không có loại hữu tình hóa sanh?", "Có kết quả dị thục của các nghiệp thiện và

CHÁNH MẠNG                                            117

ác?", "Không có kết quả dị thục của những nghiệp
thiện và ác?", "Cũng có và cũng không có kết quả dị
thục của những nghiệp thiện và ác?", "Cũng không
có và cũng không không có kết quả dị thục của
những nghiệp thiện và ác?", "Như Lai có tồn tại sau
khi chết?", "Như Lai không có tồn tại sau khi chết?",
"Như Lai có và không có tồn tại sau khi chết?", "Như
Lai không có và cũng không không có tồn tại sau khi
chết?". Anh hỏi tôi như vậy. Nếu tôi nghĩ: "Như Lai
không có và cũng không không có tồn tại sau khi
chết". Tôi có thể trả lời: "Như Lai không có và cũng
không không có tồn tại sau khi chết". Nhưng tôi
không nói là như vậy. Tôi không nói là như kia. Tôi
không nói là khác như thế. Tôi không nói là không
phải như thế. Tôi không nói là không không phải như
thế.

-Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ tư, y chỉ như
vậy, căn cứ như vậy, một số Sa-môn, Bà-la-môn chủ
trương ngụy biện luận, khi bị hỏi vấn đề này hay vấn
đề khác dùng những lời ngụy biện trườn uốn như con
lươn.

28. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn chủ trương ngụy biện luận. Khi bị hỏi vấn đề này hay vấn đề khác, dùng những lời ngụy biện trườn uốn như con lươn với bốn luận chấp. Nếu có những Sa-môn

CHÁNH MẠNG                                         118

hay Bà-la-môn nào chủ trương ngụy biện luận, khi bị hỏi vấn đề này hay vấn đề khác dùng những lời ngụy biện trườn uốn như con lươn, chúng sẽ chấp cả bốn luận chấp trên hay một trong những luận chấp trên, ngoài ra không có luận chấp nào khác nữa.

29. Này các Tỷ-kheo, Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, chấp thủ như vậy, sẽ đưa đến cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy. Ngài lại tuệ tri hơn thế nữa. Và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sự tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của chúng. Nhờ tuệ tri vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ.

Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp sâu
kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu, vượt
ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ những người
có trí mới có thể phân biệt. Những pháp ấy Như Lai
đã tự chứng tri, giác ngộ và truyền thuyết. Và chính
những pháp ấy những ai như thật chân chánh tán thán
Như Lai mới nói đến.

----------------------------------------------------------

30. Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn

CHÁNH MẠNG                                                     119

chủ trương Vô nhân luận, chấp bản ngã và thế
giới do vô nhân sanh với hai luận chấp. Và những
Sa-môn, Bà-la-môn ấy, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ
trương Vô nhân luận, chấp bản ngã và thế giới do vô
nhân sanh?

31. Này các Tỷ-kheo, có những chư Thiên gọi là Vô tưởng hữu tình. Khi một tưởng niệm khởi lên, thời chư Thiên ấy thác sanh, từ bỏ thân chư Thiên của mình. Này các Tỷ-kheo, sự tình này xẩy ra. Một trong loài hữu tình ấy, khi thác sanh từ bỏ thân chư Thiên ấy của mình, lại sanh đến cõi này. Khi đến tại chỗ này, vị ấy xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Sau khi xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, vị ấy nhờ nhiệt tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định. Vị ấy nhớ đến khi tưởng niệm phát sanh, chớ không nhớ xa hơn nữa. Vị ấy nói: "Bản ngã và thế giới do vô nhân sanh. Tại sao vậy? Vì rằng tôi trước kia không có, nay tôi có. Từ nơi trạng thái không có, tôi trở thành loài hữu tình".

Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ nhất, y chỉ
như vậy, căn cứ như vậy, một số Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương Vô nhân luận, chấp bản ngã và thế giới
do vô nhân sanh.

CHÁNH MẠNG                                          120

32. Trường hợp thứ hai, những Sa-môn, Bà-la- môn, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương Vô nhân luận, chấp bản ngã và thế giới do vô nhân sanh?

Này các Tỷ-kheo, ở đây có Sa-môn hay Bà-la-môn là nhà biện luận, là nhà thẩm sát. Do sự chia chẻ biện bác của suy luận và sự tùy thuận theo thẩm sát, vị ấy tuyên bố: "Bản ngã và thế giới vô nhân sanh".

Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ hai, y chỉ như
vậy, căn cứ như vậy, một số Sa-môn, Bà-la-môn chủ
trương Vô nhân luận, chấp bản ngã và thế giới do vô
nhân sanh.

33. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương Vô nhân luận, chấp bản ngã và thế giới
do vô nhân sanh với hai luận chấp. Nếu có những
Sa-môn hay Bà-la-môn nào chủ trương Vô nhân
luận, chấp bản ngã và thế giới do vô nhân sanh,
chúng sẽ chấp cả hai luận chấp trên hay một trong
những luận chấp trên, ngoài ra không có luận chấp
nào khác nữa.

34. Này các Tỷ-kheo, Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, chấp thủ như vậy, sẽ đưa đến cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy, Ngài lại tuệ tri hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri ấy.

CHÁNH MẠNG                                          121

Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sự tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của chúng. Nhờ tuệ tri như vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ. Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu, vượt ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ những người có trí mới có thể phân biệt. Những pháp ấy Như Lai đã tự chứng tri, giác ngộ và truyền thuyết. Và chính những pháp ấy những ai như thật chân chánh tán thán Như Lai mới nói đến.

35. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn
luận bàn về quá khứ tối sơ, chấp kiến về quá khứ
tối sơ, y cứ về quá khứ tối sơ, đề xướng nhiều ý kiến
sai khác với mười tám luận chấp trên. Này các Tỷ-
kheo, nếu có những Sa-môn hoặc Bà-la-môn luận
bàn về quá khứ tối sơ, chấp kiến về quá khứ tối sơ, y
cứ về quá khứ tối sơ, đề xướng nhiều ý kiến sai khác,
chúng sẽ chấp cả mười tám luận chấp trên hay một
trong những luận chấp trên, ngoài ra không có luận
chấp nào khác nữa.

36. Này các Tỷ-kheo, Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, chấp thủ như vậy, sẽ đưa đến cõi thú như vậy, sẽ tác thành những

CHÁNH MẠNG                                            122

định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy. Ngài lại tuệ tri hơn thế nữa. Và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sự tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của chúng. Nhờ tuệ tri vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ.

Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp sâu
kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu, vượt
ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ những người
có trí mới có thể phân biệt. Những pháp ấy Như Lai
đã tự chứng tri, giác ngộ và truyền thuyết. Và chính
những pháp ấy, những ai như thật chân chánh
tán thán Như Lai mới nói đến.

------------------------------------------------------

--------------------------------------------------------

37. Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
LUẬN BÀN VỀ TƯƠNG LAI, chấp kiến về tương
lai, y cứ về tương lai, đề xướng nhiều ý kiến sai khác
với bốn mươi bốn luận chấp. Và những vị Sa-môn,
Bà-la-môn này, y chỉ gì, căn cứ gì, luận bàn về tương
lai, chấp kiến về tương lai, y cứ về tương lai đề
xướng nhiều ý kiến sai khác với bốn mươi bốn luận
chấp?

CHÁNH MẠNG                                                    123

38. Này các Tỷ-kheo, có những Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương hữu tưởng sau khi chết, chấp bản ngã
có tưởng sau khi chết với mười sáu luận chấp. Và
những Sa-môn, Bà-la-môn này, y chỉ gì, căn cứ gì,
chủ trương Hữu tưởng luận sau khi chết, với mười
sáu luận chấp?

- Những vị này chủ trương: "Bản ngã có sắc,
không có bệnh, sau khi chết có tưởng".
- Chúng chủ trương: "Bản ngã có sắc và cũng
không có sắc ...",
- "Bản ngã cũng không có sắc và cũng không
không có sắc ...",
- "Bản ngã là hữu biên...",
- "Bản ngã là vô biên ...",
- "Bản ngã là hữu biên và vô biên",
- "Bản ngã cũng không hữu biên và cũng không
vô biên ...",
- "Bản ngã là nhất tưởng ...",
- "Bản ngã là dị tưởng ...".
- "Bản ngã là thiểu tưởng ...",
- "Bản ngã là vô lượng tưởng ...",
- "Bản ngã là thuần lạc ...",

CHÁNH MẠNG                                     124

- "Bản ngã là thuần khổ ...",
- "Bản ngã là khổ lạc".
- Chúng chủ trương: "Bản ngã là không khổ
không lạc, không có bệnh, sau khi chết có
tưởng".

39. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn này
chủ trương hữu tưởng sau khi chết, chấp bản ngã có
tưởng sau khi chết với mười sáu luận chấp. Này các
Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn này chủ
trương Hữu tưởng luận sau khi chết, chúng sẽ chấp
cả mười sáu luận chấp trên, hay một trong những
luận chấp trên, ngoài ra không có luận chấp nào khác
nữa.

40. Này các Tỷ-kheo, Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, sẽ đưa đến cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy, Ngài lại tuệ tri hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sự tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của chúng. Nhờ tuệ tri vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ.

 Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp

CHÁNH MẠNG                                           125

sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu,
vượt ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ
những người có trí mới có thể phân biệt. Những
pháp ấy Như Lai đã tự chứng tri, giác ngộ và
truyền thuyết. Và chính những pháp ấy, những ai
như thật chân chánh tán thán Như Lai mới nói
đến.

--------------------------------------------------

TỤNG PHẨM THỨ HAI

1. Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn,
chủ trương Vô tưởng luận sau khi chết, chấp bản
ngã không có tưởng sau khi chết với tám luận
chấp. Và những Sa-môn, Bà-la-môn này, y chỉ gì,
căn cứ gì, chủ trương Vô tưởng luận sau khi chết,
chấp bản ngã không có tưởng sau khi chết với tám
luận chấp?

2. Những vị này chủ trương:

- "Bản ngã có sắc, không có bệnh, sau khi chết
không có tưởng",
- "Bản ngã không có sắc ...",
- "Bản ngã có sắc và cũng không có sắc ...",

CHÁNH MẠNG                                                126

- "Bản ngã không có sắc và cũng không không
có sắc ...",
- "Là hữu biên ...", "Là vô biên ...",
- "Là hữu biên và vô biên ...".
- Các vị này chấp bản ngã là phi hữu biên và phi
vô biên, không có bệnh, sau khi chết không có
tưởng.

3. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn này
chủ trương Vô tưởng luận sau khi chết, chấp bản
ngã không có tưởng sau khi chết với tám luận chấp.
- Này các Tỷ-kheo, nếu có những Sa-môn hay Bà-la-
môn nào chủ trương Vô tưởng luận sau khi chết,
chấp bản ngã không có tưởng sau khi chết, chúng sẽ
chấp cả tám luận chấp trên, hay một trong những
luận chấp trên, ngoài ra không có luận chấp nào
khác nữa.

4. Này các Tỷ-kheo. Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, chấp thủ như vậy, sẽ đưa đến những cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy. Ngài lại tuệ tri hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sự tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly

CHÁNH MẠNG                                             127

của chúng. Nhờ tuệ tri vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ.

 Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp
sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu,
vượt ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ
những người có trí mới có thể nhận biết. Những
pháp ấy Như Lai tự chứng tri, giác ngộ và truyền
thuyết; và chính những pháp ấy nhưng ai như thật
chân chánh tán thán Như Lai mới nói đến.

--------------------------------------------

5. Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương Phi Hữu tưởng Phi Vô tưởng luận sau
khi chết, chấp bản ngã phi hữu tưởng phi vô
tưởng với tám luận chấp. Và những Sa-môn, Bà-la-
môn này, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương Phi Hữu
tưởng Phi Vô tưởng luận sau khi chết, chấp bản ngã
phi hữu tưởng phi vô tưởng với tám luận chấp?

6. Những vị này chấp:

- "Bản ngã có sắc, không có bệnh, sau khi chết
phi hữu tưởng phi vô tưởng... ",
- "Bản ngã là vô sắc... ",
- "Bản ngã có sắc và cũng không có sắc... ",

CHÁNH MẠNG                                            128

- "Bản ngã là phi hữu sắc và cũng phi vô sắc... ",
- "Bản ngã là hữu biên... ",
- "Bản ngã là vô biên... ",
- "Bản ngã là hữu biên và vô biên... ".

7. Những vị này chấp rằng: Bản ngã là phi hữu biên và cũng phi vô biên, không có bệnh, sau khi chết phi hữu tưởng phi vô tưởng, với tám luận chấp. Này các Tỷ-kheo, nếu có Sa-môn hay Bà-la-môn nào, chủ trương phi hữu tưởng phi vô tưởng, chúng sẽ chấp cả tám luận chấp trên, hay một trong những luận chấp trên, ngoài ra không có luận chấp nào khác nữa.

8. Này các Tỷ-kheo, Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, sẽ đưa đến những cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy. Ngài tuệ tri hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sự tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của chúng. Nhờ tuệ tri vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ.

 Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu,

CHÁNH MẠNG                                            129

vượt ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ
những người có trí mới có thể nhận biết. Những
pháp ấy Như Lai tự chứng tri, giác ngộ và truyền
thuyết; và chính những pháp ấy những ai như thật
chân chánh tán thán Như Lai mới nói đến.

-------------------------------------------------------------- -

9. Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn,
chủ trương Đoạn diệt luận, chấp trước sự đoạn
diệt, sự tiêu thất, sự hủy hoại của loài hữu tình với
bảy luận chấp. Và những Sa-môn, Bà-la-môn này, y
chỉ gì, căn cứ gì, chấp trước sự đoạn diệt, sự tiêu
thất, sự hủy hoại của loài hữu tình với bảy luận
chấp?

10. Này các Tỷ-kheo, có Sa-môn hoặc Bà-la-môn chủ trương lý thuyết và ý kiến: "Vì bản ngã này có sắc, do bốn đại hợp thành, do cha mẹ sanh ra, khi thân hoại bị hủy nát tiêu diệt, sau khi chết không còn nữa, nên bản ngã này như thế hoàn toàn đoạn diệt". Như vậy một số người chủ trương sự đoạn diệt, sự tiêu thất và sự hủy hoại của loài hữu tình.

11. Một vị khác lại nói: "Này ông, thật có bản ngã như ông nói. Tôi không nói bản ngã ấy không có, nhưng bản ngã ấy như thế không bị hoàn toàn đoạn

CHÁNH MẠNG                                                  130

diệt. Lại còn một bản ngã khác có thiên tánh, có sắc,
thuộc dục giới, ăn các đồ ăn đoàn thực. Bản ngã ấy
ông không biết, ông không thấy. Bản ngã ấy tôi biết,
tôi thấy. Bản ngã ấy khi thân hoại, bị hủy nát tiêu
diệt, sau khi chết không còn nữa, nên bản ngã ấy như
thế hoàn toàn đoạn diệt". Như vậy có một số người
chủ trương sự đoạn diệt, tiêu thất và hủy hoại của
loài hữu tình.

12. Một vị khác lại nói: "Này ông, thật có bản ngã ấy
như ông nói. Tôi không nói bản ngã ấy không có.
Nhưng bản ngã ấy như thế không bị hoàn toàn đoạn
diệt. Lại còn một bản ngã khác có thiên tánh, có sắc,
do ý tạo thành, mọi chi tiết tay chân lớn nhỏ đều đầy
đủ, không khuyết một căn nào. Bản ngã ấy ông
không biết, ông không thấy. Bản ngã ấy tôi biết, tôi
thấy. Bản ngã ấy khi thân hoại bị hủy nát, tiêu diệt,
sau khi chết không còn nữa, nên bản ngã ấy như thế
hoàn toàn đoạn diệt". Như vậy có một số người chủ
trương sự đoạn diệt, tiêu thất và hủy hoại của loài
hữu tình.

13. Một vị khác lại nói: "Này ông, thật có bản ngã ấy như ông nói. Tôi không nói bản ngã ấy không có. Nhưng bản ngã ấy như thế không bị hoàn toàn đoạn diệt. Lại còn một bản ngã khác vượt ngoài tất cả sắc tưởng, diệt trừ các tưởng chống đối, không ức niệm

CHÁNH MẠNG                                         131

các dị tưởng, nhận hiểu hư không là vô biên. - Đạt đến không vô biên xứ. Bản ngã ấy ông không biết, ông không thấy. Bản ngã ấy tôi biết, tôi thấy. Bản ngã ấy khi thân hoại, bị hủy nát tiêu diệt, sau khi chết không còn nữa, nên bản ngã ấy như thế hoàn toàn đoạn diệt". Như vậy có một số người chủ trương sự đoạn diệt, tiêu thất và hủy hoại của loài hữu tình.

14. Một vị khác lại nói: "Này ông, thật có bản ngã ấy như ông nói. Tôi không nói bản ngã ấy không có. Nhưng bản ngã ấy như thế không bị hoàn toàn đoạn diệt. Lại còn một bản ngã khác vượt ngoài tất cả không vô biên xứ, nhận hiểu: Thức là vô biên. - Đạt đến Thức vô biên xứ. Bản ngã ấy ông không biết, ông không thấy. Bản ngã ấy tôi biết, tôi thấy. Bản ngã ấy khi thân hoại, bị hủy nát, tiêu diệt, sau khi chết không còn nữa, nên bản ngã ấy như thế hoàn toàn đoạn diệt". Như vậy có một số người chủ trương sự đoạn diệt, tiêu thất và hủy hoại của loài hữu tình.

15. Một vị khác lại nói: "Này ông, thật có bản ngã ấy như ông nói. Tôi không nói bản ngã ấy không có. Nhưng bản ngã ấy như thế không bị hoàn toàn đoạn diệt. Lại còn một bản ngã khác vượt ngoài tất cả Thức vô biên xứ, nhận hiểu: không có sở hữu. - Đạt đến Vô sở hữu xứ. Bản ngã ấy ông không biết, ông không thấy. Bản ngã ấy tôi biết, tôi thấy. Bản ngã ấy

CHÁNH MẠNG                                            132

khi thân hoại bị hủy nát, tiêu diệt, sau khi chết không còn nữa, nên bản ngã ấy như thế hoàn toàn đoạn diệt". Như vậy có một số người chủ trương sự đoạn diệt, tiêu thất và hủy hoại của loài hữu tình.

16. Một vị khác lại nói: "Này ông, thật có bản ngã ấy
như ông nói. Tôi không nói bản ngã ấy không có.
Nhưng bản ngã ấy như thế không bị hoàn toàn đoạn
diệt. Lại còn một bản ngã khác vượt ngoài tất cả Vô
sở hữu xứ, nhận hiểu: Đây là tịch tịnh, đây là mỹ
diệu. - Đạt đến Phi tưởng Phi phi tưởng xứ. Bản ngã
ấy ông không biết, ông không thấy. Bản ngã ấy tôi
biết, tôi thấy. Bản ngã ấy khi thân hoại, bị hủy nát
tiêu diệt, sau khi chết không còn nữa, nên bản ngã ấy
như thế hoàn toàn đoạn diệt". Như vậy có một số
người chủ trương sự đoạn diệt, tiêu thất và hủy hoại
của loài hữu tình.

17. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn ấy,
chủ trương Đoạn diệt luận, chấp trước sự đoạn diệt,
tiêu thất, hủy hoại của loài hữu tình với bảy luận
chấp. Này các Tỷ-kheo, nếu có những vị Sa-môn hay
Bà-la-môn nào chủ trương Đoạn diệt luận, chấp
trước sự đoạn diệt, tiêu thất, hủy hoại của loài hữu
tình, chúng chấp cả bảy luận chấp trên, hay một trong
những luận chấp trên, ngoài ra không có luận chấp
nào khác nữa.

CHÁNH MẠNG                                           133

18. Này các Tỷ-kheo. Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, sẽ đưa đến những cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy, Ngài tuệ tri hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sự tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của chúng. Nhờ tuệ tri như vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ.

 Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp
sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu,
vượt ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ
những người có trí mới có thể nhận biết. Những
pháp ấy Như Lai tự chứng tri, giác ngộ và truyền
thuyết: và chính những pháp ấy những ai như thật
chân chánh tán thán Như Lai mới nói đến.

--------------------------------------------------------

-------------------------------------------------------------- ------

19. Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương HIỆN TẠI NIẾT BÀN LUẬN, chấp
trước sự tối thượng hiện tại Niết Bàn của loài hữu
tình với năm luận chấp. Và những Sa-môn, Bà-la-

CHÁNH MẠNG                                                    134

môn này, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương Hiện tại Niết bàn luận, chấp sự tối thượng hiện tại Niết Bàn của loài hữu tình với năm luận chấp?

20. Này các Tỷ-kheo, có Sa-môn hay Bà-la-môn chủ
trương và quan niệm: "Khi nào bản ngã này tận
hưởng, sung mãn năm món dục lạc, như thế bản ngã
ấy đạt đến tối thượng Niết Bàn của loài hữu tình".

21. Một vị khác lại nói: "Này ông, thật có bản ngã ấy như ông nói. Tôi không nói bản ngã ấy không có. Nhưng bản ngã ấy như thế, không phải hoàn toàn đạt đến tối thượng Niết Bàn. Vì cớ sao? Vì rằng tính của dục lạc và vô thường, khổ, biến dịch. Vì tánh của chúng là biến dịch, chuyển hóa, nên ưu, bi, khổ, muộn, não phát sanh. Khi nào bản ngã ấy ly các dục lạc, ly các ác pháp, đạt đến và an trú vào đệ nhất thiền; thiền định này có tầm, có tứ, có hỷ và có lạc, do ly dục sanh. Như thế, bản ngã ấy đạt đến tối thượng hiện tại Niết Bàn". Như vậy có người chủ trương tối thượng hiện tại Niết Bàn của loài hữu tình.

22. Một vị khác lại nói: "Này ông, thật có bản ngã ấy như ông nói. Tôi không nói bản ngã ấy không có. Nhưng bản ngã ấy như thế, không phải hoàn toàn đạt đến tối thượng hiện tại Niết Bàn. Vì cớ sao? Vì ở đây thiền định ấy có tầm, có tứ nên gọi là thô tháo. Khi

CHÁNH MẠNG                                          135

nào bản ngã ấy có tầm và tứ, đạt đến và an trú đệ nhị
thiền. Thiền định này nội tâm yên tỉnh, trí chuyên
nhất cảnh, không tầm, không tứ, hỷ lạc do định sanh.
Như thế, bản ngã ấy đạt đến tối thượng hiện tại Niết
Bàn". Như vậy có người chủ trương tối thượng hiện
tại Niết Bàn của loài hữu tình.

23. Một vị khác lại nói: "Này ông, thật có bản ngã ấy như ông nói. Tôi không nói bản ngã ấy không có. Nhưng bản ngã ấy như thế, không phải hoàn toàn đạt đến tối thượng hiện tại Niết Bàn. Vì cớ sao? Vì ở đây tâm trí có hỷ và bị kích động nên gọi là thô tháo. Khi nào bản ngã ấy không tham hỷ, trú xã, chánh niệm, chánh trí, thân hưởng lạc mà các bậc thánh gọi là Hỷ niệm lạc trú - đạt đến và an trú đệ tam thiền". Như thế, bản ngã ấy đạt đến tối thượng hiện tại Niết Bàn. Như vậy, có người chủ trương tối thượng hiện tại Niết Bàn. Như vậy, có người chủ trương tối thượng hiện tại Niết-bàn của loài hữu tình.

24. Một vị khác lại nói: "Này ông, thật có bản ngã ấy như ông nói. Tôi không nói bản ngã ấy không có. Nhưng bản ngã ấy như thế, không phải hoàn toàn đạt đến tối thượng hiện tại Niết bàn. Vì cớ sao? Vì ở đây tâm thọ lạc nên gọi là thô tháo. Khi nào bản ngã ấy xả lạc và xả khổ, diệt trừ hỷ và ưu về trước, đạt đến và an trú vào đệ tứ thiền. Thiền này không khổ,

CHÁNH MẠNG                                          136

không lạc, xả niệm thanh tịnh. Như thế, bản ngã ấy
đạt đến tối thượng hiện tại Niết Bàn". Như vậy có
người chủ trương tối thượng hiện tại Niết Bàn của
loài hữu tình.

25. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn ấy
chủ trương Hiện tại Niết-bàn luận, chấp trước sự
tối thượng hiện tại Niết Bàn của loài hữu tình với
năm luận chấp. Này các Tỷ-kheo, nếu có những Sa-
môn, Bà-la-môn nào chủ trương Hiện tại Niết-bàn
luận, chấp sự tối thượng hiện tại Niết Bàn của loài
hữu tình, những vị này sẽ chấp cả năm luận chấp
trên, hay một trong năm luận chấp trên, ngoài ra
không còn một luận chấp nào khác nữa.

26. Này các Tỷ-kheo, Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy sẽ đưa đến những cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy. Ngài tuệ tri hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sự tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của chúng. Nhờ tuệ tri như vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn không có chấp thủ.

 Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp

CHÁNH MẠNG                                          137

sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu,
vượt ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ
những người có trí mới có thể nhận biết. Những
pháp ấy Như Lai tự chứng tri, giác ngộ và truyền
thuyết; và chính những pháp ấy những ai như thật
chân chánh tán thán Như Lai mới nói đến.

------------------------------------------------------------

27. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn ấy luận bàn về tương lai, chấp kiến về tương lai, y cứ về tương lai, sẽ đề xướng nhiều sở kiến sai khác với bốn mươi bốn luận chấp. Này các Tỷ-kheo, những Sa- môn hay Bà-la-môn nào, luận bàn về tương lai, chấp kiến về tương lai, y cứ về tương lai, đề xướng nhiều sở kiến sai khác. Chúng sẽ chấp bốn mươi bốn luận chấp trên, hay một trong những luận chấp trên, ngoài ra không có luận chấp nào khác nữa.

28. Này các Tỷ-kheo, Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, sẽ đưa đến những cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy. Ngài tuệ tri hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sư tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của

CHÁNH MẠNG                                                  138

chúng. Nhờ tuệ tri như vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ.

29. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn ấy luận bàn về quá khứ tối sơ và luận bàn về tương lai, luận bàn về quá khứ tối sơ và tương lai, chấp kiến về quá khứ tối sơ và tương lai, y cứ về quá khứ tối sơ và tương lai, đề xướng nhiều sở kiến sai khác với sáu mươi hai luận chấp. Này các Tỷ-kheo, những Sa- môn hay Bà-la-môn nào, luận bàn về quá khứ tối sơ, luận bàn về tương lai, luận bàn về quá khứ tối sơ và tương lai, chấp kiến về quá khứ tối sơ và tương lai, y cứ về quá khứ tối sơ và tương lai, đề xướng nhiều sở kiến sai khác. Những vị ấy sẽ chấp sáu mươi hai luận chấp trên, hay một trong những luận chấp trên, ngoài ra không có luận chấp nào khác nữa.

30. Này các Tỷ-kheo, Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, sẽ đưa đến những cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mệnh như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy. Ngài tuệ tri hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sự tập khởi sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của chúng. Nhờ tuệ tri như vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ.

CHÁNH MẠNG                                          139

31. Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp
sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu, vượt
ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ những người
có trí mới có thể nhận biết. Những pháp ấy Như Lai
tự chứng tri, giác ngộ và truyền thuyết, và chính
những pháp ấy những ai như thật chân chánh tán thán
Như Lai mới nói đến.

-------------------------------------------------

32. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Thường trú luận, chấp bản ngã và
thế giới là thường trú với bốn luận chấp. Chủ trương
ấy là kinh nghiệm cá nhân, là sự không biết,
không thấy, sự cảm thọ của những Sa-môn, Bà-
la-môn, là sự kích thích, dao động, xuyên tạc của
những vị bị tham ái chi phối.

33. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương một phần Thường trú luận, một
phần Vô thường luận, chấp bản ngã và thế giới là
thường còn đối với một hạng hữu tình và vô thường
đối với một hạng hữu tình khác với bốn luận chấp.
Chủ trương ấy là kinh nghiệm cá nhân, là sự
không biết, không thấy, sự cảm thọ của những Sa-
môn, Bà-la-môn, là sự kích thích, dao động, xuyên
tạc của những vị bị tham ái chi phối.

CHÁNH MẠNG                                               140

34. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Hữu biên Vô biên luận, chấp thế
giới là hữu biên vô biên với bốn luận chấp. Chủ
trương ấy là kinh nghiệm cá nhân, là sự không biết,
không thấy, sự cảm thọ của những Sa-môn, Bà-la-
môn, là sự kích thích dao động, xuyên tạc của những
vị bị tham ái chi phối.

35. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Ngụy biện luận. Khi bị hỏi vấn đề
này hay vấn đề khác dùng những lời ngụy biện trườn
uốn như con lươn với bốn luận chấp. Chủ trương ấy
là kinh nghiệm cá nhân, là sự không biết, không thấy,
sự cảm thọ của những Sa-môn, Bà-la-môn, là sự kích
thích, dao động, xuyên tạc của những vị bị tham ái
chi phối.

36. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn, chủ trương Vô nhân luận, chấp bản ngã và
thế giới do vô nhân sanh với hai luận chấp. Chủ
trương ấy là kinh nghiệm cá nhân, là sự không biết
không thấy, sự cảm thọ của những Sa-môn, Bà-la-
môn, là sự kích thích, dao động, xuyên tạc của những
vị bị tham ái chi phối.

37. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà- la-môn, luận bàn về quá khứ tối sơ, chấp kiến về quá

CHÁNH MẠNG                                         141

khứ tối sơ, y cứ về quá khứ tối sơ, đề xướng nhiều ý
kiến sai khác với mười tám luận chấp. Chủ trương ấy
là kinh nghiệm cá nhân, là sự không biết, không thấy,
sự cảm thọ của những Sa-môn, Bà-la-môn, là sự kích
thích, dao động, xuyên tạc của những vị bị tham ái
chi phối.

38. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Hữu tưởng luận sau khi chết, chấp
bản ngã có tưởng sau khi chết với mười sáu luận
chấp. Chủ trương ấy là kinh nghiệm cá nhân, là sự
không biết, không thấy, sự cảm thọ của những Sa-
môn, Bà-la-môn, là sự kích thích, dao động xuyên
tạc của những vị bị tham ái chi phối.

39. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Vô tưởng luận sau khi chết, chấp
bản ngã không có tưởng sau khi chết với tám luận
chấp. Chủ trương ấy là kinh nghiệm cá nhân, là sự
không biết, không thấy, sự cảm thọ của những Sa-
môn, Bà-la-môn, là sự kích thích, dao động, xuyên
tạc của những vị bị tham ái chi phối.

40. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà- la-môn chủ trương Phi Hữu tưởng Phi Vô tưởng sau khi chết, chấp bản ngã phi hữu tưởng phi vô tưởng sau khi chết với tám luận chấp. Chủ trương ấy là kinh

CHÁNH MẠNG                                         142

nghiệm cá nhân, là sự không biết, không thấy, sự
cảm thọ của những Sa-môn, Bà-la-môn, là sự kích
thích, dao động, xuyên tạc của những vị bị tham ái
chi phối.

41. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà- la-môn chủ trương Đoạn diệt luận, chấp trước sự đoạn diệt, tiêu mất, hủy hoại của loài hữu tình với bảy luận chấp. Chủ trương ấy là kinh nghiệm cá nhân, là sự không biết, không thấy, sự cảm thọ của những Sa-môn, Bà-la-môn, là sự kích thích, dao động, xuyên tạc của những vị bị tham ái chi phối.

42. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Hiện tại Niết Bàn luận, chấp trước
sự hiện tại Niết Bàn của loài hữu tình với năm luận
chấp. Chủ trương ấy là kinh nghiệm cá nhân, là sự
không biết, không thấy, sự cảm thọ của những Sa-
môn, Bà-la-môn, là sự kích thích, dao động, xuyên
tạc của những vị bị tham ái chi phối.

43. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà- la-môn, luận bàn về tương lai, chấp kiến về tương lai, y cứ về tương lai, đề xướng nhiều sở kiến sai khác với bốn mươi bốn luận chấp. Chủ trương ấy là kinh nghiệm cá nhân, là sự không biết, không thấy, sự cảm thọ của những Sa-môn, Bà-la-môn, là sự kích

CHÁNH MẠNG                                          143

thích, dao động, xuyên tạc của những vị bị tham ái chi phối.

44. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn, luận bàn về quá khứ tối sơ, luận bàn về
tương lai, luận bàn về quá khứ tối sơ và tương lai,
chấp kiến về quá khứ tối sơ và tương lai, y cứ về quá
khứ tối sơ và tương lai, đề xướng nhiều sở kiến sai
khác với sáu mươi hai luận chấp. Chủ trương ấy là
kinh nghiệm cá nhân, là sự không biết, không thấy,
sự cảm thọ của những Sa-môn, Bà-la-môn, là sự kích
thích, dao động, xuyên tạc của những vị bị tham ái
chi phối.

---------------------------------------------------

45. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà- la-môn, chủ trương Thường trú luận, chấp bản ngã và thế giới là thường trú với bốn luận chấp. Chủ trương ấy phát khởi do sự xúc chạm (của các căn).

46. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương một phần Thường trú luận, một
phần Vô thường luận, chấp bản ngã và thế giới là
thường còn đối với một hạng hữu tình và vô thường
đối với một hạng hữu tình khác với bốn luận chấp.
Chủ trương ấy phát khởi do sự xúc chạm (của các
căn).

CHÁNH MẠNG                                                144

47. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà- la-môn chủ trương Hữu biên Vô biên luận, chấp thế giới là hữu biên vô biên với bốn luận chấp. Chủ trương ấy phát khởi do sự xúc chạm (của các căn).

48. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Ngụy biện luận. Khi bị hỏi vấn đề
này hay vấn đề khác dùng những lời ngụy biện trườn
uốn như con lươn với bốn luận chấp. Chủ trương ấy
phát khởi là do sự xúc chạm (của các căn).

49. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn, chủ trương Vô nhân luận, chấp bản ngã và
thế giới do vô nhân sanh với hai luận chấp. Chủ
trương ấy phát khởi do sự xúc chạm (của các căn).

50. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà- la-môn, luận bàn về quá khứ tối sơ, chấp kiến về quá khứ tối sơ, y chỉ về quá khứ tối sơ, đề xướng nhiều ý kiến sai khác với mười tám luận chấp. Chủ trương ấy phát khởi do sự xúc chạm (của các căn).

51. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Hữu tưởng luận sau khi chết, chấp
bản ngã có tưởng sau khi chết với mười sáu luận
chấp. Chủ trương ấy phát khởi do sự xúc chạm (của
các căn).

CHÁNH MẠNG                                         145

52. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Vô tưởng luận sau khi chết, chấp
bản ngã không có tưởng sau khi chết với tám luận
chấp. Chủ trương ấy phát khởi do sự xúc chạm (của
các căn).

53. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Phi Hữu tưởng Phi Vô tưởng luận
sau khi chết, chấp bản ngã phi hữu tưởng phi vô
tưởng sau khi chết với tám luận chấp. Chủ trương ấy
phát khởi do sự xúc chạm (của các căn).

54. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Đoạn biệt luận, chấp trước sự
đoạn diệt, tiêu mất, hủy hoại của loài hữu tình với
bảy luận chấp. Chủ trương ấy phát khởi do sự xúc
chạm (của các căn).

55. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Hiện tại Niết bàn luận, chấp trước
sự hiện tại Niết Bàn của loài hữu tình với năm luận
chấp. Chủ trương ấy phát khởi do sự xúc chạm (của
các căn).

56. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà- la-môn, luận bàn về tương lai, chấp kiến về tương lai, y cứ về tương lai, đề xướng nhiều sở kiến sai khác với bốn mươi bốn luận chấp. Chủ trương ấy phát

CHÁNH MẠNG                                          146

khởi do sự xúc chạm (của các căn).

57. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn, luận bàn về quá khứ tối sơ, luận bàn về
tương lai, luận bàn về quá khứ tối sơ và tương lai,
chấp kiến về quá khứ tối sơ và tương lai, y cứ về quá
khứ tối sơ và tương lai, đề xướng nhiều sở kiến sai
khác với sáu mươi hai luận chấp. Chủ trương ấy phát
khởi do sự xúc chạm (của các căn).

--------------------------------------------------

58. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn, chủ trương Thường trú luận, chấp bản ngã
và thế giới là thường còn với bốn luận chấp. Những
vị này không có thể cảm thọ những chủ trương
trên, nếu không có cảm xúc.

59. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương một phần Thường trú luận, một
phần Vô thường luận, chấp bản ngã và thế giới, là
thường còn đối với một hạng hữu tình và vô thường
đối với một hạng hữu tình khác với bốn luận chấp.
Những vị này không có thể cảm thọ những chủ
trương trên, nếu không có cảm xúc.

60. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà- la-môn chủ trương Hữu biên Vô biên luận, chấp thế

CHÁNH MẠNG                                                147

giới là hữu biên vô biên với bốn luận chấp. Những vị này không có thể cảm thọ những chủ trương trên, nếu không có cảm xúc.

61. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Ngụy biện luận. Khi bị hỏi vấn đề
này hay vấn đề khác dùng những lời ngụy biện trườn
uốn như con lươn với bốn luận chấp. Những vị này
không có thể cảm thọ những chủ trương trên, nếu
không có cảm xúc.

62. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn, chủ trương Vô nhân luận, chấp bản ngã và
thế giới do vô nhân sanh với hai luận chấp. Các vị
này không có thể cảm thọ những chủ trương trên, nếu
không có cảm xúc.

63. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn, luận bàn về quá khứ tối sơ, chấp kiến về quá
khứ tối sơ, y chỉ về quá khứ tối sơ, đề xướng nhiều ý
kiến sai khác với mười tám luận chấp. Những vị này
không có thể cảm thọ những chủ trương trên, nếu
không có cảm xúc.

64. Này các Tỷ-kheo , ở đây có những Sa-môn, Bà- la-môn chủ trương Hữu tưởng luận sau khi chết, chấp bản ngã có tưởng sau khi chết với mười sáu luận chấp. Các vị này không có thể cảm thọ những chủ

CHÁNH MẠNG                                         148

trương trên, nếu không có cảm xúc.

65. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Vô tưởng luận sau khi chết, chấp
bản ngã không có tưởng sau khi chết với tám luận
chấp. Các vị này không có thể cảm thọ những chủ
trương trên, nếu không có cảm xúc.

66. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Phi Hữu tưởng Phi Vô tưởng sau
khi chết, chấp bản ngã phi hữu tưởng phi vô tưởng
sau khi chết với tám luận chấp. Các vị này không có
thể cảm thọ những chủ trương trên, nếu không có
cảm xúc.

67. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Đoạn diệt luận, chấp trước sự
đoạn diệt, tiêu mất, hủy hoại của loài hữu tình với
bảy luận chấp. Các vị này không có thể cảm thọ
những chủ trương, trên, nếu không có cảm xúc.

68. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Hiện tại Niết Bàn luận, chấp trước
sự hiện tại Niết Bàn của loài hữu tình với năm luận
chấp. Các vị này không có thể cảm thọ những chủ
trương trên, nếu không có cảm xúc.

69. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-

CHÁNH MẠNG                                        149

la-môn, luận bàn về tương lai, chấp kiến về tương lai,
y cứ về tương lai, đề xướng nhiều sở kiến sai khác
với bốn mươi bốn luận chấp. Các vị này không có
thể cảm thọ những chủ trương trên, nếu không có
cảm xúc.

70. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn, luận bàn về quá khứ tối sơ, luận bàn về
tương lai, luận bàn về quá khứ tối sơ và tương lai,
chấp kiến về quá khứ tối sơ và tương lai, y cứ về quá
khứ tối sơ và tương lai, đề xướng nhiều sở kiến sai
khác với sáu mươi hai luận chấp. Những vị này
không có thể cảm thọ những chủ trương trên, nếu
không có cảm xúc.

-----------------------------------------------

71. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn, chủ trương Thường trú luận, chấp bản ngã
và thế giới là thường còn với bốn luận chấp; những
Sa-môn, Bà-la-môn chủ trương một phần Thường trú
luận, một phần Vô thường luận; những Sa-môn, Bà-
la-môn, chủ trương Ngụy biện luận; những Sa-môn,
Bà-la-môn, chủ trương Vô nhân luận; những Sa-
môn, Bà-la-môn, luân bàn về quá khứ tối sơ, những
Sa-môn, Bà-la-môn chủ trương Hữu tưởng luận sau
khi chết, những Sa-môn, Bà-la-môn chủ trương Vô

CHÁNH MẠNG                                              150

tưởng luận sau khi chết; những Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương Phi Hữu tưởng Phi Vô tưởng sau khi chết;
những Sa-môn, Bà-la-môn chủ trương Đoạn diệt
luận; những Sa-môn, Bà-la-môn chủ trương hiện tại
Niết Bàn luận; những Sa-môn, Bà-la-môn luận bàn
về quá khứ tối sơ; những Sa-môn, Bà-la-môn luận
bàn về tương lai, chấp kiến về quá khứ tối sơ và
tương lai, y cứ vào quá khứ tối sơ và tương lai, đề
xướng nhiều sở kiến sai khác với sáu mươi hai luận
chấp. Tất cả những vị này có những cảm thọ
(những chủ trương trên) do sự xúc chạm qua sáu
xúc xứ.

Do duyên với những cảm thọ mà tham ái phát khởi;
do duyên tham ái, thủ phát khởi; do duyên thủ, hữu
phát khởi; do duyên hữu, sanh phát khởi, do duyên
sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não phát khởi. Này
các Tỷ-kheo, khi Tỷ-kheo như thật biết sự tập khởi,
sự diệt trừ, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của
sáu chỗ xuất xứ, vị ấy sẽ có một sự hiểu biết vượt ra
ngoài những điều trên.

72. Này các Tỷ-kheo, có những Sa-môn, Bà-la-môn nào luận bàn về quá khứ tối sơ, hay luận bàn về tương lai, hay luận bàn về quá khứ tối sơ và tương lai, chấp kiến về quá khứ tối sơ và tương lai, y cứ vào quá khứ tối sơ và tương lai, đề xướng nhiều sở kiến

CHÁNH MẠNG                                           151

sai khác tất cả những vị này đều bị bao trùm bởi
lưới của sáu mươi hai luận chấp này, dầu chúng
nhảy vọt lên, chúng vẫn bị hạn cuộc bao phủ ở nơi
đây.

Này các Tỷ-kheo, cũng ví như người đánh cá lành
nghề hay người học đánh cá vung lưới trên mặt hồ
nước nhỏ có mắt sít sao. Người ấy nghĩ: "Những con
cá lớn ở trong hồ nước nhỏ này, tất cả chúng đều bị
bao phủ trong tấm lưới này, dầu chúng có nhảy vọt
lên, chúng vẫn bị hạn cuộc bao phủ ở nơi đây". Cũng
như vậy này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn
nào, luận bàn về quá khứ tối sơ, hay luận bàn về
tương lai, hay luận bàn về quá khứ tối sơ và tương
lai, chấp kiến về quá khứ tối sơ và tương lai, đề
xướng nhiều sở kiến sai khác, tất cả những vị này
đều bị bao phủ trong lưới của sáu mươi hai luận chấp
này; dầu có nhảy vọt lên, những vị này vẫn bị hạn
cuộc bao phủ ở nơi đây.

73. Này các Tỷ-kheo, thân của Như Lai còn tồn tài,
những cái khiến đưa đến đời sống khác đã bị chấm
dứt. Khi thân của vị này còn tồn tại thời chư Thiên
và loài Người còn có thể thấy thân ấy. Khi thân hoại
mạng chung, thời chư Thiên và loài Người không thể
thấy được.

CHÁNH MẠNG                                        152

Này các Tỷ-kheo, như nhánh có một chùm xoài bị chặt đứt, tất cả trái xoài dính với nhánh ấy đều bị chung một số phận với nhánh kia. Cũng như vậy này các Tỷ-kheo, thân của Như Lai còn tồn tại, nhưng cái khiến đưa đến một đời sống khác đã bị chặt đứt. Khi thân của vị này còn tồn tại thời chư Thiên và loài Người có thể thấy thân ấy. Khi thân hoại mạng chung thời chư Thiên và loài Người không thể thấy được.

74. Khi nghe nói vậy, đại đức Ananda bạch đức Thế Tôn:

- Kỳ diệu thay, bạch Thế Tôn! Hy hữu thay, bạch Thế Tôn! Pháp môn này gọi là gì, bạch Thế Tôn?

- Này Ananda, pháp môn này gọi là "Lợi Võng", hãy
như vậy mà phụng trì; gọi là "Pháp Võng", hãy như
vậy mà phụng trì; gọi là "Phạm Võng", hãy như vậy
mà phụng trì; gọi là "Kiếm Võng", hãy như vậy mà
phụng trị; gọi là "Vô thượng Chiến thắng", hãy như
vậy mà phụng trì.

Thế Tôn thuyết như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy. Trong khi kinh này được truyền thuyết, một ngàn thế giới đều rung động.

CHÁNH MẠNG                                        153

CHÁNH MẠNG   154

5     Có phải ông ăn cuối mặt xuống - Kinh Sùcimukhi – Tương III, 387

Sùcimukhi – Tương III, 387 (Tịnh Diện)

1) Một thời Tôn giả Sàriputta trú ở Ràjagaha (Vương Xá), Veluvana (Trúc Lâm), tại chỗ nuôi dưỡng các con sóc.

2) Rồi Tôn giả Sàriputta, vào buổi sáng. đắp y, cầm y bát, đi vào Ràjagaha để khất thực. Sau khi đi khất thực từng nhà một ở Ràjagaha (Vương Xá), Tôn giả ngồi dựa vào một bức tường, dùng đồ ăn khất thực.

3) Rồi một nữ du sĩ ngoại đạo Sùcimukhi đi đến Tôn giả Sàriputta; sau khi đến, nói với Tôn giả Sàriputta:

4) -- Này Sa-môn, có phải Ông ăn, cúi mặt xuống?

-- Này Chị, tôi ăn, không cúi mặt xuống.

5) -- Vậy Sa-môn, Ông ăn, ngưỡng mặt lên?

-- Này Chị, tôi ăn, không ngưỡng mặt lên.

6) -- Vậy Sa-môn, Ông ăn, hướng mặt về bốn phương chính?

CHÁNH MẠNG                                          155

-- Này Chị, tôi ăn, không có hướng mặt về bốn phương chính.

7) -- Vậy Sa-môn, Ông ăn, hướng mặt về bốn phương phụ?

-- Này Chị, tôi ăn, không có hướng mặt về bốn phương phụ.

8) -- Được hỏi: "Này Sa-môn, có phải Ông ăn, cúi
mặt xuống?" Ông trả lời: "Này Chị, tôi ăn, không cúi
mặt xuống". Được hỏi: "Vậy này Sa-môn, Ông ăn,
ngưỡng mặt lên?" Ông đáp: "Này Chị, tôi ăn, không
ngưỡng mặt lên". Được hỏi: "Vậy này Sa-môn, Ông
ăn, hướng mặt về bốn phương chính?" Ông đáp:
"Này Chị, tôi ăn, không hướng mặt về bốn phương
chính". Được hỏi: "Vậy Sa-môn, Ông ăn, hướng mặt
về bốn phương phụ?" Ông đáp: "Này Chị, tôi ăn,
không hướng mặt về bốn phương phụ". Vậy này Sa-
môn, Ông ăn, hành động như thế nà?

9) -- Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào, này Chị,
nuôi sống bằng những tà mạng như địa lý
(nakkhattavijjà) và súc sanh minh (nghề hèn hạ); này
Chị, các vị ấy được gọi là các Sa-môn, Bà-la-môn ăn
cúi mặt xuống.

CHÁNH MẠNG                                        156

10) Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào, này Chị,
nuôi sống bằng những tà mạng như thiên văn
(nakkhattavijjà) và súc sanh minh (nghề hèn hạ); này
Chị, các vị ấy được gọi là các Sa-môn, Bà-la-môn ăn
ngưỡng mặt lên.

11) Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào, này Chị,
nuôi sống bằng những tà mạng như đưa tin tức,
làm trung gian môi giới; này Chị, các vị ấy được
gọi các Sa-môn, Bà-la-môn ăn hướng mặt về bốn
phương chính.

12) Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào, này Chị,
nuôi sống bằng những tà mạng như bói toán, và
các nghề hèn hạ; này Chị, các vị ấy được gọi những
Sa-môn, Bà-la-môn ăn hướng mặt về bốn phương
phụ.

13) Còn ta, này Chị, ta không nuôi sống bằng những
tà mạng như địa lý và các nghề hèn hạ; ta không nuôi
sống bằng những tà mạng như thiên văn và các nghề
hèn hạ; ta không nuôi sống bằng những tà mạng như
đưa tin tức, làm trung gian môi giới; ta cũng không
nuôi sống bằng những tà mạng như bói toán và các
nghề hèn hạ. Ta tìm món ăn một cách hợp pháp.
Sau khi tìm món ăn một cách hợp pháp, ta dùng các
món ăn ấy.

CHÁNH MẠNG                                        157

14) Rồi nữ tu sĩ ngoại đạo Sùcimukhi đi từ đường
này qua đường khác, từ ngã tư này qua ngã tư khác
ở thành Vương Xá, và tuyên bố: "Sa-môn Thích tử
dùng các món ăn một cách hợp pháp. Sa-môn Thích
tử dùng các món ăn một cách không có lỗi lầm. Hãy
cúng dường các món ăn cho Sa-môn Thích tử".

CHÁNH MẠNG                                     158

6     Kinh NỖ LỰC – Tăng II, 71

NỖ LỰC – Tăng II, 71

 Có bốn hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt, xuất hiện ở đời. Thế nào là bốn?

- Sống nhờ kết quả của nỗ lực, sống không nhờ kết
quả của hành động;
- Sống nhờ kết quả của hành động, sống không nhờ
kết quả của nỗ lực;
- Sống nhờ kết quả của nỗ lực và sống nhờ kết quả
của hành động;
- Sống không nhờ kết quả của nỗ lực và sống không
nhờ kết quả của hành động.

Có bốn hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt, xuất hiện ở đời.

CHÁNH MẠNG                                     159

7      Định nghĩa - Thế nào là chánh mạng - Kinh PHÂN BIỆT VỀ SỰ THẬT – 141 Trung III, 559

KINH PHÂN BIỆT VỀ SỰ THẬT (Saccavibhangacitta suttam) – Bài kinh số 141 – Trung III, 559

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Baranasi (Ba la nại), Isipatana (chỗ chư Tiên đọa), tại Migadaya (Lộc Uyển). Tại đấy Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– "Này các Tỷ-kheo".

– "Bạch Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– Vô thượng Pháp luân đã được Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chuyển vận ở vườn Lộc Uyển, chỗ chư Tiên đọa, tại Ba-la-nại. Không một Sa-môn, Bà-là-môn, chư Thiên, Ma (vương), Phạm thiên hay một ai ở đời có thể chận đứng, chuyển vận ngược lại, tức là sự khai thị, tuyên thuyết, thi thiết,

CHÁNH MẠNG                                           160

kiến lập, mở rộng, phân biệt, hiển lộ bốn Thánh- đế.

Thế nào là bốn? Sự khai thị, tuyên thuyết, thi
thiết, kiến lập, mở rộng, phân biệt, hiển lộ Khổ
Thánh đế; sự khai thị, tuyên thuyết.. về Tập khổ
Thánh đế; sự khai thị, tuyên thuyết... về Khổ diệt
Thánh đế; sự khai thị, tuyên thuyết... về Khổ diệt đạo
Thánh đế.

Vô thượng Pháp luân, này các Tỷ-kheo, đã được
Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chuyển
vận ở vườn Lộc Uyển, chỗ chư Tiên đọa, tại Ba la
nại. Không một Sa-môn, Bà-la-môn .. hay một ai ở
đời có thể chận đứng.. tức là sự khai thị, tuyên
thuyết.. bốn Thánh đế.

Này các Tỷ-kheo, hãy thân cận Sariputta và
Moggallana, Này các Tỷ-kheo, hãy gần gũi Sariputta
và Moggallana; các vị ấy là những Tỷ-kheo hiền trí
(pandita), là những vị sách tấn các đồng Phạm hạnh.
Như một sanh mẫu, này các Tỷ-kheo, như vậy là
Sariputta! Như một dưỡng mẫu, như vậy là
Moggalana! Này các Tỷ-kheo, Sariputta hướng dẫn
đến quả Dự lưu, còn Moggallana hướng dẫn đến
tối thượng nghĩa. Này Tỷ-kheo, Sariputta có thể
khai thị, tuyên thuyết, thi thiết, kiến lập, mở rộng,

CHÁNH MẠNG                                          161

phân biệt hiển lộ một cách rộng rãi bốn Thánh đế.

Thế Tôn nói như vậy; nói như vậy xong, Thiện Thệ từ chỗ ngồi đứng dậy và đi vào tinh xá.

Tại đấy, Tôn giả Sariputta, sau khi Thế Tôn đi không bao lâu, liền gọi các Tỷ-kheo:

– "Này chư Hiền".

– "Thưa vâng, Hiền giả". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả Sariputta. Tôn giả Sariputta nói như sau:

– Chư Hiền, Vô thượng Pháp luân đã được Thế
Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chuyển vận ở
vườn Lộc Uyển, chỗ chư Tiên đọa, tại Ba la nại... sự
khai thị, tuyên thuyết, thi thiết, kiến lập, mở rộng,
phân biệt, hiển lộ về Khổ diệt đạo Thánh đế.

 Và này chư Hiền, thế nào là Khổ Thánh đế?

 Sanh là khổ, già là khổ, (bệnh là khổ), chết là
khổ, sầu, bi, khổ, ưu, não là khổ; cầu không
được là khổ. Tóm lại năm thủ uẩn là khổ.
 Này chư Hiền, thế nào là sanh? Mỗi mỗi hạng
chúng sanh, trong từng giới loại, sự xuất sản,
xuất sanh, xuất thành, tái sanh của chúng, sự

CHÁNH MẠNG                                          162

xuất hiện các uẩn, sự hoạch đắc các căn. Này
chư Hiền, như vậy gọi là sanh.
 Này chư Hiền, thế nào là già? Mỗi mỗi hạng
chúng sanh, trong từng giới loại, sự niên lão, sự
hủ hoại, trạng thái rụng răng, trạng thái tóc bạc,
da nhăn, tuổi thọ rút ngắn, các căn hủy hoại.
Này chư Hiền, như vậy gọi là già.
 Này chư Hiền, thế nào là chết? Mỗi mỗi hạng
chúng sanh trong từng giới loại, sự tạ thế, sự từ
trần, thân hoại, sự diệt vong, sự chết, sự tử
vong, thời đã đến, các uẩn đã tận diệt, sự vất bỏ
tử thi. Này chư Hiền như vậy gọi là chết.
 Này chư Hiền, thế nào là sầu? Này chư Hiền,
với những ai gặp phải tai nạn này hay tai nạn
khác; với những ai cảm thọ sự đau khổ này hay
sự đau khổ khác, sự sầu của người ấy. Này chư
Hiền, như vậy gọi là sầu.
 Này chư Hiền, thế nào là bi? Này chư Hiền, với
những ai gặp phải tai nạn này hay tai nạn khác;
với những ai cảm thọ sự đau khổ này hay sự
đau khổ khác, sự bi ai, sự bi thảm, sự than van,
sự than khóc, sự bi thán, sự bi thống của người
ấy. Này chư Hiền, như vậy gọi là bi.

CHÁNH MẠNG                                         163

 Này chư Hiền, thế nào là khổ? Này chư Hiền,
sự đau khổ về thân, sự không sảng khoái về
thân, sự đau khổ do thân cảm thọ, sự không
sảng khoái do thân cảm thọ. Này chư Hiền, như
vậy gọi là khổ.
 Này chư Hiền, thế nào là ưu? Này chư Hiền,
sự đau khổ về tâm, sự không sảng khoái về tâm,
sự đau khổ do tâm cảm thọ, sự không sảng
khoái do tâm cảm thọ. Này chư Hiền, như vậy
gọi là ưu.
 Này chư Hiền, thế nào là não? Này chư Hiền,
với những ai gặp tai nạn này hay tai nạn khác;
với những ai cảm thọ sự đau khổ này hay sự
đau khổ khác, sự áo não, sự bi não, sự thất
vọng, sự tuyệt vọng của người ấy. Này chư
Hiền, như vậy gọi là não.
 Này chư Hiền, thế nào là cầu bất đắc khổ? Này
chư Hiền, chúng sanh bị sanh chi phối, khởi sự
mong cầu: "Mong rằng ta khỏi bị sanh chi phối!
Mong rằng ta khỏi phải đi thác sanh". Lời
mong cầu ấy không được thành tựu. Như vậy
gọi là cầu bất đắc khổ. Này chư Hiền, chúng
sanh bị già chi phối... chúng sanh bị bệnh chi
phối... chúng sanh bị chết chi phối... chúng
sanh bị sầu, bi, khổ, ưu, não chi phối, khởi sự

CHÁNH MẠNG                                      164

mong cầu: "Mong rằng ta khỏi bị sầu, bi, khổ,
ưu, não chi phối!" Mong rằng ta khỏi đương
chịu sầu, bi, khổ, ưu não!" Lời mong cầu ấy
không được thành tựu. Như vậy gọi là cầu bất
đắc khổ.
 Này chư Hiền, như thế nào là tóm lại, năm thủ
uẩn là khổ? Như sắc thủ uẩn, thọ thủ uẩn, tưởng
thủ uẩn, hành thủ uẩn, thức thủ uẩn. Này chư
Hiền, như vậy tóm lại, năm thủ uẩn là khổ.

 Này chư Hiền, thế nào là Khổ tập Thánh đế? Sự
tham ái đưa đến tái sanh, câu hữu với hỷ và tham,
tìm cầu hỷ lạc chỗ này chỗ kia; như dục ái, hữu ái,
vô hữu ái. Này chư Hiền, như vậy gọi là Khổ tập
Thánh đế.

 Này chư Hiền, và thế nào là Khổ diệt Thánh đế?
Sự diệt tận không còn luyến tiếc tham ái ấy, sự xả
ly, sự khí xả, sự giải thoát, sự vô nhiễm (tham ái
ấy). Này chư Hiền, như vậy gọi là Khổ diệt Thánh
đế.

 Này chư Hiền, thế nào là Khổ diệt đạo Thánh
đế? Đó là Thánh đạo tám ngành, tức là chánh tri
kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp,
chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh
định.

CHÁNH MẠNG                                         165

 Này chư Hiền, thế nào là chánh tri kiến? Này
chư Hiền, tri kiến về Khổ, tri kiến về Khổ tập,
tri kiến về Khổ diệt, tri kiến về Khổ diệt đạo.
Này chư Hiền, như vậy gọi là chánh tri kiến.

 Này chư Hiền, thế nào là chánh tư duy? Tư duy về ly dục, tư duy về vô sân, tư duy về bất hại. Này chư Hiền, như vậy gọi là chánh tư duy.

 Này chư Hiền, thế nào là chánh ngữ? Tự chế
không nói láo, tự chế không nói hai lưỡi, tự chế
không ác khẩu, tự chế không nói lời phù phiến.
Này chư Hiền, như vậy gọi là chánh ngữ.

 Này chư Hiền, thế nào là chánh nghiệp? Tự
chế không sát sanh, tự chế không trộm cắp, tự
chế không tà dâm. Này chư Hiền, như vậy gọi
là chánh nghiệp.

 Này chư Hiền, thế nào là chánh mạng? Này
chư Hiền, ở đây vị Thánh đệ tử từ bỏ tà mạng,
sinh sống bằng chánh mạng. Này chư Hiền,
như vậy gọi là chánh mạng.

 Này chư Hiền, và thế nào là chánh tinh tấn? Này chư Hiền, ở đây Tỷ-kheo, đối với các ác, bất thiện pháp chưa sanh, khởi lên ý muốn

CHÁNH MẠNG                                       166

không cho sanh khởi; vị này nỗ lực, tinh tấn,
quyết tâm, trì chí. Đối với cái ác, bất thiện pháp
đã sanh, khởi lên ý muốn trừ diệt; vị này nỗ lực,
tinh tấn, quyết tâm, trì chí. Đối với các thiện
pháp chưa sanh, khởi lên ý muốn khiến cho
sanh khởi; vị này nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm, trì
chí. Đối với các thiện pháp đã sanh khởi, khởi
lên ý muốn khiến cho an trú, không cho băng
hoại, khiến cho tăng trưởng, phát triển, viên
mãn; vị này nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm, trì chí.
Này chư Hiền, như vậy gọi là chánh tinh tấn.

 Này chư Hiền, thế nào là chánh niệm? Này
chư Hiền, ở đây, Tỷ-kheo sống quán thân trên
thân, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, để chế
ngự tham ưu ở đời... trên các cảm thọ... trên các
tâm... quán pháp trên các pháp, nhiệt tâm tỉnh
giác, chánh niệm để chế ngự tham ưu ở đời.
Này chư Hiền, như vậy gọi là chánh niệm.

 Này chư Hiền, thế nào là chánh định? Này
chư Hiền, ở đây, Tỷ-kheo ly dục, ly ác bất thiện
pháp, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng
thái hỷ lạc do ly dục sanh, với tầm, với tứ. (Vị
Tỷ-kheo ấy) diệt tầm, diệt tứ, chứng và trú
Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định
sanh, không tầm, không tứ, nội tĩnh nhất tâm,

CHÁNH MẠNG                                         167

(Tỷ-kheo) ly hỷ trú xả, chánh niệm, tỉnh giác,
thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là xả
niệm lạc trú, chứng và trú Thiền thứ ba (Tỷ-
kheo ấy) xả lạc, xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ
trước, chứng và trú Thiền thứ tư, không khổ,
không lạc, xả niệm thanh tịnh. Này chư Hiền,
như vậy gọi là chánh định.

Này chư Hiền, như vậy gọi là Khổ diệt đạo Thánh đế.

Chư Hiền, Vô thượng Pháp luân đã được Thế
Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chuyển vận ở
vườn Lộc Uyển, chỗ chư Tiên đọa, tại Ba-la-nại,
Không một Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên, Ma
(vương), Phạm thiên hay một ai ở đời có thể chuyển
vận ngược lại, tức là sự khai thị, tuyên thuyết, thi
thiết, kiến lập, mở rộng, phân biệt, hiển lộ bốn Thánh
đế.

Tôn giả Sariputta thuyết giảng như vậy. Các Tỷ- kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Tôn giả Sariputta dạy.

CHÁNH MẠNG                                          168
