Kinh NIKAYA Phân Loại theo Chủ Đề ( (HT Thích Minh Châu dịch; Chơn Tín Toàn phân loại)
(Thích Minh Châu dịch) - 090 - Chánh Tư Duy
Nguồn: kho Dân tộc KING — Giảng Sư (văn bản trích từ PDF)

Kinh tạng Pali
(Pali Nikaya)
HT. THÍCH MINH CHÂU
Việt dịch
Ấn bản năm 1991

Phân loại theo chủ đề: CHƠN TÍN TOÀN NIKAYA PHÂN LOẠI - CHỦ ĐỀ 090

CHÁNH TƯ DUY Chịu trách nhiệm chính tả: TÂM MINH ANH

090

Ấn bản điện tử 2018

MỤC LỤC

DẪN NHẬP ...........................................................11

1    Định nghĩa - Thế nào là chánh tư duy - KINH PHÂN BIỆT VỀ SỰ THẬT – 141 Trung III, 559...................................................................17 2    10 nghiệp - Kinh SỰ XUẤT LY CỦA BẬC THÁNH 1 – Tăng IV, 576 ..............................26 3    10 pháp cần phải luôn quán sát - Kinh CÁC PHÁP – Tăng IV, 357.....................................29 4    10 trường hợp hiềm hận - Kinh NHỮNG TRƯỜNG HỢP HIỀM HẬN – Tăng IV, 441 31 5    18 suy tư - KINH PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567 ..............................................................34 6    4 bất hành xứ hạnh - KINH PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567 ............................................36 7    4 y chỉ - KINH PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567...................................................................37 8    4 điều không thể nghĩ được - Kinh KHÔNG CÓ THỂ NGHĨ ĐƯỢC – Tăng I, 706 ..................38

CHÁNH TƯ DUY                                                              1

9     40 nghiệp - Kinh MƯỜI PHÁP – Tăng IV, 634 .........................................................................40 10 5 giải thoát xứ - KINH PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567 .................................................53 11 5 sự kiện cần phải quán sát - Kinh SỰ KIỆN CẦN PHẢI QUAN SÁT – Tăng II, 421 ........60 12 5 sự kiện không thể có được - Kinh SỰ KIỆN KHÔNG THỂ CÓ ĐƯỢC – Tăng II, 391 ......68 13 6 tuỳ niệm - Kinh MAHÀNÀMA – Tăng III, 15 .........................................................................74 14 7 pháp người thù địch ưa thích - Kinh SÂN HẬN – Tăng III, 409 ......................................80 15 8 tư niệm của bậc Đại nhân - Kinh TÔN GIẢ ANURUNDHA – Tăng III, 594 .....................88 16 80 năm xuất gia không có dục tầm, dục tưởng - KINH BẠC–CÂU–LA – 124 Trung III, 329 .......................................................................101 17 Biết nghe, biết sát hại - Kinh CON VOI – Tăng II, 36 ..............................................................108 18 Bậc Hiền trí, Đại tuệ - Kinh CON ĐƯỜNG SAI LẠC – Tăng II, 155 ......................................113

CHÁNH TƯ DUY                                                                  2

19 Bệnh và thuốc - Kinh SUY TẦM – Tăng III, 265 .......................................................................117 20 Bệnh và thuốc - Kinh XUẤT LY GIỚI – Tăng III, 25.............................................................119 21 Chư Thiên nhắc hãy từ bỏ những bất chánh tư duy - Kinh Bất Chánh Tư Duy – Tương I, 446 .......................................................................124 22 Con đường thoát ly Tà tư duy - Kinh THOÁT LY – Tăng IV, 584........................................126 23 Các ông có nắm giữ nội xúc không - Kinh Xúc Chạm Biết Rõ – Tương II, 191 .....................128 24 Cách chọn thầy, chọn bạn - Kinh CẦN PHẢI THÂN CẬN – Tăng IV, 84 ..........................138 25 Cách chọn thầy, chọn chỗ tu - KINH KHU RỪNG – 17 Trung I, 239..............................146 26 Cần tư duy như thế nào - kinh Tư Lường – Tương II, 147 ................................................154 27 Cần tư duy ntn để chánh ngữ sanh khởi - Kinh Những Người Ở Veludvàra – Tương V, 517162 28 Cần tư duy ntn để thành tựu giới hạnh - KINH POTALIYA – 54 Trung II, 51 ......................171

CHÁNH TƯ DUY                                                              3

29 Cần xác định vị trí của ý để các dục không khởi lên - KINH BẤT ĐỘNG LỢI ÍCH – 106 Trung III, 97.............................................................191 30 Cẩn thận khen chê - Kinh TÁN THÁN – Tăng I, 713 .............................................................200 31 Hãy luôn luôn suy tư lời dạy ví dụ cái cưa - KINH VÍ DỤ CÁI CƯA – 21 Trung I, 277 .203 32 Hãy suy tầm Đây là khổ... - kinh Các Tầm – Tương V, 606 ................................................221 33 Hý luận vọng tưởng ám ảnh - KINH MẬT HOÀN – 18 Trung I, 247..............................224 34 KINH PHÁP MÔN CĂN BỔN – 1 Trung I, 9 .......................................................................237 35 KINH SONG TẦM – 19 Trung I, 261 .........248 36 KINH TƯ LƯỢNG – 15 Trung I, 219 .........257 37 KINH TẤT CẢ LẬU HOẶC – 2 Trung I, 19 .......................................................................269 38 Không thể chứng Sơ thiền nếu.. - Kinh THIỀN 2 – Tăng III, 238 ...........................................283 39 Kinh BA PHÁP – Tăng I, 204 ......................284

CHÁNH TƯ DUY                                                              4

40 Kinh CHÁNH KIẾN – Tăng I, 698 ..............285 41 Kinh CUNDA NGƯỜI THỢ RÈN – Tăng IV, 585.................................................................286 42 Kinh CÁC LẬU HOẶC – Tăng III, 175 ......298 43 Kinh KHỔ – Tăng III, 240 ...........................305 44 Kinh NIỆM CHẾT 2 – Tăng IV, 18 .............307 45 Kinh Người Khất Thực – Tương III, 168 .....311 46 Kinh SỢ HÃI TRONG TƯƠNG LAI 1 – Tăng II, 470 ............................................................318 47 Kinh SỢ HÃI TRONG TƯƠNG LAI 2 – Tăng II, 474 ............................................................322 48 Kinh SỢ HÃI TRONG TƯƠNG LAI 3 – Tăng II, 479 ............................................................327 49 Kinh SỢ HÃI TRONG TƯƠNG LAI 4 – Tăng II, 484 ............................................................332 50 Kinh SỰ XUẤT LY CỦA BẬC THÁNH 1 – Tăng IV, 576 .................................................336 51 Kinh TRANH LUẬN – Tăng I, 500 .............339 52 Kinh TRÁNH NÉ – Tăng I, 626 ..................342

CHÁNH TƯ DUY                                                           5

53 Kinh TĂNG THƯỢNG – Tăng I, 263 .........345 54 Kinh TẠI KUSINÀRA – Tăng I, 498 ..........351 55 Kinh VỊ BÀLAMÔN – Tăng I, 280 .............354 56 Muốn buộc tội người cần phải... - KINH PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567 ...........360 57 Nguyên nhân Tà tư duy sanh khởi - Kinh DO THAM SÂN SI – Tăng IV, 583 ...................362 58 Nguyên nhân khởi lên Tà tư duy và Chánh tư duy - KINH SAMANAMANDIKA – 78 Trung II, 437 ............................................................364 59 Nguyên nhân khởi lên Tà tư duy và Chánh tư duy - Kinh Có Nhân – Tương II, 263 ...........379 60 Nguyên nhân khởi lên các tư duy tầm - Kinh TÔN GIẢ SAMIDDHI – Tăng IV, 113 .......385 61 Người bất chánh và người chơn chánh - TIỂU KINH MÃN NGUYỆT – 110 Trung III, 145 .......................................................................389 61.1      – Bài kinh số 110 – Trung III, 145 ............. 389

CHÁNH TƯ DUY                                                              6

62 Nên hay không nên - KINH NÊN HÀNH TRÌ KHÔNG NÊN HÀNH TRÌ – 114 Trung III, 191 .......................................................................398 63 Nên hay không nên - Kinh CÁC TRƯỜNG HỢP – Tăng II, 40 ........................................425 64 Nên hay không nên - Kinh VAJJIYAMÀHITA – Tăng IV, 497 ..............................................428 65 Nếu có suy tư, hãy suy tư Đây là Khổ - Kinh Các Tầm – Tương V, 606 ....................................434 66 Sau khi chứng đạt 4 thiền - KINH ĐẠI KHÔNG – 122 Trung III, 301......................................440 67 Sân tầm - Món ăn ấy thuộc về ai - kinh Phỉ Báng – Tương I, 352 ..............................................456 68 Sân tầm - Những ai bị phỉ báng, không phỉ báng đối lại... - kinh Asurindaka – Tương I, 356 ..461 69 Sân tầm - Sát vật gì được lạc -kinh Dhananjàni – Tương I, 349 ..............................................464 70 Ta nói rằng sự khởi tâm rất có lợi ích cho các thiện pháp, còn nói gì.. - KINH ĐOẠN GIẢM – 8 Trung I, 97 .................................................468

CHÁNH TƯ DUY                                                              7

71 Thiện xảo trong hành tướng tâm - Kinh TÂM CỦA MÌNH 1 – Tăng IV, 363......................486 72 Thiện xảo về giới, xứ, duyên khởi, xứ và phi xứ - KINH ĐA GIỚI – 115 Trung III, 217 ........490 73 Thân viễn ly và Tâm viễn ly - Kinh VIỄN LY – Tăng II, 75.....................................................506 74 Thấy một binh đoàn đi vào trong củ sen - Kinh Tư Duy – Tương V, 648 ...............................508 75 Thầy chớ làm cho tự ngã trở thành thối nát - Kinh THỐI NÁT – Tăng I, 510 ....................512 76 Thế nào là ý thanh tịnh - Kinh THANH TỊNH 1 – Tăng I, 493 ..............................................515 77 Tu tập - 11 pháp của người chăn bò - Kinh NGƯỜI CHĂN BÒ – Tăng IV, 691 .............521 78 Tu tập - 3 pháp chạy vòng theo hổ trợ chánh tư duy - ĐẠI KINH BỐN MƯƠI – 117 Trung III, 237.................................................................534 79 Tu tập - 4 tinh cần - Kinh CHẾ NGỰ – Tăng I, 574.................................................................549 80 Tu tập - Cách Phản quan tự kỷ - KINH KHẤT THỰC THANH TỊNH – 151 Trung III, 655552

CHÁNH TƯ DUY                                                           8

81 Tu tập - Cách quán Ly dục tầm - ĐẠI KINH
KHỔ UẨN – 13 Trung I, 193 .......................561
82 Tu tập - Cách tu tập Chánh tư duy - KINH GIÁO
GIỚI LAHẦULA Ở RỪNG AMBÀLA – 61
Trung II, 171 .................................................577
83 Tu tập - Dục tư duy cần được quán chiếu ntn -
KINH BẤT ĐỘNG LỢI ÍCH – 106 Trung III,
97...................................................................591
84 Tu tập - Phải tư lường thế nào để chơn chánh
diệt khổ - Kinh Tư Lường – Tương II, 147 .600
85 Tu tập - Sau khi suy tư, thọ dụng một pháp -
KINH PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567 608
86 Tu tập - Suy nghĩ trước khi hành động - KINH
PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567 ...........612
87 Tu tập - Thường quán sát sự vi phạm của mình
- Kinh TÔN GIẢ UTTARA – Tăng III, 504 613
88 Tu tập - Tác ý về 5 xuất ly giới - Kinh XUẤT
LY – Tăng II, 703 .........................................620
89 Tu tập - Tưởng đoạn tận - Kinh
GIRIMÀNANDA – Tăng IV, 384 ...............623

CHÁNH TƯ DUY                                                            9

90 Tu tập - Vô sân tư duy - Kinh TRỪ KHỬ HIỀM HẬN 1 – Tăng II, 613 ...................................631 91 Tu tập - Đi, đứng, ngồi, nằm tẩy sạch tà tư duy - Kinh HÀNH – Tăng I, 572 ...........................639 92 Tu tập - Đoạ tầm pháp môn - KINH AN TRÚ TẦM – 20 Trung I, 269 ................................642 93 Tư duy của bậc Chân nhân - KINH CHÂN NHÂN – 113 Trung III, 175 .........................649 94 Tư duy là nghiệp đã hình thành - Kinh NGỌC MA NI – Tăng IV, 617 .................................663 95 ĐẠI KINH NGƯỜI CHĂN BÒ – 33 Trung I, 481.................................................................675 96 Đạo hành an tịnh - Kinh KHAM NHẪN 1 – Tăng II, 104...................................................689

CHÁNH TƯ DUY                                                           10

DẪN NHẬP

1. Lời giới thiệu
 Sau khi nhận thấy tính thực tế, gần gũi, dễ hiểu và trí
tuệ tuyệt diệu trong những bài kinh của bộ ĐẠI TẠNG
KINH VIỆT NAM do Hoà Thượng Thích Minh Châu
dịch trực tiếp từ Kinh Tạng Pali, chúng tôi nhận thấy
rằng những bộ kinh này là những thực tế tuyệt diệu
trong cuộc sống và nếu những bài kinh này không
được tiếp cận và áp dụng trong cộng đồng Phật tử thì
thật là một thiệt thòi cho những người con của Phật.
 Ví như một người khi nếm được hương vị tuyệt vời của
một chiếc bánh ngon, lòng nghĩ tới những người thân
thương của mình và đem đến mời họ cùng ăn với
mình, đó chính là tâm niệm của chúng tôi khi thực
hiện công việc này. Chúng tôi với tấm lòng chân thành
sâu sắc cầu mong cho mọi người cùng có thể tiếp cận
được với Kinh Tạng Pali (kinh Nikaya) và tìm được
chân đứng trong bộ kinh này.
 Vì vậy, nhằm giới thiệu bộ kinh Nikaya đến với cộng
đồng Phật tử ở khắp nơi và nhằm giúp cho quý đạo
hữu dễ dàng tiếp cận với kinh Nikaya nên trong phiên
bản vi tính này chúng tôi đã mạo muội cẩn thận đánh

CHÁNH TƯ DUY                                             11

dấu, tô màu những điểm căn bản và trọng tâm trong
các bài kinh để quý đọc giả có thể nhanh chóng nắm
hiểu được nội dung, ý nghĩa và những điểm quan
trọng của bài kinh. Công việc này đã được chúng tôi
thực hiện dựa trên sự thấy biết và kinh nghiệm thực
hành của bản thân, quý đạo hữu cố gắng đọc đi đọc
lại và suy nghiệm kỹ từng lời kinh rồi đem áp dụng
thực hành để có thể tự mình thành tựu Tuệ giác như
Đức Phật đã chỉ dạy.
2. Lợi ích của việc nghiên cứu học hỏi bộ kinh này là gì?
 Đi thẳng vào lời dạy của Đức Phật, tiếp cận trực tiếp
với những lời dạy nguyên chất của Đức Phật khi Ngài
còn tại thế, tránh được sự truyền tải ý nghĩa giáo
pháp có khi đúng, có khi lệch của các vị này vị kia,
tránh được việc đến với đạo Phật nhưng nhìn nhận
và hiểu biết đạo Phật thông qua lăng kính của người
khác.
 Biết được với những sự kiện đã từng xảy ra trong thời
kỳ Đức Phật còn tại thế như: hoàn cảnh xã hội thời
đó, đời sống thực tế của Đức Phật và các cuộc thuyết
giảng Chánh Pháp của Ngài.
 Trí tuệ được mở rộng, biết được đôi phần về trí tuệ
thâm sâu vi diệu của Đức Phật qua các bài thuyết

CHÁNH TƯ DUY                                            12

giảng của Ngài và qua các cuộc cật vấn, chất vấn của
ngoại đạo.
 Được làm quen với các Pháp học và Pháp hành mà
Đức Phật đã trình bày dưới nhiều hình thức đa dạng
khác nhau. Học hỏi được nhiều cách tu tập, nhiều
phương diện tu tập, không bị hạn chế bó buộc trong
một phương diện tu tập theo một trường phái nào.
 Có được một cái nhìn trực tiếp, trực diện đối với
Chánh Pháp, giúp cho người tu tập không đi lệch ra
ngoài Chánh Pháp, không làm uổng phí thời gian và
công sức mà người tu tập đã bỏ ra để nghiên cứu tìm
hiểu học hỏi và thực hành Phật Pháp, giúp cho nhiệt
tình và ước nguyện của người tu học chân chánh được
thành đạt, có kết quả tốt đẹp và lợi ích thiết thực ngay
trong đời sống hiện tại.
 Có được đầy đủ những phương tiện để thực hiện Pháp
học vàPháp hành, biết rõ những gì mình cần phải làm
trên con đường đi đến sự chấm dứt khổ đau.
 Trong khi đọc, nghe, nghiên cứu, học hỏi các bản
kinh thì tâm được an trú vào trong Chánh Tri Kiến,
tham sân si được vắng mặt trong lúc ấy, tâm được an
trú vào trong Chánh Pháp.

CHÁNH TƯ DUY                                             13

 Ngay trong hiện tại gieo kết được những thiện duyên tốt lành đối với Chánh Pháp của Đức Phật, có thể thẳng tiến đến việc tu tập sự giải thoát sanh tử ngay trong kiếp hiện tại. Nhưng nếu ngay trong hiện tại không đạt được sự giải thoát thì những thiện duyên này sẽ giúp được cho các đời sau: khi được sanh ra, tâm luôn hướng về sự tìm cầu Chánh Pháp, yêu thích tìm kiếm những lời dạy nguyên gốc của Đức Phật, và đồng thời tâm cũng luôn hướng về sự không ưa thích đối với các tà Pháp, tránh xa các tà thuyết không chân chánh, không có cảm xúc cảm tình đối với các tà đạo, tránh được các con đường tu tập sai lệch làm uổng phí công sức và tâm nguyện của người tu tập mà vẫn không đạt được sự giải thoát khổ đau.  Trong quá trình học hỏi nghiên cứu cẩn thận các bản kinh này thì Chánh Tri Kiến đi đến thành tựu đầy đủ, Giới Hạnh đi đến thành tựu đầy đủ, ba kiết sử Thân Kiến, Hoài Nghi, Giới Cấm Thủ được đoạn tận, chứng được Dự Lưu Quả, là bậc Dự Lưu, chỉ còn tái sanh tối đa là bảy lần giữa chư Thiên và loài người, không còn bị đọa vào trong các đường ác sanh như địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh.  Khi thân hoại mạng chung nếu bị thất niệm, tâm không được tỉnh giác, thì khi tái sanh đời sau, lúc đầu

CHÁNH TƯ DUY                                            14

không nhớ được đạo pháp, nhưng sau đó sẽ có những
nhân duyên đưa đến giúp cho tâm trí từ từ nhớ lại và
tiếp tục tu tập trong vòng tối đa bảy lần tái sanh là sẽ
đi đến sự chứng đạt được tâm hoàn toàn tịch lặng
thoát ly sanh tử, thoát ly đau khổ, thoát khỏi mọi ràng
buộc, phiền não đối với năm thủ uẩn.
3. Lòng tri ân
 Chúng ta, những người đến với đạo thoát ly sanh tử
của Đức Phật sau khi Ngài nhập diệt đã trên 2500
năm, nhưng may mắn quá lớn cho chúng ta đó là việc
chúng ta vẫn còn được thấy, được gặp, được học hỏi
và được hành trì theo những bản kinh nguyên chất
truyền thống của Đức Phật. Xin hạnh phúc tri ân sự
may mắn này của mình và xin chân thành vô lượng
cung kính tri ân Hòa Thượng Thích Minh Châu,
người đã bỏ nhiều thời gian, nhiều tâm huyết để làm
cho Chánh Pháp được sáng tỏ đối với những người
con của Đức Phật tại Việt Nam.
 Xin chân thành cung kính cúi đầu tri ân Hoà Thượng
- vị ân sư của Phật tử Việt Nam.

Pháp quốc, ngày 05 tháng 07 năm 2014 Người trình bày - Chơn Tín Toàn

CHÁNH TƯ DUY                                               15

CHÁNH TƯ DUY   16

1      Định nghĩa - Thế nào là chánh tư duy - KINH PHÂN BIỆT VỀ SỰ THẬT – 141 Trung III, 559

KINH PHÂN BIỆT VỀ SỰ THẬT (Saccavibhangacitta suttam) – Bài kinh số 141 – Trung III, 559

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Baranasi (Ba la nại), Isipatana (chỗ chư Tiên đọa), tại Migadaya (Lộc Uyển). Tại đấy Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– "Này các Tỷ-kheo".

– "Bạch Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– Vô thượng Pháp luân đã được Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chuyển vận ở vườn Lộc Uyển, chỗ chư Tiên đọa, tại Ba-la-nại. Không một Sa-môn, Bà-là-môn, chư Thiên, Ma (vương), Phạm thiên hay một ai ở đời có thể chận đứng, chuyển vận ngược lại, tức là sự khai thị, tuyên thuyết, thi thiết,

CHÁNH TƯ DUY                                         17

kiến lập, mở rộng, phân biệt, hiển lộ bốn Thánh- đế.

Thế nào là bốn? Sự khai thị, tuyên thuyết, thi
thiết, kiến lập, mở rộng, phân biệt, hiển lộ Khổ
Thánh đế; sự khai thị, tuyên thuyết.. về Tập khổ
Thánh đế; sự khai thị, tuyên thuyết... về Khổ diệt
Thánh đế; sự khai thị, tuyên thuyết... về Khổ diệt đạo
Thánh đế.

Vô thượng Pháp luân, này các Tỷ-kheo, đã được
Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chuyển
vận ở vườn Lộc Uyển, chỗ chư Tiên đọa, tại Ba la
nại. Không một Sa-môn, Bà-la-môn .. hay một ai ở
đời có thể chận đứng.. tức là sự khai thị, tuyên
thuyết.. bốn Thánh đế.

Này các Tỷ-kheo, hãy thân cận Sariputta và
Moggallana, Này các Tỷ-kheo, hãy gần gũi Sariputta
và Moggallana; các vị ấy là những Tỷ-kheo hiền trí
(pandita), là những vị sách tấn các đồng Phạm hạnh.
Như một sanh mẫu, này các Tỷ-kheo, như vậy là
Sariputta! Như một dưỡng mẫu, như vậy là
Moggalana! Này các Tỷ-kheo, Sariputta hướng dẫn
đến quả Dự lưu, còn Moggallana hướng dẫn đến
tối thượng nghĩa. Này Tỷ-kheo, Sariputta có thể
khai thị, tuyên thuyết, thi thiết, kiến lập, mở rộng,

CHÁNH TƯ DUY                                        18

phân biệt hiển lộ một cách rộng rãi bốn Thánh đế.

Thế Tôn nói như vậy; nói như vậy xong, Thiện Thệ từ chỗ ngồi đứng dậy và đi vào tinh xá.

Tại đấy, Tôn giả Sariputta, sau khi Thế Tôn đi không bao lâu, liền gọi các Tỷ-kheo:

– "Này chư Hiền".

– "Thưa vâng, Hiền giả". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả Sariputta. Tôn giả Sariputta nói như sau:

– Chư Hiền, Vô thượng Pháp luân đã được Thế
Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chuyển vận ở
vườn Lộc Uyển, chỗ chư Tiên đọa, tại Ba la nại... sự
khai thị, tuyên thuyết, thi thiết, kiến lập, mở rộng,
phân biệt, hiển lộ về Khổ diệt đạo Thánh đế.

 Và này chư Hiền, thế nào là Khổ Thánh đế?

 Sanh là khổ, già là khổ, (bệnh là khổ), chết là
khổ, sầu, bi, khổ, ưu, não là khổ; cầu không
được là khổ. Tóm lại năm thủ uẩn là khổ.
 Này chư Hiền, thế nào là sanh? Mỗi mỗi hạng
chúng sanh, trong từng giới loại, sự xuất sản,
xuất sanh, xuất thành, tái sanh của chúng, sự

CHÁNH TƯ DUY                                        19

xuất hiện các uẩn, sự hoạch đắc các căn. Này
chư Hiền, như vậy gọi là sanh.
 Này chư Hiền, thế nào là già? Mỗi mỗi hạng
chúng sanh, trong từng giới loại, sự niên lão, sự
hủ hoại, trạng thái rụng răng, trạng thái tóc bạc,
da nhăn, tuổi thọ rút ngắn, các căn hủy hoại.
Này chư Hiền, như vậy gọi là già.
 Này chư Hiền, thế nào là chết? Mỗi mỗi hạng
chúng sanh trong từng giới loại, sự tạ thế, sự từ
trần, thân hoại, sự diệt vong, sự chết, sự tử
vong, thời đã đến, các uẩn đã tận diệt, sự vất bỏ
tử thi. Này chư Hiền như vậy gọi là chết.
 Này chư Hiền, thế nào là sầu? Này chư Hiền,
với những ai gặp phải tai nạn này hay tai nạn
khác; với những ai cảm thọ sự đau khổ này hay
sự đau khổ khác, sự sầu của người ấy. Này chư
Hiền, như vậy gọi là sầu.
 Này chư Hiền, thế nào là bi? Này chư Hiền, với
những ai gặp phải tai nạn này hay tai nạn khác;
với những ai cảm thọ sự đau khổ này hay sự
đau khổ khác, sự bi ai, sự bi thảm, sự than van,
sự than khóc, sự bi thán, sự bi thống của người
ấy. Này chư Hiền, như vậy gọi là bi.

CHÁNH TƯ DUY                                       20

 Này chư Hiền, thế nào là khổ? Này chư Hiền,
sự đau khổ về thân, sự không sảng khoái về
thân, sự đau khổ do thân cảm thọ, sự không
sảng khoái do thân cảm thọ. Này chư Hiền, như
vậy gọi là khổ.
 Này chư Hiền, thế nào là ưu? Này chư Hiền,
sự đau khổ về tâm, sự không sảng khoái về tâm,
sự đau khổ do tâm cảm thọ, sự không sảng
khoái do tâm cảm thọ. Này chư Hiền, như vậy
gọi là ưu.
 Này chư Hiền, thế nào là não? Này chư Hiền,
với những ai gặp tai nạn này hay tai nạn khác;
với những ai cảm thọ sự đau khổ này hay sự
đau khổ khác, sự áo não, sự bi não, sự thất
vọng, sự tuyệt vọng của người ấy. Này chư
Hiền, như vậy gọi là não.
 Này chư Hiền, thế nào là cầu bất đắc khổ? Này
chư Hiền, chúng sanh bị sanh chi phối, khởi sự
mong cầu: "Mong rằng ta khỏi bị sanh chi phối!
Mong rằng ta khỏi phải đi thác sanh". Lời
mong cầu ấy không được thành tựu. Như vậy
gọi là cầu bất đắc khổ. Này chư Hiền, chúng
sanh bị già chi phối... chúng sanh bị bệnh chi
phối... chúng sanh bị chết chi phối... chúng
sanh bị sầu, bi, khổ, ưu, não chi phối, khởi sự

CHÁNH TƯ DUY                                    21

mong cầu: "Mong rằng ta khỏi bị sầu, bi, khổ,
ưu, não chi phối!" Mong rằng ta khỏi đương
chịu sầu, bi, khổ, ưu não!" Lời mong cầu ấy
không được thành tựu. Như vậy gọi là cầu bất
đắc khổ.
 Này chư Hiền, như thế nào là tóm lại, năm thủ
uẩn là khổ? Như sắc thủ uẩn, thọ thủ uẩn, tưởng
thủ uẩn, hành thủ uẩn, thức thủ uẩn. Này chư
Hiền, như vậy tóm lại, năm thủ uẩn là khổ.

 Này chư Hiền, thế nào là Khổ tập Thánh đế? Sự
tham ái đưa đến tái sanh, câu hữu với hỷ và tham,
tìm cầu hỷ lạc chỗ này chỗ kia; như dục ái, hữu ái,
vô hữu ái. Này chư Hiền, như vậy gọi là Khổ tập
Thánh đế.

 Này chư Hiền, và thế nào là Khổ diệt Thánh đế?
Sự diệt tận không còn luyến tiếc tham ái ấy, sự xả
ly, sự khí xả, sự giải thoát, sự vô nhiễm (tham ái
ấy). Này chư Hiền, như vậy gọi là Khổ diệt Thánh
đế.

 Này chư Hiền, thế nào là Khổ diệt đạo Thánh
đế? Đó là Thánh đạo tám ngành, tức là chánh tri
kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh nghiệp,
chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh
định.

CHÁNH TƯ DUY                                       22

 Này chư Hiền, thế nào là chánh tri kiến? Này
chư Hiền, tri kiến về Khổ, tri kiến về Khổ tập,
tri kiến về Khổ diệt, tri kiến về Khổ diệt đạo.
Này chư Hiền, như vậy gọi là chánh tri kiến.

 Này chư Hiền, thế nào là chánh tư duy? Tư duy về ly dục, tư duy về vô sân, tư duy về bất hại. Này chư Hiền, như vậy gọi là chánh tư duy.

 Này chư Hiền, thế nào là chánh ngữ? Tự chế
không nói láo, tự chế không nói hai lưỡi, tự chế
không ác khẩu, tự chế không nói lời phù phiến.
Này chư Hiền, như vậy gọi là chánh ngữ.

 Này chư Hiền, thế nào là chánh nghiệp? Tự
chế không sát sanh, tự chế không trộm cắp, tự
chế không tà dâm. Này chư Hiền, như vậy gọi
là chánh nghiệp.

 Này chư Hiền, thế nào là chánh mạng? Này
chư Hiền, ở đây vị Thánh đệ tử từ bỏ tà mạng,
sinh sống bằng chánh mạng. Này chư Hiền,
như vậy gọi là chánh mạng.

 Này chư Hiền, và thế nào là chánh tinh tấn? Này chư Hiền, ở đây Tỷ-kheo, đối với các ác, bất thiện pháp chưa sanh, khởi lên ý muốn

CHÁNH TƯ DUY                                     23

không cho sanh khởi; vị này nỗ lực, tinh tấn,
quyết tâm, trì chí. Đối với cái ác, bất thiện pháp
đã sanh, khởi lên ý muốn trừ diệt; vị này nỗ lực,
tinh tấn, quyết tâm, trì chí. Đối với các thiện
pháp chưa sanh, khởi lên ý muốn khiến cho
sanh khởi; vị này nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm, trì
chí. Đối với các thiện pháp đã sanh khởi, khởi
lên ý muốn khiến cho an trú, không cho băng
hoại, khiến cho tăng trưởng, phát triển, viên
mãn; vị này nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm, trì chí.
Này chư Hiền, như vậy gọi là chánh tinh tấn.

 Này chư Hiền, thế nào là chánh niệm? Này
chư Hiền, ở đây, Tỷ-kheo sống quán thân trên
thân, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, để chế
ngự tham ưu ở đời... trên các cảm thọ... trên các
tâm... quán pháp trên các pháp, nhiệt tâm tỉnh
giác, chánh niệm để chế ngự tham ưu ở đời.
Này chư Hiền, như vậy gọi là chánh niệm.

 Này chư Hiền, thế nào là chánh định? Này
chư Hiền, ở đây, Tỷ-kheo ly dục, ly ác bất thiện
pháp, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng
thái hỷ lạc do ly dục sanh, với tầm, với tứ. (Vị
Tỷ-kheo ấy) diệt tầm, diệt tứ, chứng và trú
Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định
sanh, không tầm, không tứ, nội tĩnh nhất tâm,

CHÁNH TƯ DUY                                       24

(Tỷ-kheo) ly hỷ trú xả, chánh niệm, tỉnh giác,
thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là xả
niệm lạc trú, chứng và trú Thiền thứ ba (Tỷ-
kheo ấy) xả lạc, xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ
trước, chứng và trú Thiền thứ tư, không khổ,
không lạc, xả niệm thanh tịnh. Này chư Hiền,
như vậy gọi là chánh định.

Này chư Hiền, như vậy gọi là Khổ diệt đạo Thánh đế.

Chư Hiền, Vô thượng Pháp luân đã được Thế
Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chuyển vận ở
vườn Lộc Uyển, chỗ chư Tiên đọa, tại Ba-la-nại,
Không một Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên, Ma
(vương), Phạm thiên hay một ai ở đời có thể chuyển
vận ngược lại, tức là sự khai thị, tuyên thuyết, thi
thiết, kiến lập, mở rộng, phân biệt, hiển lộ bốn Thánh
đế.

Tôn giả Sariputta thuyết giảng như vậy. Các Tỷ- kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Tôn giả Sariputta dạy.

CHÁNH TƯ DUY                                        25

2      10 nghiệp - Kinh SỰ XUẤT LY CỦA BẬC THÁNH 1 – Tăng IV, 576

SỰ XUẤT LY CỦA BẬC THÁNH 1 – Tăng IV, 576

1. (Xem kinh 119, số 1, từ: Lúc bấy giờ... cho đến Thế Tôn nói như sau).

2. Ở đây, này Bà-la-môn, vị Thánh đệ tử suy xét như sau:

- "Sát sanh đưa đến ác dị thục trong đời này và
trong đời sau". Sau khi suy xét như vậy, vị ấy
từ bỏ sát sanh, ra khỏi sát sanh...
- "Lấy của không cho đưa đến ác dị thục... từ bỏ
lấy của không cho, ra khỏi lấy của không cho..
- Tà hạnh trong cái dục, đưa đến ác dị thục trong
đời này và trong đời sau... từ bỏ tà hạnh trong
các dục, ra khỏi tà hạnh trong các dục...
- Nói láo đưa đến ác dị thục... từ bỏ nói láo, ra
khỏi nói láo...
- Nói hai lưỡi đưa đến ác dị thục... từ bỏ nói hai
lưỡi, ra khỏi nói hai lưỡi...
- Nói ác khẩu đưa đến ác dị thục... từ bỏ nói ác
khẩu, ra khỏi nói ác khẩu...

CHÁNH TƯ DUY                                        26

- Nói lời phù phiếm đưa đến ác dị thục... từ bỏ
nói lời phù phiếm, ra khỏi nói lời phù phiếm...
- Tham dục đưa đến ác dị thục... từ bỏ tham dục,
ra khỏi tham dục...
- Sân đưa đến ác dị thục… từ bỏ sân, ra khỏi
sân…
- Tà kiến đưa đến ác dị thục trong đời này và
trong đời sau". Vị ấy sau khi suy xét như vậy,
từ bỏ tà kiến, ra khỏi tà kiến.

Như vậy, này Bà-la-môn, là sự xuất ly trong Luật của bậc Thánh.

3. Thưa Tôn giả, sai khác là sự xuất ly của các Bà-
la-môn, sai khác là sự xuất ly trong Luật của bậc
Thánh. Thưa Tôn giả Gotama, sự xuất ly của các Bà-
la-môn không đáng giá một phần mười sáu sự xuất
ly trong Luật của bậc Thánh. Thật vi diệu thay, Tôn
giả Gotama...! Xin Tôn giả Gotama bắt đầu từ nay
nhận con làm đệ tử cư sĩ. Từ này cho đến mạng
chung, con trọn đời quy ngưỡng.

SỰ XUẤT LY CỦA BẬC THÁNH 2 – Tăng IV, 577

CHÁNH TƯ DUY                                     27

1. Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng về sự xuất ly của bậc Thánh...

Thế Tôn nói như sau:

- Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sự xuất ly của bậc Thánh?

2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử suy xét
như sau: "Sát sanh đưa đến ác dị thục ngay trong hiện
tại và trong tương lai". Sau khi suy xét như vậy, vị
ấy từ bỏ sát sanh, ra khỏi sát sanh... Tà kiến đưa đến
ác dị thục ngay trong hiện tại và trong tương lai. Sau
khi suy xét như vậy, vị ấy từ bỏ tà kiến, ra khỏi tà
kiến.

Này các Tỷ-kheo, đây là sự xuất ly của bậc Thánh.

CHÁNH TƯ DUY                                        28

3        10 pháp cần phải luôn quán sát - Kinh CÁC PHÁP – Tăng IV, 357

CÁC PHÁP – Tăng IV, 357

1. - Này các Tỷ-kheo, có mười pháp này, vị xuất gia phải luôn luôn quán sát.

2. Thế nào là mười?

Người xuất gia phải luôn luôn quán sát:

1. "Ta nay đi đến tình trạng là người không có
giai cấp" (mất hết giai cấp).
2. "Đời sống của ta tùy thuộc vào người khác."
3. "Nay cử chỉ uy nghi của ta cần phải thay đổi "
4. "Không biết tự ngã có chỉ trích ta về giới hạnh
không? "
5. "Không biết các đồng Phạm hạnh có trí, sau
khi tìm hiểu, có chỉ thích ta về giới hạnh
không? "
6. "Mọi sự vật khả ái, khả ý của ta bị đổi khác, bị
biến hoại".
7. "Ta là chủ của nghiệp, là thừa tự của nghiệp,
là thai tạng của nghiệp, là bà con của nghiệp,
là chỗ quy hướng của nghiệp. Phàm nghiệp gì
ta sẽ làm, thiện hay ác ta sẽ thừa tự nghiệp ấy".

CHÁNH TƯ DUY                                          29

8.  "Đêm ngày trôi qua bên ta và nay ta đã thành
người như thế nào?
9. "Ta cần phải cố gắng hoan hỷ trong ngôi nhà
trống không hay không? "
10. "Ta có chứng được pháp Thượng nhân, tri kiến
thù thắng xứng đáng bậc Thánh không, để đến
những ngày cuối cùng, các đồng Phạm hạnh có
hỏi, ta sẽ không có xấu hổ? "

Này các Tỷ-kheo, mười pháp này, vị xuất gia cần phải luôn luôn quán sát.

CHÁNH TƯ DUY                                    30

4        10 trường hợp hiềm hận - Kinh NHỮNG TRƯỜNG HỢP HIỀM HẬN – Tăng IV, 441

NHỮNG TRƯỜNG HỢP HIỀM HẬN – Tăng IV, 441

1. - Này các Tỷ-kheo, có mười trường hợp hiềm hận. Thế nào là mười?

Hiềm hận được kết thành, khi nghĩ rằng:

1.  "Nó đã làm hại ta".
2. "Nó đang làm hại ta".
3. "Nó sẽ làm hại ta”.
4. "Nó đã làm hại người ta yêu, người ta mến..."
5. "Nó đang làm hại người ta yêu, hại người ta
mến..."
6. "Nó sẽ làm hại người ta yêu, người ta mến".
7. " Nó đã làm lợi cho người ta không yêu, người
ta không mến".
8. " Nó đang làm lợi cho người ta không yêu,
người ta không mến".
9. "Nó sẽ làm lợi cho người ta không yêu, người
ta không mến".
10. Làm cho vị ấy tức giận không có lý do.

CHÁNH TƯ DUY                                      31

Này các Tỷ-kheo, có mười trường hợp hiềm hận này.

NHIẾP PHỤC HIỀM HẬN – Tăng IV, 442

1. - Này các Tỷ-kheo, có mười nhiếp phục hiềm hận này, thế nào là mười?

Hiềm hận được nhiếp phục, khi nghĩ rằng:

1. "Nó đã làm hại ta, nhưng lợi ích từ đâu đến khi
nghĩ như vậy?"
2. "Nó đang làm hại ta, nhưng lợi ích từ đâu đến
khi nghĩ như vậy.
3. "Nó sẽ làm hại ta, nhưng lợi ích từ đâu đến khi
ta nghĩ như vậy?
4. "Nó đã làm hại người ta yêu, người ta mến..
5. "Nó đang làm hại người ta yêu... người ta
mến...
6. "Nó sẽ làm hại người ta yêu, người ta mến,
7. "Nó đã làm lợi cho người ta không yêu, người
ta không mến".
8. "Nó đang làm lợi cho người ta không yêu,
người ta không mến".
9. "Nó sẽ làm lợi cho người ta không yêu, người
ta không mến", nhưng lợi ích từ đâu đến khi
nghĩ như vậy?

CHÁNH TƯ DUY                                      32

10.   Không làm cho vị ấy tức giận không có lý do.

Này các Tỷ-kheo, có mười trường hợp nhiếp phục được hiềm hận.

CHÁNH TƯ DUY                                       33

5        18 suy tư - KINH PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567

KINH PHÚNG TỤNG – Bài kinh số 33 – Trường II, 567 (Trích đoạn)

1.   Sáu suy tư đến hỷ:

   Khi mắt thấy sắc, hoan hỷ khởi lên, sắc
ấy được suy tư. Khi tai nghe tiếng... Khi
mũi ngửi hương... Khi lưỡi nếm vị... Khi
thân chạm xúc... Khi ý nhận pháp, hoan
hỷ khởi lên, pháp ấy được suy tư.

2.   Sáu suy tư đến ưu:

   Khi mắt thấy sắc, ưu khởi lên, sắc ấy được suy tư... như trên... khi ý nhận pháp, ưu khởi lên, pháp ấy được suy tư.

3.   Sáu suy tư đến xả:

   Khi mắt thấy sắc, xả khởi lên, sắc ấy được
suy tư... Khi tai nghe tiếng... Khi mũi
ngửi hương... Khi lưỡi nếm vị... Khi thân
chạm xúc... Khi ý nhận pháp, xả khởi lên,

CHÁNH TƯ DUY                                            34

pháp ấy được suy tư.

CHÁNH TƯ DUY                   35

6        4 bất hành xứ hạnh - KINH PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567

KINH PHÚNG TỤNG – Bài kinh số 33 – Trường II, 567 (Trích đoạn)

1.   Bốn bất hành xứ hạnh:

- Tham dục bất hành xứ hạnh,

- Sân bất hành xứ hạnh,

- Si bất hành xứ hạnh,

- Bố úy bất hành xứ hạnh.

CHÁNH TƯ DUY                              36

7        4 y chỉ - KINH PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567

KINH PHÚNG TỤNG – Bài kinh số 33 – Trường II, 567 (Trích đoạn)

2.   Bốn y chỉ:

Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ-kheo:

- Sau khi suy nghĩ, thọ dụng;

- Sau khi suy nghĩ, nhẫn thọ;

- Sau khi suy nghĩ, viễn ly;

- Sau khi suy nghĩ, khiển trừ.

CHÁNH TƯ DUY                                     37

8      4 điều không thể nghĩ được - Kinh KHÔNG CÓ THỂ NGHĨ ĐƯỢC – Tăng I, 706

KHÔNG CÓ THỂ NGHĨ ĐƯỢC – Tăng I, 706

 Có bốn điều này không thể nghĩ đến được, này các Tỷ-kheo, nếu nghĩ đến, thời người suy nghĩ có thể đi đến cuồng loạn và thống khổ. Thế nào là bốn?

- Phật giới của các đức Phật, không thể nghĩ đến
được, nếu nghĩ đến, thời người suy nghĩ có thể
đi đến cuồng loạn và thống khổ.
- Thiền giới của người ngồi Thiền, không thể
nghĩ được, nếu nghĩ đến, thời người suy nghĩ
có thể đi đến cuồng loạn và thống khổ.
- Quả dị thục của nghiệp, không thể nghĩ đến
được, nếu nghĩ đến, thời người suy nghĩ có thể
đi đến cuồng loạn và thống khổ.
- Tâm tư thế giới, không thể nghĩ đến được, nếu
nghĩ đến thời có thể đi đến cuồng loạn và thống
khổ.

Có bốn điều này không thể nghĩ đến được, này các Tỷ-kheo, nếu nghĩ đến, thời có thể đi đến cuồng loạn và thống khổ.

CHÁNH TƯ DUY                                       38

CHÁNH TƯ DUY   39

9        40 nghiệp - Kinh MƯỜI PHÁP – Tăng IV, 634

MƯỜI PHÁP – Tăng IV,634

1. Thành tựu mười pháp, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục

2. Thế nào là mười?

1.  Sát sanh.
2. Lấy của không cho.
3. Tà hạnh trong các dục.
4. Nói láo.
5. Nói hai lưỡi.
6. Nói lời thô ác.
7. Nói lời phù phiếm.
8. Tham ái.
9. Sân tâm.
10. Tà kiến.

Thành tựu mười pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục.

3. Thành tựu mười pháp, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng được sanh lên Thiên giới.

4. Thế nào là mười?

CHÁNH TƯ DUY                                   40

1.  Từ bỏ sát sanh.
2. Từ bỏ lấy của không cho.
3. Từ bỏ tà hạnh trong các dục.
4. Từ bỏ nói láo.
5. Từ bỏ nói hai lưỡi.
6. Từ bỏ nói lời thô ác.
7. Từ bỏ nói lời phù phiếm.
8. Không tham.
9. Không sân.
10. Tâm chánh kiến.

Thành tựu mười pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng được sanh lên Thiên giới.

HAI MƯƠI PHÁP – Tăng IV,635

1. Thành tựu hai mươi pháp, như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục.

2. Thế nào là hai mươi?

- Tự mình sát sanh, khuyến khích người khác
sát sanh;
- Tự mình lấy của không cho, khuyến khích
người khác lấy của không cho;

CHÁNH TƯ DUY                                   41

- Tự mình tà hạnh trong các dục; khuyến khích
người khác tà hạnh trong các dục;
- Tự mình nói láo và khuyến khích người khác
nói láo;
- Tự mình nói hai lưỡi và khuyến khích người
khác nói hai lưỡi;
- Tự mình nói lời thô ác và khuyến khích người
khác nói lời thô ác;
- Tự mình nói lời phù phiếm và khuyến khích
người khác nói lời phù phiếm;
- Tự mình tham và khuyến khích người khác
tham;
- Tự mình có sân tâm và khuyến khích người
khác có sân tâm;
- Tự mình có tà kiến và khuyến khích người khác
có tà kiến.

Thành tựu hai mươi pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục.

3. Thành tựu hai mươi pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng được sanh lên Thiên giới.

4. Thế nào là hai mươi?

- Tự mình từ bỏ sát sanh và khuyến khích người khác từ bỏ sát sanh;

CHÁNH TƯ DUY                                   42

- Tự mình từ bỏ lấy của không cho, khuyến
khích người khác từ bỏ lấy của không cho;
- Tự mình từ bỏ tà hạnh trong các dục; khuyến
khích người khác từ bỏ tà hạnh trong các dục;
- Tự mình từ bỏ nói láo và khuyến khích người
khác từ bỏ nói láo;
- Tự mình từ bỏ nói hai lưỡi và khuyến khích
người khã từ bỏ nói hai lưỡi;
- Tự mình từ bỏ nói lời thô ác và khuyến khích
người khác từ bỏ nói lời thô ác;
- Tự mình từ bỏ nói lời phù phiếm và khuyến
khích người khác từ bỏ nói lời phù phiếm;
- Tự mình không tham và khuyến khích người
khác không tham;
- Tự mình không có sân tâm và khuyến khích
người khác không có sân tâm;
- Tự mình có chánh kiến và khuyến khích người
khác có chánh kiến.

Thành tựu hai mươi pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng được sanh lên Thiên giới.

BA MƯƠI PHÁP – Tăng IV,636

CHÁNH TƯ DUY                                   43

1. Thành tựu ba mươi pháp, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục.

2. Thế nào là ba mươi?

1.  Tự mình sát sanh.
2. Khuyến khích người khác sát sanh.
3. Và tùy thuận sát sanh.
4. Tự mình lấy của không cho.
5. Khuyến khích người khác lấy của không cho.
6. Và tùy thuận lấy của không cho.
7. Tự mình tà hạnh trong các dục.
8. Khuyến khích người khác tà hạnh trong các
dục.
9. Và tùy thuận tà hạnh trong các dục.
10. Tự mình nói láo.
11. Khuyến khích người khác nói láo.
12. Và tùy thuận nói láo.
13. Tự mình nói hai lưỡi.
14. Khuyến khích người khác nói hai lưỡi.
15. Và tùy thuận nói hai lưỡi.
16. Tự mình nói lời thô ác.
17. Khuyến khích người khác nói lời thô ác.
18. Và tùy thuận nói lời thô ác.
19. Tự mình nói lời phù phiếm.
20. Khuyến khích người khác nói lời phù phiếm.
21. Và tùy thuận nói lời phù phiếm.

CHÁNH TƯ DUY                                  44

22. Tự mình có tham.
23. Khuyến khích người khác có tham.
24. Và tùy thuận có tham.
25. Tự mình có sân tâm.
26. Khuyến khích người khác có sân tâm.
27. Và tùy thuận sân tâm.
28. Tự mình có tà kiến.
29. Khuyến khích người khác có tà kiến.
30. Và tùy thuận tà kiến.

Thành tựu với ba mươi pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục.

3. Thành tựu với ba mươi pháp này, này các Tỷ- kheo, như vậy tương xứng được sanh lên Thiên giới.

4. Thế nào là ba mươi?

1. Tự mình từ bỏ sát sanh.
2. Khuyến khích người khác từ bỏ sát sanh.
3. Và không tùy thuận sát sanh.
4. Tự mình từ bỏ lấy của không cho.
5. Khuyến khích người khác từ bỏ lấy của không
cho.
6. Và không tùy thuận lấy của không cho.
7. Tự mình từ bỏ tà hạnh trong các dục.
8. Khuyến khích người khác từ bỏ tà hạnh trong
các dục.

CHÁNH TƯ DUY                                    45

9.  Và không tùy thuận tà hạnh trong các dục.
10. Tự mình từ bỏ nói láo.
11. Khuyến khích người khác từ bỏ nói láo.
12. Và không tùy thuận nói láo.
13. Tự mình từ bỏ nói hai lưỡi.
14. Khuyến khích người khác từ bỏ nói hai lưỡi.
15. Và không tùy thuận nói hai lưỡi.
16. Tự mình từ bỏ nói lời thô ác.
17. Khuyến khích người khác từ bỏ nói lời thô ác.
18. Và không tùy thuận nói lời thô ác.
19. Tự mình từ bỏ nói lời phù phiếm.
20. Khuyến khích người khác từ bỏ nói lời phù
phiếm.
21. Và không tùy thuận nói lời phù phiếm.
22. Tự mình từ bỏ tham.
23. Khuyến khích người khác từ bỏ tham.
24. Và không tùy thuận tham.
25. Tự mình từ bỏ sân tâm.
26. Khuyến khích người khác từ bỏ sân tâm.
27. Và không tùy thuận sân tâm.
28. Tự mình có chánh kiến.
29. Khuyến khích người khác có chánh kiến.
30. Và tùy thuận chánh kiến.

Thành tựu với ba mươi pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng được sanh lên Thiên giới.

CHÁNH TƯ DUY                                     46

BỐN MƯƠI PHÁP – Tăng IV,639

1. Thành tựu với bốn mươi pháp, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục.

2. Thế nào là bốn mươi?

1.  Tự mình sát sanh.
2. Khuyến khích người khác sát sanh.
3. Tùy thuận sát sanh.
4. Và tán thán sát sanh.
5. Tự mình lấy của không cho.
6. Khuyến khích người khác lấy của không cho.
7. Tùy thuận lấy của không cho.
8. Và tán thán lấy của không cho.
9. Tự mình tà hạnh trong các dục.
10. Khuyến khích người khác tà hạnh trong các
dục.
11. Tùy thuận tà hạnh trong các dục.
12. Và tán thán tà hạnh trong các dục.
13. Tự mình nói láo.
14. Khuyến khích người khác nói láo.
15. Tùy thuận nói láo.
16. Và tán thán nói láo.
17. Tự mình nói hai lưỡi.
18. Khuyến khích người khác nói hai lưỡi.

CHÁNH TƯ DUY                                  47

19. Tùy thuận nói hai lưỡi.
20. Và tán thán nói hai lưỡi.
21. Tự mình nói lời thô ác.
22. Khuyến khích người khác nói lời thô ác.
23. Tùy thuận nói lời thô ác.
24. Và tán thán nói lời thô ác.
25. Tự mình nói lời phù phiếm.
26. Khuyến khích người khác nói lời phù phiếm.
27. Tùy thuận nói lời phù phiếm.
28. Và tán thán nói lời phù phiếm.
29. Tự mình có tham.
30. Khuyến khích người khác có tham.
31. Tùy thuận có tham.
32. Và tán thán có tham.
33. Tự mình có sân tâm.
34. Khuyến khích người khác có sân tâm.
35. Tùy thuận sân tâm.
36. Và tán thán sân tâm.
37. Tự mình có tà kiến.
38. Khuyến khích người khác có tà kiến.
39. Tùy thuận có tà kiến.
40. Và tán thán có tà kiến.

Thành tựu bốn mươi pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục.

CHÁNH TƯ DUY                                    48

3. Thành tựu với bốn mươi pháp, như vậy tương xứng được sanh lên Thiên giới.

4. Thế nào là bốn mươi?

1.  Không tự mình từ bỏ sát sanh.
2. Không khuyến khích người khác sát sanh.
3. Không tùy thuận sát sanh.
4. Và không tán thán sát sanh.
5. Tự mình từ bỏ lấy của không cho.
6. Không khuyến khích người khác lấy của không
cho.
7. Không tùy thuận lấy của không cho.
8. Và không tán thán lấy của không cho.
9. Tự mình từ bỏ tà hạnh trong các dục.
10. Không khuyến khích người khác tà hạnh trong
các dục.
11. Không tùy thuận tà hạnh trong các dục.
12. Và không tán thán tà hạnh trong các dục.
13. Tự mình từ bỏ nói láo.
14. Không khuyến khích người khác nói láo.
15. Không tùy thuận nói láo.
16. Và không tán thán nói láo.
17. Tự mình từ bỏ nói hai lưỡi.
18. Không khuyến khích người khác nói hai lưỡi.
19. Không tùy thuận nói hai lưỡi.
20. Và không tán thán nói hai lưỡi.

CHÁNH TƯ DUY                                   49

21. Tự mình từ bỏ nói lời thô ác.
22. Không khuyến khích người khác nói lời thô ác.
23. Không tùy thuận nói lời thô ác.
24. Và không tán thán nói lời thô ác.
25. Tự mình từ bỏ nói lời phù phiếm.
26. Không khuyến khích người khác nói lời phù
phiếm.
27. Không tùy thuận nói lời phù phiếm.
28. Và không tán thán nói lời phù phiếm.
29. Tự mình từ bỏ tham.
30. Không khuyến khích người khác tham.
31. Không tùy thuận tham.
32. Và không tán thán tham.
33. Tự mình từ bỏ sân tâm.
34. Không khuyến khích người khác sân tâm.
35. Không tùy thuận sân tâm.
36. Và không tán thán sân tâm.
37. Tự mình có chánh kiến.
38. Khuyến khích người khác có chánh kiến.
39. Tùy thuận có chánh kiến.
40. Và tán thán có chánh kiến.

Thành tựu bốn mươi pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng được sanh lên Thiên giới.

TỔN HẠI – Tăng IV,641

CHÁNH TƯ DUY                                     50

- Thành tựu với mười pháp, này các Tỷ-kheo, đem
theo mình một tự ngã bị tổn hại, bị hủy hoại... đem
theo mình một tự ngã không bị tổn hại... không bị
hủy hoại...

Thành tựu với hai mươi pháp, này các Tỷ-kheo...

Thành tựu với ba mươi pháp, này các Tỷ-kheo...

Thành tựu với bốn mươi pháp, này các Tỷ-kheo,
đem theo mình một tự ngã bị tổn hại, bị hủy hoại...
không đem theo mình một tự ngã bị tổn hại, bị hủy
hoại.

SAU KHI CHẾT 1 – Tăng IV,642

- Thành tựu với mười pháp, này các Tỷ-kheo, ở đây
có người sau khi thân hoại mạng chung, bị sanh vào
cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục... ở đây có người sau
khi thân hoại mạng chung được sanh lên thiện thú,
Thiên giới, cõi đời này...

Với hai mươi pháp, này các Tỷ-kheo...

Với ba mươi pháp, này các Tỷ-kheo...

CHÁNH TƯ DUY                                        51

Với bốn mươi pháp, này các Tỷ-kheo, ở đây có
người sau khi thân hoại mạng chung, bị sanh vào cõi
dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục... ở đây có người, sau
khi thân hoại mạng chung được sanh lên thiện thú,
Thiên giới, cõi đời này...

SAU KHI CHẾT 2 – Tăng IV,642

- Thành tựu với mười pháp, này các Tỷ-kheo, người ngu cần phải được biết... người hiền trí cần phải được biết...

Với hai mươi pháp, này các Tỷ-kheo...

Với ba mươi pháp, này các Tỷ-kheo...

Với bốn mươi pháp, này các Tỷ-kheo, người ngu cần phải được biết... người hiền trí cần phải được biết.

Thành tựu với mười pháp này, này các Tỷ-kheo, người hiền trí cần phải được biết...

CHÁNH TƯ DUY                                      52

10     5 giải thoát xứ - KINH PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567

KINH PHÚNG TỤNG – Bài kinh số 33 – Trường II, 567 (Trích đoạn)

1.   Năm xuất ly giới:

a. Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ kheo, có
tác ý đối với dục vọng, tâm không hướng
nhập dục vọng, không tín lạc, không an
trú, không bị chi phối bởi dục vọng. Khi
vị này có tác ý đối với ly dục, tâm hướng
nhập ly dục, tín lạc, an trú và bị chị phối
bởi ly dục, tâm của vị ấy khéo ly, khéo tu,
khéo khởi, khéo giải thoát, khéo ly hệ đối
với các dục lạc. Và các lậu hoặc, các tổn
hại, các nhiệt não khởi lên do duyên, các
dục lạc, vị ấy đối với chúng được giải
thoát, không còn cảm thọ cảm giác ấy.
Như vậy được gọi là giải thoát đối với các
dục vọng.

b. Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo có tác ý đối với sân hận, tâm không hướng

CHÁNH TƯ DUY                                         53

nhập sân hận, không tín lạc, không an trú,
không bị chi phối bởi sân hận. Khi vị này
có tác ý đối với vô sân, tâm hướng nhập
vô sân, có tín lạc, có an trú, có bị chi phối
bởi vô sân, tâm vị ấy khéo ly, khéo tu,
khéo khởi, khéo giải thoát, khéo ly hệ đối
với vô sân. Và các lậu hoặc, các tổn hoại,
các nhiệt não khởi lên do duyên với sân,
vị ấy đối với chúng được giải thoát,
không còn cảm thọ cảm giác ấy. Như vậy
được gọi là giải thoát đối với sân hận.

c. Này các Hiền giả, lại nữa vị Tỷ kheo, có
tác ý đối với hại tâm, tâm không hướng
nhập hại tâm, không tín lạc, không an trú,
không bị chi phối bởi hại tâm. Khi vị này
có tác ý đối với ly hại tâm, tâm hướng
nhập ly hại tâm, tín lại, an trú, bị chi phối
bởi ly hại tâm. Tâm vị ấy khéo ly, khéo
tu, khéo khởi, khéo giải thoát, khéo ly hệ
hại tâm. Và các lậu hoặc, các tổn hại, các
nhiệt não khởi lên do duyên với hại tâm,
vị ấy đối với chúng được giải thoát,
không còn cảm thọ cảm giác ấy. Như vậy
được gọi là giải thoát đối với hại tâm.

d. Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo, có

CHÁNH TƯ DUY                                       54

tác ý đối với sắc, tâm không hướng nhập
vào sắc, không tín lạc, không an trú,
không bị chi phối bởi sắc. Khi vị này có
tác ý đối với vô sắc, tâm hướng nhập vô
sắc, tín lạc, an trú, bị chi phối bởi vô sắc.
Tâm vị ấy khéo ly, khéo tu, khéo khởi,
khéo giải thoát, khéo ly hệ đối với sắc. Và
các lậu hoặc, các tổn hại, cái nhiệt não
khởi lên do duyên với sắc, vị ấy đối với
chúng được giải thoát, không còn cảm
thọ cảm giác ấy. Như vậy được gọi là giải
thoát đối với sắc.

e. Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo có
tác ý đối với tự thân, tâm không hướng
nhập tự thân, không tín lạc, không an trú,
không bị chi phối bởi tự thân. Khi vị này
có tác ý đối với thân diệt, tâm hướng nhập
thân diệt, tín lạc, an trú, bị chi phối bởi
thân diệt. Tâm vị ấy khéo ly, khéo tu,
khéo khởi, khéo giải thoát, khéo ly hệ
thân diệt. Và các lậu hoặc, các tổn hại,
các nhiệt não khởi lên do duyên với tự
thân, vị ấy đối với chúng được giải thoát,
không còn cảm thọ cảm giác ấy. Như vậy
được gọi là giải thoát đối với tự thân.

CHÁNH TƯ DUY                                       55

2.   Năm giải thoát xứ:

- Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ kheo, khi
nghe bậc Đạo Sư, hay một vị đồng Phạm
hạnh đáng kính nào thuyết pháp. Này các
Hiền giả, khi vị Tỷ kheo nghe bậc Đạo Sư
hay một vị đồng Phạm hạnh đáng kính
nào thuyết pháp, vị ấy, đối với pháp ấy,
hiểu được nghĩa lý và hiểu cả văn cú. Nhờ
hiểu được nghĩa lý và hiểu cả văn cú,
khoan khoái sanh. Nhờ khoan khoái, hỷ
sanh. Nhờ hỷ tâm, thân khinh an sanh.
Nhờ thân khinh an, lạc thọ sanh. Nhờ lạc
thọ, tâm được định tỉnh. Đó là giải thoát
xứ thứ nhất.

- Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo
không nghe bậc Đạo Sư hay một vị đồng
Phạm hạnh đáng kính nào thuyết pháp.
Nhưng vị ấy, theo điều đã nghe, theo điều
đã học, thuyết pháp một cách rộng rãi cho
các người khác. Này các Hiền giả, khi vị
Tỷ kheo theo điều đã nghe, theo điều đã
học, thuyết pháp một cách rộng rãi cho
các người khác, vị ấy đối với pháp ấy,
hiểu được nghĩa lý và hiểu được văn cú.
Nhờ hiểu được nghĩa lý và hiểu được văn

CHÁNH TƯ DUY                                     56

cú, khoan khoái sanh. Nhờ khoan khoái,
hỷ sanh. Nhờ hỷ tâm, thân khinh an sanh.
Nhờ thân khinh an, lạc thọ sanh. Nhờ lạc
thọ, tâm được định tỉnh. Đó là giải thoát
xứ thứ hai.

- Này các Hiền giả, lại nữa vị Tỷ kheo,
không được nghe bậc Đạo Sư hay một vị
đồng Phạm hạnh đáng kính nào thuyết
pháp, cũng không theo điều đã nghe, điều
đã học thuyết pháp một cách rộng rãi cho
các người khác. Vị ấy theo điều đã nghe,
theo điều đã học, tụng đọc pháp một cách
rõ ràng. Này các Hiền giả, vị Tỷ kheo,
theo điều đã nghe, theo điều đã học, tụng
đọc pháp một các rõ ràng, do vậy đối với
pháp ấy, hiểu được nghĩa lý và hiểu được
văn cú. Nhờ hiểu được nghĩa lý và hiểu
được văn cú, thân khinh an sanh. Nhờ
thân khinh an, lạc thọ sanh. Nhờ lạc thọ,
tâm được định tỉnh. Đó là giải thoát xứ
thứ ba.

- Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo,
không nghe bậc Đạo sư hay một vị đồng
Phạm hạnh đáng kính thuyết pháp, cũng
không theo điều đã nghe, điều đã học

CHÁNH TƯ DUY                                   57

thuyết pháp một cách rộng rãi cho các
người khác, cũng không theo điều đã
nghe, điều đã học, tụng đọc pháp một
cách rõ ràng. Vị ấy, theo điều đã nghe,
theo điều đã học, dùng tâm tầm cầu, suy
tư, quán sát pháp ấy. Này các Hiền giả, vị
Tỷ kheo, theo điều đã nghe, theo điều đã
học, dùng tâm tầm cầu, suy tư, quán sát
pháp ấy. Này các Hiền giả, vị Tỷ kheo,
theo điều đã nghe, theo điều đã học, dùng
tâm tầm cầu, suy tư, quán sát pháp ấy nên
đối với pháp ấy hiểu được nghĩa lý, hiểu
được văn cú. Nhờ hiểu được nghĩa lý,
hiểu được văn cú, khoan khoái sanh. Nhờ
khoan khoái sanh, hỷ tâm sanh. Nhờ hỷ
tâm, thân khinh an sanh. Nhờ khinh an,
lạc thọ sanh. Nhờ lạc thọ, tâm được định
tỉnh. Đó là giải thoát xứ thứ tư.

- Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo,
không nghe bậc Đạo Sư hay một vị đồng
Phạm hạnh đáng kính nào thuyết pháp,
cũng không theo điều đã nghe, theo điều
đã học, thuyết pháp một cách rộng rãi cho
các người khác, cũng không theo điều đã
nghe, theo điều đã học dùng tâm tầm cầu,
suy tư, quán sát pháp ấy, vị Tỷ kheo đã

CHÁNH TƯ DUY                                    58

khéo nắm giữ một định tướng nào, khéo
tác ý, khéo thọ trì, khéo thể nhập nhờ trí
tuệ. Này các Hiền giả, vị Tỷ kheo nắm
giữ một định tướng nào, khéo tác ý, khéo
thọ trì, khéo thể nhập nhờ trí tuệ. Này các
Hiền giả, vị Tỷ kheo tùy theo khéo nắm
giữ một định tướng nào, khéo tác ý, khéo
thọ trì, khéo thể nhập nhờ trí tuệ, nên đối
với pháp ấy, hiểu được nghĩa lý, hiểu
được văn cú. Nhờ hiểu được nghĩa lý,
hiểu được văn cú, nên khoan khoái sanh.
Nhờ khoan khoái sanh, hỷ tâm sanh. Nhờ
hỷ tâm, thân khinh an sanh. Nhờ thân
khinh an, lạc thọ sanh. Nhờ lạc thọ, tâm
được định tỉnh. Đó là giải thoát xứ thứ
năm.

CHÁNH TƯ DUY                                     59

11    5 sự kiện cần phải quán sát - Kinh SỰ KIỆN CẦN PHẢI QUAN SÁT – Tăng II, 421

SỰ KIỆN CẦN PHẢI QUAN SÁT – Tăng II, 421

1.- Có năm sự kiện này, này các Tỷ-kheo, cần phải thường xuyên quán sát bởi nữ nhân hay nam nhân, bởi tại gia hay xuất gia.

2. Thế nào là năm?

- "Ta phải bị già, không thoát khỏi già" là sự
kiện cần phải thường xuyên quán sát bởi nữ
nhân hay nam nhân, bởi tại gia hay xuất gia.
- "Ta phải bị bệnh, không thoát khỏi bệnh" là sự
kiện cần phải thường xuyên quán sát bởi nữ
nhân hay nam nhân, bởi tại gia hay xuất gia.
- "Ta phải bị chết, không thoát khỏi chết" là sự
kiện cần phải thường xuyên quán sát bởi nữ
nhân hay nam nhân, bởi tại gia hay xuất gia.
- "Tất cả pháp khả ái, khả ý đối với ta sẽ phải
đổi khác sẽ phải biến diệt", là sự kiện cần phải
thường xuyên quán sát bởi nữ nhân hay nam
nhân, bởi tại gia hay xuất gia.
- "Ta là chủ nhân của nghiệp, là thừa tự của
nghiệp, nghiệp là thai tạng, nghiệp là quyến

CHÁNH TƯ DUY                                      60

thuộc, nghiệp là điểm tựa. Phàm nghiệp nào ta
sẽ làm thiện hay ác, ta sẽ thừa tự nghiệp ấy" là
sự kiện cần phải thường xuyên quán sát bởi nữ
nhân hay nam nhân, bởi tại gia hay xuất gia.

 Và do duyên lợi ích như thế nào, này các Tỷ-kheo,
"Ta phải bị già, không thoát khỏi già", là sự kiện
cần phải thường xuyên quán sát bởi nữ nhân hay
nam nhân, bởi tại gia hay xuất gia?

3. Có những loài hữu tình, đang còn trẻ, kiêu mạn
trong tuổi trẻ, say đắm trong kiêu mạn ấy, thân làm
ác, miệng nói ác, ý nghĩ ác. Do vị ấy thường xuyên
quán sát sự kiện này, sự kiêu mạn tuổi trẻ trong tuổi
trẻ được hoàn toàn đoạn tận hay được giảm thiểu. Do
duyên lợi ích này, này các Tỷ-kheo, "Ta phải bị già,
không thoát khỏi già", cần phải thường xuyên quán
sát như vậy bởi nữ nhân hay nam nhân, bởi tại gia
hay xuất gia.

 Do duyên lợi ích như thế nào, này các Tỷ-kheo,
"Ta phải bị bệnh, ta không thoát khỏi bệnh" là
sự kiện cần phải thường xuyên quán sát bởi nữ
nhân hay nam nhân, bởi tại gia hay xuất gia?

4. Có những loài hữu tình khỏe mạnh, kiêu mạn trong khỏe mạnh. Do say đắm trong kiêu mạn ấy, thân làm ác, miệng nói ác, ý nghĩ ác. Do vị ấy thường

CHÁNH TƯ DUY                                       61

xuyên quán sát sự kiện này, sự kiêu mạn khỏe mạnh
trong khỏe mạnh được hoàn toàn đoạn tận hay được
giảm thiểu. Do duyên lợi ích này, này các Tỷ-kheo,
"Ta phải bị bệnh, không thoát khỏi bệnh" cần phải
thường xuyên quán sát như vậy bởi nữ nhân hay nam
nhân, bởi tại gia hay xuất gia.

 Do duyên lợi ích như thế nào, này các Tỷ-kheo,
"Ta phải bị chết, ta không thoát khỏi chết", là
sự kiện cần phải thường xuyên quán sát bởi nữ
nhân hay nam nhân, bởi tại gia hay xuất gia?

5. Có những loài hữu tình đang sống, kiêu mạn
trong sự sống. Do say đắm trong kiêu mạn ấy, thân
làm ác, miệng nói ác, ý nghĩ ác. Do vị ấy thường
xuyên quán sát sự kiện này, sự kiêu mạn sự sống
trong sự sống được hoàn toàn đoạn tận hay được
giảm thiểu. Do duyên lợi ích này, này các Tỷ-kheo,
"Ta phải bị chết, không thoát khỏi chết", cần phải
thường xuyên quán sát như vậy bởi nữ nhân hay nam
nhân, bởi tại gia hay xuất gia.

 Do duyên lợi ích như thế nào, này các Tỷ-kheo,
"Tất cả pháp khả ái, khả hỷ đối với ta sẽ phải
đổi khác, sẽ phải biến diệt" là sự kiện cần phải
thường xuyên quán sát bởi nữ nhân hay nam
nhân, bởi tại gia hay xuất gia?

CHÁNH TƯ DUY                                    62

6. Có những loài hữu tình, có lòng tham dục đối với các vật khả ái. Do say đắm với lòng tham dục ấy, thân làm ác, miệng nói ác, ý nghĩ ác Do vị ấy thường xuyên quán sát sự kiện ấy, nên tham dục đối với các vật khả ái được đoạn tận hoàn toàn hay được giảm thiểu. Do duyên lợi ích này, này các Tỷ-kheo, "Tất cả pháp khả ái, khả hỷ đối với ta sẽ phải biến diệt" là sự kiện cần phải thường xuyên quán sát bởi nữ nhân hay nam nhân, bởi tại gia hay xuất gia.

 Và do duyên lợi ích như thế nào, này các Tỷ-kheo,
"Ta là chủ nhân của nghiệp, là thừa tự của
nghiệp, nghiệp là thai tạng, nghiệp là quyến
thuộc, nghiệp là điểm tựa. Phàm nghiệp nào ta
sẽ làm, thiện hay ác, ta sẽ thừa tự nghiệp ấy" là
sự kiện cần phải thường xuyên quán sát bởi nữ
nhân hay nam nhân, bởi tại gia hay xuất gia?

7. Có những loài hữu tình, thân làm ác, miệng nói ác, ý nghĩ ác. Do vị ấy thường xuyên quán sát như vậy, ác hạnh được hoàn toàn đoạn tận hay được giảm thiểu. Do duyên lợi ích này, này các Tỷ-kheo, "Ta là chủ nhân của nghiệp, là thừa tự của nghiệp, nghiệp là thai tạng, nghiệp là quyến thuộc, nghiệp là điểm tựa. Phàm nghiệp nào ta sẽ làm, thiện hay ác, ta sẽ thừa tự nghiệp ấy" là sự kiện cần phải thường xuyên

CHÁNH TƯ DUY                                         63

quán sát bởi nữ nhân hay nam nhân, bởi tại gia hay xuất gia.

8. Nếu vị Thánh đệ tử, này các Tỷ-kheo, suy tư như sau:

- "Không phải chỉ một mình ta già, không thoát
khỏi già, nhưng phàm có những loài hữu tình
nào có đến, có đi, có diệt, có sanh, tất cả loài
hữu tình ấy phải bị già, không thoát khỏi già".
Do vị ấy thường xuyên quán sát sự kiện ấy, con
đường được sanh khởi. Vị ấy sử dụng con
đường ấy, tu tập, làm cho sung mãn. Do vị ấy
sử dụng con đường ấy, tu tập, làm cho sung
mãn nên các kiết sử được đoạn tận, các tùy
miên được chấm dứt.
- "Không phải chỉ một mình ta bị bệnh, không
thoát khỏi bệnh, nhưng phàm có những loài
hữu tình nào có đến, có đi, có diệt, có sanh, tất
cả loài hữu tình ấy phải bị bệnh, không thoát
khỏi bệnh". Do vị ấy thường xuyên quán sát sự
kiện ấy, con đường được sanh khởi. Vị ấy sử
dụng con đường ấy, tu tập, làm cho sung mãn.
Do vị ấy sử dụng con đường ấy, tu tập, làm cho
sung mãn, nên các kiết sử được đoạn tận, các
tùy miên được chấm dứt.

CHÁNH TƯ DUY                                       64

- "Không phải chỉ một mình ta bị chết, không
thoát khỏi chết, nhưng phàm có những loài hữu
tình nào, có đến, có đi, có diệt, có sanh, tất cả
các loài hữu tình ấy phải bị chết, không thoát
khỏi chết..." ...
- "Không phải chỉ có các pháp khả ái, khả ý của
riêng một mình ta sẽ phải đổi khác, sẽ phải biến
diệt. Phàm có các loài hữu tình nào có đến, có
đi, có diệt, có sanh, các pháp khả ái, khả ý của
tất cả loài hữu tình ấy sẽ phải đổi khác, sẽ phải
biến diệt...".
- "Không phải chỉ có một mình ta là chủ nhân
của nghiệp, là thừa tự của nghiệp, nghiệp là
thai tạng, nghiệp là quyến thuộc, nghiệp là
điểm tựa. Phàm có các loài hữu tình nào có
đến, có đi, có diệt, có sanh, tất cả các loài hữu
tình ấy là chủ nhân của nghiệp, là thừa tự của
nghiệp, nghiệp là thai tạng, nghiệp là quyến
thuộc, nghiệp là điểm tựa. Phàm nghiệp nào họ
sẽ làm thiện hay ác, họ sẽ thừa tự nghiệp ấy."
Do vị ấy thường xuyên quán sát sự kiện ấy, nên
con đường được sanh khởi. Vị ấy sử dụng con
đường ấy, tu tập, làm cho sung mãn. Do vị ấy
sử dụng con đường ấy, tu tập, làm cho sung
mãn, nên các kiết sử được đoạn tận, các tùy
miên được chấm dứt.

CHÁNH TƯ DUY                                      65

Bị bệnh và bị già,
Lại thêm phải bị chết,
Pháp yếu là như vậy,
Hữu tình là như vậy.
Phàm phu sanh nhàm chán,
Thật không hợp cho Ta,
Nếu Ta cũng nhàm chán,
Đối với các chúng sanh,
Cùng chung một số phận.
Trong khi đời sống Ta,
Không khác gì đời họ,
Ta được sống như vậy,
Kiêu mạn trong không bệnh,
Trong tuổi trẻ sinh mạng,
Tất cả Ta nhiếp phục
Phát xuất từ an ổn,
Ta thấy hạnh viễn ly,
Ta phát tâm dõng mãnh,
Thấy được cảnh Niết-bàn.
Nay Ta không có thể,
Hưởng thọ các dục vọng,
Ta sẽ không thối đọa,
Chứng cứu cánh Phạm hạnh.

CHÁNH TƯ DUY                        66

CHÁNH TƯ DUY   67

12    5 sự kiện không thể có được - Kinh SỰ KIỆN KHÔNG THỂ CÓ ĐƯỢC – Tăng II, 391

SỰ KIỆN KHÔNG THỂ CÓ ĐƯỢC – Tăng II, 391

1.- Này các Tỷ-kheo, có năm sự kiện này không thể có được bởi Sa-môn hay Bà-la-môn, bởi Ma hay Phạm thiên, hay bởi một ai ở đời.

2. Thế nào là năm?

- Phải bị già, muốn khỏi già, là một sự kiện
không thể có được bởi một Sa-môn hay Bà-la-
môn, bởi Ma hay Phạm thiên, hay bởi một ai ở
đời.
- Phải bị bệnh, muốn không bệnh...
- Phải bị chết, muốn không chết...
- Phải bị hoại diệt, muốn không hoại diệt...
- Phải bị tiêu diệt, muốn không tiêu diệt, là sự
kiện không thể có được bởi một Sa-môn hay
Bà-la-môn, bởi Ma hay Phạm thiên, hay bởi
một ai ở đời.

3. Với kẻ phàm phu không học, này các Tỷ-kheo, phải bị già và già đến; khi già đến, kẻ ấy không suy

CHÁNH TƯ DUY                                      68

tư: "Không phải chỉ một mình ta phải bị già và già đến, nhưng đối với loài hữu tình, có đến, có đi, có diệt, có sanh, tất cả loài hữu tình đều phải bị già và già đến. Và nếu phải bị già và khi già đến, ta lại sầu, bi, than khóc, đập ngực, đi đến bất tỉnh, thời ăn uống không làm ta ưa thích, thân ta trở thành xấu xí; các công việc không có xúc tiến; kẻ thù sẽ hoan hỷ; bạn bè sẽ lo buồn". Kẻ ấy phải bị già, khi già đến, sầu, bi, than khóc, đập ngực, đi đến bất tỉnh.

Này các Tỷ-kheo, đây gọi là kẻ phàm phu không học bị mũi tên sầu muộn tẩm thuốc độc bắn trúng, kẻ ấy tự làm mình ưu não.

4. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, với kẻ phàm phu không học, phải bị bệnh và bệnh đến...

...phải bị chết và chết đến...

...phải bị hoại diệt và hoại diệt đến...

...phải bị tiêu diệt và tiêu diệt đến; khi tiêu diệt đến, kẻ ấy không suy tư: "Không phải chỉ một mình ta bị tiêu diệt và tiêu diệt đến, nhưng đối với các loài hữu tình, có đến, có đi, có diệt, có sanh, tất cả loài hữu tình đều phải bị tiêu diệt và tiêu diệt đến. Và nếu phải bị tiêu diệt, và khi tiêu diệt đến, ta lại sầu, bi, than khóc, đập ngực, đi đến bất tỉnh, thời ăn uống không

CHÁNH TƯ DUY                                           69

làm ta ưa thích; thân ta trở thành xấu xí; công việc không có xúc tiến, kẻ thù sẽ hoan hỷ, bạn bè sẽ lo buồn". Kẻ ấy phải bị tiêu diệt, khi tiêu diệt đến, sầu, bi, than khóc, đập ngực, đi đến bất tỉnh.

Này các Tỷ-kheo, đây gọi là kẻ phàm phu không học, bị mũi tên sầu muộn tẩm thuốc độc bắn trúng, kẻ ấy tự làm mình ưu não.

5. Với vị Thánh đệ tử có học, này các Tỷ-kheo, phải bị già và già đến; khi già đến, vị ấy suy tư như sau: "Không phải chỉ một mình ta phải bị già và già đến. Nhưng đối với các loài hữu tình, có đến, có đi, có diệt, có sanh, tất cả các loài hữu tình đều phải bị già, và già đến. Và nếu phải bị già và già đến, ta lại sầu, bi, than khóc, đập ngực, đi đến bất tỉnh, thời ăn uống không làm ta ưa thích, thân ta trở thành xấu xí; các công việc không có xúc tiến; kẻ thù sẽ hoan hỷ; bạn bè sẽ lo buồn". Vị ấy phải bị già, khi già đến, không sầu, không bi, không than khóc, không đập ngực, không đi đến bất tỉnh.

Này các Tỷ-kheo, đây gọi là vị Thánh đệ tử có học, được nhổ lên là mũi tên sầu muộn có tẩm thuốc độc, mà kẻ phàm phu không học bị bắn trúng, tự làm mình ưu não. Không sầu muộn, không bị tên bắn, vị Thánh đệ tử làm cho chính mình được hoàn toàn tịch tịnh.

CHÁNH TƯ DUY                                          70

6. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, với vị Thánh đệ tử có học, phải bị bệnh và bệnh đến...

...phải bị chết và chết đến...

...phải bị hoại diệt và hoại diệt đến...

...phải bị tiêu diệt và tiêu diệt đến; khi tiêu diệt đến, vị ấy suy tư như sau: "Không phải chỉ một mình ta phải bị tiêu diệt và tiêu diệt đến. Nhưng đối với các loài hữu tình, có đến, có đi, có diệt, có sanh, tất cả các loài hữu tình đều phải bị tiêu diệt và tiêu diệt đến. Và nếu phải bị tiêu diệt, và khi tiêu diệt đến, ta lại sầu, bi, than khóc, đập ngực, đi đến bất tỉnh, thời ăn uống không làm ta ưa thích, thân ta trở thành xấu xí; các công việc không có xúc tiến; kẻ thù sẽ hoan hỷ; bạn bè sẽ lo buồn". Vị ấy phải bị tiêu diệt, khi tiêu diệt đến, không sầu, không bi, không than khóc, không đập ngực, không đi đến bất tỉnh.

Này các Tỷ-kheo, đây gọi là vị Thánh đệ tử có học,
được nhổ lên là mũi tên sầu muộn có tẩm thuốc độc
mà kẻ phàm phu không học bị bắn trúng, tự mình
làm ưu não. Không sầu muộn, không bị bắn tên, vị
Thánh đệ tử làm cho mình hoàn toàn tịch tịnh.

CHÁNH TƯ DUY                                           71

Các pháp này, này các Tỷ-kheo, là năm sự kiện không thể có được bởi Sa-môn hay Bà-la-môn, bởi Ma hay Phạm thiên, hay bởi một ai ở đời.

Chớ sầu, chớ than khóc,
Lợi ích được thật ít,
Biết nó sầu, nó khổ,
Kẻ địch tự vui sướng.

Do vậy, bậc Hiền trí,
Giữa các sự bất hạnh,
Không hoảng hốt rung sợ,
Biết phân tích, lợi ích.
Kẻ địch bị khổ não,
Thấy sắc diện không đổi,
Với tụng niệm văn chú,
Với lời thật khéo nói,
Với bố thí chân chánh,
Với truyền thống khéo giữ.
Chỗ nào được lợi ích,
Chỗ ấy gắn tinh cần.
Nếu biết lợi không được,
Cả ta và người khác,
Không sầu, biết chịu đựng,
Mong vị ấy nghĩ rằng:
Nay ta phải làm gì?
Phải kiên trì thế nào?

CHÁNH TƯ DUY                                 72

CHÁNH TƯ DUY   73

13    6 tuỳ niệm - Kinh MAHÀNÀMA – Tăng III, 15

MAHÀNÀMA –Tăng III, 15

1. Một thời, Thế Tôn trú giữa các vị Thích-ca, tại
Kapilavatthu, khu vườn Nigrodha. Rồi họ Thích
Mahànàma đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế
Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên,
họ Thích Mahànàma bạch Thế Tôn:
- Vị Thánh đệ tử này, bạch Thế Tôn, đã đi đến quả,
đã liễu giải giáo pháp, đời sống gì vị ấy sống một
cách sung mãn?
- Này Mahànàma, Thánh đệ tử nào đã đi đến quả, đã
liễu giải giáo pháp, với nếp sống này, sống một cách
sung mãn.
2. Ở đây, này Mahànàma, Thánh đệ tử tùy niệm Như
Lai: "Đây là Thế Tôn... Phật, Thế Tôn".
- Khi nào, này Mahànàma, Thánh đệ tử niệm
Như Lai, trong khi ấy, tâm không bị tham chi
phối, tâm không bị sân chi phối, tâm không bị
si chi phối; trong khi ấy, tâm vị ấy được chánh
trực, nhờ dựa vào Như Lai.

CHÁNH TƯ DUY                                      74

- Và này Mahànàma, một Thánh đệ tử, với tâm
chánh trực, được nghĩa tín thọ, được pháp tín
thọ, được hân hoan liên hệ đến pháp. Người có
hân hoan, nên hỷ sanh. Người có hỷ, nên thân
được khinh an. Với thân khinh an, vị ấy cảm
giác lạc thọ. Người có lạc thọ, tâm được định
tĩnh.
- Này Mahànàma, về vị Thánh đệ tử này, được
nói như sau: "Với quần chúng không bình thản,
vị ấy sống bình thản. Với quần chúng có não
hại, vị ấy sống không não hại. Nhập được pháp
lưu, vị ấy tu tập niệm Phật".
3. Lại nữa, này Mahànàma, Thánh đệ tử tùy niệm
Pháp: "Pháp được Thế Tôn khéo thuyết, thiết thực
hiện tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có khả
năng hướng thượng, được những bậc trí tự mình giác
hiểu!".
- Này Mahànama, trong khi vị Thánh đệ tử tùy
niệm Pháp, trong khi ấy, tâm không bị tham chi
phối, không bị sân chi phối, không bị si chi
phối; trong khi ấy, tâm vị ấy được chánh trực,
nhờ dựa vào Pháp.
- Và này Mahànama, Thánh đệ tử với tâm chánh
trực, được nghĩa tín thọ, được pháp tín thọ,
được hân hoan liên hệ đến pháp. Người có hân
hoan, nên hỷ sanh. Người có hỷ, nên thân được

CHÁNH TƯ DUY                                      75

khinh an. Với thân khinh an, vị ấy cảm giác lạc
thọ. Người có lạc thọ, tâm được định tĩnh.
- Này Mahànàma, về vị Thánh đệ tử này được
nói như sau: "Với quần chúng không bình thản,
vị ấy sống bình thản. Với quần chúng có não
hại, vị ấy sống không não hại. Nhập được pháp
lưu, vị ấy tu tập niệm Pháp".
4. Lại nữa, này Mahànàma, Thánh đệ tử tùy niệm
Tăng: "Diệu hạnh là chúng đệ tử Thế Tôn. Trực hạnh
là chúng đệ tử Thế Tôn. Ứng lý hạnh là chúng đệ tử
Thế Tôn. Chánh hạnh là chúng đệ tử Thế Tôn. Tức
là bốn đôi tám vị. Chúng đệ tử Thế Tôn này đáng
được cung kính, đáng được tôn trọng, đáng được
cúng dường, đáng được chắp tay, là vô thượng phước
điền ở đời".
- Này Mahànàma, trong khi Thánh đệ tử tùy
niệm chúng Tăng, trong khi ấy, tâm không bị
tham chi phối... tâm được định tĩnh.
- Này Mahànàma, về vị Thánh đệ tử này, được
nói như sau: "Với quần chúng không bình thản,
vị ấy sống bình thản. Với quần chúng có não
hại, vị ấy sống không não hại. Nhập được pháp
lưu, vị ấy tu tập niệm Tăng".
5. Lại nữa, này Mahànàma, Thánh đệ tử tùy niệm các
Giới của mình: "Giới không bị bể vụn, không bị sứt
mẻ, không bị vết chấm, không có uế tạp, đưa đến giải

CHÁNH TƯ DUY                                      76

thoát, được người trí tán thán, không bị chấp thủ, đưa
đến Thiền định".
- Này Mahànàma, trong khi Thánh đệ tử tùy
niệm Giới, trong khi ấy, tâm không bị tham chi
phối... tâm được định tĩnh.
- Này Mahànàma, về vị Thánh đệ tử này, được
nói như sau: "Với quần chúng không bình thản,
vị ấy sống bình thản. Với quần chúng có não
hại, vị ấy sống không não hại. Nhập được pháp
lưu, vị ấy tu tập niệm Giới".
6. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Thánh đệ tử tự mình tùy
niệm Thí của mình: "Thật là được lợi cho ta! Thật là
khéo được lợi cho ta, vì rằng với quần chúng bị cấu
uế xan tham chi phối, ta sống trong gia đình, với tâm
không bị cấu uế của xan tham chi phối, bố thí rộng
rãi với bàn tay sạch sẽ, ưa thích từ bỏ, sẵn sàng để
được yêu cầu, ưa thích phân phát vật bố thí".
- Này Mahànàma, trong khi vị Thánh đệ tử tùy
niệm bố thí, trong khi ấy, tâm không bị tham
chi phối... tâm được định tĩnh.
- Này Mahànàma, về vị Thánh đệ tử này, được
nói như sau: "Với quần chúng không bình thản,
vị ấy sống bình thản. Với quần chúng có não
hại, vị ấy sống không não hại. Nhập được pháp
lưu, vị ấy tu tập niệm bố thí".

CHÁNH TƯ DUY                                        77

7. Lại nữa, này Mahànama, Thánh đệ tử tu tập tùy
niệm Thiên: "Có chư Thiên bốn Thiên vương Thiên,
có chư Thiên cõi trời Ba mươi ba, có chư Thiên
Yàma, có chư Thiên Tusità (Đâu - suất), có chư
Thiên Hóa lạc Thiên, có chư Thiên Tha hóa Tự tại,
có chư Thiên Phạm chúng, có chư Thiên cao hơn
nữa.
Đầy đủ với lòng tin như vậy, chư Thiên ấy, sau khi
chết ở chỗ này, được sanh tại chỗ kia. Lòng tin như
vậy cũng có đầy đủ nơi ta.
Đầy đủ với giới như vậy, chư Thiên ấy sau khi chết
ở chỗ này, được sanh tại chỗ kia. Giới như vậy cũng
có đầy đủ nơi ta.
Đầy đủ với nghe pháp như vậy, chư Thiên ấy sau
khi chết ở chỗ này, được sanh tại chỗ kia. Nghe pháp
như vậy cũng có đầy đủ nơi ta.
Đầy đủ với Thí như vậy, chư Thiên ấy sau khi chết
ở chỗ này, được sanh tại chỗ kia. Thí như vậy cũng
có đầy đủ ở nơi ta.
Đầy đủ với Tuệ như vậy, chư Thiên ấy sau khi chết
ở chỗ này, được sanh tại chỗ kia. Tuệ như vậy cũng
đầy đủ ở nơi ta".
- Khi vị ấy niệm Tín, Giới, nghe Pháp, Thí và
Tuệ của tự mình và chư Thiên ấy; trong khi ấy,
tâm không bị tham chi phối, tâm không bị sân

CHÁNH TƯ DUY                                      78

chi phối, không bị si chi phối; trong không ấy,
tâm vị ấy được chánh trực nhờ dựa vào chư
Thiên.
- Và này Mahànàma, Thánh đệ tử với tâm chánh
trực được nghĩa tín thọ, được pháp tín thọ,
được hân hoan liên hệ đến pháp. Người có hân
hoan, nên hỷ sanh. Người có hỷ nên thân được
khinh an. Với thân khinh an, vị ấy cảm giác lạc
thọ. Người có lạc thọ, tâm được định tĩnh.
- Này Mahànàma, về vị Thánh đệ tử này, được
nói như sau: "Với quần chúng không bình thản,
vị ấy sống bình thản. Với quần chúng có não
hại, vị ấy sống không não hại. Nhập được pháp
lưu, vị ấy tu tập niệm Thiên".
Này Mahànàma, vị Thánh đệ tử nào đã đi đến quả,
đã liễu giải giáo pháp, vị ấy sống một cách sung mãn
với nếp sống này.

CHÁNH TƯ DUY                                      79

14    7 pháp người thù địch ưa thích - Kinh SÂN HẬN – Tăng III, 409

SÂN HẬN – Tăng III, 409

1. - Này các Tỷ-kheo, có bảy pháp này được người thù địch ưa thích, tác thành kẻ thù địch đi đến người phẫn nộ, đàn bà hay đàn ông.

Thế nào là bảy?

2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, người thù địch mong
muốn kẻ thù địch của mình như sau: "Mong rằng kẻ
này trở thành xấu xí" Vì cớ sao? Này các Tỷ-kheo,
người thù địch không hoan hỷ kẻ thù địch của mình
có dung sắc.

Này các Tỷ-kheo, hạng người nào phẫn nộ, bị phẫn
nộ chinh phục, bị phẫn nộ chi phối, dầu cho người ấy
khéo tắm rửa, khéo chải chuốt, tóc râu khéo sửa soạn,
mặc toàn đồ trắng rồi người ấy cũng trở thành xấu
xí, vì bị phẫn nộ chinh phục. Này các Tỷ-kheo, đây
là pháp thứ nhất, được người thù địch ưa thích, tác
thành kẻ thù địch đi đến người phẫn nộ, đàn bà hoặc
đàn ông.

CHÁNH TƯ DUY                                       80

3. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, người thù địch mong
muốn kẻ thù địch của mình như sau: "Mong rằng kẻ
này ngủ một cách khổ sở!" Vì cớ sao? Này các Tỷ-
kheo, người thù địch không hoan hỷ kẻ thù địch của
mình ngủ một cách an lành.

Này các Tỷ-kheo, hạng người nào phẫn nộ, bị phẫn nộ chinh phục, bị phẫn nộ chi phối, dầu có nằm trên ghế dài, nệm trải bằng len, chăn len trắng, chăn len thêu, nệm bằng da con sơn dương gọi là kadali, tấm khảm với lọng che phía trên, ghế dài có đầu gối chân màu đỏ. Tuy vậy, họ vẫn ngủ một cách khổ sở, vì bị phẫn nộ chinh phục. Này các Tỷ-kheo, đây là pháp thứ hai, được người thù địch ưa thích, tác thành kẻ thù địch đi đến người phẫn nộ, đàn bà hoặc đàn ông.

4. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, người thù địch mong
muốn kẻ thù địch của mình như sau: "Mong rằng kẻ
này không có lợi ích!" Vì cớ sao? Này các Tỷ-kheo,
người thù địch không hoan hỷ kẻ thù địch của mình
có được lợi ích.

Này các Tỷ-kheo, hạng người nào phẫn nộ, bị phẫn nộ chinh phục, bị phẫn nộ chi phối, thâu hoạch bất lợi, lại nghĩ rằng: "Ta được lợi ích", thâu hoạch điều bất lợi ích, lại nghĩ rằng: "Ta không được lợi ích". Những pháp này được nắm giữ khiến người khác trở thành thù địch, đưa đến không hạnh phúc, đau khổ

CHÁNH TƯ DUY                                        81

lâu dài, vì bị phẫn nộ chinh phục. Này các Tỷ-kheo,
đây là pháp thứ ba, được người thù ưa thích, tác
thành kẻ thù địch đi đến người phẫn nộ, đàn bà hoặc
đàn ông.

5. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, người thù địch mong
muốn kẻ thù địch của mình như sau: "Mong rằng kẻ
này không có tài sản!" Vì cớ sao? Này các Tỷ-kheo,
người thù địch không hoan hỷ kẻ thù địch của mình
có được tài sản.

Này các Tỷ-kheo, hạng người nào phẫn nộ, bị phẫn nộ chinh phục, bị phẫn nộ chi phối, những tài sản của họ thâu hoạch do sự phấn chấn tinh cần, cất chứa do sức mạnh của cánh tay, chồng chất do những giọt mồ hôi, đúng pháp, thâu hoạch hợp pháp. Các tài sản ấy được nhà vua cho chở về ngân khố nhà vua, vì bị phẫn nộ chinh phục. Này các Tỷ-kheo, đây là pháp thứ tư, được người thù ưa thích, tác thành kẻ thù địch đi đến người phẫn nộ, đàn bà hoặc đàn ông.

6. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, người thù địch mong
muốn kẻ thù địch của mình như sau: "Mong rằng kẻ
này không có danh tiếng!" Vì cớ sao? Này các Tỷ-
kheo, người thù địch không hoan hỷ kẻ thù địch của
mình có được danh tiếng.

CHÁNH TƯ DUY                                        82

Này các Tỷ-kheo, hạng người nào phẫn nộ, bị phẫn
nộ chinh phục, bị phẫn nộ chi phối, nếu có được danh
tiếng gì nhờ không phóng dật thâu hoạch được, danh
tiếng ấy lánh xa họ, vì bị phẫn nộ chinh phục. Này
các Tỷ-kheo, đây là pháp thứ năm, được người thù
ưa thích, tác thành kẻ thù địch đi đến người phẫn nộ,
đàn bà hoặc đàn ông.

7. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, người thù địch mong
muốn kẻ thù địch của mình như sau: "Mong rằng kẻ
này không có bạn bè!" Vì cớ sao? Này các Tỷ-kheo,
người thù địch không hoan hỷ kẻ thù địch của mình
có được bạn bè.

Này các Tỷ-kheo, hạng người nào phẫn nộ, bị phẫn
nộ chinh phục, bị phẫn nộ chi phối, nếu người đó có
những bạn bè thân hữu, bà con huyết thống gì, họ sẽ
xa lánh, từ bỏ người đó, vì người đó bị phẫn nộ chinh
phục. Đây là pháp thứ sáu, được người thù ưa thích,
tác thành kẻ thù địch đi đến người phẫn nộ, đàn bà
hoặc đàn ông.

8. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, người thù địch mong muốn kẻ thù địch của mình như sau: "Mong rằng kẻ này sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh trong cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục!" Vì cớ sao? Này các Tỷ-kheo, người thù địch không hoan hỷ kẻ thù địch

CHÁNH TƯ DUY                                       83

của mình sau khi thân hoại mạng chung, được sanh lên thiện thú, Thiên giới, cõi đời này!

Này các Tỷ-kheo, hạng người nào phẫn nộ, bị phẫn
nộ chinh phục, bị phẫn nộ chi phối, người đó làm ác
hạnh với thân, người đó nói lời ác hạnh với lời, người
đó nghĩ đến điều ác hạnh với ý, khi thân hoại mạng
chung, người đó sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa
ngục. Đây là pháp thứ bảy, được người thù ưa thích,
tác thành kẻ thù địch đi đến người phẫn nộ, đàn bà
hoặc đàn ông.

Bảy pháp này, này các Tỷ-kheo, được người thù địch ưa thích, tác thành kẻ thù địch đi đến người phẫn nộ, đàn bà hoặc đàn ông.

Kẻ phẫn nộ xấu xí,
Đau khổ khi nằm ngủ,
Được các điều lợi ích
Lại cảm thấy bất lợi.

Phẫn nộ, nó đả thương,
Với thân với lời nói,
Người phẫn nộ chinh phục,
Tài sản bị tiêu vong.

Bị phẫn nộ điên loạn, Danh dự bị hủy diệt,

CHÁNH TƯ DUY                                        84

Bà con cùng bạn bè, Lánh xa người phẫn nộ.

Phẫn nộ sanh bất lợi,
Phẫn nộ dao động tâm,
Sợ hãi sanh từ trong,
Người ấy không rõ biết.

Phẫn nộ không biết lợi,
Phẫn nộ không thấy pháp,
Phẫn nộ chinh phục ai,
Người ấy bị mê ám.

Người phẫn nộ thích thú
Làm ác như làm thiện,
Về sau phẫn nộ dứt,
Bị khổ như lửa đốt,
Như ngọn lửa dầu khói,
Được thấy thất thểu cháy,
Khi phẫn nộ lan tràn,
Khi tuổi trẻ nổi nóng,
Không xấu hổ, sợ hãi,
Lời nói không cung kính.

Bị phẫn nộ chinh phục, Không hòn đảo tựa nương. Việc làm đem hối hận,

CHÁNH TƯ DUY                           85

Rất xa với Chánh pháp.

Ta sẽ tuyên bố họ,
Hãy nghe như tuyên bố,
Phẫn nộ giết cả cha,
Phẫn nộ giết cả mẹ,
Phẫn nộ giết Phạm chí,
Phẫn nộ giết phàm phu.

Chính nhờ mẹ dưỡng dục,
Người thấy được đời này,
Nhưng phàm phu phẫn nộ,
Giết người cho sự sống.

Chúng sanh tự ví dụ,
Thương tự ngã tối thượng,
Phàm phu giết tự ngã,
Điên loạn nhiều hình thức,
Lấy gươm giết tự ngã,
Điên loại uống thuốc độc,
Dây tự trói họ chết,
Trong hang động núi rừng,
Những hành động sát sanh,
Khiến tự ngã phải chết.

Họ làm nhưng không biết, Kẻ phẫn nộ hại người,

CHÁNH TƯ DUY                            86

Với hình thức phẫn nộ, Ma bẫy ẩn trong tâm.

Hãy nhiếp phục cắt đứt,
Với tuệ, tấn, chánh kiến,
Bậc trí tuệ cắt đoạn,
Mỗi mỗi bất thiện pháp
Như vậy học tập pháp,
Không để tâm nản chí,
Ly sân, không áo não,
Ly tham, tật đố không,
Nhiếp phục, đoạn phẫn nộ,
Vô lậu, nhập Niết-bàn.

CHÁNH TƯ DUY                           87

15    8 tư niệm của bậc Đại nhân - Kinh TÔN GIẢ ANURUNDHA – Tăng III, 594

TÔN GIẢ ANURUDDHA –Tăng III, 594

1. Một thời, Thế Tôn trú ở giữa dân chúng Bhagga, tại núi Sumsumàra, rừng Bhesakala, vườn Lộc Uyển.

Lúc bấy giờ, Tôn giả Anuruddha sống giữa dân chúng Celì, tại Pàcìnavamsadàya.

Rồi Tôn giả Anuruddha, trong khi sống độc cư … Thiền tịnh, tâm tư khởi lên như sau:

- "Pháp này để cho người ít dục, pháp này không
phải để cho người nhiều dục;
- Pháp này để cho người biết đủ, pháp này không
phải để cho người không biết đủ;
- Pháp này để cho người sống thanh vắng, pháp
này không phải để cho người ưa hội chúng;
- Pháp này để cho người tinh cần tinh tấn, pháp
này không phải để cho người biếng nhác;
- Pháp này để cho người trú niệm, pháp này
không phải để cho người thất niệm;

CHÁNH TƯ DUY                                   88

- Pháp này để cho người Thiền định, pháp này
không phải để cho người không Thiền định;
- Pháp này để cho người có trí tuệ, pháp này
không phải để cho người ác tuệ".

2. Rồi Thế Tôn với tâm của mình rõ biết tâm của Tôn
giả Anuruddha, ví như người lực sĩ duỗi bàn tay đang
co lại, hay co lại bàn tay đang duỗi ra, cũng vậy, Thế
Tôn biến mất ở giữa dân chúng Bhagga, tại núi
Sumsumàra, rừng Bhesakalà, vườn Lộc Uyển, và
hiện ra giữa dân chúng Celì, tại Pàcìnavamsadàya,
trước mặt Tôn giả Anuruddha. Thế Tôn ngồi xuống
trên chỗ đã soạn sẵn. Rồi Thế Tôn nói với Tôn giả
Anuruddha đang ngồi một bên:

3. - Lành thay, lành thay, này Anuruddha! Lành thay, này Anuruddha, Thầy đã suy nghĩ đến bảy niệm của bậc Đại nhân: " Pháp này để cho người ít dục, pháp này không phải để cho người nhiều dục; Pháp này để cho người biết đủ, pháp này không phải để cho người không biết đủ; Pháp này để cho người sống thanh vắng, pháp này không phải để cho người ưa hội chúng; Pháp này để cho người tinh cần tinh tấn, pháp này không phải để cho người biếng nhác; Pháp này để cho người trú niệm, pháp này không phải để cho người nhất niệm; Pháp này để cho người Thiền định, pháp này không phải để cho người không Thiền

CHÁNH TƯ DUY                                        89

định; Pháp này để cho người có trí tuệ, pháp này không phải để cho người ác tuệ".

Do vậy, này Anuruddha, hãy suy nghĩ đến niệm thứ tám này của bậc Đại nhân: "Pháp này để cho người không ưa hý luận, không thích hý luận, Pháp này không phải để cho người ưa lý luận, thích hý luận ".

4. Khi nào, này Anuruddha, Thầy sẽ suy nghĩ đến tám tư niệm này của bậc Đại nhân, thời nếu Thầy muốn, Thầy sẽ chứng đạt và an trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm có tứ.

5. Khi nào, này Anuruddha, Thầy sẽ suy nghĩ đến
tám tư niệm này của bậc Đại nhân, thời nếu Thầy
muốn, diệt tầm diệt tứ, Thầy sẽ chứng đạt và an trú
Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh,
không tầm không tứ, nội tĩnh nhất tâm.

6. Khi nào, này Anuruddha, khi nào Thầy sẽ suy nghĩ đến tám tư niệm này của bậc Đại nhân, thời nếu Thầy muốn, Thầy sẽ ly hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là "xả niệm lạc trú", chứng và an trú Thiền thứ ba.

7. Khi nào, này Anuruddha, Thầy sẽ suy nghĩ đến tám tư niệm này của bậc Đại nhân, thời nếu Thầy muốn, Thầy sẽ xả lạc xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ

CHÁNH TƯ DUY                                      90

trước, chứng và an trú Thiền thứ tư, không khổ, không lạc, xả niệm thanh tịnh.

8. Khi nào, này Anuruddha, Thầy sẽ suy nghĩ đến
tám tư niệm này của bậc Đại nhân, khi nào bốn Thiền
này thuộc tăng thượng tâm, hiện tại lạc trú, chứng
được không khó khăn, chứng được không mệt nhọc,
chứng được không phí sức, thời này Anuruddha, tấm
y lượm từ đống rác lên của Thầy sẽ giống như tủ áo
đầy những vải có nhiều màu sắc của người gia chủ
hay con người gia chủ, để được sống biết đủ, ưa
thích, không có lo âu, được lạc trú, được bước vào
Niết-bàn.

9. Khi nào, này Anuruddha, Thầy sẽ suy nghĩ đến
tám tư niệm này của bậc Đại nhân, thời nếu Thầy
muốn, khi nào bốn Thiền này thuộc tăng thượng tâm,
hiện tại lạc trú, chứng được không khó khăn, chứng
được không mệt nhọc, chứng được không phí sức,
thời này Anuruddha, các món ăn từng miếng Thầy
khất thực được sẽ giống như món cơm bằng gạo
trắng, các hạt đen đã được lượm sạch, với nhiều loại
súp, với nhiều loại đồ ăn của người gia chủ, hay của
con người gia chủ, để được sống biết đủ, ưa thích,
không có lo âu, được lạc trú, được bước vào Niết-
bàn.

CHÁNH TƯ DUY                                      91

10. Khi nào, này Anuruddha, Thầy sẽ suy nghĩ đến
tám tư niệm này của bậc Đại nhân, thời nếu Thầy
muốn, khi nào bốn Thiền này thuộc tăng thượng tâm,
hiện tại lạc trú, chứng được không khó khăn, chứng
được không mệt nhọc, chứng được không phí sức,
thời này Anuruddha, chỗ nằm dưới gốc cây thầy sẽ
giống như nhà có nóc nhọn, có trét hồ trong ngoài,
cửa được cài then, cửa sổ được đóng lại ngăn chặn
gió của người gia chủ, hay của con người gia chủ, để
được sống biết đủ, ưa thích, không có lo âu, được lạc
trú, được bước vào Niết-bàn.

11. Khi nào, này Anuruddha, Thầy sẽ suy nghĩ đến
tám tư niệm này của bậc Đại nhân, khi nào bốn Thiền
này thuộc tăng thượng tâm, hiện tại lạc trú, chứng
được không khó khăn, chứng được không mệt nhọc,
chứng được không phí sức, thời này Anuruddha,
giường nằm và chỗ ngồi trải với đệm cỏ của Thầy sẽ
giống như ghế dài, nệm trải giường nằm bằng len,
chăn len trắng, chăn len thêu bông, nệm bằng da con
sơn dương gọi là kadali, tấm thảm với đầu che phía
trên, ghế dài có đầu gối chân màu đỏ của các người
gia chủ, hay của con người gia chủ, để được sống
biết đủ, ưa thích, không có lo âu, được lạc trú, được
bước vào Niết-bàn.

CHÁNH TƯ DUY                                       92

12. Khi nào, này Anuruddha, Thầy sẽ suy nghĩ đến tám tư niệm này của bậc Đại nhân, khi nào bốn Thiền này thuộc tăng thượng tâm, hiện tại lạc trú, chứng được không khó khăn, chứng được không mệt nhọc, chứng được không phí sức, thời này Anuruddha, dược phẩm nước tiểu hôi của Thầy sẽ giống như các loại dược phẩm của các người gia chủ, hay của con người gia chủ, như thục tô, sanh tô, dầu, mật, đường bánh, để được sống biết đủ, ưa thích, không có lo âu, được lạc trú, được bước vào Niết-bàn.

13. Vậy này Anuruddha, nhân kỳ an cư mùa mưa sắp đến, hãy trú giữa dân chúng Cetì ở Pàcìnavamsadàya.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Tôn giả Anuruddha vâng đáp Thế Tôn. Rồi Thế Tôn
sau khi khuyến giáo Tôn giả Anuruddha với lời
khuyến giáo này, như người lực sĩ duỗi cánh tay đang
co lại, hay co lại cánh tay đang duỗi ra; cũng vậy,
Ngài biến mất giữa dân chúng Cetì ở
Pàcìnavamsadàya và hiện ra giữa dân chúng Bhagga,
trên núi Sumsumàra trong rừng Bhesakalà, vườn Lộc
Uyển. Thế Tôn ngồi xuống trên chỗ đã soạn sẵn, sau
khi ngồi xuống, Thế Tôn bảo các Tỷ-kheo:

CHÁNH TƯ DUY                                       93

14. - Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ thuyết tám tư niệm của bậc Đại nhân cho các Thầy. Hãy lắng nghe và khéo tư niệm, Ta sẽ giảng:

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế tôn nói như sau:

- Này các Tỷ-kheo, thế nào là tám tư niệm của bậc Đại nhân?

15. Này các Tỷ-kheo,

1. Pháp này để cho người ít dục, Pháp này không
phải để cho người nhiều dục;
2. Pháp này để cho người biết đủ, pháp này không
phải để cho người không biết đủ;
3. Pháp này để cho người sống thanh vắng, pháp
này không phải để cho người ưa hội chúng;
4. Pháp này để cho người tinh cần tinh tấn, pháp
này không phải để cho người biếng nhác;
5. Pháp này để cho người trú niệm, pháp này
không phải để cho người nhất niệm;
6. Pháp này để cho người Thiền định, pháp này
không phải để cho người không Thiền định;
7. Pháp này để cho người có trí tuệ, Pháp này
không phải để cho người ác tuệ;

CHÁNH TƯ DUY                                    94

8. Pháp này để cho người không ưa hý luận, không thích hý luận, không phải để cho người ưa hý luận, thích hý luận .

16. Này các Tỷ-kheo, Pháp này để cho người ít dục, Pháp này không để cho người có dục lớn", như vậy đã được nói đến. Do duyên gì được nói như vậy?

17. Này các Tỷ-kheo, ở đây:

- Tỷ-kheo ít dục không muốn: "Mong người ta
biết tôi là ít dục";
- Tỷ kheo biết đủ, không muốn: "Mong người ta
biết tôi là biết đủ";
- Tỷ kheo sống viễn ly, không muốn: " Mong
người ta biết tôi sống viễn ly";
- Tỷ kheo tinh cần tinh tấn, không muốn: "
Mong người ta biết tôi sống tinh cần tinh tấn";
- Tỷ kheo trú niệm, không muốn: " Mong người
ta biết tôi trú niệm"
- Tỷ kheo có định, không muốn: " Mong người
ta biết tôi có định";
- Tỷ kheo có tuệ, không muốn: " Mong người ta
biết tôi có tuệ ";
- Tỷ kheo không thích hý luận, không muốn: "
Mong người ta biết tôi không thích hý luận".

CHÁNH TƯ DUY                                     95

Này các Tỷ-kheo, Pháp này để cho người ít dục,
Pháp này không để cho người có dục lớn", đã được
nói đến như vậy. Do duyên này được nói đến như
vậy.

18. Này các Tỷ-kheo, Pháp này để cho người biết đủ, Pháp này không để cho người không biết đủ ", như vậy đã được nói đến. Do duyên gì được nói như vậy?

19. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo biết đủ với bất cứ vật dụng gì như y áo, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh.

Này các Tỷ-kheo, Pháp này để cho người biết đủ, Pháp này không để cho người không biết đủ, đã được nói đến như vậy. Do duyên này được nói như vậy.

20. Này các Tỷ-kheo, Pháp này để cho người sống
viễn ly, Pháp này không để cho người ưa hội chúng",
như vậy đã được nói đến. Do duyên gì được nói như
vậy?

21. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống viễn ly, có nhiều người đến thăm như Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ, vua chúa, đại thần, các ngoại đạo sư, đệ tử của các ngoại đạo sư. Ở đây, Tỷ-kheo với tâm thuận về viễn ly, hướng về viễn ly, nhập vào viễn

CHÁNH TƯ DUY                                        96

ly, trú vào viễn ly, thích thú xuất ly, nói lời hoàn toàn liên hệ đến lánh xa.

Này các Tỷ-kheo, Pháp này để cho người viễn ly,
Pháp này không để cho người không ưa hội chúng",
đã được nói đến như vậy. Do duyên này được nói
đến như vậy.

22. Này các Tỷ-kheo, Pháp này để cho người tinh
cần tinh tấn, Pháp này không để cho người biếng
nhác", như vậy đã được nói đến. Do duyên gì được
nói như vậy?

23. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống tinh cần
tinh tấn, đoạn tận các pháp bất thiện, thành tựu các
Pháp thiện, nỗ lực kiên trì, không từ bỏ gánh nặng
đối với các thiện pháp.

Này các Tỷ-kheo, Pháp này để cho người tinh cần
tinh tấn, Pháp này không để cho người biếng nhác",
đã được nói đến như vậy. Do duyên này được nói
đến như vậy.

24. Này các Tỷ-kheo, Pháp này để cho người trú niệm, Pháp này không để cho người thất niệm", như vậy đã được nói đến. Do duyên gì được nói như vậy?

CHÁNH TƯ DUY                                           97

25. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ niệm, thành tựu niệm tuệ tối thắng, ức nhớ tùy niệm những điều đã làm, nói đã lâu.

Này các Tỷ-kheo, Pháp này để cho người trú niệm,
Pháp này không để cho người thất niệm", đã được
nói đến như vậy. Do duyên này được nói đến như
vậy.

26. Này các Tỷ-kheo, Pháp này để cho người thiền
định, Pháp này không để cho người không thiền
định", như vậy đã được nói đến. Do duyên gì được
nói như vậy?

27. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ly dục, ly ác
pháp … chứng đạt và an trú Thiền thứ tư. Này các
Tỷ-kheo, Pháp này để cho người thiền định, Pháp
này không để cho người không thiền định", đã được
nói đến như vậy. Do duyên này được nói đến như
vậy.

28. Này các Tỷ-kheo, Pháp này để cho người có trí
tuệ, Pháp này không để cho người không trí tuệ",
như vậy đã được nói đến. Do duyên gì được nói như
vậy?

29. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo có trí tuệ, có trí tuệ về sanh diệt, thành tựu Thánh thể nhập (quyết

CHÁNH TƯ DUY                                       98

trạch), đưa đến chơn chánh đoạn diệt khổ đau. Này các Tỷ-kheo, Pháp này để cho người có trí tuệ, Pháp này không để cho người không trí tuệ", đã được nói đến như vậy. Do duyên này được nói đến như vậy

30. Này các Tỷ-kheo, Pháp này để cho người không
ưa hý luận, không thích hý luận, Pháp này không để
cho người ưa hý luận, thích hý luận", như vậy đã
được nói đến. Do duyên gì được nói như vậy?

31. Này các Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo đối với đoạn diệt hý luận, tâm được phấn chấn, tịnh tín, an trú, hướng đến.

Này các Tỷ-kheo, Pháp này để cho người không ưa
hý luận, không thích hý luận, Pháp này không để cho
người ưa hý luận, thích hý luận", đã được nói đến
như vậy. Do duyên này được nói đến như vậy.

32. Rồi Tôn giả Anuruddha, mùa mưa an cư đến, đến trú ở giữa dân chúng Cetì, tại Pacìnavamsadàya. Rồi Tôn giả Anuruddha sống một mình, an tịnh, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, không bao lâu, do mục đích gì, các Thiện nam tử chơn chánh xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, tức là vô thượng cứu cánh Phạm hạnh ngay trong hiện tại, vị ấy tự mình nói thắng trí, chứng ngộ, chứng nhập và an trú. Vị ấy chứng rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành,

CHÁNH TƯ DUY                                       99

những gì nên làm đã làm, không có trở lui lại trạng
thái này nữa" và Tôn giả Anuruddha trở thành một
vị A-la-hán nữa ngay trong thời gian ấy, nói lên
những bài kệ này:

Thế gian vô thượng sư
Rõ biết tư tưởng ta
Với thân do ý tạo
Thần thông đến với ta
Tùy theo ta nghĩ gì
Ngài thuyết rõ tất cả
Phật không ưa hý luận
Ngài thuyết, không hý luận
Ngộ pháp, ta hoan hỷ
Trú trong giáo pháp ngài
Ba minh đã đạt được
Giáo pháp Phật làm xong.

CHÁNH TƯ DUY                                     100

16      80 năm xuất gia không có dục tầm, dục tưởng - KINH BẠC–CÂU–LA – 124 Trung III, 329

KINH BẠC–CÂU–LA (Bakkula suttam) – Bài kinh số 124 – Trung III, 329

Như vầy tôi nghe.

Một thời Tôn giả Bakkula trú ở Rajagaha
(Vương Xá), Veluvana (Trúc Lâm), tại chỗ nuôi
dưỡng các loài sóc (kalandakanivapa). Rồi lõa thể
Kassapa, một người bạn trước kia của Tôn giả
Bakkula khi còn là cư sĩ, đi đến Tôn giả Bakkula, sau
khi đến, nói lên với Tôn giả Bakkula những lời chào
đón hỏi thăm; sau khi nói lên những lời chào đón hỏi
thăm thân hữu rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống
một bên, lõa thể Kassapa nói với Tôn giả Bakkula:

– Này Hiền giả Bakkula, Bạn xuất gia đã bao lâu?

– Đã được tám mươi năm, này Hiền giả, từ khi tôi xuất gia.

CHÁNH TƯ DUY                                       101

– Hiền giả Bakkula, trong tám mươi năm ấy, đã bao nhiêu lần, Hiền giả hành dâm dục?

– Hiền giả Kassapa, chớ có hỏi tôi như vậy:
"Hiền giả Kassapa, trong tám mươi năm ấy, đã bao
nhiều lần Hiền giả hành dâm dục!" Hiền giả Kassapa,
hãy hỏi tôi như sau: "Hiền giả Bakkula, trong tám
mươi năm ấy, đã bao nhiêu lần Hiền giả khởi lên dục
tưởng?"

– Hiền giả Bakkula, trong tám mươi năm ấy, đã bao nhiêu lần, Hiền giả khởi lên dục tưởng?

– Hiền giả Kassapa, trong tám mươi năm từ khi tôi xuất gia, tôi không bao giờ nhận thấy, có dục tưởng khởi lên.

– Vì rằng Tôn giả Bakkula trong tám mươi năm
không nhận thấy có dục tưởng khởi lên, chúng tôi
thọ trì sự việc này là một hy hữu, một vị tằng hữu
của Tôn giả Bakkula.

– Này Hiền giả, trong tám mươi năm từ khi tôi xuất gia, tôi không bao giờ nhận thấy có sân tưởng, có hại tưởng khởi lên.

– Vì rằng Tôn giả Bakkula trong tám mươi năm không nhận thấy có sân tưởng, có hại tưởng khởi lên,

CHÁNH TƯ DUY                                      102

chúng tôi thọ trì sự việc này là một hy hữu, một vị tằng hữu của Tôn giả Bakkula.

– Này Hiền giả, trong tám mươi năm từ khi tôi xuất gia, tôi không nhận thấy dục tầm nào khởi lên.

– Vì rằng Tôn giả... một vị tằng hữu của Tôn giả Bakkula.

– Này Hiền giả, trong tám mươi năm từ khi tôi xuất gia, tôi không nhận thây sân tầm, hại tầm nào khởi lên.

– Vì rằng Tôn giả... một vị tằng hữu của Tôn giả Bakkula.

– Này Hiền giả, trong tám mươi năm từ khi tôi xuất gia, tôi không nhận thấy có thâu nhận y của cư sĩ.

– Vì rằng Tôn giả.. một vị tằng hữu của Tôn giả Bakkula.

– Này Hiền giả, trong tám mươi năm từ khi tôi xuất gia, tôi không nhận thấy có cắt y với con dao.

– Vì rằng Tôn giả... một vị tằng hữu của Tôn giả Bakkula.

CHÁNH TƯ DUY                                      103

– Này Hiền giả, trong tám mươi năm từ khi tôi xuất gia, tôi không nhận thấy có may y với cây kim.

– Vì rằng Tôn giả.. một vị tằng hữu của Tôn giả Bakkula.

– Này Hiền giả, trong tám mươi năm trừ khi tôi xuất gia, tôi không nhận thấy có nhuộm y với thuốc nhuộm

– Vì rằng Tôn giả... một vị tằng hữu của Tôn giả Bakkula.

– Này Hiền giả, trong tám mươi năm từ khi tôi xuất gia, tôi không nhận thấy có may y kathina.

– Vì rằng Tôn giả... một vị tằng hữu của Tôn giả Bakkula.

– Này Hiền giả, trong tám mươi năm từ khi tôi
xuất gia, tôi không nhận thấy có may y cho các vị
đồng Phạm hạnh... có nhận lời mời ăn... có khởi lên
tâm như sau: "Mong rằng có người mời tôi ăn".

– Vì rằng Tôn giả... một vị tằng hữu của Tôn giả Bakkula.

– Này Hiền giả, trong tám mươi năm từ khi tôi

CHÁNH TƯ DUY                                      104

xuất gia, tôi không nhận thấy có ngồi trong nhà.. có ngồi ăn trong nhà... có ghi nhận chi tiết các tướng đặc biệt của nữ nhân... có thuyết pháp cho nữ nhân cho đến câu kệ bốn câu... có đi đến trú phòng Tỷ- kheo-ni... có thuyết pháp cho Tỷ-kheo-ni.... Tôi không nhận thấy có thuyết pháp cho học pháp nữ... Tôi không nhận thấy có thuyết pháp cho Sa-di-ni.

– Vì rằng Tôn giả Bakkula trong tám mươi năm
không nhận thấy có thuyết pháp cho Sa-di-ni, chúng
tôi thọ trì sự việc này là một hy hữu, một vị tằng hữu
của Tôn giả Bakkula.

– Này Hiền giả, trong tám mươi năm từ khi tôi
xuất gia, tôi không bao giờ nhận thấy có xuất gia (cho
ai).. có thọ đại giới (cho ai).. có nhận làm y chỉ (cho
ai)... tôi không bao giờ nhận thấy có Sa-di hầu hạ...
có tắm trong nhà tắm... có tắm thoa bột Cunna.. có
nhờ đồng Phạm hạnh xoa bóp chân tay.. tôi không
bao giờ nhận thấy có bệnh khởi lên, dầu cho một
chốc lát.. có mang theo y dược cho đến một miếng
nhỏ từ cây a-li-lặc vàng (haritakikhanda)... nằm dựa
vào tấm gỗ dựa... nằm dài xuống ngủ... đi an cư mùa
mưa tại trú xứ gần làng.

– Vì rằng Tôn giả Bakkula, trong tám mươi năm không nhận thấy có đi an cư mùa mưa tại trú xứ gần

CHÁNH TƯ DUY                                         105

làng, chúng tôi thọ trì sự việc này là một hy hữu, một vị tằng hữu của Tôn giả Bakkula.

– Vừa đúng trong bảy ngày, này Hiền giả, còn uế nhiễm, tôi đã ăn đồ ăn của nội địa, rồi đến ngày thứ tám, chánh trí khởi lên.

– Vì rằng Tôn giả Bakkula vừa đúng trong bảy ngày, còn uế nhiễm, đã ăn đồ ăn của nội địa, rồi đến ngày thứ tám chánh trí khởi lên, chúng tôi thọ trì sự việc này là một hy hữu, một vị tằng hữu của Tôn giả Bakkula. Thưa Hiền giả Bakkula, hãy cho tôi xuất gia trong pháp luật này, hãy cho tôi thọ đại giới.

Rồi lõa thể Kassapa được xuất gia trong pháp và
luật này, được thọ đại giới. Thọ đại giới không bao
lâu, Tôn giả Kassapa, an trú độc cư, viễn ly, không
phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, không bao lâu với
thượng trí tự mình chứng ngộ, chứng đắc và an trú
ngay trong hiện tại vô thượng cứu cánh Phạm hạnh
mà vì mục đích ấy các Thiện nam tử chân chánh xuất
gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình hướng đến.
Vị ấy biết "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những
gì cần làm sẽ làm, không còn trở lại trạng thái này
nữa". Và Tôn giả Kassapa trở thành một A-la-hán
nữa.

Rồi Tôn giả Bakkula, sau một thời gian, cầm

CHÁNH TƯ DUY                                        106

chìa khóa, đi từ trú xứ này đến trú xứ khác và nói như sau:

– Chư Tôn giả hãy đi ra! Chư Tôn giả hãy đi ra! Hôm nay tôi sẽ nhập Niết-bàn.

– Vì rằng Tôn giả Bakkula cầm chìa khóa, đi từ trú xứ này đến trú xứ khác và nói như sau: "Chư Tôn giả hãy đi ra! Chư Tôn giả hãy đi ra! Hôm nay tôi sẽ nhập Niết-bàn"; chúng tôi thọ trì sự việc này là một hy hữu, một vị tằng hữu của Tôn giả Bakkula.

Rồi Tôn giả Bakkula ngồi giữa chúng Tỷ- kheo nhập Niết-bàn.

– Vì rằng Tôn giả Bakkula ngồi giữa chúng Tỷ- kheo nhập Niết-bàn, chúng tôi thọ trì sự việc này là một hy hữu, một vị tằng hữu của Tôn giả Bakkula.

CHÁNH TƯ DUY                                      107

17    Biết nghe, biết sát hại - Kinh CON VOI – Tăng II, 36

CON VOI – Tăng II, 36

1. - Thành tựu bốn chi phần này, này các Tỷ-kheo,
con voi của vua xứng đáng cho vua, là tài sản của
Vua, được xem là biểu tượng của vua. Thế nào là
bốn? Ở đây, này các Tỷ-kheo, con voi của vua biết
nghe, biết sát hại, biết nhẫn, biết đi đến.

2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con voi của vua biết nghe?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, con voi của vua, khi người
nài sai làm một công tác, hoặc đã làm từ trước hay
chưa làm từ trước, sau khi nhiệt tâm tác ý, hoàn toàn
chú tâm lóng tai và lắng nghe. Như vậy, này các Tỷ-
kheo, là con voi của vua biết nghe.

3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con voi của vua biết sát hại?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, con voi của vua sau khi đi đến chiến trận, giết voi, giết người cưỡi voi, giết ngựa, giết người cưỡi ngựa, giết hại xe, giết hại

CHÁNH TƯ DUY                                       108

người cưỡi xe, giết các bộ binh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là con voi của vua biết sát hại.

4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con voi của vua biết kham nhẫn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, con voi của vua sau khi đi đến chiến trường, chịu đựng cây giáo đâm, chịu đựng kiếm chém, chịu đựng tên bắn, chịu đựng búa chặt, chịu đựng tiếng trống lớn, tiếng thanh la, tiếng tù và, tiếng trống nhỏ và các tiếng ồn ào khác. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là con voi của vua biết kham nhẫn.

5. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con voi của vua biết đi đến?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, con voi của vua, khi người
nài sai đi đến hướng nào, hoặc trước kia đã có đi hay
trước kia không có đi, liền đi đến chỗ ấy một cách
mau mắn. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là con voi của
vua biết đi đến.

Thành tựu với bốn pháp này, này các Tỷ-kheo, là con voi của vua xứng đáng là của vua, là tài sản của vua, đi đến làm biểu tượng của vua.

6. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, thành tựu với bốn pháp, Tỷ-kheo xứng đáng được cung kính, xứng

CHÁNH TƯ DUY                                         109

đáng được tôn trọng, xứng đáng được chắp tay, xứng đáng được cúng dường, là ruộng phước vô thượng ở đời. Thế nào là bốn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo:

- Biết nghe,
- Biết sát hại,
- Biết kham nhẫn,
- Biết đi đến.

7. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo biết nghe?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi Pháp và Luật
do Như Lai thuyết được thuyết giảng, sau khi nhiệt
tâm tác ý hoàn toàn, chú tâm và lắng nghe. Như vậy,
này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo biết nghe.

8. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo biết sát hại?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không có chấp
nhận dục tầm đã khởi lên, từ bỏ, gạn lọc, chấm dứt,
làm cho không hiện hữu, không có chấp nhận sân
tầm đã khởi lên … không có chấp nhận hại tầm đã
khởi lên, từ bỏ, gạn lọc, chấm dứt, làm cho không

CHÁNH TƯ DUY                                     110

hiện hữu. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo biết sát hại.

9. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo biết kham nhẫn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo kham nhẫn lạnh,
kham nhẫn nóng, kham nhẫn đói, khát, sự xúc chạm
của ruồi, muỗi, gió, sức nóng mặt trời, các loài bò
sát, kham nhẫn những cách nói chửi mắng, phỉ báng,
chịu đựng các cảm thọ về thân, khổ đau, nhói đau,
mãnh liệt, không khả hỷ, không khả ý, chết điếng
người. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo biết
kham nhẫn.

10. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo biết đi?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo theo phương
hướng nào từ trước chưa từng đi, tại đấy, mọi hành
được chỉ tịnh, mọi sanh y được từ bỏ, ái được đoạn
diệt. Niết-bàn, vị ấy đi đến chỗ ấy một cách mau
chóng. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo biết
đi.

Thành tựu với bốn pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-
kheo xứng đáng được cung kính, xứng đáng được tôn
trọng, xứng đáng được chắp tay, xứng đáng được
cúng dường, là ruộng phước vô thượng ở đời.

CHÁNH TƯ DUY                                     111

CHÁNH TƯ DUY   112

18    Bậc Hiền trí, Đại tuệ - Kinh CON ĐƯỜNG SAI LẠC – Tăng II, 155

CON ĐƯỜNG SAI LẠC – Tăng II, 155

1. Rồi một Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, thế giới do cái gì hướng dẫn, thế giới do cái gì được diễn tiến, đi đến sự thuần phục của cái gì được khởi lên?

- Lành thay, lành thay, này Tỷ-kheo! Hiền thiện là con đường Thầy đặt vấn đề, hiền thiện là sự biện tài, hiền thiện là câu hỏi! Này Tỷ-kheo, có phải Thầy hỏi như sau: "Bạch Thế Tôn, thế giới do cái gì hướng dẫn, thế giới do cái gì được diễn tiến, đi đến sự thuần phục của cái gì được khởi lên?"

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

- Này Tỷ-kheo, thế giới do tâm hướng dẫn. Thế giới do tâm được diễn tiến, đi đến sự thuần phục của tâm được khởi lên.

2. - Lành thay, bạch Thế Tôn.

CHÁNH TƯ DUY                                         113

Tỷ-kheo ấy sau khi hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy, lại hỏi Thế Tôn một câu khác:

- Bậc nghe nhiều, trì pháp. Bậc nghe nhiều, trì
pháp, bạch Thế Tôn, được nói đến như vậy. Cho đến
như thế nào, bạch Thế Tôn, là một bậc nghe nhiều,
trì pháp?

- Lành thay, lành thay, này Tỷ-kheo! Hiền thiện là
con đường Thầy đặt vấn đề, hiền thiện là sự biện tài,
hiền thiện là câu hỏi! Này Tỷ-kheo, có phải Thầy hỏi
như sau: "Bậc nghe nhiều, trì pháp. Bậc nghe nhiều,
trì pháp, bạch Thế Tôn, được nói đến như vậy. Cho
đến như thế nào, bạch Thế Tôn, là một bậc nghe
nhiều, trì pháp?"

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

- Nhiều, này Tỷ-kheo, là pháp ta thuyết giảng: Kinh,
Ứng tụng, Ký thuyết, Kệ tụng, Cảm hứng ngữ, Như
thị thuyết, Bổn sanh, Vị tằng hữu, Phương quảng.
Này Tỷ-kheo, nếu ai hiểu nghĩa một bài kệ có bốn
câu, hiểu pháp và thực hành pháp tùy pháp, người ấy
được gọi là vị nghe nhiều, trì pháp.

3. - Lành thay, bạch Thế Tôn.

Tỷ-kheo sau khi hoan hỷ … lại hỏi thêm câu nữa:

CHÁNH TƯ DUY                                       114

- Bậc có nghe với trí tuệ thể nhập (quyết trạch), bậc có nghe với trí tuệ thể nhập, bạch Thế Tôn, được nói đến như vậy. Cho đến khi nào, bạch Thế Tôn, được gọi là bậc có nghe với trí tuệ thể nhập?

- Lành thay, lành thay, này Tỷ-kheo, hiền thiện …
hiền thiện là câu hỏi! Này Tỷ-kheo, có phải Thầy hỏi
như sau: "Bậc có nghe với trí tuệ thể nhập (quyết
trạch), bậc có nghe với trí tuệ thể nhập, bạch Thế
Tôn, được nói đến như vậy. Cho đến khi nào, bạch
Thế Tôn, được gọi là bậc có nghe với trí tuệ thể
nhập?"

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo được nghe: "Đây
là khổ", thể nhập và thấy ý nghĩa với trí tuệ. Được
nghe: "Đây là khổ tập", thể nhập và thấy ý nghĩa với
trí tuệ. Được nghe: "Đây là khổ diệt", thể nhập và
thấy ý nghĩa với trí tuệ. Được nghe: "Đây là con
đường đi đến khổ diệt", thể nhập và thấy ý nghĩa với
trí tuệ. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là vị có nghe với
trí tuệ thể nhập.

4.- Lành thay, bạch Thế Tôn.

Tỷ-kheo ấy sau khi hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy, lại hỏi Thế Tôn một câu khác:

CHÁNH TƯ DUY                                       115

- Bậc Hiền trí, Đại tuệ. Bậc Hiền trí, Đại tuệ, bạch Thế Tôn, được nói đến như vậy. Cho đến như thế nào bạch Thế Tôn, được gọi là Bậc Hiền trí, Đại tuệ?

- Lành thay, lành thay, này Tỷ-kheo! Hiền thiện là
con đường Thầy đặt vấn đề, hiền thiện là sự biện tài,
hiền thiện là câu hỏi! Này Tỷ-kheo, có phải Thầy hỏi
như sau: "Bậc Hiền trí, Đại tuệ. Bậc Hiền trí, Đại tuệ,
bạch Thế Tôn, được nói đến như vậy. Cho đến như
thế nào bạch Thế Tôn, được gọi là Bậc Hiền trí, Đại
tuệ?"

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

- Ở đây, này Tỷ-kheo, Bậc Hiền trí, Đại tuệ, không
có nghĩ tự làm hại mình, không có nghĩ tự làm hại
người, không có nghĩ tự mình làm hại cả hai, có suy
nghĩ điều gì thời suy nghĩ lợi mình, lợi người, lợi cả
hai, lợi toàn thể thế giới. Như vậy, này Tỷ-kheo, là
Bậc Hiền trí, Đại tuệ.

CHÁNH TƯ DUY                                         116

19      Bệnh và thuốc - Kinh SUY TẦM – Tăng III, 265

SUY TẦM – ( TẦM ) Tăng III, 265

1.- Này các Tỷ-kheo, có ba pháp này.
2. Thế nào là ba? - Dục tầm, sân tầm, hại tầm.
Này các Tỷ-kheo, có ba pháp này. Để đoạn tận ba
pháp này, ba pháp cần phải tu tập.
3. Thế nào là ba?
- Để đoạn tận dục tầm, xuất ly tầm cần phải tu
tập.
- Để đoạn tận sân tầm, vô sân tầm cần phải tu
tập.
- Để đoạn tận hại tầm, bất hại tầm cần phải tu
tập.
Để đoạn tận ba pháp này, này các Tỷ-kheo, ba pháp
này cần phải tu tập.

TƯỞNG –Tăng III, 266

... (Như kinh trên, chỉ có tưởng thế cho tầm).

CHÁNH TƯ DUY                                     117

GIỚI - Tăng III, 266

...(như kinh trên, chỉ có giới thế cho tầm).

CHÁNH TƯ DUY                                   118

20    Bệnh và thuốc - Kinh XUẤT LY GIỚI – Tăng III, 25

XUẤT LY GIỚI –Tăng III, 25

1. - Này các Tỷ-kheo, có sáu pháp xuất ly giới này.
Thế nào là sáu?
2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nói như sau: "Ta
đã tu tập từ tâm giải thoát, làm cho sung mãn, làm
thành cỗ xe, làm thành căn cứ, an trú, chất chứa và
khéo léo tinh cần, tuy vậy, sân tâm vẫn ngự trị tâm
ta".
Vị ấy cần phải được nói như sau: "Chớ có như vậy,
Hiền giả chớ có nói như vậy. Chớ có xuyên tạc Thế
Tôn. Xuyên tạc Thế Tôn như vậy không tốt. Thế Tôn
không nói như vậy. Này Hiền giả, sự kiện không phải
như vậy, trường hợp không phải như vậy. Ai tu tập
từ tâm giải thoát, làm cho sung mãn, làm thành cỗ
xe, làm thành căn cứ, an trú, chất chứa và khéo léo
tinh cần, tuy vậy, sân tâm vẫn ngự trị, an trú; sự kiện
như vậy không xảy ra. Này Hiền giả, cái này có khả
năng giải thoát sân tâm, tức là từ tâm giải thoát".
3. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo nói như
sau: "Ta đã tu tập, bi tâm giải thoát, làm cho sung
mãn, làm thành cỗ xe, làm thành căn cứ, an trú, chất

CHÁNH TƯ DUY                                         119

chứa và khéo léo tinh cần, tuy vậy, hại tâm vẫn ngự
trị tâm ta".
Vị ấy cần phải được nói như sau: "Chớ có như vậy,
Hiền giả chớ có nói như vậy. Chớ có xuyên tạc Thế
Tôn. Xuyên tạc Thế Tôn như vậy không tốt. Thế Tôn
không nói như vậy. Này Hiền giả, sự kiện không phải
như vậy. Trường hợp không phải như vậy. Ai tu tập
bi tâm giải thoát, làm cho sung mãn, làm thành cỗ
xe, làm thành căn cứ, an trú, chất chứa và khéo léo
tinh cần, tuy vậy, hại tâm vẫn ngự trị, an trú; sự kiện
không xảy ra như vậy. Này Hiền giả, cái này có khả
năng giải thoát hại tâm, tức là bi tâm giải thoát".
4. Này các Tỷ-kheo, ở đây vị Tỷ-kheo nói như sau:
"Ta đã tu tập hỷ tâm giải thoát, làm cho sung mãn,
làm thành cỗ xe, làm thành căn cứ, an trú, chất chứa
và khéo léo tinh cần, tuy vậy, bất lạc tâm vẫn ngự trị
tâm ta".
Vị ấy cần phải được nói như sau: "Chớ có như vậy.
Hiền giả chớ nói như vậy. Chớ có xuyên tạc Thế Tôn.
Xuyên tạc Thế Tôn như vậy thật không tốt. Thế Tôn
không nói như vậy. Này Hiền giả, sự kiện không phải
như vậy. Trường hợp không phải như vậy. Nếu tu tập
hỷ tâm giải thoát, làm cho sung mãn, làm thành cỗ
xe, làm thành căn cứ, an trú, chất chứa và khéo léo
tinh cần, tuy vậy, bất lạc tâm vẫn ngự trị, an trú; sự
kiện không xảy ra như vậy. Này Hiền giả, cái này có

CHÁNH TƯ DUY                                         120

khả năng giải thoát bất lạc tâm, tức là hỷ tâm giải
thoát".
5. Này các Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo nói như sau: "Ta
đã tu tập xả tâm giải thoát, làm cho sung mãn, làm
thành cỗ xe, làm thành căn cứ, an trú, chất chứa và
khéo léo tinh cần, tuy vậy, tham tâm vẫn ngự trị tâm
ta".
Vị ấy cần phải được nói như sau: "Chớ có như vậy,
Hiền giả chớ nói như vậy. Chớ có xuyên tạc Thế Tôn.
Xuyên tạc Thế Tôn như vậy thật không tốt. Thế Tôn
không nói như vậy. Này Hiền giả, sự kiện không phải
như vậy. Trường hợp không phải như vậy. Nếu tu tập
xả tâm giải thoát, làm cho sung mãn, làm thành cỗ
xe, làm thành căn cứ, an trú, chất chứa và khéo léo
tinh cần, tuy vậy, tham tâm vẫn ngự trị an trú; sự
kiện không xảy ra như vậy. Này Hiền giả, cái này có
khả năng giải thoát tham tâm, tức là xả tâm giải
thoát".
6. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nói như sau: "Ta
đã tu tập vô tướng tâm giải thoát, làm cho sung mãn,
làm thành cỗ xe, làm thành căn cứ, an trú, chất chứa
và khéo léo tinh cần, tuy vậy, thức của ta vẫn tùy
niệm tướng".
Vị ấy cần phải được nói như sau: "Chớ có như vậy,
Hiền giả chớ có nói như vậy. Chớ có xuyên tạc Thế
Tôn. Xuyên tạc Thế Tôn như vậy thật không tốt. Thế

CHÁNH TƯ DUY                                      121

Tôn không nói như vậy. Này Hiền giả, sự kiện không
phải như vậy. Trường hợp không phải như vậy. Nếu
tu tập vô tướng tâm giải thoát, làm cho sung mãn,
làm thành cỗ xe, làm thành căn cứ, an trú, chất chứa
và khéo léo tinh cần, thức vẫn sẽ tùy niệm tướng, an
trú; sự kiện không xảy ra như vậy. Này Hiền giả, cái
này có khả năng giải thoát tất cả tướng, tức là vô
tướng tâm giải thoát".
7. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nào nói như sau:
"Tôi đã từ bỏ tư tưởng "Tôi là". Tôi không có tùy
quán "Cái này là tôi", tuy vậy, mũi tên nghi ngờ, do
sự xâm chiếm tâm tôi và an trú".
Vị ấy cần phải được nói như sau: "Chớ có như vậy,
Hiền giả chớ có nói như vậy. Chớ có xuyên tạc Thế
Tôn. Xuyên tạc Thế Tôn như vậy thật không tốt. Thế
Tôn không nói như vậy. Này Hiền giả, sự kiện không
phải như vậy. Trường hợp không phải như vậy. Với
ai đã từ bỏ tư tưởng "Tôi là", với ai không có tùy
quán "Cái này là tôi", tuy vậy, mũi tên nghi ngờ, do
dự xâm chiếm tâm người ấy và an trú; sự kiện không
xảy ra như vậy. Này Hiền giả, cái này có khả năng
giải thoát mũi tên nghi hoặc do dự, tức là sự nhổ lên
kiêu mạn "Tôi là".
Này các Tỷ-kheo, đây là sáu pháp xuất ly giới.

CHÁNH TƯ DUY                                       122

CHÁNH TƯ DUY   123

21    Chư Thiên nhắc hãy từ bỏ những bất chánh tư duy - Kinh Bất Chánh Tư Duy – Tương I, 446

Bất Chánh Tư Duy – Tương I, 446

1) Một thời, một Tỷ-F2.17313(k)-3(h)-3(e/)-2f [(t)-7trú

CHÁNH TƯ DUY                                       124

Hân hoan và hỷ lạc. Với hân hoan sung mãn, Ông chấm dứt khổ đau.

5) Rồi Tỷ-kheo ấy, được vị Thiên ấy cảnh giác, tâm hết sức xúc động.

CHÁNH TƯ DUY                                    125

22      Con đường thoát ly Tà tư duy - Kinh THOÁT LY – Tăng IV, 584

THOÁT LY – Tăng IV, 584

1. Pháp này, này các Tỷ-kheo, có con đường thoát ly, pháp này không phải không có con đường thoát ly.

2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào pháp này có con đường thoát ly, pháp này không phải không có con đường thoát ly?

Này các Tỷ-kheo,

1.    Từ bỏ sát sanh, là con đường thoát ly sát
sanh.
2. Từ bỏ lấy của không cho, là con đường thoát ly
lấy của không cho.
3. Từ bỏ tà hạnh trong các dục, là con đường thoát
ly tà hạnh trong các dục.
4. Từ bỏ nói láo, là con đường thoát ly nói láo.
5. Từ bỏ nói hai lưỡi, là con đường thoát ly nói
hai lưởi.
6. Từ bỏ nói lời độc ác, là con đường thoát ly nói
lời độc ác.

CHÁNH TƯ DUY                                         126

7.  Từ bỏ nói lời phù phiếm, là con đường thoát ly
nói lời phù phiếm.
8. Không tham dục, là con đường thoát ly tham
dục.
9. Không sân, là con đường thoát ly sân.
10. Chánh kiến, là con đường thoát ly tà kiến.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, là con đường thoát ly.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, pháp này có con đường thoát ly, pháp này không phải không có con đường thoát ly.

CHÁNH TƯ DUY                                       127

23    Các ông có nắm giữ nội xúc không - Kinh Xúc Chạm Biết Rõ – Tương II, 191

Xúc Chạm – Biết Rõ – Tương II, 191

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở giữa dân chúng Kuru, tại thị trấn dân chúng Kuru tên là Kammàsadhamma.

2) Ở đây, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo: "Này các Tỷ- kheo".

- Bạch Thế Tôn. Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn.

3) Thế Tôn nói như sau:

- Này các Tỷ-kheo, các Ông có nắm giữ với nội xúc hay không?

4) Được nói vậy, một Tỷ-kheo bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, con có nắm giữ, với nội xúc.

5) Này các Tỷ-kheo, nhưng Ông nắm giữ nội xúc như thế nào?

CHÁNH TƯ DUY                                     128

6) Tỷ-kheo ấy trả lời. Với câu trả lời, Tỷ-kheo ấy không làm tâm Thế Tôn thỏa mãn.

7) Khi được nói vậy, Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, nay đã đến thời. Bạch Thiện Thệ, nay đã đến thời Thế Tôn nói về nội xúc. Sau khi nghe, các Tỷ-kheo sẽ thọ trì.

8) - Vậy này Ananda, hãy nghe và khéo suy nghiệm, Ta sẽ nói.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn.

9) Thế Tôn nói như sau:

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi nắm giữ nội xúc, nắm giữ nội xúc như sau: "Sự đau khổ đa loại, đa dạng này khởi lên ở đời với già chết; sự đau khổ này lấy cái gì làm nhân, hay lấy cái gì làm tập khởi, lấy cái gì làm tác sanh, lấy cái gì làm hiện hữu? Cái gì có mặt, già chết hiện hữu? Cái gì không có mặt, già chết không hiện hữu?".

Vị ấy nắm giữ nội xúc, biết như sau: "Sự đau khổ đa loại, đa dạng này khởi lên ở đời với già chết. Sự đau khổ này lấy sanh y làm nhân, lấy sanh y làm tập khởi,

CHÁNH TƯ DUY                                        129

lấy sanh y làm tác sanh, lấy sanh y làm hiện hữu. Do
sanh y có mặt, già chết hiện hữu. Do sanh y không
có mặt, già chết không hiện hữu". Vị ấy biết già chết.
Vị ấy biết già chết tập khởi. Vị ấy biết già chết đoạn
diệt. Vị ấy biết con đường thích ứng đưa đến già chết
đoạn diệt. Và nhờ thực hành như vậy, vị ấy trở thành
một vị tùy pháp hành.

Này các Tỷ-kheo, đây gọi là Tỷ-kheo đã thực hành để diệt tận khổ đau, để đoạn diệt già chết một cách hoàn toàn.

10) Vị ấy lại nắm giữ thêm nội xúc và nắm giữ như sau: "Sanh y này lấy gì làm nhân, lấy gì làm tập khởi, lấy gì làm tác sanh, lấy gì làm hiện hữu? Cái gì có mặt, sanh y hiện hữu? Cái gì không có mặt, sanh y không hiện hữu?". Vị ấy nắm giữ nội xúc, biết được như sau: "Sanh y lấy ái làm nhân, lấy ái làm tập khởi, lấy ái làm tác sanh, lấy ái làm hiện hữu. Do ái có mặt, sanh y hiện hữu. Do ái không có mặt, sanh y không hiện hữu". Vị ấy biết sanh y, biết sanh y tập khởi, biết sanh y đoạn diệt, và biết con đường thích ứng đưa đến sanh y đoạn diệt. Do thực hành như vậy, vị ấy được gọi là tùy pháp hành.

Này các Tỷ-kheo, đây gọi là Tỷ-kheo đã chơn chánh thực hành để tận diệt đau khổ và đoạn diệt sanh y một cách hoàn toàn.

CHÁNH TƯ DUY                                         130

11) Vị ấy lại nắm giữ thêm nội xúc và nắm giữ như
sau: "Nhưng ái này, khởi lên tại chỗ nào được khởi
lên, an trú tại chỗ nào được an trú?". Vị ấy nắm
giữ nội xúc, biết được như sau: "Tất cả những gì ở
đời khả ái, hấp dẫn, khởi lên; tại chỗ ấy, ái được
sanh khởi; tại chỗ ấy, ái được an trú. Và cái gì ở đời
khả ái, hấp dẫn? Con mắt ở đời là khả ái, hấp dẫn
khởi lên; tại chỗ ấy, ái được sanh khởi; tại chỗ ấy ái
được an trú".

12)... Lỗ tai ở đời là khả ái, hấp dẫn...

13)... Lỗ mũi ở đời là khả ái, hấp dẫn...

14)... Lưỡi ở đời là khả ái, hấp dẫn...

15)... Thân ở đời là khả ái, hấp dẫn...

16)... Ý ở đời là khả ái, hấp dẫn khởi lên; tại chỗ ấy, ái được sanh khởi; tại chỗ ấy, ái được an trú.

17) Này các Tỷ-kheo, những ai trong quá khứ, là Sa-
môn hay Bà-la-môn, thấy những gì ở đời khả ái, hấp
dẫn là thường còn, thấy là lạc, thấy là vô bệnh, thấy
là an ổn, thấy là tự ngã, những người ấy làm ái
tăng trưởng.

18)

CHÁNH TƯ DUY                                         131

- Những ai làm ái tăng trưởng, những người ấy làm
sanh y tăng trưởng.
- Những ai làm sanh y tăng trưởng, những người ấy
làm đau khổ tăng trưởng.
- Những ai làm đau khổ tăng trưởng, những người
ấy không thể giải thoát sanh, già, chết, sầu, bi,
khổ, ưu, não.

Ta nói rằng họ không thể giải thoát khỏi đau khổ.

19) Này các Tỷ-kheo, những ai trong tương lai là Sa-
môn hay Bà-la-môn thấy những gì ở đời khả ái, hấp
dẫn là thường còn, thấy là lạc, thấy là tự ngã, thấy là
vô bệnh, thấy là an ổn, những người ấy sẽ làm ái tăng
trưởng.

20) Những ai làm ái tăng trưởng, những người ấy sẽ
làm sanh y tăng trưởng. Những ai làm sanh y tăng
trưởng, những người ấy sẽ làm đau khổ tăng trưởng.
Những ai làm đau khổ tăng trưởng, những người ấy
không thể giải thoát khỏi sanh, già, chết, sầu, bi, khổ,
ưu, não. Ta nói họ không có thể giải thoát khỏi đau
khổ.

21) Này các Tỷ-kheo, những ai trong hiện tại là Sa- môn hay Bà-la-môn thấy những gì ở đời khả ái, hấp dẫn là thường còn, thấy là lạc, thấy là tự ngã, thấy là

CHÁNH TƯ DUY                                          132

vô bệnh, thấy là an ổn, những người ấy làm ái tăng trưởng.

22) Những ai làm ái tăng trưởng, những người ấy làm sanh y tăng trưởng. Những ai làm sanh y tăng trưởng, những người ấy làm đau khổ tăng trưởng. Những ai làm đau khổ tăng trưởng, những người ấy không thể giải thoát khỏi sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta nói rằng họ không thể giải thoát khỏi đau khổ.

23) Này các Tỷ-kheo, ví như một bình bằng đồng,
đựng nước uống có sắc, có hương, có vị và nước
uống ấy có pha thuốc độc. Rồi một người đi đến, bị
nóng bức bách, bị nóng áp đảo, mệt mỏi, run rẩy,
khát nước và có những người nói với người ấy như
sau: "Này Bạn, bình đồng đựng nước uống này, có
sắc, có hương, có vị, và bình nước uống ấy có pha
thuốc độc. Nếu Bạn muốn, hãy uống. Trong khi
uống, Bạn sẽ được thích thú về sắc, về hương, về vị.
Sau khi uống, do nhân duyên ấy, Bạn có thể đi đến
chết, hay đau khổ gần như chết". Người kia có thể
uống bình nước bằng đồng ấy một cách hấp tấp
không suy nghĩ, không từ bỏ. Người kia do nhân
duyên ấy, có thể đi đến chết hay đau khổ gần như
chết.

CHÁNH TƯ DUY                                         133

24) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, những ai trong quá khứ, là Sa-môn hay Bà-la-môn, phàm vật gì khả ái hấp dẫn ở đời...

25)... Những ai trong tương lai...

26) Này các Tỷ-kheo, những ai trong hiện tại là Sa-
môn hay Bà-la-môn, thấy những gì ở đời khả ái, hấp
dẫn là thường còn, thấy là lạc, thấy là tự ngã, thấy là
vô bệnh, thấy là an ổn, những người ấy làm ái tăng
trưởng.

27) Những ai làm ái tăng trưởng, những người ấy làm sanh y tăng trưởng. Những ai làm sanh y tăng trưởng, những người ấy làm đau khổ tăng trưởng. Những ai làm đau khổ tăng trưởng, những người ấy không thể giải thoát khỏi sanh, già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta nói họ không thể giải thoát khỏi đau khổ.

28) Và này các Tỷ-kheo, những ai trong quá khứ là
Sa-môn hay Bà-la-môn thấy những gì khả ái, hấp
dẫn ở đời là vô thường, thấy là khổ, thấy là vô ngã,
thấy là bệnh, thấy là đáng sợ hãi, những người ấy
từ bỏ ái.

- Những ai từ bỏ ái, những người ấy từ bỏ sanh y.

CHÁNH TƯ DUY                                         134

- Những ai từ bỏ sanh y, những người ấy từ bỏ
đau khổ.
- Những ai từ bỏ đau khổ, những người ấy đã
được giải thoát khỏi sanh, già, chết, sầu, bi,
khổ, ưu, não.

Ta nói rằng họ đã giải thoát khỏi đau khổ.

29) Và này các Tỷ-kheo, những ai trong tương lai là
Sa-môn hay Bà-la-môn, thấy những gì khả ái, hấp
dẫn ở đời là vô thường, thấy là khổ, thấy là vô ngã,
thấy là bệnh, thấy là đáng sợ hãi, những người ấy sẽ
từ bỏ ái.

30) Những ai từ bỏ ái, những người ấy từ bỏ sanh y... Ta nói họ có thể giải thoát khỏi đau khổ.

31) Còn những ai, này các Tỷ-kheo, trong hiện tại là Sa-môn hay Bà-la-môn, thấy những gì khả ái, hấp dẫn ở đời là vô thường, thấy là khổ, thấy là vô ngã, thấy là bệnh, thấy là đáng sợ hãi, họ từ bỏ ái.

32) Những ai từ bỏ ái, những người ấy từ bỏ sanh y.
Những ai từ bỏ sanh y, những người ấy từ bỏ đau
khổ. Những ai từ bỏ đau khổ, những người ấy sẽ giải
thoát khỏi sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta
nói họ sẽ giải thoát khỏi đau khổ.

CHÁNH TƯ DUY                                       135

33) Ví như, này các Tỷ-kheo, một bình nước bằng
đồng có sắc, có hương, có vị, nhưng bị pha thuốc
độc. Rồi có người đi đến, bị nóng bức bách, bị nóng
áp đảo, mệt mỏi, run rẩy, khát nước. Có những người
nói với người ấy: "Này Bạn, bình nước bằng đồng
này có sắc, có hương, có vị, nhưng bình nước uống
ấy bị pha thuốc độc. Nếu Bạn muốn, hãy uống. Trong
khi uống, Bạn sẽ thích thú về sắc, về hương, về vị.
Sau khi uống, do nhân duyên ấy Bạn có thể đi đến
chết, hay đau khổ gần như chết".

34) Và này các Tỷ-kheo, người ấy có thể suy nghĩ
như sau: Ở đây, ta có thể nhiếp phục khát nước này
với uống rượu, hay nhiếp phục với ăn sữa đông (sanh
tô), hay nhiếp phục với ngậm muối, hay nhiếp phục
với cháo chua. Nhưng ta không có thể uống thứ này,
nó khiến ta phải bất hạnh, đau khổ lâu dài". Người
ấy sau khi suy nghĩ, không uống và từ bỏ thứ nước
uống ấy. Do nhân duyên này, người ấy không đi đến
chết, hay sự đau khổ gần như chết.

35) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, những ai trong thời
quá khứ là Sa-môn hay Bà-la-môn, thấy những gì
khả ái hấp dẫn ở đời là vô thường, thấy là đau khổ,
thấy là vô ngã, thấy là bệnh, thấy là đáng sợ hãi, họ
đoạn trừ ái.

CHÁNH TƯ DUY                                       136

36) Những ai đoạn trừ ái, những người ấy đoạn trừ sanh y. Những ai đoạn trừ sanh y, những người ấy đoạn trừ đau khổ. Những ai đoạn trừ đau khổ, những người ấy được giải thoát khỏi sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta nói họ được giải thoát khỏi đau khổ.

37-38) Này các Tỷ-kheo, những ai trong tương lai...

39) Những ai trong thời hiện tại là Sa-môn hay Bà-
la-môn, thấy những gì khả ái, hấp dẫn ở đời là vô
thường, thấy là khổ, thấy là vô ngã, thấy là bệnh, thấy
là đáng sợ hãi, họ từ bỏ ái.

40) Những ai từ bỏ ái, những người ấy từ bỏ sanh y. Những ai từ bỏ sanh y, những người ấy từ bỏ đau khổ. Những ai từ bỏ đau khổ, những người ấy được giải thoát khỏi sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta nói rằng họ được giải thoát khỏi đau khổ.

CHÁNH TƯ DUY                                         137

24    Cách chọn thầy, chọn bạn - Kinh CẦN PHẢI THÂN CẬN – Tăng IV, 84

CẦN PHẢI THÂN CẬN – Tăng IV, 84

1. Ở đây, Tôn giả Sàriputta gọi các Tỷ-kheo: "Này chư Hiền". - "Thưa Hiền giả". Các Tỷ kheo ấy vâng đáp Tôn giả Sàriputta. Tôn giả Sàriputta nói như sau:

2. - Này chư Hiền:

1. Con người cần phải được tìm hiểu trên hai
phương diện: cần phải thân cận, hay không
cần phải thân cận.
2. Y áo, cần phải tìm hiểu trên hai phương diện:
cần được sử dụng hay không cần được sử dụng.
3. Đồ ăn khất thực, cần phải được tìm hiểu trên
hai phương diện: cần được sử dụng hay không
cần được sử dụng.
4. Sàng tọa, cần phải được tìm hiểu trên hai
phương diện: cần được sử dụng hay không cần
sử dụng.
5. Làng và thị trấn, cần phải được tìm hiểu trên
hai phương diện: cần tìm đến hay không cần
tìm đến.

CHÁNH TƯ DUY                                       138

6. Quốc độ, cần phải được tìm hiểu trên hai phương diện: cần được tìm đến hay không cần được tìm đến.

3. Con người, này chư Hiền, cần phải được tìm hiểu
trên hai phương diện: cần phải thân cận hay không
cần phải thân cận được nói đến như vậy. Do duyên
gì, được nói đến như vậy?

Ở đây, khi biết được về một người như sau:

- "Người này, nếu ta thân cận, thời các pháp bất
thiện tăng trưởng, các pháp thiện bị đoạn
giảm.
- Các vật dụng cần thiết cho đời sống xuất gia
mà ta phải có như y áo, đồ ăn khất thực, sàng
tọa, dược phẩm trị bệnh, những vật dụng ấy có
được một cách khó khăn.
- Và vì mục đích gì ta xuất gia, từ bỏ gia đình,
sống không gia đình. Mục đích của Sa-môn
hạnh ấy, không đi đến tu tập viên mãn".

 Đối với một người như vậy, này chư hiền, bất luận đêm hay ngày, không hỏi gì, cần phải bỏ đi, không được theo người ấy.

Ở đây, khi biết được một người như sau:

CHÁNH TƯ DUY                                    139

- "Người này, nếu ta thân cận, thời các pháp bất
thiện tăng trưởng, các pháp thiện bị đoạn
giảm.
- Nhưng các vật dụng cần thiết cho đời sống xuất
gia mà ta phải có như y áo, đồ ăn khất thực,
sàng tọa, dược phẩm trị bệnh, những vật dụng
ấy có được một cách không khó khăn.
- Và vì mục đích gì ta xuất gia, từ bỏ gia đình,
sống không gia đình. Mục đích của Sa-môn
hạnh ấy, không đi đến tu tập viên mãn".

 Đối với một người như vậy, này chư Hiền, sau khi tính toán, không hỏi gì, cần phải bỏ đi, không được theo người ấy.

Ở đây, khi biết được một người như sau:

- "Người này, nếu ta thân cận, thời các pháp bất
thiện bị giảm, các pháp thiện tăng trưởng.
- Những vật dụng cần thiết cho đời sống xuất gia
mà ta phải có như y áo, đồ ăn khất thực, sàng
tọa, dược phẩm trị bệnh, những vật ấy có được
một cách khó khăn.
- Và vì mục đích gì ta xuất gia, từ bỏ gia đình,
sống không gia đình. Mục đích của Sa-môn
hạnh ấy, đi đến tu tập viên mãn".

CHÁNH TƯ DUY                                    140

 Này chư Hiền, đối với một người như vậy, sau khi tính toán, cần phải theo người ấy, không được bỏ đi.

Ở đây, sau khi biết được một người như sau:

- "Người này, nếu ta thân cận, thời các pháp bất
thiện giảm thiểu, các pháp thiện tăng trưởng,
- Những vật dụng cần thiết cho đời sống xuất gia
mà ta phải có như y áo, đồ ăn khất thực, sàng
tọa, dược phẩm trị bệnh, những vật dụng ấy có
được một cách không khó khăn.
- Và vì mục đích gì ta xuất gia, từ bỏ gia đình,
sống không gia đình. Mục đích của Sa-môn
hạnh ấy đi đến tu tập viên mãn".

 Này chư Hiền, đối với một người như vậy, cần phải theo cho đến trọn đời, không được bỏ đi, dầu có bị từ chối.

Này chư Hiền, một người cần phải được hiểu biết
theo hai phương diện: cần được thân cận và không
cần được thân cận đã được nói đến như vậy, chính
do duyên này được nói đến.

4. Y áo, này chư Hiền, cần phải được hiểu biết theo hai phương diện: cần được sử dụng hay không cần

CHÁNH TƯ DUY                                     141

được sử dụng đã được nói đến như vậy. Do duyên gì được nói đến?

- Ở đây, sau khi biết được về y như sau: "Nếu ta
sử dụng y này, các pháp bất thiện tăng trưởng,
các pháp thiện đoạn giảm; y như vậy không
nên sử dụng".
- Ở đây, sau khi biết được về y như sau: "Nếu ta
sử dụng y này, các pháp bất thiện đoạn giảm,
các pháp thiện tăng trưởng; y như vậy nên sử
dụng".

Này chư Hiền, y áo cần phải được hiểu biết theo hai
phương diện: cần được sử dụng hay không cần được
sử dụng đã được nói đến như vậy, do duyên này được
nói đến.

5. Đồ ăn khất thực, này chư Hiền, cần phải được
hiểu biết theo hai phương diện: cần được sử dụng
hay không cần được sử dụng đã được nói đến như
vậy. Do duyên gì được nói đến?

- Ở đây, sau khi biết được về đồ ăn khất thực như
sau: "Nếu ta sử dụng đồ ăn khất thực này, các
pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện
đoạn giảm; đồ ăn khất thực như vậy không nên
sử dụng".

CHÁNH TƯ DUY                                     142

- Ở đây, sau khi biết được về đồ ăn khất thực như
sau: "Nếu ta sử dụng đồ ăn khất thực này, các
pháp bất thiện đoạn giảm, các pháp thiện tăng
trưởng; đồ ăn khất thực như vậy nên sử dụng".

Này chư Hiền, đồ ăn khất thực cần phải được hiểu
biết theo hai phương diện: cần được sử dụng hay
không cần được sử dụng đã được nói đến như vậy,
do duyên này được nói đến.

6. Sàng tọa, này chư Hiền, cần phải được hiểu biết
theo hai phương diện: cần được sử dụng hay không
cần được sử dụng đã được nói đến như vậy. Do
duyên gì được nói đến?

- Ở đây, sau khi biết được về sàng tọa như sau:
"Nếu ta sử dụng sàng tọa này, các pháp bất
thiện tăng trưởng, các pháp thiện đoạn giảm;
sàng tọa như vậy không nên sử dụng".
- Ở đây, sau khi biết được về sàng tọa như sau:
"Nếu ta sử dụng sàng tọa này, các pháp bất
thiện đoạn giảm, các pháp thiện tăng trưởng;
sàng tọa như vậy nên sử dụng".

Này chư Hiền, sàng tọa cần phải được hiểu biết theo
hai phương diện: cần được sử dụng hay không cần
được sử dụng đã được nói đến như vậy, do duyên này
được nói đến.

CHÁNH TƯ DUY                                     143

7. Làng, thị trấn, này chư Hiền, cần phải được hiểu
biết theo hai phương diện: cần tìm đến và không cần
được tìm đến đã được nói đến như vậy. Do duyên gì
được nói đến?

- Ở đây, sau khi biết được về làng, thị trấn như
sau: "Nếu ta tìm đến làng, thị trấn này, các
pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện
đoạn giảm; làng và thị trấn như vậy không nên
được tìm đến".
- Ở đây, sau khi biết được về làng, thị trấn như
sau: "Nếu ta tìm đến làng, thị trấn, các pháp
bất thiện đoạn giảm, các pháp thiện tăng
trưởng; như vậy cần được tìm đến".

Này chư Hiền, làng, thị trấn cần phải được hiểu biết
theo hai phương diện: cần được tìm đến hay không
cần được tìm đến đã được nói đến như vậy, do duyên
này được nói đến.

8. Quốc độ, này chư Hiền, cần phải được hiểu biết
theo hai phương diện: cần tìm đến và không cần
được tìm đến đã được nói đến như vậy. Do duyên gì
được nói đến?

- Ở đây, sau khi biết được về quốc độ như sau: "Nếu ta tìm đến quốc độ này, các pháp bất

CHÁNH TƯ DUY                                      144

thiện tăng trưởng, các pháp thiện đoạn giảm;
quốc độ như vậy không nên được tìm đến".
- Ở đây, sau khi biết được về quốc độ như sau:
"Nếu ta tìm đến quốc độ này, các pháp bất
thiện đoạn giảm, các pháp thiện tăng trưởng;
như vậy cần được tìm đến".

Này chư Hiền, quốc độ cần phải được hiểu biết theo
hai phương diện: cần được tìm đến hay không cần
được tìm đến đã được nói đến như vậy, do duyên này
được nói đến.

CHÁNH TƯ DUY                                    145

25    Cách chọn thầy, chọn chỗ tu - KINH KHU RỪNG – 17 Trung I, 239

KINH KHU RỪNG (Vanapatthasuttam) – Bài kinh số 17 – Trung I, 239

Tôi nghe như vầy:

Một thời, Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), tại Jetavana (Kỳ-đà Lâm), vườn ông Anathapindika (Cấp Cô Độc). Ở đây, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

- "Này các Tỷ-kheo".

– "Bạch Thế Tôn", các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn.

Thế Tôn nói như sau: "Chư Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các Người pháp môn về khu rừng. Hãy nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ giảng".

– "Thưa vâng, bạch Thế Tôn". Những Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn thuyết giảng như sau:

– Chư Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo sống tại một

CHÁNH TƯ DUY                                    146

khu rừng nào. Tỷ-kheo sống tại khu rừng này, các
niệm chưa được an trú không được an trú, tâm tư
chưa được định tĩnh không được định tĩnh, các lậu
hoặc chưa được hoàn toàn đoạn trừ không được hoàn
toàn đoạn trừ, vô thượng an ổn, khỏi các ách phược
chưa được chứng đạt không được chứng đạt, và
những vật dụng này cần thiết cho đời sống mà một
người xuất gia cần phải sắm đủ, như y phục, đồ ăn
khất thực, sàng tọa, y dược trị bệnh, những vật dụng
này kiếm được một cách khó khăn. Chư Tỷ-kheo, Tỷ-
kheo ấy cần phải suy nghĩ: "Ta sống tại khu rừng
này, Khi ta sống tại khu rừng này, các niệm chưa
được an trú không được an trú, tâm tư chưa được
định tĩnh không được định tĩnh, các lậu hoặc chưa
được hoàn toàn đoạn trừ không được hoàn toàn
đoạn trừ, vô thượng an ổn, khỏi các ách phược chưa
được chứng đạt không được chứng đạt, và những vật
dụng cần thiết cho đời sống mà một vị xuất gia cần
phải sắm đủ, như y phục, đồ ăn khất thực, sàng tọa,
dược phẩm trị bệnh, những vật dụng này kiếm được
một cách khó khăn". Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy
phải từ bỏ ngôi rừng ấy, không được ở lại, ngay lúc
ban ngày hay lúc ban đêm.

Chư Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo sống tại một khu rừng nào. Tỷ-kheo sống tại khu rừng này, các niệm chưa được an trú không được an trú, tâm tư chưa

CHÁNH TƯ DUY                                      147

được định tĩnh không được định tĩnh, các lậu hoặc
chưa được hoàn toàn đoạn trừ không được hoàn toàn
đoạn trừ, vô thượng an ổn, khỏi các ách phược chưa
được chứng đạt không được chứng đạt, và những vật
dụng cần thiết cho đời sống mà một người xuất gia
cần phải sắm đủ, như y phục, đồ ăn khất thực, sàng
tọa, dược phẩm trị bệnh, những vật dụng này kiếm
được một cách không khó khăn. Chư Tỷ-kheo, Tỷ-
kheo ấy cần phải suy nghĩ như sau: "Ta sống tại khu
rừng này. Khi ta sống tại khu rừng này, các niệm
chưa được an trú không được an trú... những vật
dụng này kiếm được một cách không khó khăn.
Nhưng không phải vì y phục mà ta xuất gia, từ bỏ gia
đình sống không gia đình, không phải vì đồ ăn khất
thực... không phải vì sàng tọa... không phải vì dược
phẩm trị bệnh mà ta xuất gia, từ bỏ gia đình, sống
không gia đình. Nhưng trong khi ta ở tại khu rừng
này, các niệm chưa được an trú không được an trú...
vô thượng an ổn, khỏi các ách phược không được
chứng đạt". Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy chỉ với
suy tính này phải từ bỏ ngôi rừng ấy, không được ở
lại.

Chư Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo sống tại một khu rừng nào. Tỷ-kheo sống tại khu rừng này, các niệm chưa được an trú được an trú, tâm tư chưa được định tĩnh được định tĩnh; các lậu hoặc chưa được hoàn

CHÁNH TƯ DUY                                      148

toàn đoạn trừ được hoàn toàn đoạn trừ, vô thượng an
ổn, khỏi các ách phược chưa được chứng đạt được
chứng đạt, nhưng những vật dụng cần thiết cho đời
sống một người xuất gia cần phải sắm đủ, như y
phục, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh,
những vật này kiếm được một cách khó khăn. Chư
Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy cần phải suy nghĩ như sau: "Ta
sống tại khu rừng này. Khi ta sống tại khu rừng này,
các niệm chưa được an trú được an trú... vô thượng
an ổn, khỏi các ách phược chưa được chứng đạt được
chứng đạt... những vật dụng này kiếm được một cách
khó khăn. Nhưng không phải vì y phục mà ta xuất
gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, không phải
vì món ăn khất thực... không phải vì sàng tọa...
không phải vì dược phẩm trị bệnh mà ta xuất gia, từ
bỏ gia đình, sống không gia đình. Nhưng trong khi
ta ở tại khu rừng này, các niệm chưa được an trú
được an trú... vô thượng an ổn, khỏi các ách phược
được chứng đạt". Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy chỉ
với suy tính này, phải ở lại khu rừng ấy, không được
bỏ đi.

Chư Tỷ-kheo, ở đây Tỷ-kheo sống tại một khu rừng nào. Tỷ-kheo sống tại khu rừng này, các niệm chưa được an trú được an trú... vô thượng an ổn, khỏi các ách phược chưa được chứng đạt được chứng đạt. Và những vật dụng cần thiết... kiếm được một cách

CHÁNH TƯ DUY                                       149

không khó khăn. Chư Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy cần phải
suy nghĩ như sau: "Ta sống tại khu rừng này. Khi ta
sống tại khu rừng này, các niệm chưa được an trú
được an trú... vô thượng an ổn, khỏi các ách phược
chư hứng đạt được chứng đạt, và những vật dụng này
cần thiết... kiếm được một cách không khó khăn".
Chư Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy phải ở lại khu rừng cho
đến trọn đời, không được rời bỏ.

Chư Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo sống tại một làng
nào... sống tại một thị trấn nào... sống tại một đô thị
nào... sống tại một quốc gia nào... sống gần một
người nào. Tỷ-kheo sống gần người này, các niệm
chưa được an trú không được an trú... không được
chứng đạt, và những vật dụng này cần thiết... kiếm
được một cách khó khăn. Chư Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy
cần phải suy nghĩ như sau: "Ta sống gần người này.
Khi ta sống gần người này, các niệm chưa được an
trú không được an trú... không được chứng đạt, và
những vật dụng này cần thiết... kiếm được một cách
khó khăn". Chư Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo ấy ngay trong
phần đêm ấy hay ngay trong phần ngày ấy, không
phải xin phép, cần phải bỏ ngay người ấy mà đi,
không cần theo sát người ấy.

Chư Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống gần một người nào. Tỷ-kheo sống gần người ấy, các niệm chưa được an

CHÁNH TƯ DUY                                         150

trú không được an trú... không được chứng đạt.
Nhưng những vật dụng này cần thiết... kiếm được
một cách không khó khăn. Chư Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy
cần phải suy tư như sau: "Ta sống gần người này.
Khi ta sống gần người này, các niệm chưa được an
trú không được an trú... không được chứng đạt.
Nhưng những vật dụng này cần thiết... kiếm được
một cách không khó khăn. Nhưng không phải vì y
phục mà ta xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia
đình... không phải vì đồ ăn khất thực... không phải vì
sàng tọa... không phải vì dược phẩm trị bệnh mà ta
xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Và khi
ta sống gần người này, các niệm chưa được an trú
không được an trú... không được chứng đạt". Chư
Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy, chỉ với ước tính này, cần phải
bỏ người ấy mà đi, không có xin phép, không có theo
sát.

Chư Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo sống gần một
người nào. Tỷ-kheo sống gần người ấy, các niệm
chưa được an trú được an trú... được chứng đạt.
Những vật dụng này cần thiết... kiếm được một cách
khó khăn. Chư Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy cần phải suy tư
như sau: "Ta sống gần người này. Khi ta sống gần
người này, các niệm chưa được an trú được an trú...
được chứng đạt. Những vật dụng này cần thiết...
kiếm được một cách khó khăn. Nhưng không phải vì

CHÁNH TƯ DUY                                        151

y phục mà ta xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia
đình... không phải vì đồ ăn khất thực... không phải vì
sàng tọa... không phải vì dược phẩm trị bệnh mà ta
xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Và khi
ta sống gần người này, các niệm chưa được an trú
được an trú... vô thượng an ổn, khỏi các ách phược
được chứng đạt". Chư Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy, chỉ với
suy tính này, cần phải theo sát người ấy, không được
bỏ đi.

Chư Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo sống gần một
người nào. Tỷ-kheo sống gần người ấy, các niệm
chưa được an trú được an trú, tâm không định tĩnh
được định tĩnh, các lậu hoặc chưa được hoàn toàn
đoạn trừ được hoàn toàn đoạn trừ, vô thượng an ổn,
khỏi các ách phược chưa được chứng đạt được chứng
đạt, và những vật dụng cần thiết cho đời sống mà một
người xuất gia cần phải sắm đủ, như y phục, đồ ăn
khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị người bệnh,
những vật dụng này kiếm được một cách không khó
khăn. Chư Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy cần phải suy tư như
sau: "Ta sống gần người này. Khi ta sống gần người
này, các niệm chưa được an trú được an trú, tâm
chưa được định tĩnh được định tĩnh, các lậu hoặc
chưa được hoàn toàn đoạn trừ được hoàn toàn đoạn
trừ, và vô thượng an ổn, khỏi ách phược chưa được
thành đạt được thành đạt. Và những vật dụng cần

CHÁNH TƯ DUY                                        152

thiết cho đời sống mà một vị xuất gia cần phải sắm
đủ, như y phục, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm
trị bệnh, những vật dụng này kiếm được một cách dễ
dàng". Chư Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy phải trọn đời theo
sát người này, không được bỏ đi, dầu cho có bị xua
đuổi.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Những Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời dạy Thế Tôn.

CHÁNH TƯ DUY                                      153

26    Cần tư duy như thế nào - kinh Tư Lường – Tương II, 147

Tư Lường – Tương II, 147

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Sàvatthi (Xá-vệ), Jetavana (Thắng Lâm), tại vườn ông Anàthapindika (Cấp Cô Độc).

2) Ở đấy Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo: - "Này các Tỷ- kheo".

- "Thưa vâng, bạch Thế Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn.

3) Thế Tôn nói như sau:

- Này các Tỷ-kheo, các Tỷ-kheo tư lường, phải tư lường như thế nào để chơn chánh diệt khổ một cách trọn vẹn?

- Bạch Thế Tôn, các pháp lấy Thế Tôn làm căn bản,
lấy Thế Tôn làm lãnh đạo, lấy Thế Tôn làm điểm tựa.
Lành thay, bạch Thế Tôn, nếu Thế Tôn nói lên ý
nghĩa của lời nói này. Sau khi nghe Thế Tôn thuyết
giảng, các Tỷ-kheo sẽ thọ trì.

CHÁNH TƯ DUY                                     154

4) - Vậy này các Tỷ-kheo, hãy nghe và khéo suy nghiệm, Ta sẽ nói.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

5) Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo đang tư
lường, tư lường như sau: "Sự đau khổ nhiều loại và
đa dạng này khởi lên trên đời như già và chết; sự
đau khổ này lấy gì làm nhân, lấy gì tập khởi, lấy gì
tác sanh, lấy gì làm hiện hữu? Do cái gì có mặt, già
chết hiện hữu? Do cái gì không có mặt, già chết
không hiện hữu?"

6) Tư lường như vậy, vị ấy biết như sau: "Sự đau khổ nhiều loại và đa dạng này khởi lên trên đời như già và chết, sự đau khổ này lấy sanh làm nhân, lấy sanh làm tập khởi, lấy sanh làm tác sanh, lấy sanh làm hiện hữu. Do sanh có mặt, già chết hiện hữu. Do sanh không có mặt, già chết không hiện hữu".

7) Và vị ấy biết già chết, biết già chết tập khởi, biết
già chết đoạn diệt, và vị ấy biết con đường thích ứng
đưa đến già chết đoạn diệt. Do thực hành như vậy, vị
ấy trở thành vị Tùy pháp hành.

CHÁNH TƯ DUY                                         155

8) Này các Tỷ-kheo, vị ấy được gọi là vị Tỷ-kheo đã thực hành một cách trọn vẹn để chơn chánh đoạn tận khổ đau và đoạn diệt già chết.

9) Tư lường thêm nữa, vị ấy tư lường như sau: "Còn
hữu này, do cái gì làm nhân? Còn thủ này, do cái gì
làm nhân? Còn ái này, do cái gì làm nhân? Còn thọ
này, do cái gì làm nhân? Còn xúc này... Còn sáu xứ
này... Còn danh sắc này... Còn thức này... Còn các
hành này, do cái gì làm nhân, cái gì tập khởi, cái gì
tác sanh, cái gì làm hiện hữu? Do cái gì có mặt, các
hành hiện hữu? Do cái gì không có mặt các hành
không hiện hữu?"

10) Tư lường như vậy, vị ấy biết như sau: "Các hành
lấy vô minh làm nhân, lấy vô minh làm tập khởi, lấy
vô minh làm tác sanh, lấy vô minh làm hiện hữu. Do
vô minh có mặt, các hành hiện hữu. Do vô minh
không có mặt, các hành không hiện hữu".

11) Và vị ấy biết các hành, biết các hành tập khởi,
biết các hành đoạn diệt, và vị ấy biết con đường thích
ứng đưa đến các hành đoạn diệt. Do thực hành như
vậy, vị ấy trở thành vị Tùy pháp hành. Này các Tỷ-
kheo, vị ấy được gọi là vị Tỷ-kheo đã thực hành một
cách trọn vẹn để chơn chánh đoạn tận khổ đau và
đoạn diệt các hành.

CHÁNH TƯ DUY                                        156

12) Này các Tỷ-kheo,

- Nếu người nào bị vô minh chi phối, dự tính
làm phước hành, thức (của người ấy) đi đến
phước.
- Nếu người ấy dự tính làm phi phước hành, thức
(của người ấy) đi đến phi phước.
- Nếu người ấy dự tính làm bất động hành, thức
(của người ấy) đi đến bất động.

13) Này các Tỷ-kheo, khi nào vị Tỷ-kheo đoạn tận
vô minh, minh được sanh khởi. Vị ấy do vô minh
đoạn tận, minh sanh khởi, không dự tính làm
phước hành, không dự tính làm phi phước hành,
không dự tính làm bất động hành.

14) Không có dự tính, không có dụng ý, vị ấy không
chấp thủ một sự gì ở đời. Không chấp thủ, vị ấy
không sợ hãi. Không sợ hãi, vị ấy hoàn toàn tịch
tịnh. Vị ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã
thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui
trạng thái này nữa".

15) Nếu vị ấy cảm giác lạc thọ, vị ấy biết lạc thọ ấy vô thường, vị ấy biết không nên tham đắm, vị ấy biết không nên hoan hỷ. Nếu vị ấy cảm giác khổ thọ, vị ấy biết khổ thọ vô thường, vị ấy biết không nên tham đắm, vị ấy biết không nên hoan hỷ. Nếu vị ấy cảm

CHÁNH TƯ DUY                                       157

giác bất khổ bất lạc thọ, vị ấy biết thọ ấy vô thường, vị ấy biết không nên tham đắm, vị ấy biết không nên hoan hỷ.

16) Nếu vị ấy cảm giác lạc thọ, thọ ấy được cảm giác
với niệm thoát ly. Nếu vị ấy cảm giác khổ thọ, thọ
ấy được cảm giác với niệm thoát ly. Nếu vị ấy cảm
giác bất khổ bất lạc thọ, thọ ấy được cảm giác với
niệm thoát ly (visannutto).

17) Khi vị ấy cảm giác một cảm thọ tận cùng của
thân, vị ấy biết: "Ta cảm giác một cảm thọ tận cùng
của thân". Khi vị ấy cảm giác một cảm thọ tận cùng
của sinh mạng, vị ấy biết: "Ta cảm giác một cảm thọ
tận cùng của sinh mạng". Vị ấy biết: "Sau khi thân
hoại mạng chung, ở đây tất cả những cảm thọ không
làm cho có hỷ lạc, sẽ trở thành vắng lạnh, cái thân
được bỏ qua một bên".

18) Này các Tỷ-kheo, ví như một người từ trong lò
nung của người thợ gốm lấy ra một cái ghè nóng
và đặt trên một khoảng đất bằng phẳng để sức nóng
ở đấy được nguội dần, và các miếng sành vụn được
gạt bỏ một bên.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, khi cảm giác một cảm thọ tận cùng của thân, vị ấy biết: "Ta cảm giác một cảm thọ tận cùng của thân". Khi vị ấy cảm giác một

CHÁNH TƯ DUY                                        158

cảm thọ tận cùng của sinh mạng, vị ấy biết: "Ta cảm giác một cảm thọ tận cùng của sinh mạng". Vị ấy biết: "Sau khi thân hoại mạng chung, ở đây tất cả những cảm thọ không làm cho có hỷ lạc, sẽ trở thành vắng lạnh, cái thân được bỏ qua một bên ".

19) Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Vị Tỷ-
kheo đã đoạn trừ các lậu hoặc có dự tính làm các
phước hành, hay có dự tính làm các phi phước hành,
hay có dự tính làm các bất động hành?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

20) Hay nếu các hành không có mặt một cách trọn vẹn, do các hành đoạn diệt, thời thức có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

21) Hay nếu thức không có mặt một cách trọn vẹn, do thức đoạn diệt, thời danh sắc có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

22) Hay nếu danh sắc không có mặt một cách trọn vẹn, do danh sắc đoạn diệt, thời sáu xứ có hiện hành không?

CHÁNH TƯ DUY                                      159

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

23) Hay nếu sáu xứ không có mặt một cách trọn vẹn, do sáu xứ đoạn diệt, thời xúc có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

24) Hay nếu xúc không có mặt một cách trọn vẹn, do xúc đoạn diệt, thời thọ có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

25) Hay nếu thọ không có mặt một cách trọn vẹn, do thọ đoạn diệt, thời ái có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

26) Hay nếu ái không có mặt một cách trọn vẹn, do ái đoạn diệt, thời thủ có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

27) Hay nếu thủ không có mặt một cách trọn vẹn, do thủ đoạn diệt, thời hữu có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

28) Hay nếu hữu không có mặt một cách trọn vẹn, do hữu đoạn diệt, thời sanh có hiện hành không?

CHÁNH TƯ DUY                                    160

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

29) Hay nếu sanh không có mặt một cách trọn vẹn, do sanh đoạn diệt, thời già chết có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

30) Lành thay, lành thay, này các Tỷ-kheo! Phải là
như vậy, này các Tỷ-kheo! Không thể khác vậy.
Hãy tin ở Ta, này các Tỷ-kheo! Hãy quyết định, chớ
có nghi ngờ, chớ có phân vân! Đây là khổ được
đoạn tận.

CHÁNH TƯ DUY                                      161

27    Cần tư duy ntn để chánh ngữ sanh khởi    - Kinh Những Người Ở Veludvàra – Tương V, 517

Những Người Ở Veludvàra – Tương V,517

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời, Thế Tôn đang đi du hành giữa Kosala cùng với đại chúng Tỷ-kheo và đi đến một làng Bà-la-môn của dân chúng Kosala tên là Veludvàra.

2) Các Bà-la-môn gia chủ ở Veludvàra được nghe: "Sa-môn Gotama là Thích tử, đã xuất gia từ gia tộc họ Thích, đang đi du hành giữa dân chúng Kosala cùng với đại chúng Tỷ-kheo và đã đến Veludvàra". Tiếng đồn tốt đẹp sau đây được truyền đi về Thế Tôn Gotama: "Đây là bậc Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn. Với thắng trí, Ngài tự thân chứng ngộ thế giới này cùng với Thiên giới, Ma giới, Phạm thiên giới, cùng với chúng Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài Người. Sau khi chứng ngộ, Ngài thuyết pháp sơ thiện, trung thiện, hậu thiện có nghĩa, có văn. Ngài truyền dạy Phạm hạnh hoàn toàn, đầy đủ,

CHÁNH TƯ DUY                                      162

trong sạch. Tốt lành thay, sự chiêm ngưỡng một vị A-la-hán như vậy!"

3) Rồi các Bà-la-môn gia chủ ở Veludvàra đi đến Thế
Tôn. Sau khi đến, một số đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi
xuống một bên; một số nói lên với Thế Tôn những
lời chào đón hỏi thăm sau khi nói lên những lời chào
đón hỏi thăm thân hữu rồi ngồi xuống một bên; một
số chấp tay vái chào Thế Tôn rồi ngồi xuống một
bên; một số nói lên với Thế Tôn tên và dòng họ rồi
ngồi xuống một bên; một số im lặng ngồi xuống một
bên.

4) Ngồi một bên, các Bà-la-môn gia chủ ở Veludvàra bạch Thế Tôn:

-- Thưa Tôn giả Gotama, chúng tôi có ước vọng như
thế này, có ước muốn như thế này, có chú tâm
(adhippàya) như thế này: "Mong rằng chúng tôi
được sống trong một nhà chật đầy trẻ con! Mong
chúng tôi được sử dụng các hương chiên đàn từ
Kàsi! Mong rằng chúng tôi được trang sức bằng
vòng hoa và phấn sáp! Mong rằng chúng tôi được sử
dụng vàng và bạc! Sau khi thân hoại mạng chung,
mong rằng chúng tôi được sanh thiện thú, thiên giới,
cõi đời này!" Mong rằng Tôn giả Gotama hãy thuyết
pháp cho chúng tôi, những người có ước vọng như
vậy, có ước muốn như vậy, có chú tâm như vậy. Hãy

CHÁNH TƯ DUY                                      163

thuyết pháp như thế nào để chúng tôi được sống
trong một nhà chật đầy trẻ con, để chúng tôi được sử
dụng các hương chiên đàn từ Kàsi... để chúng tôi, khi
thân hoại mạng chung, được sanh thiện thú, thiên
giới, cõi đời này.

5) -- Vậy này các Gia chủ, Ta sẽ thuyết cho các
Ông một pháp môn đưa đến lợi ích (tự lợi cho tự
ngã) (attuupanàyikam). Hãy nghe và khéo tác ý, Ta
sẽ giảng.

-- Thưa vâng, Tôn giả.

Các Bà-la-môn ở Veludvàra vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

-- Này các Gia chủ, thế nào là pháp môn đưa đến lợi ích cho tự ngã?

6) Ở đây, này các Gia chủ, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Ta muốn sống, không muốn chết, muốn lạc, ghét khổ. Nếu có ai đến đoạt mạng sống của ta, một người muốn sống, không muốn chết, muốn lạc, ghét khổ, như vậy là một việc không khả ái, không khả ý đối với ta. Nhưng nếu ta đoạt mạng sống một người muốn sống, không muốn chết, muốn lạc, ghét khổ, như vậy là một việc không khả ái, không khả ý đối với người ấy. Một pháp này không khả ái, không

CHÁNH TƯ DUY                                       164

khả ý cho ta, thời pháp ấy cũng không khả ái, không
khả ý cho người khác. Và một pháp này không khả
ái, không khả ý cho ta, thời sao ta lại đem cột pháp
ấy cho người khác?"

Do suy tư như vậy, vị ấy từ bỏ sát sanh, khuyến
khích người khác từ bỏ sát sanh, nói lời tán thán từ
bỏ sát sanh. Như vậy, về thân hành, vị ấy được hoàn
toàn thanh tịnh (kotiparisuddham).

7) Lại nữa, này các Gia chủ, vị Thánh đệ tử suy tư như sau: "Nếu có ai lấy của không cho của ta, gọi là ăn trộm, như vậy là một việc không khả ái, không khả ý cho ta. Nhưng nếu ta lấy của không cho của người khác, gọi là ăn trộm, như vậy là một việc không khả ái, không khả ý cho người ấy. Một pháp này không khả ái, không khả ý cho ta, thời pháp ấy cũng không khả ái, không khả ý cho người khác. Và một pháp này không khả ái, không khả ý cho ta, thời sao lại đem cột pháp ấy cho người khác?"

Do suy tư như vậy, vị ấy từ bỏ lấy của không cho, khuyến khích người khác từ bỏ lấy của không cho, nói lời tán thán từ bỏ lấy của không cho. Như vậy, về thân hành, vị ấy được hoàn toàn thanh tịnh.

8) Lại nữa, này các Gia chủ, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Nếu ai có tà hạnh với vợ của ta, như vậy

CHÁNH TƯ DUY                                      165

là một việc không khả ái, không khả ý cho ta. Nhưng nếu ta có tà hạnh với vợ của người khác, như vậy là một việc không khả ái, không khả ý cho người ấy. Một pháp này không khả ái, không khả ý cho ta, thời pháp này không khả ái, không khả ý cho người khác. Và một pháp này không khả ái, không khả ý cho ta, thời sao ta lại đem cột pháp ấy cho người khác?"

Do suy tư như vậy, vị ấy tự mình từ bỏ tà hạnh trong
các dục, khuyến khích người khác từ bỏ tà hạnh
trong các dục, nói lời tán thán từ bỏ tà hạnh trong các
dục. Như vậy, về thân hành, vị ấy được hoàn toàn
thanh tịnh.

9) Lại nữa, này các Gia chủ, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Nếu có ai làm tổn hại lợi ích ta với lời nói láo, như vậy là một việc không khả ái, không khả ý cho ta. Nhưng nếu ta cũng làm tổn hại lợi ích người khác với lời nói láo, như vậy là một việc không khả ái, không khả ý cho người ấy. Một pháp này không khả ái, không khả ý cho ta, thời pháp này không khả ái, không khả ý cho người khác. Và một pháp này không khả ái, không khả ý cho ta, thời sao ta lại đem cột pháp ấy cho người khác?"

Do suy tư như vậy, vị ấy tự mình từ bỏ nói láo, khuyến khích người khác từ bỏ nói láo, nói lời tán

CHÁNH TƯ DUY                                         166

thán từ bỏ nói láo. Như vậy, về khẩu hành, vị ấy được hoàn toàn thanh tịnh.

10) Lại nữa, này các Gia chủ, vị Thánh đệ tử suy tư như sau: "Nếu có ai chia rẽ bạn bè ta bằng lời nói hai lưỡi, như vậy là một việc không khả ái, không khả ý cho ta. Nhưng nếu ta chia rẽ bạn bè người khác bằng lời nói hai lưỡi, như vậy là một việc không khả ái, không khả ý cho người ấy. Một pháp này không khả ái, không khả ý cho ta, thời pháp này không khả ái, không khả ý cho người khác. Và một pháp này không khả ái, không khả ý cho ta, thời sao ta lại đem cột pháp ấy cho người khác?"

Do suy tư như vậy, vị ấy tự mình từ bỏ nói hai lưỡi, khuyến khích người khác từ bỏ nói lời hai lưỡi, nói lời tán thán từ bỏ nói lời hai lưỡi. Như vậy, về khẩu hành, vị ấy được hoàn toàn thanh tịnh.

11) Lại nữa, này các Gia chủ, vị Thánh đệ tử suy tư như sau: "Nếu có ai đối xử với ta bằng thô ác ngữ, như vậy là một việc không khả ái, không khả ý cho ta. Nhưng nếu ta cũng đối xử với người khác bằng thô ác ngữ, như vậy là một việc không khả ái, không khả ý cho người ấy. Một pháp này không khả ái, không khả ý cho ta, thời pháp này không khả ái, không khả ý cho người khác. Và một pháp này không

CHÁNH TƯ DUY                                       167

khả ái, không khả ý cho ta, thời sao ta lại đem cột pháp ấy cho người khác?"

Do suy tư như vậy, vị ấy tự mình từ bỏ thô ác ngữ,
khuyến khích người khác từ bỏ thô ác ngữ, nói lời
tán thán từ bỏ thô ác ngữ. Như vậy, về khẩu hành, vị
ấy được hoàn toàn thanh tịnh.

12) Lại nữa, này các Gia chủ, vị Thánh đệ tử suy tư
như sau: "Nếu có ai đối xử với ta với lời tạp ngữ, với
lời phù phiếm, như vậy là một việc không khả ái,
không khả ý cho ta. Nhưng nếu ta cũng đối xử với
người khác với lời tạp ngữ, với lời phù phiếm, như
vậy là một việc không khả ái, không khả ý cho người
ấy. Một pháp này không khả ái, không khả ý cho ta,
thời pháp này không khả ái, không khả ý cho người
khác. Và một pháp này không khả ái, không khả ý
cho ta, thời sao ta lại đem cột pháp ấy cho người
khác?"

Do suy tư như vậy, vị ấy tự mình từ bỏ lời nói phù phiếm, khuyến khích người khác từ bỏ nói lời phù phiếm, tán thán từ bỏ nói lời phù phiếm. Như vậy, về khẩu hành, vị ấy được hoàn toàn thanh tịnh.

13) Vị ấy thành tựu lòng tin bất động đối với đức Phật: "Đây là bậc Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ,

CHÁNH TƯ DUY                                        168

Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn".

14) Vị ấy thành tựu lòng tin bất động đối với Pháp: "Pháp do Thế Tôn khéo thuyết, thiết thực hiện tại, có hiệu quả tức thời, đến để mà thấy, có khả năng hướng thượng, được người trí tự mình giác hiểu".

15) Vị ấy thành tựu lòng tin bất động đối với chúng
Tăng: "Diệu hạnh là chúng đệ tử của Thế Tôn. Trực
hạnh là chúng đệ tử của Thế Tôn. Ứng lý hạnh là
chúng đệ tử của Thế Tôn. Chơn chánh hạnh là chúng
đệ tử của Thế Tôn. Tức là bốn đôi tám chúng. Chúng
đệ tử của Thế Tôn là đáng cung kính, đáng cúng
dường, đáng tôn trọng, đáng được chấp tay, là
phước điền vô thượng ở đời".

16) Vị ấy thành tựu các giới được các bậc Thánh ái
kính, không bị phá hoại, không bị đâm cắt, không bị
điểm ố, không bị uế nhiễm, đem lại giải thoát, được
người trí tán thán, không bị chấp thủ, đưa đến Thiền
định.

17) Này các Gia chủ, khi nào vị Thánh đệ tử thành tựu bảy pháp này và bốn lời nguyện xứ này, nếu vị ấy muốn, vị ấy có thể tuyên bố về mình: "Ta đã đoạn tận địa ngục, đoạn tận khỏi sanh vào loại bàng sanh, đoạn tận cõi ngạ quỷ, đoạn tận ác sanh, ác thú, đọa

CHÁNH TƯ DUY                                       169

xứ. Ta là bậc Dự lưu, không có bị thối đọa, quyết chắc chứng quả giác ngộ".

18) Được nói vậy, các Bà-la-môn gia chủ ở Veludvàra bạch Thế Tôn:

-- Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn... từ nay cho đến mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng!

CHÁNH TƯ DUY                                      170

28    Cần tư duy ntn để thành tựu giới hạnh - KINH POTALIYA – 54 Trung II, 51

KINH POTALIYA (Potaliya suttam) – Bài kinh số 54 – Trung II, 51

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở tại Anguttarapa. Apana là một thị trấn của Anguttarapa. Rồi Thế Tôn buổi sáng đắp y, cầm y bát, vào Apana để khất thực. Sau khi đi khất thực, ăn xong, trên con đường khất thực trở về, Thế Tôn đi đến một khu rừng để nghỉ trưa. Sau khi đi sâu vào khu rừng ấy, Ngài ngồi dưới một gốc cây. Gia chủ Potaliya, toàn thân mặc đồ đầy đủ, mang dù, đi dép, ngao du tản bộ khắp mọi nơi, và đi đến khu rừng ấy. Sau khi đi sâu vào (khu rừng), gia chủ Potaliya, đến chỗ Thế Tôn ở, sau khi đến nói lên với Thế Tôn những lời hỏi thăm, sau khi nói lên những lời hỏi thăm, thân hữu rồi đứng một bên. Thế Tôn nói với Gia chủ Potaliya đang đứng một bên:

– Này Gia chủ, có các chỗ ngồi. Nếu Ông muốn, hãy ngồi xuống.

CHÁNH TƯ DUY                                      171

Nghe nói vậy, gia chủ Potaliya nghĩ rằng: "Sa-
môn Gotama gọi ta với danh từ Gia chủ", nên phẫn
nộ không hoan hỷ và đứng im. Lần thứ hai, Thế Tôn
nói với Gia chủ Potaliya:

– Này Gia chủ, có các chỗ ngồi. Nếu Ông muốn, hãy ngồi xuống.

Lần thứ hai, gia chủ Potaliya nghĩ rằng: "Sa-
môn Gotama gọi ta với danh từ Gia chủ", nên phẫn
nộ, không hoan hỷ và đứng im. Lần thứ ba, Thế Tôn
nói với gia chủ Potaliya:

– Này Gia chủ, có các chỗ ngồi. Nếu Ông muốn, hãy ngồi xuống.

Nghe nói vậy, gia chủ Potaliya nghĩ rằng: "Sa- môn Gotama gọi ta với danh từ Gia chủ", nên phẫn nộ, không hoan hỷ, nói với Thế Tôn:

– Tôn giả Gotama, thật không thích đáng, không hợp lẽ, Tôn giả gọi tôi là Gia chủ.

– Này Gia chủ, nhưng hình dung của Ông, tướng mạo của ông, hình tướng của Ông giống như một gia chủ.

– Nhưng Tôn giả Gotama, tất cả nghiệp vụ đã

CHÁNH TƯ DUY                                     172

được tôi từ bỏ, tất cả tục sự đã được tôi đoạn tận.

– Nhưng này Gia chủ, như thế nào tất cả nghiệp vụ đã được Ông từ bỏ, tất cả tục sự đã được Ông đoạn tận?

– Ở đây, này Tôn giả Gotama, tài sản, ngũ cốc,
hay vàng bạc, tất cả đều giao cho các con tôi thừa
hưởng. Ở đây, tôi không khuyên bảo, tôi không can
gián; tôi sống với tối thiểu đồ ăn, đồ mặc. Như vậy,
này Tôn giả Gotama, tất cả nghiệp vụ được tôi từ bỏ,
tất cả tục sự được tôi đoạn tận.

– Này Gia chủ, sự đoạn tận các tục sự mà Ông nói khác với sự đoạn tận các tục sự trong giới luật của bậc Thánh.

– Bạch Thế Tôn, như thế nào là sự đoạn tận các tục sự trong giới luật của bậc Thánh? Bạch Thế Tôn, lành thay, nếu Thế Tôn thuyết pháp cho tôi về sự đoạn tận các tục sự trong giới luật của bậc Thánh.

– Này Gia chủ, hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ giảng.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Gia chủ Potaliya vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn

CHÁNH TƯ DUY                                          173

thuyết giảng như sau:

 Này Gia chủ, tám pháp này đưa đến sự đoạn tận các tục sự trong giới luật bậc Thánh.

Thế nào là tám?

 Y cứ không sát sanh, sát sanh cần phải từ bỏ.
 Y cứ không lấy của không cho, lấy của không
cho cần phải từ bỏ.
 Y cứ lời chân thật, nói láo cần phải từ bỏ.
 Y cứ không nói hai lưỡi, nói hai lưỡi cần phải
từ bỏ.
 Y cứ không tham dục, tham dục cần phải từ bỏ.
 Y cứ không hủy báng sân hận, hủy báng sân
hận cần phải từ bỏ.
 Y cứ không phẫn não, phẫn não cần phải từ bỏ.
 Y cứ không quá mạn, quá mạn cần phải từ bỏ.
Này Gia chủ, tám pháp này được nói một cách
vắn tắt, không được giải thích rộng rãi, đưa đến sự
đoạn tận các tục sự trong giới luật bậc Thánh.

– Bạch Thế Tôn tám pháp này được Thế Tôn nói một cách vắn tắt, không được giải thích rộng rãi, đưa

CHÁNH TƯ DUY                                       174

đến sự đoạn tận các tục sự trong giới luật bậc Thánh. Bạch Thế Tôn, lành thay nếu Thế Tôn vì lòng thương tưởng, giải thích rộng rãi tám pháp này.

– Này Gia chủ, vậy Ông hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ giảng.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Gia chủ Potaliya vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn thuyết giảng như sau:

 Khi được nói: "Y cứ không sát sanh, sát sanh cần phải từ bỏ", do duyên gì, lời nói như vậy được nói lên?

Ở đây, này gia chủ, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau:

 "Do nhơn những kiết sử nào ta có thể sát
sanh, ta đoạn tận, thành tựu sự từ bỏ của các
kiết sử ấy.
 Nếu ta sát sanh, không những ta tự trách
mắng ta vì duyên sát sanh, các bậc có trí, sau
khi tìm hiểu, cũng sẽ khiển trách ta vì duyên
sát sanh; và sau khi thân hoại mạng chung, ác
thú sẽ chờ đợi ta, vì duyên sát sanh.

CHÁNH TƯ DUY                                         175

 Thật là một kiết sử, thật là một triền cái, chính
sự sát sanh này.
 Những lậu hoặc, phiền lao nhiệt não nào có
thể khởi lên, do duyên sát sanh, đối với vị đã
từ bỏ sát sanh, những lậu hoặc phiền lao
nhiệt não như vậy không còn nữa". "Y cứ
không sát sanh cần phải từ bỏ", do duyên như
vậy, lời nói như vậy được nói lên.

 Khi được nói: "Y cứ không lấy của không cho, lấy của không cho cần phải từ bỏ", do duyên gì, lời nói như vậy được nói lên?

Ở đây, này Gia chủ, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Do nhơn những kiết sử nào ta có thể lấy của không cho, ta đoạn tận, thành tựu sự từ bỏ các kiết sử ấy. Nếu ta lấy của không cho, không những ta tự trách mắng ta vì duyên lấy của không cho, các bậc có trí, sau khi tìm hiểu, cũng sẽ khiển trách ta vì duyên lấy của không cho; và sau khi thân hoại mạng chung, ác thú sẽ chờ đợi ta, vì duyên lấy của không cho. Thật là một kiết sử, thật là một triền cái, chính sự lấy của không cho này. Những lậu hoặc, phiền lao nhiệt não nào có thể khởi lên do duyên lấy của không cho, đối với vị đã từ bỏ lấy của không cho, những lậu hoặc phiền lao nhiệt não như vậy không còn nữa". "Y cứ không lấy của không cho, lấy của không cho

CHÁNH TƯ DUY                                         176

cần phải từ bỏ", do duyên như vậy, lời nói như vậy được nói lên.

 Khi được nói: "Y cứ lời chân thật, nói láo cần phải từ bỏ", do duyên gì, lời nói như vậy được nói lên?

Ở đây, này Gia chủ, vị Thánh đệ tử suy nghĩ
như sau: "Do nhơn những kiết sử nào, ta có thể nói
láo, ta đoạn tận, thành tựu sự từ bỏ các kiết sử ấy.
Nếu ta nói láo, không những ta tự trách mắng ta vì
duyên nói láo, các bậc có trí, sau khi tìm hiểu, cũng
sẽ khiển trách ta vì duyên nói láo; và sau khi thân
hoại mạng chung, ác thú sẽ chờ đợi ta, vì duyên nói
láo. Thật là một kiết sử, thật là một triền cái, chính
nói láo này. Những lậu hoặc phiền lao nhiệt não có
thể khởi lên, do duyên nói láo, đối với vị đã từ bỏ nói
láo, những lậu hoặc phiền lao nhiệt não như vậy
không còn nữa". "Y cứ lời chân thật nói láo cần phải
từ bỏ", do duyên như vậy, lời nói như vậy được nói
lên.

 Khi được nói: "Y cứ không nói hai lưỡi, nói hai lưỡi cần phải từ bỏ", do duyên gì, lời nói như vậy được nói lên?

Ở đây, này Gia chủ, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Do nhơn những kiết sử nào, ta có thể nói hai lưỡi, ta đoạn tận, thành tựu sự từ bỏ các kiết sử

CHÁNH TƯ DUY                                         177

ấy. Nếu ta nói hai lưỡi, không những ta tự trách mắng ta vì duyên nói hai lưỡi, các bậc có trí, sau khi tìm hiểu cũng khiển trách ta vì duyên nói hai lưỡi, và sau khi thân hoại mạng chung, ác thú sẽ chờ đợi ta vì duyên nói hai lưỡi. Thật là một kiết sử, thật là một triền cái, chính sự nói hai lưỡi này. Những lậu hoặc, phiền lao nhiệt não có thể khởi lên do duyên nói hai lưỡi, đối với vị đã từ bỏ nói hai lưỡi, những lậu hoặc phiền lao nhiệt não như vậy không còn nữa". "Y cứ không nói hai lưỡi, nói hai lưỡi cần phải từ bỏ", do duyên như vậy, lời nói như vậy được nói lên.

 Khi được nói: "Y cứ không tham dục, tham dục cần phải từ bỏ", do duyên gì, lời nói như vậy được nói lên?

Ở đây, này Gia chủ, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Do nhơn những kiết sử nào, ta có thể có tham dục, ta đoạn tận, thành tựu sự từ bỏ các kiết sử ấy. Nếu ta tham dục, không những ta tự trách mắng ta vì duyên tham dục, các bậc có trí, sau khi tìm hiểu cũng khiển trách ta vì duyên tham dục; và sau khi thân hoại mạng chung, ác thú sẽ chờ đợi ta vì duyên tham dục. Thật là một kiết sử, thật là một triền cái, chính sự tham dục này. Những lậu hoặc, phiền lao nhiệt não có thể khởi lên do duyên tham dục, đối với vị đã từ bỏ tham dục, các lậu hoặc phiền lao nhiệt

CHÁNH TƯ DUY                                        178

não như vậy không còn nữa". "Y cứ không tham dục, tham dục cần phải từ bỏ", do duyên như vậy, lời nói như vậy được nói lên.

 Khi được nói: "Y cứ không hủy báng sân hận, hủy báng sân hận cần được từ bỏ", do duyên gì, lời nói như vậy được nói lên?

Ở đây, này Gia chủ, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Do nhơn những kiết sử nào ta có thể hủy báng sân hận, ta đoạn tận, thành tựu sự từ bỏ các kiết sử ấy. Nếu ta hủy báng sân hận, không những ta tự trách mắng ta vì duyên hủy báng, các bậc có trí, sau khi tìm hiểu, cũng khiển trách ta vì duyên hủy báng sân hận; và sau khi thân hoại mạng chung ác thú sẽ chờ đợi ta vì duyên hủy báng sân hận. Thật là một kiết sử, thật là một triền cái, chính sự hủy báng sân hận này. Những lậu hoặc, phiền lao nhiệt não có thể khởi lên do duyên hủy báng sân hận, đối với vị đã từ bỏ hủy báng sân hận các lậu hoặc phiền lao nhiệt não như vậy không còn nữa". "Y cứ không hủy báng sân hận, hủy báng sân hận cần phải từ bỏ", do duyên như vậy, lời nói như vậy được nói lên.

 Khi được nói: "Y cứ không phẫn não, phẫn não cần được từ bỏ", do duyên gì, lời nói như vậy được nói lên?

CHÁNH TƯ DUY                                        179

Này Gia chủ, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau:
"Do nhơn những kiết sử nào ta có thể có phẫn não,
ta đoạn tận, thành tựu sự từ bỏ các kiết sử ấy. Nếu ta
có phẫn não, không những ta tự trách mắng ta vì
duyên phẫn não, các bậc có trí, sau khi tìm hiểu, cũng
khiển trách ta vì duyên phẫn não; và sau khi thân hoại
mạng chung, ác thú sẽ chờ đợi ta vì duyên phẫn não.
Thật là một kiết sử, thật là một triền cái, chính sự
phẫn nào này. Những lậu hoặc, phiền lao nhiệt não
có thể khởi lên do duyên phẫn não, đối với vị đã từ
bỏ phẫn não, các lậu hoặc phiền lao nhiệt não như
vậy không còn nữa". "Y cứ không phẫn não, phẫn
não cần được từ bỏ", do duyên như vậy, lời nói như
vậy được nói lên.

 Khi được nói: "Y cứ không quá mạn, quá mạn cần được từ bỏ", do duyên gì, lời nói như vậy được nói lên?

Này Gia chủ, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau:

 "Do nhơn những kiết sử nào ta có quá mạn,
ta đoạn tận, thành tựu sự từ bỏ các kiết sử ấy.
 Nếu ta có quá mạn, không những ta tự trách
mắng ta vì duyên quá mạn, các bậc có trí sau
khi tìm hiểu, cũng khiển trách ta vì duyên quá
mạn; và sau khi thân hoại mạng chung, ác thú

CHÁNH TƯ DUY                                        180

sẽ chờ đợi ta, vì duyên quá mạn.
 Thật là một kiết sử, thật là một triền cái, chính
sự quá mạn này.
 Những lậu hoặc, phiền lao nhiệt não có thể
khởi lên do duyên quá mạn, đối với vị đã từ
bỏ quá mạn, các lậu hoặc phiền lao nhiệt
não như vậy không còn nữa". "Y cứ không
quá mạn, quá mạn cần phải từ bỏ", do duyên
như vậy, lời nói như vậy được nói lên.

Này Gia chủ, tám pháp được nói lên vắn tắt và được giải thích rộng rãi này, đưa đến sự đoạn tận các tục sự trong giới luật bậc Thánh, nhưng thật sự chưa phải là sự đoạn tận toàn diện, toàn bộ và toàn mặt tất cả tục sự trong giới luật bậc Thánh.

– Bạch Thế Tôn, như thế nào là sự đoạn tận toàn
diện, toàn bộ và toàn mặt tất cả tục sự trong giới luật
bậc Thánh? Lành thay, bạch Thế Tôn, nếu Thế Tôn
thuyết pháp cho con như thế nào là sự đoạn tận toàn
diện, toàn bộ, toàn mặt tất cả tục sự trong giới luật
bậc Thánh.

– Này Gia chủ, vậy Ông hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ giảng.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

CHÁNH TƯ DUY                                         181

Gia chủ Potaliya vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn thuyết giảng như sau:

 Này Gia chủ, ví như có con chó đói lả, suy nhược,
đi đến một lò thịt giết bò. Ở đây, có người giết bò
thiện xảo hay người đệ tử quăng cho nó một khúc
xương, khéo lóc, tận lóc, không có thịt, chỉ có dính
máu.

Này Gia chủ, Ông nghĩ thế nào? Con chó ấy, khi
gặm khúc xương ấy, khéo lóc, tận lóc, không có thịt,
chỉ có dính máu có thể đoạn trừ được đói lả suy
nhược của nó không?

– Bạch Thế Tôn, không. Vì sao vậy? Với khúc
xương khéo lóc, tận lóc, không có thịt, chỉ có dính
máu ấy, bạch Thế Tôn, con chó kia chỉ có mệt nhọc
khốn khổ mà thôi.

– Cũng vậy, này Gia chủ, vị Thánh đệ tử suy
nghĩ như sau: "Thế Tôn đã nói, dục được ví như
khúc xương, khổ nhiều, não nhiều, tai họa ở đây
càng nhiều hơn". Sau khi thấy như chân như vậy
với chánh trí tuệ, sau khi từ bỏ loại xả thuộc loại đa
chủng, y cứ đa chủng, đối với loại xả thuộc loại nhứt
chủng, y cứ nhất chủng, ở đây, mọi chấp thủ đối với
thế vật được đoạn trừ hoàn toàn, không có dư tàn, vị
ấy tu tập loại xả như vậy.

CHÁNH TƯ DUY                                        182

 Này Gia chủ, ví như con chim kên, con chim diều
hâu, hay con chim ưng giành được miếng thịt liền
bay bổng lên; các con chim kên khác, chim diều
hâu khác, hay chim ưng khác bay đuổi theo, đuổi
sát theo giành giựt xé nát miếng thịt ấy.

Này Gia chủ, Ông nghĩ thế nào? Nếu con chim
kên, chim diều hâu hay chim ưng ấy không vứt bỏ
ngay miếng thịt ấy, nó có thể do nhân duyên ấy, đi
đến chết hay đi đến khổ gần như chết không?

– Thưa có, bạch Thế Tôn.

– Cũng vậy, này Gia chủ, vị Thánh đệ tử suy
nghĩ như sau: "Thế Tôn đã nói, dục được ví như
miếng thịt, khổ nhiều, não nhiều, tai họa ở đây càng
nhiều hơn". Sau khi thấy như chân như vậy, với
chánh trí tuệ, sau khi từ bỏ loại xả thuộc loại đa
chủng, y cứ đa chủng, đối với loại xả thuộc loại nhứt
chủng, y cứ nhứt chủng, ở đây mọi chấp thủ đối với
thế vật được đoạn trừ hoàn toàn, không có dư tàn, vị
ấy tu tập loại xả như vậy.

 Này Gia chủ, ví như một người cầm một bó đuốc cỏ đang cháy rực đi ngược gió.

Này Gia chủ, Ông nghĩ thế nào, nếu người ấy không vứt bỏ ngay bó đuốc ấy, bó đuốc cỏ đang cháy

CHÁNH TƯ DUY                                       183

rực ấy có thể đốt cháy tay, hay đốt cháy cánh tay, hay
đốt cháy một thân phần của người ấy, người ấy có
thể do nhân duyên ấy, đi đến chết, hay đi đến khổ
gần như chết không?

– Thưa có, bạch Thế Tôn.

– Cũng vậy, này Gia chủ, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Thế Tôn đã nói, dục được ví như bó đuốc cỏ, khổ nhiều, não nhiều, tai họa ở đây càng nhiều hơn". Sau khi thấy như chân như vậy... (như trên)... với chánh trí tuệ, vị ấy tu tập loại xả như vậy.

 Này Gia chủ, ví như một hố than hừng, sâu hơn
thân người, đầy những than hừng, cháy không
thành ngọn, cháy không thành khói, và một người
đi đến muốn sống, muốn không chết, muốn lạc, né
tránh khổ. Nhưng có hai nhà lực sĩ, nắm chặt hai
cánh tay người ấy và lôi người ấy đến hố than
hừng.

Này Gia chủ, Ông nghĩ thế nào? Người ấy có co rúm thân, vật qua vật lại phía này phía kia không?

– Bạch Thế Tôn, có. Vì sao vậy? Bạch Thế Tôn,
vì người ấy biết: "Nếu ta rơi vào hố than hừng này,
do nhân duyên này, ta sẽ đi đến chết hay đau khổ gần
như chết.

CHÁNH TƯ DUY                                           184

– Cũng vậy, này gia chủ, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Thế Tôn đã nói, dục được ví như hố than hừng, khổ nhiều, não nhiều, tai họa ở đây càng nhiều hơn". Sau khi thấy như chân như vậy với chánh trí tuệ... (như trên)... vị ấy tu tập loại xả như vậy.

 Này Gia chủ, ví như có người nằm mộng, thấy vườn khả ái, rừng núi khả ái, đất đai khả ái, ao hồ khả ái; khi tỉnh dậy, người ấy không thấy gì cả.

Cũng vậy, này Gia chủ, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Thế Tôn đã nói, dục được ví như một cơn mộng, khổ nhiều, não nhiều, tai họa ở đây càng nhiều hơn". Sau khi thấy như chân như vậy với chánh trí tuệ,... (như trên)... vị ấy tu tập loại xả như vậy.

 Này Gia chủ, ví như có người mượn tài vật cho
mượn, xe cộ xứng đáng bậc sang trọng, các đồ
châu báu trang sức mỹ diệu, và với những đồ vật
vay mượn ấy, người ấy đi vào chợ phố, được (tôn
trọng) đi trước, được nhiều người vây quanh, và
quần chúng thấy người ấy bèn nói: "Người này
thật sự giàu sang, và người giàu sang hưởng thọ
tài vật như vậy". Nhưng những người chủ thấy
người kia ở chỗ nào liền lấy lui những vật sở hữu
của mình.

Này Gia chủ, Ông nghĩ thế nào? Có phải sự (trá

CHÁNH TƯ DUY                                         185

hình) dị tính của người kia được chấm dứt ở đây?

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn. Vì sao vậy? Bạch Thế Tôn, vì những người chủ lấy lui những vật sở hữu của mình.

– Cũng vậy, này Gia chủ, vị Thánh đệ tử suy
nghĩ như sau: "Thế Tôn đã nói, dục được ví như tài
vật vay mượn, khổ nhiều, não nhiều, tai họa ở đây
càng nhiều hơn". Sau khi thấy như chân như vậy với
chánh trí tuệ... (như trên)... vị ấy tu tập loại xả như
vậy.

 Này Gia chủ, ví như gần thôn làng hay gần thị tứ
có một nhóm rừng, ở đấy, có một cây đầy những
trái chín, nhưng không có trái nào rơi xuống đất.
Rồi một người đi đến, ước mong trái cây, tìm cầu
trái cây, đi khắp đó đây để tìm trái cây. Người ấy
đi sâu vào ngôi rừng ấy, thấy cây ấy đầy những
trái chín. Người ấy có thể nghĩ như sau: "Cây này
đầy những trái chín nhưng không có trái nào rơi
xuống đất, nhưng ta biết leo cây. Vậy ta hãy leo
lên cây ấy ăn cho thỏa thích và bọc đầy áo (để
đem về). Rồi người ấy leo lên cây ấy, ăn cho thỏa
thích và bọc đầy áo (để đem về). Rồi một người
thứ hai đi đến, ước mong trái cây, tìm cầu trái
cây, đi khắp đó đây để tìm trái cây, và tay mang

CHÁNH TƯ DUY                                         186

một búa sắc bén. Người này đi sâu vào ngôi rừng
ấy, thấy cây ấy đầy những trái chín. Người này có
thể nghĩ như sau: "Cây này đầy những trái chín,
nhưng không có trái nào rơi xuống đất. Nhưng ta
không biết leo cây. Vậy ta hãy chặt cây này tận
gốc, ăn cho thỏa thích, và bọc đầy áo (để đem
về)". Rồi người này chặt cây ấy tận gốc.

Này Gia chủ, Ông nghĩ thế nào? Nếu người kia
không leo xuống thật mau, thời cây ấy khi rơi đổ
xuống, sẽ làm cho người thứ nhất, hoặc bị gãy tay,
hoặc bị gãy chân, hoặc bị gãy một phần thân nào. Và
do nhân duyên ấy, sẽ bị chết hay đi đến đau khổ gần
như chết.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

– Cũng vậy, này Gia chủ, vị Thánh đệ tử suy
nghĩ như sau: "Thế Tôn đã nói, dục được ví như cây
có trái, khổ nhiều, não nhiều, tai họa ở đây càng
nhiều hơn". Sau khi thấy như chân như vậy với trí
tuệ, sau khi từ bỏ loại xả thuộc loại đa chủng, y cứ
đa chủng, đối với loại xả thuộc loại nhứt chủng, y cứ
nhứt chủng, ở đây mọi chấp thủ đối với thế vật
được đoạn trừ hoàn toàn, không có dư tàn, vị ấy
tu tập loại xả như vậy.

CHÁNH TƯ DUY                                       187

 Này Gia chủ, vị Thánh đệ tử ấy, sau khi thành
tựu Xả niệm thanh tịnh vô thượng này, nhớ
đến các đời sống trước, như một đời, hai đời,
ba đời... (như trên)... Vị ấy nhớ đến nhiều đời
sống quá khứ cùng với các nét đại cương và các
chi tiết.
 Này Gia chủ, vị Thánh đệ tử ấy sau khi thành
tựu xả niệm thanh tịnh vô thượng này, với thiên
nhãn thuần tịnh siêu nhân, thấy sự sống và chết
của chúng sanh, người hạ liệt kẻ cao sang,
người đẹp đẽ kẻ thô xấu, người may mắn kẻ bất
hạnh.. (như trên)... đều do hạnh nghiệp của
chúng.
 Này Gia chủ vị Thánh đệ tử ấy, sau khi thành
tựu xả niệm thanh tịnh vô thượng này, và với
các lậu hoặc được đoạn trừ, vị này với thượng
trí, tự mình chứng ngộ, chứng đạt và an trú
ngay trong hiện tại vô lậu tâm giải thoát, tuệ
giải thoát.
 Này Gia chủ, cho đến như vậy là sự đoạn tận
toàn diện, toàn bộ và toàn mặt tất cả sự tục sự
trong giới luật bậc Thánh.

Này Gia chủ, Ông nghĩ thế nào? Ông có thấy ở nơi Ông một sự đoạn tận tục sự như vậy, giống như sự đoạn tận toàn diện, toàn bộ và toàn mặt tất cả tục

CHÁNH TƯ DUY                                       188

sự trong giới luật bậc Thánh?

– Bạch Thế Tôn, con là ai mà có thể có sự đoạn
tận toàn diện, toàn bộ và toàn mặt tất cả tục sự trong
giới luật bậc Thánh? Bạch Thế Tôn, con còn rất xa
với sự đoạn tận toàn diện, toàn bộ và toàn mặt, tất cả
tục sự trong giới luật bậc Thánh.

Bạch Thế Tôn, xưa kia, đối với các vị Du sĩ
không phải thù thắng, chúng con xem là thù thắng;
dầu họ không thù thắng, chúng con cúng dường các
món ăn thù thắng; dầu họ không thù thắng, chúng
con mời họ ở trong những trú xứ thù thắng, Bạch Thế
Tôn, còn đối với các Tỷ-kheo thù thắng, chúng con
xem là không thù thắng; dầu các vị ấy thù thắng,
chúng con cúng dường các món ăn không thù thắng;
dầu các vị ấy thù thắng, chúng con mời các vị ấy ở
trong các trú xứ không thù thắng.

Nhưng nay, bạch Thế Tôn, đối với các Du sĩ không thù thắng, chúng con sẽ biết là không thù thắng; vì họ không thù thắng, chúng con sẽ cúng dường các món ăn không thù thắng,; vì họ không thù thắng chúng con sẽ mời họ ở trong các trú xứ không thù thắng. Còn đối với các Tỷ-kheo thù thắng, chúng con sẽ biết các vị ấy là thù thắng; vì các vị ấy thù thắng, chúng con sẽ cúng dường các món ăn thù

CHÁNH TƯ DUY                                        189

thắng; vì các vị ấy thù thắng, chúng con sẽ mời các vị ấy ở trong các trú xứ thù thắng. Bạch Thế Tôn,

Thế Tôn thật sự đã gợi ở nơi con lòng ái kính
Sa-môn đối với các vị Sa-môn, lòng tịnh tín Sa-
môn đối với các Sa-môn, lòng tôn kính Sa-môn
đối với các Sa-môn.

Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật vi diệu
thay, bạch Thế Tôn! Như người dựng đứng lại những
gì bị quăng ngã xuống, phơi bày ra những gì bị che
kín, chỉ đường cho những người bị lạc hướng, đem
đèn sáng vào trong bóng tối để những ai có mắt có
thể thấy sắc. Cũng vậy, Chánh pháp đã được Thế Tôn
dùng nhiều phương tiện trình bày, giải thích. Bạch
Thế Tôn, con xin quy y Thế Tôn, quy y Pháp và quy
y chúng Tỷ-kheo Tăng. Mong Thế Tôn nhận con làm
đệ tử; từ nay trở đi cho đến mạng chung, con trọn đời
quy ngưỡng.

CHÁNH TƯ DUY                                       190

29    Cần xác định vị trí của ý để các dục không khởi lên - KINH BẤT ĐỘNG LỢI ÍCH – 106 Trung III, 97

KINH BẤT ĐỘNG LỢI ÍCH (Ananjasappaya suttam) – Bài kinh số 106 – Trung III, 97

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú giữa dân chúng Kuru
(Câu-lâu). Kammassadhamma (Kiềm-ma-sắt-đàm)
là thị trấn của dân chúng Kuru. Tại đấy Thế Tôn gọi
các Tỷ-kheo: "Này các Tỷ-kheo". – "Thưa vâng,
bạch Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn.
Thế Tôn nói như sau:

– Này các Tỷ-kheo, các dục là vô thường, trống rỗng, giả dối, thuộc ngu si tánh. Này các Tỷ- kheo, đây là lời chào xáo của kẻ ngu xây dựng trên giả dối. Các dục hiện tại, và các dục tương lai, các dục tưởng hiện tại và các dục tưởng tương lai, cả hai đều thuộc lãnh vực của ma, là cảnh giới của ma, là chỗ dinh dưỡng của ma, là chỗ ăn uống của ma. Ở đây, các ác bất thiện ý này dẫn đến tham dục, sân

CHÁNH TƯ DUY                                       191

hận, khích động, và chính những pháp ấy tác thành chướng ngại ở đây cho Thánh đệ tử học tập.

Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Các dục hiện tại và các dục tương lai… cho Thánh đệ tử học tập. Vậy ta hãy an trú với tâm quảng đại, đại hành, sau khi chiến thắng thế giới, sau khi xác định vị trí của ý. Khi ta an trú với tâm quảng đại, đại hành chiến thắng thế giới, xác định vị trí của ý, các ác bất thiện ý: tham dục, sân hận, khích động sẽ không khởi lên. Với các pháp ấy được đoạn trừ, tâm của ta không trở thành hạn hẹp, trái lại thành vô lượng, khéo tu tập". Trong khi ấy hành trì như vậy, an trú nhiều lần như vậy, tâm trở thành an tịnh trong giới xứ (của nó). Với tâm an tịnh, vị ấy thành tựu bất động ngay hiện tại hay thiên nặng về trí tuệ. Sau khi thân hoại mạng chung, sự tình này xảy ra, thức diễn tiến (samvattanikam vinnanam) có thể tùy theo đây đạt đến Bất động. Như vậy, này các Tỷ- kheo, được gọi là đệ nhất hành đạo về lợi ích Bất động".

Lại nữa này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Những dục hiện tại và những dục tương lai, những dục tưởng hiện tại, và những dục tưởng tương lai, phàm bất cứ sắc pháp gì, là bốn đại chủng và sắc do bốn đại tạo thành". Trong khi vị ấy

CHÁNH TƯ DUY                                         192

hành trì như vậy, an trú nhiều lần như vậy, tâm trở
thành an tịnh trong giới xứ (của nó). Với tâm an
tịnh, vị ấy thành tựu Bất động ngay trong hiện tại
hay thiên nặng về trí tuệ. Sau khi thân hoại mạng
chung, sự tình này xảy ra, thức diễn tiến ấy có thể
tùy theo đây đạt đến Bất động. Như vậy, này các
Tỷ-kheo, được gọi là đệ nhị hành đạo về lợi ích Bất
động.

Lại nữa này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử suy
nghĩ như sau: "Những dục hiện tại và những dục
tương lai, những dục tưởng hiện tại và những dục
tưởng tương lai, những sắc pháp hiện tại và những
sắc pháp tương lai, những sắc tưởng hiện tại và
những sắc tưởng tương lai, cả hai đều vô thường. Cái
gì vô thường thời không đáng để được hoan hỷ,
không đáng để được hoan nghênh, không đáng để
được chấp trước". Trong khi vị ấy hành trì như vậy,
an trú nhiều lần như vậy, tâm trí trở thành an tịnh
trong giới xứ (của nó). Với tâm an tịnh, vị ấy thành
tựu Bất động ngay trong hiện tại hay thiên nặng về
trí tuệ. Sau khi thân hoại mạng chung, sự tình này
xảy ra, thức diễn tiến ấy có thể tùy theo đây đạt đến
Bất động. Như vậy, này các Tỷ-kheo được gọi là đệ
tam hành đạo về lợi ích Bất động.

Lại nữa này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử suy

CHÁNH TƯ DUY                                       193

nghĩ như sau: "Những dục hiện tại... và những sắc tưởng tương lai, và những bất động tưởng, tất cả tưởng, chỗ nào các tưởng ấy được đoạn diệt không có dư tàn, như vậy là tịch tịnh, như vậy là thù diệu, tức là vô sở hữu". Trong khi vị ấy hành trì như vậy, an trú nhiều lần như vậy, tâm trí trở thành an tịnh trong giới xứ (của nó). Với tâm an tịnh, vị ấy thành tựu Vô sở hữu xứ ngay trong hiện tại hay thiên nặng về trí tuệ. Sau khi thân hoại mạng chung, sự tình này xảy ra, thức diễn tiến ấy có thể tùy theo đây đạt đến Vô sở hữu xứ. Như vậy, này các Tỷ-kheo được gọi là đệ nhất hành đạo về lợi ích Vô sở hữu xứ.

Lại nữa này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử đi đến
khu rừng hay đi đến dưới gốc cây và suy nghĩ như
sau: "Trống không là tự ngã hay ngã này sở hữu".
Trong khi vị ấy hành trì như vậy, an trú nhiều lần
như vậy, tâm trí trở thành an tịnh trong giới xứ (của
nó). Với tâm an tịnh, vị ấy thành tựu Vô sở hữu xứ
ngay trong hiện tại hay thiên nặng về trí tuệ. Sau khi
thân hoại mạng chung, sự tình này xảy ra, thức diễn
tiến ấy có thể tùy theo đây đạt đến Vô sở hữu xứ.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, được gọi là đệ nhị hành
đạo về lợi ích Vô sở hữu xứ.

Lại nữa này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Ta không có bất cứ chỗ nào, cho ai

CHÁNH TƯ DUY                                        194

và trong hình thức nào, và sở thuộc của ta không có
bất cứ chỗ nào, (cho ai) và trong hình thức nào".
Trong khi vị ấy hành trì như vậy, an trú nhiều lần
như vậy, tâm trí trở thành an tịnh trong trú xứ (của
nó). Với tâm an tịnh, vị ấy thành tựu Vô sở hữu xứ
trong hiện tại hay thiên nặng về trí tuệ. Sau khi thân
hoại mạng chung, sự tình này xảy ra, thức diễn tiến
ấy có thể tùy theo đây đạt đến Vô sở hữu xứ. Như
vậy, này các Tỷ-kheo được gọi là đệ tam hành đạo
về lợi ích Vô sở hữu xứ.

Và lại nữa, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Những dục hiện tại.. và những sắc tưởng và những Bất động tưởng, và những Vô sở hữu xứ tướng, tất cả các tưởng, chỗ nào các tưởng ấy được đoạn diệt không có dư tàn, như vậy là tịch tịnh, như vậy là thù diệu, tức là Phi tưởng phi phi tưởng xứ". Trong khi vị ấy hành trì như vậy, an trú nhiều lần như vậy, tâm trí trở thành an tịnh trong trú xứ (của nó). Với tâm an tịnh vị ấy có thể thành tựu Phi tưởng phi phi tưởng xứ ngay trong hiện tại, hoặc thiên nặng về trí tuệ. Sau khi thân hoại mạng chung, sự tình này xảy ra, thức diễn tiến ấy có thể tùy theo đây đạt đến Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Như vậy, này các Tỷ-kheo, được gọi là hành đạo về lợi ích Phi tưởng phi phi tưởng xứ.

CHÁNH TƯ DUY                                        195

Khi được nói như vậy, Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

– Ở đây, bạch Thế Tôn, vị Tỷ-kheo hành trì như
vậy và suy nghĩ: "Nếu (trước) không có như vậy, thời
có thể không là của ta; nếu (nay) không có như vậy
thời có thể sẽ không là của ta. Ta đoạn trừ những gì
hiện có và những gì đã có". Và như vậy vị ấy được
xả. Bạch Thế Tôn, một vị Tỷ-kheo như vậy có chứng
được cứu cánh Niết-bàn không?

– Ở đây, này Ananda, một số Tỷ-kheo có thể chứng được cứu cánh Niết-bàn, và ở đây, một số Tỷ- kheo có thể không chứng được cứu cánh Niết-bàn.

– Do nhân gì, do duyên gì, bạch Thế Tôn, ở đây,
một số Tỷ-kheo có thể chứng được cứu cánh Niết-
bàn, và ở đây, một số Tỷ-kheo có thể không chứng
cứu cánh Niết-bàn?

– Ở đây, này Ananda, một Tỷ-kheo hành trì như vậy và suy nghĩ: "Nếu (trước) không có như vậy thời có thể không là của ta. Nếu (nay) không có như vậy, thời có thể sẽ không là của ta. Ta đoạn trừ những gì hiện có và những gì đã có". Và như vậy vị ấy được xả. Vị ấy hoan hỷ trong xả ấy, hoan nghênh, chấp trước xả ấy. Do vị ấy hoan hỷ trong xả ấy, hoan nghênh, chấp trước xả ấy, thức lệ thuộc xả ấy và

CHÁNH TƯ DUY                                      196

thủ trước xả ấy. Có thủ trước, này Ananda, vị Tỷ- kheo không chứng cứu cánh Niết-bàn.

– Bạch Thế Tôn, vị Tỷ-kheo ấy thủ trước là thủ trước chỗ nào?

– Này Ananda, Phi tưởng phi phi tưởng xứ.

– Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo ấy thủ trước, thủ trước như vậy là thủ trước tối thượng?

– Này Ananda, Vị Tỷ-kheo ấy thủ trước, thủ
trước như vậy là thủ trước tối thượng. Này Ananda,
đây là thủ trước tối thượng, tức là Phi tưởng phi phi
tưởng xứ.

Ở đây, này Ananda, vị Tỷ-kheo hành trì như vậy
và suy nghĩ: "Nếu (trước) không có như vậy thời có
thể không là của ta. Nếu (nay) không có như vậy,
thời có thể không là của ta. Ta đoạn trừ những gì hiện
có và những gì đã có". Như vậy, vị ấy được xả. Vị
ấy không hoan hỷ trong xả ấy, không hoan nghênh,
không chấp trước xả ấy. Do vị ấy không hoan hỷ
trong xả ấy, không hoan nghênh, không thủ trước xả
ấy, thức không lệ thuộc xả ấy và không thủ trước
xả ấy. Không thủ trước, này Ananda, vị Tỷ-kheo
chứng cứu cánh Niết-bàn.

CHÁNH TƯ DUY                                        197

– Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật hy hữu
thay, bạch Thế Tôn! Chính mười y cứ sự này sự kia,
bạch Thế Tôn, sự vượt thoát dòng nước mạnh đã
được Thế Tôn nói lên. Nhưng bạch Thế Tôn, thế nào
là Thánh giải thoát?

– Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử suy
nghĩ như sau: "Những dục hiện tại và những dục
tương lai, những dục tưởng hiện tại và những dục
tưởng tương lai, những sắc pháp hiện tại và những
sắc pháp tương lai, những Bất động tưởng, những Vô
sở hữu xứ tưởng, và những Phi tưởng phi phi tưởng
xứ tưởng, cái gì thuộc tự thân, là tự thân. Đây là
bất tử tức là tâm giải thoát không thủ trước".

Này Ananda, đây là đạo lộ về lợi ích Bất động được Ta thuyết giảng, đạo lộ về lợi ích Vô sở hữu xứ được Ta thuyết giảng, đạo lộ về lợi ích Phi tưởng phi phi tưởng xứ được Ta thuyết giảng, là sự vượt qua dòng nước mạnh do y cứ sự này sự kia được Ta thuyết giảng, Thánh giải thoát được Ta thuyết giảng. Những gì, này Ananda, vị Đạo sư cần phải làm, vì lòng từ mẫn mưu tìm hạnh phúc cho các đệ tử, những điều ấy đã được Ta làm, vì lòng từ mẫn của Ta đối với Ông. Này Ananda, đây là những gốc cây, đây là những khoảng trống. Hãy tu Thiền, này Ananda, chớ có phóng dật, chớ có hối hận về sau. Đây là lời dạy

CHÁNH TƯ DUY                                       198

của Ta cho Ông.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Ananda hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

CHÁNH TƯ DUY                                  199

30    Cẩn thận khen chê - Kinh TÁN THÁN – Tăng I, 713

TÁN THÁN – Tăng I, 713

1. - Thành tựu với bốn pháp, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục. Thế nào là bốn?

- Không suy tư, không thẩm sát, tán thán người
không xứng đáng được tán thán;
- Không suy tư, không thẩm sát, không tán thán
người xứng đáng được tán thán;
- Không suy tư, không thẩm sát, tự cảm thấy tin
tưởng đối với những chỗ không đáng tin tưởng
- Không suy tư, không thẩm sát, tự cảm thấy
không tin tưởng đối với những chỗ đáng tin
tưởng.

Thành tựu với bốn pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng bị rơi vào địa ngục.

2. Thành tựu với bốn pháp, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng được sanh lên cõi Trời.

- Có suy tư, có thẩm sát, không tán thán người không xứng đáng được tán thán;

CHÁNH TƯ DUY                                     200

- Có suy tư, có thẩm sát, tán thán người xứng
đáng được tán thán;
- Có suy tư, có thẩm sát, tự cảm thấy không tin
tưởng đối với những chỗ không xứng đáng
được tin tưởng;
- Có suy tư, có thẩm sát, tự cảm thấy tin tưởng
đối với những chỗ đáng tin tưởng.

Thành tựu với bốn pháp này, này các Tỷ-kheo, như vậy tương xứng được sanh lên cõi Trời.

PHẪN NỘ – Tăng I, 714

(Như kinh trên, (83), chỉ khác về bốn pháp:

- Tôn trọng phẫn nộ, không tôn trọng diệu
pháp;
- Tôn trọng gièm pha, không tôn trọng diệu
pháp;
- Tôn trọng lợi dưỡng, không tôn trọng diệu
pháp;
- Tôn trọng cung kính, không tôn trọng diệu
pháp).

CHÁNH TƯ DUY                                   201

CHÁNH TƯ DUY   202

31    Hãy luôn luôn suy tư lời dạy ví dụ cái cưa - KINH VÍ DỤ CÁI CƯA – 21 Trung I, 277

KINH VÍ DỤ CÁI CƯA (Kakacupamasutta) – Bài kinh số 21 – Trung I, 277

Như vầy tôi nghe.

Một thời, Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), tại
Jetavana (Kỳ-đà Lâm), vườn ông Anathapindika
(Cấp Cô Độc). Lúc bấy giờ, Tôn giả
Moliyaphagguna sống liên hệ với các Tỷ-kheo ni
một cách quá độ. Tôn giả Moliyaphagguna sống liên
hệ với các Tỷ-kheo-ni như sau: Nếu có Tỷ-kheo nào,
trước mặt Tôn giả Moliyaphagguna nói xấu các Tỷ-
kheo-ni ấy, Tôn giả Moliyaphagguna liền phẫn nộ,
bất mãn, vấn tội ngay; nếu có Tỷ-kheo nào, trước mặt
các Tỷ-kheo ni ấy, nói xấu Tôn giả Moliyaphagguna,
các Tỷ-kheo ni ấy liền phẫn nộ, bất mãn, vấn tội
ngay. Tôn giả Moliyaphagguna sống liên hệ với các
Tỷ-kheo-ni như vậy. Có một Tỷ-kheo khác đi đến
chỗ Thế Tôn ở, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn và ngồi
xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, Tỷ-

CHÁNH TƯ DUY                                      203

kheo ấy bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, Tôn giả Moliyaphagguna sống liên hệ với các Tỷ-kheo ni một cách quá độ. Bạch Thế Tôn, Tôn giả Moliyaphagguna sống liên hệ với các Tỷ-kheo-ni như sau: Nếu có Tỷ-kheo nào, trước mặt Tôn giả Moliyaphagguna nói xấu các Tỷ-kheo- ni ấy, Tôn giả Moliyaphagguna liền phẫn nộ, bất mãn và vấn tội ngay; nếu có Tỷ-kheo nào, trước mặt các Tỷ-kheo ni ấy, nói xấu Tôn giả Moliyaphagguna, các Tỷ-kheo-ni ấy liền phẫn nộ, bất mãn và vấn tội ngay. Bạch Thế Tôn, Tôn giả Moliyaphagguna sống liên hệ với các Tỷ-kheo-ni một cách quá độ như vậy.

Thế Tôn gọi một Tỷ-kheo khác và bảo:

– Này Tỷ-kheo, hãy đi, nhân danh Ta, cho gọi Tỷ-kheo Moliyaphagguna: "Hiền giả Phagguna bậc Đạo Sư gọi Hiền giả".

– Bạch Thế Tôn, vâng!

Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn, đi đến chỗ Tôn giả Moliyaphagguna, khi đến xong, liền thưa Tôn giả Moliyaphagguna:

– Hiền giả Moliyaphagguna, bậc Đạo Sư gọi Hiền giả.

CHÁNH TƯ DUY                                      204

– Vâng, Hiền giả.

Tỷ-kheo Moliyaphagguna vâng đáp Tỷ-kheo
ấy, đến chỗ Thế Tôn ở, khi đến xong, đảnh lễ Thế
Tôn rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với Tôn
giả Moliyaphagguna đang ngồi xuống một bên:

– Này Phagguna, có đúng sự thật không, như lời
người ta đồn là Ông sống liên hệ với các Tỷ-kheo-ni
một cách quá độ. Người ta đồn Ông sống liên hệ với
các Tỷ-kheo-ni như sau: "Nếu Tỷ-kheo nào, trước
mặt Ông nói xấu các Tỷ-kheo-ni ấy, Ông liền phẫn
nộ, bất mãn, vấn tội ngay; nếu Tỷ-kheo nào, trước
mặt Tỷ-kheo-ni ấy, nói xấu Ông, các Tỷ-kheo-ni ấy
liền phẫn nộ, bất mãn, vấn tội ngay". Này Phagguna,
có phải Ông sống liên hệ với các Tỷ-kheo-ni như
vậy?

– Bạch Thế Tôn, có như vậy.

– Này Phagguna, có phải Ông là Thiện nam tử, vì lòng tin, đã xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình?

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

– Này Phagguna, thật không xứng đáng cho Ông, một Thiện nam tử, vì lòng tin đã xuất gia, từ bỏ

CHÁNH TƯ DUY                                       205

gia đình, sống không gia đình, mà sống liên hệ với các Tỷ-kheo-ni một cách quá độ như vậy.

 Do vậy, này Phagguna, nếu có ai trước mặt Ông,
nói xấu các Tỷ-kheo-ni ấy, này Phagguna, Ông
phải từ bỏ những dục liên hệ đến thế tục, những
tư duy liên hệ đến thế tục. Này Phagguna, Ông
phải học tập như sau: "Mong rằng tâm của ta sẽ
không bị biến nhiễm! Mong rằng ta sẽ không nói
những lời ác ngữ! Mong rằng ta sẽ sống với lòng
lân mẫn, với tâm từ bi, không ôm lòng sân hận!"
Này Phagguna, Ông phải học tập như vậy.

 Do vậy, này Phagguna, nếu có ai trước mặt Ông,
lấy tay đánh những Tỷ-kheo-ni ấy, lấy đất ném,
lấy gậy đập, lấy gươm đánh, này Phagguna, Ông
phải từ bỏ những dục... không ôm lòng sân hận.
Này Phagguna, Ông phải học tập như vậy.

 Do vậy, này Phagguna, nếu có ai trước mặt Ông
nói xấu (ai), này Phagguna, Ông phải từ bỏ những
dục... không ôm lòng sân hận. Này Phagguna,
Ông phải học tập như vậy.

 Do vậy, này Phagguna, nếu có ai trước mặt Ông lấy tay đánh, lấy đất ném, lấy gậy đập, lấy gươm đánh, này Phagguna, Ông phải từ bỏ những dục

CHÁNH TƯ DUY                                    206

liên hệ đến thế tục, những tư duy liên hệ đến thế
tục. Này Phagguna, Ông phải học tập như sau:
"Mong rằng tâm của ta sẽ không bị biến nhiễm!
Mong rằng ta sẽ không nói những lời ác ngữ!
Mong rằng ta sẽ sống với lòng lân mẫn, với tâm
từ bi, không ôm lòng sân hận!" Này Phagguna,
Ông phải học tập như vậy.

Rồi Thế Tôn nói với các Tỷ-kheo:

– Này các Tỷ-kheo, một thời các Tỷ-kheo của
Ta có tâm rất thuần thục hoan hỷ. Này các Tỷ-kheo,
ở đây, Ta bảo các Tỷ-kheo, này các Tỷ-kheo, Ta theo
hạnh nhất tọa thực. Chư Tỷ-kheo, sống theo hạnh
nhất tọa thực, Ta cảm thấy không bệnh tật, không
ốm đau, nhẹ nhàng, khang kiện và sảng khoái.
Chư Tỷ-kheo, các Người hãy sống theo hạnh nhất
tọa thực. Chư Tỷ-kheo, các Người theo hạnh nhất tọa
thực thời các Người sẽ cảm thấy không bệnh tật,
không ốm đau, nhẹ nhàng, khang kiện và sảng khoái.
Chư Tỷ-kheo, Ta không cần phải giảng dạy gì cho
các Tỷ-kheo ấy; chư Tỷ-kheo, Ta chỉ cần khơi dậy
ức niệm nơi các Tỷ-kheo ấy.

Chư Tỷ-kheo, ví như trên đất bằng, tại chỗ ngã tư, có một chiếc xe đang đậu, thắng với ngựa hay, có roi ngựa đặt ngang sẵn sàng. Có người mã thuật sư

CHÁNH TƯ DUY                                      207

thiện xảo, người đánh xe điều ngự các con ngựa đáng được điều ngự, leo lên xe ấy, tay trái nắm lấy dây cương, tay mặt cầm lấy roi ngựa, có thể đánh xe ngựa ấy đi tới đi lui, tại chỗ nào và như thế nào, theo ý mình muốn. Cũng vậy chư Tỷ-kheo, Ta không cần phải giảng dạy gì cho các Tỷ-kheo ấy; chư Tỷ-kheo, Ta chỉ cần khơi dậy ức niệm nơi các Tỷ-kheo ấy.

Do vậy, này các Tỷ-kheo, hãy từ bỏ bất thiện,
hãy nỗ lực đối với các thiện pháp, như vậy các Người
mới thành tựu sự trưởng thành, hưng thịnh, lớn mạnh
trong pháp luật này. Chư Tỷ-kheo, cũng như gần một
thôn làng hay thị trấn nhỏ, có ngôi rừng cây tala lớn,
ngôi rừng bị các cây leo y lan bao phủ. Có một người
đến khu rừng này, muốn lợi ích cho ngôi rừng, muốn
hạnh phúc, muốn an ổn khỏi các ách phược cho ngôi
rừng. Người ấy chặt đứt các nhành cây cong thiếu
hẳn sinh lực, vất chúng ra khỏi ngôi rừng, dọn dẹp
trong rừng sạch sẽ. Người ấy săn sóc kỹ lưỡng các
nhánh cây tala thẳng thắn, khéo mọc. Chư Tỷ-kheo,
sau một thời gian, ngôi rừng như vậy được trưởng
thành, hưng thịnh, lớn mạnh. Cũng vậy, này các Tỷ-
kheo, các Người hãy từ bỏ bất thiện, hãy nỗ lực đối
với các thiện pháp, như vậy các Người mới thành tựu
sự trưởng thành, hưng thịnh, lớn mạnh trong pháp
luật này.

CHÁNH TƯ DUY                                         208

Chư Tỷ-kheo, thuở xưa, tại thành Savatthi này có nữ gia chủ tên là Vedehika. Chư Tỷ-kheo, tiếng đồn tốt đẹp sau đây được khởi lên về nữ gia chủ Vedehika: "Nữ gia chủ Vedehika là hiền thục, nữ gia chủ Vedehika là nhu thuận; nữ gia chủ Vedehika là ôn hòa". Chư Tỷ-kheo, nữ gia chủ Vedehika có người nữ tỳ tên là Kali, người này khéo tay, siêng năng, và làm việc cẩn thận chu toàn. Chư Tỷ-kheo, nữ tỳ Kali khởi lên ý nghĩ: "Chủ của ta được tiếng đồn tốt đẹp khởi lên như sau: "Nữ gia chủ Vedehika là hiền thục; nữ gia chủ Vedehika là nhu thuận; nữ gia chủ Vedehika là ôn hòa". Không biết nữ chủ của ta có nội sân mà không tỏ lộ hay không có nội sân, hay vì công việc ta-làm cẩn thận chu toàn nên nữ chủ ta có nội sân nhưng không tỏ lộ, không phải không có. Vậy ta hãy thử nữ chủ của ta!" Chư Tỷ-kheo, rồi nữ tỳ Kali sáng ngày sau dậy thật trễ. Chư Tỷ-kheo, nữ gia chủ Vedehika nói với nữ tỳ Kali:

"– Này Kali!

"– Thưa Nữ chủ, có việc gì?

"– Sao hôm nay Ngươi dậy trễ vậy?

"– Thưa nữ chủ, có việc gì đâu?

"– Thật sự không có việc gì à? Ác nữ tỳ kia, hôm

CHÁNH TƯ DUY                                      209

nay Ngươi dậy trễ!". Và nữ chủ phẫn nộ, bất mãn, trừng mắt.

Chư Tỷ-kheo, nữ tỳ Kali suy nghĩ: "Nữ chủ của
ta thật sự có nội sân nhưng không tỏ lộ, không phải
không có. Vì những công việc ta-làm cẩn thận chu
toàn, nên nữ chủ của ta tuy có nội sân nhưng không
tỏ lộ, không phải không có. Vậy Ta hãy thử thêm nữa
nữ chủ của ta!" Chư Tỷ-kheo, rồi nữ tỳ Kali ngày sau
lại dậy trễ hơn nữa. Chư Tỷ-kheo, nữ chủ Vedehika
nói với nữ tỳ Kali:

"– Này Kali!

"– Thưa Nữ chủ, có việc gì?

"– Sao hôm nay Ngươi dậy trễ vậy?

"– Thưa Nữ chủ, có việc gì đâu?

"– Thật sự không có việc gì à? Ác nữ tỳ kia, hôm nay Ngươi dậy trễ!". Và nữ chủ phẫn nộ, bất mãn, thốt lên những lời bất mãn.

Chư Tỷ-kheo, nữ tỳ Kali suy nghĩ: "Nữ chủ của ta thật sự có nội sân nhưng không tỏ lộ, không phải không có. Vì những công việc ta-làm cẩn thận chu toàn nên nữ chủ của ta tuy có nội sân nhưng không

CHÁNH TƯ DUY                                       210

tỏ lộ, không phải không có. Vậy ta hãy thử thêm nữa nữ chủ của ta!"

Chư Tỷ-kheo, rồi nữ tỳ Kali sáng hôm sau lại dậy trễ hơn nữa. Chư Tỷ-kheo, nữ chủ Vedehika nói với nữ tỳ Kali:

"– Này Kali!

"– Thưa Nữ chủ, có việc gì?

"– Sao hôm nay Ngươi dậy trễ vậy?

"– Thưa Nữ chủ, có việc gì đâu?

"– Thật sự không có việc gì à? Ác nữ tỳ kia, hôm nay Ngươi dậy trễ!". Rồi phẫn nộ, không hoan hỷ, nàng cầm cái then gài cửa, đánh một cú trên đầu nữ tỳ khiến bể đầu. Chư Tỷ-kheo, nữ tỳ Kali, với đầu bể máu chảy, liền đi kể lể với các nhà láng giềng:

"– Hãy xem việc làm của nữ chủ hiền thục! Hãy
xem việc làm của nữ chủ nhu thuận! Hãy xem việc
làm của nữ chủ ôn hòa! Sao nữ chủ nói với nữ tỳ độc
nhất: "Hôm nay Ngươi dậy trễ", rồi phẫn nộ, bất
mãn, nàng cầm then gài cửa, đánh tôi một cú trên đầu
khiến bể đầu".

CHÁNH TƯ DUY                                       211

Chư Tỷ-kheo, sau một thời gian, tiếng đồn xấu
sau đây được khởi lên về nữ chủ Vedehika: "Nữ chủ
Vedehika là độc ác! Nữ chủ Vedehika là không nhu
thuận! Nữ chủ Vedehika là không ôn hòa!".

 Cũng vậy chư Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo hết sức
hiền lành, hết sức nhu thuận, hết sức ôn hòa trong
khi chưa bị những lời nói bất khả ý, xúc phạm. Và
chư Tỷ-kheo, chỉ khi nào Tỷ-kheo bị những lời nói
bất khả ý, xúc phạm, khi ấy vị ấy mới được xem là
hiền lành, mới được xem là nhu thuận, mới được
xem là ôn hòa.

 Chư Tỷ-kheo, Ta không gọi một Tỷ-kheo là dễ nói,
khi vị ấy dễ nói về các vật dụng như y áo, món ăn,
sàng tọa, dược phẩm trị bệnh, khi vị ấy thành tựu
được tánh dễ nói. Vì sao vậy? Chư Tỷ-kheo, Tỷ-
kheo ấy khi không được các vật dụng như y áo,
thức ăn, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh, không còn
là dễ nói, không còn thành tựu tánh dễ nói.

 Chư Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nào tôn trọng Pháp, cung
kính Pháp, sùng kính Pháp trở thành dễ nói, thành
tựu tánh dễ nói, vị ấy Ta mới gọi là dễ nói. Do
vậy, này các Tỷ-kheo, hãy suy nghĩ: "Chỉ vì tôn
trọng Pháp, cung kính Pháp, sùng kính Pháp
chúng ta sẽ trở thành dễ nói, thành tựu tánh dễ

CHÁNH TƯ DUY                                      212

nói". Chư Tỷ-kheo, các Người phải học tập như vậy.

Chư Tỷ-kheo, có năm loại ngôn ngữ mà các Người có thể dùng khi nói với các người khác:

 Đúng thời hay phi thời,
 Chơn thực hay không chơn thực,
 Nhu nhuyến hay thô bạo,
 Có lợi ích hay không lợi ích,
 Với từ tâm hay với sân tâm.
 Chư Tỷ-kheo, khi nói với các người khác,
các Người có thể nói đúng thời hay phi
thời.
 Chư Tỷ-kheo, khi nói với các người khác,
các Người có thể nói lời chơn thực hay nói
lời không chơn thực.
 Chư Tỷ-kheo, khi nói với các người khác,
các Người có thể nói lời nhu nhuyến hay
nói lời thô bạo.
 Chư Tỷ-kheo, khi nói với các người khác,
các Người có thể nói lời lợi ích hay nói lời
không lợi ích.
 Chư Tỷ-kheo, khi nói với các người khác,

CHÁNH TƯ DUY                                      213

các Người có thể nói với từ tâm hay với
sân tâm.
Chư Tỷ-kheo, ở tại đây, các Người cần phải học
tập như sau: "Chúng ta sẽ giữ tâm của chúng ta
không biến nhiễm, chúng ta sẽ không thốt ra những
lời ác ngữ, chúng ta sẽ sống với lòng lân mẫn, với
tâm từ bi, với nội tâm không sân hận. Chúng ta sẽ
sống bao phủ người này với tâm câu hữu với từ. Và
với người này là đối tượng, ta sống biến mãn cùng
khắp thế giới với tâm câu hữu với từ, quảng đại vô
biên, không hận, không sân". Chư Tỷ-kheo, như vậy
các Người cần phải học tập.

Chư Tỷ-kheo, ví như một người đến, cầm xẻng
và thúng, nói như sau: "Tôi sẽ làm cho đất lớn này
không thành đất nữa", và người ấy đào chỗ này chỗ
kia, rải đất chỗ này chỗ kia, nhổ nước miếng chỗ này
chỗ kia, đi tiểu tiện chỗ này chỗ kia, với ý nghĩ:
"Ngươi trở thành không phải đất, Ngươi trở thành
không phải đất". Chư Tỷ-kheo, nghĩ thế nào? Người
ấy có thể làm cho đất lớn này trở thành không phải
đất chăng?

– Bạch Thế Tôn, không. Vì sao vậy? Vì đất lớn
này thâm sâu và vô lượng, không dễ gì khiến cho đất
lớn này trở thành không phải đất, trước khi người ấy
bị mệt nhoài và bị thất bại.

CHÁNH TƯ DUY                                      214

– Cũng vậy, này chư Tỷ-kheo, có năm loại ngôn ngữ này mà các Ông có thể nói với người khác: "Đúng thời hay phi thời... hay với sân tâm". Các Tỷ- kheo, khi nói với các người khác, các Ông có thể nói: "Đúng thời... hay với sân tâm". Các Tỷ-kheo, ở tại đây, các Ông cần phải học tập như sau: "Chúng ta sẽ giữ tâm của chúng ta không biến nhiễm; chúng ta sẽ không thốt ra những lời ác ngữ; chúng ta sẽ sống với lòng lân mẫn, với tâm từ bi, với nội tâm không sân hận; chúng ta sẽ sống biến mãn người này với tâm câu hữu với từ. Và với người này là đối tượng, ta sống biến mãn cùng khắp thế giới, với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô biên, không hận, không sân". Các Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập như vậy.

Chư Tỷ-kheo, ví như một người đến, cầm màu
sơn, màu vàng, màu xanh sẫm hay màu đỏ tía. Người
ấy có thể nói như sau: "Ta sẽ viết các hình sắc trên
hư không này. Ta sẽ làm cho các hình sắc hiển hiện".
Các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Người ấy có thể
viết các hình sắc trên hư không và làm cho các hình
sắc hiển hiện được không?

– Bạch Thế Tôn, không thể được. Vì sao vậy?
Bạch Thế Tôn, hư không là vô sắc, không thể thấy
được. Ở đây, không dễ gì viết các hình sắc và làm
hình sắc hiển hiện, trước khi người ấy bị mệt nhoài

CHÁNH TƯ DUY                                       215

và bị thất bại.

– Cũng vậy, này Tỷ-kheo, có năm loại ngôn ngữ
này mà các Ông có thể nói với người khác: "Đúng
thời hay phi thời... hay với sân tâm... (như trên)... Và
với người này là đối tượng, ta sống biến mãn cùng
khắp thế giới với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô
biên, không hận, không sân". Chư Tỷ-kheo, các Ông
cần phải học tập như vậy.

Chư Tỷ-kheo, ví như một người đến, cầm một bó
cỏ khô đang cháy và nói như sau: "Ta với bó cỏ khô
đang cháy này sẽ hâm nóng và đun sôi sông Hằng
này". Chư Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Người ấy,
với bỏ cỏ khô đang cháy có thể hâm nóng và đun sôi
sông Hằng được không?

– Bạch Thế Tôn, không. Vì sao vậy? Bạch Thế
Tôn, vì sông Hằng thâm sâu và vô lượng, không dễ
gì với bó cỏ khô đang cháy có thể hâm nóng và đun
sôi sông Hằng được, trước khi người ấy mệt nhoài
và bị thất bại.

– Cũng vậy, này chư Tỷ-kheo, có năm loại ngôn ngữ này mà các Ông có thể nói với các người khác: "Đúng thời hay phi thời... hay với sân tâm". Chư Tỷ- kheo, khi nói với các người khác, các Ông có thể nói: "Đúng thời... hay với sân tâm... (như trên)... Và với

CHÁNH TƯ DUY                                          216

người này là đối tượng, ta sống biến mãn cùng khắp
thế giới với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô biên,
không hận, không sân". Chư Tỷ-kheo, các Ông cần
phải học tập như vậy.

– Chư Tỷ-kheo, ví như một cái bị bằng da mèo,
đã được thuộc chín, khéo thuộc, khéo thuộc cùng
khắp, nhu nhuyến, như bông, không còn tiếng xì
tiếng xọp, và một người đến, cầm gậy hay cầm mẻ
sành và nói như sau: "Ta sẽ lấy cái gậy hay với cái
mẻ sành làm cho cái bị bằng da mèo này, đã được
thuộc chín, khéo thuộc, khéo thuộc cùng khắp, nhu
nhuyễn, như bông, không còn tiếng xì, tiếng xọp,
phát ra tiếng xì, tiếng xọp". Chư Tỷ-kheo, các Ông
nghĩ thế nào? Người ấy có thể, với cái gậy hay với
cái mẻ sành làm cho cái bị bằng da mèo này đã được
thuộc chín, khéo thuộc, khéo thuộc cùng khắp, nhu
nhuyễn, như bông, không còn tiếng xì, tiếng xọp,
phát ra tiếng xì, tiếng xọp được không?

– Bạch Thế Tôn, không. Vì sao vậy? Bạch Thế
Tôn, cái bị bằng da mèo này đã được thuộc chín,
khéo thuộc, khéo thuộc cùng khắp, nhu nhuyễn, như
bông, không còn tiếng xì, tiếng xọp, không dễ gì làm
cho cái bị ấy phát ra tiếng xì, tiếng xọp được, trước
khi người ấy bị mệt nhoài và bị thất bại.

CHÁNH TƯ DUY                                       217

– Cũng vậy, chư Tỷ-kheo, có năm loại ngôn ngữ mà các Ông có thể dùng khi nói với các người khác: "Đúng thời hay phi thời, chơn thực, hay không chơn thực, nhu nhuyễn hay thô bạo, có lợi ích hay không lợi ích, với từ tâm hay với sân tâm". Chư Tỷ-kheo, khi nói với các người khác, các Ông có thể nói đúng thời hay phi thời. Chư Tỷ-kheo, khi nói với các người khác, các Ông có thể nói lời chơn thực hay nói lời không chơn thực. Chư Tỷ-kheo, khi nói với các người khác, các Ông có thể nói lời nhu nhuyễn hay nói lời thô bạo. Chư Tỷ-kheo, khi nói với các người khác, các Ông có thể nói lời lợi ích hay nói lời không lợi ích. Chư Tỷ-kheo, khi nói với các người khác, các Ông có thể nói với từ tâm hay với sân tâm. Chư Tỷ- kheo, ở tại đây, các Ông cần phải học tập như sau: "Chúng ta sẽ giữ tâm của chúng ta không biến nhiễm, chúng ta sẽ không thốt ra những lời ác ngữ; chúng ta sẽ sống với lòng lân mẫn, với tâm từ bi, với nội tâm không sân hận. Chúng ta sẽ sống biến mãn người này với tâm câu hữu với từ. Và với người này là đối tượng, ta sống biến mãn cùng khắp thế giới với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô biên, không hận, không sân" Chư Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập như vậy.

Chư Tỷ-kheo, như những kẻ đạo tặc hạ liệt, dùng cưa hai lưỡi mà cưa tay, cưa chân; dầu vậy,

CHÁNH TƯ DUY                                        218

nếu một ai ở đây khởi ý nhiễm loạn, người ấy do vậy không phải là người thực hành giáo pháp của Ta.

Ở đây, chư Tỷ-kheo các Ông phải học tập như
sau: "Chúng ta sẽ giữ tâm của chúng ta không biến
nhiễm; chúng ta sẽ không thốt ra những lời ác ngữ;
chúng ta sẽ sống với lòng lân mẫn, với tâm từ bi, với
nội tâm không sân hận. Chúng ta sẽ sống bao phủ
người này với tâm câu hữu với từ. Và với người này
là đối tượng, ta sống biến mãn cùng khắp thế giới với
tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô biên, không hận,
không sân". Chư Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập
như vậy.

Và này chư Tỷ-kheo, nếu các Ông luôn luôn
suy tư lời dạy ví dụ cái cưa này, thì này các Tỷ-
kheo, các Ông có thấy loại ngôn ngữ nào, dầu tế nhị
hay thô bạo mà các Ông không kham nhẫn được
chăng?

– Bạch Thế Tôn, không.

– Chư Tỷ-kheo, do vậy, hãy luôn luôn suy tư lời dạy ví như cái cưa này, và các Ông sẽ được hạnh phúc an lạc lâu ngày.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy

CHÁNH TƯ DUY                                       219

hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.

CHÁNH TƯ DUY                        220

32       Hãy suy tầm Đây là khổ... - kinh Các Tầm – Tương V, 606

Các Tầm – Tương V, 606

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, chớ có suy tầm các tầm ác, bất thiện, như dục tầm, sân tầm, hại tầm. Vì sao?

3) Các tầm ấy, này các Tỷ-kheo, không liên hệ đến
mục đích, chúng không phải căn bản cho Phạm hạnh,
chúng không đưa đến yếm ly, ly tham, đoạn diệt, an
tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn.

4) Khi các Ông suy tầm, này các Tỷ-kheo, các Ông hãy suy tầm: "Đây là khổ"... hãy suy tầm: "Đây là Khổ tập"... hãy suy tầm: "Đây là Khổ diệt"... hãy suy tầm: "Đây là Con Đường đưa đến Khổ diệt". Vì sao?

5) Các suy tầm ấy, này các Tỷ-kheo, liên hệ đến mục
đích, chúng là căn bản cho Phạm hạnh, chúng đưa
đến yếm ly, ly tham, đoạn diệt, an tịnh, thắng trí, giác
ngộ, Niết-bàn.

Do vậy, này các Tỷ-kheo, một cố gắng cần phải làm để rõ biết: "Đây là Khổ". Một cố gắng cần phải làm để rõ biết: "Đây là Khổ tập". Một cố gắng cần phải

CHÁNH TƯ DUY                                          221

làm để rõ biết: "Đây là Khổ diệt". Một cố gắng cần phải làm để rõ biết: "Đây là Con Đường đưa đến Khổ diệt".

Suy Tư – Tương V, 607 (Cintà)

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, chớ có suy tư ác, bất thiện tầm: "Thế giới là thường hằng", hay "Thế giới là vô thường", hay "Thế giới là hữu biên", hay "Thế giới là vô biên", hay "Sinh mạng này, thân thể này là một", hay "Sinh mạng này, thân thể này là khác", hay "Như Lai có tồn tại sau khi chết", hay "Như Lai không tồn tại sau khi chết", hay "Như Lai có tồn tại và không tồn tại sau khi chết", hay "Như Lai không tồn tại và không không tồn tại sau khi chết". Vì sao?

3) Các suy tư ấy, này các Tỷ-kheo, không liên hệ đến
mục đích, chúng không phải căn bản cho Phạm hạnh,
chúng không đưa đến yếm ly, ly tham, đoạn diệt, an
tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn.

4) Và có suy tư, này các Tỷ-kheo, các Ông hãy suy tư: "Đây là Khổ"... hãy suy tư: "Đây là Khổ tập"...

CHÁNH TƯ DUY                                       222

hãy suy tư: "Đây là Khổ diệt"... hãy suy tư: "Đây là Con Đường đưa đến Khổ diệt". Vì sao?

5) Các suy tư ấy, này các Tỷ-kheo, liên hệ đến mục
đích, chúng là căn bản cho Phạm hạnh, chúng đưa
đến yếm ly, ly tham, đoạn diệt, an tịnh, thắng trí, giác
ngộ, Niết-bàn.

Do vậy, này các Tỷ-kheo, một cố gắng cần phải làm
để rõ biết: "Đây là Khổ". Một cố gắng cần phải làm
để rõ biết: "Đây là Khổ tập". Một cố gắng cần phải
làm để rõ biết: "Đây là Khổ diệt". Một cố gắng cần
phải làm để rõ biết: "Đây là Con Đường đưa đến Khổ
diệt".

CHÁNH TƯ DUY                                          223

33    Hý luận vọng tưởng ám ảnh - KINH MẬT HOÀN – 18 Trung I, 247

KINH MẬT HOÀN (Madhupindika suttam) – Bài kinh số 18 – Trung I, 247

Tôi nghe như vầy:

Một thời, Thế Tôn sống giữa các vị dòng họ
Sakka (Thích-ca), tại Kapilavatthu (Ca-tỳ-la-vệ), ở
vườn Nigrodharama. Rồi Thế Tôn vào buổi sáng,
đắp y, cầm y bát vào thành Kapilavatthu để khất
thực. Sau khi khất thực ở Kapilavatthu, khi ăn xong,
trên đường khất thực trở về, Thế Tôn đi đến Đại Lâm
để nghỉ trưa. Sau khi vào rừng Đại Lâm, Ngài ngồi
nghỉ trưa dưới gốc cây beluvalatthika. Có vị Gậy
cầm tay Sakka (Thích-ca), kéo bộ khắp nơi, ngao du
thiên hạ, đến tại rừng Đại Lâm, đi sâu vào ngôi rừng,
đến tại Beluvalatthika chỗ Thế Tôn ở, khi đến xong
nói lên những lời hỏi thăm xã giao thân hữu, rồi đứng
một bên, dựa trên cây gậy, đứng một bên. Gậy cầm
tay Sakka nói với Thế Tôn:

- "Sa-môn có quan điểm thế nào, giảng thuyết

CHÁNH TƯ DUY                                       224

những gì?"

- "Này Hiền giả, theo lời dạy của Ta, trong thế
giới với chư Thiên, Mara và Phạm thiên, với các
chúng Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài Người,
không có tranh luận một ai ở đời; các tưởng sẽ không
ám ảnh vị Bà-la-môn sống không bị dục triền phược,
không có nghi ngờ do dự, với mọi hối quá đoạn diệt,
không có tham ái đối với hữu và phi hữu. Này Hiền
giả, như vậy là quan điểm của Ta, như vậy là lời Ta
giảng dạy". Khi nghe nói vậy, Gậy cầm tay Sakka
lắc đầu, liếm lưỡi, với trán nổi lên ba đường nhăn,
chống gậy rồi đi.

Rồi Thế Tôn vào buổi chiều từ Thiền tịnh độc
cư đứng dậy, đi đến vườn Nigrodha, khi đến xong,
ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. Sau khi ngồi, Thế Tôn gọi
các Tỷ-kheo:

– Chư Tỷ-kheo, ở đây, Ta vào buổi sáng, đắp y, cầm y bát vào thành Kapilavatthu để khất thực. Sau khi khất thực ở Kapilavatthu, ăn xong, trên đường khất thực trở về, Ta đi đến Đại Lâm để nghỉ trưa. Sau khi vào rừng Đại Lâm, Ta ngồi nghỉ trưa dưới gốc cây beluvalatthika. Có vị Gậy cầm tay Sakka kéo bộ khắp nơi, ngao du thiên hạ, đến tại rừng Đại Lâm, đi sâu vào ngôi rừng, đến tại Beluvalatthika chỗ Ta ở,

CHÁNH TƯ DUY                                       225

khi đến xong, nói lên những lời hỏi thăm xã giao thân
hữu, rồi đứng một bên, dựa trên cây gậy. Đứng một
bên, Gậy cầm tay Sakka nói với Ta như sau: "Sa-
môn có quan điểm thế nào, giảng thuyết những gì?"
Chư Tỷ-kheo, được nói vậy, Ta trả lời Gậy cầm tay
Sakka: "Này Hiền giả, theo lời Ta dạy trong thế giới
với chư Thiên, Mara, và Phạm thiên, với các chúng
Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài Người, không
có tranh luận một ai ở đời. Các tưởng sẽ không ám
ảnh vị Bà-la-môn sống không bị dục triền phược,
không có nghi ngờ do dự, với mọi hối quá đoạn diệt,
không có tham ái đối với hữu và phi hữu. Này Hiền
giả, như vậy là quan điểm của Ta, như vậy là lời Ta
giảng dạy". Khi nghe nói vậy, Gậy cầm tay Sakka lắc
đầu, liếm lưỡi, với trán nổi lên ba đường nhăn, chống
gậy rồi đi.

Khi nghe nói vậy, một Tỷ-kheo bạch Thế Tôn:

– Nhưng bạch Thế Tôn, lời dạy ấy là gì mà Thế
Tôn, trong thế giới với chư Thiên, Mara và Phạm
thiên, với các chúng Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên
và loài Người, không có tranh luận một ai ở đời? Các
tưởng sẽ không ám ảnh Thế Tôn, vị đã sống không
bị dục triền phược, không có nghi ngờ do dự, với mọi
hối quá đoạn diệt, không có tham ái đối với hữu và
phi hữu?

CHÁNH TƯ DUY                                       226

– Này Tỷ-kheo, do bất cứ nhân duyên gì, một số
hý luận vọng tưởng ám ảnh một người. Nếu ở đây
không có gì đáng tùy hỷ, đáng đón mừng, đáng
chấp thủ, thời như vậy là sự đoạn tận tham tùy
miên, sự đoạn tận sân tùy miên, sự đoạn tận kiến tùy
miên, sự đoạn tận nghi tùy miên, sự đoạn tận mạn
tùy miên, sự đoạn tận hữu tham tùy miên, sự đoạn
tận vô minh tùy miên, sự đoạn tận chấp trượng, chấp
kiếm, đấu tranh, tránh tranh, luận tranh, kháng
tranh, ly gián ngữ, vọng ngữ. Chính ở đây, những ác,
bất thiện pháp này đều được tiêu diệt, không còn dư
tàn.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Sau khi nói vậy, Thiện Thệ từ chỗ ngồi đứng dậy bước vào tịnh xá. Sau khi Thế Tôn đi chẳng bao lâu, các Tỷ-kheo ấy suy nghĩ: "Chư Hiền, Thế Tôn sau khi nói lên lời dạy tóm tắt này cho chúng ta, không giải thích rộng rãi ý nghĩa, từ chỗ ngồi đứng dậy và đã đi vào tịnh xá: "Này Tỷ-kheo, do bất cứ nhân duyên gì... không còn dư tàn". Nay ai có thể giải thích rộng rãi ý nghĩa lời giảng được Thế Tôn nói lên một cách vắn tắt, và không giải thích rõ ràng ý nghĩa". Rồi những Tỷ- kheo ấy suy nghĩ: "Nay có Tôn giả Mahakaccana (Đại Ca- chiên-diên) là vị được Thế Tôn tán dương và được các vị đồng phạm hạnh có trí kính trọng. Tôn giả Mahakaccana có thể giải thích rộng rãi ý nghĩa

CHÁNH TƯ DUY                                        227

lời giảng dạy này được Thế Tôn nói lên một cách vắn tắt, và không giải thích rõ ràng ý nghĩa. Vậy chúng ta hãy đi đến chỗ Tôn giả Mahakaccana ở, sau khi đến, sẽ hỏi Tôn giả Mahakaccana ý nghĩa này".

Rồi những Tỷ-kheo ấy đến chỗ Tôn giả
Mahakaccana ở, sau khi đến, nói lên những lời chúc
tụng, hỏi thăm xã giao với Tôn giả Mahakaccana rồi
ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên,
những Tỷ-kheo ấy thưa với Tôn giả Mahakaccana:

– "Này Hiền giả, Thế Tôn sau khi nói lên lời dạy tóm tắt này và không giải thích rõ ràng ý nghĩa, từ chỗ ngồi đứng dậy và đã đi vào tịnh xá: "Này Tỷ- kheo, do bất cứ nhân duyên gì... không còn dư tàn".

Này Hiền giả Mahakaccana, khi Thế Tôn đi chưa bao lâu, chúng tôi suy nghĩ: "Chư Hiền, Thế Tôn sau khi nói lên lời dạy vắn tắt này cho chúng ta... đã đi vào tịnh xá:" Do bất cứ nhân duyên gì... không còn dư tàn". Ai có thể giải thích rộng rãi ý nghĩa lời giảng dạy mà Thế Tôn nói lên một cách vắn tắt... không giải thích rõ ràng ý nghĩa?" Này Hiền giả Mahakaccana, rồi chúng tôi suy nghĩ: "Nay Tôn giả Mahakaccana được Thế Tôn tán thán và được các vị đồng phạm hạnh có trí kính trọng, Tôn giả Mahakaccana có thể giải thích rộng rãi ý nghĩa lời

CHÁNH TƯ DUY                                         228

giảng dạy được Thế Tôn nói lên một cách vắn tắt và
không giải thích rõ ràng ý nghĩa. Vậy chúng ta hãy
đi đến chỗ Tôn giả Mahakaccana ở, sau khi đến,
chúng ta hỏi Tôn giả Mahakaccana ý nghĩa này. Tôn
giả Mahakaccana sẽ giải thích cho".

– Chư Hiền, cũng như một người ưa thích lõi cây, tìm tòi lõi cây, đi khắp mọi nơi tìm lõi cây, đến một cây to lớn, đứng thẳng và có lõi cây. Người này bỏ qua rễ, bỏ qua thân cây, nghĩ rằng phải tìm lõi cây ở nơi cành lá. Cũng vậy là hành động của chư Tôn giả, đứng trước mặt Thế Tôn, quý vị bỏ qua Thế Tôn, nghĩ rằng phải hỏi tôi về ý nghĩa này. Chư Hiền, Thế Tôn biết những gì cần phải biết, thấy những gì cần phải thấy, Ngài đã trở thành vị có mắt, trở thành vị có trí, trở thành Chánh pháp, trở thành Brahma, vị thuyết giả, vị diễn giả, vị đem lại mục tiêu, vị trao cho bất tử, vị Pháp Chủ, Như Lai. Quý vị phải tùy thời hỏi Thế Tôn ý nghĩa này. Những gì Thế Tôn giải thích cho quý vị, quý vị hãy như vậy thọ trì.

– Hiền giả Mahakaccana, chắc chắn Thế Tôn biết những gì cần phải biết, thấy những gì cần phải thấy, Ngài đã trở thành vị có mắt, trở thành vị có trí, trở thành Chánh pháp, trở thành Brahma, vị thuyết giả, vị diễn giả, vị đem lại mục tiêu, vị trao cho bất tử, vị Pháp Chủ, Như Lai. Chúng tôi phải tùy thời hỏi

CHÁNH TƯ DUY                                         229

Thế Tôn ý nghĩa này. Những gì Thế Tôn giải thích cho chúng tôi, chúng tôi sẽ như vậy thọ trì. Nhưng Tôn giả Mahakaccana được Thế Tôn tán thán, được các vị đồng phạm hạnh có trí kính trọng. Tôn giả Mahakaccana có thể giải thích rộng rãi ý nghĩa lời giảng dạy được Thế Tôn nói lên một cách vắn tắt và không giải thích rõ ràng ý nghĩa. Mong Tôn giả Mahakaccana hãy giải thích không có sự gì bất kính.

– Vậy chư Hiền hãy nghe và khéo tác ý, tôi sẽ giảng.

– Thưa vâng, Hiền giả.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả Mahakaccana. Tôn giả Mahakaccana giảng như sau:

– Chư Hiền, Thế Tôn nói lên một cách vắn tắt
lời dạy này... và đã đi vào tịnh xá: "Này Tỷ-kheo bất
cứ vì nhân duyên gì... không còn dư tàn". Chư Hiền,
với lời dạy được Thế Tôn nói lên một cách vắn tắt,
và không giải thích rõ ràng ý nghĩa. Tôi hiểu ý nghĩa
một cách đầy đủ như sau:

 Chư Hiền, do nhơn con mắt và các sắc pháp, nhãn thức khởi lên.  Sự gặp gỡ của ba pháp này là xúc.

CHÁNH TƯ DUY                                       230

 Do duyên xúc nên có cảm thọ.
 Những gì có cảm thọ thời có tưởng,
 Những gì có tưởng thời có suy tầm,
 Những gì có suy tầm thì có hý luận.
 Do hý luận ấy làm nhơn, một số hý luận vọng
tưởng ám ảnh một người, đối với các sắc
pháp do con mắt nhận thức, quá khứ, tương
lai và hiện tại.
Chư Hiền, do nhơn lỗ tai và các tiếng, nhĩ thức
khởi lên... do nhơn lỗ mũi và các hương, tỷ thức khởi
lên... do nhơn lưỡi và các vị, thiệt thức khởi lên... do
nhơn thân và xúc, thân thức khởi lên;

 Do nhơn ý và các pháp, ý thức khởi lên.
 Sự gặp gỡ của ba pháp này là xúc.
 Do duyên xúc nên có các cảm thọ.
 Những gì có cảm thọ thời có tưởng.
 Những gì có tưởng thời có suy tầm.
 Những gì có suy tầm thời có hý luận.
 Do hý luận ấy làm nhơn, một số hý luận vọng
tưởng ám ảnh một người, đối với các pháp do ý
thức nhận thức, quá khứ, tương lai, hiện tại.

CHÁNH TƯ DUY                                          231

 Chư Hiền, sự kiện này xảy ra: khi nào có mắt,
khi nào có sắc pháp, khi nào có nhãn thức, thời
sự thi thiết của xúc được hiển lộ.
 Sự kiện này xảy ra: khi nào có sự thi thiết của
xúc thời sự thi thiết của thọ được hiển lộ.
 Sự kiện này xảy ra: khi nào có thi thiết của thọ
thời sự thi thiết của tưởng được hiển lộ.
 Sự kiện này xảy ra: khi nào có sự thi thiết của
tưởng, thời sự thi thiết của suy tầm được hiển
lộ.
 Sự kiện này xảy ra: khi nào có sự thi thiết của
suy tầm thời sự thi thiết của sự ám ảnh một số
hý luận vọng tưởng được hiển lộ.
Sự kiện này xảy ra: khi nào có tai, khi nào có
các tiếng, khi nào có nhĩ thức...

Sự kiện này xảy ra: khi nào có lỗ mũi, khi nào có các hương, khi nào có tỷ thức...

Sự kiện này xảy ra, khi nào có lưỡi, khi nào có các vị, khi nào có thiệt thức...

Sự kiện này xảy ra: khi nào có thân, khi nào có các xúc, khi nào có thân thức...

Sự kiện này xảy ra: khi nào có ý, khi nào có các

CHÁNH TƯ DUY                                      232

pháp, khi nào có ý thức thời sự thi thiết của xúc được hiển lộ.

 Chư Hiền, sự kiện này không xảy ra: khi nào
không có mắt, khi nào không có các sắc, khi nào
không có nhãn thức, sự thi thiết của xúc được
hiển lộ.
 Sự kiện này không xảy ra: khi nào không có sự
thi thiết của xúc, sự thi thiết của thọ được hiển
lộ.
 Sự kiện này không xảy ra: khi nào không có sự
thi thiết của thọ, sự thi thiết của tưởng được hiển
lộ.
 Sự kiện này không xảy ra: khi nào không có sự
thi thiết của tưởng, sự thi thiết của suy tầm được
hiển lộ.
 Sự kiện này không xảy ra: khi nào không có sự
thi thiết của suy tầm, thời sự thi thiết của sự ám
ảnh một số hý luận vọng tưởng được hiển lộ.
Chư Hiền, sự kiện này không xảy ra: khi nào
không có tai, khi nào không có các tiếng... khi nào
không có mũi, khi nào không có các hương... khi nào
không có lưỡi, khi nào không có các vị... khi nào
không có thân, khi nào không có các xúc ... Sự kiện
này không xảy ra: khi nào không có ý, khi nào không

CHÁNH TƯ DUY                                         233

có các pháp, khi nào không có ý thức, sự thi thiết của xúc được hiển lộ...

Chư Hiền, Thế Tôn, sau khi nói lên lời dạy một
cách vắn tắt... đã đi vào tịnh xá: "Này Tỷ-kheo, do
bất cứ nhân duyên gì... không dư tàn". Chư Hiền, đối
với lời dạy Thế Tôn nói lên một cách vắn tắt này, và
nghĩa lý không được giải thích một cách rộng rãi, tôi
đã hiểu ý nghĩa một cách rộng rãi như vậy. Nếu quý
vị muốn, hãy đi đến chỗ Thế Tôn ở, sau khi đến, hãy
hỏi ý nghĩa này. Thế Tôn giải đáp như thế nào, hãy
như vậy thọ trì.

Rồi những Tỷ-kheo ấy, hoan hỷ, tùy hỷ lời Tôn
giả Mahakaccana nói, từ chỗ ngồi đứng dậy, đi đến
chỗ Thế Tôn ở, sau khi đến đảnh lễ Ngài và ngồi
xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, các Tỷ-
kheo ấy bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, Thế Tôn nói lên lời dạy này một cách vắn tắt cho chúng con... đã vào tịnh xá. "Này Tỷ-kheo, do bất cứ nhân duyên gì... không còn dư tàn". Khi Thế Tôn đi chẳng bao lâu, chúng con suy nghĩ như sau: "Chư Hiền, Thế Tôn sau khi nói cho chúng ta lời dạy tóm tắt này, không giải thích ý nghĩa một cách rộng rãi, từ chỗ ngồi đứng dậy và đã đi vào tịnh xá: "Này Tỷ-kheo, do bất cứ nhân duyên

CHÁNH TƯ DUY                                        234

gì, một số hý luận vọng tưởng ám ảnh một người, nếu ở đây không có gì đáng tùy hỷ, đáng đón mừng, đáng chấp thủ, thời như vậy là sự đoạn tận tham tùy miên, sự đoạn tận sân tùy miên, sự đoạn tận kiến tùy miên, sự đoạn tận nghi tùy miên, sự đoạn tận mạn tùy miên, sự đoạn tận hữu tham tùy miên, sự đoạn tận vô minh tùy miên, sự đoạn tận chấp trượng, chấp kiếm, đấu tranh, tránh tranh, luận tranh, kháng tranh, ly gián ngữ, vọng ngữ. Chính ở đây, những ác, bất thiện pháp này đều được tiêu diệt, không còn dư tàn". Nay ai có thể giải thích rộng rãi ý nghĩa lời giảng dạy này được Thế Tôn nói lên một cách vắn tắt và không giải thích rõ ràng ý nghĩa?" Bạch Thế Tôn, và chúng con suy nghĩ: "Nay có Tôn giả Mahakaccana là vị được Thế Tôn tán dương và được các vị đồng phạm hạnh có trí kính trọng. Tôn giả Mahakaccana có thể giải thích rộng rãi ý nghĩa lời giảng dạy này được Thế Tôn nói lên một cách vắn tắt và không giải thích rõ ràng ý nghĩa. Vậy chúng ta hãy đi đến chỗ Tôn giả Mahakaccana ở, sau khi đến sẽ hỏi Tôn giả Mahakaccana ý nghĩa này". Bạch Thế Tôn, rồi chúng con đi đến chỗ Tôn giả Mahakaccana ở, sau khi đến, chúng con hỏi Tôn giả Mahakaccana ý nghĩa này. Bạch Thế Tôn, Tôn giả Mahakaccana đã giải thích ý nghĩa ấy cho chúng con với những phương pháp này, với những văn cú này, với những văn tự này.

CHÁNH TƯ DUY                                         235

– Chư Tỷ-kheo, Tôn giả Mahakaccana là bậc Hiền trí. Chư Tỷ-kheo, Tôn giả Mahakaccana là bậc Đại tuệ. Chư Tỷ-kheo, nếu các Người hỏi Ta ý nghĩa này, Ta cũng trả lời như Mahakaccana đã trả lời. Như vậy là chính nghĩa lời dạy ấy, hãy như vậy thọ trì.

Khi nghe nói vậy, Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, như một người bị đói lả và mệt
mỏi, tìm được một bánh mật, cứ mỗi miếng vị ấy
được nếm, cứ mỗi miếng vị ấy được thưởng thức vị
ngọt thuần nhất. Bạch Thế Tôn, cũng vậy, Tỷ-kheo
có tri thức biệt tài, cứ mỗi phần suy tư đến ý nghĩa
pháp môn này với trí tuệ, cứ mỗi phần vị ấy được
thưởng thức sự hoan hỷ, được thưởng thức sự thỏa
mái tâm trí. Bạch Thế Tôn, pháp môn này tên gọi là
gì?

– Do vậy, này Ananda, pháp môn này được gọi là pháp môn bánh mật (Mật hoàn). Hãy như vậy thọ trì!

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Ananda hoan hỷ, tín thọ lời dạy Thế Tôn

CHÁNH TƯ DUY                                      236

34    KINH PHÁP MÔN CĂN BỔN – 1 Trung I, 9

KINH PHÁP MÔN CĂN BỔN (Mulapariyaya sutta) – Bài kinh số 1 – Trung I, 9

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú tại (tụ lạc) Ukkattha, trong rừng Subhaga (rừng Hạnh phúc), dưới gốc cây Sa la vương. Tại chỗ ấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– "Này các Tỷ-kheo".

– "Bạch Thế Tôn", những Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói:

– "Này các Tỷ-kheo. Ta sẽ giảng cho các Người "Pháp môn căn bản tất cả pháp". Hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ nói".

– "Thưa vâng, bạch Thế Tôn", những Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

 Này các Tỷ-kheo, ở đây, có kẻ phàm phu ít nghe,

CHÁNH TƯ DUY                                       237

không được thấy các bậc Thánh, không thuần thục
pháp các bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc
Thánh, không được thấy các bậc Chơn nhân,
không thuần thục pháp các bậc Chơn nhân, không
tu tập pháp các bậc Chơn nhân, tưởng tri địa đại
là địa đại. Vì tưởng tri địa đại là địa đại, người ấy
nghĩ đến địa đại, nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với
địa đại, nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại, người ấy
nghĩ: "Địa đại là của ta" - dục hỷ địa đại. Vì sao
vậy? Ta nói người ấy không liễu tri địa đại.

 Người ấy tưởng tri thủy đại là thủy đại. Vì
tưởng tri thủy đại là thủy đại, người ấy nghĩ đến
thủy đại, nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với thủy
đại, nghĩ đến (tự ngã) như là thủy đại, người ấy
nghĩ: "Thủy đại là của ta" - dục hỷ thủy đại. Vì
sao vậy? Ta nói người ấy không liễu tri thủy
đại.
 Người ấy tưởng tri hỏa đại là hỏa đại. Vì tưởng
tri hỏa đại là hỏa đại, người ấy nghĩ đến hỏa
đại, nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với hỏa đại,
nghĩ đến (tự ngã) như là hỏa đại, người ấy nghĩ:
"Hỏa đại là của ta"- dục hỷ hỏa đại. Vì sao vậy?
Ta nói người ấy không liễu tri hỏa đại.
 Người ấy tưởng tri phong đại là phong đại. Vì
tưởng tri phong đại là phong đại, người ấy nghĩ

CHÁNH TƯ DUY                                        238

đến (tự ngã) đối chiếu với phong đại, nghĩ đến
(tự ngã) như là phong đại, người ấy nghĩ:
"Phong đại là của ta"- dục hỷ phong đại. Vì sao
vậy? Ta nói người ấy không liễu tri phong đại.
 Người ấy tưởng tri Sanh vật là Sanh vật...
 Người ấy tưởng tri chư Thiên là chư Thiên...
 Người ấy tưởng tri Sanh chủ là Sanh chủ...
 Người ấy tưởng tri Phạm Thiên là Phạm
Thiên...
 Người ấy tưởng tri Quang âm thiên là Quang
âm thiên...
 Người ấy tưởng tri Biến tịnh thiên là Biến tịnh
thiên...
 Người ấy tưởng tri Quảng quả thiên là Quảng
quả thiên...
 Người ấy tưởng tri Abhibhù (Thắng Giả) là
Abhibhù...
 Người ấy tưởng tri Không vô biên xứ là Không
vô biên xứ...
 Người ấy tưởng tri Thức vô biên xứ là Thức vô

CHÁNH TƯ DUY                                      239

biên xứ...
 Người ấy tưởng tri Vô sở hữu xứ là Vô sở hữu
xứ...
 Người ấy tưởng tri Phi tưởng phi phi tưởng xứ
là Phi tưởng phi phi tưởng xứ...
 Người ấy tưởng tri sở kiến là sở kiến...
 Người ấy tưởng tri sở văn là sở văn...
 Người ấy tưởng tri sở tư niệm là sở tư niệm...
 Người ấy tưởng tri sở tri là sở tri...
 Người ấy tưởng tri đồng nhất là đồng nhất...
 Người ấy tưởng tri sai biệt là sai biệt...
 Người ấy tưởng tri tất cả là tất cả...
 Người ấy tưởng tri Niết-bàn là Niết-bàn. Vì
tưởng tri Niết-bàn là Niết-bàn, người ấy nghĩ
đến Niết-bàn, nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với
Niết-bàn. Nghĩ đến (tự ngã) như là Niết-bàn,
người ấy nghĩ: "Niết-bàn là của ta" - dục hỷ
Niết-bàn, Vì sao vậy? Ta nói: Người ấy không
liễu tri Niết-bàn.

CHÁNH TƯ DUY                                      240

 Này các Tỷ-kheo, có Tỷ-kheo hữu học tâm chưa thành tựu, đang sống cần cầu vô thượng an ổn, khỏi khổ ách. Vị ấy thắng tri địa đại là địa đại. Vì thắng tri địa đại là địa đại, vị ấy đã không nghĩ đến địa đại, đã không nghĩ (tự ngã) đối chiếu với địa đại, đã không nghĩ (tự ngã) như là địa đại, đã không nghĩ: "Địa đại là của ta", - không dục hỷ địa đại. Vì sao vậy? Ta nói vị ấy có thể liễu tri địa đại. ... Thủy đại... hỏa đại... phong đại... Sanh vật... chư Thiên Sanh chủ... Phạm thiên... Quang âm thiên... Biến tịnh thiên... Quảng quả thiên... Abhibhù (Thắng Giả)... Không vô biên xứ... Thức vô biên xứ... Vô sở hữu xứ... Phi tưởng phi phi tưởng xứ... sở kiến... sở văn... sở tư niệm... sở tri... đồng nhất... sai biệt... tất cả...

 Vị ấy thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn; vì thắng
tri Niết-bàn là Niết-bàn, vị ấy đã không nghĩ
đến Niết-bàn, đã không nghĩ (tự ngã) đối chiếu
với Niết-bàn, đã không nghĩ (tự ngã) như là
Niết-bàn, đã không nghĩ: "Niết-bàn là của ta" –
không dục hỷ Niết-bàn. Vì sao vậy? Ta nói vị
ấy có thể liễu tri Niết-bàn.

 Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có Tỷ-kheo là bậc A- la-hán, các lậu hoặc đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống,

CHÁNH TƯ DUY                                            241

đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, chánh trí giải thoát. Vị ấy thắng tri địa đại là địa đại. Vì thắng tri địa đại là địa đại, vị ấy không nghĩ đến địa đại, không nghĩ (tự ngã) đối chiếu với địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại, không nghĩ: "Địa đại là của ta" – không dục hỷ địa đại. Vì sao vậy? Ta nói vị ấy đã liễu tri địa đại... thủy đại... hỏa đại... phong đại... sanh vật... chư Thiên... Sanh chủ... Phạm thiên... Quang âm thiên... Biến tịnh thiên... Quảng quả thiên... Abhibhù (Thắng Giả)... Không vô biên xứ... Thức vô biên xứ... Vô sở hữu xứ... Phi tưởng phi phi tưởng xứ... sở kiến... sở văn... sở tư niệm... sở tri... đồng nhất... sai biệt... tất cả...

 Vị ấy thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn. Vì thắng
tri Niết-bàn là Niết-bàn, vị ấy không nghĩ đến
Niết-bàn, vị ấy không nghĩ đến (tự ngã) đối
chiếu với Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã)
như là Niết-bàn, không nghĩ: "Niết-bàn là của
ta" – không dục hỷ Niết-bàn. Vì sao vậy? Ta
nói vị ấy đã liễu tri Niết-bàn".

 Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có Tỷ-kheo là bậc A- la-hán, các lậu hoặc đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, chánh

CHÁNH TƯ DUY                                           242

trí giải thoát. Vị ấy thắng tri địa đại là địa đại. Vì
thắng tri địa đại là địa đại, vị ấy không nghĩ đến
địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với địa
đại, không nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại, không
nghĩ: "Địa đại là của ta" – không dục hỷ địa đại.
Vì sao vậy? Vì vị ấy không có tham dục, nhờ tham
dục đã được đoạn trừ... thủy đại... hỏa đại... Vị ấy
thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn. Vì thắng tri Niết-
bàn là Niết-bàn, vị ấy không nghĩ đến Niết-bàn,
không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với Niết-bàn,
không nghĩ đến (tự ngã) như là Niết-bàn, không
nghĩ: "Niết-bàn là của ta" – không dục hỷ Niết-
bàn. Vì sao vậy? Vì vị ấy không có tham dục, nhờ
tham dục đã được đoạn trừ.

 Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có Tỷ-kheo là bậc A- la-hán, các lậu hoặc đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, chánh trí giải thoát. Vị ấy thắng tri địa đại là địa đại. Vì thắng tri địa đại là địa đại, vị ấy không nghĩ đến địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại, không nghĩ: "Địa đại là của ta" – không dục hỷ địa đại. Vì sao vậy? Vì vị ấy không có sân hận, nhờ sân hận đã được đoạn trừ... thủy đại... hỏa đại... Vị ấy thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn. Vì thắng tri Niết-

CHÁNH TƯ DUY                                           243

bàn là Niết-bàn, vị ấy không nghĩ đến Niết-bàn,
không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với Niết-bàn,
không nghĩ đến (tự ngã) như là Niết-bàn, không
nghĩ: "Niết-bàn là của ta" – không dục hỷ Niết-
bàn. Vì sao vậy? Vì vị ấy không có sân hận, nhờ
sân hận đã được đoạn trừ.

 Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có Tỷ-kheo là bậc A-
la-hán, các lậu hoặc đã tận, tu hành thành mãn,
các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống,
đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, chánh
trí giải thoát. Vị ấy thắng tri địa đại là địa đại. Vì
thắng tri địa đại là địa đại, vị ấy không nghĩ đến
địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với địa
đại, không nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại, không
nghĩ: "Địa đại là của ta" – không dục hỷ địa đại.
Vì sao vậy? Vì vị ấy không có si mê, nhờ si mê đã
được đoạn trừ.

 Này các Tỷ-kheo, Như Lai là bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác, thắng tri địa đại là địa đại.
Vì thắng tri địa đại là địa đại, Ngài không nghĩ
đến địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với
địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại,
không nghĩ: "Địa đại là của ta" – không dục hỷ địa
đại. Vì sao vậy? Ta nói vì Như Lai đã liễu tri địa
đại.

CHÁNH TƯ DUY                                          244

 ... thủy đại... hỏa đại...

 ...Như Lai thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn. Vì
thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn, Như Lai không
nghĩ đến Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã) đối
chiếu với Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã)
như là Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã) như
là Niết-bàn, không nghĩ: "Niết-bàn là của ta" –
không dục hỷ Niết-bàn. Vì sao vậy? Ta nói vì
Như Lai đã liễu tri Niết-bàn.

 Này các Tỷ-kheo, Như Lai là bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác, thắng tri địa đại là địa đại.
Vì thắng tri địa đại là địa đại, Như Lai không nghĩ
đến địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) đối chiếu với
địa đại, không nghĩ đến (tự ngã) như là địa đại,
không nghĩ: "Địa đại là của ta" – không dục hỷ địa
đại. Vì sao vậy? Vì Như Lai biết rằng: "Dục hỷ
là căn bản của đau khổ, từ hữu, sanh khởi lên,
và già và chết đến với loài sinh vật". Do vậy, này
các Tỷ-kheo, Ta nói Như Lai, với sự diệt trừ
hoàn toàn các ái, sự ly tham, sự đoạn diệt, sự xả
ly, sự từ bỏ hoàn toàn các ái, đã chơn chánh giác
ngộ vô thượng chánh đẳng chánh giác"

 ... thủy đại... hỏa đại...

CHÁNH TƯ DUY                                       245

 ... Như Lai thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn. Vì
thắng tri Niết-bàn là Niết-bàn, Như Lai không
nghĩ đến Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã) đối
chiếu với Niết-bàn, không nghĩ đến (tự ngã)
như là Niết-bàn, không nghĩ: "Niết-bàn là của
Ta" – không dục hỷ Niết-bàn. Vì sao vậy? Vì
Như Lai biết rằng: "Dục hỷ là căn bản của
đau khổ, từ hữu, sanh khởi lên, và già chết
đến với loài sinh vật". Do vậy, này các Tỷ-
kheo, Ta nói Như Lai, với sự diệt trừ hoàn toàn
các ái, sự ly tham, sự đoạn diệt, sự xả ly, sự trừ
bỏ hoàn toàn các ái, đã chơn chánh giác ngộ vô
thượng chánh đẳng chánh giác.

Như vậy, Thế Tôn thuyết giảng. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

CHÁNH TƯ DUY                                        246

CHÁNH TƯ DUY   247

35    KINH SONG TẦM – 19 Trung I, 261

KINH SONG TẦM (Dvedhavitakkasutta) – Bài kinh số 19 – Trung I, 261

Tôi nghe như vầy:

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), tại Jetavana (Kỳ-đà Lâm), vườn ông Anathapindika (Cấp Cô Độc). Tại đây, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

- "Chư Tỷ-kheo".

- "Thưa vâng", các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn thuyết giảng như sau:

– Chư Tỷ-kheo, trước khi Ta giác ngộ, khi chưa thành Chánh Giác và còn là Bồ-tát, Ta suy nghĩ như sau: "Ta sống suy tư và chia hai suy tầm".

Chư Tỷ-kheo, phàm có dục tầm nào, sân tầm
nào, hại tầm nào, Ta phân thành phần thứ nhất; phàm
có ly dục tầm nào, vô sân tầm nào, vô hại tầm nào,
Ta phân thành phần thứ hai.

CHÁNH TƯ DUY                                     248

Chư Tỷ-kheo, rồi Ta sống không phóng dật,
nhiệt tâm, tinh cần. Khi dục tầm khởi lên, Ta tuệ tri:
"Dục tầm này khởi lên nơi Ta, và dục tầm này đưa
đến tự hại, đưa đến hại người, đưa đến hại cả hai,
diệt trí tuệ, dự phần vào phiền não, không đưa đến
Niết-bàn".

 Chư Tỷ-kheo, khi Ta suy tư: "Dục tầm này đưa
đến tự hại", dục tầm được biến mất,
 Chư Tỷ-kheo, khi ta suy tư: "Dục tầm đưa đến
hại người", dục tầm được biến mất.
 Chư Tỷ-kheo, khi Ta suy tư: "Dục tầm đưa đến
hại cả hai", dục tầm được biến mất.
 Chư Tỷ-kheo, khi Ta suy tư: "Dục tầm diệt trí
tuệ, dự phần vào phiền não, không đưa đến Niết-
bàn", dục tầm được biến mất.
Chư Tỷ-kheo, như vậy Ta tiếp tục trừ bỏ, xả ly
và đoạn tận dục tầm.

Chư Tỷ-kheo, trong khi Ta sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, sân tầm khởi lên... (như trên)

... hại tầm khởi lên. Ta tuệ tri: "Hại tầm này khởi lên nơi Ta, và hại tầm này đưa đến tự hại, đưa đến hại người, đưa đến hại cả hai, diệt trí tuệ, dự phần vào phiền não, không đưa đến Niết-bàn". Chư Tỷ-

CHÁNH TƯ DUY                                          249

kheo, khi Ta suy tư: "Hại tầm này đưa đến tự hại"... "Hại tầm diệt trí tuệ, dự phần vào phiền não, không đưa đến Niết-bàn", hại tầm biến mất. Chư Tỷ-kheo, như vậy Ta tiếp tục trừ bỏ, xả ly và đoạn tận hại tầm.

Chư Tỷ-kheo, Tỷ-kheo suy tư, quán sát nhiều
vấn đề gì, thời tâm sanh khuynh hướng đối vấn đề
ấy. Chư Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo suy tư, quán sát nhiều
về dục tầm, vị ấy từ bỏ ly dục tầm. Khi tâm đã nặng
về dục tầm, thời tâm vị ấy có khuynh hướng về dục
tầm. Chư Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo suy tư quán sát
nhiều về sân tầm... (như trên)... về hại tầm, vị ấy từ
bỏ vô hại tầm. Khi tâm đã đặt nặng về hại tầm thời
tâm vị ấy có khuynh hướng về hại tầm.

Chư Tỷ-kheo, ví như vào cuối tháng mùa mưa,
về mùa thu, khi lúa đã trổ hạt, một người mục đồng
chăn giữ bò, cầm roi đánh các con bò bên này, đánh
bên kia, chế ngự chúng, ngăn chận chúng. Vì sao
vậy? Chư Tỷ-kheo, vì người mục đồng thấy do nhân
duyên này, đưa đến sự chết, sự tù tội, sự đánh đập
hay sự trách móc.

Chư Tỷ-kheo, cũng vậy, Ta đã thấy sự nguy hại,
sự hạ liệt, sự uế nhiễm của các pháp bất thiện, và
thấy sự viễn ly, sự lợi ích, sự thanh tịnh của các thiện
pháp.

CHÁNH TƯ DUY                                          250

Chư Tỷ-kheo, trong khi Ta sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần như vậy, khi ly dục tầm khởi lên, Ta tuệ tri như vầy: "Ly dục tầm này khởi lên nơi Ta và ly dục tầm này không đưa đến tự hại, không đưa đến hại người, không đưa đến hại cả hai, tăng trưởng trí tuệ, không dự phần vào phiền não, đưa đến Niết-bàn". Chư Tỷ-kheo, nếu ban đêm Ta suy tư, quán sát (về ly dục tầm) không phải từ nhân duyên ấy Ta thấy sợ hãi. Chư Tỷ-kheo, nếu ban ngày Ta suy tư, quán sát (về ly dục tầm), không phải từ nhân duyên ấy Ta thấy sợ hãi. Chư Tỷ-kheo, nếu ban đêm, ban ngày, Ta suy tư, quán sát (về ly dục tầm), không phải từ nhân duyên ấy Ta thấy sợ hãi.

Và Ta suy tư, quán sát quá lâu, thân ta có thể
mệt mỏi; khi thân mệt mỏi thì tâm bị dao động; khi
tâm bị dao động thì tâm rất khó được định tĩnh. Chư
Tỷ-kheo, rồi tự nội thân Ta trấn an tâm, trấn tịnh tâm,
khiến được nhất tâm, khiến thành định tĩnh. Vì sao
vậy? Vì để tâm Ta khỏi dao động.

Chư Tỷ-kheo, trong khi Ta sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần như vậy, khi vô sân tầm khởi lên... (như trên)

... vô hại tầm khởi lên. Ta tuệ tri như vậy: "Vô hại tầm này khởi lên nơi Ta và vô hại tầm này không

CHÁNH TƯ DUY                                         251

đưa đến tự hại, không đưa đến hại người, không đưa
đến hại cả hai, tăng trưởng trí tuệ, không dự phần vào
phiền não, đưa đến Niết-bàn". Chư Tỷ-kheo, nếu ban
đêm... không phải từ nhân duyên ấy, mà Ta thấy sợ
hãi.

Và nếu Ta suy tư, quán sát quá lâu, thân Ta có thể mệt mỏi; khi thân Ta mệt mỏi thì tâm bị dao động, khi tâm bị dao động, tâm rất khó được định tĩnh. Chư Tỷ-kheo, rồi tự nội thân Ta trấn an tâm, trấn tịnh tâm, khiến được nhất tâm, khiến thành định tĩnh. Vì sao vậy? Vì để tâm Ta khỏi dao động.

Chư Tỷ-kheo, nếu vị Tỷ-kheo suy tư, quán sát
nhiều về vấn đề gì thời tâm sanh khuynh hướng đối
với vấn đề ấy. Chư Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo suy tư,
quán sát nhiều về ly dục tầm, vị ấy từ bỏ dục tầm.
Khi tâm đã đặt nặng về ly dục tầm, tâm vị ấy có
khuynh hướng về ly dục tầm.

Chư Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo suy tư, quán sát nhiều về vô sân tầm... (như trên)

... nếu Tỷ-kheo suy tư, quán sát nhiều về bất hại
tầm, vị ấy từ bỏ hại tầm. Khi tâm đã đặt nặng về bất
hại tầm, thời tâm vị ấy có khuynh hướng về bất hại
tầm.

CHÁNH TƯ DUY                                        252

Chư Tỷ-kheo, ví như vào cuối tháng hè, khi tất
cả lúa gạo đã cất vào kho thóc, một người mục đồng
chăn giữ các con bò. Khi người mục đồng ở dưới gốc
cây hay ở ngoài trời, người ấy có thể nghĩ đến có
việc cần phải làm, và người ấy nghĩ: "Đây là những
con bò".

Chư Tỷ-kheo, cũng vậy ở đây, có việc cần phải làm, và Ta nghĩ: "Đây là những pháp".

Chư Tỷ-kheo, Ta phát tâm dõng mãnh, tinh
tấn, không có tiêu cực, niệm không tán loạn được
an trú, tâm được khinh an, không có cuồng nhiệt,
tâm được định tĩnh nhất tâm. Chư Tỷ-kheo, Ta ly
dục, ly ác, bất thiện pháp, chứng và trú Thiền thứ
nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm,
có tứ. Diệt tầm và tứ, Ta chứng và trú Thiền thứ hai,
một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm không
tứ, nội tĩnh nhất tâm. Ly hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh
giác, thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là xả
niệm lạc trú, Ta chứng và an trú Thiền thứ ba. Xả lạc
xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, Ta chứng và trú
Thiền thứ tư, không khổ, không lạc, xả niệm thanh
tịnh.

Với tâm định tĩnh như vậy... (giống như trang... đến trang...). Chư Tỷ-kheo, đó là minh thứ ba Ta đã

CHÁNH TƯ DUY                                       253

chứng được cuối đêm canh thứ ba; vô minh được
đoạn trừ, minh sanh khởi, bóng tối được đoạn trừ,
ánh sáng sanh khởi, trong khi Ta sống không phóng
dật, nhiệt tâm, tinh cần.

Chư Tỷ-kheo, giống như trong khu rừng rậm
rạp có một hồ nước lớn thâm sâu, và một đoàn nai
lớn sống gần một bên. Có một người đến, không
muốn chúng được lợi ích, không muốn chúng được
hạnh phúc, không muốn chúng được an ổn, khỏi các
ách nạn. Nếu có con đường nào được yên ổn, được
an toàn, đưa đến hoan hỷ, người ấy sẽ chận đóng con
đường này lại, sẽ mở con đường nguy hiểm, sẽ đặt
con mồi đực, sẽ đặt con mồi cái. Chư Tỷ-kheo, như
vậy, sau một thời gian đoàn nai lớn ấy gặp ách nạn
và hao mòn dần. Chư Tỷ-kheo, có một người đến,
muốn đoàn nai ấy được lợi ích, muốn chúng được
hạnh phúc, muốn chúng được an ổn, khỏi các ách
nạn. Nếu có con đường nào được yên ổn, được an
toàn, người ấy sẽ mở con đường này, sẽ đóng con
đường nguy hiểm lại, sẽ đem con mồi đực đi, sẽ hủy
bỏ con mồi cái. Chư Tỷ-kheo, như vậy đoàn nai lớn
ấy sau một thời gian sẽ được tăng trưởng, hưng
thịnh, thành mãn.

Chư Tỷ-kheo, Ta nói ví dụ ấy để giải thích ý nghĩa như sau:

CHÁNH TƯ DUY                                     254

 Chư Tỷ-kheo, hồ nước lớn, thâm sâu chỉ cho các
dục.
 Chư Tỷ-kheo, đoàn nai lớn chỉ cho các loài hữu
tình.
 Chư Tỷ-kheo, con người không muốn chúng
được lợi ích, không muốn chúng được hạnh
phúc, không muốn chúng được an ổn, khỏi các
ách nạn chỉ cho ác ma.
 Chư Tỷ-kheo, con đường nguy hiểm chỉ cho con
đường tà đạo có tám ngành, tức là tà tri kiến, tà
tư duy, tà ngữ, tà nghiệp, tà mạng, tà tinh tấn, tà
niệm, tà định.
 Chư Tỷ-kheo, con mồi đực chỉ cho hỷ và tham.
 Chư Tỷ-kheo, con mồi cái chỉ cho vô minh.
 Chư Tỷ-kheo, còn người muốn chúng được lợi
ích, muốn chúng được hạnh phúc, muốn chúng
được an ổn khỏi các ách nạn chỉ cho Như Lai,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác.
 Con đường yên ổn, an toàn, đưa đến hoan hỷ chỉ
cho con đường Thánh đạo Tám ngành, tức là
Chánh tri kiến, Chánh tư duy, Chánh ngữ, Chánh
nghiệp, Chánh mạng, Chánh tinh tấn, Chánh
niệm, Chánh định.
 Chư Tỷ-kheo, như vậy Ta mở con đường yên ổn,

CHÁNH TƯ DUY                                       255

an toàn, đưa đến hoan hỷ, Ta đóng con đường
nguy hiểm, Ta mang đi con mồi đực, Ta hủy bỏ
con mồi cái.
Chư Tỷ-kheo, những gì vị Đạo Sư cần phải làm
cho các đệ tử vì lòng thương tưởng họ, những điều
ấy Ta đã làm, vì lòng thương tưởng các Người. Chư
Tỷ-kheo, đây là các gốc cây, đây là các chỗ trống.
Hãy Thiền định, chớ có phóng dật, chớ có hối tiếc về
sau. Đó là lời giáo huấn của Ta.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời dạy Thế Tôn.

CHÁNH TƯ DUY                                      256

36    KINH TƯ LƯỢNG – 15 Trung I, 219

KINH TƯ LƯỢNG (Anumanasuttam) – Bài kinh số 15 – Trung I, 219

Như vầy tôi nghe:

Một thời, Tôn giả Mahamoggallana sống giữa
những người thuộc dòng họ Bhagga, tại núi
Sumsumaragira, rừng Bhesakala, vườn Lộc Uyển. Ở
đây, Tôn giả Mahamoggallana (Đại Mục-kiền-liên)
gọi các Tỷ-kheo:

"– Chư Hiền Tỷ-kheo.

"– Thưa Hiền giả.

Những Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả Mahamoggallana. Tôn giả Mahamoggallana nói như sau:

– Chư Hiền, nếu Tỷ-kheo thỉnh nguyện: "Mong rằng chư Tôn giả nói với tôi, mong rằng tôi được chư Tôn giả nói!" Nhưng nếu vị ấy là một người khó nói,

CHÁNH TƯ DUY                                      257

đầy đủ những tánh khiến người ấy trở thành khó nói,
khó kham nhẫn, không cung kính đón nhận khi được
giảng dạy thì các vị đồng phạm hạnh nghĩ rằng, Tỷ-
kheo ấy không đáng nói đến, nghĩ rằng Tỷ-kheo ấy
không đáng được giáo huấn, nghĩ rằng không nên đặt
lòng tin vào người ấy.

Chư Hiền, thế nào là những tánh khiến người ấy trở thành khó nói?

- Chư Hiền, ở đây, vị Tỷ-kheo có ác dục, bị ác dục
chi phối; chư Hiền, Tỷ-kheo có ác dục, bị ác dục
chi phối, như vậy là một tánh khiến trở thành khó
nói.
- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo khen mình chê người;
chư Hiền, Tỷ-kheo khen mình chê người, như vậy
là một tánh khiến trở thành khó nói.
- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo phẫn nộ, bị phẫn nộ
chi phối; chư Hiền, Tỷ-kheo phẫn nộ, bị phẫn nộ
chi phối như vậy là một tánh khiến trở thành khó
nói.
- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo phẫn nộ, vì phẫn nộ
làm nhân trở thành người có hiềm hận; chư Hiền,
Tỷ-kheo phẫn nộ, vì phẫn nộ làm nhân trở thành
người có hiềm hận, như vậy là... khó nói.
- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo phẫn nộ, vì phẫn nộ

CHÁNH TƯ DUY                                     258

làm nhân trở thành cố chấp; chư Hiền, Tỷ-kheo
phẫn nộ, vì phẫn nộ làm nhân trở thành cố chấp
như vậy là... khó nói.
- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo phẫn nộ, thốt ra
những lời liên hệ đến phẫn nộ...
- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo bị buộc tội trở lại
chống đối vị đã buộc tội mình...
- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo bị buộc tội trở lại chỉ
trích vị đã buộc tội mình...
- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo bị buộc tội trở lại chất
vấn vị đã buộc tội mình...
- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo bị buộc tội tránh né
vấn đề với một vấn đề khác, trả lời ra ngoài vấn
đề, để lộ phẫn nộ, sân hận và bất mãn của mình...
- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo bị buộc tội không giải
thích thỏa mãn hành động của mình cho vị buộc
tội...
- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo hư ngụy và não hại...
- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo tật đố và xan tham...
- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo lừa đảo và lường
gạt...
- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo ngoan mê và quá
mạn...

CHÁNH TƯ DUY                                       259

- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo chấp trước thế tục, cố chấp tư kiến, tánh khó hành xả; chư Hiền, Tỷ- kheo chấp trước thế tục, cố chấp tư kiến, tánh khó hành xả, như vậy là một tánh trở thành khó nói.

Chư Hiền, như vậy được gọi là những tánh khiến trở thành khó nói.

Chư Hiền, nếu Tỷ-kheo không thỉnh nguyện:
"Mong rằng chư Tôn giả nói với tôi, mong rằng tôi
được chư Tôn giả nói!"; Và nếu vị ấy là một người
dễ nói, đầy đủ những đức tánh khiến người ấy trở
thành dễ nói, kham nhẫn, cung kính đón nhận khi
được nghe giảng dạy, thì các vị đồng phạm hạnh nghĩ
rằng, Tỷ-kheo ấy đáng được nói đến, nghĩ rằng Tỷ-
kheo ấy đáng được giáo huấn, nghĩ rằng nên đặt lòng
tin vào người ấy.

Chư Hiền, thế nào là những đức tánh khiến người ấy trở thành dễ nói?

- Chư Hiền, ở đây Tỷ-kheo không có ác dục, không
bị ác dục chi phối; chư Hiền, Tỷ-kheo không có
ác dục, không bị ác dục chi phối, như vậy là một
đức tánh khiến trở thành dễ nói.
- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo không khen mình chê
người; chư Hiền, Tỷ-kheo không khen mình chê

CHÁNH TƯ DUY                                      260

người... dễ nói.
- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo không phẫn nộ,
không bị phẫn nộ chi phối...
- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo không phẫn nộ,
không vì phẫn nộ làm nhân trở thành người hiềm
hận...
- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo không phẫn nộ,
không vì phẫn nộ làm nhân trở thành cố chấp...
- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo không phẫn nộ,
không vì phẫn nộ thốt ra những lời liên hệ đến
phẫn nộ...
- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo bị buộc tội, không trở
lại chống đối vị đã buộc tội mình...
- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo bị buộc tội không trở
lại chỉ trích vị đã khiển trách mình...
- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo bị buộc tội không trở
lại chất vấn vị đã buộc tội mình...
- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo bị buộc tội, không
tránh né vấn đề với một vấn đề khác, trả lời ra
ngoài vấn đề, để lộ phẫn nộ, sân hận và bất mãn
của mình...
- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo bị buộc tội, giải thích
thỏa mãn hành động của mình cho vị buộc tội...

CHÁNH TƯ DUY                                      261

- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo không hư ngụy và não
hại...
- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo không tật đố và xan
tham...
- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo không khi cuống và
lường gạt...
- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo không ngoan mê và
quá mạn...
- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo không chấp trước thế
tục, cố chấp tư kiến, tánh dễ hành xả, chư Hiền,
Tỷ-kheo không chấp trước thế tục, không cố chấp
tư kiến, tánh dễ hành xả, như vậy là một đức tánh
trở thành dễ nói.

Chư Hiền, như vậy được gọi là những đức tánh khiến trở thành dễ nói.

Chư Hiền, ở đây Tỷ-kheo cần phải tư lượng tự ngã với tự ngã như sau:

- "Người này có ác dục, bị ác dục chi phối nên ta
không ưa người ấy, không thích người ấy. Và nếu
ta có ác dục, bị ác dục chi phối, các người khác
sẽ không ưa ta, không thích ta". Chư Hiền, Tỷ-
kheo khi biết vậy cần phải phát tâm như sau: "Ta
sẽ không có ác dục, sẽ không bị ác dục chi phối".

CHÁNH TƯ DUY                                     262

- "Người này khen mình chê người, nên ta không
ưa người ấy, không thích người ấy. Và nếu ta khen
mình chê người, các người khác sẽ không ưa ta,
sẽ không thích ta". Chư Hiền, Tỷ-kheo khi biết
vậy, cần phải phát tâm như sau: "Ta sẽ không
khen mình chê người".
- Người này có phẫn nộ, bị phẫn nộ chi phối, nên ta
không ưa người ấy... Ta sẽ không phẫn nộ, không
bị phẫn nộ chi phối";
- "Người này phẫn nộ, vì vị phẫn nộ làm nhân trở
thành người hiềm hận nên ta không ưa người ấy...
Ta sẽ không phẫn nộ, không vì phẫn nộ làm nhân
trở thành người hiềm hận";
- "Người này phẫn nộ, vì phẫn nộ làm nhân trở
thành cố chấp nên ta không ưa người ấy... Ta sẽ
không phẫn nộ, không vì phẫn nộ làm nhân trở
thành cố chấp";
- "Người này phẫn nộ, thốt ra những lời liên hệ đến
phẫn nộ nên Ta không ưa người ấy... Ta sẽ không
phẫn nộ, không thốt ra những lời liên hệ đến phẫn
nộ";
- "Người này bị buộc tội, trở lại chống đối vị đã
buộc tội mình, nên Ta không ưa người ấy... Ta có
bị buộc tội, sẽ không trở lại chống đối vị buộc tội
mình";

CHÁNH TƯ DUY                                       263

- "Người này bị buộc tội, trở lại chất vấn vị đã buộc
tội mình, nên ta không ưa người ấy... Ta có bị
buộc tội, sẽ không trở lại chất vấn vị đã buộc tội
mình";
- "Người này bị buộc tội, tránh né vấn đề với một
vấn đề khác, trả lời ra ngoài vấn đề, để lộ phẫn nộ,
sân hận, bất mãn của mình, nên ta không ưa người
ấy... Ta bị buộc tội sẽ không tránh né vấn đề với
một vấn đề khác, không trả lời ra ngoài vấn đề, và
không để lộ phẫn nộ, sân hận bất mãn của mình";
- "Người này bị buộc tội, không giải thích thỏa mãn
hành động của mình cho vị buộc tội biết nên ta
không ưa người ấy... Ta bị buộc tội, sẽ giải thích
thỏa mãn hành động của mình cho vị buộc tội
biết";
- "Người này hư ngụy và não hại nên Ta không ưa
người ấy... Ta sẽ không hư ngụy và não hại";
- "Người này tật đố và xan tham nên ta không ưa
người ấy... Ta sẽ không tật đố và xan tham";
- "Người này khi cuống và lường gạt nên ta không
ưa người ấy... Ta sẽ không khi cuống và lường
gạt";
- "Người này ngoan mê và quá mạn nên ta không
ưa người ấy... Ta sẽ không ngoan mê và quá mạn";

CHÁNH TƯ DUY                                        264

- "Người này chấp trước thế tục, cố chấp tư kiến,
tánh khó hành xả nên ta không ưa người ấy, không
thích người ấy. Và nếu ta chấp trước thế tục, cố
chấp tư kiến, tánh khó hành xả, các người khác sẽ
không ưa ta, không thích ta". Chư Hiền, Tỷ-kheo
khi biết vậy, cần phải phát tâm như sau: "Ta sẽ
không chấp trước thế tục, không cố chấp tư kiến,
tánh dễ hành xả".

Chư Hiền, ở đây, Tỷ-kheo cần phải quán sát tự ngã với tự ngã như sau:

- "Không biết ta có ác dục, có bị ác dục chi phối
không?" Chư Hiền, nếu Tỷ-kheo quán sát và biết
rằng: "Ta có ác dục và bị ác dục chi phối", thì chư
Hiền, Tỷ-kheo ấy cần phải tinh tấn đoạn trừ các
ác, bất thiện pháp ấy. Chư Hiền, nếu Tỷ-kheo
quán sát và biết rằng: "Ta không có ác dục, không
bị ác dục chi phối", thì chư Hiền, Tỷ-kheo ấy phải
sống với tâm niệm hoan hỷ, ngày đêm tu học các
thiện pháp.
- Lại nữa, chư Hiền, Tỷ-kheo phải quán sát tự ngã
với tự ngã như sau: "Không biết ta có khen mình
chê người hay không?...
- Lại nữa... không biết ta có phẫn nộ, bị phẫn nộ chi
phối không?...

CHÁNH TƯ DUY                                       265

- Lại nữa... không biết ta có phẫn nộ, vì phẫn nộ làm
nhân, trở thành có hiềm hận không?...
- Lại nữa... không biết ta có phẫn nộ làm nhân, trở
thành người cố chấp không?...
- Lại nữa,... không biết ta có phẫn nộ, thốt ra những
lời liên hệ đến phẫn nộ không?...
- Lại nữa... Ta bị buộc tội, không biết ta có trở lại
chống đối vị đã buộc tội ta không?...
- Lại nữa... Ta bị buộc tội, không biết ta có trở lại
chất vấn vị đã buộc tội ta không?...
- Lại nữa... Ta bị buộc tội, không biết ta có tránh né
vấn đề với một vấn đề khác, trả lời ra ngoài vấn
đề, để lộ phẫn nộ, sân hận, bất mãn của ta
không?...
- Và lại nữa... Ta bị buộc tội, không biết ta có giải
thích thỏa mãn hành động của ta cho vị buộc tội
biết không?...
- Lại nữa, không biết ta có hư ngụy và não hại
không? ...
- Lại nữa, không biết ta có tật đố và xan tham
không?...
- Lại nữa, không biết ta có khi cuống và lường gạt
không?...

CHÁNH TƯ DUY                                        266

- Lại nữa... không biết ta có ngoan mê và quá mạn
không?....
- Lại nữa, chư Hiền, ở đây Tỷ-kheo cần phải quán
sát tự ngã như sau: "Không biết ta có chấp trước
thế tục, cố chấp tư kiến, tánh khó hành xả không?"
Chư Hiền, nếu Tỷ-kheo quán sát và biết rằng: "Ta
có chấp trước thế tục, cố chấp tư kiến, tánh khó
hành xả", thì chư Hiền, Tỷ-kheo ấy cần phải tinh
tấn đoạn trừ những ác, bất thiện pháp ấy. Chư
Hiền, nếu Tỷ-kheo quán sát và biết rằng: "Ta
không chấp trước thế tục, không cố chấp tư kiến,
tánh dễ hành xả", thì chư Hiền, Tỷ-kheo ấy phải
sống với tâm niệm hoan hỷ, ngày đêm tu học thiện
pháp.

Chư Hiền, nếu trong khi quán sát, Tỷ-kheo thấy rõ rằng tất cả các ác, bất thiện pháp chưa được đoạn trừ trong nội tâm, thì chư Hiền, Tỷ-kheo ấy cần phải tinh tấn đoạn trừ các ác, bất thiện pháp ấy.

Chư Hiền, nếu Tỷ-kheo trong khi quán sát thấy rõ rằng tất cả các ác, bất thiện pháp đã được đoạn trừ trong nội tâm, thì chư Hiền, Tỷ-kheo ấy phải sống với tâm niệm hoan hỷ, ngày đêm tu học thiện pháp.

Chư Hiền, ví như một phụ nữ hay một đàn ông trẻ tuổi, trong tuổi thanh xuân, tánh ưa trang điểm,

CHÁNH TƯ DUY                                        267

tự quán sát mặt mày của mình trong một tấm kính
sạch sẽ và trong suốt, hay trong một bát nước trong
sáng. Nếu người ấy thấy bụi bặm hay cấu uế trên mặt
mình, thì người ấy tinh tấn đoạn trừ bụi bặm hay cấu
uế ấy. Nếu người ấy không thấy bụi bặm hay cấu uế
trên mặt mình, thì người ấy sẽ hoan hỷ nghĩ rằng:
"Thật sự ta được điều tốt đẹp; thật sự ta được thanh
tịnh".

Cũng vậy chư Hiền, nếu trong khi quán sát, Tỷ-
kheo thấy rõ rằng tất cả các ác, bất thiện pháp chưa
đoạn trừ ở nội tâm, thì chư Hiền, Tỷ-kheo ấy cần phải
tinh tấn đoạn trừ các ác, bất thiện pháp ấy. Chư Hiền,
nếu Tỷ-kheo trong khi quán sát thấy rõ rằng các ác,
bất thiện pháp đã đoạn trừ ở nội tâm, thì chư Hiền,
Tỷ-kheo ấy phải sống với tâm niệm hoan hỷ, ngày
đêm tu học thiện pháp.

Tôn giả Mahamoggallana thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Tôn giả Mahamoggallana.

CHÁNH TƯ DUY                                        268

37      KINH TẤT CẢ LẬU HOẶC – 2 Trung I, 19

KINH TẤT CẢ LẬU HOẶC (Sabbasava suttam) – Bài kinh số 2 – Trung I, 19

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), tại
Jetavana (Kỳ-đà Lâm), vườn ông Anathapindika
(Cấp Cô Độc). Khi ở tại chỗ ấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-
kheo:

– "Này các Tỷ-kheo!"

– "Bạch Thế Tôn", các Tỷ-kheo ấy vâng đáp
Thế Tôn. Thế Tôn nói: "Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ
giảng cho các Người pháp môn phòng hộ tất cả lậu
hoặc". Hãy nghe và khéo tác ý. Ta sẽ nói".

– "Thưa vâng, bạch Thế Tôn". Thế Tôn nói như sau:

– Này các Tỷ-kheo, Ta giảng sự diệt tận các lậu hoặc cho người biết, cho người thấy, không phải cho

CHÁNH TƯ DUY                                     269

người không biết, cho người không thấy.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sự diệt tận các lậu hoặc cho người biết, cho người thấy? - Có như lý tác ý và không như lý tác ý.

 Này các Tỷ-kheo, do không như lý tác ý, các
lậu hoặc chưa sanh được sanh khởi, và các lậu
hoặc đã sanh được tăng trưởng.
 Này các Tỷ-kheo, do như lý tác ý, các lậu hoặc
chưa sanh không sanh khởi, và các lậu hoặc đã
sanh được trừ diệt.
Này các Tỷ-kheo:

 Có những lậu hoặc phải do tri kiến được
đoạn trừ,
 Có những lậu hoặc phải do phòng hộ được
đoạn trừ,
 Có những lậu hoặc phải do thọ dụng được
đoạn trừ,
 Có những lậu hoặc phải do kham nhẫn được
đoạn trừ,
 Có những lậu hoặc phải do tránh né được
đoạn trừ,
 Có những lậu hoặc phải do trừ diệt được

CHÁNH TƯ DUY                                     270

đoạn trừ,
 Có những lậu hoặc phải do tu tập được đoạn
trừ.
 Này các Tỷ-kheo, và thế nào là các lậu hoặc
phải do tri kiến được đoạn trừ?

Này các Tỷ-kheo, ở đây có kẻ phàm phu ít nghe,
không được thấy các bậc Thánh, không thuần thục
pháp các bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc
Thánh, không được thấy các bậc Chơn nhơn, không
thuần thục pháp các bậc Chơn nhơn, không tu tập
pháp các bậc Chơn nhơn, không tuệ tri các pháp cần
phải tác ý, không tuệ tri các pháp không cần phải tác
ý; vị này vì không tuệ tri các pháp cần phải tác ý, vì
không tuệ tri các pháp không cần phải tác ý nên tác
ý các pháp không cần phải tác ý và không tác ý các
pháp cần phải tác ý.

 Này các Tỷ-kheo, và thế nào là các pháp không cần phải tác ý mà vị ấy tác ý?

Này các Tỷ-kheo, nghĩa là các pháp do vị ấy tác
ý mà dục lậu chưa sanh được sanh khởi, hay dục lậu
đã sanh được tăng trưởng; hay hữu lậu chưa sanh
được sanh khởi, hay hữu lậu đã sanh được tăng
trưởng, hay vô minh lậu chưa sanh được sanh khởi,
hay vô minh lậu đã sanh được tăng trưởng. Những

CHÁNH TƯ DUY                                        271

pháp ấy là những pháp không cần phải tác ý mà vị ấy tác ý.

 Này các Tỷ-kheo, và thế nào là các pháp cần phải tác ý mà vị ấy không tác ý?

Này các Tỷ-kheo, nghĩa là các pháp do vị ấy tác
ý mà dục lậu chưa sanh không sanh khởi, hay dục lậu
đã sanh được trừ diệt, hay hữu lậu chưa sanh không
sanh khởi, hay hữu lậu đã sanh được trừ diệt, hay vô
minh lậu chưa sanh không sanh khởi, hay vô minh
lậu đã sanh được trừ diệt. Những pháp ấy là những
pháp cần phải tác ý mà các vị ấy không tác ý. Do vị
ấy tác ý các pháp không nên tác ý, do vị ấy không tác
ý các pháp cần phải tác ý, nên các lậu hoặc chưa sanh
được sanh khởi, và các lậu hoặc đã sanh được tăng
trưởng.

 Vị ấy không như lý tác ý như sau:

1. "Ta có mặt trong thời quá khứ, hay ta không có
mặt trong thời quá khứ?
2. Ta có mặt trong thời quá khứ như thế nào?
3. Ta có mặt trong thời quá khứ hình vóc như thế
nào?
4. Trước kia ta-là gì và ta đã có mặt như thế nào
trong thời quá khứ?

CHÁNH TƯ DUY                                       272

5. Ta sẽ có mặt trong thời vị lai hay ta sẽ không có
mặt trong thời vị lai?
6. Ta sẽ có mặt trong thời vị lai như thế nào?
7. Ta sẽ có mặt trong thời vị lai, hình vóc như thế
nào?
8. Trước kia ta-là gì và ta sẽ có mặt như thế nào
trong thời vị lai?"
9. Hay nay vị ấy có nghi ngờ về mình trong thời
hiện tại: "Ta có mặt hay ta không có mặt?
10. Ta có mặt như thế nào?
11. Ta có mặt hình vóc như thế nào?
12. Chúng sanh này từ đâu đến?
13. Và rồi nó sẽ đi đâu?".
 Với người không như lý tác ý như vậy, một
trong sáu tà kiến này khởi lên:

1. "Ta có tự ngã", tà kiến này khởi lên với người
ấy như thật, như chơn;
2. "Ta không có tự ngã", tà kiến này khởi lên với
người ấy như thật như chơn;
3. "Do tự mình, ta tưởng tri ta có tự ngã", tà kiến
này khởi lên với người ấy như thật, như chơn;
4. "Do tự mình, ta tưởng tri ta không có tự ngã",

CHÁNH TƯ DUY                                       273

tà kiến này khởi lên với người ấy như thật, như
chơn.
5. "Không do tự mình, ta tưởng tri ta có tự ngã",
tà kiến này khởi lên với người ấy như thật, như
chơn; hay tà kiến này khởi lên với người ấy:
6. "Chính tự ngã của ta nói, cảm giác, hưởng thọ
quả báo các nghiệp thiện ác đã làm chỗ này, chỗ
kia, chính tự ngã ấy của ta là thường trú, thường
hằng, hằng tồn, không chuyển biến, và sẽ vĩnh
viễn tồn tại".
Này các Tỷ-kheo, như vậy gọi là tà kiến, kiến
trù lâm, kiến hoang vu, kiến hý luận, kiến tranh chấp,
kiến kiết phược.

Này các Tỷ-kheo, trói buộc bởi kiến kiết sử, kẻ
phàm phu ít nghe không được giải thoát khỏi sanh,
già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta nói kẻ ấy không
thoát khỏi khổ đau.

Này các Tỷ-kheo, và vị Thánh đệ tử nghe nhiều, được thấy các bậc Thánh, thuần thục pháp các bậc Thánh, tu tập pháp các bậc Thánh; được thấy các bậc Chơn nhơn, thuần thục pháp các bậc Chơn nhơn, tu tập pháp các bậc Chơn nhơn, tuệ tri các pháp cần phải tác ý, tuệ tri các pháp không cần phải tác ý.

CHÁNH TƯ DUY                                        274

Vị này, nhờ tuệ tri các pháp cần phải tác ý, nhờ
tuệ tri các pháp không cần phải tác ý, nên không tác
ý các pháp không cần phải tác ý và tác ý các pháp
cần phải tác ý.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các pháp không cần phải tác ý và vị này không tác ý?

Này các Tỷ-kheo, những pháp nào do tác ý mà
dục lậu chưa sanh được sanh khởi, hay dục lậu đã
sanh được tăng trưởng; hay hữu lậu chưa sanh... (như
trên)... hay vô minh lậu chưa sanh được khởi, hay vô
minh lậu đã sanh được tăng trưởng. Đó là những
pháp không nên tác ý và vị ấy không tác ý.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các pháp cần phải tác ý và vị ấy tác ý?

Này các Tỷ-kheo, những pháp nào do tác ý mà
dục lậu chưa sanh không sanh khởi, hay dục lậu đã
sanh được trừ diệt, hay hữu lậu chưa sanh... (như
trên)... hay vô minh lậu chưa sanh không sanh khởi,
hay vô minh lậu đã sanh được trừ diệt, đó là những
pháp cần phải tác ý và vị ấy tác ý.

Nhờ vị ấy không tác ý các pháp không cần phải tác ý, tác ý các pháp cần phải tác ý nên các lậu hoặc chưa sanh không sanh khởi và các lậu hoặc đã sanh

CHÁNH TƯ DUY                                       275

được trừ diệt.

Vị ấy như lý tác ý: "Đây là khổ", như lý tác ý: "Đây là khổ tập", như lý tác ý: "Đây là khổ diệt", như lý tác ý: "Đây là con đường đưa đến khổ diệt".

Nhờ vị ấy tác ý như vậy, ba kiết sử được trừ diệt:
thân kiến, nghi, giới cấm thủ. Này các Tỷ-kheo, các
pháp ấy được gọi là các lậu hoặc phải do tri kiến
được đoạn trừ.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải do phòng hộ được đoạn trừ?

Ở đây, có Tỷ-kheo như lý giác sát, sống phòng hộ với sự phòng hộ con mắt. Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo ấy sống không phòng hộ với sự phòng hộ con mắt, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não có thể khởi lên. Nếu sống phòng hộ với sự phòng hộ con mắt, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy không còn nữa. Vị ấy như lý giác sát, sống phòng hộ với sự phòng hộ lỗ tai... (như trên)... sống phòng hộ với sự phòng hộ lỗi mũi... (như trên)... sống phòng hộ với sự phòng hộ lưỡi... (như trên)... sống như lý giác sát phòng hộ với sự phòng hộ thân căn... (như trên)... sống như lý giác sát phòng hộ với sự phòng hộ ý căn. Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo ấy sống không phòng hộ với sự phòng hộ ý căn, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não

CHÁNH TƯ DUY                                         276

ấy có thể khởi lên. Nếu sống phòng hộ ý căn, các lậu
hoặc tàn hại và nhiệt não ấy không còn nữa. Này các
Tỷ-kheo, các pháp ấy được gọi là các lậu hoặc phải
do phòng hộ được đoạn trừ.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải do thọ dụng được đoạn trừ?

Này các Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo như lý giác
sát, thọ dụng y phục, chỉ để ngăn ngừa lạnh, ngăn
ngừa nóng, ngăn ngừa sự xúc phạm của ruồi, muỗi,
gió, sức nóng mặt trời, các loài bò sát, chỉ với mục
đích che đậy sự trần truồng.

Vị ấy như lý giác sát, thọ dụng món ăn khất thực
không phải để vui đùa, không phải để đam mê, không
phải để trang sức, không phải để tự làm đẹp mình,
mà chỉ để thân này được sống lâu và được bảo
dưỡng, để (thân này) khỏi bị thương hại, để hổ trợ
phạm hạnh, nghĩ rằng: "Như vậy, ta diệt trừ các cảm
thọ cũ và không cho khởi lên các cảm thọ mới, và ta
sẽ không có lỗi lầm, sống được an ổn".

Vị ấy như lý giác sát, thọ dụng sàng tọa, chỉ để
ngăn ngừa lạnh, ngăn ngừa nóng, ngăn ngừa sự xúc
phạm của ruồi, muỗi, gió, sức nóng mặt trời, các loại
bò sát, chỉ để giải trừ nguy hiểm của thời tiết, chỉ với
mục đích sống độc cư an tịnh;

CHÁNH TƯ DUY                                          277

Vị ấy như lý giác sát thọ dụng dược phẩm trị bệnh, chỉ để ngăn chận các cảm giác khổ thống đã sanh, để được ly khổ hoàn toàn.

Này các Tỷ-kheo, nếu vị ấy không thọ dụng như
vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não có thể khởi lên.
Nếu vị ấy thọ dụng như vậy, các lậu hoặc tàn hại và
nhiệt não ấy không còn nữa. Này các Tỷ-kheo, các
pháp ấy được gọi là các lậu hoặc phải do thọ dụng
được đoạn trừ.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải do kham nhẫn được đoạn trừ?

Này các Tỷ-kheo, ở đây, có Tỷ-kheo như lý giác sát, kham nhẫn lạnh, nóng, đói, khát, sự xúc phạm của ruồi, muỗi, gió, sức nóng mặt trời, các loài bò sát; Kham nhẫn những cách nói mạ lỵ, phỉ báng.

Vị ấy có tánh kham nhẫn các cảm thọ về thân,
những cảm thọ thống khổ, khốc liệt, đau nhói, nhức
nhối, không sung sướng, không thích thú, chết điếng
người.

Này các Tỷ-kheo, nếu vị ấy không kham nhẫn như vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não có thể khởi lên. Nếu vị ấy kham nhẫn như vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy không còn nữa. Này các Tỷ-kheo,

CHÁNH TƯ DUY                                         278

các pháp ấy được gọi là các lậu hoặc phải do kham nhẫn được đoạn trừ.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải do tránh né được đoạn trừ?

Này các Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo như lý giác sát tránh né voi dữ, tránh né ngựa dữ, tránh né bò dữ, tránh né chó dữ, rắn, khúc cây, gai góc, hố sâu, vực núi, ao nước nhớp, vũng nước. Có những chỗ ngồi không xứng đáng ngồi, những trú xứ không nên lai vãng, những bạn bè ác độc mà nếu giao du thì bị các vị đồng phạm hạnh có trí nghi ngờ, khinh thường;

Vị ấy như lý giác sát tránh né chỗ ngồi không
xứng đáng ấy, trú xứ không nên lai vãng ấy và các
bạn độc ác ấy. Này các Tỷ-kheo, nếu vị ấy không
tránh né như vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não
ấy có thể khởi lên. Nếu vị ấy tránh né như vậy, các
lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy không còn nữa. Này
các Tỷ-kheo, các pháp ấy được gọi là các lậu hoặc
phải do tránh né được đoạn trừ.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải do trừ diệt được đoạn trừ?

Này các Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo như lý giác sát không có chấp nhận dục niệm đã khởi lên, từ bỏ,

CHÁNH TƯ DUY                                        279

trừ diệt, diệt tận, không cho tồn tại (dục niệm ấy); không có chấp nhận sân niệm đã khởi lên, từ bỏ, trừ diệt, diệt tận, không cho tồn tại (sân niệm ấy); không có chấp nhận hại niệm đã khởi lên, từ bỏ, trừ diệt, diệt tận, không cho tồn tại (hại niệm ấy); không chấp nhận các ác bất thiện pháp luôn luôn khởi lên, từ bỏ, trừ diệt, diệt tận, không cho tồn tại (các ác bất thiện pháp ấy). Này các Tỷ-kheo, nếu vị ấy không trừ diệt như vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy có thể khởi lên. Nếu vị ấy trừ diệt như vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy không còn nữa. Này các Tỷ-kheo, các pháp ấy được gọi là các lậu hoặc phải do trừ diệt được đoạn diệt.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải do tu tập được đoạn trừ?

Này các Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo như lý giác sát tu tập niệm giác chi, niệm giác chi này y viễn ly, y ly tham, y đoạn diệt, hướng đến từ bỏ; như lý giác sát tu tập trạch pháp giác chi... (như trên)... tu tập tinh tấn giác chi... tu tập hỷ giác chi... tu tập khinh an giác chi... tu tập định giác chi... tu tập xả giác chi; xả giác chi này y viễn ly, y ly tham, y đoạn diệt, hướng đến từ bỏ. Này các Tỷ-kheo, nếu vị ấy không tu tập như vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy có thể khởi lên. Nếu vị ấy tu tập như vậy, các lậu hoặc tàn hại và

CHÁNH TƯ DUY                                            280

nhiệt não ấy không còn nữa. Này các Tỷ-kheo, các pháp ấy được gọi là các lậu hoặc phải do tu tập được đoạn trừ.

Này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo những lậu hoặc nào phải do tri kiến được đoạn trừ đã được tri kiến đoạn trừ, những lậu hoặc nào phải do phòng hộ được đoạn trừ đã được phòng hộ đoạn trừ, những lậu hoặc nào phải do thọ dụng dược đoạn trừ đã được thọ dụng đoạn trừ, những lậu hoặc nào phải do kham nhẫn được đoạn trừ đã được kham nhẫn đoạn trừ, những lậu hoặc nào phải do tránh né được đoạn trừ đã được tránh né đoạn trừ, những lậu hoặc nào phải do trừ diệt được đoạn trừ đã được trừ diệt đoạn trừ, những lậu hoặc nào phải do tu tập được đoạn trừ đã được tu tập đoạn trừ; này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy được gọi là đã sống phòng hộ với sự phòng hộ tất cả lậu hoặc, đã đoạn diệt khát ái, đã thoát ly kiết sử, đã chánh quán kiêu mạn, đã diệt tận khổ đau.

Như vậy Thế Tôn thuyết giảng. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

CHÁNH TƯ DUY                                         281

CHÁNH TƯ DUY   282

38    Không thể chứng Sơ thiền nếu.. - Kinh THIỀN 2 – Tăng III, 238

THIỀN 2 –Tăng III, 283

1. - Không đoạn tận sáu pháp, này các Tỷ-kheo,
không có thể đạt được và an trú sơ thiền.
2. Thế nào là sáu?
- Dục tầm, sân tầm, hại tầm,
- Dục tưởng, sân tưởng, hại tưởng.
Không đoạn tận sáu pháp này, này các Tỷ-kheo,
không có thể đạt được và an trú sơ Thiền.
3. Đoạn tận sáu pháp, này các Tỷ-kheo, có thể đạt
được và an trú sơ Thiền.
4. Thế nào là sáu?
- Dục tầm, sân tầm, hại tầm,
- Dục tưởng, sân tưởng, hại tưởng.
Đoạn tận sáu pháp này, này các Tỷ-kheo, có thể đạt
được và an trú sơ Thiền.

CHÁNH TƯ DUY                                    283

39    Kinh BA PHÁP – Tăng I, 204

BA PHÁP – Tăng I, 204

 Có ba pháp này, này các Tỷ-kheo, đưa đến hại
mình, đưa đến hại người, đưa đến hại cả hai.
Thế nào là ba? Thân làm ác, miệng nói ác, ý nghĩ ác.
Ba pháp này, này các Tỷ-kheo, đưa đến hại mình,
đưa đến hại người, đưa đến hại cả hai.
 Có ba pháp này, này các Tỷ-kheo, không đưa đến
hại mình, không đưa đến hại người, không đưa
đến hại cả hai.
Thế nào là ba? Thân làm thiện, miệng nói thiện, ý
nghĩ thiện. Có ba pháp này, này các Tỷ-kheo, không
đưa đến hại mình, không đưa đến hại người, không
đưa đến hại cả hai.

CHÁNH TƯ DUY                                      284

40    Kinh CHÁNH KIẾN – Tăng I, 698

CHÁNH KIẾN – Tăng I, 698

 Thành tựu bốn pháp này, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-
kheo thực hành con đường thông suốt và có những
căn bản thẳng tấn để đoạn diệt các lậu hoặc. Thế
nào là bốn?

-   Tầm viễn ly,
-   Tầm không sân,
-   Tầm không hại,
-   Chánh tri kiến.

Thành tựu với bốn pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ- kheo thực hành con đường thông suốt và có những căn bản thẳng tấn để đoạn diệt các lậu hoặc.

CHÁNH TƯ DUY                                    285

41    Kinh CUNDA NGƯỜI THỢ RÈN – Tăng IV, 585

CUNDA NGƯỜI THỢ RÈN – Tăng IV, 585

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Pàvà, trong vườn xoài của
Cunda, con người thợ rèn. Rồi Cunda, con người thợ
rèn đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi
ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với Cunda, con
người thợ rèn đang ngồi một bên:

- Này Cunda, trong những tịnh hạnh của ai, Ông cảm thấy thích thú?

- Bạch Thế Tôn, các Bà-la-môn ở phương Tây,
những người có mang theo bình nước những người
có đeo vòng hoa huệ, những người thờ lửa, những
người đi xuống nước tắm, những vị này có tổ chức
những lễ tịnh hạnh. Con ưa thích những lễ tịnh hạnh
của những người ấy.

- Này Cunda, các Bà-la-môn trú ở phương Tây,
những người có mang theo bình nước, những người
có đeo vòng hoa huệ, những người thờ lửa, những
người đi xuống nước tắm, như thế nào, những người
này có tổ chức những lễ tịnh hạnh?

CHÁNH TƯ DUY                                      286

- Ở đây, bạch Thế Tôn, những người Bà-la-môn trú
ở phương Tây, những người có mang bình nước,
những người có đeo vòng hoa huệ, những người thờ
lửa, những người đi xuống nước tắm, những vị này
khích lệ đệ tử như sau: "Hãy đến, này Bạn. Hãy dậy
thật sớm và từ nơi giường chạm xuống đất. Nếu Bạn
không chạm xuống đất thì chạm phân bò ướt; nếu
Bạn không chạm phân bò ướt thời Bạn chạm cỏ
xanh; nếu Bạn không chạm cỏ xanh thời Bạn hãy
cúng dường lửa; nếu Bạn không cúng dường lửa,
thời Bạn hãy chắp tay đảnh lễ mặt trời, nếu Bạn
không chắp tay đảnh lễ mặt trời, thời Bạn hãy xuống
nước lần thứ ba vào buổi chiều". Như vậy, bạch Thế
Tôn, các Bà-la-môn trú ở phương Tây, những người
có mang theo bình nước, những người có đeo vòng
hoa huệ, những người thờ lửa, những người đi xuống
nước tắm, những vị này ấy tổ chức những lễ tịnh
hạnh. Con thích thú lễ tịnh hạnh của những vị ấy.

- Sai khác này Cunda, là những lễ tịnh hạnh do những
Bà-la-môn trú ở phương Tây, những người có mang
bình nước, những người có đeo vòng hoa huệ, những
người thờ lửa, những người đi xuống nước tắm tổ
chức. Sai khác là lễ tịnh hạnh trong Luật của bậc
Thánh.

CHÁNH TƯ DUY                                      287

- Như thế nào, bạch Thế Tôn, là lễ tịnh hạnh trong
Luật của bậc Thánh? Lành thay, bạch Thế Tôn, nếu
Thế Tôn thuyết pháp cho con về lễ tịnh hạnh trong
Luật của bậc Thánh.

- Vậy này Cunda, hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ nói:

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Cunda con người thợ rèn vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

2. Này Cunda, thân không tịnh hạnh có ba, lời không tịnh hạnh có bốn, ý không tịnh hạnh có ba.

Và này Cunda, thế nào là thân không tịnh hạnh có ba?

3. Ở đây, này Cunda,:

- Có người sát sanh, hung bạo, tay lắm máu, tâm
chuyên sát hại, đả thương, tâm không từ bi đối
với các loại hữu tình.
- (Người này) lấy của không cho, bất cứ tài vật
gì của người khác, hoặc tại thôn làng, hoặc tại
rừng núi, không cho người ấy; người ấy lấy
trộm tài vật ấy.

CHÁNH TƯ DUY                                     288

- Người ấy sống tà hạnh đối với các dục, tà hạnh
với các hạng nữ nhân có mẹ che chở, có cha
che chở, có mẹ cha che chở, có anh che chở, có
chị che chở, có bà con che chở, có pháp che
chở, đã có chồng, được hình phạt gậy gộc bảo
vệ, cho đến những nữ nhân được trang sức
bằng vòng hoa (đám cưới).

Như vậy, này Cunda, bất tịnh hạnh về thân có ba.

Và này Cunda, thế nào là bất tịnh hạnh về lời có bốn?

4. Ở đây, này Cunda,

- Có người nói láo, đến chỗ tập hội, hay đến chỗ
chúng hội, hay đến giữa các thân tộc, hay đến
giữa các tổ hợp, hay đến giữa các vương tộc,
khi bị dẫn xuất làm chứng và được hỏi: "Này
người kia, hãy nói những gì ông biết". Dầu cho
vị ấy không biết, vị ấy nói: "Tôi biết". Dầu cho
vị ấy biết, vị ấy nói: "Tôi không biết". Hay dầu
cho vị ấy không thấy, vị ấy nói: "Tôi thấy". Hay
dầu cho vị ấy thấy, vị ấy nói: "Tôi không thấy".
Như vậy lời nói của người ấy trở thành cố ý nói
láo, hoặc nguyên nhân vì mình, hoặc nguyên
nhân vì người, hoặc nguyên nhân vì một vài
quyền lợi gì.

CHÁNH TƯ DUY                                       289

- Và người ấy là người nói hai lưỡi, nghe điều gì
ở chỗ này, đến chỗ kia nói, để sanh chia rẽ ở
những người này; nghe điều gì ở chỗ kia, đi nói
với những người này để sanh chia rẽ, ở những
người kia. Như vậy, vị ấy ly gián những kẻ hòa
hợp, hay xúi giục những kẻ ly gián, ưa thích
chia rẽ, vui thích chia rẽ, thích thú chia rẽ, nói
những lời đưa đến chia rẽ.
- Và người ấy là người nói lời thô ác, bất cứ lời
gì thô bạo, thô tục, khiến người đau khổ, khiến
người tức giận, liên hệ đến phẫn nộ, không đưa
đến Thiền định. Người ấy nói những lời như
vậy.
- Và người ấy nói những lời phù phiếm, nói phi
thời, nói những lời phi chơn, nói những lời
không lợi ích, nói những lời phi pháp, nói
những lời phi luật, nói những lời không đáng
gìn giữ. Vì nói phi thời, nên lời nói không có
thuận lý, không có mạch lạc, hệ thống, không
có lợi ích.

Như vậy, này Cunda, không tịnh hạnh về lời có bốn.

Và này Cunda, thế nào là không tịnh hạnh về ý có ba?

5. Ở đây, này Cunda,

CHÁNH TƯ DUY                                        290

- Có người có tham ái, tham lam tài vật kẻ khác,
nghĩ rằng: "Ôi, mong rằng mọi tài vật của
người khác trở thành của mình! ".
- Có người có sân tâm, khởi lên hại ý, hại niệm
như sau: "Mong rằng những loài hữu tình này
bị giết, hay bị tàn sát, hay bị tiêu diệt, hay bị tai
hại, hay mong chúng không còn tồn tại! ".
- Lại có người có tà kiến, có tưởng điên đảo,
như: "không có bố thí, không có cúng dường,
không có tế lễ, các hành vi thiện ác không có
kết quả dị thục, không có đời này, không có đời
sau, không có mẹ, không có cha, không có các
loại hóa sanh, trong đời không có các Sa-môn,
Bà-la-môn chân chánh hành trì, chân chánh
thành tựu, sau khi tự tri, tự chứng, lại tuyên bố
cho đời này và cho đời sau".

Như vậy, này Cunda, không tịnh hạnh về ý có ba.

6. Này Cunda, có mười bất thiện nghiệp đạo này.
Này Cunda, với ai thành tựu mười bất thiện nghiệp
đạo này, có thể dậy sớm và từ giường nếu vị ấy chạm
đất, vị ấy vẫn bất tịnh.

- Dầu cho vị ấy không chạm xuống đất, vị ấy vẫn bất tịnh. - Nếu vị ấy chạm phân bò ướt, vị ấy vẫn bất tịnh.

CHÁNH TƯ DUY                                           291

- Nếu vị ấy không chạm phân bò ướt, vị ấy vẫn
bất tịnh.
- Nếu vị ấy chạm cỏ xanh, vị ấy vẫn bất tịnh.
- Nếu vị ấy không chạm cỏ xanh, vị ấy vẫn bất
tịnh.
- Nếu vị ấy cúng dường lửa, vị ấy vẫn bất tịnh.
- Nếu vị ấy không cúng dường lửa, vị ấy vẫn bất
tịnh.
- Nếu vị ấy chắp tay đảnh lễ mặt trời, vị ấy vẫn
bất tịnh.
- Nếu vị ấy không chắp tay đảnh lễ mặt trời, vị
ấy vẫn bất tịnh.
- Nếu vị ấy vào buổi chiều xuống nước lần thứ
ba, vị ấy vẫn bất tịnh.
- Nếu vị ấy vào buổi chiều không xuống nước
lần thứ ba, vị ấy vẫn bất tịnh

 Vì sao? Này Cunda, mười bất thiện nghiệp đạo
này là bất tịnh, không tạo ra tịnh.
 Này Cunda, do nhân thành tựu mười bất thiện
nghiệp đạo này, địa ngục được trình bày, bàng
sanh được trình bày, ngạ quỉ được trình bày hay
là ác thú khác.

7. Này Cunda, tịnh hạnh về thân có ba, tịnh hạnh về lời có bốn, tịnh hạnh về ý có ba.

CHÁNH TƯ DUY                                    292

Này Cunda, thế nào là tịnh hạnh về thân có ba?

8. Ở đây, này Cunda,

- Có người đoạn tận sát sanh, từ bỏ sát sanh, bỏ
trượng, bỏ kiếm, biết tàm quý, có lòng từ, sống
thương xót đến hạnh phúc tất cả chúng sanh, và
loài hữu tình.
- Đoạn tận lấy của không cho, từ bỏ lấy của
không cho; bất cứ vật gì của người khác, hoặc
tại thôn làng, hoặc tại rừng núi, không có người
ấy, người ấy không lấy với ý niệm trộm cắp.
- Đoạn tận tà hạnh trong các dục, từ bỏ tà hạnh
tong các dục, với hạng nữ nhân có mẹ che chở,
có cha che chở, có anh che chở, có chị che chở,
có bà con che chở, có pháp che chở, đã có
chồng, được hình phạt gậy gộc bảo vệ, cho đến
những nữ nhân được trang sức bằng vòng hoa
(đám cưới).

Như vậy, này Cunda, tịnh hạnh về thân có ba.

Và này Cunda, thế nào là tịnh hạnh về lời có bốn?

9. Ở đây, này Cunda,

- Có người đoạn tận nói láo, từ bỏ nói láo, đến chỗ tập hội hay đến chỗ chúng tội, hay đến giữa

CHÁNH TƯ DUY                                      293

các thân tộc, hay đến giữa các tổ hợp, hay đến
giữa các vương tộc, khi bị dẫn xuất làm chứng
và được hỏi: "Này người kia, hãy nói những gì
người biết". Nếu không biết, người ấy nói: "Tôi
không biết". Nếu biết, người ấy nói: "Tôi biết".
Hay nếu không thấy, người ấy nói: "Tôi không
thấy". Nếu thấy, người ấy nói: "Tôi thấy". Như
vậy lời nói của người ấy không trở thành cố ý
vọng ngữ, hoặc nguyên nhân vì mình, hoặc
nguyên nhân vì người, hoặc nguyên nhân vì
một vài quyền lợi gì.
- Đoạn tận nói hai lưỡi, từ bỏ nói hai lưỡi, nghe
điều gì ở chỗ này, không đi đến chỗ kia nói, để
sanh chia rẽ ở những người này; nghe điều gì ở
chỗ kia, không đi nói với những người này, để
sanh chia rẽ ở những người kia. Như vậy người
ấy sống hòa hợp những kẻ ly gián, tăng trưởng
những kẻ hòa hợp, thích thú hòa hợp, nói
những lời đưa đến hòa hợp.
- Đoạn tận lời nói độc ác, từ bỏ lời nói độc ác,
những lời nói nhu hòa, êm tai, dễ thương, thông
cảm đến tâm, tao nhã, đẹp lòng nhiều người,
vui ý nhiều người, người ấy nói những lời như
vậy.
- Đoạn tận lời nói phù phiếm, nói đúng thời, nói
chân thật, nói có ý nghĩa, nói Pháp, nói Luật,
nói những lời đáng được gìn giữ. Vì nói hợp

CHÁNH TƯ DUY                                     294

thời, nên lời nói thuận lý, có mạch lạc, hệ thống, lợi ích.

Như vậy, này Cunda, tịnh hạnh về lời nói có bốn.

Và này Cunda, thế nào là tịnh hạnh về ý có ba?

10. Ở đây, này Cunda,

- Có người không tham ái, không tham lam tài
vật kẻ khác, không nghĩ rằng: "Ôi! Mong rằng
mọi tài vật của người khác trở thành của mình".
- Không có sân tâm, khởi lên hại ý, hại niệm,
nhưng nghĩ rằng: "Mong rằng những loài hữu
tình này sống lo tự ngã, không thù hận, không
sân hận, không nhiễm loạn, được an lạc".
- Có chánh kiến, không có tư tưởng điên đảo:
"Có bố thí, có cúng thí, có tế lễ, các hành vi
thiện ác, có kết quả dị thục, có đời này, có đời
sau, có mẹ, có cha, có các loại hóa sanh, trong
đời có các Sa-môn, Bà-la-môn chân chánh
hành trì, chân chánh thành tựu, sau khi tự tri, tự
chứng, lại tuyên bố cho đời này và cho đời
sau".

Như vậy, này Cunda, tịnh hạnh về ý có ba.

CHÁNH TƯ DUY                                        295

11. Này Cunda, có mười thiện nghiệp đạo này. Này
Cunda, ai thành tựu mười thiện nghiệp đạo này, có
thể dậy sớm và từ giường chạm đất, vị ấy vẫn trong
sạch.

- Nếu vị ấy không chạm xuống đất, vị ấy vẫn
trong sạch.
- Nếu vị ấy chạm phân bò ướt, vị ấy vẫn trong
sạch.
- Nếu vị ấy không chạm phân bò ướt, vị ấy vẫn
trong sạch.
- Nếu vị ấy chạm cỏ xanh, vị ấy vẫn trong sạch.
- Nếu vị ấy không chạm cỏ xanh, vị ấy vẫn trong
sạch.
- Nếu vị ấy thờ lửa, vị ấy vẫn trong sạch.
- Nếu vị ấy không thờ lửa, vị ấy vẫn trong sạch.
- Nếu vị ấy chắp tay đảnh lễ mặt trời, vị ấy vẫn
trong sạch.
- Nếu vị ấy không chắp tay đảnh lễ mặt, vị ấy
vẫn trong sạch.
- Nếu vị ấy vào buổi chiều xuống nước lần thứ
ba, vị ấy vẫn trong sạch,
- Nếu vào buổi chiều, vị ấy không xuống nước
lần thứ ba, vị ấy vẫn trong sạch.

 Vì sao? Này Cunda, mười thiện nghiệp đạo này là trong sạch, tác thành trong sạch. Do nhân

CHÁNH TƯ DUY                                    296

thành tựu mười thiện nghiệp đạo này, chư Thiên được tuyên bố loài Người được tuyên bố, hay bất cứ thiện thú nào khác.

12. Được nói vậy, Cunda, con người thợ rèn thưa với Thế Tôn:

- Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn...! Mong Thế Tôn nhận con làm đệ tử cư sĩ, từ nay cho đến mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng.

CHÁNH TƯ DUY                                      297

42      Kinh CÁC LẬU HOẶC – Tăng III, 175

CÁC LẬU HOẶC –Tăng III, 175

1. - Thành tựu sáu pháp, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
đáng được cung kính, đáng được tôn trọng, đáng
được cúng dường, đáng được chắp tay, là phước điền
vô thượng ở đời. Thế nào là sáu?
2. Ở đây, này các Tỷ-kheo,
- Tỷ-kheo đối với các lậu hoặc phải do phòng hộ
mà được đoạn trừ, chúng đã được đoạn trừ do
phòng hộ.
- Đối với các lậu hoặc phải do thọ dụng mà được
đoạn trừ, chúng đã được đoạn trừ do thọ dụng.
- Đối với các lậu hoặc phải do kham nhẫn mà
được đoạn trừ, chúng đã được đoạn trừ do
kham nhẫn.
- Đối với các lậu hoặc phải do tránh né mà được
đoạn trừ, chúng đã được đoạn trừ do tránh né.
- Đối với các lậu hoặc phải do trừ diệt mà được
đoạn trừ, chúng đã được đoạn trừ do trừ diệt.
- Đối với các lậu hoặc phải do tu tập mà được
đoạn trừ, chúng đã được đoạn trừ do tu tập.

CHÁNH TƯ DUY                                      298

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải
do phòng hộ mà được đoạn trừ, chúng đã được
đoạn trừ do phòng hộ?
3. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo chơn chánh giác
sát, sống phòng hộ với sự phòng hộ nhãn căn. Này
các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo ấy sống không phòng hộ
với sự phòng hộ nhãn căn, các lậu hoặc tàn hại và
nhiệt não có thể khởi lên. Nếu vị ấy sống phòng hộ
với sự phòng hộ nhãn căn, các lậu hoặc tàn hại và
nhiệt não ấy không còn nữa.
Vị chơn chánh giác sát, sống phòng hộ với sự phòng
hộ nhĩ căn... sống phòng hộ với sự phòng hộ tỷ căn...
sống phòng hộ với sự phòng hộ thiệt căn... sống
phòng hộ với sự phòng hộ thân căn... sống phòng hộ
với sự phòng hộ ý căn. Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-
kheo ấy sống không phòng hộ với sự phòng hộ ý căn,
các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não có thể khởi lên. Nếu
vị ấy sống phòng hộ với sự phòng hộ ý căn, các lậu
hoặc tàn hại và nhiệt não ấy không còn nữa.
Này các Tỷ-kheo, nếu vị ấy sống không phòng hộ
với sự phòng hộ các căn, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt
não có thể khởi lên. Nếu sống phòng hộ với sự phòng
hộ các căn, như vậy các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não
ấy không có thể khởi lên. Này các Tỷ-kheo, đây gọi
là các lậu hoặc phải do phòng hộ mà được đoạn trừ,
chúng đã được đoạn trừ nhờ phòng hộ.

CHÁNH TƯ DUY                                        299

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải
do thọ dụng mà được đoạn trừ, chúng đã được
đoạn trừ nhờ thọ dụng?
4. Này các Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo chơn chánh giác
sát thọ dụng y phục chỉ để ngăn ngừa lạnh, ngăn ngừa
nóng, ngăn ngừa sự xúc chạm của ruồi, muỗi, gió,
sức nóng mặt trời, các loài bò sát, chỉ với mục đích
che đậy sự hổ thẹn.
Vị ấy chơn chánh giác sát thọ dụng món ăn khất thực,
không phải để vui đùa, không phải để đam mê, không
phải để trang sức, không phải để tự làm đẹp mình,
mà chỉ để thân này được sống lâu và được bảo
dưỡng, để thân này khỏi bị thương hại, để hỗ trợ
Phạm hạnh, nghĩ rằng: "Như vậy, ta diệt trừ các cảm
thọ cũ và không cho khởi lên các cảm thọ mới, và ta
sẽ không có lỗi lầm, sống được an ổn.
Vị ấy chơn chánh giác sát thọ dụng sàng tọa chỉ để
ngăn ngừa lạnh, ngăn ngừa nóng, ngăn ngừa sự xúc
chạm của ruồi, muỗi, gió, sức nóng mặt trời, các loài
bò sát, chỉ với mục đích sống độc cư an tịnh.
Vị ấy chơn chánh giác sát thọ dụng những dược
phẩm trị bệnh, chỉ để ngăn chận các cảm giác thống
khổ đã sanh để được ly khổ hoàn toàn.
Này các Tỷ-kheo, nếu vị ấy không chơn chánh giác
sát khi thọ dụng như vậy, các lậu hoặc tàn hại và
nhiệt não có thể khởi lên. Nếu vị ấy có chơn chánh

CHÁNH TƯ DUY                                       300

giác sát khi thọ dụng như vậy, các lậu hoặc tàn hại
và nhiệt não ấy không còn nữa. Này các Tỷ-kheo,
đây gọi là các lậu hoặc phải do thọ dụng mà được
đoạn trừ, chúng đã được đoạn trừ nhờ thọ dụng.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải
do kham nhẫn mà được đoạn trừ, chúng đã được
đoạn trừ nhờ kham nhẫn?
5. Này các Tỷ-kheo, ở đây có Tỷ-kheo chơn chánh
giác sát kham nhẫn lạnh, nóng, đói, khát, sự xúc
chạm của ruồi, muỗi, gió, sức nóng mặt trời, các loài
bò sát, kham nhẫn những cách nói mạ lỵ phỉ báng, vị
ấy có tánh kham nhẫn các cảm thọ về thân, những
cảm thọ thống khổ, khốc liệt, đau nhói, nhức nhối
không sung sướng, không thích thú, chết điếng
người.
Này các Tỷ-kheo, nếu vị ấy không kham nhẫn như
vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não có thể khởi lên.
Nếu vị ấy kham nhẫn như vậy, các lậu hoặc tàn hại
và nhiệt não ấy không còn nữa. Này các Tỷ-kheo,
đây gọi là các lậu hoặc phải do kham nhẫn mà được
đoạn trừ, chúng đã được đoạn trừ nhờ kham nhẫn.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải
do tránh né mà được đoạn trừ, chúng đã được
đoạn trừ nhờ tránh né?
6. Này các Tỷ-kheo, ở đây Tỷ-kheo chơn chánh giác
sát, tránh né voi dữ, tránh né ngựa dữ, tránh né bò

CHÁNH TƯ DUY                                         301

dữ, tránh né chó dữ, rắn, khúc cây, gai góc, hố sâu,
vực núi, ao nước nhớp, vũng nước. Những chỗ ngồi
không xứng đáng nếu ngồi, những trú xứ không nên
lai vãng nếu đến, những bạn bè ác độc, nếu giao du
bị các vị đồng Phạm hạnh có trí nghi ngờ khinh
thường. Vị chơn chánh giác sát tránh né chỗ ngồi
không xứng đáng ấy, trú xứ không nên lai vãng ấy
và các bạn bè độc ác ấy.
Này các Tỷ-kheo, nếu vị ấy không tránh né như vậy,
các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy có thể khởi lên.
Nếu vị ấy tránh né như vậy, các lậu hoặc tàn hại và
nhiệt não ấy không còn nữa. Này các Tỷ-kheo, đây
gọi là các lậu hoặc phải do tránh né mà được đoạn
trừ, chúng đã được đoạn trừ nhờ tránh né.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải
do trừ diệt mà được đoạn trừ, chúng đã được đoạn
trừ nhờ trừ diệt?
7. Này các Tỷ-kheo, ở đây vị Tỷ-kheo chơn chánh
giác sát không chấp nhận dục niệm đã khởi lên, từ
bỏ, trừ khử, diệt tận, không cho tồn tại dục niệm ấy;
không chấp nhận sân niệm đã khởi lên, từ bỏ, trừ
khử, diệt tận, không cho tồn tại sân niệm ấy; không
chấp nhận hại niệm đã khởi lên, từ bỏ, trừ khử, diệt
tận, không cho tồn tại hại niệm ấy; không chấp nhận
các ác bất thiện pháp luôn luôn khởi lên, từ bỏ, trừ

CHÁNH TƯ DUY                                       302

khử, diệt tận, không cho tồn tại các ác bất thiện pháp
ấy.
Này các Tỷ-kheo, nếu vị ấy không trừ khử như vậy,
các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy có thể khởi lên.
Nếu vị ấy trừ khử như vậy, các lậu hoặc tàn hại và
nhiệt não ấy không còn nữa. Này các Tỷ-kheo, đây
gọi là các lậu hoặc phải do trừ diệt mà được đoạn trừ,
chúng đã được đoạn trừ nhờ trừ diệt.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải
do tu tập mà được đoạn trừ, chúng đã được đoạn
trừ nhờ tu tập?
8. Này các Tỷ-kheo, ở đây Tỷ-kheo chơn chánh giác
sát tu tập niệm giác chi, niệm giác chi này y xuất y,
y ly tham, y diệt tận, đưa đến từ bỏ, chơn chánh giác
sát tu tập trạch pháp giác chi... (như trên)... tu tập tinh
tấn giác chi... tu tập hỷ giác chi... tu tập khinh an giác
chi... tu tập định giác chi... tu tập xả giác chi; xả giác
chi này y xuất ly, y ly tham, y diệt tận, đưa đến từ bỏ.
Này các Tỷ-kheo, nếu vị ấy không tu tập như vậy,
các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy có thể khởi lên.
Nếu vị ấy tu tập như vậy, các lậu hoặc tàn hại và
nhiệt não ấy không còn nữa.
Này các Tỷ-kheo, đây gọi là các lậu hoặc phải do tu
tập mà được đoạn trừ, chúng đã được đoạn trừ nhờ
tu tập.

CHÁNH TƯ DUY                                            303

Này các Tỷ-kheo, thành tựu sáu pháp này, Tỷ-kheo
đáng được cung kính, đáng được tôn trọng, đáng
được cúng dường, đáng được chắp tay, là ruộng
phước vô thượng ở đời.

CHÁNH TƯ DUY                                  304

43    Kinh KHỔ – Tăng III, 240

KHỔ –Tăng III, 240

1.- Thành tựu với sáu pháp, này các Tỷ-kheo, Tỷ-
kheo ngay trong hiện tại sống đau khổ, hiềm hận, có
ưu não, có nhiệt não, sau khi thân hoại mạng chung,
chờ đợi là ác thú.
2. Thế nào là sáu?
- Với dục tầm, với sân tầm, với hại tầm,
- Với dục tưởng, với sân tưởng, với hại tưởng.
Thành tựu với sáu pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-
kheo ngay trong hiện tại sống đau khổ, hiềm hận, có
ưu não, có nhiệt não, sau khi thân hoại mạng chung,
chờ đợi là ác thú.
3. Thành tựu với sáu pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-
kheo ngay trong hiện tại sống an lạc, không hiềm
hận, không ưu não, không nhiệt não, sau khi thân
hoại mạng chung, chờ đợi là thiện thú.
4. Thế nào là sáu?
- Với xuất ly tầm, với vô sân tầm, với bất hại tầm,
- Với xuất ly tưởng, với vô sân tưởng, với bất hại
tưởng.

CHÁNH TƯ DUY                                       305

Thành tựu với sáu pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-
kheo ngay trong hiện tại sống an lạc, không hiềm
hận, không ưu não, không nhiệt não, sau khi thân
hoại mạng chung, chờ đợi là thiện thú.

CHÁNH TƯ DUY                                  306

44    Kinh NIỆM CHẾT 2 – Tăng IV, 18

NIỆM CHẾT 2 – Tăng IV, 18

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Nàtika, tại Ginjakàvasatha. Tại đấy, Thế Tôn nói với các Tỷ- kheo:

- Niệm chết, này các Tỷ-kheo, được tu tập, được làm cho sung mãn, có quả lớn, có lợi ích lớn, nhập vào bất tử, cứu cánh là bất tử.

Vậy tu tập niệm chết như thế nào, làm cho sung mãn niệm chết như thế nào để đưa đến quả lớn, lợi ích lớn, nhập vào bất tử, cứu cánh bất tử?

2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi ngày vừa tàn và đêm vừa an trú, suy tư như sau: "Các nhân duyên đem đến cái chết cho ta rất nhiều:

1. Con rắn có thể cắn ta. Con bò cạp có thể cắn
ta. Hay con rít có thể cắn ta. Do vậy, ta có thể
mệnh chung; như vậy sẽ chướng ngại cho ta.
2. Ta có thể vấp ngã và té xuống.
3. Cơm ta ăn có thể làm ta mắc bệnh khi ăn.
4. Mật có thể khuấy động ta.
5. Đàm có thể khuấy động ta.
6. Các gió như kiếm có thể khuấy động ta.

CHÁNH TƯ DUY                                       307

7. Người có thể công kích ta.
8. Hay phi nhân có thể công kích ta, do vậy có thể
làm ta mệnh chung. Như vậy sẽ là chướng ngại
cho ta".

Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy cần phải suy xét như
sau: "Nếu ta còn có những pháp ác, bất thiện chưa
được đoạn tận, nếu ta lỡ mệnh chung đêm nay, chúng
có thể là chướng ngại cho ta ".

 Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo trong khi suy xét
như vậy, biết được như sau: "Ta có những pháp
ác, bất thiện chưa được đoạn tận, nếu ta lỡ mệnh
chung đêm nay, chúng có thể là chướng ngại cho
ta", thời này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy, để đoạn
tận các pháp ác, bất thiện ấy, cần phải tận lực tác
động ước muốn, tinh tấn, tinh cần, nỗ lực, không
có thối chuyển chánh niệm và tỉnh giác. Ví như,
này các Tỷ kheo, áo bị cháy hay đầu bị cháy, thời
để dập tắt áo ấy hay đầu ấy, cần phải tận lực tác
động ước muốn, tinh tấn, tinh cần, nỗ lực, không
có thối chuyển, chánh niệm và tỉnh giác. Cũng
vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy, để đoạn tận
các ác, bất thiện pháp ấy, cần phải tận lực tác động
ước muốn, tinh tấn, tinh cần, nỗ lực, không có thối
chuyển, chánh niệm, và tỉnh giác.

CHÁNH TƯ DUY                                        308

 Nếu Tỷ-kheo ấy, trong khi suy xét, biết được như
sau: "Ta không có những pháp ác, bất thiện chưa
đoạn tận, nếu ta lỡ mệnh chung đêm nay, chúng
có thể là chướng ngại cho ta". Này các Tỷ-kheo,
Tỷ-kheo ấy cần phải sống hoan hỷ hân hoan, ngày
đêm cần phải học tập trong các thiện pháp.

3. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi đêm vừa tàn và ngày vừa an trú, suy tư như sau: "Các nhân duyên đem đến cái chết cho ta rất nhiều: con rắn có thể cắn ta; con bò cạp có thể cắn ta; hay con rít có thể cắn ta. Do vậy, ta có thể mệnh chung. Như vậy sẽ là chướng ngại cho ta. Ta có thể vấp ngã và té xuống. Cơm ta ăn có thể làm ta mắc bệnh khi ăn. Hay mật có thể khuấy động ta, hay đàm có thể khuấy động ta. Các gió như kiếm có thể khuấy động ta. Người hay phi nhân có thể công kích ta. Và như vậy có thể làm ta mệnh chung. Như vậy sẽ là chướng ngại cho ta"

Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy cần phải suy xét như
sau: "Nếu ta còn những pháp ác, bất thiện chưa được
đoạn tận, nếu ta lỡ mệnh chung trong ngày, chúng có
thể là chướng ngại cho ta".

Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo trong khi suy xét như vậy biết được như sau: "Ta có những pháp ác, bất thiện chưa được đoạn tận, nếu ta lỡ mệnh chung ngày hôm nay, chúng có thể là chướng ngại cho ta". Này

CHÁNH TƯ DUY                                          309

các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy, để đoạn tận các pháp ác,
bất thiện ấy, cần phải tận lực tác động ước muốn, tinh
cần, tinh tấn, nỗ lực không có thối chuyển, chánh
niệm và tỉnh giác. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-
kheo ấy để đoạn tận các ác, bất thiện pháp ấy, cần
phải tận lực tác động ước muốn, tinh tấn, tinh cần,
nỗ lực, không có thối chuyển, chánh niệm và tỉnh
giác.

Nếu vị Tỷ-kheo ấy, trong khi suy xét biết được như sau: "Ta không có những pháp ác, bất thiện chưa được đoạn tận, nếu ta lỡ mệnh chung ngày hôm nay, chúng có thể là chướng ngại cho ta". Này các Tỷ- kheo, Tỷ-kheo ấy cần phải sống hoan hỷ, hân hoan, ngày đêm cần phải học tập trong các thiện pháp.

Này các Tỷ-kheo, niệm về chết tu tập như vậy làm cho sung mãn như vậy, được quả lớn, được lợi ích lớn, thể nhập vào bất tử, cứu cánh là bất tử.

CHÁNH TƯ DUY                                        310

45    Kinh Người Khất Thực – Tương III, 168

Người Khất Thực – Tương III, 168

1) Một thời Thế Tôn trú ở giữa dân chúng Sakka, tại Kapilavatthu (Ca-tỳ-la-vệ),ở vườn Cây Bàng (Nigrodhàràma)

2) Rồi Thế Tôn nhân một lỗi lầm, sau khi quở trách chúng Tỷ-kheo Tăng, đắp y vào buổi sáng, cầm y bát, đi vào thành Kapilavatthu để khất thực.

3) Đi khất thực ở Kapilavatthu xong, sau buổi ăn,
trên con đường đi khất thực trở về, Thế Tôn đi đến
Mahàvana (Đại Lâm) để nghỉ buổi trưa. Sau khi đi
sâu vào rừng Mahàvana, Ngài ngồi nghỉ trưa dưới
một gốc cây veluvalatthikà.

4) Trong khi Thế Tôn độc cư Thiền tịnh, tư tưởng như sau được khởi lên:

5) "Chúng Tỷ-kheo đã được Ta làm cho vững mạnh. Nhưng ở đây có một số tân Tỷ-kheo, xuất gia không bao lâu, mới đến trong Pháp Luật này. Nếu họ không

CHÁNH TƯ DUY                                     311

thấy Ta, họ có thể đổi khác, biến đổi. Như con bê, nếu không thấy bò mẹ, có thể thay đổi, đổi khác.

6) Cũng vậy, ở đây có một số tân Tỷ-kheo, xuất gia
không bao lâu, mới đến trong Pháp Luật này. Nếu
họ không thấy Ta, họ có thể đổi khác, biến đổi. Ví
như những hột giống non, nếu không có nước có thể
đổi khác, biến đổi.

7) Cũng vậy, ở đây có một số tân Tỷ-kheo, xuất gia không được bao lâu, mới đến trong Pháp Luật này. Nếu họ không thấy Ta, họ có thể đổi khác, biến đổi. Như trước đây chúng Tỷ-kheo đã được Ta giúp đỡ, cũng vậy, nay Ta hãy giúp đỡ cho chúng Tỷ-kheo! "

8) Rồi Phạm thiên Sahampati, với tâm của mình biết
được tư niệm của Thế Tôn, như một người lực sĩ duỗi
cánh tay đang co lại hay co lại cánh tay duỗi ra, cũng
vậy, biến mất từ Phạm thiên giới, hiện ra trước mặt
Thế Tôn.

9) Rồi Phạm thiên Sahampati, đắp thượng y vào một bên vai, chắp tay hướng đến Thế Tôn, và bạch Thế Tôn:

- Như vậy là phải, bạch Thế Tôn! Như vậy là phải, bạch Thiện Thệ! Bạch Thế Tôn, chúng Tỷ-kheo đã được Thế Tôn làm cho vững mạnh.

CHÁNH TƯ DUY                                        312

10) Nhưng ở đây có một số tân Tỷ-kheo, xuất gia
không bao lâu, mới đến trong Pháp Luật này. Nếu họ
không thấy Thế Tôn, họ có thể đổi khác, biến đổi.
Như con bê, nếu không thấy bò mẹ có thể đổi khác,
biến đổi.

11) Cũng vậy, ở đây có một số tân Tỷ-kheo, xuất gia
không bao lâu, mới đến trong Pháp Luật này. Nếu họ
không thấy Thế Tôn, họ có thể đổi khác, biến đổi. Ví
như những hạt giống non, nếu không có nước, có thể
đổi khác, biến đổi.

12) Cũng vậy, ở đây có một số tân Tỷ-kheo, xuất gia không bao lâu, mới đến trong Pháp Luật này. Nếu họ không thấy Thế Tôn, họ có thể đổi khác, biến đổi.

13) Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy làm cho chúng Tỷ-
kheo hoan hỷ. Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy thuyết
giảng cho chúng Tỷ-kheo như trước đây chúng
Tỷ-kheo đã được Thế Tôn giúp đỡ, cũng vậy, nay
Thế Tôn hãy giúp đỡ cho chúng Tỷ-kheo!

14) Thế Tôn im lặng nhận lời.

15) Rồi Phạm thiên Sahampati, sau khi biết Thế Tôn đã nhận lời, đảnh lễ Thế Tôn, thân bên hữu hướng về Ngài rồi biến mất tại chỗ.

CHÁNH TƯ DUY                                      313

16) Rồi Thế Tôn, vào buổi chiều từ chỗ tịnh cư đứng
dậy, đi đến vườn Cây Bàng, sau khi đến, ngồi xuống
trên chỗ ngồi đã soạn sẵn. Sau khi ngồi, Thế Tôn
nghĩ rằng: "Ta hãy thị hiện thần thông một cách
khiến cho các vị Tỷ-kheo ấy đến Ta từng nhóm một
hay hai người, với tâm có tội lỗi".

17) Và các Tỷ-kheo ấy đến Thế Tôn, từng nhóm một hay hai người, với tâm có tội lỗi; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.

18) Thế Tôn nói với các Tỷ-kheo đang ngồi một bên:

- Này các Tỷ-kheo, đây là nghề sinh sống hèn hạ nhất, tức là nghề khất thực. Đây là một lời nguyền rủa trong đời, này các Tỷ-kheo, khi nói: "Ông, kẻ khất thực với bát trên bàn tay, Ông đi chỗ này, chỗ kia và đấy là nghề sinh sống". Này các Tỷ-kheo, điều mà các thiện gia nam tử chấp nhận là những vị sống vì lý tưởng mục đích, duyên với lý tưởng mục đích; không phải vì ma cưỡng ép, không phải vì trộm cướp cưỡng ép, không phải vì thiếu nợ, không phải vì sợ hãi, không phải vì không có nguồn sinh sống, mà với ý nghĩ: "Ta bị chìm đắm trong sanh, già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não; bị chìm đắm trong đau khổ, bị đoanh vây bởi đau khổ. Rất có thể, sự chấm dứt toàn bộ khổ uẩn này được tìm ra".

CHÁNH TƯ DUY                                      314

19) Và như vậy, này các Tỷ-kheo, là thiện gia nam
tử xuất gia. Vị ấy có tham dục đối với các dục vọng,
tham ái cuồng nhiệt, tâm tư sân hận, tư niệm ô nhiễm,
thất niệm, không tỉnh giác, không định tỉnh, tâm tán
loạn, các căn không chế ngự.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một que củi từ chỗ hỏa
táng, cả hai đầu đều cháy, ở giữa lại dính phân,
không được dùng làm củi trong làng, không được
dùng làm củi trong rừng. Dùng ví dụ ấy, Ta tả cho
các Ông con người ấy, đã mất cả nhà và tài sản, lại
không làm viên mãn mục đích của Sa-môn hạnh.

20) Này các Tỷ-kheo, có ba bất thiện tầm này: dục
tầm, sân tầm, hại tầm. Và này các Tỷ-kheo, ba bất
thiện tầm này được đoạn diệt không có dư tàn, đối
với vị nào tâm đã khéo an trú vào bốn Niệm xứ hay
tu tập vô tướng Thiền định.

21) Này các Tỷ-kheo, hãy khéo tu tập vô tướng
Thiền định. Này các Tỷ-kheo, vô tướng Thiền định
được tu tập, làm cho tăng thịnh, đưa đến quả lớn, lợi
ích lớn.

22) Này các Tỷ-kheo, có hai kiến này: hữu kiến, phi
hữu kiến. Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Đa văn Thánh
đệ tử suy nghĩ như sau: "Có cái gì ở trong đời, ta
chấp trước mà không có phạm tội?"

CHÁNH TƯ DUY                                       315

23) Và vị ấy biết: "Không có cái gì ở trong đời ta
chấp trước mà không có phạm tội". Nếu ta chấp
thủ sự chấp thủ sắc... thọ... tưởng... các hành... Nếu
ta chấp thủ sự chấp thủ thức, do duyên chấp thủ, hữu
trở thành của ta. Do duyên hữu, có sanh. Do sanh, có
già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Như vậy là sự tập khởi
của toàn bộ khổ uẩn này.

24) Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào, sắc là thường hay vô thường?

- Là vô thường, bạch Thế Tôn.

- Cái gì vô thường là khổ hay lạc?

- Là khổ, bạch Thế Tôn.

- Cái gì vô thường, khổ, chịu sự biến hoại, có hợp lý chăng nếu quán cái ấy là: "Cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi"?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

25-28) Thọ... Tưởng... Hành... Thức....

Thấy vậy, bậc Thánh đệ tử nhàm chán đối với sắc... đối với thọ... đối với tưởng... đối với các hành... nhàm chán đối với thức. Do nhàm chán, vị ấy ly tham. Do ly tham, vị ấy giải thoát. Trong sự giải

CHÁNH TƯ DUY                                         316

thoát, trí khởi lên: "Ta đã được giải thoát". Vị ấy biết
rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc
nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này
nữa".

CHÁNH TƯ DUY                                          317

46    Kinh SỢ HÃI TRONG TƯƠNG LAI 1 – Tăng II, 470

SỢ HÃI TRONG TƯƠNG LAI 1 – Tăng II, 470

1. - Này các Tỷ-kheo, do quán thấy năm sợ hãi
trong tương lai này, thật là vừa đủ để vị Tỷ-kheo
sống ở rừng không phóng dật, nhiệt tình, tinh tấn để
chứng đạt những gì chưa chứng đạt, để chứng đắc
những gì chưa chứng đắc, để chứng ngộ những gì
chưa chứng ngộ. Thế nào là năm?

2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống ở rừng
quán sát như sau: "Nay ta sống một mình trong rừng.
Khi ta sống một mình trong rừng, con rắn có thể cắn
ta, con bò cạp có thể cắn ta, con rít có thể cắn ta. Do
vậy, ta có thể mệnh chung. Như vậy là chướng ngại
cho ta. Vậy ta hãy cố gắng tinh tấn để chứng đạt
những gì chưa chứng đạt, để chứng đạt những gì
chưa chứng đắc, để chứng ngộ những gì chưa chứng
ngộ".

Này các Tỷ-kheo, do quán thấy sợ hãi thứ nhất này về tương lai, thật là vừa đủ để vị Tỷ-kheo sống ở trong rừng không phóng dật, nhiệt tâm, tinh tấn để chứng đạt những gì chưa chứng đạt, để chứng đắc

CHÁNH TƯ DUY                                         318

những gì chưa chứng đắc, để chứng ngộ những gì chưa chứng ngộ.

3. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống ở trong rừng quán sát như sau: "Nay ta sống một mình trong rừng. Khi ta sống một mình trong rừng, ta có thể vấp ngã và té xuống, cơm ta ăn có thể làm ta mắc bệnh khi ăn, hay mật có thể làm ta khuấy động, hay niêm dịch (đàm) có thể làm ta khuấy động, các gió như kiếm có thể làm ta khuấy động, do vậy ta có thể mệnh chung. Như vậy là chướng ngại cho ta. Vậy ta hãy hăng hái, cố gắng để chứng đạt những gì chưa chứng đạt, để chứng đắc những gì chưa chứng đắc, để chứng ngộ những gì chưa chứng ngộ".

Này các Tỷ-kheo, do quán thấy sợ hãi thứ hai này về
tương lai, thật là vừa đủ để vị Tỷ-kheo sống ở rừng
không phóng dật, nhiệt tâm, tinh tấn để chứng đạt
những gì chưa chứng đạt, để chứng đắc những gì
chứa chứng đắc, để chứng ngộ những gì chưa chứng
ngộ.

4. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống ở rừng quán sát như sau: "Nay ta sống một mình trong rừng. Sống một mình trong rừng, ta chung sống với các loài thú nguy hiểm, như sư tử, cọp, báo, gấu, dã can. Chúng có thể đoạt mạng sống của ta, có thể làm ta mệnh chung. Như vậy là một sự chướng ngại cho ta.

CHÁNH TƯ DUY                                       319

Vậy ta hãy hăng hái tinh cần để chứng đạt những gì chưa chứng đạt, để chứng đắc những gì chưa chứng đắc, để chứng ngộ những gì chưa chứng ngộ".

Này các Tỷ-kheo, do quán thấy sợ hãi thứ ba này về
tương lai, thật là vừa đủ để vị Tỷ-kheo sống ở rừng
không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, để chứng đạt
những gì chưa chứng đạt, để chứng đắc những gì
chưa chứng đắc, để chứng ngộ những gì chưa chứng
ngộ.

5. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống ở rừng
quán sát như sau: "Nay ta sống một mình trong rừng.
Trong khi ta sống một mình trong rừng, ta chung
sống với các loài ăn trộm, ăn cắp đã hành nghề.
Chúng có thể đoạt mạng sống của ta, chúng có thể
làm ta mạng chung và như vậy là một chướng ngại
cho ta. Vậy ta hãy hăng hái tinh tấn, để chứng đạt
những gì chưa chứng đạt, để chứng đắc những gì
chưa chứng đắc, để chứng ngộ những gì chưa chứng
ngộ".

Này các Tỷ-kheo, do quán thấy sợ hãi thứ tư này về
tương lai, thật là vừa đủ để vị Tỷ-kheo sống ở rừng
không phóng dật, nhiệt tâm, tinh tấn, để chứng đạt
những gì chưa chứng đạt, để chứng đắc những gì
chưa chứng đắc, để chứng ngộ những gì chưa chứng
ngộ.

CHÁNH TƯ DUY                                     320

6. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống ở rừng
quán sát như sau: "Nay ta sống một mình ở trong
rừng. Ở trong rừng có những loài phi nhân nguy
hiểm, chúng có thể đoạt mạng sống của ta làm ta
mệnh chung, như vậy là một chướng ngại cho ta. Vậy
ta hãy hăng hái tinh cần để chứng đạt những gì chưa
chứng đạt, chứng đắc những gì chưa chứng đắc,
chứng ngộ những gì chưa chứng ngộ".

Này các Tỷ-kheo, do quán thấy sợ hãi thứ năm này về tương lai, thật là vừa đủ để Tỷ-kheo sống ở rừng, chứng ngộ những gì chưa chứng ngộ.

Này các Tỷ-kheo, do quán thấy năm sợ hãi về tương
lai này, thật là vừa đủ để Tỷ-kheo sống ở rừng chứng
đạt những gì chưa chứng đạt, chứng đắc những gì
chưa chứng đắc, chứng ngộ những gì chưa chứng
ngộ.

CHÁNH TƯ DUY                                      321

47    Kinh SỢ HÃI TRONG TƯƠNG LAI 2 – Tăng II, 474

SỢ HÃI TRONG TƯƠNG LAI 2 – Tăng II, 473

1. - Này các Tỷ-kheo, do quán thấy năm sự sợ hãi
về tương lai này, thật là vừa đủ để Tỷ-kheo sống
không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, để chứng đạt
những gì chưa chứng đạt, chứng đắc những gì chưa
chứng đắc, chứng ngộ những gì chưa chứng ngộ. Thế
nào là năm?

2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo quán sát như
sau: "Nay ta còn trẻ, niên thiếu, còn thanh niên, tóc
đen nhánh, trong buổi thanh xuân, trong sơ kỳ tuổi
đời. Nhưng rồi đến thời già sẽ xúc chạm thân này.
Khi đã già yếu, và bị già chinh phục, thật không dễ
gì để tác ý đến giáo pháp của các Đức Phật, thật
không dễ gì để sống tại các trú xứ rừng núi cao
nguyên xa vắng. Trước khi trạng thái ấy đến với ta,
không đáng ưa, không đáng thích, không khả ý, ta
hãy hăng hái tinh cần trước khi thời ấy đến, để chứng
đạt những gì chưa chứng đạt, chứng đắc những gì
chưa chứng đắc, chứng ngộ những gì chưa chứng
ngộ. Và nếu thành tựu trạng thái ấy, có bị già, ta sẽ
sống được thoải mái".

CHÁNH TƯ DUY                                       322

Này các Tỷ-kheo, do quán thấy sợ hãi thứ nhất này
về tương lai, như vậy là vừa đủ để Tỷ-kheo sống
không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, để đạt đến... để
chứng ngộ những gì chưa chứng ngộ.

3. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo quán sát như sau: "Nay ta ít bệnh, ít não, sự tiêu hóa được điều hòa, không lạnh quá, không nóng quá, trung bình, hợp với tinh tấn, nhưng rồi đến thời bệnh sẽ xúc phạm thân này. Khi đã bị bệnh và bị bệnh chinh phục, thật không dễ gì tác ý đến giáo pháp của các Đức Phật, thật không dễ gì để sống tại các trú xứ rừng núi cao nguyên xa vắng. Trước khi trạng thái ấy đến với ta, không đáng ưa, không đáng thích, không khả ý, ta hãy hăng hái tinh cần trước khi thời ấy đến, để chứng đạt những gì chưa chứng đạt, chứng đắc những gì chưa chứng đắc, chứng ngộ những gì chưa chứng ngộ. Và nếu thành tựu trạng thái này, dầu có bị bệnh, ta sẽ sống được thoải mái".

Này các Tỷ-kheo, do quán thấy sợ hãi thứ hai này về
tương lai, như vậy là vừa đủ để vị Tỷ-kheo sống
không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, để đạt đến... để
chứng ngộ những gì chưa chứng ngộ.

4. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo quán sát như sau: "Nay không có đói kém, được mùa, đồ ăn khất thực dễ kiếm được, thật dễ dàng để nuôi sống bằng

CHÁNH TƯ DUY                                        323

khất thực nỗ lực. Nhưng rồi đến thời có nạn đói, mất
mùa, đồ ăn khất thực nỗ lực được, không dễ gì nuôi
sống bằng khất thực nỗ lực. Và những người bị nạn
đói sẽ dời đến chỗ nào được nhiều đồ ăn; tại đấy,
phải sống với quần chúng, phải sống với hỗn tạp. Khi
phải sống với quần chúng, phải sống với hỗn tạp,
thật không dễ gì để tác ý đến giáo pháp của các Đức
Phật, thật không dễ gì để sống tại các trú xứ rừng
núi cao nguyên xa vắng. Trước khi trạng thái ấy đến
với ta, không khả ý, ta hãy hăng hái tinh cần trước
khi thời ấy đến, để chứng đạt những gì chưa chứng
đạt... để chứng ngộ những gì chưa chứng ngộ. Và
nếu thành tựu trạng thái ấy, có bị đói kém, ta sẽ sống
được thoải mái".

Này các Tỷ-kheo, do quán thấy sợ hãi thứ ba này về
tương lai, như vậy là vừa đủ để vị Tỷ-kheo sống
không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, đạt đến... để
chứng ngộ những gì chưa chứng ngộ.

5. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo quán sát như sau: "Nay các loài Người sống với nhau thuận hòa, hoan hỷ với nhau, không cãi lộn nhau, hòa hợp như nước với sữa, sống nhìn nhau với cặp mắt ái kính. Nhưng rồi đến thời có sự sợ hãi về nạn cướp rừng, dân chúng trong nước leo lên xe để trốn tại chỗ nào có sự sợ hãi, dân chúng di động đến chỗ có sự an ổn.

CHÁNH TƯ DUY                                        324

Tại đấy, phải sống với quần chúng, phải sống với
hỗn tạp, thật không dễ với quần chúng, sống với hỗn
tạp, thật không dễ gì để tác ý đến giáo pháp của các
Đức Phật, thật không dễ gì để sống tại các trú xứ
rừng núi cao nguyên xa vắng. Trước khi trạng thái
ấy đến với ta, không đáng ưa, không đáng thích,
không khả ý, ta phải hăng hái tinh cần trước khi thời
ấy đến để chứng đạt những gì chưa chứng đạt... để
chứng ngộ những gì chưa chứng ngộ. Và nếu thành
tựu trạng thái ấy, có gặp sự sợ hãi, ta sẽ sống được
thoải mái".

Này các Tỷ-kheo, do quán thấy sợ hãi thứ tư này về
tương lai, như vậy là vừa đủ để Tỷ-kheo sống không
phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, để đạt đến... để chứng
ngộ những gì chưa chứng ngộ.

6. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo quán sát như sau: "Nay chúng Tăng hòa hợp, cùng nhau hoan hỷ, không tranh luận nhau, sống thoải mái cùng chung một lời dạy... nhưng rồi đến thời chúng Tăng chia rẽ. Khi chúng Tăng chia rẽ, thật không dễ gì để tác ý đến giáo pháp của các Đức Phật. Thật không dễ gì để sống tại các trú xứ rừng núi, cao nguyên xa vắng. Trước khi trạng thái ấy đến với ta, không đáng ưa, không đáng thích, không khả ý, ta hãy hăng hái tinh cần trước khi thời ấy đến, để chứng đạt những gì

CHÁNH TƯ DUY                                        325

chưa chứng đạt... để chứng ngộ những gì chưa chứng ngộ. Và nếu thành tựu trạng thái ấy, chúng Tăng có chia rẽ, ta sẽ sống được thoải mái".

Này các Tỷ-kheo, do quán thấy sợ hãi thứ năm này
về tương lai, như vậy là vừa đủ để vị Tỷ-kheo sống
không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, để đạt đến...
chứng ngộ những gì chưa chứng ngộ.

Này các Tỷ-kheo, do quán thấy năm sợ hãi này về
tương lai, thật là vừa đủ để vị Tỷ-kheo sống không
phóng, nhiệt tâm, tinh cần, để chứng đạt những gì
chưa chứng đạt, chứng đắc những gì chưa chứng đạt,
chứng ngộ những gì chưa chứng ngộ.

CHÁNH TƯ DUY                                     326

48    Kinh SỢ HÃI TRONG TƯƠNG LAI 3 – Tăng II, 479

SỢ HÃI TRONG TƯƠNG LAI 3 – Tăng II, 479

1. - Có năm sợ hãi về tương lai này, này các Tỷ-
kheo, nay chưa sanh khởi, nhưng sẽ sanh khởi trong
tương lai. Các Thầy cần phải hoàn toàn rõ biết chúng,
sau khi rõ biết, cần phải tinh tấn đoạn trừ chúng. Thế
nào là năm?

2. Này các Tỷ-kheo, sẽ có những vị Tỷ-kheo trong tương lai, thân không tu tập, giới không tu tập, tâm không tu tập, tuệ không tu tập. Do thân không tu tập, giới không tu tập, tâm không tu tập, tuệ không tu tập, nếu họ thọ đại giới cho các người khác, họ sẽ không có thể huấn luyện trong tăng thượng giới, trong tăng thượng tâm, trong tăng thượng tuệ. Các người ấy sẽ trở thành những người thân không tu tập, giới không tu tập, tâm không tu tập, tuệ không tu tập. Do thân không tu tập, giới không tu tập, tâm không tu tập, tuệ không tu tập, họ sẽ thọ đại giới cho các người khác, họ không có thể huấn luyện trong tăng thượng giới, trong tăng thượng tâm, trong tăng thượng tuệ. Các người ấy sẽ trở thành những người thân không tu tập, giới không tu tập, tâm không tu tập, tuệ không tu tập. Như vậy, này các Tỷ-kheo, do

CHÁNH TƯ DUY                                        327

Pháp ô nhiễm, nên Luật bị ô nhiễm; do Luật ô nhiễm, nên Pháp bị ô nhiễm.

Này các Tỷ-kheo, đây là sợ hãi thứ nhất về tương lai,
nay chưa sanh khởi, nhưng sẽ sanh khởi trong tương
lai; các Thầy cần phải hoàn toàn rõ biết chúng. Sau
khi hoàn toàn rõ biết, các Thầy cần phải tinh tấn để
đoạn trừ chúng.

3. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, các Tỷ-kheo trong
tương lai sẽ trở thành những người thân không tu tập,
giới không tu tập, tâm không tu tập, tuệ không tu tập,
họ làm y chỉ sư cho các người khác. Họ không có
thể huấn luyện trong tăng thượng giới, trong tăng
thượng tâm, trong tăng thượng tuệ. Những người ấy
sẽ trở thành những người thân không tu tập, giới
không tu tập, tâm không tu tập, tuệ không tu tập. Các
người ấy, do thân không tu tập, giới không tu tập,
tâm không tu tập, tuệ không tu tập, lại làm y chỉ sư
cho những người khác, họ không có thể huấn luyện
trong tăng thượng giới, trong tăng thượng tâm, trong
tăng thượng tuệ. Như vậy, này các Tỷ-kheo, do Pháp
ô nhiễm, nên Luật bị ô nhiễm. Do Luật ô nhiễm, nên
Pháp bị ô nhiễm.

Này các Tỷ-kheo, đây là sự sợ hãi thứ hai về tương lai, nay chưa sanh khởi, nhưng sẽ sanh khởi trong tương lai, các Thầy cần phải hoàn toàn rõ biết chúng.

CHÁNH TƯ DUY                                        328

Sau khi hoàn toàn rõ biết, các Thầy cần phải tinh tấn để đoạn trừ chúng.

4. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, các Tỷ-kheo trong
tương lai sẽ trở thành những người thân không tu tập,
giới không tu tập, tâm không tu tập, tuệ không tu tập.
Do thân không tu tập, giới không tu tập, tâm không
tu tập, tuệ không tu tập, khi họ thuyết về Thắng
pháp hay về Quảng thuyết (Trí giải luận), họ rơi
vào hắc pháp, không có thể giác ngộ rõ ràng. Này
các Tỷ-kheo, đây là do ô nhiễm Pháp, nên sanh ô
nhiễm Luật; do ô nhiễm Luật, nên sanh ô nhiễm
Pháp.

Này các Tỷ-kheo, đây là sợ hãi thứ ba về tương lai,
nay chưa sanh khởi, nhưng sẽ sanh khởi trong tương
lai, các Thầy cần phải hoàn toàn rõ biết chúng. Sau
khi hoàn toàn rõ biết, các Thầy cần phải tinh tấn để
đoạn tận chúng.

5. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, sẽ có những Tỷ-kheo trong tương lai thân không tu tập, giới không tu tập, tâm không tu tập, tuệ không tu tập. Do thân không tu tập, giới không tu tập, tâm không tu tập, tuệ không tu tập, đối với các kinh tạng do Như Lai tuyên thuyết, thâm sâu, ý nghĩa sâu kín, siêu thế, liên hệ đến không, khi các kinh ấy được thuyết giảng, họ không có nghe, họ không có lắng tai, họ không an

CHÁNH TƯ DUY                                        329

trú tâm liễu giải, họ không nghĩ rằng các kinh ấy cần phải học tập, cần phải học thuộc lòng. Còn những kinh điển do các thi sĩ làm, những bài thi, với những chữ văn hoa, với những câu văn hoa, thuộc ngoại điển do các đệ tử thuyết, trong khi các kinh ấy được thuyết giảng, họ sẽ lắng nghe, họ sẽ lóng tai, họ an trú tâm liễu giải. Các pháp ấy, họ sẽ nghĩ cần phải học tập, cần phải học thuộc lòng. Này các Tỷ-kheo, đây là do Pháp ô nhiễm, nên Luật ô nhiễm; do Luật ô nhiễm, nên Pháp ô nhiễm.

Này các Tỷ-kheo, đây là sợ hãi thứ tư về tương lai,
nay chưa sanh khởi, nhưng sẽ sanh khởi trong tương
lai, các Thầy cần phải hoàn toàn rõ biết chúng. Sau
khi hoàn toàn rõ biết, các Thầy cần phải tinh tấn để
đoạn tận sợ hãi ấy.

6. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, sẽ có những Tỷ-kheo trong tương lai thân không tu tập, giới không tu tập, tâm không tu tập, tuệ không tu tập. Do thân không tu tập, giới không tu tập, tâm không tu tập, tuệ không tu tập nên các trưởng lão Tỷ-kheo sẽ sống đầy đủ, biếng nhác dẫn đầu trong thối đọa, từ bỏ gánh nặng viễn ly, không có hăng hái tinh tấn để chứng đạt những gì chưa chứng đạt, để chứng đắc những gì chưa chứng đắc, để chứng ngộ những gì chưa chứng ngộ. Và quần chúng về sau sẽ đi theo tà kiến của họ.

CHÁNH TƯ DUY                                       330

Họ sẽ trở thành những người sống đầy đủ, biếng
nhác, dẫn đầu trong thối đọa, từ bỏ gánh nặng, viễn
ly, sẽ không hăng hái tinh tấn để chứng đạt những gì
chưa chứng đạt, để chứng đắc những gì chưa chứng
đắc, để chứng ngộ những gì chưa chứng ngộ. Như
vậy, này các Tỷ-kheo, do nhiễm ô về Pháp, đưa đến
nhiễm ô về Luật; do nhiễm ô về Luật, đưa đến nhiễm
ô về Pháp.

Này các Tỷ-kheo, đây là sợ hãi thứ năm về tương lai,
hiện nay chưa sanh khởi, nhưng sẽ sanh khởi trong
tương lai, các Thầy cần phải hoàn toàn rõ biết chúng.
Sau khi hoàn toàn rõ biết, cần phải tinh tấn để đoạn
tận sợ hãi ấy.

Này các Tỷ-kheo, năm sợ hãi về tương lai này, nay
chưa sanh khởi, nhưng sẽ sanh khởi trong tương lai.
Các Thầy cần phải hoàn toàn rõ biết chúng. Sau khi
hoàn toàn rõ biết, các Thầy cần phải tinh tấn để đoạn
tận sự sợ hãi ấy.

CHÁNH TƯ DUY                                       331

49    Kinh SỢ HÃI TRONG TƯƠNG LAI 4 – Tăng II, 484

SỢ HÃI TRONG TƯƠNG LAI 4 – Tăng II, 484

1. - Có năm sợ hãi về tương lai này, hiện chưa sanh
khởi, nhưng sẽ sanh khởi trong tương lai, các Thầy
cần phải hoàn toàn rõ biết chúng. Sau khi hoàn toàn
rõ biết, các Thầy cần phải tinh tấn để đoạn tận sợ hãi
ấy.

2. Này các Tỷ-kheo, các Tỷ-kheo trong tương lai sẽ tham muốn các y tốt đẹp. Do họ tham muốn các y tốt đẹp, họ sẽ từ bỏ các y nhặt nơi đống rác, họ sẽ từ bỏ các khu rừng, các vùng cao nguyên, các trú xứ xa vắng, họ sẽ đi đến các làng, thị trấn, kinh đô vua chúa và sống tại các chỗ ấy. Vì nhân y áo, họ sẽ rơi vào những hành vi tầm cầu không thích hợp.

Này các Tỷ-kheo, đây là sợ hãi thứ nhất về tương lai,
hiện nay chưa sanh khởi, nhưng sẽ sanh khởi trong
tương lai. Các Thầy cần phải hoàn toàn rõ biết chúng.
Sau khi hoàn toàn rõ biết, cần phải tinh tấn để đoạn
trừ sợ hãi ấy.

3. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, những Tỷ-kheo trong tương lai sẽ tham muốn các đồ ăn khất thực ngon

CHÁNH TƯ DUY                                        332

lành. Do họ tham muốn các đồ ăn khất thực ngon lành, họ sẽ từ bỏ nếp sống khất thực, từ bỏ các khu rừng, các vùng cao nguyên, các trú xứ xa vắng. Họ sẽ đi vào các làng, thị trấn, kinh đô của vua và sinh sống tại đấy, tìm cầu các món ăn thượng vị, như với đầu lưỡi. Do nhân đồ ăn khất thực, họ sẽ rơi vào nhiều hành động tầm cầu không thích hợp.

Này các Tỷ-kheo, đây là sợ hãi thứ hai về tương lai, hiện nay chưa sanh khởi, nhưng sẽ sanh khởi trong tương lai... để đoạn trừ sợ hãi ấy.

4. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, những Tỷ-kheo trong
tương lai sẽ tham muốn sàng tọa tốt đẹp. Do họ
tham muốn các sàng tọa tốt đẹp, họ sẽ từ bỏ nếp sống
dưới gốc cây, họ sẽ từ bỏ các khu rừng, các vùng cao
nguyên, các trú xứ xa vắng. Họ sẽ đi vào các làng,
thị trấn, kinh đô của vua và sinh sống tại đấy. Vì nhân
sàng tọa, họ sẽ rơi vào nhiều hành động tầm cầu
không thích hợp.

Này các Tỷ-kheo, đây là sợ hãi thứ ba về tương lai, hiện nay chưa sanh khởi, nhưng sẽ sanh khởi trong tương lai... để đoạn trừ sợ hãi ấy.

5. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, sẽ có những Tỷ-kheo trong tương lai sẽ sống liên hệ với Tỷ-kheo-ni, các chánh học nữ, các Sa-di-ni. Khi sống liên hệ với

CHÁNH TƯ DUY                                         333

Tỷ-kheo-ni, chánh học nữ, Sa-di-ni, này các Tỷ-
kheo, được chờ đợi là: Họ sẽ không thích thú sống
Phạm hạnh, hay họ sẽ rơi vào một trong những tội
lỗi ô nhiễm, sẽ từ bỏ học pháp và trở lui lại đời sống
thế tục.

Này các Tỷ-kheo, đây là sợ hãi thứ tư về tương lai, hiện nay chưa sanh khởi... để đoạn trừ sợ hãi ấy.

6. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, sẽ có những Tỷ-kheo
trong tương lai sống liên hệ với các người có hệ
lụy đến khu vườn, với các Sa-di. Khi sống liên hệ
với các người có hệ lụy đến khu vườn và với các Sa-
di, này các Tỷ-kheo, được chờ đợi là họ sẽ sống và
tận hưởng các vật liệu cất chứa, và họ sẽ làm các thô
tướng đối với đất đai và đối với các sản phẩm trồng
trọt.

Này các Tỷ-kheo, đây là sợ hãi thứ năm về tương lai,
hiện nay chưa sanh khởi, nhưng sẽ sanh khởi trong
tương lai. Các Thầy cần phải hoàn toàn rõ biết chúng.
Sau khi hoàn toàn rõ biết, các Thầy cần phải tinh tấn
để đoạn tận sự sợ hãi ấy.

Năm sự sợ hãi về tương lai này, này các Tỷ-kheo, hiện nay chưa sanh khởi, nhưng sẽ sanh khởi trong tương lai. Các Thầy cần phải hoàn toàn rõ biết chúng.

CHÁNH TƯ DUY                                        334

Sau khi hoàn toàn rõ biết, các Thầy cần phải tinh tấn để đoạn tận những sợ hãi ấy.

CHÁNH TƯ DUY                                       335

50    Kinh SỰ XUẤT LY CỦA BẬC THÁNH 1 – Tăng IV, 576

SỰ XUẤT LY CỦA BẬC THÁNH 1 – Tăng IV, 576

1. (Xem kinh 119, số 1, từ: Lúc bấy giờ... cho đến Thế Tôn nói như sau).

2. Ở đây, này Bà-la-môn, vị Thánh đệ tử suy xét như sau:

- "Sát sanh đưa đến ác dị thục trong đời này và
trong đời sau". Sau khi suy xét như vậy, vị ấy
từ bỏ sát sanh, ra khỏi sát sanh...
- "Lấy của không cho đưa đến ác dị thục... từ bỏ
lấy của không cho, ra khỏi lấy của không cho..
- Tà hạnh trong cái dục, đưa đến ác dị thục trong
đời này và trong đời sau... từ bỏ tà hạnh trong
các dục, ra khỏi tà hạnh trong các dục...
- Nói láo đưa đến ác dị thục... từ bỏ nói láo, ra
khỏi nói láo...
- Nói hai lưỡi đưa đến ác dị thục... từ bỏ nói hai
lưỡi, ra khỏi nói hai lưỡi...

CHÁNH TƯ DUY                                      336

- Nói ác khẩu đưa đến ác dị thục... từ bỏ nói ác
khẩu, ra khỏi nói ác khẩu...
- Nói lời phù phiếm đưa đến ác dị thục... từ bỏ
nói lời phù phiếm, ra khỏi nói lời phù phiếm...
- Tham dục đưa đến ác dị thục... từ bỏ tham dục,
ra khỏi tham dục...
- Sân đưa đến ác dị thục… từ bỏ sân, ra khỏi
sân…
- Tà kiến đưa đến ác dị thục trong đời này và
trong đời sau". Vị ấy sau khi suy xét như vậy,
từ bỏ tà kiến, ra khỏi tà kiến.

Như vậy, này Bà-la-môn, là sự xuất ly trong Luật của bậc Thánh.

3. Thưa Tôn giả, sai khác là sự xuất ly của các Bà-
la-môn, sai khác là sự xuất ly trong Luật của bậc
Thánh. Thưa Tôn giả Gotama, sự xuất ly của các Bà-
la-môn không đáng giá một phần mười sáu sự xuất
ly trong Luật của bậc Thánh. Thật vi diệu thay, Tôn
giả Gotama...! Xin Tôn giả Gotama bắt đầu từ nay
nhận con làm đệ tử cư sĩ. Từ này cho đến mạng
chung, con trọn đời quy ngưỡng.

SỰ XUẤT LY CỦA BẬC THÁNH 2 – 577tc4

CHÁNH TƯ DUY                                     337

1. Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng về sự xuất ly của bậc Thánh...

Thế Tôn nói như sau:

- Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sự xuất ly của bậc Thánh?

2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử suy xét
như sau: "Sát sanh đưa đến ác dị thục ngay trong hiện
tại và trong tương lai". Sau khi suy xét như vậy, vị
ấy từ bỏ sát sanh, ra khỏi sát sanh... Tà kiến đưa đến
ác dị thục ngay trong hiện tại và trong tương lai. Sau
khi suy xét như vậy, vị ấy từ bỏ tà kiến, ra khỏi tà
kiến.

Này các Tỷ-kheo, đây là sự xuất ly của bậc Thánh.

CHÁNH TƯ DUY                                        338

51      Kinh TRANH LUẬN – Tăng I, 500

TRANH LUẬN – Tăng I, 500

 Tại phương hướng nào, này các Tỷ-kheo, các Tỷ-
kheo sống cạnh tranh, luận tranh, đấu tranh, đả
thương nhau với binh khí miệng lưỡi, thật không
thoải mái cho ta, này các Tỷ-kheo, khi nghĩ đến
phương hướng ấy, còn nói gì đến chỗ ấy. Ở đây,
Ta đi đến kết luận như sau: "Thật vậy, các Tỷ-kheo
ấy đã từ bỏ ba pháp và đã làm quá nhiều ba
pháp".
Ba pháp họ đã từ bỏ là gì?
- Viễn ly tầm,
- Vô sân tầm,
- Bất hại tầm.
Ba pháp này họ đã từ bỏ.
Ba pháp gì họ đã làm quá nhiều?
- Dục tầm,
- Sân tầm,
- Hại tầm.
Ba pháp này họ đã làm quá nhiều.

CHÁNH TƯ DUY                                      339

Tại phương hướng nào, này các Tỷ-kheo, các Tỷ-
kheo sống cạnh tranh, luận tranh, đấu tranh, đả
thương nhau với binh khí miệng lưỡi, thật không
thoải mái cho ta, này các Tỷ-kheo, khi nghĩ đến
phương hướng ấy, còn nói gì đến chỗ ấy. Ở đây, Ta
đi đến kết luận như sau: "Thật vậy, các Tỷ-kheo ấy
đã từ bỏ ba pháp này và đã làm quá nhiều ba pháp
này".
 Tại phương hướng nào, này các Tỷ-kheo, các Tỷ-
kheo sống hòa hợp, hoan hỷ, không đấu tranh
nhau, như sữa và nước lẫn lộn, nhìn nhau với cặp
mắt ái kính, này các Tỷ-kheo, đi đến phương
hướng ấy thật thoải mái cho Ta, còn nói gì nghĩ
đến phương hướng ấy. Ở đây, Ta đi đến kết luận
như sau: "Thật vậy, các Tỷ-kheo ấy đã từ bỏ ba
pháp này và đã làm quá nhiều ba pháp này".
Ba pháp họ đã từ bỏ là gì?
 Dục tầm,
 Sân tầm,
 Hại tầm.
Ba pháp này họ đã từ bỏ.
Ba pháp gì họ đã làm quá nhiều?
 Viễn ly tầm,
 Vô sân tầm,

CHÁNH TƯ DUY                                     340

 Bất hại tầm.
Tại phương hướng nào, này các Tỷ-kheo, các Tỷ-
kheo sống hòa hợp, hoan hỷ, không đấu tranh nhau,
như sữa và nước lẫn lộn, nhìn nhau với cặp mắt ái
kính, này các Tỷ-kheo, đi đến phương hướng ấy thật
thoải mái cho Ta, còn nói gì nghĩ đến phương hướng
ấy. Ở đây, Ta đi đến kết luận như sau: "Thật vậy, các
Tỷ-kheo ấy đã từ bỏ ba pháp này và đã làm quá nhiều
ba pháp này".

CHÁNH TƯ DUY                                       341

52    Kinh TRÁNH NÉ – Tăng I, 626

TRÁNH NÉ – Tăng I, 626

1. - Tỷ-kheo trừ khử sự thật cá nhân, đã từ bỏ hoàn toàn các tầm cầu hay thân hành được khinh an, vị ấy được gọi là vị độc hành.

Và này các Tỷ-kheo thế nào là Tỷ-kheo đã trừ khử sự thật cá nhân?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với các sự thật cá
nhân phổ thông của các Sa-môn, Bà-la-môn nói
chung, ví như thế giới là thường còn, hay thế giới
là không thường còn, hay thế giới là có giới hạn,
hay thế giới là không giới hạn, sinh mạng và thân
này là một, hay sinh mạng và thân này là khác,
Như Lai sau khi chết có tồn tại, hay Như Lai sau
khi chết không tồn tại, hay Như Lai sau khi chết
có tồn tại và không tồn tại, hay Như Lai sau khi
chết không có tồn tại và không không tồn tại. Tỷ-
kheo đối với tất cả các sự thật cá nhân ấy đã trừ
khử, đã xả bỏ, đã nhổ ra, đã giải thoát, đã đoạn
tận, đã từ bỏ. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-
kheo trừ khử sự thật cá nhân.

CHÁNH TƯ DUY                                      342

2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo đã từ bỏ hoàn toàn các tầm cầu?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo, dục tầm
cầu được đoạn tận, hữu tầm cầu được đoạn tận,
Phạm hạnh tầm cầu được khinh an. Như vậy, này
các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo đã từ bổ hoàn toàn các
tầm cầu.

3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo thân hành được khinh an?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo xả lạc, xả khổ,
chấm dứt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng đạt và an
trú Thiền thứ tư, không khổ, không lạc, xả niệm
thanh tịnh. Như vậy này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo
thân hành được khinh an.

4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo độc cư?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo ngã mạn
được đoạn tận, được cắt đứt từ gốc rễ, được làm
như thân cây ta-la, được khiến cho không thể hiện
hữu, khiến cho không thể sanh khởi trong tương
lai.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo độc cư, Tỷ- kheo trừ khử sự thật cá nhân, này các Tỷ-kheo, đã từ

CHÁNH TƯ DUY                                      343

bỏ hoàn toàn các tầm cầu, hay thân hành được khinh an, vị ấy được gọi là vị độc hành.

5. Dục và hữu tầm cầu,
Cùng Phạm hạnh tầm cầu,
Chấp thủ sự thật này,
Chỗ kiến xứ chất chứa,
Ai không thích mọi tham,
Giải thoát được ái diệt,
Các tầm cầu từ bỏ,
Kiến xứ được nhổ lên,
Tỷ kheo ấy an tịnh,
Thật chánh niệm khinh an,
Không bị ai chiến bại,
Minh kiến được kiêu mạn,
Vị ấy được danh xưng,
Bậc Giác ngộ độc cư.

CHÁNH TƯ DUY                                    344

53      Kinh TĂNG THƯỢNG – Tăng I, 263

TĂNG THƯỢNG – Tăng I, 263
1-4
1. - Này các Tỷ-kheo, có ba tăng thượng này. Thế
nào là ba?
- Ngã tăng thượng,
- Thế giới tăng thượng,
- Pháp tăng thượng.
2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là ngã tăng thượng?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo đi đến ngôi
rừng, hay đi đến gốc cây, hay đi đến ngôi nhà
trống, quán sát như sau: "Không phải vì y áo,
ta xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình.
Không phải vì món ăn khất thực, không phải vì
sàng tọa, không phải vì nhân có mặt hay không
có mặt ở đây mà ta xuất gia, từ bỏ gia đình,
sống không gia đình, (nhưng với ý nghĩ như
sau): "Nay ta bị rơi vào sanh, già, chết, sầu, bi,
khổ, ưu, não, rơi vào khổ, bị khổ chi phối. Có
thể do làm như vậy, sự đoạn tận tất cả các khổ
uẩn này được hiện khởi lên (cho ta).
- Và ta đã xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không
gia đình, sau khi đã đoạn tận tất cả các dục

CHÁNH TƯ DUY                                        345

vọng như vậy, lại còn đeo đuổi các dục vọng
như kia hay còn ác tệ hơn. Như vậy, thật không
xứng đáng cho ta".
- Vị ấy lại quán sát như sau: "Thắng tấn là tinh
tấn của ta, không có thụ động; an trú là niệm
của ta, không có thất niệm; khinh an là thân
của ta, không có dao động; định tĩnh là tâm của
ta, được nhứt tâm".
- Vị ấy làm cho tăng thượng tự ngã, từ bỏ bất
thiện, tu tập thiện, từ bỏ có tội, tu tập không tội,
gìn giữ cho tự ngã được thanh tịnh. Này các
Tỷ-kheo, đây gọi là tự ngã tăng thượng.
3. Như thế nào, này các Tỷ-kheo, là thế giới tăng
thượng?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo đi đến ngôi
rừng, hay đi đến gốc cây, hay đi đến ngôi nhà
trống, quán sát như sau: "Không phải vì y áo,
ta xuất gia từ bỏ gia đình...
- Và ta đã xuất gia như vậy, lại có thể suy nghĩ
về dục tầm, hay có thể suy nghĩ về sân tầm, hay
có thể suy nghĩ về hại tầm. To lớn là đại chúng
này sống ở trong đời. Trong đại chúng sống ở
đời, có các vị Sa-môn, Bà-la-môn có thần
thông, có thiên nhãn, có tha tâm thông. Các vị
này có thể thấy từ xa, tuy ở gần, nhưng không
thể thấy chúng được, và chúng có thể biết tâm

CHÁNH TƯ DUY                                           346

ta với tâm của chúng. Chúng biết về ta như
sau: "Hãy xem thiện nam tử này, tuy vì lòng tin
xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình,
nhưng sống xen lẫn với các pháp ác, bất thiện".
- Lại có các chư Thiên có thần thông, có thiên
nhãn, có tha tâm thông. Các vị này có thể thấy
từ xa, tuy ở gần nhưng không thể thấy chúng
được, và chúng có thể biết tâm ta với tâm của
chúng. Các vị ấy có thể biết về ta như sau:
"Các Tôn giả, hãy xem thiện nam tử này, tuy vì
lòng tin xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không
gia đình, nhưng sống xen lẫn với các pháp ác
và bất thiện"
- Vị ấy lại quán sát như sau: "Thắng tấn là tinh
tấn của ta, không có thụ động; an trú là niệm
của ta, không có thất niệm; khinh an là thân
của ta, không có dao động; định tĩnh là tâm của
ta, được nhứt tâm".
- Vị ấy làm cho tăng thượng thế giới, từ bỏ bất
thiện, tu tập thiện, từ bỏ có tội, tu tập không có
tội, giữ gìn cho tự ngã được thanh tịnh". Này
các Tỷ-kheo, đây gọi là thế giới tăng thượng.
4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là pháp tăng thượng?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo đi đến ngôi
rừng, hay đi đến gốc cây, hay đi đến ngôi nhà

CHÁNH TƯ DUY                                          347

trống, quán sát như sau: "Không phải vì y áo,
ta xuất gia từ bỏ gia đình...
- Pháp được Thế Tôn khéo thuyết, thiết thực hiện
tại, có kết quả ngay tức thời, đến để mà thấy,
có khả năng hướng thượng, được người có trí
có thể tự mình tự giác hiểu. Nay ta có những
người đồng Phạm hạnh, chúng sống biết và
thấy. Ta đã được xuất gia trong pháp và Luật
khéo giảng như vậy, không lẽ ta lại có thể sống
biếng nhác, phóng dật. Như vậy, thật không
xứng đáng cho ta".
- Vị ấy lại quán sát như sau: "Thắng tấn là tinh
tấn của ta, không có thụ động; an trú là niệm
của ta, không có thất niệm; khinh an là thân
của ta, không có dao động; định tĩnh là tâm của
ta, được nhứt tâm".
- Vị ấy làm cho tăng thượng pháp, từ bỏ bất
thiện, tu tập thiện, từ bỏ có tội, tu tập không có
tội, giữ gìn cho tự ngã được thanh tịnh". Này
các Tỷ-kheo, đây gọi là pháp tăng thượng.
Này các Tỷ-kheo, có ba pháp tăng thượng này.
4.Trên đời không giấu được,
Ác nghiệp tự mình làm,
Ngã của ngươi, ta biết,
Là thật hay là giả.
Ngươi thật khinh thiện ngã

CHÁNH TƯ DUY                                         348

Mặt giáp mặt chứng kiến.
Muốn che giấu tự ngã,
Điều ác tự ngã làm.
Chư Thiên và Như Lai,
Thấy rõ ở trong đời,
Sở hành của kẻ ngu,
Làm các hạnh tà vạy.

Vậy vị ngã tăng thượng,
Sở hành phải chánh niệm
Vị thế giới tăng thượng,
Hãy khôn khéo, Thiền tịnh.
Với vị pháp tăng thượng,
Hãy sống theo tùy pháp.

Đại sĩ không thối thất,
Tinh cần theo chân lý.
Nhiếp phục được ma quân,
Chiến thắng được tử thần,
Với tinh cần tinh tấn
Sanh đã được đoạn tận.
Bậc đạo sĩ như vậy,
Hiểu thế gian diệu trí,
Đối với tất cả pháp
Không có gì xúc chạm.

CHÁNH TƯ DUY                        349

CHÁNH TƯ DUY   350

54      Kinh TẠI KUSINÀRA – Tăng I, 498

TẠI KUSINÀRA – Tăng I, 498

Một thời Thế Tôn ở Kusinàra, tại khóm rừng
Baliharana. Tại đấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:
- Này các Tỷ-kheo.
- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.
Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn, Thế Tôn nói như
sau:
 Ở đây, này các Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo sống dựa
vào một làng hay một thị trấn. Rồi người gia chủ
hay con người gia chủ đi đến vị ấy mời mai lại
dùng cơm. Nếu muốn, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
nhận lời. Sau khi đêm ấy đã mãn, Tỷ-kheo ấy vào
buổi sáng, đắp y, cầm y bát và đi đến trú xứ người
gia chủ hay con người gia chủ. Sau khi đến, vị ấy
ngồi xuống trên chỗ đã soạn sẵn. Rồi người gia
chủ hay con người gia chủ tự tay đứng mời và làm
cho thỏa mãn Tỷ-kheo ấy với các món ăn thượng
vị loại cứng và loại mềm.
- Vị ấy suy nghĩ: "Thật tốt lành thay, người gia
chủ hay con người gia chủ này tự tay đứng mời
và làm thỏa mãn ta với các món ăn thượng vị,
loại cứng và loại mềm! ". Rồi vị ấy suy nghĩ

CHÁNH TƯ DUY                                       351

như sau: "Mong rằng người gia chủ hay con
người gia chủ này trong tương lai, tự tay đứng
mời và làm thỏa mãn ta với các món ăn thượng
vị, loại cứng và loại mềm!". Vị ấy thọ hưởng
món ăn khất thực ấy, tham dính say đắm, đam
trước, không thấy sự nguy hại, không thấy
được sự xuất ly. Vị ấy ở đây khởi lên suy tầm
về dục, khởi lên sự suy tầm về sân, khởi lên sự
suy tầm về hại.
- Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng bố thí cho Tỷ-
kheo như vậy không có quả lớn. Vì cớ sao?
Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống phóng dật.
 Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo sống
dựa vào một làng hay một thị trấn. Rồi người gia
chủ hay con người gia chủ đi đến vị ấy mời mai
lại dùng cơm. Nếu muốn, này các Tỷ-kheo, Tỷ-
kheo nhận lời. Sau khi đêm ấy đã mãn, Tỷ-kheo
ấy vào buổi sáng, đắp y, cầm y bát và đi đến trú
xứ người gia chủ hay con người gia chủ. Sau khi
đến, vị ấy ngồi xuống trên chỗ đã soạn sẵn. Rồi
người gia chủ hay con người gia chủ tự tay đứng
mời và làm cho thỏa mãn Tỷ-kheo ấy với các món
ăn thượng vị loại cứng và loại mềm.
- Vị ấy không có suy nghĩ: "Thật tốt lành thay,
người gia chủ hay con người gia chủ này tự tay
đứng mời và làm thỏa mãn ta với các món ăn

CHÁNH TƯ DUY                                      352

thượng vị, loại cứng và loại mềm! ". Rồi vị ấy
không suy nghĩ như sau: "Mong rằng người gia
chủ hay con người gia chủ này trong tương lai,
tự tay đứng mời và làm thỏa mãn ta với các
món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm!". Vị
ấy thọ hưởng món ăn khất thực ấy, không tham
dính, không say đắm, không đam trước, thấy
được sự nguy hại, thấy được sự xuất ly. Vị ấy ở
đây khởi lên suy tầm về viễn ly, khởi lên sự suy
tầm về vô sân, khởi lên sự suy tầm về vô hại.
- Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng bố thí cho Tỷ-
kheo như vậy có quả lớn. Vì cớ sao? Này các
Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống không phóng dật.

CHÁNH TƯ DUY                                     353

55    Kinh VỊ BÀLAMÔN – Tăng I, 280

VỊ BÀLAMÔN – Tăng I, 280
Rồi một Bà-la-môn đi đến Thế Tôn, sau khi đến, nói
lên với Thế Tôn những lời chào đón hỏi thăm …
Ngồi xuống một bên, Bà-la-môn ấy bạch Thế Tôn:
- Pháp là thiết thực hiện tại, thưa Tôn giả Gotama,
được nói đến như vậy. Cho đến như thế nào, thưa
Tôn giả Gotama, pháp là thiết thực hiện tại,
không có thời gian, đến để mà thấy, có khả năng
hướng thượng, được người trí tự mình giác hiểu?
 Bị tham ái làm say đắm, bị chinh phục, tâm
bị xâm chiếm, nên suy nghĩ điều hại mình, suy
nghĩ điều hại người, suy nghĩ điều hại cả hai,
cảm thọ tâm khổ, tâm ưu. Tham ái được đoạn
trừ, thời không nghĩ đến tự hại, không nghĩ đến
hại người, không nghĩ đến hại cả hai, không
cảm thọ tâm khổ, tâm ưu. Như vậy, này Bà-la-
môn, pháp là thiết thực hiện tại, không có thời
gian, đến để mà thấy, có khả năng hướng
thượng, được người trí tự mình giác hiểu.
 Bị sân làm uế nhiễm, bị chinh phục, tâm bị
xâm chiếm, nên suy nghĩ điều hại mình, … tâm
khổ, tâm ưu. Sân được đoạn trừ, thời không
nghĩ đến tự hại, không nghĩ đến hại người,

CHÁNH TƯ DUY                                     354

không nghĩ đến hại cả hai, không cảm thọ tâm
khổ, tâm ưu. Như vậy, này Bà-la-môn, pháp là
thiết thực hiện tại, không có thời gian, đến để
mà thấy, có khả năng hướng thượng, được
người trí tự mình giác hiểu.
 Bị si làm cho mê mờ, bị chinh phục, tâm bị
xâm chiếm, nên suy nghĩ điều hại mình, … tâm
khổ, tâm ưu. Si được đoạn trừ, thời không nghĩ
đến tự hại, không nghĩ đến hại người, không
nghĩ đến hại cả hai, không cảm thọ tâm khổ,
tâm ưu. Như vậy, này Bà-la-môn, pháp là thiết
thực hiện tại, không có thời gian, đến để mà
thấy, có khả năng hướng thượng, được người
trí tự mình giác hiểu.
- Thật vi diệu thay, thưa Tôn giả Gotama! Xin Tôn
giả Gotama nhận con làm đệ tử cư sĩ, từ nay cho đến
mạng chung, con xin trọn đời quy ngưỡng.

BÀLAMÔN CƯ SĨ – Tăng I, 281
Rồi một Bà-la-môn du sĩ đi đến; Thế Tôn, sau khi
đến, … Ngồi xuống một bên, Bà-la-môn du sĩ bạch
Thế Tôn:
 Pháp là thiết thực hiện tại, thưa Tôn giả Gotama,
được nói đến như vậy. Cho đến như thế nào, thưa
Tôn giả Gotama, pháp là thiết thực hiện tại,

CHÁNH TƯ DUY                                      355

không có thời gian, đến để mà thấy, có khả năng
hướng thượng, được người trí tự mình giác hiểu?
 Bị tham ái làm say đắm, bị chinh phục, tâm bị
xâm chiếm, nên suy nghĩ điều hại mình, suy
nghĩ điều hại người, suy nghĩ điều hại cả hai,
cảm thọ tâm khổ, tâm ưu. Tham ái được đoạn
trừ, thời không nghĩ đến tự hại, không nghĩ đến
hại người, không nghĩ đến hại cả hai, không
cảm thọ tâm khổ, tâm ưu.
 Bị tham ái làm say đắm, bị chinh phục, tâm bị
xâm chiếm, vị ấy làm ác hạnh về thân…ác
hạnh về lời nói, ác hạnh về ý. Tham ái được
đoạn trừ, vị ấy không làm ác hạnh về thân …
ác hạnh về lời nói…, ác hạnh về ý.
 Bị tham ái làm say đắm, bị chinh phục, tâm bị
xâm chiếm, vị ấy không như thật rõ biết lợi ích
của mình, không như thật rõ biết lợi ích của
người, không như thật rõ biết lợi ích của cả hai.
Tham ái được đoạn trừ, vị ấy như thật rõ biết
lợi ích của mình, như thật rõ biết lợi ích của
người, như thật rõ biết lợi ích của cả hai
Như vậy, này Bà-la-môn, pháp là thiết thực hiện tại,
không có thời gian, đến để mà thấy, có khả năng
hướng thượng, được người trí tự mình giác hiểu.
 Bị sân làm uế nhiễm, …

CHÁNH TƯ DUY                                        356

 Bị si làm mê mờ, bị chinh phục, tâm bị xâm
chiếm, nên suy nghĩ đến hại mình … nên suy
nghĩ đến hại cả hai, cảm thọ tâm khổ, tâm ưu.
Si được đoạn trừ, thời không nghĩ đến tự hại …
không cảm thọ tâm khổ, tâm ưu.
 Bị si làm cho mê mờ, bị chinh phục, tâm bị xâm
chiếm, nên làm ác hạnh về thân, ác hạnh về lời
nói, ác hạnh về ý. Si được đoạn trừ, thời không
làm ác hạnh về thân, ác hạnh về lời nói, ác
hạnh về ý.
 Bị si làm cho mê mờ, bị chinh phục, tâm bị xâm
chiếm, nên không như thật rõ biết lợi ích của
mình, không như thật rõ biết lợi ích của người,
không như thật rõ biết lợi ích của cả hai. Si
được đoạn trừ, thời như thật rõ biết lợi ích của
mình, như thật rõ biết lợi ích của người, như
thật rõ biết lợi ích của cả hai.
Như vậy, này Bà-la-môn, pháp là thiết thực hiện tại,
không có thời gian, đến để mà thấy, có khả năng
hướng thượng, được người trí tự mình giác hiểu.

NIẾT BÀN – Tăng I, 283

Rồi Bà-la-môn Jànussoni đi đến Thế Tôn … Ngồi xuống một bên, Bà-la-môn Jànussoni bạch Thế Tôn:

CHÁNH TƯ DUY                                       357

- Thiết thực hiện tại là Niết bàn, thưa Tôn giả
Gotama, được nói đến như vậy. Cho đến như thế
nào, thưa Tôn giả Gotama, Niết bàn là thiết thực
hiện tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có
khả năng hướng thượng, được người trí tự mình
giác hiểu?
 Bị tham ái làm say đắm, bị chinh phục, tâm bị
xâm chiếm, nên suy nghĩ điều hại mình, suy
nghĩ điều hại người, suy nghĩ điều hại cả hai,
cảm thọ tâm khổ, tâm ưu. Tham ái được đoạn
trừ, thời không nghĩ đến tự hại mình, không
nghĩ đến hại người, không nghĩ đến hại cả hai,
không cảm thọ tâm khổ, tâm ưu. Như vậy, này
Bà-la-môn, Niết bàn là thiết thực hiện tại,
không có thời gian, đến để mà thấy, có khả
năng hướng thượng, được người trí tự mình
giác hiểu.
 Bị sân làm uế nhiễm, …
 Bị si làm mê mờ, bị chinh phục, tâm bị xâm
chiếm, nên suy nghĩ đến hại mình … nên suy
nghĩ đến hại cả hai, cảm thọ tâm khổ, tâm ưu.
Si được đoạn trừ, thời không nghĩ đến tự hại …
không cảm thọ tâm khổ, tâm ưu.
Như vậy, này Bà-la-môn, Niết bàn là thiết thực hiện
tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có khả năng
hướng thượng, được người trí tự mình giác hiểu.

CHÁNH TƯ DUY                                       358

Khi vị ấy, cảm thọ tham ái được đoạn tận, không có
dư tàn, cảm thọ sân được đoạn tận, không có dư tàn,
cảm thọ si được đoạn tận, không có dư tàn. Như vậy,
này Bà-la-môn, Niết bàn là thiết thực hiện tại,
không có thời gian, … được người trí tự mình giác
hiểu.
- Thật vi diệu thay, thưa Tôn giả Gotama...... Mong
Tôn giả Gotama nhận con làm đệ tử cư sĩ, từ nay cho
đến mạng chung, con xin trọn đời quy ngưỡng.

CHÁNH TƯ DUY                                     359

56     Muốn buộc tội người cần phải... - KINH PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567

KINH PHÚNG TỤNG – Bài kinh số 33 – Trường II, 567 (Trích đoạn)

3.   Này các Hiền giả, năm pháp nội tâm một vị Tỷ kheo cần phải có nếu muốn chỉ trích một vị khác:

- "Tôi nói đúng thời, không phải phi thời.

- Tôi nói đúng sự thật, không sai sự thật.

- Tôi nói một cách từ tốn, không nói lời ác khẩu.

- Tôi nói lời có lợi ích, không nói lời không có lợi ích.

- Tôi nói lời có lòng từ, không phải lời sân hận".

 Này các Hiền giả, như vậy là năm pháp

CHÁNH TƯ DUY                                          360

nội tâm một vị Tỷ kheo cần phải có, nếu muốn chỉ trích một vị khác.

CHÁNH TƯ DUY                                 361

57    Nguyên nhân Tà tư duy sanh khởi - Kinh DO THAM SÂN SI – Tăng IV, 583

DO THAM SÂN SI – Tăng IV, 583

1. Này các Tỷ-kheo,

- Ta nói sát sanh có ba: do nhân tham, do nhân sân,
do nhân si.
- Ta nói lấy của không cho có ba: do nhân tham, do
nhân sân, do nhân si.
- Ta nói tà hạnh trong các dục có ba: do nhân tham,
do nhân sân, do nhân si.
- Ta nói, nói láo có ba: do nhân tham, do nhân sân,
do nhân si.
- Ta nói, nói hai lưỡi có ba: do nhân tham, do nhân
sân, do nhân si.
- Ta nói, nói lời độc ác có ba: do nhân tham, do
nhân sân, do nhân si.
- Ta nói, nói lời phù phiếm có ba: do nhân tham, do
nhân sân, do nhân si.
- Ta nói, tham dục có ba: do nhân tham, do nhân
sân, do nhân si.
- Ta nói, sân có ba: do nhân tham, do nhân sân, do
nhân si.

CHÁNH TƯ DUY                                     362

- Ta nói, tà kiến có ba: do nhân tham, do nhân sân, do nhân si.

2. Như vậy, này các Tỷ-kheo,

- Tham là nhân duyên cho nghiệp sanh khởi,
- Sân là nhân duyên cho nghiệp sanh khởi,
- Si là nhân duyên cho nghiệp sanh khởi,
- Do tham đoạn diệt, là nhân duyên cho nghiệp
đoạn diệt,
- Do sân đoạn diệt, là nhân duyên cho nghiệp
đoạn diệt,
- Do si đoạn diệt, là nhân duyên cho nghiệp đoạn
diệt.

CHÁNH TƯ DUY                                     363

58    Nguyên nhân khởi lên Tà tư duy và
Chánh    tư    duy     -    KINH
SAMANAMANDIKA – 78 Trung II,
437

KINH SAMANAMANDIKA – Bài kinh số 78 – Trung II, 437

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Savatthi (Xá-vệ),
Jetavana (Kỳ Viên), tại tinh xá Anathapindika (Cấp
Cô Độc). Lúc bấy giờ du sĩ Uggahamana, con của
Samanamandika, trú ở tinh xá của Mallika tại
Ekasalaka, có hàng cây tinduka bao quanh, được xây
dựng để tranh luận cùng với đại chúng du sĩ khoảng
ba trăm vị.

Rồi thợ mộc Pancakanga vào buổi sáng sớm, đi ra khỏi Savatthi để yết kiến Thế Tôn. Thợ mộc Pancakanga suy nghĩ: "Nay không phải thời để yết kiến Thế Tôn, Thế Tôn đang an tịnh Thiền tọa; cũng không phải thời để yết kiến các vị Tỷ-kheo đang tu dưỡng tâm ý, các vị Tỷ-kheo đang an tịnh Thiền tọa.

CHÁNH TƯ DUY                                     364

Ta hãy đi đến tinh xá của Mallika, tại Ekasalaka, có
hàng cây tinduka bao quanh, được xây dựng để tranh
luận, đi đến du sĩ Uggahamana con của
Samanamandika". Rồi thợ mộc Pancakanga đi đến
tinh xá của Mallika, tại Ekasalaka, có hàng cây
tinduka bao quanh, được xây dựng để tranh luận.

Lúc bấy giờ du sĩ Uggahamana, con của
Samanamandika đang ngồi với đại chúng du sĩ, đang
lớn tiếng, cao tiếng, to tiếng, bàn luận nhiều vấn đề
phù phiếm như vương luận, tặc luận, đại thần luận,
binh luận, bố uý luận, chiến đấu luận, thực luận, ẩm
luận, y luận, sàng luận, hoa man luận, hương liệu
luận, thân tộc luận, xa thừa luận, thôn luận, trấn luận,
thị luận, quốc độ luận, phụ nữ luận, anh hùng luận,
câu chuyện bên lề đường, câu chuyện tại chỗ lấy
nước, câu chuyện về người đã chết, tạp thoại luận,
thế giới luận, hải dương luận, hiện hữu vô biện hữu
luận. Du sĩ Uggahamana, con của Samanamandika
thấy thợ mộc Pancakanga từ xa đi đến, thấy vậy liền
khuyến cáo chúng của mình:

– Các Tôn giả hãy nhỏ tiếng! Các Tôn giả hãy
lặng tiếng! Nay thợ mộc Pancakanga, đệ tử của Sa-
môn Gotama đang đến. Khi nào các đệ tử gia chủ
mặc áo trắng của Sa-môn Gotama trú ở Savatthi, thời
thợ mộc Pancakanga là một trong những vị ấy. Các

CHÁNH TƯ DUY                                          365

vị Tôn giả ấy ưa mến an tịnh, được tu tập về an tịnh, tán thán an tịnh, nếu biết chúng này an tịnh, có thể ghé tại đây.

Rồi các du sĩ ấy đều im lặng. Thợ mộc
Pancakanga đi đến du sĩ Uggahamana, con của
Samanamandika; sau khi đến, nói lên những lời chào
đón hỏi thăm với du sĩ Uggahamana, con của
Samanamandika; sau khi nói lên những lời chào đón
hỏi thăm thân hữu, liền ngồi xuống một bên. Du sĩ
Uggahamana nói với thợ mộc Pancakanga đang ngồi
một bên:

– Này Thợ mộc, ta chủ trương rằng một người
thành tựu bốn pháp, người ấy sẽ được thiện cụ túc,
thiện tối thắng, là bậc Sa-môn thành đạt tối thượng,
vô năng thắng. Thế nào là bốn? Ở đây, này Thợ mộc,
không làm ác nghiệp về thân, không nói lời ác, không
tư duy ác tư duy, không sinh sống (bằng) nếp sống
ác. Này Thợ mộc, ta chủ trương rằng một người nào
thành tựu bốn pháp này, người ấy sẽ được thiện cụ
túc, thiện tối thắng, là Sa-môn thành đạt tối thượng,
vô năng thắng.

Rồi thợ mộc Pancakanga không hoan hỷ, không kích bác lời nói của du sĩ Uggahamana, con của Samanamandika; không hoan hỷ, không kích bác, từ

CHÁNH TƯ DUY                                       366

chỗ ngồi đứng dậy ra đi, với ý nghĩ: "Từ Thế Tôn, ta
sẽ biết ý nghĩa lời nói này". Rồi thợ mộc Pancakanga
đến chỗ Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn rồi
ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, thợ mộc
Pancakanga thưa lại với Thế Tôn tất cả câu chuyện
giữa mình với du sĩ Uggahamana, con của
Samanamandika. Khi nghe nói vậy, Thế Tôn nói với
thợ mộc Pancakanga:

– Nếu sự tình là như vậy thời một đứa con nít
còn bé nhỏ, vô trí, nằm ngửa sẽ được thiện cụ túc,
thiện tối thắng, là bậc Sa-môn, thành đạt tối thượng,
là bậc vô năng thắng đúng như lời du sĩ
Uggahamana, con của Samanamandika.

 Này Thợ mộc, đối với đứa con nít nhỏ bé, vô
trí, nằm ngửa, không có nghĩ: "Đây là thân", từ
đâu nó có thể làm ác nghiệp về thân, trừ ra chỉ
biết quơ tay quơ chân?
 Này Thợ mộc, đối với đứa con nít, nhỏ bé, vô
trí, nằm ngửa, không có nghĩ: "Đây là lời nói",
từ đâu nó có thể làm ác nghiệp về lời nói, trừ ra
chỉ biết khóc?
 Này Thợ mộc, đối với đứa con nít, nhỏ bé, vô
trí, nằm ngửa, không có nghĩ: "Đây là tư duy",
từ đâu nó có thể tư duy ác tư duy, trừ ra chỉ biết
bập bẹ?

CHÁNH TƯ DUY                                        367

 Này Thợ mộc, đối với đứa con nít, nhỏ bé, vô
trí, nằm ngửa, không có nghĩ: "Đây là nghề
sinh sống", từ đâu nó có thể sinh sống bằng nếp
sống ác, trừ ra chỉ biết bú sữa mẹ?

Nếu sự tình là vậy này Thợ mộc, thời một đứa
con nít còn bé nhỏ, vô trí, nằm ngửa, sẽ được thiện
cụ thúc, thiện tối thắng, là bậc Sa-môn thành đạt tối
thượng, vô năng thắng, đúng như lời du sĩ
Uggahamana, con của Samanamandika.

 Này Thợ mộc, Ta chủ trương rằng một người
thành tựu bốn pháp, người ấy sẽ không được thiện
cụ túc, thiện tối thắng, không là bậc Sa-môn thành
đạt tối thượng, vô năng thắng, và như vậy để xác
chứng đứa con nít bé nhỏ, vô trí, nằm ngửa này.
Thế nào là bốn? Ở đây, này Thợ mộc, không làm
ác nghiệp về thân, không nói lời ác ngữ, không tư
duy ác tư duy, không sinh sống (bằng) nếp sống
ác. Này Thợ mộc, Ta chủ trương rằng một người
thành tựu bốn pháp này, người ấy sẽ không được
thiện cụ túc, thiện tối thắng, không là bậc Sa-môn
thành đạt tối thượng, vô năng thắng.

 Này thợ mộc, Ta chủ trương rằng một người thành tựu mười pháp, người ấy sẽ được thiện cụ túc, thiện tối thắng, là bậc Sa-môn thành đạt

CHÁNH TƯ DUY                                       368

tối thượng, vô năng thắng.

 Ta nói rằng, những pháp này, này Thợ mộc, cần
phải được người ấy hiểu là những bất thiện
giới,
 Ta nói rằng, này Thợ mộc, những bất thiện giới
cần phải được người ấy hiểu là từ đây sanh
(Itosamutthana).
 Ta nói rằng, này Thợ mộc, ở đây cần phải được
người ấy hiểu là những bất thiện giới được diệt
trừ không có dư tàn.
 Ta nói rằng, này Thợ mộc, cần phải được người
ấy hiểu là thực hành như vậy là sự thực hành
đưa đến diệt trừ các bất thiện giới.
 Ta nói rằng, này Thợ mộc, những pháp này cần
phải được người ấy hiểu là những thiện giới.
 Ta nói rằng, này Thợ mộc, những thiện giới cần
phải được người ấy hiểu là từ đây sanh.
 Ta nói rằng, này Thợ mộc, ở đây, cần phải được
người ấy hiểu là những thiện giới được diệt trừ
không có dư tàn.
 Ta nói rằng, này Thợ mộc, cần phải được người
ấy hiểu là thực hành như vậy là sự thực hành
đưa đến diệt trừ các thiện giới.

CHÁNH TƯ DUY                                    369

 Ta nói rằng, này Thợ mộc, những (pháp) này
cần phải được người ấy hiểu là những bất thiện
tư duy.
 Ta nói rằng, này Thợ mộc, cần phải được người
ấy hiểu là những bất thiện tư duy từ nơi đây
sanh.
 Ta nói rằng, này Thợ mộc, ở đây, cần phải được
người ấy hiểu các bất thiện tư duy được diệt trừ
không có dư tàn.
 Ta nói rằng, này Thợ mộc, cần phải được người
ấy hiểu là thực hành như vậy là sự thực hành
đưa đến diệt trừ các bất thiện tư duy.
 Ta nói rằng, này Thợ mộc, những pháp này cần
phải được người ấy hiểu là những thiện tư duy.
 Ta nói rằng, này Thợ mộc, cần phải được người
ấy hiểu là những thiện tư duy từ nơi đây sanh.
 Ta nói rằng, này Thợ mộc, ở đây, cần phải được
người ấy hiểu là các thiện tư duy được trừ diệt
không có dư tàn.
 Ta nói rằng, này Thợ mộc, cần phải được người
ấy hiểu là thực hành như vậy là sự thực hành
đưa đến diệt trừ các thiện tư duy.
 Và này Thợ mộc, thế nào là bất thiện giới?

CHÁNH TƯ DUY                                      370

 Thân nghiệp bất thiện,
 Khẩu nghiệp bất thiện,
 Nếp sống ác.
 Những pháp này, này Thợ mộc, được gọi là bất
thiện giới.
 Và này Thợ mộc, những bất thiện giới này sanh
khởi như thế nào?
 Sự sanh khởi của chúng cũng được nói đến, cần
phải trả lời từ tâm sanh khởi.
 Thế nào là tâm? Tâm có nhiều loại, đa chủng,
sai biệt. Tâm có tham, có sân, có si, từ đây
những bất thiện giới sanh khởi.
 Và này Thợ mộc, những bất thiện giới này từ đâu
được trừ diệt, không có dư tàn?
Sự trừ diệt của chúng cũng được nói đến. Ở đây,
này Thợ mộc, một Tỷ-kheo,
 Sau khi đoạn trừ thân ác hạnh, tu tập thân thiện
hạnh;
 Sau khi đoạn trừ khẩu ác hạnh, tu tập khẩu
thiện hạnh;
 Sau khi đoạn trừ ý ác hạnh, tu tập ý thiện hạnh;

CHÁNH TƯ DUY                                      371

 Sau khi đoạn trừ nếp sống ác sinh sống với nếp
sống chánh.
 Ở đây, những bất thiện giới ấy được trừ diệt
không có tàn dư.
 Thực hành như thế nào, này Thợ mộc, là sự thực
hành đưa đến diệt trừ các bất thiện giới?
Ở đây, này Thợ mộc, vị Tỷ-kheo:
 Khởi lên ý muốn, nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm,
sách tấn tâm; khiến cho các ác, bất thiện pháp
từ trước chưa sanh không được sanh khởi;
 Khởi lên ý muốn nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm,
sách tấn tâm khiến cho các ác, bất thiện pháp
đã sanh được trừ diệt;
 Khởi lên ý muốn nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm,
sách tấn tâm khiến cho các thiện pháp chưa
sanh nay được sanh khởi;
 Khởi lên ý muốn nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm,
sách tấn tâm khiến cho các thiện pháp đã sanh
có thể duy trì, không có mơ hồ, được tăng
trưởng, được quảng đại, được tu tập, được viên
mãn.
 Sự thực hành như vậy, này Thợ mộc, là sự thực
hành đưa đến diệt trừ các bất thiện giới.

CHÁNH TƯ DUY                                    372

 Và này Thợ mộc, thế nào là thiện giới?

 Thân nghiệp thiện,
 Khẩu nghiệp thiện,
 Nếp sống thanh tịnh mạng;
 Những pháp này, này Thợ mộc, được gọi là
thiện giới.

 Và này Thợ mộc, những thiện giới này sanh khởi như thế nào?

 Sự sanh khởi của chúng cũng được nói đến, cần
phải trả lời là từ tâm sinh khởi.
 Thế nào là tâm? Tâm có nhiều loại, đa chủng,
sai biệt. Tâm không tham, không sân, không si,
từ đây những thiện giới sanh khởi.

 Và này Thợ mộc, những thiện giới này từ đâu được trừ diệt, không có dư tàn?

 Sự trừ diệt của chúng cũng được nói đến. Ở
đây, vị Tỷ-kheo có giới hạnh, và không chấp
trước giới (silamayo), và vị này như thật tuệ tri
tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Ở đây, những
thiện giới ấy được trừ diệt, không có dư tàn.

CHÁNH TƯ DUY                                       373

 Thực hành như thế nào, này Thợ mộc, là sự thực hành đưa đến trừ diệt các thiện giới?

 Ở đây, này Thợ mộc, vị Tỷ-kheo khởi lên ý
muốn, nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm, sách tấn tâm,
khiến cho các ác, bất thiện pháp, chưa sanh
không được sanh khởi; khiến cho các ác, bất
thiện pháp đã sanh được trừ diệt; khiến cho các
thiện pháp chưa sanh nay được sanh khởi; khởi
lên ý muốn nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm, sách tấn
tâm, khiến cho các thiện pháp đã sanh có thể
duy trì, không có mơ hồ, được tăng trưởng,
được quảng đại, được tu tập, được viên mãn.
Sự thực hành như vậy là sự thực hành đưa đến
diệt trừ các thiện giới.

 Và này Thợ mộc, thế nào là bất thiện tư duy?

 Dục tư duy, sân tư duy, hại tư duy. Pháp này, này Thợ mộc, được gọi là bất thiện tư duy.

 Và này Thợ mộc, những bất thiện tư duy này sanh khởi như thế nào?

 Sự sanh khởi của chúng cũng được nói đến. Cần phải trả lời là từ tưởng sanh khởi.  Thế nào là tưởng? Tưởng có nhiều loại, đa

CHÁNH TƯ DUY                                      374

chủng, sai biệt: dục tưởng, sân tưởng, hại tưởng, từ đấy những bất thiện tư duy sanh khởi.

 Và này Thợ mộc, những bất thiện tư duy này từ đâu được trừ diệt, không có dư tàn?

 Sự trừ diệt của chúng cũng được nói đến. Ở
đây, này Thợ mộc, vị Tỷ-kheo ly dục, ly bất
thiện pháp chứng và trú Thiền thứ nhất, một
trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, với tầm, với
tứ. Ở đây, những bất thiện tư duy được trừ diệt,
không có dư tàn.

 Và sự thực hành như thế nào, này Thợ mộc, là sự thực hành đưa đến diệt trừ các bất thiện tư duy?

Ở đây, vị Tỷ-kheo khởi lên ý muốn nỗ lực, tinh
tấn, quyết tâm, sách tấn tâm khiến cho các ác, bất
thiện pháp chưa sanh không được sanh khởi... khiến
cho các ác, bất thiện pháp đã sanh được trừ diệt;
khiến cho các thiện pháp chưa sanh nay được sanh
khởi; khởi lên ý muốn nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm,
sách tấn tâm; khiến cho các thiện pháp đã sanh có thể
duy trì, không có mơ hồ, được tăng trưởng, được
quảng đại, được tu tập, được viên mãn. Sự thực hành
như vậy là sự thực hành đưa đến diệt trừ các bất thiện
tư duy.

CHÁNH TƯ DUY                                        375

 Này Thợ mộc, thế nào là thiện tư duy?

 Ly dục tư duy, vô sân tư duy, bất hại tư duy; những pháp này, này Thợ mộc, được gọi là thiện tư duy.

 Và này Thợ mộc, những thiện tư duy này sanh khởi như thế nào?

 Sự sanh khởi của chúng cũng được nói đến.
Cần phải trả lời là từ tưởng sanh khởi. Thế nào
là tưởng? Tưởng có nhiều loại, đa chủng, sai
biệt: ly dục tưởng, vô sân tưởng, bất hại tưởng,
từ đấy sanh khởi là những thiện tư duy.

 Và này Thợ mộc, những thiện tư duy này từ đâu được diệt, không có dư tàn?

 Sự trừ diệt của chúng cũng được nói đến. Ở
đây, này Thợ mộc, vị Tỷ-kheo diệt tầm và tứ,
chứng và trú Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ
lạc do định sanh, không tầm, không tứ, nội tĩnh
nhất tâm. Ở đây, những thiện tư duy ấy được
trừ diệt không có dư tàn.

 Và sự thực hành như thế nào, này Thợ mộc, là sự thực hành đưa đến diệt trừ các thiện tư duy?

CHÁNH TƯ DUY                                      376

Ở đây, Tỷ-kheo khởi lên ý muốn nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm, sách tấn tâm khiến cho các ác, bất thiện pháp chưa sanh không có sanh khởi... (như trên)...; khiến cho các ác, bất thiện pháp đã sanh được trừ diệt... (như trên)...; khiến cho các thiện pháp chưa sanh nay được sanh khởi; khởi lên ý muốn nỗ lực, tinh tấn, quyết tâm, sách tấn tâm, khiến cho các thiện pháp đã sanh, có thể duy trì, không có mơ hồ, được tăng trưởng, được quảng đại, được tu tập, được viên mãn. Sự thực hành như vậy là sự thực hành đưa đến diệt trừ các thiện tư duy.

 Và này Thợ mộc, Ta chủ trương rằng một người
thành tựu mười pháp này, người ấy được thiện cụ
túc, thiện tối thắng, là bậc Sa-môn thành đạt tối
thượng, vô năng thắng.

Ở đây, này Thợ mộc, vị Tỷ-kheo:

 Thành tựu vô học chánh tri kiến,
 Thành tựu vô học chánh tư duy,
 Thành tựu vô học chánh ngữ,
 Thành tựu vô học chánh mạng,
 Thành tựu vô học chánh tinh tấn,
 Thành tựu vô học chánh niệm,

CHÁNH TƯ DUY                                          377

 Thành tựu vô học chánh định,
 Thành tựu vô học chánh trí,
 Thành tựu vô học chánh giải thoát.
Này Thợ mộc, Ta chủ trương rằng một người
thành tựu mười pháp này sẽ được thiện cụ túc, thiện
tối thắng, là bậc Sa-môn thành đạt tối thượng, vô
năng thắng.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Thợ mộc Pancakanga hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

CHÁNH TƯ DUY                                     378

59    Nguyên nhân khởi lên Tà tư duy và Chánh tư duy - Kinh Có Nhân – Tương II, 263

Có Nhân – Tương II, 263

1) Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, có nhân, dục tầm sanh khởi,
không phải không nhân. Có nhân, sân tầm sanh
khởi, không phải không nhân. Có nhân, hại tầm sanh
khởi, không phải không nhân.

3) Và như thế nào, này các Tỷ-kheo, có nhân, dục
tầm sanh khởi, không phải không nhân; có nhân, sân
tầm sanh khởi, không phải không nhân; có nhân, hại
tầm sanh khởi, không phải không nhân?

4) Này các Tỷ-kheo,

- Do duyên dục giới, dục tưởng sanh khởi.
- Do duyên dục tưởng, dục tư duy sanh khởi.
- Do duyên dục tư duy, dục dục sanh khởi.
- Do duyên dục dục, dục nhiệt tình sanh khởi.
- Do duyên dục nhiệt tình, dục tầm cầu sanh
khởi.

CHÁNH TƯ DUY                                    379

- Này các Tỷ-kheo, do tầm cầu dục tầm cầu, kẻ vô văn phàm phu thực hành tà hạnh theo ba xứ: thân, ngữ, ý.

5) Này các Tỷ-kheo,

-   Do duyên sân giới, sân tưởng sanh khởi.
-   Do duyên sân tưởng, sân tư duy sanh khởi.
-   Do duyên sân tư duy, sân dục sanh khởi.
-   Do duyên sân dục, sân nhiệt tình sanh khởi.
-   Do duyên sân nhiệt tình, sân tầm cầu sanh khởi.
-   Này các Tỷ-kheo, do tầm cầu sân tầm cầu, kẻ
vô văn phàm phu thực hành tà hạnh theo ba xứ:
thân, ngữ, ý.

6) Này các Tỷ-kheo,

-   Do duyên hại giới, hại tưởng sanh khởi
-   Do duyên hại tưởng, hại tư duy sanh khởi.
-   Do duyên hại tư duy, hại dục sanh khởi.
-   Do duyên hại dục, hại nhiệt tình sanh khởi.
-   Do duyên hại nhiệt tình, hại tầm cầu sanh khởi.
-   Này các Tỷ-kheo, do tầm cầu hại tầm cầu, kẻ
vô văn phàm phu thực hành tà hạnh theo ba xứ:
thân, ngữ, ý.

CHÁNH TƯ DUY                                       380

7) Ví như, này các Tỷ-kheo, có người ném bó đuốc
bằng cỏ cháy đỏ vào một rừng cỏ khô. Nếu người ấy
không dập tắt gấp với tay và chân; như vậy, này các
Tỷ-kheo, các sanh loại sống nương vào cỏ và củi sẽ
gặp bất hạnh và tai họa.

8) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, vị Sa-môn hay Bà-la-
môn nào, đối với tưởng bất chánh khởi lên, không
gấp từ bỏ, nhiếp phục, chấm dứt, tiêu diệt; vị ấy ngay
trong hiện tại trú trong đau khổ, với phiền lao, với
sầu não, với nhiệt não; và sau khi thân hoại mạng
chung, phải sanh vào ác thú.

9) Này các Tỷ-kheo, có nhân, xuất ly tầm sanh khởi,
không phải không nhân. Có nhân, vô sân tầm sanh
khởi, không phải không nhân. Có nhân, bất hại tầm
sanh khởi, không phải không nhân.

10) Và này các Tỷ-kheo, như thế nào có nhân, xuất
ly tầm sanh khởi, không phải không nhân; có nhân,
vô sân tầm sanh khởi, không phải không nhân; có
nhân, bất hại tầm sanh khởi, không phải không
nhân?

11) Này các Tỷ-kheo,

- Do duyên xuất ly giới, xuất ly tưởng sanh khởi.

CHÁNH TƯ DUY                                        381

- Do duyên xuất ly tưởng, xuất ly tư duy sanh
khởi.
- Do duyên xuất ly tư duy, xuất ly dục (chanda)
sanh khởi.
- Do duyên xuất ly dục, xuất ly nhiệt tình sanh
khởi.
- Do duyên xuất ly nhiệt tình, xuất ly tầm cầu
sanh khởi.
- Này các Tỷ-kheo, do tầm cầu xuất ly tầm cầu,
vị Đa văn Thánh đệ tử thực hành chánh hạnh
theo ba xứ: thân, ngữ, ý.

12) Này các Tỷ-kheo,

- Do duyên vô sân giới, vô sân tưởng sanh khởi.
- Do duyên vô sân tưởng, vô sân tư duy sanh
khởi
- Do duyên vô sân tư duy, vô sân dục sanh khởi.
- Do duyên vô sân dục, vô sân nhiệt tình sanh
khởi.
- Do duyên vô sanh nhiệt tình, vô sân tầm cầu
sanh khởi.
- Này các Tỷ-kheo, do tầm cầu vô sân tầm cầu,
vị Đa văn Thánh đệ tử thực hành chánh hạnh
theo ba xứ: thân, ngữ, ý.

13) Này các Tỷ-kheo,

CHÁNH TƯ DUY                                   382

- Do duyên bất hại giới, bất hại tưởng sanh khởi.
- Do duyên bất hại tưởng, bất hại tư duy sanh
khởi.
- Do duyên bất hại tư duy, bất hại dục sanh khởi.
- Do duyên bất hại dục, bất hại nhiệt tình sanh
khởi.
- Do duyên bất hại nhiệt tình, bất hại tầm cầu
sanh khởi.
- Này các Tỷ-kheo, do duyên tầm cầu bất hại tầm
cầu, vị Đa văn Thánh đệ tử thực hành chánh
hạnh theo ba xứ: thân, ngữ, ý.

14) Ví như, này các Tỷ-kheo, có người ném một bó
đuốc bằng cỏ cháy đỏ vào một rừng cỏ khô. Người
ấy với tay và chân gấp dập tắt bó đuốc ấy. Như vậy,
này các Tỷ-kheo, các sanh loại sống nương vào cỏ
và củi sẽ không gặp bất hạnh và tai họa.

15) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, vị Sa-môn hay Bà- la-môn nào đối với tưởng bất chánh khởi lên, gấp từ bỏ, nhiếp phục, chấm dứt, tiêu diệt; vị ấy ngay trong hiện tại trú trong an lạc, không có phiền lao, không có sầu não, không có nhiệt não; sau khi thân hoại mạng chung, được sanh vào thiện thú.

CHÁNH TƯ DUY                                       383

CHÁNH TƯ DUY   384

60    Nguyên nhân khởi lên các tư duy tầm - Kinh TÔN GIẢ SAMIDDHI – Tăng IV, 113

TÔN GIẢ SAMIDDHI – Tăng IV, 113

1. Rồi Tôn giả Samiddhi đi đến Tôn giả Sàriputta,
sau khi đến, chào đón hỏi thăm Tôn giả Sàriputta,
sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân
hữu, liền ngồi xuống một bên.

Rồi Tôn giả Sàriputta nói với Tôn giả Samiddhi đang ngồi xuống một bên:

- Do sở duyên gì, này Samiddhi, một người khởi lên các tư duy tầm?

- Do danh sắc làm sở duyên, thưa Tôn giả.

- Nhưng này Samiddhi, cái gì khiến chúng đi đến sai khác?

- Các giới, thưa Tôn giả.

- Nhưng này Samiddhi, chúng lấy gì làm tập khởi?

- Lấy xúc làm tập khởi, thưa Tôn giả.

CHÁNH TƯ DUY                                     385

- Này Samiddhi, chúng qui tụ ở đâu?

- Chúng qui tụ ở các cảm thọ, thưa Tôn giả.

- Nhưng này Samiddhi, chúng lấy gì làm thượng thủ?

- Chúng lấy định làm thượng thủ, thưa Tôn giả.

- Nhưng này Samiddhi, chúng lấy gì làm tăng thượng?

- Chúng lấy niệm làm tăng thượng, thưa Tôn giả.

- Này Samiddhi, chúng lấy cái gì làm tối thượng?

- Chúng lấy tuệ làm tối thượng, thưa Tôn giả.

- Này Samiddhi, chúng lấy gì làm lõi cây?

- Chúng lấy giải thoát làm lõi cây, thưa Tôn giả.

- Này Samiddhi, chúng thể nhập vào gì?

- Chúng thể nhập vào bất tử, thưa Tôn giả.

2. - Khi được hỏi: "Này Samiddhi, do sở duyên gì một người khởi lên các tư duy tầm?", Hiền giả đáp: "Do danh sắc làm sở duyên, thưa Tôn giả".

CHÁNH TƯ DUY                                        386

Này Samiddhi, khi được hỏi: "Cái gì khiến chúng đi đến sai khác?", Hiền giả đáp:" Trong các giới, thưa Tôn giả".

Khi được hỏi: "Này Samiddhi, chúng lấy gì làm tập khởi?", Hiền giả đáp: "Lấy xúc làm tập khởi, thưa Tôn giả".

Khi được hỏi: "Này Samiddhi, chỗ qui tụ của chúng là gì?", Hiền giả đáp: "Chỗ qui tụ của chúng là thọ, thưa Tôn giả".

Khi được hỏi: "Này Samiddhi, chúng lấy gì làm thượng thủ?", Hiền giả đáp: "Chúng lấy định làm thượng thủ, thưa Tôn giả".

Khi được hỏi: "Này Samiddhi, chúng lấy gì làm tăng thượng?", Hiền giả đáp: "Chúng lấy niệm tăng thượng, thưa Tôn giả".

Khi được hỏi: "Này Samiddhi, chúng lấy gì làm tối thượng?" Hiền giả đáp: "Chúng lấy tuệ làm tối thượng, thưa Tôn giả".

Khi được hỏi: "Này Samiddhi, chúng lấy gì làm lõi cây?", Hiền giả đáp: "Chúng lấy giải thoát làm lõi cây, thưa Tôn giả".

CHÁNH TƯ DUY                                      387

Khi được hỏi: "Này Samiddhi, chúng thể nhập vào gì?", Hiền giả đáp: "Chúng thể nhập vào bất tử, thưa Tôn giả".

Lành thay, lành thay, này Samiddhi! Lành thay, này Samiddhi! Hiền giả đã trả lời các câu hỏi. Nhưng Hiền giả chớ có kiêu mạn về vấn đề này.

CHÁNH TƯ DUY                                      388

61    Người bất chánh và người chơn chánh - TIỂU KINH MÃN NGUYỆT – 110 Trung III, 145

TIỂU KINH MÃN NGUYỆT (Culapunnama suttam) 61.1    – Bài kinh số 110 – Trung III, 145

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Savatthi, tại Pubbarama
(Đông Viên) Migaramatupasada (Lộc Mẫu Giảng
đường). Lúc bấy giờ trong ngày Bố-tát, ngày trăng
tròn, trong đêm trăm rằm, Thế Tôn đang ngồi giữa
trời, xung quanh có chúng Tỷ-kheo đoanh vây. Rồi
Thế Tôn nhìn chúng Tỷ-kheo đang yên lặng, hết sức
yên lặng và bảo các Tỷ-kheo:

 Này các Tỷ-kheo, một người bất chánh (asappurisa) có thể biết một người bất chánh: "Người bất chánh là vị này", hay không?

– Bạch Thế Tôn, không biết được.

CHÁNH TƯ DUY                                      389

– Lành thay, này các Tỷ-kheo! Này các Tỷ-kheo
không thể có sự tình, không thể có sự kiện, một
người bất chánh có thể biết một người bất chánh:
"Người bất chánh là vị này."

Này các Tỷ-kheo, nhưng một người bất chánh có thể biết một người chơn chánh: "Người chơn chánh là vị này" hay không?

– Bạch Thế Tôn, không biết được

– Lành thay, này các Tỷ-kheo! Này các Tỷ-
kheo, không thể có sự tình, không thể có sự kiện
một người bất chánh có thể biết được một người
chơn chánh: "Người chơn chánh là vị này".

 Người bất chánh, này các Tỷ-kheo, là người đầy
đủ pháp bất chánh, giao du với người bất chánh,
suy tư như người bất chánh, tư lường như người
bất chánh, nói năng như người bất chánh, hành
động như người bất chánh, có tà kiến như người
bất chánh, bố thí như người bất chánh.

 Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là người bất
chánh đầy đủ pháp bất chánh? Ở đây, này các
Tỷ-kheo, người bất chánh bất tín, vô tàm, vô quý,
nghe ít, biếng nhác, thất niệm, liệt tuệ. Như vậy,
này các Tỷ-kheo, là người bất chánh đầy đủ pháp

CHÁNH TƯ DUY                                      390

bất chánh.
 Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là người bất
chánh giao du với những người bất chánh? Ở
đây, này các Tỷ-kheo, những vị Bà-la-môn nào
bất tín, vô tàm, vô quý, ít nghe, biếng nhác, thất
niệm, liệt tuệ, những vị ấy là bạn, là thân hữu với
người bất chánh ấy. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là
người bất chánh giao du với người bất chánh.
 Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là người bất
chánh suy tư như người bất chánh? Ở đây, này
các Tỷ-kheo, người bất chánh suy nghĩ tự làm hại
mình, suy nghĩ làm hại người khác, suy nghĩ làm
hại cả hai. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là người bất
chánh suy tư như người bất chánh.
 Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là người bất
chánh tư lường như người bất chánh? Ở đây,
này các Tỷ-kheo, người bất chánh tư lường tự làm
hại mình, tư lường làm hại người, tư lường làm
hại cả hai. Như vậy, này các Tỷ-kheo là người bất
chánh tư lường như người bất chánh.
 Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là người bất
chánh nói năng như người bất chánh? Ở đây,
này các Tỷ-kheo, người bất chánh nói lời nói láo,
nói lời hai lưỡi, nói ác khẩu, nói lời phù phiếm.
Như vậy này các Tỷ-kheo, là người bất chánh nói

CHÁNH TƯ DUY                                       391

năng như người bất chánh.
 Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là người bất
chánh hành động như người bất chánh? Ở đây,
này các Tỷ-kheo, người bất chánh sát sanh, lấy
của không cho, làm các tà hạnh trong các dục.
Như vậy, này các Tỷ-kheo là người bất chánh
hành động như người bất chánh.
 Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là người bất
chánh có tà kiến như người bất chánh? Ở đây,
này các Tỷ-kheo, người bất chánh có tà kiến như
sau: "Không có bố thí, không có lễ hy sinh, không
có tế tự, không có quả dị thục các nghiệp thiện ác,
không có đời này, không có đời khác, không có
cha, không có mẹ, không có loại hóa sanh. Ở đời,
không có những vị Sa-môn, những vị Bà-la-môn
chánh hướng, chánh hạnh đã tự mình chứng đạt
với thượng trí đời này và đời khác, và truyền dạy
lại".. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là người bất
chánh có tà kiến như người bất chánh.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là người bất chánh
bố thí như người bất chánh? Ở đây, này các Tỷ-
kheo, người bất chánh bố thí một cách vô lễ, bố
thí không phải tự tay, bố thí không có suy tư kỹ
lưỡng, bố thí những vật không cần dùng, bố thí
không nghĩ đến tương lai. Như vậy, này các Tỷ-
kheo, là người bất chánh bố thí như người bất

CHÁNH TƯ DUY                                       392

chánh.

 Này các Tỷ-kheo, người bất chánh ấy, đầy đủ
pháp bất chánh như vậy, giao du với người bất
chánh như vậy, suy tư như người bất chánh như
vậy, tư lường như người bất chánh như vậy, nói
năng như người bất chánh như vậy, hành động
như người bất chánh như vậy, có tà kiến như
người bất chánh như vậy, bố thí như người bất
chánh như vậy, sau khi thân hoại mạng
chung, sanh vào cảnh giới của những người
bất chánh.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là cảnh giới của những người bất chánh? Địa ngục hay là bàng sanh.

 Này các Tỷ-kheo, một người chơn chánh có thể biết được một người chơn chánh: "Người chơn chánh là vị này" hay không?

– Thưa biết được, bạch Thế Tôn.

– Lành thay, này các Tỷ-kheo! Sự tình này xảy ra là người chơn chánh có thể biết được người chơn chánh: "Người chơn chánh là vị này".

Nhưng này các Tỷ-kheo, người chơn chánh có

CHÁNH TƯ DUY                                    393

thể biết được người bất chánh: "Người bất chánh là vị này" hay không?

– Thưa biết được, bạch Thế Tôn.

– Lành thay, này các Tỷ-kheo! Này các Tỷ- kheo, có sự tình này là người chơn chánh có thể biết được người bất chánh: "Người bất chánh là vị này".

 Này các Tỷ-kheo, người chơn chánh đầy đủ
Chánh pháp, giao du với các bậc chơn chánh, suy
nghĩ như các bậc chơn chánh, tư lường như các
bậc chơn chánh, nói năng như bậc chơn chánh,
hành động như bậc chơn chánh, có chánh kiến như
bậc chơn chánh, bố thí như bậc chơn chánh.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là người chơn chánh
đầy đủ Chánh pháp? Ở đây, này các Tỷ-kheo,
người chơn chánh có lòng tin, có lòng tàm, có
lòng quý, có nghe nhiều, có tinh cần, tinh tấn, có
chánh niệm, có trí tuệ. Như vậy, này các Tỷ-kheo,
là người chơn chánh đầy đủ những Chánh pháp.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là người chơn chánh
giao du với các bậc chơn chánh? Ở đây, này các
Tỷ-kheo, những vị Sa-môn, Bà-la-môn nào có
lòng tin, có lòng tàm, có lòng quý nghe nhiều, tinh
cần, tinh tấn, chánh niệm, có trí tuệ, những vị ấy

CHÁNH TƯ DUY                                       394

là bạn, là thân hữu của vị chơn chánh ấy. Như vậy,
này các Tỷ-kheo, là người chơn chánh giao du với
các bậc chơn chánh.
 Và này, các Tỷ-kheo, như thế nào là người chơn
chánh suy tư như người chơn chánh? Ở đây, này
các Tỷ-kheo, người chơn chánh không suy nghĩ tự
làm hại mình, không suy nghĩ làm hại người khác,
không suy nghĩ làm hại cả hai. Như vậy, này các
Tỷ-kheo là người chơn chánh suy tư như người
chơn chánh.
 Và này, các Tỷ-kheo, như thế nào là người chơn
chánh tư lường như người chơn chánh? Ở đây,
này các Tỷ-kheo, người chơn chánh không tư
lường tự làm hại mình, không tư lường làm hại
người khác, không tư lường làm hại cả hai. Như
vậy, này các Tỷ-kheo là người chơn chánh tư
lường như người chơn chánh.
 Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là người chơn
chánh nói năng như người chơn chánh? Ở đây,
này các Tỷ-kheo, người chơn chánh từ bỏ không
nói láo, từ bỏ không nói hai lưỡi, từ bỏ không nói
ác khẩu, từ bỏ không nói phiếm luận. Như vậy,
này các Tỷ-kheo, là người chơn chánh nói năng
như người chơn chánh.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là người chơn chánh

CHÁNH TƯ DUY                                      395

hành động như người chơn chánh? Ở đây, này
các Tỷ-kheo, người chơn chánh từ bỏ sát sanh, từ
bỏ lấy của không cho, từ bỏ làm các tà hạnh trong
dâm dục. Như vậy, này các Tỷ-kheo là người chơn
chánh hành động như người chơn chánh.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là người chơn chánh
có chánh kiến như bậc chơn chánh? Ở đây, này
các Tỷ-kheo, người chơn chánh có chánh kiến như
sau: "Có bố thí, có lễ hy sinh, có tế tự, có quả dị
thục các nghiệp thiện ác, có đời này, có đời khác,
có cha, có mẹ, có loại hóa sanh. Ở đời có những
vị Sa-môn, những vị Bà-la-môn chánh hướng,
chánh hạnh, đã tự mình chứng đạt với thượng trí
đời này và đời khác, và truyền dạy lại. Như vậy,
này các Tỷ-kheo là người chơn chánh có chánh
kiến như người chơn chánh.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là người chơn chánh
bố thí như người chơn chánh? Ở đây, này các
Tỷ-kheo, người chơn chánh bố thí một cách lễ độ,
bố thí với tự tay, bố thí có suy tư kỹ lưỡng, bố thí
những vật cần dùng, bố thí có nghĩ đến tương lai.
Như vậy, này các Tỷ-kheo là người chơn chánh
bố thí như người chơn chánh.

 Này các Tỷ-kheo, người chơn chánh ấy, đầy đủ Chánh pháp như vậy, giao du với người chơn

CHÁNH TƯ DUY                                        396

chánh như vậy, suy tư như người chơn chánh
như vậy, tư lường như người chơn chánh như
vậy, nói năng như người chơn chánh như vậy,
hành động như người chơn chánh như vậy, có
chánh kiến như người như người chơn chánh
như vậy, bố thí như người chơn chánh như vậy,
sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào
cảnh giới của những người chơn chánh.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là cảnh giới của những người chơn chánh? Đại tánh của chư Thiên hay đại tánh của loài Người.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

CHÁNH TƯ DUY                                   397

62    Nên hay không nên - KINH NÊN HÀNH TRÌ KHÔNG NÊN HÀNH TRÌ – 114 Trung III, 191

KINH NÊN HÀNH TRÌ KHÔNG NÊN HÀNH TRÌ (Sevitabha-asevitabha suttam) – Bài kinh số 114 – Trung III, 191

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Savatthi, Jetavana, tại tịnh xá ông Anathapindika (Cấp Cô Độc). Ở đấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– "Này các Tỷ-kheo".

– "Bạch Thế Tôn". Các vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– "Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các Ông pháp môn về Nên hành trì, không nên hành trì. Hãy nghe và suy nghiệm kỹ Ta sẽ giảng"

– "Thưa vâng bạch Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

CHÁNH TƯ DUY                                     398

 Này các Tỷ-kheo, Ta nói thân hành có hai
loại: "Nên hành trì, không nên hành trì; và
đây là sự tương đối giữa thân hành".
 Này các Tỷ-kheo, Ta nói khẩu hành cũng có
hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì; và
đây là sự tương đối giữa khẩu hành".
 Này các Tỷ-kheo, Ta nói ý hành cũng có hai
loại: "Nên hành trì, không nên hành trì; và
đây là sự tương đối giữa ý hành".
 Này các Tỷ-kheo, Ta nói tâm sanh cũng có
hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì; và
đây là sự tương đối giữa tâm sanh".
 Này các Tỷ-kheo, Ta nói tưởng đắc cũng có
hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì; và
đây là sự tương đối giữa tưởng đắc".
 Kiến đắc, này các Tỷ-kheo, Ta nói cũng có
hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì; và
đây là sự tương đối giữa kiến đắc
(ditthipatilabha)".
 Ngã tánh đắc, này các Tỷ-kheo, Ta nói cũng
có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì;
và đây là sự tương đối giữa ngã tánh đắc".

Được nghe nói vậy Tôn giả Sariputta bạch Thế Tôn:

CHÁNH TƯ DUY                                       399

– Bạch Thế Tôn, lời nói này được Thế Tôn nói lên vắn tắt, không giải nghĩa rộng rãi, con hiểu ý nghĩa một cách rộng rãi như sau:

 Thân hành, này các Tỷ-kheo, tôi nói có hai loại:
"Nên hành trì, không nên hành trì; và như vậy
là sự tương đối giữa thân hành". Thế Tôn đã
nói như vậy. Và do duyên gì lời nói ấy được nói
lên?

 Bạch Thế Tôn, nếu một thân hành nào khi
hành trì, bất thiện pháp tăng trưởng, thiện
pháp thối giảm, thân hành như vậy không
nên hành trì.

 Bạch Thế Tôn, và một thân hành nào khi
hành trì thời bất thiện pháp thối giảm, thiện
pháp tăng trưởng, thân hành như vậy nên
hành trì.

 Bạch Thế Tôn, thân hành gì khi hành trì thời bất thiện pháp tăng trưởng, thiện pháp thối giảm?

 Ở đây, bạch Thế Tôn, có người sát sanh, tàn
nhẫn (?) tay lấm máu, tâm chuyên sát hại, đả
thương, tâm không từ bi đối với các loại hữu
tình.

CHÁNH TƯ DUY                                      400

 Người này lấy của không cho, bất cứ tài vật gì
của người khác, hoặc tại thôn làng hoặc tại rừng
núi, không cho người ấy, người ấy lấy trộm tài
vật ấy.
 Người ấy sống tà hạnh trong các dục vọng, giao
cấu các hạng nữ nhân có mẹ che chở, có cha
che chở, có anh che chở, có chị che chở, có bà
con che chở, đã có chồng, được hình phạt gậy
gộc bảo vệ, cho đến những nữ nhân được trang
sức bằng vòng hoa. Thân hành như vậy, bạch
Thế Tôn, khi hành trì thời các bất thiện pháp
tăng trưởng, các thiện pháp thối giảm.

 Bạch Thế Tôn, thân hành gì khi hành trì thời bất thiện pháp thối giảm, thiện pháp tăng trưởng?

 Ở đây, bạch Thế Tôn, có người từ bỏ sát sanh,
tránh xa sát sanh, bỏ trượng, bỏ kiếm, biết tàm
quý, có lòng từ, sống thương xót đến hạnh phúc
tất cả chúng sanh và loài hữu tình.
 Người ấy từ bỏ lấy của không cho, tránh xa lấy
của không cho; bất cứ tài vật gì của người khác,
hoặc tại thôn làng, hoặc tại rừng núi, không cho
người ấy, người ấy không lấy trộm tài vật ấy.
 Người ấy từ bỏ sống tà hạnh trong các dục
vọng, không giao cấu với các hạng nữ nhân có

CHÁNH TƯ DUY                                      401

mẹ che chở, có cha che chở, có anh che chở, có
chị che chở, có bà con che chở, đã có chồng,
được hình phạt gậy gộc bảo vệ, cho đến những
nữ nhân được trang sức bằng vòng hoa. Thân
hành như vậy, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời
các bất thiện pháp thối giảm các thiện pháp
tăng trưởng.

Thân hành, này các Tỷ-kheo, tôi nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì; và như vậy là sự tương đối giữa thân hành". Thế Tôn đã nói như vậy và do duyên như vậy lời nói ấy được nói lên.

 Khẩu hành, này các Tỷ-kheo, tôi nói có hai loại:
"Nên hành trì, không nên hành trì; và như vậy
là sự tương đối giữa khẩu hành". Thế Tôn đã
nói như vậy. Và do duyên gì lời nói ấy được nói
lên?

Bạch Thế Tôn, một khẩu hành nào khi hành trì
thời bất thiện pháp tăng trưởng, thiện pháp thối giảm,
khẩu hành như vậy không nên hành trì. Bạch Thế
Tôn và một khẩu hành nào khi hành trì bất thiện pháp
thối giảm, thiện pháp tăng trưởng khẩu hành như vậy
nên hành trì.

Bạch Thế Tôn, khẩu hành gì khi hành trì thời bất thiện pháp tăng trưởng, thiệp pháp thối giảm? Ở đây,

CHÁNH TƯ DUY                                        402

bạch Thế Tôn, có người vọng ngữ, đến chỗ tập hội, hay đến chỗ chúng hội, hay đến giữa các thân tộc, hay đến giữa các tổ hợp, hay đến giữa vương tộc, khi bị dẫn xuất làm chứng và được hỏi: "Này Người kia, hãy nói những gì Ông biết". Dầu cho người ấy không biết, người ấy nói: "Tôi biết"; dầu cho người ấy biết, người ấy nói: "Tôi không biết" hay dầu cho người ấy không thấy, người ấy nói: "Tôi thấy" hay dầu cho người ấy thấy, người ấy nói: "Tôi không thấy". Như vậy lời nói của người ấy trở thành cố ý vọng ngữ, hoặc vì nguyên nhân tự kỷ, hoặc vì nguyên nhân tha nhân, hoặc vì nguyên nhân một vài quyền lợi gì. Và người ấy là người nói hai lưỡi, nghe điều gì ở chỗ này, đến chỗ kia nói để sanh chia rẽ ở những người này, nghe điều gì ở chỗ kia, đi nói với những người này để sanh chia rẽ ở những người kia. Như vậy, người ấy ly gián những kẻ hòa hợp, hay xúi dục những kẻ ly gián, ưa thích phá hoại, vui thích phá hoại, thích thú phá hoại, nói những lời đưa đến phá hoại. Và người ấy là người nói lời thô ác. Bất cứ lời gì thô ác, tàn ác, khiến người đau khổ, khiến người tức giận, liên hệ đến phẫn nộ, không đưa đến Thiền định, người ấy nói những lời như vậy. Và người ấy nói những lời phù phiếm, nói phi thời, nói những lời phi chơn, nói những lời không lợi ích, nói những lời phi pháp, nói những lời phi luật, nói những lời không đáng gìn giữ. Vì nói phi thời nên lời nói không có

CHÁNH TƯ DUY                                        403

thuận lý, không có mạch lạc, hệ thống, không có lợi
ích. Khẩu hành như vậy, bạch Thế Tôn, khi hành trì
thời các bất thiện pháp tăng trưởng, các thiện pháp
thối giảm.

Bạch Thế Tôn, khẩu hành gì khi hành trì thời các bất thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng trưởng? Ở đây, bạch Thế Tôn, có người từ bỏ vọng ngữ, tránh xa vọng ngữ, đến chỗ tập hội, hay đến chỗ chúng hội, hay đến giữa các thân tộc, hay đến giữa các tổ hợp, hay đến giữa vương tộc, khi bị dẫn xuất làm chứng và được hỏi: "Này người kia, hãy nói những gì Ông biết". Nếu biết, người ấy nói: "Tôi biết " nếu không biết, người ấy nói: "Tôi không biết" hay nếu không thấy, người ấy nói: "Tôi không thấy" nếu thấy, người ấy nói: "Tôi thấy". Như vậy lời nói của người ấy không trở thành cố ý vọng ngữ, hoặc vì nguyên nhân tự kỷ, hoặc vì nguyên nhân tha nhân, hoặc vì nguyên nhân một vài quyền lợi gì. Từ bỏ nói hai lưỡi, tránh xa nói hai lưỡi, nghe điều gì ở chỗ này, không đi đến chỗ kia nói để sanh chia rẽ ở những người này, nghe điều gì ở chỗ kia không đi nói với những người này để sanh chia rẽ ở những người kia; như vậy, người ấy sống hòa hợp những kẻ ly gián, tăng trưởng những kẻ hòa hợp, ưa thích hòa hợp, vui thích hòa hợp, thích thú hòa hợp, nói những lời đưa đến hòa hợp. Từ bỏ lời nói độc ác, tránh xa lời nói độc ác; như vậy người

CHÁNH TƯ DUY                                        404

ấy nói những lời nói nhu hòa, đẹp tai, dễ thương, thông cảm đến tâm, tao nhã, đẹp lòng nhiều người, vui lòng nhiều người. Từ bỏ lời nói phù phiếm, tránh xa lời nói phù phiếm; người ấy nói đúng thời, nói những lời chơn thật, nói những lời có ý nghĩa, nói những lời về Chánh pháp, nói những lời về luật, nói những lời đáng được gìn giữ. Vì nói hợp thời, nên lời nói thuận lý, có mạch lạc hệ thống, có ích lợi. Khẩu hành như vậy, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời các bất thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng trưởng.

Khẩu hành, này các Tỷ-kheo, tôi nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì; và như vậy là sự tương đối giữa khẩu hành". Thế Tôn đã nói như vậy, và do duyên như vậy, lời nói ấy được nói lên.

 Ý hành, này các Tỷ-kheo, Tôi nói có hai loại:
"Nên hành trì, không nên hành trì; và như vậy
là sự tương đối giữa ý hành". Thế Tôn đã nói
như vậy. Và do duyên gì lời nói ấy được nói lên?

Bạch Thế Tôn, một ý hành nào khi hành trì thời
các bất thiện pháp tăng trưởng, các thiện pháp thối
giảm, khẩu hành như vậy không nên hành trì. Bạch
Thế Tôn, và một ý hành nào khi hành trì thời các bất
thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng trưởng, ý
hành như vậy nên hành trì.

CHÁNH TƯ DUY                                       405

Ý hành gì, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời bất
thiện pháp tăng trưởng, thiệp pháp thối giảm? Ở đây,
bạch Thế Tôn có người có tham ái, tham lam tài vật
kẻ khác, nghĩ rằng: "Ôi, mong rằng mọi tài vật của
người khác trở thành của mình!" Lại có người sân
tâm, khởi lên hại ý, hại niệm như sau: "Mong rằng
những loài hữu hình này bị giết, hay bị tàn sát, hay bị
tiêu diệt hay bị làm hại, hay mong chúng không còn
tồn tại". Ý hành như vậy, bạch Thế Tôn, khi hành trì
thời các bất thiện pháp tăng trưởng, các thiện pháp
thối giảm.

Ý hành gì, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời các bất thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng trưởng? Ở đây có người không có tham ái, không tham lam tài vật của kẻ khác, nghĩ rằng: "Ôi, mong rằng mọi tài vật của người khác không trở thành của mình!" Lại có người không có sân tâm, không khởi lên hại ý, hại niệm, nhưng nghĩ rằng: "Mong rằng những loài hữu tình này sống không thù hận, không oán thù, không nhiễu loạn, được an lạc, lo nghĩ tự thân". Ý hành như vậy, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời các bất thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng trưởng.

Ý hành, này các Tỷ-kheo, tôi nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì và như vậy là sự tương đối giữa ý hành". Thế Tôn đã nói như vậy, và

CHÁNH TƯ DUY                                         406

do duyên như vậy, lời nói ấy được nói lên.

 Tâm sanh, này các Tỷ-kheo, tôi nói cũng có hai
loại: "Nên hành trì, không nên hành trì". Thế
Tôn đã nói như vậy. Và do duyên gì, lời nói ấy
được nói lên?

Bạch Thế Tôn, nếu một tâm sanh nào khi hành
trì, các bất thiện pháp tăng trưởng, các thiện pháp thối
giảm, tâm sanh như vậy không nên hành trì. Và một
tâm sanh nào, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời các bất
thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng trưởng, tâm
sanh như vậy nên hành trì.

Tâm sanh gì, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời bất thiện pháp tăng trưởng, thiện pháp thối giảm? Ở đây, bạch Thế Tôn, có người có tham dục, sống với tâm câu hữu với tham dục; người ấy sân hận và sống với tâm câu hữu với sân hận; người ấy có hại tâm và sống với tâm câu hữu với hại tâm. Tâm sanh như vậy, bạch Thế Tôn, khi hành trì bất thiện pháp tăng trưởng, thiện pháp thối giảm. Tâm sanh gì, bạch Thế Tôn, khi hành trì bất thiện pháp thối giảm, thiện pháp tăng trưởng? Ở đây, bạch Thế Tôn, có người không có tham dục; sống với tâm không câu hữu với tham dục; người ấy không có sân hận và sống với tâm không câu hữu với sân hận; người ấy không có hại tâm và

CHÁNH TƯ DUY                                          407

sống với tâm không câu hữu với hại tâm. Tâm sanh như vậy, bạch Thế Tôn, nếu hành trì thời bất thiện pháp thối giảm, thiện pháp tăng trưởng.

Tâm sanh, này các Tỷ-kheo, tôi nói có hai loại:
"Nên hành trì, không nên hành trì; và như vậy là sự
tương đối giữa tâm sanh". Thế Tôn đã nói như vậy
và do duyên như vậy, lời nói ấy được nói lên.

 Tưởng đắc, này các Tỷ-kheo, tôi nói cũng có hai
loại: "Nên hành trì, không nên hành trì". Thế
Tôn đã nói vậy. Và do duyên gì, lời nói ấy được
nói lên?

Một tưởng đắc nào, bạch Thế Tôn, khi hành trì
các bất thiện pháp tăng trưởng, các thiện pháp thối
giảm, tưởng đắc như vậy không nên hành trì. Và một
tưởng đắc nào, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời các
bất thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng trưởng,
tưởng đắc như vậy nên hành trì.

Tưởng đắc gì, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời bất thiện pháp tăng trưởng, thiện pháp thối giảm? Ở đây, bạch Thế Tôn, có người có tham dục sống với tưởng câu hữu với sân hận, người ấy có hại tâm và sống với tưởng câu hữu với hại tâm. Tưởng đắc như vậy, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời bất thiện pháp tăng trưởng, thiệp pháp thối giảm. Tưởng đắc gì,

CHÁNH TƯ DUY                                       408

bạch Thế Tôn, khi hành trì, bất thiện pháp thối giảm,
thiệp pháp tăng trưởng? Ở đây, bạch Thế Tôn, có
người không có tham dục, sống với tưởng không câu
hữu với tham dục, người ấy không có sân hận và sống
với tưởng không câu hữu với sân hận, người ấy
không có hại tâm và sống với tưởng không câu hữu
với hại tâm. Tưởng đắc như vậy, bạch Thế Tôn, khi
hành trì thời bất thiện pháp thối giảm, thiện pháp tăng
trưởng.

Tưởng đắc, này các Tỷ-kheo, tôi nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì; và như vậy là sự tương đối giữa tưởng đắc". Thế Tôn đã nói như vậy và do duyên như vậy, lời nói ấy được nói lên.

 Kiến đắc, này các Tỷ-kheo, tôi nói có hai loại:
"Nên hành trì và không nên hành trì; và như
vậy là sự tương đối giữa kiến đắc". Thế Tôn đã
nói như vậy. Và do duyên gì, lời nói ấy được nói
lên?

Một kiến đắc nào, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời các bất thiện pháp tăng trưởng, các thiện pháp thối giảm, kiến đắc như vậy không nên hành trì. Và một kiến đắc nào khi hành trì thời các bất thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng trưởng, kiến đắc như vậy nên hành trì. Kiến đắc gì, bạch Thế Tôn, khi

CHÁNH TƯ DUY                                         409

hành trì thời bất thiện pháp tăng trưởng; thiện pháp
thối giảm? Ở đây, bạch Thế Tôn có người có (tà) kiến
như sau: "Không có bố thí, không có lễ hy sinh,
không có tế tự, không có quả dị thục các nghiệp thiện
ác, không có đời này, không có đời khác, không có
mẹ, không có cha, không có loại hóa sanh, ở đời
không có những vị Sa-môn, những vị Bà-la-môn,
chánh hướng, chánh hạnh đã tự mình với thượng trí
chứng tri, chứng đạt và an trú đời này, đời khác và
truyền dạy lại". Kiến đắc như vậy, bạch Thế Tôn, khi
hành trì, các bất thiện pháp tăng trưởng, các thiện
pháp thối giảm. Kiến đắc gì, bạch Thế Tôn, khi hành
trì thời bất thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng
trưởng?

Ở đây, bạch Thế Tôn, có người có (chánh) kiến như sau: "Có bố thí, có lễ hy sinh, có tế tự, có quả dị thục các nghiệp thiện ác, có đời này, có đời khác, có mẹ, có cha, có các loại hóa sanh, ở đời có những vị Sa-môn, Bà-la-môn chánh hướng, chánh hạnh đã tự mình với thượng trí chứng tri, chứng đắc và an trú đời này, đời khác và truyền dạy lại". Kiến đắc như vậy, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời các bất thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng trưởng.

Kiến đắc, này các Tỷ-kheo, tôi nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì; và như vậy là sự

CHÁNH TƯ DUY                                         410

sai trái về kiến đắc". Thế Tôn đã nói như vậy, và do duyên như vậy, lời nói ấy được nói lên.

 Ngã tánh đắc, này các Tỷ-kheo, tôi nói cũng có
hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì; và
như vậy là sự tương đối giữa ngã tánh". Thế
Tôn đã nói như vậy. Và do duyên gì lời nói ấy
được nói lên?

Ngã tánh đắc nào, bạch Thế Tôn, khi hành trì
thời các bất thiện pháp tăng trưởng, các thiện pháp
thối giảm, ngã tánh đắc như vậy không nên hành trì.
Ngã tánh đắc nào, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời
các bất thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng
trưởng, ngã tánh đắc như vậy nên hành trì. Ngã tánh
đắc gì, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời các bất thiện
pháp tăng trưởng, các thiện pháp thối giảm? Ngã
tánh đắc có hại, bạch Thế Tôn, vì sự không rốt ráo
khi được sanh khởi, các bất thiện pháp phải tăng
trưởng, các thiện pháp thối giảm. Ngã tánh đắc vô
hại, bạch Thế Tôn, vì sự rốt ráo khi được sanh khởi,
các bất thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng
trưởng.

Ngã tánh đắc, này các Tỷ-kheo, tôi nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì; và như vậy là sự sai khác về ngã tánh đắc". Thế Tôn đã nói như

CHÁNH TƯ DUY                                       411

vậy, và do duyên như vậy lời nói ấy được nói lên.
Bạch Thế Tôn, lời nói mà được Thế Tôn nói lên một
cách vắn tắt, không giải nghĩa rộng rãi, con được
hiểu ý nghĩa một cách rộng rãi như vậy.

 Lành thay, lành thay, này Sariputta! Lành thay,
này Sariputta! Lời nói này được Ta nói lên một
cách vắn tắt, không giải nghĩa rộng rãi, Ông đã
hiểu ý nghĩa một cách rộng rãi như vậy.

 Thân hành, này các Tỷ-kheo, Ta nói có hai loại:
"Nên hành trì, không nên hành trì; và như vậy là
sự tương đối giữa thân hành". Ta đã nói như vậy
và do duyên gì, lời nói ấy được nói lên?

Thân hành nào, này Sariputtta, khi hành trì thời
bất thiện pháp tăng trưởng, thiện pháp thối giảm,
thân hành như vậy không nên hành trì. Và thân hành
nào, này Sariputtta, khi hành trì thời bất thiện pháp
thối giảm, thiệp pháp tăng trưởng, thân hành như vậy
nên hành trì.

Thân hành gì, này Sariputta, khi hành trì bất thiện pháp tăng trưởng, thiện pháp thối giảm? Ở đây, này Sariputta, có người sát sanh, tàn nhẫn, tay lấm máu, tâm chuyên sát hại đả thương, tâm không từ bi đối với các loại hữu tình. Người này lấy của không cho; bất cứ tài vật gì của người khác, hoặc tại thôn

CHÁNH TƯ DUY                                       412

làng hoặc tại rừng núi không cho người ấy, người ấy
lấy trộm tài vật ấy. Người ấy sống tà hạnh trong các
dục vọng, giao cấu các hạng nữ nhân có mẹ che chở,
có cha che chở, có anh che chở, có chị che chở, có
bà con che chở, đã có chồng, được hình phạt gậy gộc
bảo vệ, cho đến những nữ nhân được trang sức bằng
vòng hoa. Thân hành như vậy, này Sariputta, khi
hành trì thời các bất thiện pháp tăng trưởng, các thiện
pháp thối giảm.

Thân hành gì, này Sariputta, khi hành trì thời các bất thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng trưởng? Ở đây, này Sariputtta, có người từ bỏ sát sanh, tránh xa sát sanh, bỏ trượng, bỏ kiếm, biết tàm quý, có lòng từ, sống thương xót đến hạnh phúc tất cả chúng sanh và loài hữu tình. Người ấy từ bỏ lấy của không cho, tránh xa lấy của không cho; bất cứ tài vật gì của người khác, hoặc tại thôn làng, hoặc tại rừng núi không cho người ấy, người ấy không lấy trộm tài vật ấy. Người ấy từ bỏ sống theo tà hạnh trong các dục vọng, không giao cấu với các hạng nữ nhân có mẹ che chở, có cha che chở, có anh che chở, có chị che chở, có bà con che chở, đã có chồng, được hình phạt gậy gộc bảo vệ, cho đến những nữ nhân được trang sức bằng vòng hoa. Thân hành như vậy, này Sariputta, khi hành trì thời các bất thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng trưởng.

CHÁNH TƯ DUY                                         413

Thân hành, này các Tỷ-kheo, ta nói có hai loại:
"Nên hành trì, không nên hành trì; và như vậy là sự
tương đối giữa thân hành". Ta đã nói như vậy và do
duyên như vậy, lời nói ấy được nói lên.

 Khẩu hành, này các Tỷ-kheo, Ta nói có hai loại:
"Nên hành trì, không nên hành trì; và như vậy là
sự tương đối giữa khẩu hành". Ta đã nói như vậy.
Và do duyên gì lời nói ấy được nói lên?

Này Sariputta, khẩu hành nào khi hành trì thời
các bất thiện pháp tăng trưởng, các thiện pháp thối
giảm, khẩu hành như vậy không nên hành trì. Và
khẩu hành nào, này Sariputta, khi hành trì, các bất
thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng trưởng,
khẩu hành như vậy nên hành trì.

Khẩu hành gì, này Sariputta, khi hành trì thời
các bất thiện pháp tăng trưởng, các thiện pháp thối
giảm? Ở đây, này Sariputta, có người vọng ngữ đến
chỗ tập hội... (như trên)

... (những thay đổi cần thiết cho đến đoạn ngã tánh đắc... )

"Ngã tánh đắc, này các Tỷ-kheo, Ta nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì; và như vậy là sự tương đối giữa ngã tánh đắc", Ta đã nói như

CHÁNH TƯ DUY                                      414

vậy. Và do duyên như vậy lời nói ấy được nói lên.

 Này Sariputta, lời nói này được Ta nói một cách vắn tắt, cần phải hiểu một cách rộng rãi như vậy.

 Sắc do mắt nhận thức, này Sariputta, Ta nói có
hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì".
 Tiếng do tai nhận thức, này Sariputta, Ta nói
có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì".
 Hương do mũi nhận thức, này Sariputta, Ta nói
có hai loại: "Nên hành trì không nên hành trì".
 Vị do lưỡi nhận thức, này Sariputta, Ta nói có
hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì".
 Xúc do thân nhận thức, này Sariputta, Ta nói
có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì".
 Pháp do ý nhận thức, này Sariputta, Ta nói có
hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì".

Khi được nghe nói vậy, Tôn giả Sariputta bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, lời nói này được Thế Tôn nói lên một cách vắn tắt, không giải nghĩa rộng rãi, con được hiểu ý nghĩa một cách rộng rãi như sau:

"Sắc do mắt nhận thức, này Sariputta, Ta nói có

CHÁNH TƯ DUY                                        415

hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì". Thế Tôn đã nói như vậy. Và do duyên gì lời nói ấy được nói lên?

Sắc nào do mắt nhận thức bạch Thế Tôn, khi
hành trì thời các bất thiện pháp tăng trưởng, các thiện
pháp thối giảm, sắc do mắt nhận thức như vậy không
nên hành trì. Sắc nào do mắt nhận thức, bạch Thế
Tôn khi hành trì thời các bất thiện pháp thối giảm,
các thiện pháp tăng trưởng, sắc ấy do mắt nhận thức
như vậy nên hành trì. "Sắc do mắt nhận thức, này
Sariputta, Ta nói có hai loại: "Nên hành trì, không
nên hành trì". Thế Tôn đã nói như vậy và do duyên
như vậy lời nói ấy được nói lên.

"Tiếng do tai nhận thức, này Sariputta, Ta nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì". Thế Tôn đã nói như vậy. Và do duyên gì lời nói ấy được nói lên? Tiếng nào do tai nhận thức bạch Thế Tôn, khi hành trì thời các bất thiện pháp tăng trưởng, các thiện pháp thối giảm, tiếng do tai nhận thức như vậy không nên hành trì. Tiếng nào do tai nhận thức, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời các bất thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng trưởng, tiếng do tai nhận thức như vậy nên hành trì. "Tiếng do tai nhận thức, này Sariputta, Ta nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì". Thế Tôn đã nói như vậy và do

CHÁNH TƯ DUY                                         416

duyên như vậy lời nói ấy được nói lên.

"Hương do mũi nhận thức, này Sariputta, Ta nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì". Thế Tôn đã nói như vậy. Và do duyên gì lời nói ấy được nói lên? Hương nào do mũi nhận thức, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời các bất thiện pháp tăng trưởng, các thiện pháp thối giảm, hương do mũi nhận thức như vậy không nên hành trì. Hương nào do mũi nhận thức, bạch Thế Tôn, khi hành trì, các bất thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng trưởng, hương do mũi nhận thức như vậy nên hành trì: "Hương do mũi nhận thức, này Sariputta, Ta nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì". Thế Tôn đã nói như vậy và do duyên như vậy lời nói ấy được nói lên.

"Vị do lưỡi nhận thức, này Sariputta, Ta nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì". Thế Tôn đã nói như vậy. Và do duyên gì lời nói ấy được nói lên. Vị nào do lưỡi nhận thức, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời các bất thiện pháp tăng trưởng, các thiện pháp thối giảm, vị do lưỡi nhận thức như vậy không nên hành trì. Vị nào do lưỡi nhận thức, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời các bất thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng trưởng, vị do lưỡi nhận thức như vậy nên hành trì. "Vị do lưỡi nhận thức, này Sariputta, Ta nói có hai loại: "Nên hành trì, không

CHÁNH TƯ DUY                                         417

nên hành trì". Thế Tôn đã nói như vậy và do duyên như vậy lời nói ấy được nói lên.

"Xúc do thân nhận thức, này Sariputta, Ta nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì". Thế Tôn đã nói như vậy. Và do duyên gì lời nói ấy được nói lên? Xúc nào do thân nhận thức, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời các bất thiện pháp tăng trưởng, các thiện pháp thối giảm, xúc do thân nhận thức như vậy không nên hành trì. Xúc nào do thân nhận thức, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời các bất thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng trưởng, xúc do thân nhận thức như vậy nên hành trì. "Xúc do thân nhận thức, này Sariputta, Ta nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì". Thế Tôn đã nói như vậy và do duyên như vậy lời nói ấy được nói lên.

"Pháp do ý nhận thức, này Sariputta, Ta nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì". Thế Tôn đã nói như vậy. Và do duyên gì lời nói ấy được nói lên? Pháp nào do ý nhận thức, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời các bất thiện pháp tăng trưởng, các thiện pháp thối giảm, pháp do ý nhận thức như vậy không nên hành trì. Pháp nào do ý nhận thức, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời các bất thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng trưởng, pháp do ý nhận thức như vậy nên hành trì. Pháp do ý nhận thức, này Sariputta, Ta

CHÁNH TƯ DUY                                         418

nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì". Thế Tôn đã nói như vậy và do duyên như vậy lời nói ấy được nói lên.

Bạch Thế Tôn, lời nói này được Thế Tôn nói lên một cách vắn tắt, không giải nghĩa rộng rãi, con được hiểu ý nghĩa một cách rộng rãi như vậy.

 Lành thay, lành thay, này Sariputta! Lành thay,
này Sariputta! Lời nói này được Ta nói lên một
cách vắn tắt, không giải nghĩa rộng rãi, Ông đã
hiểu ý nghĩa một cách rộng rãi như vậy.

Sắc do mắt nhận thức, này Sariputta, Ta nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì". Lời nói như vậy được Ta nói lên. Và do duyên gì, lời nói ấy được nói lên?... (như trên)... Pháp do ý nhận thức, này Sariputta, Ta nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì". Lời nói như vậy được Ta nói lên và do duyên như vậy, lời nói ấy được nói lên.

Này Sariputta, lời nói này được Ta nói lên một cách vắn tắt, ý nghĩa lời nói ấy được hiểu một cách rộng rãi như vậy.

 Ý, này Sariputta, Ta nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì".

CHÁNH TƯ DUY                                       419

 Đồ ăn khất thực, này Sariputta, Ta nói có hai
loại: "Nên hành trì, không nên hành trì".
 Sàng tọa, này Sariputta, Ta nói có hai loại:
"Nên hành trì, không nên hành trì".
 Làng, này Sariputta, Ta nói có hai loại: "Nên
hành trì, không nên hành trì".
 Thị trấn, này Sariputta, Ta nói có hai loại:
"Nên hành trì, không nên hành trì".
 Đô thị, này Sariputta, Ta nói có hai loại: "Nên
hành trì, không nên hành trì".
 Quốc độ, này Sariputta, Ta nói có hai loại:
"Nên hành trì, không nên hành trì".
 Người (Puggala), này Sariputta, Ta nói có hai
loại: "Nên hành trì, không nên hành trì".

Khi được nghe nói vậy, Tôn giả Sariputta bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, lời nói này được Thế Tôn nói lên một cách vắn tắt, không giải nghĩa một cách rộng rãi, con được hiểu ý nghĩa một cách rộng rãi như sau:

"Ý, này Sariputta, Ta nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì". Thế Tôn đã nói như vậy. Và do duyên gì, lời nói ấy được nói lên? Ý nào, bạch

CHÁNH TƯ DUY                                        420

Thế Tôn, khi hành trì, các bất thiện pháp tăng trưởng,
các thiện pháp thối giảm, ý như vậy không nên hành
trì. Ý nào, bạch Thế Tôn, khi hành trì thời các bất
thiện pháp thối giảm, các thiện pháp tăng trưởng, ý
như vậy nên hành trì. "Ý, này Sariputta, Ta nói có
hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì". Thế Tôn
đã nói lên như vậy. Và do duyên như vậy, lời nói ấy
được nói lên.

"Món ăn khất thực, này Sariputta, Ta nói có hai loại... do duyên như vậy, lời nói ấy được nói lên".

"Sàng tọa, này Sariputta, Ta nói có hai loại... do duyên như vậy, lời nói ấy được nói lên".

"Làng, này Sariputta, Ta nói có hai loại... do duyên như vậy, lời nói ấy được nói lên".

"Thị trấn, này Sariputta, Ta nói có hai loại... do duyên như vậy, lời nói ấy được nói lên".

"Đô thị, này Sariputta, Ta nói có hai loại... do duyên như vậy, lời nói ấy được nói lên".

"Quốc độ, này Sariputta, Ta nói có hai loại... do duyên như vậy, lời nói ấy được nói lên".

"Người, này Sariputta, Ta nói có hai loại... do

CHÁNH TƯ DUY                                        421

duyên như vậy, lời nói ấy được nói lên".

Bạch Thế Tôn, lời nói này được Thế Tôn nói lên một cách vắn tắt, không giải thích rộng rãi, con đã hiểu một cách rộng rãi như vậy.

– Lành thay, lành thay, này Sariputta! Lành
thay, này Sariputta! Lời nói này được Ta nói lên vắn
tắt, không giải thích rộng rãi, Ông đã hiểu một cách
rộng rãi như vậy.

Y, này Sariputta, Ta nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì". Ta đã nói lên như vậy. Và do duyên gì, lời nói ấy được nói lên? Y nào, này Sariputta, khi hành trì thời các bất thiện pháp tăng trưởng... Do duyên như vậy, lời nói ấy được nói lên.

Đồ ăn khất thực, này Sariputta, Ta nói có hai
loại: "Nên hành trì, không nên hành trì". Ta đã nói
như vậy. Và do duyên gì, lời nói ấy được nói lên?...
Do duyên như vậy, lời nói ấy được nói lên.

Sàng tọa, này Sariputta, Ta nói có hai loại: "Nên hành trì, không nên hành trì"... (như trên)... Sàng tọa như vậy không nên hành trì. Sàng tọa như vậy nên hành trì.... (như trên)... Làng như vậy không nên hành trì ... (như trên) ... Làng như vậy nên hành trì... (như trên).. Thị trấn như vậy không nên hành trì...

CHÁNH TƯ DUY                                          422

(như trên)... Thị trấn như vậy nên hành trì.... (như trên).... Đô thị như vậy không nên hành trì... (như trên)... Đô thị như vậy nên hành trì... (như trên)... Quốc độ như vậy không nên hành trì ... (như trên) ... Quốc độ như vậy nên hành trì ... (như trên) ... Người, này Sariputta, Ta nói có hai loại: "Nên hành trì và không nên hành trì". Ta đã nói như vậy. Và do duyên gì, lời nói ấy được nói lên? Người, này Sariputta... Do duyên như vậy, lời nói ấy được nói lên.

Này Sariputta, lời nói này được Ta nói vắn tắt, ý nghĩa (lời nói ấy) cần được hiểu một cách rộng rãi như vậy.

 Này Sariputta, nếu tất cả những vị Sát đế lỵ,
đối với lời nói này được Ta nói vắn tắt, có thể
hiểu ý nghĩa lời nói ấy một cách rộng rãi như
vậy, tất cả những vị ấy sẽ được hưởng hạnh
phúc, an lạc lâu dài.
 Này Sariputta, nếu tất cả những vị Bà-la-
môn ..
 Nếu tất cả những vị Vessa...
 Này Sariputta, nếu tất cả những vị Thủ đà
(Sudda), đối với lời nói này được Ta nói vắn
tắt, có thể hiểu ý nghĩa lời nói ấy một cách
rộng rãi như vậy, tất cả những vị ấy sẽ được

CHÁNH TƯ DUY                                        423

hưởng hạnh phúc an lạc lâu dài.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Sariputta hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.

CHÁNH TƯ DUY                             424

63    Nên hay không nên - Kinh CÁC TRƯỜNG HỢP – Tăng II, 40

CÁC TRƯỜNG HỢP – Tăng II, 40

 Này các Tỷ-kheo, có bốn trường hợp này. Thế nào là bốn?

- Có trường hợp, làm không thích ý, đưa đến không
lợi ích cho người làm.
- Có trường hợp, làm không thích ý, đưa đến lợi ích
cho người làm.
- Có trường hợp, làm được thích ý, không đưa đến
lợi ích cho người làm.
- Có trường hợp, làm được thích ý, đưa đến lợi ích
cho người làm.

2. Tại đây, này các Tỷ-kheo, trường hợp này làm không thích ý; không đem lại lợi ích cho người làm; trong trường hợp này, này các Tỷ-kheo, nghĩ rằng về cả hai phương diện không nên làm. Trường hợp này làm không thích ý, đây là trường hợp nghĩ rằng không nên làm. Trường hợp làm không đem lại lợi ích cho người làm, đây là trường hợp nghĩ rằng không nên làm. Đây là trường hợp, này các Tỷ-kheo, nghĩ rằng về cả hai phương diện không nên làm.

CHÁNH TƯ DUY                                     425

3. Tại đây, này các Tỷ-kheo, trường hợp này làm không thích ý, nhưng đem lại lợi ích cho người làm; trong trường hợp này, này các Tỷ-kheo, người ta có thể biết kẻ ngu, bậc trí, về sức kiên trì của con người, tinh tấn của con người, nỗ lực của con người.

- Và này các Tỷ-kheo, người ngu không suy xét
rằng: "Dầu trường hợp này không thích ý,
nhưng trường hợp này đem lại lợi ích cho
người làm". Người ấy không làm trường hợp
này. Do không làm trường hợp này, nên không
đưa lại lợi ích cho người ấy.
- Còn người trí, này các Tỷ-kheo, suy xét rằng:
"Dầu trường hợp này làm không được thích ý,
nhưng trường hợp này đem lại lợi ích cho
người làm". Người ấy làm trường hợp này. Do
làm trường hợp này, nên đem lại lợi ích cho
người ấy.

4. Tại đây, này các Tỷ-kheo, trường hợp này làm được thích ý, nhưng không đem lại lợi ích cho người làm; trong trường hợp này, này các Tỷ-kheo, người ta có thể biết kẻ ngu, bậc trí, về sức kiên trì của con người, tinh tấn của con người, nỗ lực của con người.

- Này các Tỷ-kheo, người ngu không suy xét rằng: "Dầu trường hợp này, làm được thích ý, nhưng trường hợp này không đem lại lợi ích

CHÁNH TƯ DUY                                          426

cho người làm". Người ấy làm trường hợp này
không đem lại lợi ích cho người làm. Người ấy
làm trường hợp này, và trường hợp này không
đem lại lợi ích cho người ấy.
- Còn người trí, này các Tỷ-kheo, suy xét như
sau: "Dầu trường hợp này làm được thích ý,
nhưng không đem lại lợi ích cho người làm".
Vị ấy không làm trường hợp này, do không làm
trường hợp này, nên đem lại lợi ích cho người
ấy.

5. Tại đây, này các Tỷ-kheo, trường hợp này làm
được thích ý, và đem lại lợi ích cho người làm; trong
trường hợp này, này các Tỷ-kheo, nghĩ rằng về cả hai
phương diện đều nên làm. Trường hợp này, làm được
thích ý, đây là trường hợp nghĩ rằng cần phải làm.
Trường hợp này đem lại lợi ích cho người làm, đây
là trường hợp nghĩ rằng cần phải làm. Trường hợp
này, này các Tỷ-kheo, nghĩ rằng về cả hai phương
diện đều phải làm.

Này các Tỷ-kheo, có bốn trường hợp này.

CHÁNH TƯ DUY                                       427

64    Nên hay không nên - Kinh VAJJIYAMÀHITA – Tăng IV, 497

VAJJIYAMÀHITA – Tăng IV, 497

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Campà trên bờ ao
Gaggarà. Rồi gia chủ Vajjiyamàhita, vào buổi sáng
sớm đi ra khỏi Campà, đến yết kiến Thế Tôn. Rồi gia
chủ Vajjiyamàhita suy nghĩ: "Nay không phải thời
để yết kiến Thế tôn, Thế Tôn đang thiền tịnh. Cũng
không phải thời để yết kiến các Tỷ-kheo đang tu tập
về ý, các Tỷ-kheo đang tu tập về ý đang thiền tịnh.
Vậy hãy đi đến khu vườn các du sĩ ngoại đạo. Rồi
gia chủ Vajjiyamàhita đi đến khu vườn các du sĩ
ngoại đạo.

2. Lúc bấy giờ, các du sĩ ngoại đạo đang ngồi hội họp, đang tụ họp, ồn ào, cao tiếng, lớn tiếng bàn luận những vấn đề phù phiếm. Các du sĩ ngoại đạo ấy thấy gia chủ Vajjiyamàhita từ xa đi đến, khi thấy vậy, liền dặn dò bảo với nhau: "Hãy bớt ồn ào, các tôn giả, chớ làm ồn, các Tôn giả, gia chủ Vajjiyahita này đang đến, một đệ tử của Sa-mô Gotama, trong những đệ tử của Sa - môn Gotama, có gia đình mặt áo trắng ở Campà. Gia chủ Vajjiyamàhita là một trong những vị ấy, các vị ấy ưa ít ồn ào, được huấn luyện trong ít ồn ào, tán thán ít ồn ào. Nếu vị ấy thấy hội chúng ít

CHÁNH TƯ DUY                                        428

ồn ào, vị ấy có thể nghĩ đến thăm ở đây." Rồi các du sĩ ngoại đạo ấy giữ im lặng.

3. Rồi gia chủ Vajjiyamàhita đi đến các du sĩ ngoại
đạo ấy; sau khi đến, nói lên với các du sĩ ngoại đạo
ấy những lời chào đón hỏi thăm, sau khi nói lên
những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, liền ngồi
xuống một bên. Các du sĩ ngoại đạo ấy nói với gia
chủ Vajjiyahita đang ngồi một bên:

- Có đúng sự thật chăng này Gia chủ, sa-môn Gotama chỉ trích mọi khổ hạnh, nhất hướng bài bác, chống đối mọi khổ hạnh, mọi nếp sống kham khổ?

- Thưa các Tôn giả, Thế Tôn không chỉ trích mọi
khổ hạnh, không nhất hướng bài bác chống đối
mọi khổ hạnh, mọi nếp sống kham khổ.
- Thưa các Tôn giả, Thế tôn chỉ trích cái gì
đáng chỉ trích, tán thán cái gì đáng tán thán.
- Thưa các Tôn giả, Thế Tôn chỉ trích cái gì đáng
chỉ trích, tán thán cái gì đáng tán thán, như vậy
Thế Tôn là người phân tích luận, không phải
là người nhất hướng luận (nói một chiều).

4. Được nói vậy, một du sĩ nói với gia chủ Vajjiyamàhita: "Thôi chờ ở đây, này Gia chủ, Gia chủ tán thán Sa-môn Gotama và Sa-môn Gotama là

CHÁNH TƯ DUY                                       429

người hư vô, một người không bao giờ có định nghĩa rõ ràng.

- Ở đây, thưa các Tôn giả, tôi nói với các Tôn giả
đúng pháp: "Đây là thiện, thưa các Tôn giả, Thế Tôn
đã định nghĩa. Đây là bất thiện, thưa các Tôn giả,
Thế Tôn đã định nghĩa. Đây là thiện, đây là bất thiện,
Thế Tôn đã định nghĩa. Thế Tôn là người có định
nghĩa rõ ràng. Thế Tôn không phải là người chủ
trương hư vô, không phải là người không có định
nghĩa rõ ràng". Khi được nói vậy, các du sĩ ấy im
lặng, hoang mang, thụt vai, cúi đầu, sững sờ, không
nói nên lời.

5. Rồi gia chủ Vajjiyamàhita, sau khi biết các du sĩ ngoại đạo ấy im lặng, hoang mang, thụt vai, cúi đầu, sững sờ không nói nên lời, từ chỗ ngồi đứng dậy, đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, gia chủ Vajjiyamàhita, câu chuyện với các du sĩ ngoại đạo như thế nào, tất cả đều thuật lại cho Thế Tôn rõ.

6. - Lành thay, lành thay, này Gia chủ, những kẻ ngu si thường thường cần phải được bác bỏ với sự khéo bác bỏ nhờ Chánh pháp.

Này Gia chủ,

CHÁNH TƯ DUY                                        430

1. Ta không nói rõ rằng, tất cả khổ hạnh cần phải
hành trì.
2. Ta không nói rằng, tất cả khổ hạnh không nên
hành trì.
3. Ta cũng không nói rằng tất cả sự chấp trì cần
phải được chấp trì.
4. Ta cũng không nói rằng tất cả sự chấp trì không
nên chấp trì.
5. Ta cũng không nói rằng tất cả sự tinh cần, cần
phải tinh cần.
6. Ta cũng không nói rằng, tất cả sự tinh cần
không nên tinh cần.
7. Ta cũng không nói rằng, tất cả sự từ bỏ nên từ
bỏ.
8. Ta cũng không nói rằng tất cả sự từ bỏ không
nên từ bỏ.
9. Ta cũng không nói rằng tất cả sự giải thoát nên
giải thoát.
10. Ta cũng không nói rằng, tất cả sự giải thoát
không nên giải thoát.

7. Này Gia chủ,:

1. Phàm hành trì khổ hạnh nào, các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện tổn giảm, khổ hạnh ấy, Ta nói, không nên hành trì.

CHÁNH TƯ DUY                                      431

2. Phàm hành trì khổ hạnh nào, các pháp bất thiện
tổn giảm, các pháp thiện tăng trưởng, khổ hạnh
ấy Ta nói nên hành trì.
3. Phàm chấp hành chấp trì nào, các pháp bất
thiện tăng trưởng, các pháp thiện tổn giảm,
chấp trì ấy, Ta nói, không nên chấp hành.
4. Phàm chấp hành chấp trì nào, các pháp bất
thiện tổn giảm, các thiện pháp tăng trưởng, thời
chấp hành chấp trì ấy, Ta nói nên chấp trì.
5. Phàm tinh cần nào được tinh tấn, các pháp bất
thiện tăng trưởng, các pháp thiện tổn giảm, thời
tinh cần ấy, Ta nói rằng, không nên tinh tấn.
6. Phàm tinh cần nào được tinh tấn, các pháp bất
thiện tổn giảm, các pháp thiện tăng trưởng, thời
tinh cần ấy, Ta nói nên tinh tấn.
7. Phàm từ bỏ từ bỏ nào, các pháp bất thiện tăng
trưởng, các pháp thiện tổn giảm, thời từ bỏ ấy,
Ta nói, không nên từ bỏ.
8. Phàm từ bỏ từ bỏ nào, các pháp bất thiện tổn
giảm, các pháp thiện tăng trưởng, thời từ bỏ ấy,
Ta nói, nên từ bỏ.
9. Phàm giải thoát sự giải thoát nào, các pháp bất
thiện tăng trưởng, các thiện pháp tổn giảm, thời
giải thoát ấy, Ta nói, không nên giải thoát.
10. Phàm giải thoát giải thoát nào, các pháp bất
thiện tổn giảm, các pháp thiện tăng trưởng,
thời giải thoát ấy, Ta nói nên giải thoát.

CHÁNH TƯ DUY                                      432

Rồi gia chủ Vajjiyamàhita sau khi được Thế Tôn với một pháp thoại thuyết giảng, khích lệ, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân bên hữu hướng về Ngài rồi ra đi.

8. Rồi Thế Tôn, sau khi gia chủ Vajjiyamàhita ra đi không bao lâu, bảo các Tỷ-kheo:

- Phàm Tỷ-kheo nào, đã lâu ngày với trần cấu ít trong
Pháp và Luật này, vị ấy hãy như vậy bài bác các du
sĩ ngoại đạo với sự khéo bài bác nhờ Chánh pháp,
như gia chủ Vajjiyamàhita đã làm.

CHÁNH TƯ DUY                                       433

65       Nếu có suy tư, hãy suy tư Đây là Khổ - Kinh Các Tầm – Tương V, 606

Các Tầm – Tương V, 606

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, chớ có suy tầm các tầm ác, bất thiện, như dục tầm, sân tầm, hại tầm. Vì sao?

3) Các tầm ấy, này các Tỷ-kheo, không liên hệ đến
mục đích, chúng không phải căn bản cho Phạm hạnh,
chúng không đưa đến yếm ly, ly tham, đoạn diệt, an
tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn.

4) Khi các Ông suy tầm, này các Tỷ-kheo, các Ông hãy suy tầm: "Đây là khổ"... hãy suy tầm: "Đây là Khổ tập"... hãy suy tầm: "Đây là Khổ diệt"... hãy suy tầm: "Đây là Con Đường đưa đến Khổ diệt". Vì sao?

5) Các suy tầm ấy, này các Tỷ-kheo, liên hệ đến mục
đích, chúng là căn bản cho Phạm hạnh, chúng đưa
đến yếm ly, ly tham, đoạn diệt, an tịnh, thắng trí, giác
ngộ, Niết-bàn.

Do vậy, này các Tỷ-kheo, một cố gắng cần phải làm để rõ biết: "Đây là Khổ". Một cố gắng cần phải làm để rõ biết: "Đây là Khổ tập". Một cố gắng cần phải

CHÁNH TƯ DUY                                          434

làm để rõ biết: "Đây là Khổ diệt". Một cố gắng cần phải làm để rõ biết: "Đây là Con Đường đưa đến Khổ diệt".

Suy Tư – Tương V, 607 (Cintà)

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, chớ có suy tư ác, bất thiện tầm: "Thế giới là thường hằng", hay "Thế giới là vô thường", hay "Thế giới là hữu biên", hay "Thế giới là vô biên", hay "Sinh mạng này, thân thể này là một", hay "Sinh mạng này, thân thể này là khác", hay "Như Lai có tồn tại sau khi chết", hay "Như Lai không tồn tại sau khi chết", hay "Như Lai có tồn tại và không tồn tại sau khi chết", hay "Như Lai không tồn tại và không không tồn tại sau khi chết". Vì sao?

3) Các suy tư ấy, này các Tỷ-kheo, không liên hệ đến
mục đích, chúng không phải căn bản cho Phạm hạnh,
chúng không đưa đến yếm ly, ly tham, đoạn diệt, an
tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn.

4) Và có suy tư, này các Tỷ-kheo, các Ông hãy suy tư: "Đây là Khổ"... hãy suy tư: "Đây là Khổ tập"...

CHÁNH TƯ DUY                                       435

hãy suy tư: "Đây là Khổ diệt"... hãy suy tư: "Đây là Con Đường đưa đến Khổ diệt". Vì sao?

5) Các suy tư ấy, này các Tỷ-kheo, liên hệ đến mục
đích, chúng là căn bản cho Phạm hạnh, chúng đưa
đến yếm ly, ly tham, đoạn diệt, an tịnh, thắng trí, giác
ngộ, Niết-bàn.

Do vậy, này các Tỷ-kheo, một cố gắng cần phải làm
để rõ biết: "Đây là Khổ". Một cố gắng cần phải làm
để rõ biết: "Đây là Khổ tập". Một cố gắng cần phải
làm để rõ biết: "Đây là Khổ diệt". Một cố gắng cần
phải làm để rõ biết: "Đây là Con Đường đưa đến Khổ
diệt".

Tranh Luận – Tương V, 608 (Viggàhikà)

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, chớ có nói lời tranh luận nhau: "Ông không biết Pháp và Luật này. Tôi biết Pháp và Luật này. Sao Ông có thể biết Pháp và Luật này? Ông theo tà hạnh. Tôi theo chánh hạnh. Điều đáng nói trước, Ông lại nói sau. Điều đáng nói sau, Ông lại nói trước. Lời nói tôi tương ưng. Lời nói Ông không tương ưng. Điều Ông quan niệm, trình bày đã

CHÁNH TƯ DUY                                          436

bị đảo lộn. Quan điểm của Ông đã bị thách đố. Hãy đi giải tỏa quan điểm của Ông. Hãy tự thoát khỏi bế tắc nếu Ông có thể làm được". Vì sao?

3) Những câu chuyện ấy, này các Tỷ-kheo, không
liên hệ đến mục đích, không phải căn bản cho Phạm
hạnh, không đưa đến yếm ly, ly tham, đoạn diệt, an
tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn.

4) Và này các Tỷ-kheo, nếu có nói, thời hãy nói:
"Đây là Khổ"... hãy nói "Đây là Khổ tập"... hãy nói:
"Đây là Khổ diệt"... hãy nói: "Đây là Con Đường đưa
đến Khổ diệt". Vì sao?

5) Các lời nói ấy, này các Tỷ-kheo, liên hệ đến mục
đích, chúng là căn bản cho Phạm hạnh, chúng đưa
đến yếm ly, ly tham, đoạn diệt, an tịnh, thắng trí, giác
ngộ, Niết-bàn.

Do vậy, này các Tỷ-kheo, một cố gắng cần phải làm
để rõ biết: "Đây là Khổ". Một cố gắng cần phải làm
để rõ biết: "Đây là Khổ tập". Một cố gắng cần phải
làm để rõ biết: "Đây là Khổ diệt". Một cố gắng cần
phải làm để rõ biết: "Đây là Con Đường đưa đến Khổ
diệt".

CHÁNH TƯ DUY                                          437

Lời Nói – Tương V, 609

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, chớ có nói những câu
chuyện của loài súc sanh, như câu chuyện về vua
chúa, câu chuyện về ăn trộm, câu chuyện về đại thần,
câu chuyện về binh lính, câu chuyện về hãi hùng, câu
chuyện về chiến tranh, câu chuyện về đồ ăn, câu
chuyện về đồ uống, câu chuyện về vải mặc, câu
chuyện về giường nằm, câu chuyện về vòng hoa, câu
chuyện về hương liệu, câu chuyện về bà con, câu
chuyện về xe cộ, câu chuyện về làng xóm, câu
chuyện về thị tứ, câu chuyện về thành phố, câu
chuyện về quốc độ, câu chuyện về đàn bà, câu
chuyện về đàn ông, câu chuyện về vị anh hùng, câu
chuyện bên lề đường, câu chuyện tại chỗ lấy nước,
câu chuyện người đã chết, các câu chuyện tạp thoại,
các câu chuyện biến trạng của thế giới, câu chuyện
về biến trạng của đại dương, câu chuyện về sự hiện
hữu và sự không hiện hữu. Vì sao?

3) Những câu chuyện này, này các Tỷ-kheo, không
đưa đến mục đích, không phải căn bản cho Phạm
hạnh, không đưa đến yếm ly, ly tham, đoạn diệt, an
tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn.

CHÁNH TƯ DUY                                      438

4) Có nói chuyện, này các Tỷ-kheo, các Ông hãy nói
chuyện: "Đây là Khổ"... hãy nói chuyện "Đây là Khổ
tập"... hãy nói chuyện: "Đây là Khổ diệt"... hãy nói
chuyện: "Đây là Con Đường đưa đến Khổ diệt". Vì
sao?

5) Các câu chuyện này, này các Tỷ-kheo, liên hệ đến
mục đích, là căn bản cho Phạm hạnh, đưa đến yếm
ly, ly tham, đoạn diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ,
Niết-bàn.

Do vậy, này các Tỷ-kheo, một cố gắng cần phải làm
để rõ biết: "Đây là Khổ". Một cố gắng cần phải làm
để rõ biết: "Đây là Khổ tập". Một cố gắng cần phải
làm để rõ biết: "Đây là Khổ diệt". Một cố gắng cần
phải làm để rõ biết: "Đây là Con Đường đưa đến Khổ
diệt".

CHÁNH TƯ DUY                                       439

66    Sau khi chứng đạt 4 thiền - KINH ĐẠI KHÔNG – 122 Trung III, 301

KINH ĐẠI KHÔNG (Mahasunnata suttam) – Bài kinh số 122 – Trung III, 301

Như vầy tôi nghe.

Một thời, Thế Tôn trú giữa các dòng họ Sakka (Thích-ca), tại Kapilavatthu (Ca-tỳ-la-vệ), ở tu viện Nigrodha (Ni-câu-luật Thọ Viên). Rồi Thế Tôn vào buổi sáng đắp y, cầm y bát, đi vào Kapilavatthu để khất thực. Sau khi đi khất thực ở Kapilavatthu, ăn xong, trên đường đi khất thực trở về, Thế Tôn đi đến trú xứ của Thích-ca Kalakhemaka để ở ban ngày. Lúc bấy giờ, tại tu viện của Thích-ca Kalakhemaka, có sắp đặt rất nhiều sàng tọa. Thế Tôn thấy rất nhiều sàng tọa tại trú xứ của Thích-ca Kalakhemaka, thấy vậy Thế Tôn suy nghĩ: "Rất nhiều sàng tọa được sắp đặt tại tu viện của Thích-ca Kalakhemaka. Không biết ở đấy có rất nhiều Tỷ-kheo ở không?"

Lúc bấy giờ Tôn giả Ananda cùng với rất nhiều vị Tỷ-kheo đang làm y (civarakamma) ở trú xứ của

CHÁNH TƯ DUY                                       440

Thích-ca Ghataya.

Rồi Thế Tôn vào buổi chiều, từ Thiền tịnh độc
cư đứng dậy, đi đến trú xứ của Thích-ca Ghataya, sau
khi đến liền ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. Sau khi ngồi,
Thế Tôn bảo Tôn giả Ananda:

– Này Ananda, có rất nhiều sàng tọa được sắp đặt tại trú xứ của Thích-ca Kalakhemaka. Không biết có nhiều Tỷ-kheo trú ở đấy không.

– Bạch Thế Tôn, có rất nhiều sàng tọa được sắp
đặt ở trú xứ của Thích-ca Kalakhemaka; có rất nhiều
Tỷ-kheo trú tại chỗ ấy. Bạch Thế Tôn, nay là thời
chúng con làm y.

 Này Ananda, một Tỷ-kheo không chói sáng
nếu thích thú trong hội chúng của mình, nếu
hân hoan trong hội chúng của mình, nếu hoan
hỷ trong hội chúng của mình, nếu thích thú
trong hội chúng của người, nếu hân hoan trong
hội chúng của người, nếu hoan hỷ trong hội
chúng của người.

 Này Ananda, nếu Tỷ-kheo nào thích thú trong
hội chúng của mình, hân hoan trong hội chúng
của mình, hoan hỷ trong hội chúng của mình,
thích thú trong hội chúng của người, hân hoan

CHÁNH TƯ DUY                                       441

trong hội chúng của người, hoan hỷ trong hội
chúng của người, có thể là một vị chứng đắc
tùy theo ý muốn, chứng đắc không khó khăn,
chứng đắc không mệt nhọc, viễn ly lạc, độc cư
lạc, an tịnh lạc, chánh giác lạc; sự kiện như vậy
không xảy ra.

 Nhưng này Ananda, Tỷ-kheo nào sống một
mình, xa lánh tụ hội, thời vị ấy có hy vọng
chứng đắc tùy theo ý muốn, chứng đắc không
khó khăn, chứng đắc không mệt nhọc, viễn ly
lạc, độc cư lạc, an tịnh lạc, chánh giác lạc; sự
kiện như vậy có thể xảy ra.

 Này Ananda, nếu Tỷ-kheo nào thích thú trong
hội chúng của mình, hân hoan trong hội chúng
của mình, hoan hỷ trong hội chúng của mình,
thích thú trong hội chúng của người, hân hoan
trong hội chúng của người, hoan hỷ trong hội
chúng của người sẽ chứng đắc và an trú với tâm
giải thoát có hạn kỳ và thoải mái hay không có
hạn kỳ và bất động; sự kiện như vậy không xảy
ra.

 Nhưng này Ananda, Tỷ-kheo nào sống một mình, xa lánh tụ hội, thời vị ấy có hy vọng sẽ chứng đắc và an trú với tâm giải thoát có hạn

CHÁNH TƯ DUY                                      442

kỳ và thoái mái, hay không có hạn kỳ và bất động; sự kiện như vậy có xảy ra.

 Này Ananda, Ta không quán thấy một sắc
pháp nào trong ấy có hoan hỷ, trong ấy có
hoan lạc, chịu sự biến dịch, chịu sự đổi khác
mà không khởi lên sầu, bi, khổ, ưu, não.

 Nhưng sự (an) trú này, này Ananda, đã được
Như Lai hoàn toàn giác ngộ, tức là sau khi
không tác ý với tất cả tướng, chứng đắc và (an)
trú nội không. Và nếu, này Ananda, trong khi
Như Lai an trú trong an trú này, nếu có những
Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ, quốc
vương, đại thần, ngoại đạo, ngoại đạo đệ tử đến
yết kiến, trong khi ấy, này Ananda, Như Lai
với tâm hướng đến viễn ly, thiên về viễn ly,
nặng về viễn ly, sống độc cư, hoan hỷ trong ly
dục, làm cho đoạn tận tất cả các pháp dựa trên
các lậu hoặc an trú, nói lên tại chỗ ấy những lời
thuần túy liên hệ đến khích lệ.

 Do vậy, này Ananda, nếu Tỷ-kheo ước vọng:
"Sau khi chứng đạt nội không, ta sẽ an trú",
vị Tỷ-kheo ấy, này Ananda, cần phải an chỉ,
an tọa, chuyên nhất và an định nội tâm.

 Và này Ananda, như thế nào Tỷ-kheo an chỉ, an

CHÁNH TƯ DUY                                       443

tọa, chuyên nhất và an định nội tâm?

Ở đây, này Ananda, Tỷ-kheo ly dục, ly bất thiện
pháp, chứng đạt và an trú Sơ thiền, một trạng thái hỷ
lạc do ly dục sanh, có tầm, có tứ. Diệt tầm và tứ,
chứng và trú Nhị thiền, một trạng thái hỷ lạc do định
sanh, không tầm, không tứ, nội tỉnh nhứt tâm... Tam
thiền... chứng và trú Tứ thiền. Như vậy, này Ananda,
Tỷ-kheo an chỉ, an tọa, chuyên nhất và an định nội
tâm.

Vị ấy tác ý nội không. Trong khi vị ấy tác ý nội
không, tâm không thích thú, không tịnh tín, không an
trú, không hướng đến nội không. Sự kiện là như vậy,
này Ananda, Tỷ-kheo biết như sau: "Trong khi ta tác
ý nội không, tâm không thích thú, không tịnh tín,
không an trú, không hướng đến nội không". Ở đây,
vị ấy ý thức rõ ràng như vậy.

Vị ấy tác ý ngoại không. Vị ấy tác ý nội ngoại không. Vị ấy tác ý bất động. Trong khi vị ấy tác ý bất động thời tâm không thích thú, không tịnh tín, không an trú, không hướng đến bất động". Sự kiện là như vậy, này Ananda, Tỷ-kheo biết như sau: "Trong khi ta tác ý bất động, tâm không thích thú, không tịnh tín, không an trú, không hướng đến bất động". Ở đây, vị ấy ý thức rõ ràng như vậy. Này Ananda, Tỷ-kheo

CHÁNH TƯ DUY                                        444

ấy cần phải an trú, an tọa, chuyên nhất, và an định nội tâm trên định tướng (samadhinimitte) đã đề cập về trước ấy.

Vị ấy tác ý nội không. Trong khi vị ấy tác ý nội
không, tâm thích thú, tịnh tín, an trú, hướng đến nội
không. Sự kiện là như vậy, này Ananda, Tỷ-kheo biết
như sau: "Trong khi ta tác ý nội không, tâm thích thú,
tịnh tín, an trú, hướng đến nội không". Ở đây, vị ấy
ý thức rõ ràng như vậy.

Vị ấy tác ý ngoại không. Vị ấy tác ý nội ngoại
không. Vị ấy tác ý bất động. Trong khi vị ấy tác ý bất
động, tâm thích thú, tịnh tín, an trú hướng đến bất
động. Sự kiện là như vậy, này Ananda, vị Tỷ-kheo
biết như sau: "Trong khi ta tác ý bất động, tâm thích
thú, tịnh tín, an trú, hướng đến bất động". Ở đây, vị
ấy ý thức rõ ràng như vậy.

Này Ananda, nếu Tỷ-kheo ấy đang an trú trong
an trú này, tâm vị ấy hướng đến đi kinh hành, vị ấy
đi kinh hành (cankamati), và nghĩ rằng: "Trong khi
ta đang đi kinh hành, thời tham và ưu, các ác bất
thiện pháp không có chảy vào". Ở đây, vị ấy ý thức
rõ ràng như vậy.

Này Ananda, nếu Tỷ-kheo đang an trú trong an trú này, tâm vị ấy hướng đến đứng lại, vị ấy đứng lại

CHÁNH TƯ DUY                                        445

và nghĩ rằng: "Trong khi ta đang đứng lại, thời tham và ưu, các ác bất thiện pháp không có chảy vào". Ở đây, vị ấy ý thức rõ ràng như vậy.

Này Ananda, nếu trong khi Tỷ-kheo ấy an trú
trong sự an trú này, tâm vị ấy hướng đến ngồi, vị ấy
ngồi và nghĩ rằng: "Trong khi ta đang ngồi, tham và
ưu, các ác bất thiện pháp không có chảy vào". Ở đây,
vị ấy ý thức rõ ràng như vậy.

Này Ananda, nếu trong khi Tỷ-kheo ấy an trú
trong sự an trú này, tâm vị ấy hướng đến nằm, vị ấy
nằm và nghĩ rằng: "Trong khi ta đang nằm, thời
tham và ưu, các ác bất thiện pháp không chảy vào".
Ở đây, vị ấy ý thức rõ ràng như vậy.

Này Ananda, nếu trong khi Tỷ-kheo ấy an trú trong sự an trú này, tâm vị ấy hướng đến nói, vị ấy suy nghĩ như sau: "Ta sẽ không nói những câu chuyên hạ liệt, đê tiện, thuộc phàm phu, không thuộc bậc Thánh, không liên hệ đến mục đích, không đưa đến yếm ly, ly dục, đoạn tiệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ. Niết-bàn, như quốc vương luận, đạo tặc luận, đại thần luận, quân luận, bố úy luận, chiến tranh luận, thực vật luận, ẩm liệu luận, y phục luận, ngọa cụ luận, hoan man luận, hương liệu luận, thân thích luận, xa thừa luận, thôn luận, thị trấn luận, đô thị

CHÁNH TƯ DUY                                         446

luận, quốc độ luận, nữ luận, anh hùng luận, hạng
trung luận, thủy bình xứ luận, tiên linh luận, sai biệt
luận, thế giới luận, hải thuyết luận, hữu vô hữu luận.
Ở đây, vị ấy ý thức rõ ràng như vậy. Nhưng này
Ananda, đối với những lời nói nào khắc khổ, khai
tâm, đưa đến nhứt hướng yếm ly, ly tham, đoạn diệt,
an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn, như thiểu dục
luận, tri túc luận, độc cư luận, bất chúng hội luận,
tinh cần luận, giới luận, định luận, tuệ luận, giải thoát
luận, giải thoát tri kiến luận, vị ấy nghĩ: "Ta sẽ nói
các luận như vậy". Ở đây, vị ấy ý thức rõ ràng như
vậy.

Này Ananda, nếu Tỷ-kheo ấy trong khi an trú
với sự an trú này, tâm hướng đến suy tầm (vitakka),
vị ấy suy nghĩ: "Đối với những suy tầm hạ liệt, đê
tiện, phàm phu, không thuộc bậc Thánh, không liên
hệ đến mục đích, không đưa đến yếm ly, ly tham,
đoạn diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn, như
là dục tầm, sân tầm, hại tầm, ta sẽ không suy nghĩ
các loại suy tầm ấy". Ở đây, vị ấy ý thức rõ ràng như
vậy.

Nhưng này Ananda, đối với những suy tầm này, thuộc bậc Thánh, có khả năng cầu tiến, hướng dẫn (người suy nghĩ các suy tầm ấy) đến sự đoạn trừ hoàn toàn đau khổ, như là ly dục tầm, vô sân tầm, bất hại

CHÁNH TƯ DUY                                           447

tầm, vị ấy nghĩ: "Ta sẽ suy tư các loại suy tầm này". Ở đây, vị ấy ý thức rõ ràng như vậy.

 Này Ananda, có năm dục trưởng dưỡng này. Thế nào là năm?

 Các sắc do mắt nhận thức, khả ái, khả hỷ, khả
lạc, khả ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn; các tiếng
do tai nhận thức; các hương do mũi nhận thức;
các vị do lưỡi nhận thức; các xúc do thân nhận
thức, khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến
dục, hấp dẫn. Này Ananda, có năm dục trưởng
dưỡng này. Từ đây Tỷ-kheo cần phải thường
thường quán sát tự tâm như sau: "Trong tâm
ta, có khởi lên tâm hành gì với xứ (ayatana)
này hay xứ khác của năm dục trưởng
dưỡng?".

 Này Ananda, nếu Tỷ-kheo trong khi quán sát
như vậy, tuệ tri rằng: "Trong tâm ta, có khởi
lên tâm hành với xứ này hay xứ khác của năm
dục trưởng dưỡng". Sự kiện là như vậy, Tỷ-
kheo tuệ tri như sau: "Dục ái (chandaraga)
này đối với năm dục trưởng dưỡng đối với ta,
chưa đoạn diệt được". Ở đây, vị ấy ý thức rõ
ràng như vậy.

CHÁNH TƯ DUY                                       448

 Này Ananda, nếu Tỷ-kheo trong khi quán sát
như vậy, tuệ tri rằng: "Trong tâm ta, không có
khởi lên tâm hành với xứ này hay xứ khác của
năm dục trưởng dưỡng". Sự kiện là như vậy,
Tỷ-kheo tuệ tri như sau: "Dục tham này đối với
năm dục trưởng dưỡng đối với ta, đã được
đoạn diệt". Ở đây, vị ấy ý thức rõ ràng như vậy.

 Này Ananda, có năm thủ uẩn.

 Ở đây, Tỷ-kheo cần phải đoạn tận chúng, khi
vị ấy tùy quán sự sanh diệt. Đây là sắc, đây là
sự tập khởi của sắc, đây là sự đoạn diệt của sắc.
Đây là thọ, đây là sự tập khởi của thọ, đây là sự
đoạn diệt của thọ. Đây là tưởng... Đây là
hành... Đây là thức, đây là sự tập khởi của thức,
đây là sự đoạn diệt của thức.

 Trong khi vị ấy an trú, tùy quán sự sanh diệt
của năm thủ uẩn này, nếu có ngã mạn nào
(asmimmano) (khởi lên) đối với năm thủ uẩn,
ngã mạn ấy được đoạn tận. Sự kiện là như vậy,
này Ananda, Tỷ-kheo tuệ tri như sau: "Phàm
có ngã mạn nào đối với năm thủ uẩn (khởi lên)
nơi ta, ta đã đoạn tận ngã mạn ấy". Ở đây, vị
ấy ý thức rõ ràng như vậy. Những pháp này,
này Ananda, thuần nhất liên hệ đến thiện, đều

CHÁNH TƯ DUY                                       449

thuộc hiền, Thánh, siêu thế, vượt ngoài tầm của ác ma.

– Này Ananda, Ông nghĩ thế nào? Vì thấy lý do gì, một Thanh văn Đệ tử tự nghĩ là xứng đáng (hợp lý) để đi theo một Đạo sư dầu cho bị hất hủi?

– Bạch Thế Tôn, đối với chúng con, các pháp dựa Thế Tôn làm căn bản, hướng Thế Tôn làm lãnh đạo, nương tựa Thế Tôn làm y cứ. Bạch Thế Tôn, tốt lành thay nếu Thế Tôn thuyết giảng cho ý nghĩa này. Sau khi được nghe Thế Tôn, các Tỷ-kheo sẽ hành trì.

– Này Ananda, thật không xứng đáng cho một đệ tử bám sát theo vị đạo sư, nếu vì lý do được nghe giải thích khế kinh và phúng tụng. Vì cớ sao? Trong một thời gian lâu dài, các pháp đã được các Ông nghe, thọ trì, đọc lớn tiếng, suy tư với ý, khéo thấu hiểu với chánh trí. Nhưng này Ananda, đối với những lời nói nào, khắc khổ, khai tâm đưa đến nhất hướng viễn ly, ly tham, đoạn diệt an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn như là thiểu dục luận, tri túc luận, độc cư luận, bất chúng hội luận, tinh cần luận, giới luận, định luận, tuệ luận, giải thoát luận, giải thoát tri kiến luận. Này Ananda, do nhân duyên những loại thuyết luận như vậy, thật xứng đáng cho một Thanh văn đệ tử bám sát vị Đạo sư dầu cho bị hất hủi. Sự

CHÁNH TƯ DUY                                            450

kiện là như vậy, này Ananda, thời có sự phiền lụy
(upaddava) cho vị Đạo sư; sự kiện là như vậy, thời
có sự phiền lụy do đệ tử; sự kiện là như vậy, thời có
sự phiền lụy cho các vị tu Phạm hạnh.

Và này Ananda, như thế nào là sự phiền lụy cho vị Đạo sư? Ở đây, này Ananda, có Đạo sư lựa một trú xứ (senasanam) xa vắng trong rừng, dưới gốc cây, trên sườn núi, chỗ hoang vu, trong hang núi, tại bãi tha ma, tại khu rừng, ngoài trời hay trên một đống rơm. Trong khi vị ấy sống viễn ly như vậy, các Bà- la-môn, gia chủ, cả thị dân và quốc dân bao vây xung quanh. Được các Bà-la-môn, gia chủ, cả thị dân và quốc dân bao vây xung quanh, vị ấy khởi lên nhiễm tâm, rơi vào dục vọng, khởi lên tham ái, trở lui lại đời sống sung túc. Như vậy, này Ananda, được gọi là sự phiền lụy của Đạo sư. Vì sự phiền lụy của Đạo sư, các ác bất thiện pháp, tạp nhiễm, dẫn đến tái sanh, đáng sợ hãi, đưa đến khổ quả dẫn đến sanh, già, chết trong tương lai, các pháp ấy tấn công vị ấy. Như vậy, này Ananda, là sự phiền lụy của Đạo sư.

Này Ananda, thế nào là sự phiền lụy của đệ tử? Này Ananda, đệ tử của một Đạo sư, bắt chước đời sống viễn ly của Đạo sư mình, lựa một trú xứ xa vắng, trong rừng, dưới gốc cây, trên sườn núi, chỗ hoang vu, trong hang núi, tại bãi tha ma, tại khu rừng,

CHÁNH TƯ DUY                                         451

ngoài trời hay trên một đống rơm. Trong khi vị ấy sống viễn ly như vậy, các Bà-la-môn, gia chủ, cả thị dân với quốc dân bao vây xung quanh. Được các Bà- la-môn, gia chủ, cả thị dân và quốc dân bao vây cung quanh, vị ấy khởi lên nhiễm tâm, rơi vào dục vọng, khởi lên tham ái, trở lui lại đời sống sung túc. Như vậy, này Ananda, được gọi là sự phiền lụy của đệ tử. Vì sự phiền lụy của đệ tử, các ác bất thiện pháp, tạp nhiễm, dẫn đến tái sanh, đáng sợ hãi, đưa đến khổ quả, dẫn đến sanh, già, chết trong tương lai; các pháp ấy tấn công vị ấy. Như vậy, này Ananda, là sự phiền lụy của đệ tử.

Và này Ananda, như thế nào là sự phiền lụy của
các vị tu Phạm hạnh? Ở đây, này Ananda, Như Lai
xuất hiện ở đời, là bậc A-la-hán, Chánh Biến Tri,
Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô
Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư,
Phật, Thế Tôn. Ngài lựa một trú xứ xa vắng, trong
rừng, dưới gốc cây, trên sườn núi, chỗ hoang vu,
trong hang núi, tại bãi tha ma, tại khu rừng, ngoài
trời hay trên một đống rơm. Trong khi Ngài sống
viễn ly như vậy, các Bà-la-môn, gia chủ, cả thị dân
và quốc dân bao vây xung quanh. Được các Bà-la-
môn, gia chủ, cả thị dân và quốc dân bao vây xung
quanh, Ngài không khởi lên nhiễm tâm, không rơi
vào dục vọng, không khởi lên tham ái, không trở lui

CHÁNH TƯ DUY                                        452

lại đời sống sung túc.

Nhưng này Ananda, vị đệ tử của bậc Đạo sư chủ tâm theo (hạnh) viễn ly của bậc Đạo sư, bắt chước (theo hạnh ấy) lựa một trú xứ xa vắng, trong rừng, dưới gốc cây, trên sườn núi, chỗ hoang vu, trong hang núi, tại bãi tha ma, tại khu rừng, ngoài trời, trên một đống rơm. Trong khi vị ấy sống viễn ly như vậy, các Bà-la-môn, gia chủ, cả thị dân và quốc dân bao vây xung quanh. Được các Bà-la-môn, gia chủ, cả thị dân và quốc dân bao vây xung quanh, vị ấy khởi lên nhiễm tâm, rơi vào dục vọng, khởi lên tham ái, trở lại đời sống sung túc. Như vậy, này Ananda, được gọi là sự phiền lụy của các vị tu Phạm hạnh. Vì sự phiền lụy của Phạm hạnh, các ác bất thiện pháp, tạp nhiễm, dẫn đến tái sanh đáng sợ hãi, đưa đến khổ quả, dẫn đến sanh, già, chết trong tương lai, các pháp ấy tấn công vị ấy. Như vậy, này Ananda, là sự phiền lụy của các vị tu Phạm hạnh.

Nhưng này Ananda, sự phiền lụy của các vị tu
Phạm hạnh là nhiều quả khổ hơn, nhiều quả não hơn
đối với phiền lụy của Đạo sư này và phiền lụy của đệ
tử này, hơn nữa nó dẫn đến đọa lạc.

 Do vậy, này Ananda, hãy đối xử với Ta, với tâm thân hữu, không với tâm thù nghịch, và như

CHÁNH TƯ DUY                                          453

vậy các Ông sẽ được hạnh phúc an lạc lâu dài.

Và như thế nào là các đệ tử đối xử vị Đạo sư với
tâm thù nghịch, không với tâm thân hữu? Ở đây, này
Ananda, vị Đạo sư ấy với lòng từ mẫn thuyết pháp
cho các đệ tử, mong cầu hạnh phúc cho họ, vì lòng
từ mẫn nói rằng: "Đây là hạnh phúc cho các Ông, đây
là an lạc cho các Ông". Nhưng các đệ tử của vị ấy
không chịu nghe theo, không chịu lóng tai, chú tâm
vào hướng khác (annan), ngược lại, họ đi xa lời giảng
dạy của vị Đạo sư. Như vậy, này Ananda, là các đệ
tử đối xử với bậc Đạo sư, với tâm thù nghịch, không
với tâm thân hữu.

Và như thế nào, này Ananda, là các đệ tử đối xử
với bậc Đạo sư, với tâm thân hữu, không với tâm thù
nghịch? Ở đây, này Ananda, vị Đạo sư với lòng từ
mẫn thuyết pháp cho các đệ tử, tìm cầu hạnh phúc
cho họ, vì lòng từ mẫn nói rằng: "Đây là hạnh phúc
cho các Ông, đây là an lạc cho các Ông". Các đệ tử
của vị ấy chịu nghe theo, chịu lóng tai, không chú
tâm vào hướng khác, và không ngược lại đi xa lời
dạy của bậc Đạo sư. Như vậy, này Ananda, là các đệ
tử đối xử với bậc Đạo sư, với tâm thân hữu, không
phải với tâm thù nghịch.

Do vậy, này Ananda, hãy đối xử với Ta, với tâm

CHÁNH TƯ DUY                                       454

thân hữu, chớ với tâm thù nghịch và như vậy sẽ là
hạnh phúc, là an lạc lâu dài cho các Ông. Ta không
sách tấn các Ông như người thợ gốm đối với các đồ
gốm chưa nung, chưa được nung chín. Ta sẽ nói hết
lời chỉ trích này đến lời chỉ trích khác, hết lời tán thán
này đến lời tán thán khác. Cái gì là lõi cây, cái ấy sẽ
đứng vững tồn tại.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Ananda hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

CHÁNH TƯ DUY                                            455

67    Sân tầm - Món ăn ấy thuộc về ai - kinh Phỉ Báng – Tương I, 352

Phỉ Báng – Tương I, 352

1) Một thời Thế Tôn trú ở Ràjagaha (Vương Xá), Veluvana (Trúc Lâm), tại chỗ nuôi dưỡng các con sóc.

2) Bà-la-môn Akkosaka Bhàradvàja được nghe Bà- la-môn thuộc dòng họ Bhàradvàja đã xuất gia với Thế Tôn, từ bỏ gia đình, sống không gia đình.

3) Ông phẫn nộ, không hoan hỷ, đi đến Thế Tôn; sau khi đến, nói những lời nói không tốt đẹp, ác ngữ, phỉ báng và nhiếc mắng Thế Tôn.

4) Được nghe nói vậy, Thế Tôn nói với Bà-la-môn Akkosaka Bhàradvàja:

- Này Bà-la-môn, Ông nghĩ thế nào? Các thân hữu bà con huyết thống, các khách có đến viếng thăm Ông không?

5) Thưa Tôn giả Gotama, thỉnh thoảng, các thân hữu, bà con huyết thống, các khách có đến viếng thăm tôi.

CHÁNH TƯ DUY                                       456

6) Này Bà-la-môn, Ông nghĩ thế nào? Ông có sửa soạn cho họ các món ăn loại cứng, loại mềm và các loại đồ nếm không?

7) Thưa Tôn giả Gotama, thỉnh thoảng tôi sửa soạn cho họ các món ăn loại cứng, loại mềm, các loại đồ nếm.

8) Nhưng này Bà-la-môn, nếu họ không thâu nhận, thời các món ăn ấy về ai?

9) Thưa Tôn giả Gotama, nếu họ không thâu nhận, thời các món ăn ấy về lại chúng tôi.

10) Cũng vậy, này Bà-la-môn, nếu Ông phỉ báng
chúng tôi là người không phỉ báng; nhiếc mắng
chúng tôi là người không nhiếc mắng; gây lộn với
chúng tôi là người không gây lộn; chúng tôi không
thâu nhận sự việc ấy từ Ông, thời này Bà-la-môn, sự
việc ấy về lại Ông. Này Bà-la-môn, sự việc ấy chỉ về
lại Ông.

Này Bà-la-môn, ai phỉ báng lại khi bị phỉ báng, nhiếc mắng lại khi bị nhiếc mắng, gây lộn lại khi bị gây lộn, thời như vậy, này Bà-la-môn, người ấy được xem là đã hưởng thọ, đã san sẻ với Ông. Còn chúng tôi không cùng hưởng thọ sự việc ấy với Ông, không cùng san sẻ sự việc ấy với Ông, thời này Bà-la-môn,

CHÁNH TƯ DUY                                       457

sự việc ấy về lại Ông! Này Bà-la-môn, sự việc ấy về lại Ông!

11) Nhà vua và vương cung, vương thần nghĩ rằng: "Sa-môn Gotama là vị A-la-hán". Tuy vậy Tôn giả Gotama nay đã phẫn nộ.

(Thế Tôn):

12) Với vị không phẫn nộ,
Phẫn nộ từ đâu đến?
Sống chế ngự, chánh mạng,
Giải thoát, nhờ chánh trí.
Vị ấy sống như vậy,
Đời sống được tịch tịnh.

Những ai bị phỉ báng,
Trở lại phỉ báng người,
Kẻ ấy làm ác mình,
Lại làm ác cho người.
Những ai bị phỉ báng,
Không phỉ báng chống lại,
Người ấy đủ thắng trận,
Thắng cho mình, cho người.
Vị ấy tìm lợi ích,
Cho cả mình và người.
Và kẻ đã phỉ báng,

CHÁNH TƯ DUY                                     458

Tự hiểu, lắng nguội dần.
Bậc Y sư cả hai,
Chữa mình, chữa cho người,
Quần chúng nghĩ là ngu,
Vì không hiểu Chánh pháp.

13) Khi được nghe nói vậy, Bà-la-môn Akkosaka Bhàradvàja bạch Thế Tôn:

- Thật là vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Con xin quy
y Thế Tôn Gotama, quy y Pháp và quy y Tỷ-kheo
Tăng. Mong Tôn giả Gotama cho con được xuất gia
tu học với Tôn giả Gotama, được thọ đại giới.

14) Bà-la-môn Akkosaka Bhàradvàja được xuất gia với Tôn giả Gotama, được thọ đại giới.

15) Được thọ đại giới không bao lâu, Tôn giả
Akkosaka Bhàrahvàja sống một mình, viễn ly, không
phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần không bao lâu đạt
được mục đích mà các thiện nam tử chơn chánh xuất
gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình hướng đến:
Đó là vô thượng cứu cánh Phạm hạnh, ngay trong
hiện tại với thắng trí, tự mình giác ngộ, chứng đạt và
an trú. Vị ấy biết rõ: " Sanh đã tận, Phạm hạnh đã
thành, việc nên làm đã làm, không còn trở lại trạng
thái này nữa ".

CHÁNH TƯ DUY                                        459

16) Và Tôn giả Akkosaka Bhàradvàkja trở thành một vị A-la-hán nữa.

CHÁNH TƯ DUY                                   460

68    Sân tầm - Những ai bị phỉ báng, không phỉ báng đối lại... - kinh Asurindaka – Tương I, 356

Asurindaka – Tương I, 356

1) Một thời Thế Tôn ở Ràjagaha (Vương Xá), Veluvana (Trúc Lâm), tại chỗ nuôi dưỡng các con sóc.

2) Bà-la-môn Asurindaka Bhàradvàja nghe như sau: "Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhàradvàja đã xuất gia với Thế Tôn, từ bỏ gia đình, sống không gia đình".

3) Phẫn nộ, không hoan hỷ, vị ấy đi đến Thế Tôn, sau khi đến, có những lời không tốt đẹp, ác ngữ, phỉ báng và nhiếc mắng Thế Tôn.

4) Được nghe nói vậy, Thế Tôn giữ im lặng.

5) Rồi Bà-la-môn Asurindaka Bhàradvàja nói với Thế Tôn:

-- Này Sa-môn, Ông đã bị chinh phục. Này Sa-môn, Ông đã bị chinh phục!

(Thế Tôn):

CHÁNH TƯ DUY                                      461

6) Kẻ ngu nghĩ mình thắng,
Khi nói lời ác ngữ,
Ai biết chịu kham nhẫn,
Kẻ ấy thật thắng trận.
Những ai bị phỉ báng,
Trở lại phỉ báng người,
Kẻ ấy làm ác mình,
Lại làm ác cho người.
Những ai bị phỉ báng,
Không phỉ báng đối lại,
Người ấy đã thắng trận,
Thắng cho mình cho người.
Vị ấy tìm lợi ích,
Cho cả mình và người,
Và kẻ đã phỉ báng,
Tự hiểu, lắng nguội dần.
Bậc y sư cả hai,
Chữa mình, chữa cho người,
Quần chúng nghĩ là ngu,
Vì không hiểu Chánh pháp.

7) Được nghe nói vậy, Bà-la-môn Asurindaka Bhàradvàja bạch Thế Tôn:

CHÁNH TƯ DUY                            462

Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama...,"... không còn trở lại đời sống này nữa."

8) Và Tôn giả Bhàradvàja trở thành một vị A-la-hán nữa.

CHÁNH TƯ DUY                                      463

69    Sân tầm - Sát vật gì được lạc -kinh Dhananjàni – Tương I, 349

Dhananjàni – Tương I, 349

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Ràjagaha (Vương Xá), Veluvana (Trúc Lâm), tại chỗ nuôi dưỡng các con sóc.

2) Lúc bấy giờ, nữ Bà-la-môn Dhananjàni, vợ một người Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhàradvàja, có lòng tín thành đối với Phật, Pháp và Tăng.

3) Rồi nữ Bà-la-môn Dhananjàni, trong khi bưng
cơm cho Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhàradvàja, hứng
khởi thốt lên ba lần lời cảm hứng: "Đảnh lễ Thế Tôn,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Chánh Giác ấy!"

4) Được nghe nói vậy, Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhàradvàja nói với nữ Bà-la-môn Dhananjàni:

- Như vậy, trong mọi thời, mọi dịp, kẻ hạ tiện này nói lời tán thán vị Sa-môn trọc đầu ấy. Này kẻ Hạ tiện kia, ta sẽ luận phá bậc Đạo Sư của Ngươi."

5) Thưa Bà-la-môn, tôi không thấy trong thế giới chư Thiên, Ma giới hay Phạm thiên giới, trong chúng Sa-

CHÁNH TƯ DUY                                      464

môn hay Bà-la-môn, giữa chư Thiên hay loài Người,
không một ai có thể luận phá Thế Tôn, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Chánh Giác. Vậy này Bà-la-môn, Ông
hãy đi. Sau khi đi, Ông sẽ biết.

6) Rồi Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhàradvàja phẫn
nộ, không hoan hỷ, đi đến Thế Tôn; sau khi đến, nói
lên với Thế Tôn những lời chào đón hỏi thăm, sau
khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu,
liền ngồi xuống một bên.

7) Ngồi xuống một bên, Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhàradvàja nói lên bài kệ với Thế Tôn:

Sát vật gì, được lạc?
Sát vật gì, không sầu?
Có một pháp loại gì,
Ngài tán đồng sát hại,
Tôn giả Gotama?
(Thế Tôn):
8) Sát phẫn nộ, được lạc
Sát phẫn nộ, không sầu,
Phẫn nộ với độc căn,
Với vị ngọt tối thượng,
Pháp ấy, bậc Hiền Thánh,
Tán đồng sự sát hại.
Sát pháp ấy, không sầu,

CHÁNH TƯ DUY                                     465

Này Bà-la-môn kia.

9) Được nghe nói vậy, Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhàradvàja bạch Thế Tôn:

- Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi diệu
thay, Tôn giả Gotama! Tôn giả Gotama, như người
dựng đứng lại những gì bị quăng ngã xuống, phơi
bày ra những gì bị che kín, chỉ đường cho kẻ lạc
hướng, hay đem đèn sáng vào trong bóng tối để
những ai có mắt có thể thấy sắc. Cũng vậy, Chánh
pháp đã được Tôn giả Gotama dùng nhiều phương
tiện trình bày, giải thích. Vậy nay con xin quy y Thế
Tôn Gotama, quy y Pháp và quy y Tỷ-kheo Tăng.
Mong Tôn giả Gotama cho con được xuất gia trước
mặt Thế Tôn, cho con được thọ đại giới!

10) Và Bà-la-môn thuộc dòng họ Bhàradvàja được xuất gia trước mặt Thế Tôn, được thọ đại giới.

11) Thọ đại giới không bao lâu, Tôn giả Bhàradvàja sống một mình, viễn ly, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, không bao lâu chứng được mục đích mà các thiện nam tử chơn chánh xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình: Đó là vô thượng cứu cánh Phạm hạnh, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú. Vị ấy biết: "Sanh đã

CHÁNH TƯ DUY                                       466

tận, Phạm hạnh đã thành, việc nên làm đã làm, không còn trở lại trạng thái này nữa".

12) Và Bhàradvàja trở thành một vị A-la-hán nữa.

CHÁNH TƯ DUY                                       467

70    Ta nói rằng sự khởi tâm rất có lợi ích cho các thiện pháp, còn nói gì.. - KINH ĐOẠN GIẢM – 8 Trung I, 97

KINH ĐOẠN GIẢM (Sallekha suttam) – Bài kinh số 8 – Trung I, 97

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), tại
Jetavana (Kỳ-đà Lâm), vườn ông Anathapindika
(Cấp Cô Độc). Lúc bấy giờ, Tôn giả Mahacunda, vào
buổi chiều từ chỗ độc cư Thiền tịnh đứng dậy, đến
tại chỗ Thế Tôn, đảnh lễ Ngài rồi ngồi xuống một
bên. Sau khi ngồi xuống một bên, Tôn giả
Mahacunda bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, có những loại sở kiến này khởi
lên trên đời, hoặc liên hệ đến ngã luận, hoặc liên hệ
đến thế giới luận. Bạch Thế Tôn, đối với một Tỷ-
kheo, có tác ý ngay từ ban đầu, thời có thể đoạn trừ
những sở kiến ấy hay không, có thể xả ly những sở
kiến ấy hay không?

CHÁNH TƯ DUY                                       468

– Này Cunda, những loại sở kiến này khởi lên trên đời, hoặc liên hệ đến ngã luận, hoặc liên hệ đến thế giới luận, chỗ nào những sở kiến này tiềm ẩn, và chỗ nào những sở kiến này hiện hành, chỉ có cách như thật quán sát chúng với trí tuệ rằng: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cài này không phải tự ngã của tôi", có vậy thời có sự đoạn trừ những sở kiến ấy, có sự xả ly những sở kiến ấy.

 Này Cunda, sự kiện này xảy ra khi ở đây một
Tỷ-kheo ly dục, ly bất thiện pháp, chứng và trú
Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục
sanh, với tầm với tứ. Vị ấy có thể nghĩ: "Ta
sống với hạnh đoạn giảm". Này Cunda, các
(quả chứng) ấy không gọi là đoạn giảm trong
giới luật của bậc Thánh. Chúng được gọi là
hiện tại lạc trú trong giới luật của bậc Thánh.
 Này Cunda, sự kiện này xảy ra khi ở đây, một
Tỷ-kheo diệt tầm và tứ, chứng và trú Thiền thứ
hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không
tầm không tứ, nội tỉnh nhất tâm. Vị ấy có thể
nghĩ: "Ta sống với hạnh đoạn giảm". Này
Cunda, các (quả chứng) ấy không gọi là đoạn
giảm trong giới luật của bậc Thánh. Chúng
được gọi là hiện tại lạc trú trong giới luật của
bậc Thánh.

CHÁNH TƯ DUY                                        469

 Này Cunda, sự kiện này xảy ra khi ở đây, một
Tỷ-kheo ly hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh giác,
thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là xả
niệm lạc trú, chứng và trú Thiền thứ ba. Vị ấy
có thể nghĩ... (như trên)... hiện tại lạc trú trong
giới của bậc Thánh.
 Này Cunda, sự kiện này xảy ra, khi một Tỷ-
kheo xả lạc xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước,
chứng và trú Thiền thứ tư, không khổ không
lạc, xả niệm thanh tịnh. Vị ấy có thể nghĩ: "Ta
sống với hạnh đoạn giảm". Này Cunda, các
(quả chứng) ấy không gọi là đoạn giảm trong
giới luật của bậc Thánh. Chúng được gọi là
hiện tại lạc trú trong giới luật của bậc Thánh.

 Này Cunda, sự kiện này xảy ra, khi một Tỷ-
kheo vượt lên mọi sắc tưởng, diệt trừ mọi
chướng ngại tưởng, không tác ý đối với dị
tưởng. Tỷ-kheo nghĩ rằng: "Hư không là vô
biên", chứng và trú Không vô biên xứ. Vị ấy
có thể tự nghĩ: "Ta sống với hạnh đoạn giảm".
Này Cunda, các (quả chứng) ấy không gọi là
đoạn giảm trong giới luật của bậc Thánh.
Chúng được gọi là tịch tịnh trú trong giới luật
của bậc Thánh.
 Này Cunda, sự kiện này xảy ra, khi một Tỷ-

CHÁNH TƯ DUY                                        470

kheo vượt lên mọi Không vô biên xứ, nghĩ
rằng: "Thức là vô biên", chứng và trú Thức vô
biên xứ. Vị ấy có thể nghĩ: "Ta sống với hạnh
đoạn giảm". Này Cunda... (như trên)... chúng
được gọi là tịch tịnh trú trong giới luật của bậc
Thánh.
 Này Cunda, sự kiện này xảy ra, khi một Tỷ-
kheo vượt lên mọi Thức vô biên xứ, nghĩ rằng:
"Không có vật gì", chứng và trú Vô sở hữu xứ.
Vị ấy có thể nghĩ: "Ta sống với hạnh đoạn
giảm". Này Cunda... (như trên)... chúng được
gọi là tịch tịnh trú trong giới luật của bậc
Thánh.
 Này Cunda, sự kiện này xảy ra, khi một Tỷ-
kheo vượt lên mọi Vô sở hữu xứ, chứng và trú
Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Vị ấy có thể
nghĩ: "Ta sống với hạnh đoạn giảm". Này
Cunda... (như trên)... chúng được gọi là tịch
tịnh trú trong giới luật của bậc Thánh.

Này Cunda, ở đây đoạn giảm được các Người thực hiện khi các Người nghĩ:

1. "Những kẻ khác có thể là những người làm
hại, chúng ta ở đây không thể là những
người làm hại", như vậy đoạn giảm được
thực hiện.

CHÁNH TƯ DUY                                       471

2. "Những kẻ khác có thể sát sanh, chúng ta
ở đây sẽ từ bỏ sát sanh", như vậy đoạn
giảm được thực hiện.
3. "Những kẻ khác có thể lấy của không cho,
chúng ta ở đây sẽ từ bỏ lấy của không
cho", như vậy đoạn giảm được thực hiện.
4. "Những kẻ khác có thể không phạm hạnh,
chúng ta ở đây sẽ sống phạm hạnh", như
vậy...
5. "Những kẻ khác có thể nói láo, chúng ta ở
đây sẽ từ bỏ nói láo
6. "Những kẻ khác có thể nói hai lưỡi, chúng
ta ở đây sẽ từ bỏ nói hai lưỡi",...
7. "Những kẻ khác có thể nói lời độc ác",
chúng ta ở đây sẽ từ bỏ nói lời độc ác", ...
8. "Những kẻ khác có thể nói lời phù phiếm,
chúng ta ở đây sẽ từ bỏ nói lời phù
phiếm",...
9. "Những kẻ khác có thể tham dục, chúng ta
ở đây không tham dục",...
10. "Những kẻ khác có thể có sân tâm,
chúng ta ở đây sẽ không có sân tâm",...
11. "Những kẻ khác có thể có tà kiến,
chúng ta ở đây sẽ có chánh kiến,...

CHÁNH TƯ DUY                                      472

12. "Những kẻ khác có thể có tà tư duy,
chúng ta ở đây sẽ có chánh tư duy",...
13. "Những kẻ khác có thể có tà ngữ,
chúng ta ở đây sẽ có chánh ngữ",...
14. "Những kẻ khác có thể có tà nghiệp,
chúng ta ở đây sẽ có chánh nghiệp",...
15. "Những kẻ khác có thể có tà mạng,
chúng ta ở đây sẽ có chánh mạng",...
16. "Những kẻ khác có thể có tà tinh tấn,
chúng ta ở đây sẽ có chánh tinh tấn",...
17. "Những kẻ khác có thể có tà niệm,
chúng ta ở đây sẽ có chánh niệm",...
18. "Những kẻ khác có thể có tà định,
chúng ta ở đây sẽ có chánh định",...
19. "Những kẻ khác có thể có tà trí, chúng
ta ở đây sẽ có chánh trí",...
20. "Những kẻ khác có thể có tà giải thoát,
chúng ta ở đây sẽ có chánh giải thoát",...
21. "Những kẻ khác có thể bị hôn trầm
thụy miên chi phối, chúng ta ở đây sẽ
không có hôn trầm thụy miên chi phối",...
22. "Những kẻ khác có thể có trạo hối,
chúng ta ở đây sẽ không có trạo hối",...

CHÁNH TƯ DUY                                   473

23. "Những kẻ khác có thể nghi hoặc,
chúng ta ở đây sẽ trừ diệt nghi hoặc",...
24. "Những kẻ khác có thể phẫn nộ, chúng
ta ở đây sẽ không có phẫn nộ",...
25. "Những kẻ khác có thể oán hận, chúng
ta ở đây sẽ không có oán hận",...
26. "Những kẻ khác có thể hư ngụy, chúng
ta ở đây sẽ không hư ngụy",...
27. "Những kẻ khác có thể não hại, chúng
ta ở đây sẽ không não hại",...
28. "Những kẻ khác có thể tật đố, chúng ta
ở đây sẽ không tật đố
29. "Những kẻ khác có thể xan tham,
chúng ta ở đây sẽ không xan tham",...
30. "Những kẻ khác có thể man trá, chúng
ta ở đây sẽ không man trá...
31. "Những kẻ khác có thể khi cuống,
chúng ta ở đây sẽ không khi cuống",...
32. "Những kẻ khác có thể ngoan cố,
chúng ta ở đây không thể ngoan cố",...
(như trên)... cấp tháo... mạn...
33. "Những kẻ khác có thể quá mạn,
chúng ta ở đây sẽ không quá mạn",...

CHÁNH TƯ DUY                                  474

34. "Những kẻ khác có thể khó nói (nan
thuyết), chúng ta ở đây sẽ dễ nói",...
35. "Những kẻ khác có thể là ác hữu,
chúng ta ở đây sẽ là thiện hữu
36. "Những kẻ khác có thể phóng dật,
chúng ta ở đây sẽ không phóng dật",...
(như trên)...
37. "Những kẻ khác có thể là bất tín,
chúng ta ở đây sẽ có tín tâm",...
38. "Những kẻ khác có thể không xấu hổ,
chúng ta ở đây sẽ có xấu hổ",...
39. "Những kẻ khác có thể không sợ hãi,
chúng ta ở đây sẽ có sợ hãi",...
40. "Những kẻ khác có thể nghe ít, chúng
ta ở đây sẽ nghe nhiều"...
41. "Những kẻ khác có thể biếng nhác,
chúng ta ở đây sẽ siêng năng...
42. "Những kẻ khác có thể thất niệm,
chúng ta ở đây sẽ an trú niệm
43. "Những kẻ khác có thể liệt tuệ, chúng
ta ở đây thành tựu tuệ
44. "Những kẻ khác có thể nhiễm thế tục,
co hấp tư kiến, tánh khó hành xả, chúng ta
ở đây sẽ không nhiễm thế tục, không cố

CHÁNH TƯ DUY                                   475

chấp tư kiến, tánh dễ hành xả" như vậy
đoạn giảm được thực hiện.
Này Cunda, Ta nói rằng sự khởi tâm rất có lợi
ích cho các thiện pháp, còn nói gì thân nghiệp, khẩu
nghiệp phù hợp (với tâm ý).

Do vậy, này Cunda:

– "Những kẻ khác có thể làm hại, chúng ta
ở đây sẽ không làm hại", cần phải khởi
tâm như vậy.
– "Những kẻ khác có thể sát sanh, chúng ta
ở đây sẽ từ bỏ sát sanh", cần phải khởi tâm
như vậy
– ... (như trên)...
– "Những kẻ khác có thể nhiễm thế tục, co
hấp tư kiến, tánh khó hành xả, chúng ta ở
đây sẽ không nhiễm thế tục, không co hấp
tư kiến, tánh dễ hành xả", cần phải phát
tâm như vậy.
Này Cunda, giống như một con đường không
bằng phẳng, có một con đường bằng phẳng khác đối
trị.

Này Cunda, giống như một bến nước không bằng phẳng, có một bến nước bằng phẳng khác đối

CHÁNH TƯ DUY                                      476

trị.

Cũng vậy này Cunda:

– Đối với con người làm hại, có sự không
làm hại đối trị.
– Đối với con người sát sanh, có từ bỏ sát
sanh đối trị.
– Đối với con người lấy của không cho, có
từ bỏ lấy của không cho đối trị...,
– …không phạm hạnh, có phạm hạnh...;
– …nói láo, có từ bỏ nói láo...;
– …nói hai lưỡi, có từ bỏ nói hai lưỡi...;
– …nói ác khẩu, có từ bỏ nói ác khẩu;
– …nói phù phiếm, có từ bỏ nói phù
phiếm...;
– ... tham dục, có không tham dục...;
– ... sân tâm, có không sân tâm...;
– ... tà kiến, có chánh kiến...;
– ... tà tư duy, có chánh tư duy...;
– ... tà ngữ, có chánh ngữ...;
– ... tà nghiệp, có chánh nghiệp...;
– ... tà mạng, có chánh mạng...;

CHÁNH TƯ DUY                                          477

– ... tà tinh tấn, có chánh tinh tấn...;
– ... tà niệm, có chánh niệm...;
– ... tà định, có chánh định...;
– ... tà trí, có chánh trí...;
– ... tà giải thoát, có chánh giải thoát...;
– ... bị hôn trầm thụy miên chi phối, có
không bị hôn trầm thụy miên chi phối...;
– ... trạo hối, có không trạo hối...;
– ... nghi hoặc, có trừ diệt nghi hoặc...;...
phẫn nộ, có không phẫn nộ...;
– ... oán hận, có không oán hận...;
– ... hư ngụy, có không hư ngụy...;
– ... não hại, có không não hại...;
– ... tật đố, có không tật đố...;
– ... xan tham, có không xan tham...;
– ... man trá, có không man trá...;
– ... khi cuống, có không khi cuống...;
– ... ngoan cố, có không ngoan cố... cấp
tháo... mạn;
– ... quá mạn có không quá mạn...;
– ... khó thuyết, có không khó thuyết...;

CHÁNH TƯ DUY                                        478

– ... ác hữu, có thiện hữu...;
– ... phóng dật, có không phóng dật...;
– ... bất tín, có tín tâm...;
– ... không xấu hổ, có xấu hổ...;
– ... không sợ hãi, có sợ hãi...;
– ... nghe ít, có nghe nhiều...;
– ... biếng nhác, có siêng năng...;
– ... thất niệm, có an trú niệm...;
– ... liệt tuệ, có thành tựu tuệ...;
– đối với con người nhiễm thế tục, co hấp tư
kiến, tánh khó hành xả, có không nhiễm
thế tục, không co hấp tư kiến, tánh dễ hành
xả đối trị.
Này Cunda, ví như các bất thiện pháp, tất cả
đều hướng hạ, còn các thiện pháp, tất cả đều hướng
thượng.

Cũng vậy, này Cunda:

– con người không làm hại, hướng thượng
đối với người làm hại,
– con người từ bỏ sát sanh, hướng thượng
đối với người sát sanh,

CHÁNH TƯ DUY                                      479

– con người từ bỏ lấy của không cho, hướng
thượng đối với người lấy của không cho
– ... (như trên)...
– con người không nhiễm thế tục, không co
hấp tư kiến, tánh dễ hành xả, hướng
thượng đối với người nhiễm thế tục, co
hấp tư kiến, tánh khó hành xả.
Này Cunda, con người tự mình bị rơi vào bùn
lầy có thể kéo lên một người bị rơi vào bùn lầy, sự
tình ấy không thể xảy ra.

Này Cunda, con người tự mình không rơi vào bùn lầy, có thể kéo lên một người bị rơi vào bun lầy, sự tình ấy có thể xảy ra.

Này Cunda, con người tự mình không được
nhiếp phục, không được huấn luyện, không được
hoàn toàn giải thoát, tự mình có thể nhiếp phục,
huấn luyện và hoàn toàn giải thoát người khác, sự
tình ấy không xảy ra.

Một người được nhiếp phục, được huấn luyện,
được hoàn toàn giải thoát, tự mình có thể nhiếp
phục, huấn luyện, hoàn toàn giải thoát người khác,
sự tình ấy xảy ra.

Cũng vậy, này Cunda:

CHÁNH TƯ DUY                                       480

– đối với người làm hại, không làm hại đưa
đến hoàn toàn giải thoát;
– đối với con người sát sanh, từ bỏ sát sanh
đưa đến hoàn toàn giải thoát;
– đối với con người lấy của không cho, từ bỏ
lấy của không cho đưa đến hoàn toàn giải
thoát;
– đối với con người không phạm hạnh, sống
phạm hạnh...;
– đối với con người nói láo, từ bỏ nói láo...;
– đối với con người nói hai lưỡi, từ bỏ nói
hai lưỡi...;
– đối với con người ác khẩu, từ bỏ nói ác
khẩu...;
– đối với con người nói phù phiếm, từ bỏ nói
phù phiếm...;
– đối với con người có tham dục, không
tham dục...;
– đối với con người có sân tâm, không sân
tâm...;
– đối với con người có tà kiến, chánh kiến...;
– đối với con người có tà tư duy, chánh tư
duy...;

CHÁNH TƯ DUY                                     481

– đối với con người có tà ngữ, chánh ngữ...;
– đối với con người có tà nghiệp, chánh
nghiệp...;
– đối với con người có tà mạng, chánh
mạng...;
– đối với con người có tà tinh tấn, chánh
tinh tấn...;
– đối với con người có tà niệm, chánh
niệm...;
– đối với con người có tà định, chánh
định...;
– đối với con người có tà trí, chánh trí...;
– đối với con người có tà giải thoát, chánh
giải thoát...;
– đối với con người bị hôn trầm thụy miên
chi phối, không bị hôn trầm thụy miên chi
phối...;
– đối với con người trạo hối, không trạo
hối...;
– đối với con người nghi hoặc, không nghi
hoặc...;
– đối với con người phẫn nộ, không phẫn
nộ...;

CHÁNH TƯ DUY                                        482

– đối với con người oán hận, không oán
hận...;
– đối với con người hư ngụy, không hư
ngụy...;
– đối với con người não hại, không não
hại...;
– đối với con người tật đố, không tật đố...;
– đối với con người xan tham, không xan
tham...;
– đối với con người man trá, không man
trá...;
– đối với con người khi cuống, không khi
cuống...;
– đối với con người ngoan cố, không ngoan
cố... cấp tháo... mạn...;
– đối với con người quá mạn, không quá
mạn...;
– đối với con người khó nói, dễ nói...;
– đối với con người ác hữu, thiện hữu...;
– đối với con người phóng dật, không phóng
dật...;
– đối với con người bất tín, tín tâm...;
– đối với con người không xấu hổ, có xấu

CHÁNH TƯ DUY                                     483

hổ...;
– đối với con người không sợ hãi, có sợ
hãi...;
– đối với con người nghe ít, nghe nhiều...;
– đối với con người biếng nhác, siêng
năng...;
– đối với con người thất niệm, an trú niệm...;
– đối với con người liệt tuệ, thành tựu trí
tuệ...;
– đối với con người nhiễm thế tục, co hấp tư
kiến, tánh khó hành xả, không nhiễm thế
tục, không co hấp tư kiến, tánh dễ hành xả,
đưa đến hoàn toàn giải thoát.
Này Cunda, như vậy Ta đã giảng PHÁP MÔN
ĐOẠN GIẢM, đã giảng PHÁP MÔN KHỞI TÂM, đã
giảng PHÁP MÔN ĐỐI TRỊ, đã giảng PHÁP MÔN
HƯỚNG THƯỢNG, đã giảng PHÁP MÔN GIẢI
THOÁT HOÀN TOÀN.

Này Cunda, những gì bậc Đạo Sư phải làm, vì hạnh phúc, vì lòng thương tưởng đệ tử, những việc ấy Ta đã làm, vì lòng thương tưởng cho các Người. Này Cunda, đây là những gốc cây, đây là những nhà không tịnh. Này Cunda, hãy Thiền định, chớ có phóng dật, chớ có hối tiếc về sau. Đó là lời giáo huấn

CHÁNH TƯ DUY                                         484

của Ta cho các Người.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Mahacunda hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

CHÁNH TƯ DUY                                 485

71    Thiện xảo trong hành tướng tâm - Kinh TÂM CỦA MÌNH 1 – Tăng IV, 363

TÂM CỦA MÌNH 1 – Tăng IV, 363

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Sávatthi, tại Jetavana, khu vườn ông Anàthapindika. Ở đây, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo.

- Bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

2. Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo, không thiện xảo
trong hành tướng tâm người khác, thời cần phải
nguyện rằng: "Ta sẽ thiện xảo trong hành tướng
tâm của ta." Như vậy, các Tỷ-kheo, các Thầy cần
phải học tập.

Và này các Tỷ kheo, như thế nào, Tỷ-kheo thiện xảo trong hành tướng tâm của mình?

CHÁNH TƯ DUY                                        486

3. Ví như, này các Tỷ-kheo, một người đàn bà hay
một người đàn ông, còn trẻ, trong tuổi thanh niên,
tánh ưa trang điểm, quán sát hình ảnh mặt mình trong
tấm gương thanh tịnh trong sáng, hay trong một bát
nước trong. Nếu thấy trên mặt có hột bụi hay dấu
nhớp gì, người ấy cố gắng đoạn trừ bụi hay dấu nhớp
ấy. Nếu không thấy hột bụi hay dấu nhớp, người ấy
hoan hỷ, thỏa mãn: "Thật lợi đắc cho ta! Ta thật là
trong sạch! "

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo quán sát như vậy, được nhiều lợi ích trong các thiện pháp.

1. "Có phải ta sống nhiều với tham? Có phải ta
sống nhiều với không tham?
2. Có phải ta sống nhiều với tâm có sân? Có phải
ta sống nhiều với tâm không có sân?
3. Có phải ta sống nhiều với hôn trầm thụy miên
chi phối, hay ta sống nhiều với hôn trầm thụy
miên được từ bỏ?
4. Có phải ta sống nhiều với trạo cử, hay ta sống
nhiều với không trạo cử?
5. Có phải ta sống nhiều với nghi ngờ, hay ta sống
nhiều vượt qua được nghi ngờ?
6. Có phải ta sống nhiều với phẫn nộ, hay ta sống
nhiều không bị phẫn nộ?

CHÁNH TƯ DUY                                      487

7.  Có phải ta sống nhiều với tâm bị ô nhiễm, hay
ta sống nhiều với tâm không bị ô nhiễm?
8. Có phải ta sống nhiều với thân nhiệt nóng, hay
ta sống nhiều với thân không nhiệt nóng?
9. Có phải ta sống nhiều với biếng nhác, hay ta
sống nhiều với tinh tấn, tinh cần?
10. Có phải ta sống nhiều với không định tĩnh, hay
ta sống nhiều với định tĩnh? "

4. Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo quán sát như vậy, biết rằng:

1.  "Ta sống nhiều với tâm tham.
2. Ta sống nhiều với tâm sân.
3. Ta sống nhiều với tâm bị hôn trầm thụy miên
chi phối.
4. Ta sống nhiều với trạo cử.
5. Tta sống nhiều với nghi ngờ.
6. Ta sống nhiều với phẫn nộ.
7. Ta sống nhiều với tâm bị nhiễm ô.
8. Ta sống nhiều với thân nhiệt nóng.
9. Ta sống nhiều với biếng nhác.
10. Ta sống nhiều với không định tĩnh",

Thời Tỷ-kheo ấy cần phải quyết định, ước muốn, tinh tấn, nỗ lực, dõng mãnh, bất thối, chánh niệm, tỉnh giác để đoạn tận các pháp ác bất thiện ấy.

CHÁNH TƯ DUY                                      488

Ví như, này các Tỷ-kheo, khi khăn bị cháy, hay khi đầu bị cháy, cần phải quyết định, ước muốn, tinh tấn, nỗ lực, dõng mãnh, bất thối, chánh niệm, tỉnh giác để dập tắt khăn ấy cần phải quyết định, ước muốn, tinh tấn, nỗ lực, dõng mãnh, bất thối, chánh niệm, tỉnh giác để đoạn tận các pháp bất thiện ấy.

5. Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo quán sát như vậy biết rằng:

1.  "Ta sống nhiều với tâm không tham.
2. Ta sống nhiều với tâm không sân.
3. Ta sống nhiều với tâm không hôn trầm thụy
miên.
4. Ta sống nhiều với tâm không trạo cử.
5. Ta sống nhiều với tâm nghi ngờ được vượt qua.
6. Ta sống nhiều với tâm không phẫn nộ.
7. Ta sống nhiều với tâm không nhiễm ô.
8. Ta sống nhiều với thân không nhiệt nóng.
9. Ta sống nhiều với tâm tinh tấn, tinh cần.
10. Ta sống nhiều với tâm định tĩnh"

Thời Tỷ-kheo ấy, sau khi an trú trong các thiện pháp ấy, rồi hơn nữa cần chú tâm đoạn diệt các lậu hoặc.

CHÁNH TƯ DUY                                       489

72    Thiện xảo về giới, xứ, duyên khởi, xứ và phi xứ - KINH ĐA GIỚI – 115 Trung III, 217

KINH ĐA GIỚI (Bahudhàtuka suttam) – Bài kinh số 115 – Trung III, 217

Như vầy tôi nghe. Một thời Thế Tôn trú ở
Savatthi (Xá-vệ), Jetavana (Kỳ-đà Lâm), tại tịnh xá
ông Anathapindika (Cấp Cô Độc). Ở đấy, Thế Tôn
gọi các Tỷ-kheo:

– "Này các Tỷ-kheo".

– "Bạch Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

 Phàm có những sợ hãi gì sanh khởi, này các
Tỷ-kheo, tất cả những sợ hãi ấy sanh khởi
cho người ngu, không phải cho người hiền trí
(pandita).
 Phàm có những thất vọng gì sanh khởi, này
các Tỷ-kheo, tất cả thất vọng ấy sanh khởi

CHÁNH TƯ DUY                                     490

cho người ngu, không phải cho người hiền
trí.
 Phàm có những hoạn nạn gì sanh khởi, này
các Tỷ-kheo, tất cả hoạn nạn ấy sanh khởi
cho người ngu, không phải cho người hiền
trí.

Ví như, này các Tỷ-kheo, tia lửa từ ngôi nhà
bằng cỏ, thiêu cháy ngôi nhà có lầu gác được trét
trong trét ngoài, được che chở khỏi gió, có chốt khóa
gài kỹ, có cửa sổ đóng kỹ.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, phàm có những xợ
hãi gì sanh khởi, này các Tỷ-kheo, tất cả những sợ
hãi ấy sanh khởi cho người ngu, không phải cho
người hiền trí; phàm có những thất vọng gì sanh
khởi, này các Tỷ-kheo, tất cả những thất vọng ấy
sanh khởi cho người ngu, không phải cho người hiền
trí; phàm có những hoạn nạn gì sanh khởi, này các
Tỷ-kheo, tất cả những hoạn nạn ấy sanh khởi cho
người ngu, không phải cho người hiền trí.

Như vậy, này các Tỷ-kheo:

 Kẻ ngu đầy những sợ hãi, người hiền trí không có sợ hãi.  Kẻ ngu đầy những thất vộng, người hiền trí

CHÁNH TƯ DUY                                       491

không có thất vọng.  Kẻ ngu đầy những hoạn nạn, người hiền trí không có hoạn nạn.

Này các Tỷ-kheo:

 Không có sợ hãi cho người hiền trí,  Không có thất vọng cho người hiền trí,  Không có hoạn nạn cho người hiền trí.

 Do vậy, này các Tỷ-kheo, "Chúng tôi sẽ thành người hiền trí, biết suy tư tìm hiểu", như vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập.

Khi được nghe nói vậy, Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

– Đến mức độ nào, bạch Thế Tôn, là vừa đủ để nói: "Tỷ-kheo là người hiền trí, biết suy tư tìm hiểu?"

– Cho đến khi, này Ananda, Tỷ-kheo thiện xảo
về giới, thiện xảo về xứ, thiện xảo về duyên khởi
và thiện xảo về xứ phi xứ đến mức độ như vậy, này
Ananda, là vừa đủ để nói: "Tỷ-kheo là người hiền trí,
biết suy tư tìm hiểu".

 Đến mức độ nào, bạch Thế Tôn, là vừa đủ để

CHÁNH TƯ DUY                                         492

nói: "Tỷ-kheo thiện xảo về giới?"

– Này Ananda, có mười tám giới này: nhãn giới, sắc giới, nhãn thức giới; nhĩ giới, thanh giới, nhĩ thức giới; tỷ giới, hương giới, tỷ thức giới; thiệt giới, vị giới, thiệt thức giới; thân giới, xúc giới, thân thức giới; ý giới, pháp giới, ý thức giới. Này Ananda, cho đến khi biết được, thấy được mười tám giới này, cho đến mức độ như vậy, này Ananda, là vừa đủ để nói: "Tỷ-kheo thiện xảo về giới".

– Nhưng bạch Thế Tôn, có thể có pháp môn nào khác là vừa đủ để nói: "Tỷ-kheo thiện xảo về giới?"

– Có thể có, này Ananda. Này Ananda có sáu
giới này: địa giới, thủy giới, phong giới, hỏa giới,
không giới, thức giới. Này Ananda, cho đến khi biết
được, thấy được sáu giới này, cho đến mực độ như
vậy, này Ananda, là vừa đủ để nói: "Tỷ-kheo thiện
xảo về giới".

– Nhưng bạch Thế Tôn, có thể có pháp môn nào khác, là vừa đủ để nói: "Tỷ-kheo thiện xảo về giới".

– Có thể có, này Ananda. Này Ananda có sáu giới này: lạc giới, khổ giới, hỷ giới, ưu giới, xả giới, vô minh giới. Này Ananda, cho đến khi biết được, thấy được sáu giới này, cho đến mức độ như vậy này

CHÁNH TƯ DUY                                          493

Ananda, là vừa đủ để nói: "Tỷ-kheo thiện xảo về giới".

– Nhưng bạch Thế Tôn, có thể có pháp môn nào khác, là vừa đủ để nói: "Tỷ-kheo thiện xảo về giới?"

– Có thể có, này Ananda. Này Ananda, có sáu
giới này: dục giới, ly dục giới, sân giới, vô sân giới,
hại giới, bất hại giới. Này Ananda, cho đến khi biết
được, thấy được sáu giới này, cho đến mức độ như
vậy, này Ananda, là vừa đủ để nói: "Tỷ-kheo thiện
xảo về giới".

– Nhưng bạch Thế Tôn, có thể có pháp môn nào khác, là vừa đủ để nói: "Tỷ-kheo thiện xảo về giới?"

– Có thể có, này Ananda. Này Ananda, có ba
giới này: dục giới, sắc giới, vô sắc giới. Này Ananda,
cho đến khi biết được, thấy được ba giới này, cho
đến mức độ như vậy này Ananda, là vừa đủ để nói:
"Tỷ-kheo thiện xảo về giới".

– Nhưng bạch Thế Tôn, có thể có pháp môn nào khác, là vừa đủ để nói: "Tỷ-kheo thiện xảo về giới?"

– Có thể có, này Ananda. Này Ananda, có hai giới này: hữu vi giới và vô vi giới. Này Ananda, cho đến khi biết được, thấy được hai giới này, cho đến

CHÁNH TƯ DUY                                         494

mức độ như vậy, này Ananda, là vừa đủ để nói: "Tỷ- kheo thiện xảo về giới"

 Nhưng bạch Thế Tôn, cho đến mức độ nào là vừa đủ để nói: "Tỷ-kheo thiện xảo về xứ?"

– Này Ananda, có sáu nội xứ, ngoại xứ này: mắt
và sắc, tai và tiếng, mũi và hương, lưỡi và vị, thân và
xúc, ý và pháp. Này Ananda, cho đến khi biết được,
thấy được sáu nội ngoại xứ này, cho đến mức độ như
vậy, này Ananda, là vừa đủ để nói: "Tỷ-kheo thiện
xảo về xứ".

 Nhưng bạch Thế Tôn, cho đến mức độ nào là vừa đủ để nói: "Tỷ-kheo thiện xảo về duyên khởi?"

– Ở đây, này Ananda, Tỷ-kheo biết như sau:
Nếu cái này có, cái kia có; do cái này sanh, cái kia
sanh. Nếu cái này không có, cái kia không có; do cái
này diệt, cái kia diệt. Tức là vô minh duyên hành,
hành duyên thức, thức duyên danh sắc, danh sắc
duyên lục nhập, lục nhập duyên xúc, xúc duyên thọ,
thọ duyên ái, ái duyên thủ, thủ duyên hữu; hữu duyên
sanh; do duyên sanh lão tử, sầu, bi, khổ, ưu, não sanh
khởi. Như vậy, này Ananda, là sự tập khởi của toàn
bộ khổ uẩn này.

CHÁNH TƯ DUY                                         495

Nhưng do sự diệt trừ, sự ly tham hoàn toàn của chính vô minh này, các hành diệt; do các hành diệt,thức diệt;do thức diệt, danh sắc diệt; do danh sắc diệt, lục nhập diệt; do lục nhập diệt, xúc diệt; do xúc diệt, thọ diệt; do thọ diệt, ái diệt; do ái diệt, thủ diệt, do thủ diệt, hữu diệt; do hữu diệt, sanh diệt, do sanh diệt, lão tử, sầu, bi, khổ, ưu, não đoạn diệt. Như vậy là sự đoạn diệt hoàn toàn của khổ uẩn này. Cho đến như vậy, này Ananda, là vừa đủ để nói: "Tỷ-kheo thiện xảo về duyên khởi".

 Nhưng cho đến mức độ nào, bạch Thế Tôn, là vừa đủ để nói: Tỷ-kheo thiện xảo về xứ phi xứ?"

 Ở đây, này Ananda, Tỷ-kheo biết rõ rằng:
"Sự kiện này không có xảy ra, không có hiện
hữu: khi một người thành tựu (chánh) kiến
lại đi đến các hành (samkhara) và xem là
thường còn. Sự kiện như vậy không xảy ra".
 Và vị ấy biết rằng: "Sự kiện này có xảy ra, có
hiện hữu: Khi một người phàm phu đi đến
các hành và xem là thường còn. Sự hiện như
vậy có xảy ra".
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra, không có hiện hữu: Khi một người thành
tựu (chánh) kiến, lại có thể đi đến các hành

CHÁNH TƯ DUY                                            496

với ý niệm lạc thọ. Sự kiện như vậy không có
xảy ra".
 Và vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này có xảy ra,
có hiện hữu: Khi một người phàm phu đi đến
các hành với ý niệm lạc thọ. Sự kiện như vậy
có xảy ra".
 Vị ấy biết rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra, không có hiện hữu: Khi một người nào
thành tựu (chánh) kiến, lại có thể đi đến các
pháp với ý niệm tự ngã. Sự kiện như vậy
không có xảy ra".
 Và vị ấy biết rằng: "Sự kiện này có xảy ra, có
hiện hữu: Khi một người phàm phu đi đến
các pháp với ý niệm tự ngã. Sự kiện như vậy
có xảy ra".
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra, không có hiện hữu: khi một người thành
tựu (chánh) kiến, có thể giết sinh mạng người
mẹ. Sự kiện như vậy không có xảy ra".
 Và vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này có xảy ra:
Khi một người phàm phu có thể giết sinh
mạng người mẹ. Sự kiện như vậy có xảy ra".
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra, không có hiện hữu: Khi một người thành
tựu (chánh) kiến, có thể giết sinh mạng người

CHÁNH TƯ DUY                                     497

cha... (như trên)... có thể giết sinh mạng A-
la-hán. Sự kiện như vậy không xảy ra.
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này có xảy ra, có
hiện hữu: Khi một người phàm phu có thể
giết sinh mạng người cha... (như trên)... có
thể giết sinh mạng A-la-hán. Sự kiện như vậy
có xảy ra
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra, không có hiện hữu: Khi một người thành
tựu (chánh) kiến có thể với ác tâm làm Như
Lai chảy máu. Sự kiện như vậy không có xảy
ra".
 Và vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này có xảy ra:
Khi một người phàm phu với ác tâm làm Như
Lai chảy máu. Sự kiện như vậy có xảy ra".
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra, không có hiện hữu: Khi một người thành
tựu (chánh) kiến có thể phá hòa hợp Tăng.
Sự kiện như vậy không xảy ra".
 Và vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này có xảy ra:
Khi một người phàm phu có thể phá hòa hợp
với Tăng. Sự kiện như vậy có xảy ra".
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra, không có hiện hữu: Khi một người thành
tựu (chánh) kiến có thể đề cao một Đạo sư

CHÁNH TƯ DUY                                     498

khác. Sự kiện như vậy không có xảy ra".
 Và vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này có xảy ra:
Khi một người phàm phu đề cao một Đạo sư
khác. Sự kiện như vậy có xảy ra".
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra, không có hiện hữu: Khi cùng trong một
thế giới (lokadhatu), hai A-la-hán Chánh
Đẳng Giác có thể xuất hiện (một lần) không
trước không sau. Sự kiện như vậy không có
xảy ra".
 Và vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này có xảy ra:
Khi cùng trong một thế giới, một A-la-hán
Chánh Đẳng Giác có thể xuất hiện. Sự kiện
như vậy có xảy ra".
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra: Khi cùng trong một thế giới hai vua
Chuyển luân có thể xuất hiện (một lần),
không trước không sau. Sự kiện như vậy
không có xảy ra".
 Và vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này có xảy ra:
Khi trong một thế giới, một vị vua Chuyển
luân có thể xuất hiện. Sự kiện như vậy có xảy
ra".
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra, không có hiện hữu: Khi một nữ nhân có

CHÁNH TƯ DUY                                     499

thể thành A-La-Hán Chánh Đẳng Giác. Sự
kiện như vậy không có xảy ra".
 Và vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này có xảy ra:
Khi một nam nhân có thể thành một A-la-hán
Chánh Đẳng Giác. Sự kiện như vậy có xảy
ra."
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra, không có hiện hữu: Khi một nữ nhân có
thể thành Sakka (Đế -thích). Sự kiện như vậy
không có xảy ra".
 Và vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này có xảy ra,
có hiện hữu: Khi một nam nhân có thể trở
thành Sakka. Sự kiện như vậy có xảy ra".
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra, không có hiện hữu: Khi một nữ nhân có
thể trở thành Ma vương. Sự kiện như vậy
không có xảy ra".
 Và vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này có xảy ra
khi một nam nhân trở thành một Ma vương.
Sự kiện như vậy có xảy ra".
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra, không có hiện hữu: Khi một nữ nhân có
thể trở thành Phạm thiên. Sự kiện như vậy
không có xảy ra".

CHÁNH TƯ DUY                                     500

 Và vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này có xảy ra:
Khi một nam nhân có thể trở thành Phạm
thiên. Sự kiện này như vậy có xảy ra".
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra, không có hiện hữu: Khi một thân ác hành
có thể sanh ra quả báo khả ái, khả hỷ, khả
lạc. Sự kiện này không có xảy ra".
 Và vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này có xảy ra:
Khi một thân ác hành có thể sanh ra quả báo
không khả ái, không khả hỷ, không khả lạc.
Sự kiện như vậy có xảy ra".
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra, không có hiện hữu: Khi một khẩu ác
hành... Khi một ý ác hành có thể sanh ra quả
báo khả ái, khả hỷ, khả lạc. Sự kiện như vậy
không có xảy ra".
 Và vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này có xảy ra:
Khi một ý ác hành có thể sanh ra quả báo
không khả ái, không khả hỷ, không khả lạc.
Sự kiện như vậy có xảy ra".
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra, không có hiện hữu: Khi một thân thiện
hành có thể sanh ra quả báo không khả ái,
không khả hỷ, không khả lạc. Sự kiện như vậy
không có xảy ra".

CHÁNH TƯ DUY                                     501

 Và vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này có xảy ra:
Khi một thân thiện hành có thể sanh ra quả
báo khả ái, khả hỷ, khả lạc. Sự kiện như vậy
có xảy ra".
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra, không có hiện hữu: Khi một khẩu thiện
hành... một ý thiện hành có thể sanh ra quả
báo không khả ái, không khả hỷ, không khả
lạc. Sự kiện như vậy không có xảy ra".
 Và vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này có xảy ra:
Khi một ý thiện hành có thể sanh ra quả báo
khả ái, khả hỷ, khả lạc. Sự kiện như vậy có
xảy ra".
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra, không có hiện hữu: Khi một người hành
trì thân ác hành, do nhân thân ác hành ấy, do
duyên thân ác hành ấy sau khi thân hoại
mạng chung, có thể sanh thiện thú, thiên giới,
cõi đời này. Sự kiện như vậy không có xảy
ra".
 Và vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này có xảy ra:
Khi một người hành trì thân ác hành, do nhân
thân ác hành ấy, do duyên thân ác hành ấy,
sau khi thân hoại mạng chung, có thể sanh
vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Sự kiện

CHÁNH TƯ DUY                                     502

này có xảy ra".
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra, không có hiện hữu: Khi một người hành
trì khẩu ác hành... hành trì ý ác hành, do
nhân ý ác hành ấy, do duyên ý ác hành ấy,
sau khi thân hoại mạng chung, có thể sanh
lên thiện thú, thiên giới, cõi đời này. Sự kiện
như vậy không có xảy ra".
 Và vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này có xảy ra,
khi một người hành trì khẩu ác hành... ý ác
hành, sau khi thân hoại mạng chung có thể
sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Sự
kiện như vậy có xảy ra".
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này không có xảy
ra, không có hiện hữu: Khi một người hành
trì thân thiện hành, do nhân thân thiện hành
ấy, do duyên thân thiện ấy, có thể sanh vào
cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Sự kiện như
vậy không có xảy ra".
 Và vị ấy biết rằng: "Sự kiện này có xảy ra:
Khi một người hành trì thân thiện hành, do
nhân thân thiện hành ấy, do duyên thân thiện
hành ấy, có thể sanh lên thiện thú, thiên giới,
cõi đời này. Sự kiện như vậy có xảy ra".
 Vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này không có xảy

CHÁNH TƯ DUY                                      503

ra, không có hiện hữu: Khi một người hành
trì khẩu thiện hành... hành trì ý thiện hành,
do nhân ý thiện hành ấy, do duyên ý thiện
hành ấy, có thể sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa
xứ, địa ngục. Sự kiện như vậy không có xảy
ra".
 Và vị ấy biết rõ rằng: "Sự kiện này có xảy ra,
có hiện hữu: Khi một người hành trì khẩu
thiện hành... hành trì ý thiện hành, do nhân ý
thiện hành ấy, do duyên ý thiện hành ấy, có
thể sanh lên thiện thú, thiên giới, cõi đời này.
Sự kiện như vậy có xảy ra".
Cho đến mức độ như vậy, là vừa đủ để nói: "Tỷ-
kheo thiện xảo về xứ phi xứ".

Khi được nghe nói vậy, Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

– Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật hy hữu thay, bạch Thế Tôn! Bạch Thế Tôn pháp môn này có tên gì?

– Do vậy, này Ananda, Ông hãy thọ trì pháp
môn này là Đa giới, hãy thọ trì pháp môn nầy là Bốn
chuyển (Dhammadasa) hãy thọ trì pháp môn này là
Pháp kinh (Dhammdasa), hãy thọ trì pháp môn này
là Trống bất tử, hãy thọ trì pháp môn này là Vô

CHÁNH TƯ DUY                                        504

thượng chiến thắng.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Ananda hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

CHÁNH TƯ DUY                                  505

73     Thân viễn ly và Tâm viễn ly - Kinh VIỄN LY – Tăng II, 75

VIỄN LY – Tăng II, 75

1. - Có bốn hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt, xuất hiện ở đời. Thế nào là bốn?

-   Thân viễn ly, tâm không viễn ly;
-   Thân không viễn ly, tâm viễn ly;
-   Thân không viễn ly, tâm không viễn ly;
-   Thân viễn ly và tâm viễn ly.

2. Này các Tỷ-kheo, thế nào là thân viễn ly, tâm không viễn ly?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người sống tại các
núi non, khóm rừng, các trú xứ xa vắng; vị ấy nghĩ
đến dục tầm, nghĩ đến sân tầm, nghĩ đến hại tầm.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người thân viễn
ly, nhưng tâm không viễn ly.

3. Này các Tỷ-kheo, thế nào là thân không viễn ly, nhưng tâm viễn ly?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người không sống tại các núi non, khóm rừng, các trú xứ xa vắng; vị ấy tại đó nghĩ đến tầm xuất ly, nghĩ đến tầm vô sân, nghĩ

CHÁNH TƯ DUY                                        506

đến tầm bất hại. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người thân không viễn ly, nhưng tâm viễn ly.

4. Này các Tỷ-kheo, thế nào là thân không viễn ly, tâm không viễn ly?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người không sống tại các núi non, khóm rừng, các trú xứ xa vắng; Tại đấy, vị ấy nghĩ đến dục tầm, nghĩ đến sân tầm, nghĩ đến hại tầm. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người thân không viễn ly, nhưng tâm không viễn ly.

5. Này các Tỷ-kheo, thế nào là thân viễn ly và tâm viễn ly?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người sống tại các núi non, khóm rừng, các trú xứ xa vắng; vị ấy tại đó nghĩ đến tầm xuất ly, nghĩ đến tầm không sân, nghĩ đến tầm không hại. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người thân viễn ly và tâm viễn ly.

Có bốn hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt, hiện hữu ở đời.

CHÁNH TƯ DUY                                      507

74    Thấy một binh đoàn đi vào trong củ sen - Kinh Tư Duy – Tương V, 648

Tư Duy – Tương V, 648

1) Một thời, Thế Tôn trú ở Ràjagaha (Vương Xá) tại Trúc Lâm, chỗ nuôi dưỡng các con sóc.

2) Tại đấy, Thế Tôn bảo các Tỷ-kheo:

-- Thuở trước, này các Tỷ-kheo, một người đi ra khỏi Vương Xá, nghĩ rằng: "Ta sẽ suy tư về thế giới", và người ấy đi đến hồ sen sumàgadhà; sau khi đến, ngồi trên bờ hồ sumàgadhà và suy tư về thế giới.

3) Này các Tỷ-kheo, người ấy trên bờ hồ sumàgadhà thấy một đoàn quân với bốn loại binh chủng (voi, ngựa, xe, bộ binh) đi vào trong một củ sen; thấy vậy, người ấy nghĩ: "Có lẽ ta phát cuồng! Có lẽ ta điên loạn! Nay ta thấy một điều không thể có ở đời".

4) Rồi người ấy, này Tỷ-kheo, đi vào trong thành và nói với một quần chúng lớn:

"-- Này Quí vị, có lẽ ta phát cuồng; này Quí vị, có lẽ ta điên loạn. Nay ta thấy một điều không thể có ở đời!"

CHÁNH TƯ DUY                                        508

"-- Như thế nào, này Bạn, Bạn phát cuồng? Như thế nào, Bạn điên loạn? Bạn đã thấy gì không thể có ở đời?"

5) "-- Thưa Quí vị, tôi đi ra khỏi Vương Xá, nghĩ rằng: 'Tôi sẽ suy tư về thế giới'. Tôi đi đến hồ sumàgadhà; sau khi đến, ngồi trên bờ hồ sumàgudhà, suy tư về thế giới. Thưa Quí vị, tôi thấy trên bờ hồ sumàgudhà một đoàn quân với bốn loại binh chủng đi vào trong một củ sen. Thấy vậy, thưa Quí vị, tôi nghĩ: 'Có lẽ ta phát cuồng! Có lẽ ta điên loạn! Nay ta thấy một điều không thể có ở đời!'"

"-- Thật vậy, này Bạn, Bạn đã phát cuồng. Thật vậy, Bạn bị điên loạn, Bạn đã thấy một điều không thể có ở đời!"

6) Này các Tỷ-kheo, điều mà người ấy đã thấy là có thật, không phải không thật. Thuở xưa, này các Tỷ- kheo, chư Thiên và loài Asura (A-tu-la) giàn trận để khai chiến. Và này các Tỷ-kheo, trong trận chiến ấy, chư Thiên thắng trận, các Asura bại trận. Các Asura bại trận, này các Tỷ-kheo, hoảng hốt đi vào thành Asura ngang qua củ sen vì quá sợ hãi chư Thiên.

7) Do vậy, này các Tỷ-kheo, chớ có suy tư về thế giới: "Thế giới là thường còn", hay: "Thế giới là vô thường", hay: "Thế giới là hữu biên", hay: "Thế giới

CHÁNH TƯ DUY                                        509

là vô biên", hay: "Mạng sống và thân thể là một", hay: "Mạng sống và thân thể là khác", hay: "Như Lai có tồn tại sau khi chết", hay: "Như Lai không tồn tại sau khi chết", hay: "Như Lai có tồn tại và không tồn tại sau khi chết", hay: "Như Lai không tồn tại và không không tồn tại sau khi chết". Vì sao?

8) Các điều suy tư ấy, này các Tỷ-kheo, không liên
hệ đến mục đích, không phải là căn bản cho Phạm
hạnh, không đưa đến yếm ly, ly tham, đoạn diệt, an
tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn.

9) Nếu có suy tư, này các Tỷ-kheo, các Ông hãy suy tư: "Đây là Khổ"... "Đây là Con Đường đưa đến Khổ diệt". Vì sao?

10) Các suy tư như vậy, này các Tỷ-kheo, liên hệ đến
mục đích, các suy tư ấy làm căn bản cho Phạm hạnh,
các suy tư ấy đưa đến yếm ly, ly tham, đoạn diệt, an
tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn.

11) Do vậy, này các Tỷ-kheo, một cố gắng cần phải
làm để rõ biết: "Đây là Khổ". Một cố gắng cần phải
làm để rõ biết: "Đây là Khổ tập". Một cố gắng cần
phải làm để rõ biết: "Đây là Khổ diệt". Một cố gắng
cần phải làm để rõ biết: "Đây là Con Đường đưa đến
Khổ diệt".

CHÁNH TƯ DUY                                       510

CHÁNH TƯ DUY   511

75    Thầy chớ làm cho tự ngã trở thành thối nát - Kinh THỐI NÁT – Tăng I, 510

THỐI NÁT – Tăng I, 510

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Bàrànasi, tại Isipatana
vườn Nai.
Rồi Thế Tôn vào buổi sáng đắp y, cầm y bát, đi vào
Ba-la-nại để khất thực. Thế Tôn, trong khi đi khất
thực tại Goyogapilakkha, gần cây sung, chỗ cột đàn
bò, thấy một Tỷ-kheo hưởng thọ hương vị trống
không, không có Thiền định, hưởng thọ hương vị
hướng ngoại của dục vật, thất niệm, không tỉnh giác,
không định tĩnh, với tâm tán loạn, với các căn phóng
túng. Thấy vậy, Thế Tôn liền nói với vị Tỷ-kheo ấy:
- Này Tỷ-kheo, này Tỷ-kheo! Thầy chớ có làm cho
tự ngã trở thành thối nát. Này Tỷ-kheo, ai làm cho tự
ngã thối nát đầy ứ, thoát ra toàn mùi hôi thối, rồi
mong rằng các loài ruồi lằng sẽ không bu đậu, sẽ
không có chiếm cứ, sự kiện như vậy không xảy ra.
2. Tỷ-kheo ấy được Thế Tôn giáo giới với lời giáo
giới như vậy, cảm thấy xúc động mạnh. Rồi Thế Tôn,
sau khi đi khất thực ở Ba-la-nại xong, sau bữa ăn,
sau khi đi khất thực trở về, bảo các Tỷ-kheo:

CHÁNH TƯ DUY                                       512

- Này các Tỷ-kheo, ở đây, sau khi đắp y vào buổi
sáng, Ta cầm lấy y bát, đi vào Ba-la-nại để khất thực.
Này các Tỷ-kheo, trong khi đi khất thực tại
Goyogapilakkha, Ta thấy một Tỷ-kheo hưởng thọ
hương vị trống không, không có Thiền định, hưởng
thọ hương vị hướng ngoại của dục vật, thất niệm,
không tỉnh giác, không định tĩnh, với tâm tán loạn,
với các căn phóng túng. Thấy vậy, Ta liền nói với vị
Tỷ-kheo ấy: "Này Tỷ-kheo, này Tỷ-kheo! Thầy chớ
có làm cho tự ngã trở thành thối nát. Này Tỷ-kheo,
ai làm cho tự ngã thối nát đầy ứ, thoát ra toàn mùi
hôi thối, rồi mong rằng: "Các loài ruồi lằng sẽ không
bu đậu, sẽ không có chiếm cứ", sự kiện như vậy
không xảy ra''.
Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy được ta giáo giới với
lời giáo giới này, cảm thấy xúc động mạnh.
3. Khi nghe nói như vậy, một Tỷ-kheo bạch Thế Tôn:
- Bạch Thế Tôn, thối nát cái gì, mùi hôi thối cái gì,
các loài ruồi lằng là gì?
 Tham cầu, là thối nát.
 Sân là mùi hôi thối.
 Các suy tầm ác bất thiện là ruồi lằng.
Này các Tỷ-kheo, ai làm cho các tự ngã thối nát, đầy
ứ, thoát ra mùi hôi thối, rồi mong rằng: "Các loài

CHÁNH TƯ DUY                                        513

ruồi lằng sẽ không bu đậu, sẽ không chiếm cứ", sự
kiện như vậy không xảy ra.
Tai mắt không giữ gìn
Các căn không phòng hộ
Ruồi lằng sẽ bu đậu
Các tư duy tham ái
Tỷ-kheo làm thối nát
Đầy ứ những mùi hôi
Xa thay là Niết-bàn!
Chịu phần về bất hạnh
Tại làng hay trong rừng
Tự ngã không an tịnh
Kẻ ngu và không trí
Đi đứng đầy ruồi lằng.

Ai đầy đủ giới luật
Thích tịch tịnh trí tuệ
Sống an tịnh hạnh phúc
Mọi ruồi lằng diệt trừ.

CHÁNH TƯ DUY                                   514

76      Thế nào là ý thanh tịnh - Kinh THANH TỊNH 1 – Tăng I, 493

THANH TỊNH 1 – Tăng I, 493

 Này các Tỷ-kheo, có ba thanh tịnh này. Thế nào
là ba?
- Thân thanh tịnh,
- Lời nói thanh tịnh,
- Ý thanh tịnh.
Thế nào là thân thanh tịnh?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người từ bỏ sát sanh,
từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong các
dục, này các Tỷ-kheo, đây gọi là thân thanh tịnh.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là lời nói thanh tịnh?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người từ bỏ nói láo,
từ bỏ nói hai lưỡi, từ bỏ nói lời độc ác, từ bỏ nói
lời phù phiếm. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là lời nói
thanh tịnh.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là ý thanh tịnh?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người không có tham
lam, với tâm không sân không hận, có chánh tri
kiến. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là ý thanh tịnh.

CHÁNH TƯ DUY                                       515

Những pháp này, này các Tỷ-kheo, là ba thanh tịnh.

THANH TỊNH 2 – Tăng I, 494

1. - Này các Tỷ-kheo, có ba thanh tịnh này, Thế nào
là ba?
- Thân thanh tịnh,
- Lời nói thanh tịnh,
- Ý thanh tịnh.
2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là thân thanh tịnh?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người từ bỏ sát sanh,
từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong các
dục, này các Tỷ-kheo, đây gọi là thân thanh tịnh.
3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là lời nói thanh tịnh?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người từ bỏ nói láo,
từ bỏ nói hai lưỡi, từ bỏ nói lời độc ác, từ bỏ nói
lời phù phiếm. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là lời nói
thanh tịnh.
4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là ý thanh tịnh?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo,
- Nếu nội tâm có ước muốn về dục, vị ấy rõ biết:
"Nội tâm ta có ước muốn về dục".

CHÁNH TƯ DUY                                        516

- Nếu nội tâm không có ước muốn về dục, vị ấy
rõ biết: "Nội tâm ta không có ước muốn về
dục".
- Ước muốn về dục chưa sanh khởi, được sanh
khởi thế nào, vị ấy rõ biết như vậy.
- Ước muốn về dục đã sanh khởi, được đoạn trừ
thế nào, vị ấy rõ biết như vậy.
- Và ước muốn về dục đã được đoạn trừ, trong
tương lai không sanh khởi thế nào, vị ấy rõ biết
như vậy.
5. Nếu nội tâm có sân, vị ấy rõ biết: "Nội tâm ta có
sân". Nếu nội tâm không có sân, vị ấy rõ biết: "Nội
tâm ta không có sân". Sân chưa sanh khởi, được sanh
khởi thế nào, vị ấy rõ biết như vậy. Sân đã sanh khởi,
được đoạn trừ thế nào, vị ấy rõ biết như vậy. Và sân
đã được đoạn trừ, trong tương lai không sanh khởi
thế nào, vị ấy rõ biết như vậy.
6. Nếu tâm có hôn trầm thụy miên, vị ấy rõ biết: "Nội
tâm ta có hôn trầm thụy miên". Nếu nội tâm không
có hôn trầm thụy miên, vị ấy rõ biết: "Nội tâm ta
không có hôn trầm thụy miên". Hôn trầm thụy miên
chưa sanh khởi, được sanh khởi thế nào, vị ấy rõ biết
như vậy. Hôn trầm thụy miên đã sanh khởi, được
đoạn trừ thế nào, vị ấy rõ biết như vậy. Và hôn trầm
thụy miên đã được đoạn trừ, trong tương lai không
sanh khởi thế nào, vị ấy rõ biết như vậy.

CHÁNH TƯ DUY                                        517

7. Nếu tâm có trạo hối, vị ấy rõ biết: "Nội tâm ta có
trạo hối". Nếu nội tâm không có trạo hối, vị ấy rõ
biết: "Nội tâm ta không có trạo hối". Trạo hối chưa
sanh khởi, được sanh khởi thế nào, vị ấy rõ biết như
vậy. Trạo hối đã sanh khởi, được đoạn trừ thế nào, vị
ấy rõ biết như vậy. Và trạo hối đã được đoạn trừ,
trong tương lai không sanh khởi thế nào, vị ấy rõ biết
như vậy.
8. Nếu tâm có nghi, vị ấy rõ biết: "Nội tâm ta có
nghi". Nếu nội tâm không có nghi, vị ấy rõ biết: "Nội
tâm ta không có nghi". Nghi chưa sanh khởi, được
sanh khởi thế nào, vị ấy rõ biết như vậy. Nghi đã sanh
khởi, được đoạn trừ thế nào, vị ấy rõ biết như vậy.
Và nghi đã được đoạn trừ, trong tương lai không
sanh khởi thế nào, vị ấy rõ biết như vậy.
Này các Tỷ-kheo, đây gọi là ý thanh tịnh. Các pháp
này, này các Tỷ-kheo, là ba thanh tịnh.
Thân và lời thanh tịnh
Tâm thanh tịnh vô lậu
Trong sạch được thanh tịnh
Được gọi ác đoạn trừ.

TOÀN HẢO – Tăng I, 496

 Này các Tỷ-kheo, có ba sự toàn hảo. Thế nào là ba?

CHÁNH TƯ DUY                                        518

- Toàn hảo về thân,
- Toàn hảo về lời nói,
- Toàn hảo về ý.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là toàn hảo về thân?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người từ bỏ sát sanh,
từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong các
dục, này các Tỷ-kheo, đây gọi là toàn hảo về thân.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là toàn hảo về lời nói?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người từ bỏ nói láo,
từ bỏ nói hai lưỡi, từ bỏ nói lời độc ác, từ bỏ nói
lời phù phiếm. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là toàn
hảo về lời nói.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là toàn hảo về ý?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo do đoạn trừ có
lậu hoặc ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí,
chứng ngộ, chứng đạt và an trú vô lậu tâm giải
thoát, tuệ giải thoát. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là
ý toàn hảo.
Và này các Tỷ-kheo, các pháp này là ba toàn hảo.
Thân và lời toàn hảo,
Tâm toàn hảo vô lậu,
Toàn hảo, được toàn hảo
Được gọi đoạn tất cả.

CHÁNH TƯ DUY                                        519

CHÁNH TƯ DUY   520

77        Tu tập - 11 pháp của người chăn bò - Kinh NGƯỜI CHĂN BÒ – Tăng IV, 691

NGƯỜI CHĂN BÒ – Tăng IV, 691

1. Thành tựu mười một chi phần, này các Tỷ-kheo,
một người chăn bò không có thể lãnh đạo đàn bò và
khiến đàn bò được tăng trưởng. Thế nào là mười
một?

2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, người chăn bò:

1.  Không biết sắc.
2. Không thiện xảo trong tướng.
3. Không trừ khử trứng ruồi.
4. Không băng bó vết thương.
5. Không có xông khói.
6. Không biết chỗ nước có thể lội qua.
7. Không biết chỗ nước uống được.
8. Không biết đường.
9. Không thiện xảo chỗ bò có thể ăn.
10. Nặn sữa đến kiệt quệ.
11. Đối với các con bò đực, con bò cha, con bò lãnh
đạo, không có đặc biệt kính trọng.

CHÁNH TƯ DUY                                          521

Thành tựu mười một chi phần này, người chăn bò không có thể lãnh đạo đàn bò và khiến đàn bò được tăng trưởng.

3. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, thành tựu với mười
một pháp, Tỷ-kheo không có thể được tăng trưởng,
tăng thịnh, tăng rộng rãi trong pháp luật này. Thế nào
là mười một?

4. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo:

1.  Không biết sắc.
2. Không thiện xảo trong tướng.
3. Không trừ khử trứng ruồi.
4. Không băng bó vết thương.
5. Không có xông khói.
6. Không biết chỗ nước có thể lội qua.
7. Không biết chỗ nước uống được.
8. Không biết đường.
9. Không thiện xảo chỗ bò có thể ăn.
10. Nặn sữa đến kiệt quệ.
11. Đối với với Tỷ-kheo trưởng lão, kỳ cựu, xuất
gia đã lâu ngày, bậc cha trong Tăng chúng, bậc
lãnh đạo trong Tăng chúng, không có đặc biệt
kính trọng.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo không biết sắc?

CHÁNH TƯ DUY                                        522

5. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo, phàm sắc gì do
bốn đại hay do bốn đại tác thành, vị ấy không như
thật quán tri sắc ấy. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là
Tỷ-kheo không biết sắc.

 Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là Tỷ-kheo không thiện xảo trong các tướng?

6. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không như thật
quán tri nghiệp tướng của người ngu, nghiệp tướng
của người trí. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo
không thiện xảo trong các tướng.

 Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là Tỷ-kheo không trừ khử trứng ruồi?

7. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đối với dục tầm
được khởi lên, chấp nhận, không từ bỏ, không tẩy
sạch, không chấm dứt, không đưa đến không thể tái
sanh. Đối với sân tầm được khởi lên... đối với hại
tầm được khởi lên, chấp nhận không từ bỏ, không tẩy
sạch, không chấm dứt, không đưa đến không thể tái
sanh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo không
trừ khử trứng các loài ruồi.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là không có băng bó vết thương?

CHÁNH TƯ DUY                                     523

8. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi mắt thấy sắc,
nắm giữ tướng chung, nắm giữ tướng riêng. Những
nguyên nhân gì khiến tham, ưu, các ác bất thiện pháp
khởi lên, Tỷ-kheo không tự chế ngự nguyên nhân ấy,
không hộ trì nhãn căn, không thực hành sự hộ trì
nhãn căn. Khi tai nghe tiếng... khi mũi ngửi
hương...... khi lưỡi nếm vị... khi thân cảm xúc... khi
ý nhận thức các pháp, vị ấy nắm giữ tướng chung,
nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì, vì ý
căn không được chế ngự, khiến tham ưu, các ác bất
thiện pháp khởi lên, Tỷ-kheo không chế ngự nguyên
nhân ấy, không hộ trì ý căn, không thực hành sự hộ
trì ý căn. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo
không băng bó vết thương.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo không xông khói?

9. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không thuyết
pháp rộng rãi cho các người khác, như đã được nghe,
như đã được hiểu biết. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là
Tỷ-kheo không xông khói.

 Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là Tỷ-kheo không biết chỗ nước có thể lội qua?

10. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đối với các Tỷ- kheo nghe nhiều, được trao truyền giáo điển, là bậc

CHÁNH TƯ DUY                                        524

trì Pháp, trì Luật, trì toát yếu. Tỷ-kheo thỉnh thoảng
đến thăm những vị ấy, nhưng không đặt câu hỏi,
không thẩm vấn: "Thưa Tôn giả, vấn đề này thế nào?
Nghĩa là vấn đề này là gì?" Các vị Tôn giả ấy không
có khai mở những gì chưa khai mở, không có hiển lộ
những gì chưa hiển hộ, không có tẩy sạch sự nghi
ngờ đối với các pháp còn chỗ nghi ngờ. Như vậy, này
các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không biết chỗ nước có thể lội
qua được.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo không biết chỗ nước uống?

11. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi Pháp và Luật được thuyết giảng do Như Lai thuyết giảng, không được nghĩa tín thọ, không được pháp tín thọ, không được hân hoan liên hệ đến Pháp. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo không biết chỗ nước uống.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo không biết con đường?

12. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không như thật
quán tri con đường Thánh đạo tám ngành. Như vậy,
này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo không rõ biết con
đường.

CHÁNH TƯ DUY                                        525

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo không thiện xảo trong các chỗ bò ăn cỏ?

13. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không như thật quán tri Bốn niệm xứ. Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không thiện xảo trong các chỗ bò ăn cỏ.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo nặn sữa bò cho đến khô kiệt?

14. Ở đây, này các Tỷ-kheo, khi các tín nam, tín nữ
cúng dường, đem lại cúng dường hết sức đầy đủ các
vật dụng như y áo, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược
phẩm trị bệnh, ở đây Tỷ-kheo không biết thâu nhận
vừa phải. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo nặn
sữa bò đến khô kiệt.

 Và này các Tỷ-kheo, như thế nào, đối với các Tỷ-
kheo Trưởng lão, kỳ cựu, xuất gia đã lâu ngày,
bậc cha trong Tăng chúng, bậc lãnh đạo trong
Tăng chúng, không có đặc biệt kính trọng?

15. Ở đây, này các Tỷ-kheo, các Tỷ-kheo nào là bậc Trưởng lão, kỳ cựu, xuất gia đã lâu ngày, bậc cha trong Tăng chúng, bậc lãnh đạo trong Tăng chúng, với các vị ấy, không có đối xử với từ thân hành, trước mặt và sau lưng... với từ khẩu hành... với từ ý hành, trước mặt và sau lưng. Như vậy, này các Tỷ-kheo,

CHÁNH TƯ DUY                                        526

Tỷ-kheo đối với các Tỷ-kheo Trưởng lão, kỳ cựu,
xuất gia đã lâu ngày, là bậc cha trong Tăng chúng, là
bậc lãnh đạo trong Tăng chúng, đối với các vị ấy
không có đặc biệt tôn kính.

Thành tựu với mười một pháp này, Tỷ-kheo không có thể tăng trưởng, tăng thịnh, tăng rộng rãi trong Pháp và Luật này.

16. Thành tựu với mười một chi phần, này các Tỷ- kheo, người chăn bò có thể lãnh đạo đàn bò và khiến đàn bò được tăng trưởng. Thế nào là mười một?

17. Ở đây, này các Tỷ-kheo, người chăn bò:

1.  Biết sắc.
2. Thiện xảo trong tướng.
3. Trừ khử trứng ruồi.
4. Băng bó vết thương.
5. Có xông khói.
6. Biết chỗ nước có thể lội qua.
7. Biết chỗ nước uống được.
8. Biết đường.
9. Thiện xảo chỗ bò có thể ăn.
10. Không nặn sữa đến kiệt quệ.
11. Đối với các con bò đực, con bò cha, con bò lãnh
đạo, có đặc biệt kính trọng.

CHÁNH TƯ DUY                                       527

Thành tựu mười một chi phần này, người chăn bò có thể lãnh đạo đàn bò và khiến đàn bò được tăng trưởng.

18. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, thành tựu với mười
một pháp, Tỷ-kheo có thể được tăng trưởng, tăng
thịnh, tăng rộng rãi trong Pháp và Luật này. Thế nào
là mười một?

19. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo:

1.  Biết sắc.
2. Thiện xảo trong tướng.
3. Trừ khử trứng ruồi.
4. Băng bó vết thương.
5. Có xông khói.
6. Biết chỗ nước có thể lội qua.
7. Biết chỗ nước uống được.
8. Biết đường.
9. Thiện xảo chỗ bò có thể ăn.
10. Không nặn sữa đến kiệt quệ.
11. Đối với với Tỷ-kheo trưởng lão, kỳ cựu, xuất
gia đã lâu ngày, bậc cha trong Tăng chúng,
bậc lãnh đạo trong Tăng chúng, có đặc biệt
kính trọng.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo biết sắc?

CHÁNH TƯ DUY                                      528

20. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo, phàm sắc gì
do bốn đại hay do bốn đại tác thành, vị ấy như thật
quán trị sắc ấy. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-
kheo biết sắc.

 Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là Tỷ-kheo thiện xảo trong các tướng?

21. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thật quán
tri nghiệp tướng của người ngu, nghiệp tướng của
người trí. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo
thiện xảo trong các tướng.

 Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là Tỷ-kheo trừ khử trứng ruồi?

22. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đối với dục tầm
được khởi lên, không chấp nhận, từ bỏ, tẩy sạch,
chấm dứt, đưa đến không thể tái sanh. Đối với sân
tầm được khởi lên... đối với hại tầm được khởi lên,
không chấp nhận từ bỏ, tẩy sạch, chấm dứt, đưa đến
không thể tái sanh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-
kheo trừ khử trứng ruồi.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là có băng bó vết thương?

CHÁNH TƯ DUY                                      529

23. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi mắt thấy
sắc, không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ
tướng riêng. Những nguyên nhân gì khiến tham, ưu,
các ác bất thiện pháp khởi lên, Tỷ-kheo tự chế ngự
nguyên nhân ấy, hộ trì nhãn căn, thực hành sự hộ trì
nhãn căn. Khi tai nghe tiếng... khi mũi ngửi
hương...... khi lưỡi nếm vị... khi thân cảm xúc... khi
ý nhận thức các pháp, vị ấy không nắm giữ tướng
chung, không nắm giữ tướng riêng. Những nguyên
nhân gì, vì ý căn được chế ngự, khiến tham ưu, các
ác bất thiện pháp khởi lên, Tỷ-kheo chế ngự nguyên
nhân ấy, hộ trì ý căn, thực hành sự hộ trì ý căn. Như
vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo băng bó vết
thương.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo xông khói?

24. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thuyết pháp
rộng rãi cho các người khác, như đã được nghe, như
đã được hiểu biết. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-
kheo xông khói.

 Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là Tỷ-kheo biết chỗ nước có thể lội qua?

25. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đối với các Tỷ- kheo nghe nhiều, được trao truyền giáo điển, là bậc

CHÁNH TƯ DUY                                        530

trì Pháp, trì Luật, trì toát yếu. Tỷ-kheo thỉnh thoảng
đến thăm những vị ấy, đặt câu hỏi, thẩm vấn: "Thưa
Tôn giả, vấn đề này thế nào? Nghĩa là vấn đề này là
gì?" Các vị Tôn giả ấy có khai mở những gì chưa
khai mở, hiển lộ những gì chưa hiển hộ, tẩy sạch nghi
vấn trong những vấn đề còn nghi vấn. Như vậy, này
các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo biết chỗ nước có thể lội qua
được.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo biết chỗ nước uống?

26. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi Pháp
và Luật được thuyết giảng do Như Lai thuyết giảng,
được nghĩa tín thọ, được pháp tín thọ, được hân hoan
liên hệ đến Pháp. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-
kheo biết chỗ nước uống.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo biết con đường?

27. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thật quán tri con đường Thánh đạo tám ngành. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo rõ biết con đường.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo thiện xảo trong các chỗ bò ăn cỏ?

CHÁNH TƯ DUY                                        531

28. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thật quán tri Bốn niệm xứ. Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thiện xảo trong các chỗ bò ăn cỏ.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo nặn sữa bò còn để sữa lại?

29. Ở đây, này các Tỷ-kheo, khi các tín nam, tín nữ cúng dường, đem lại hết sức đầy đủ các vật dụng như y áo, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh, ở đây Tỷ-kheo biết thâu nhận vừa phải. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo nặn sữa bò còn để sữa lại.

 Và này các Tỷ-kheo, như thế nào, đối với các Tỷ-
kheo Trưởng lão, kỳ cựu, xuất gia đã lâu ngày,
bậc cha trong Tăng chúng, bậc lãnh đạo trong
Tăng chúng, có đặc biệt kính trọng?

30. Ở đây, này các Tỷ-kheo, các Tỷ-kheo nào là bậc
Trưởng lão, kỳ cựu, xuất gia đã lâu ngày, bậc cha
trong Tăng chúng, bậc lãnh đạo trong Tăng chúng,
với các vị ấy, có đối xử với từ thân hành, trước mặt
và sau lưng... với từ khẩu hành... với từ ý hành, trước
mặt và sau lưng. Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
đối với các Tỷ-kheo Trưởng lão, kỳ cựu, xuất gia đã
lâu ngày, là bậc cha trong Tăng chúng, là bậc lãnh
đạo trong Tăng chúng, với các vị ấy, có đặc biệt tôn
kính.

CHÁNH TƯ DUY                                         532

Thành tựu với mười một pháp này, Tỷ-kheo có thể tăng trưởng, tăng thịnh, tăng rộng rãi trong Pháp và Luật này.

CHÁNH TƯ DUY                                      533

78    Tu tập - 3 pháp chạy vòng theo hổ trợ chánh tư duy - ĐẠI KINH BỐN MƯƠI – 117 Trung III, 237

ĐẠI KINH BỐN MƯƠI (Mahacattarisaka suttam) – Bài kinh số 117 – Trung III, 237

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), Jetavana (Kỳ-đà Lâm), tại tinh xá ông Anathapindika (Cấp Cô Độc). Ở đấy Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– "Này các Tỷ-kheo".

– "Bạch Thế Tôn".

– "Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các Ông
về Thánh chánh định cùng với các cận duyên và
các tư trợ. Hãy lắng tai nghe và suy nghiệm kỹ, Ta
sẽ giảng".

– "Thưa vâng, bạch Thế Tôn". Các vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

CHÁNH TƯ DUY                                    534

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Thánh chánh định với các cận duyên và các tư trợ?

– Chính là chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ,
chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh
niệm. Này các Tỷ-kheo, phàm có nhất tâm nào
(ekaggata) được tư trợ với bảy chi phần này, này
các Tỷ-kheo, như vậy gọi là Thánh chánh định
cùng với các cận duyên và các tư trợ.

 Ở đây, này các Tỷ-kheo, chánh kiến đi hàng đầu.

 Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là chánh
kiến đi hàng đầu? – Tuệ tri tà kiến là tà kiến,
tuệ tri chánh kiến là chánh kiến. Như vậy là
chánh kiến của vị ấy.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là tà kiến? –
Không có bố thí, không có cúng dường, không
có tế tự, không có quả báo các nghiệp thiện
ác, không có đời này, không có đời khác,
không có mẹ, không có cha, không có các loại
hóa sanh; ở đời không có các vị Sa-môn, Bà-
la-môn, chánh hướng, chánh hạnh, sau khi với
thượng trí tự mình chứng đạt lại tuyên bố lên.
Như vậy, này các Tỷ-kheo là tà kiến.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh kiến? –

CHÁNH TƯ DUY                                      535

Chánh kiến này các Tỷ-kheo, Ta nói có hai
loại. Này các Tỷ-kheo, có loại chánh kiến
hữu lậu, thuộc phước báo, đưa đến quả sanh
y (upadhivepakka); có loại chánh kiến thuộc
bậc Thánh, vô lậu, siêu thế, thuộc đạo chi
(magganga).
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh kiến
hữu lậu, thuộc phước báo, đưa đến quả sanh
y? – Có bố thí, có cúng dường, có tế tự, có quả
báo các nghiệp thiện ác, có đời này, có đời
khác, có mẹ, có cha, có các loại hóa sanh; ở
đời có các vị Sa-môn, Bà-la-môn, chánh
hướng, chánh hạnh, sau khi với thượng trí tự
mình chứng đạt đời này và đời khác lại tuyên
bố lên. Như vậy, này các Tỷ-kheo là chánh
kiến hữu lậu, thuộc phước báo, đưa đến quả
sanh y.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh kiến
thuộc bậc Thánh, vô lậu, siêu thế, thuộc đạo
chi? – Phàm cái gì, này các Tỷ-kheo, thuộc
trí tuệ, tuệ căn, tuệ lực, trạch pháp giác chi,
chánh kiến, đạo chi của một vị tu tập
Thánh đạo, thành thục trong Thánh đạo,
có vô lậu tâm, có Thánh tâm. Chánh kiến
như vậy, này các Tỷ-kheo, thuộc bậc Thánh,
vô lậu, siêu thế, thuộc đạo chi.

CHÁNH TƯ DUY                                     536

 Ai tinh tấn đoạn trừ tà kiến, thành tựu chánh
kiến, như vậy là chánh tinh tấn của vị ấy.
 Ai chánh niệm đoạn trừ tà kiến, chánh niệm
đạt được và an trú chánh kiến, như vậy là
chánh niệm của vị ấy.
 Như vậy ba pháp này chạy theo, chạy vòng
theo chánh kiến, tức là chánh kiến, chánh
tinh tấn, chánh niệm.
 Ở đây, này các Tỷ-kheo, chánh kiến đi hàng đầu.
 Và này các Tỷ-kheo, như thế nào chánh kiến đi
hàng đầu? – Tuệ tri tà tư duy là tà tư duy, tuệ
tri chánh tư duy là chánh tư duy, như vậy là
chánh kiến của các vị ấy.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là tà tư duy? –
Dục tư duy, sân tư duy, hại tư duy, này các Tỷ-
kheo, như vậy là tà tư duy.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh tư duy?
– Chánh tư duy, này các Tỷ-kheo, Ta nói có hai
loại: có loại chánh tư duy hữu lậu, thuộc phước
báo, đưa đến quả sanh y; có loại chánh tư duy
thuộc bậc Thánh vô lậu, siêu thế, thuộc đạo chi.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh tư duy
hữu lậu, thuộc phước báo, đưa đến quả sanh

CHÁNH TƯ DUY                                      537

y? – Ly dục tư duy, vô sân tư duy, bất hại tư
duy, như vậy, này các Tỷ-kheo là chánh tư duy,
hữu lậu, thuộc phước báo, đưa đến quả sanh y.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh tư duy
thuộc bậc Thánh, vô lậu, siêu thế, thuộc đạo
chi? – Phàm cái gì, này các Tỷ-kheo, thuộc suy
tư, tầm cầu, tư duy, một ngữ hành do sự hoàn
toàn chú tâm chuyên tâm của một vị tu tập
Thánh đạo, thành thục trong Thánh đạo, có vô
lậu tâm, có Thánh tâm; chánh tư duy như vậy,
này các Tỷ-kheo, thuộc bậc Thánh, vô lậu, siêu
thế, thuộc đạo chi.
 Ai tinh tấn đoạn trừ tà tư duy, thành tựu chánh
tư duy, như vậy là chánh tinh tấn của vị ấy.
 Ai chánh niệm đoạn trừ tà tư duy, chánh niệm
đạt được và an trú chánh tư duy, như vậy là
chánh niệm của vị ấy.
 Như vậy ba pháp này chạy theo, chạy vòng
theo chánh tư duy, tức là chánh kiến, chánh
tinh tấn, chánh niệm.
 Ở đây, này các Tỷ-kheo, chánh kiến đi hàng đầu.

 Và như thế nào, này các Tỷ-kheo chánh kiến đi hàng đầu? – Tuệ tri tà ngữ là tà ngữ, tuệ tri

CHÁNH TƯ DUY                                     538

chánh ngữ là chánh ngữ; như vậy là chánh kiến
của vị ấy.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là tà ngữ? – Vọng
ngữ, nói hai lưỡi, ác khẩu, nói lời phù phiếm,
như vậy, này các Tỷ-kheo, là tà ngữ.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh ngữ? –
Chánh ngữ, này các Tỷ-kheo, Ta nói có hai
loại: có loại chánh ngữ hữu lậu, thuộc phước
báo, đưa đến quả sanh y; có loại chánh ngữ
thuộc bậc Thánh, vô lậu, siêu thế, thuộc đạo
chi.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh ngữ, hữu
lậu, thuộc phước báo, đưa đến quả sanh y? –
Viễn ly vọng ngữ, viễn ly nói hai lưỡi, viễn ly
ác khẩu, viễn ly phù phiếm ngữ; như vậy, này
các Tỷ-kheo, là chánh ngữ, hữu lậu thuộc
phước báo, đưa đến quả sanh y.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh ngữ
thuộc bậc Thánh, vô lậu, siêu thế, thuộc đạo
chi? – Cái gì, này các Tỷ-kheo, thuộc về từ bỏ,
từ đoạn, từ khước, viễn ly bốn ngữ ác hành, đối
với một vị tu tập Thánh đạo, thuần thục trong
Thánh đạo, có vô lậu tâm, có Hiền Thánh tâm;
như vậy, này các Tỷ-kheo là chánh ngữ, thuộc
bậc Thánh, vô lậu, siêu thế, thuộc đạo chi.

CHÁNH TƯ DUY                                    539

 Ai tinh tấn đoạn trừ tà ngữ, thành tựu chánh
ngữ; như vậy là chánh tinh tấn của vị ấy.
 Ai chánh niệm đoạn trừ tà ngữ, chánh niệm đạt
được và an trú chánh ngữ; như vậy là chánh
niệm của vị ấy.
 Như vậy, ba pháp này chạy theo, chạy vòng
theo chánh ngữ, tức là chánh kiến, chánh tinh
tấn, chánh niệm.
 Ở đây, này các Tỷ-kheo, chánh kiến đi hàng đầu.

 Và như thế nào, này các Tỷ-kheo, chánh kiến
đi hàng đầu? – Biết được tà nghiệp là tà nghiệp,
biết được chánh nghiệp là chánh nghiệp; như
vậy là chánh kiến của vị ấy.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là tà nghiệp? – Sát
sanh, lấy của không cho, tà hạnh trong các dục;
như vậy, này các Tỷ-kheo, là tà nghiệp.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh nghiệp?
– Chánh nghiệp, này các Tỷ-kheo, Ta nói có
hai loại: Có loại chánh nghiệp, này các Tỷ-
kheo, hữu lậu, thuộc phước báo, đưa đến quả
sanh y; có loại chánh nghiệp, này các Tỷ-kheo,
thuộc bậc Thánh, vô lậu, siêu thế, thuộc đạo
chi.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh nghiệp

CHÁNH TƯ DUY                                      540

thuộc hữu lậu, thuộc phước báo, đưa đến quả
sanh y? – Viễn ly sát sanh, viễn ly lấy của
không cho, viễn ly tà hạnh trong các dục; như
vậy, này các Tỷ-kheo, là chánh nghiệp, thuộc
hữu lậu, thuộc phước báo, đưa đến quả sanh y.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh nghiệp,
thuộc bậc Thánh, vô lậu, siêu thế, thuộc đạo
chi? – Cái gì, này các Tỷ-kheo, thuộc về từ bỏ,
từ đoạn, từ khước, viễn ly ba thân ác hành đối
với một vị tu tập Thánh đạo, thành thục trong
Thánh đạo, có vô lậu tâm, có Hiền Thánh tâm;
như vậy, này các Tỷ-kheo, là chánh nghiệp,
thuộc bậc Thánh, vô lậu, siêu thế, thuộc đạo
chi.
 Ai tinh tấn đoạn trừ tà nghiệp, thành tựu chánh
nghiệp => như vậy là chánh tinh tấn của vị ấy.
 Ai chánh niệm đoạn trừ tà nghiệp, chánh niệm
đạt được và an trú chánh nghiệp => như vậy là
chánh niệm của vị ấy.
 Như vậy ba pháp này chạy theo, chạy vòng
theo chánh nghiệp, tức là chánh kiến, chánh
tinh tấn, chánh niệm.
 Ở đây, này các Tỷ-kheo, chánh kiến đi hàng đầu.

 Và như thế nào, này các Tỷ-kheo, chánh kiến

CHÁNH TƯ DUY                                     541

đi hàng đầu? – Tuệ tri được tà mạng là tà mạng,
tuệ tri được chánh mạng là chánh mạng; như
vậy là chánh kiến của vị ấy.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là tà mạng? – Lừa
đảo, nói lời mê ly, hiện tướng, gian trá, lấy lợi
cầu lợi; như vậy, này các Tỷ-kheo, là tà mạng.
 Và thế nào, này các Tỷ-kheo, là chánh mạng?
– Chánh mạng, này các Tỷ-kheo, Ta nói có hai
loại: có loại chánh mạng, này các Tỷ-kheo, hữu
lậu, thuộc phước báo, đưa đến quả sanh y; có
chánh mạng, này các Tỷ-kheo, thuộc bậc
Thánh, vô lậu, siêu thế, thuộc đạo chi.
 Và thế nào, này các Tỷ-kheo là chánh mạng,
hữu lậu, thuộc phước báo, đưa đến quả sanh y?
– Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử bỏ tà
mạng, nuôi sống với chánh mạng, như vậy, này
các Tỷ-kheo là chánh mạng, hữu lậu, thuộc
phước báo, đưa đến quả sanh y.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là chánh mạng,
thuộc bậc Thánh, vô lậu, siêu thế, thuộc đạo
chi? – Cái gì, này các Tỷ-kheo thuộc về từ bỏ,
từ đoạn, từ khước, viễn ly tà mạng đối với một
vị tu tập Thánh đạo, thuần thục trong Thánh
đạo, có vô lậu tâm, có Hiền Thánh tâm; như
vậy, này các Tỷ-kheo là chánh mạng, thuộc bậc

CHÁNH TƯ DUY                                      542

Thánh, vô lậu, siêu thế, thuộc đạo chi.
 Ai tinh tấn đoạn trừ tà mạng, thành tựu chánh
mạng; như vậy là chánh tinh tấn của vị ấy. Ai
chánh niệm đoạn trừ tà mạng, chánh niệm đạt
được và an trú chánh mạng, như vậy là chánh
niệm của vị ấy. Như vậy là ba pháp này chạy
theo, chạy vòng theo chánh mạng, tức là chánh
kiến, chánh tinh tấn, chánh niệm.
 Ở đây, này các Tỷ-kheo, chánh kiến đi hàng đầu.
Và thế nào, này Tỷ-kheo, chánh kiến đi hàng đầu?

 Chánh tư duy, này các Tỷ-kheo, do chánh kiến,
được khởi lên.
 Chánh ngữ do chánh tư duy được khởi lên.
 Chánh nghiệp do chánh ngữ được khởi lên.
 Chánh mạng do chánh nghiệp được khởi lên.
 Chánh tinh tấn do chánh mạng được khởi lên.
 Chánh niệm do chánh tinh tấn được khởi lên.
 Chánh định do chánh niệm được khởi lên.
 Chánh trí do chánh định được khởi lên.
 Chánh giải thoát do chánh trí được khởi lên.
 Như vậy, này các Tỷ-kheo, đạo lộ của vị hữu
học gồm có tám chi phần và đạo lộ của vị A-

CHÁNH TƯ DUY                                       543

la-hán, gồm có mười chi phần.
 Ở đây, này các Tỷ-kheo, chánh kiến đi hàng đầu.
Và như thế nào, này các Tỷ-kheo, chánh kiến đi
hàng đầu?

 Tà kiến này các Tỷ-kheo, do chánh kiến làm
cho tiêu diệt. Và những ác bất thiện pháp được
tà kiến duyên khởi, các pháp ấy bị tiêu diệt
trong vị có chánh kiến. Và những thiện pháp
được chánh kiến duyên khởi, các pháp ấy được
tu tập và trở thành viên mãn.
 Tà tư duy, này các Tỷ-kheo, do chánh tư duy
làm cho tiêu diệt và những ác bất thiện pháp,
được tà tư duy duyên khởi, các pháp ấy bị tiêu
diệt trong người có chánh tư duy. Và những
thiện pháp được chánh tư duy duyên khởi, các
pháp ấy được phát triển trở thành viên mãn.
 Tà ngữ, này các Tỷ-kheo, do chánh ngữ làm
cho tiêu diệt và những ác bất thiện pháp được
tà ngữ duyên khởi, các pháp ấy bị tiêu diệt
trong người có chánh ngữ. Và những thiện
pháp được chánh ngữ duyên khởi, các pháp ấy
được tu tập và trở thành viên mãn.
 Tà nghiệp, này các Tỷ-kheo, do chánh nghiệp
làm cho tiêu diệt, và những ác bất thiện pháp
được tà nghiệp duyên khởi, các pháp ấy bị tiêu

CHÁNH TƯ DUY                                    544

diệt trong người có chánh nghiệp. Và những
thiện pháp được chánh nghiệp duyên khởi, các
pháp ấy được tu tập và trở thành viên mãn.
 Tà mạng, này các Tỷ-kheo, do chánh mạng làm
cho tiêu diệt. Và những ác bất thiện pháp được
tà mạng duyên khởi, các pháp ấy được tiêu diệt
trong người có chánh mạng. Và những thiện
pháp được chánh mạng duyên khởi, các pháp
ấy được tu tập và trở thành viên mãn.
 Tà tinh tấn, này các Tỷ-kheo, do chánh tinh tấn
làm cho tiêu diệt. Và những ác bất thiện pháp
được tà tinh tấn duyên khởi, các pháp ấy được
tiêu diệt trong người có chánh tinh tấn. Và
những thiện pháp sai biệt được khởi lên do
duyên chánh tinh tấn, các pháp ấy được tu tập
và trở thành viên mãn.
 Tà niệm, này các Tỷ-kheo, do chánh niệm làm
cho tiêu diệt. Và những ác bất thiện pháp được
tà niệm duyên khởi, các pháp ấy được tiêu diệt
trong người có chánh niệm. Và những thiện
pháp được chánh niệm duyên khởi, các pháp ấy
được tu tập và trở thành viên mãn.
 Tà định, này các Tỷ-kheo do chánh định làm
cho tiêu diệt. Và những ác bất thiện pháp được
tà định duyên khởi, các pháp ấy được tiêu diệt

CHÁNH TƯ DUY                                    545

trong người có chánh định. Và những thiện
pháp được chánh định duyên khởi, các pháp ấy
được tu tập và trở thành viên mãn.
 Tà trí, này các Tỷ-kheo, do chánh trí làm cho
tiêu diệt. Và những ác bất thiện pháp được tà
trí duyên khởi, các pháp ấy được tiêu diệt trong
người có chánh trí. Và những thiện pháp được
chánh trí duyên khởi, các pháp ấy được phát
triển và trở thành viên mãn.
 Tà giải thoát, này các Tỷ-kheo, do chánh giải
thoát làm cho tiêu diệt. Và những ác bất thiện
pháp được tà giải thoát duyên khởi, các pháp
ấy được tiêu diệt trong người có chánh giải
thoát. Và các thiện pháp sai biệt được chánh
giải thoát duyên khởi, các pháp ấy được phát
triển và trở thành viên mãn.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, có hai mươi thiện
phần, hai mươi bất thiện phần. Đại pháp môn Bốn
mươi đã được chuyển vận không bị chận đứng lại bởi
một Sa-môn, Bà-la-môn, Thiên, Ma, Phạm thiên hay
một ai ở đời.

Nếu có Sa-môn hay Bà-la-môn nào, này các Tỷ- kheo, nghĩ rằng đại pháp môn Bốn mươi này đáng bị phê bình, đáng bị phỉ báng, thời ngay hiện tại, mười thuận thuyết tùy thuyết hợp pháp được nói lên để

CHÁNH TƯ DUY                                      546

chỉ trích người ấy:

 Nếu Tôn giả chỉ trích chánh kiến, thời các Sa-
môn có tà kiến, các Tôn giả ấy là những vị đáng
được cúng dường, các Tôn giả ấy là những vị
đáng được tán thán.
 Nếu Tôn giả chỉ trích chánh tư duy, thời các
Sa-môn, Bà-la-môn có tà tư duy, các Tôn giả
ấy là những vị đáng được cúng dường, các Tôn
giả ấy là những vị đáng được tán thán.
 Nếu Tôn giả chỉ trích chánh ngữ... chánh
nghiệp... chánh mạng... chánh tinh tấn... chánh
niệm... chánh định... chánh trí...
 Nếu Tôn giả chỉ trích chánh giải thoát, thời các
Sa-môn, Bà-la-môn có tà giải thoát, các Tôn
giả ấy là những vị đáng cúng dường, các Tôn
giả ấy là những vị đáng được tán thán.
Nếu có Sa-môn hay Bà-la-môn nào, này các Tỷ-
kheo, nghĩ rằng đại pháp môn Bốn mươi này đáng bị
phê bình, đáng bị phỉ báng, thời ngay hiện tại, mười
thuận thuyết hợp pháp được nói lên để chỉ trích
người ấy.

Này các Tỷ-kheo, cho đến các dân chúng ở Ukkala và dân chúng Vassa, dân chúng Bhanna theo vô nhân luận, theo vô tác luận, theo hư vô luận,

CHÁNH TƯ DUY                                      547

những vị ấy cũng không nghĩ rằng đại pháp môn Bốn mươi đáng chỉ trích, đáng bị phỉ báng. Vì sao vậy? Vì sợ quở trách, phẫn nộ, công kích.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các vị Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

CHÁNH TƯ DUY                                    548

79    Tu tập - 4 tinh cần - Kinh CHẾ NGỰ – Tăng I, 574

CHẾ NGỰ – Tăng I, 574

 Này các Tỷ-kheo, hãy sống đầy đủ giới, đầy đủ
giới bổn Pàtimokkha, được chế ngự với sự chế
ngự của Pàtimokkha. Hãy sống đầy đủ uy nghi
chánh hạnh, thấy sợ hãi trong các lỗi nhỏ nhặt,
chấp nhận và học tập trong các học pháp.

- Đã sống đầy đủ giới, đầy đủ giới bổn Pàtimokkha,
đã được chế ngự với sự chế ngự của Pàtimokkha,
sống đầy đủ uy nghi chánh hạnh, thấy sợ hãi trong
các lỗi nhỏ nhặt, chấp nhận và học tập trong các học
pháp, còn có gì cần phải làm thêm nữa?

 Nếu Tỷ-kheo trong khi đi, tham, sân, si được từ
bỏ, hôn trầm thụy miên, trạo hối, nghi được từ bỏ,
tinh cần, tinh tấn, không có thụ động, niệm được
an trú không có thất niệm, thân được khinh an,
không có cuồng nhiệt, tâm được định tĩnh nhất
tâm. Này các Tỷ-kheo, nếu các Tỷ-kheo khi đang
đi có sở hành như vậy; vị ấy được gọi là người có
nhiệt tâm, có xấu hổ, liên tục thường hằng, tinh
cần tinh tấn, siêng năng.

CHÁNH TƯ DUY                                      549

 Nếu Tỷ-kheo trong khi đứng, … nếu Tỷ-kheo
trong khi ngồi … nếu Tỷ-kheo trong khi nằm
thức, tham, sân, si được từ bỏ … hôn trầm thụy
miên, trạo hối, nghi được từ bỏ, tinh cần, tinh tấn,
không có thụ động, niệm được an trú không có
thất niệm, thân được khinh an, không có cuồng
nhiệt, tâm được định tĩnh nhất tâm. Này các Tỷ-
kheo, nếu các Tỷ-kheo khi đang thức có sở hành
như vậy; vị ấy được gọi là người có nhiệt tâm, có
xấu hổ, liên tục thường hằng, tinh cần tinh tấn,
siêng năng.

Đi đứng biết tự chế
Ngồi nằm biết tự chế
Tỷ-kheo biết tự chế
Khi co tay, duỗi tay
Phía trên, ngang cùng khắp
Xa cho đến cùng tột
Bất cứ sanh thú nào
Ở tại thế giới này
Khéo quán sát sanh diệt
Của tất cả pháp uẩn
Tâm chỉ tịnh chánh hạnh
Thường xuyên chuyên học tập
Liên tục, hằng siêng năng
Tỷ-kheo được gọi vậy.

CHÁNH TƯ DUY                                        550

CHÁNH TƯ DUY   551

80    Tu tập - Cách Phản quan tự kỷ - KINH KHẤT THỰC THANH TỊNH – 151 Trung III, 655

KINH KHẤT THỰC THANH TỊNH (Pindapataparisuddhi suttam) – Bài kinh số 151 – Trung III, 655

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Rajagaha (Vương Xá),
Veluvana (Trúc lâm), tại chỗ nuôi dưỡng sóc
(Kalandakanivapa). Rồi Tôn giả Sariputta vào buổi
chiều, từ Thiền tịnh độc cư đứng dậy, đi đến Thế
Tôn, sau khi dến đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một
bên. Thế Tôn nói với Tôn giả Sariputta đang ngồi
một bên:

– Này Sariputta, các căn của Ông rất sáng suốt, sắc da của Ông thanh tịnh trong sáng. Này Sariputta, Ông nay đang phần lớn an trú với loại an trú nào?

– Bạch Thế Tôn, con nay đang phần lớn an trú với không trú.

CHÁNH TƯ DUY                                      552

– Lành thay, lành thay! Này Sariputta, Ông nay
đang phần lớn an trú với sự an trú của bậc Đại nhân.
Này Sariputta, sự an trú của bậc Đại nhân tức là
không tánh.

 Do vậy, này Sariputta, nếu Tỷ-kheo ước mong
rằng:: "Mong rằng tôi nay phần lớn an trú với sự
an trú không tánh", thời này các Tỷ-kheo, Tỷ-
kheo ấy cần phải suy tư như sau: "Trên con đường
ta đã đi vào làng để khất thực, tại trú xứ ta đã đi
khất thực, và trên con đường từ làng ta đi khất
thực trở về, tại chỗ ấy, đối với các sắc do mắt
nhận thức, có khởi lên ở nơi ta dục, tham, sân, si,
hay hận tâm không?"

 Này Sariputta, nếu Tỷ-kheo sau khi tư duy biết
rằng: "Trên con đường ta đã đi vào làng để khất
thực, tại trú xứ ta đã đi khất thực và trên con
đường từ làng ta đi khất thực trở về, đối với các
sắc do mắt nhận thức, có khởi lên nơi ta dục,
tham, sân, si hay hận tâm", thời này Sariputta,
Tỷ-kheo ấy phải tinh tấn đoạn tận các ác bất
thiện pháp ấy.

 Nhưng này Sariputta, nếu Tỷ-kheo trong khi suy tư được biết như sau: "Trên con đường ta đã đi.. ta đi khất thực trở về, đối với các sắc do

CHÁNH TƯ DUY                                        553

mắt nhận thức, không có khởi lên nơi dục,
tham, sân, si hay hận tâm", thời này Sariputta,
Tỷ-kheo ấy phải an trú với hỷ và hân hoan,
ngày đêm tu học trong các thiện pháp.

Lại nữa, này Sariputta, Tỷ-kheo cần phải suy tư như sau: "Trên con đường ta đã đi... , ta đi khất thực trở về đối với các tiếng do tai nhận thức, ... đối với các hương do mũi nhận thức, ... đối với các vị do lưỡi nhận thức, ... đối với các xúc do thân nhận thức, ... đối với các pháp do ý nhận thức, có khởi lên dục, tham, sân, si hay hận tâm không?"

Này Sariputta, nếu Tỷ-kheo trong khi suy tư biết
được như sau: "Trên con đường ta đã đi... , ta đi khất
thực trở về, đối với các pháp do ý nhận thức, có khởi
lên nơi ta dục, tham, sân, si, hay hận tâm", thời này
Sariputta, Tỷ-kheo ấy phải tinh tấn đoạn tận các ác
bất thiện pháp ấy.

Nhưng này Sariputta, nếu Tỷ-kheo trong khi suy
tư được biết như sau: "Trên con đường ta đã đi... ta
đi khất thực trở về, đối với các pháp do ý nhận thức,
không có khởi lên nơi ta dục, tham, sân, si hay hận
tâm", thời này Sariputta, Tỷ-kheo ấy phải an trú với
hỷ và hân hoan ngày đêm tu học trong các thiện
pháp.

CHÁNH TƯ DUY                                        554

 Lại nữa, này Sariputta, Tỷ-kheo cần phải suy tư như sau: "Ta đã đoạn tận năm dục trưởng dưỡng chưa?

 Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo, trong khi suy
tư được biết như sau: "Ta chưa đoạn tận năm
dục trưởng dưỡng", thời này Sariputta, Tỷ-
kheo ấy phải tinh tấn đoạn tận năm dục trưởng
dưỡng.

 Nhưng nếu, này Sariputta, Tỷ-kheo trong khi
suy tư được biết như sau: "Ta đã đoạn tận năm
dục trưởng dưỡng", thời này Sariputta, Tỷ-
kheo ấy phải an trú với hỷ và hân hoan ngày
đêm tu học trong các thiện pháp.

 Lại nữa, này Sariputta, Tỷ-kheo cần phải suy tư như sau: "Ta đã đoạn tận năm triền cái chưa?"

Nếu, này Sariputta, trong khi suy tư, Tỷ-kheo
được biết như sau: "Ta chưa đoạn tận năm triền cái",
thời này Sariputta, Tỷ-kheo ấy phải tinh tấn đoạn tận
năm triền cái.

Nhưng nếu, này Sariputta, Tỷ-kheo trong khi suy tư được biết như sau: "Ta đã đoạn tận năm triền cái ", thời này Sariputta, Tỷ-kheo ấy phải an trú với hỷ và hân hoan ngày đêm tu học trong các thiện

CHÁNH TƯ DUY                                       555

pháp.

 Lại nữa, này Sariputta, Tỷ-kheo cần phải suy tư như sau: "Ta có liễu tri năm thủ uẩn chưa?"

Này Sariputta, nếu trong khi suy tư, Tỷ-kheo
được biết như sau: "Ta chưa có liễu tri năm thủ uẩn",
thời này Sariputta, Tỷ-kheo ấy cần phải tinh tán liễu
tri năm thủ uẩn.

Nhưng nếu, này Sariputta, trong khi suy tư, Tỷ-
kheo ấy được biết như sau: "Ta đã liễu tri năm thủ
uẩn", thời này Sariputta, vị Tỷ-kheo ấy phải an trú
với hỷ và hân hoan ngày đêm tu học trong các thiện
pháp.

 Lại nữa, này Sariputta, Tỷ-kheo cần phải suy tư như sau: "Ta đã tu tập bốn niệm xứ chưa?"

 Này Sariputta, nếu trong khi suy tư, Tỷ-kheo
được biết: "Ta chưa tu tập bốn niệm xứ", thời
này Sariputta, vị Tỷ-kheo cần phải tinh tấn tu
tập bốn niệm xứ.

 Nhưng nếu, này Sariputta, trong khi suy tư Tỷ-
kheo được biết như sau: "Ta đã tu tập bốn niệm
xứ ", thời này Sariputta, Tỷ-kheo ấy cần phải
an trú với hỷ và hân hoan ngày đêm tu học

CHÁNH TƯ DUY                                       556

trong các thiện pháp.

Lại nữa, này Sariputta, Tỷ-kheo cần phải suy tư:
"Ta đã tu tập bốn chánh cần chưa? " Nếu... cần phải
tinh tấn tu tập bốn chánh cần. Nhưng nếu... trong các
thiện pháp.

Lại nữa, này Sariputta, Tỷ-kheo cần phải suy tư:
"Ta đã tu tập bốn như ý túc chưa?" Nếu... cần phải
tinh tấn tu tập bốn như ý túc. Nhưng nếu... trong các
thiện pháp.

Lại nữa, này Sariputta, Tỷ-kheo cần phải suy tư:
"Ta đã tu tập năm căn chưa?" Nếu... cần phải tinh
tấn tu tập năm căn. Nhưng nếu... trong các thiện
pháp.

Lại nữa, này Sariputta, Tỷ-kheo cần phải suy tư: "Ta đã tu tập năm lực chưa?" Nếu... phải tinh tấn tu tập năm lực . Nhưng nếu... trong các thiện pháp.

Lại nữa, này Sariputta, Tỷ-kheo cần phải suy tư:
"Ta đã tu tập bảy giác chi chưa?" Nếu... cần phải
tinh tấn tu tập bảy giác chi. Nhưng nếu... trong các
thiện pháp.

 Lại nữa, này Sariputta, Tỷ-kheo cần phải suy tư như sau: "Ta đã tu tập Thánh đạo Tám ngành

CHÁNH TƯ DUY                                       557

chưa?"

 Nếu Tỷ-kheo, này Sariputta, trong khi suy tư
được biết như sau: "Ta chưa tu tập Thánh đạo
Tám ngành, " thời này Sariputta Tỷ-kheo ấy
cần phải tinh tấn tu tập Thánh đạo Tám ngành.

 Nhưng nếu, này Sariputta, Tỷ-kheo trong khi
suy tư được biết như sau: "Ta đã tu tập Thánh
đạo Tám ngành, " thời này Sariputta, Tỷ-kheo
ấy cần phải an trú trong hỷ và hân hoan, ngày
đêm tu học trong các thiện pháp.

 Lại nữa, này Sariputta, Tỷ-kheo cần phải suy tư như sau: "Ta đã tu tập chỉ và quán chưa? "

 Nếu Tỷ-kheo, này Sariputta, trong khi suy tư
được biết như sau: "Ta chưa tu tập chỉ và quán
", thời này Sariputta, Tỷ-kheo ấy cần phải tinh
tấn tu tập chỉ và quán.

 Nhưng nếu, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong
khi suy tư được biết như sau: "Ta đã tu tập chỉ
và quán ", thời này Sariputta, Tỷ-kheo ấy cần
phải an trú với hỷ và hân hoan, ngày đêm tu
học trong các thiện pháp.

 Lại nữa, này Sariputta, Tỷ-kheo cần phải suy tư

CHÁNH TƯ DUY                                     558

như sau: "Ta đã chứng ngộ minh và giải thoát chưa? "

 Nếu Tỷ-kheo, này Sariputta, trong khi suy tư
được biết như sau: "Ta chưa chứng ngộ minh
và giải thoát", thời này Sariputta, Tỷ-kheo ấy
cần phải tinh tấn tu tập minh và giải thoát.

 Nhưng nếu, này Sariputta, Tỷ-kheo trong khi
suy tư được biết như sau: "Ta đã chứng ngộ
minh và giải thoát ", thời này Sariputta, Tỷ-
kheo ấy cần phải an trú với hỷ và hân hoan
ngày đêm tu học trong các thiện pháp.

 Này Sariputta, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào
trong thời quá khứ đã làm cho khất thực được
thanh tịnh, tất cả những vị ấy đã làm cho khất thực
được thanh tịnh bằng cách suy tư, suy tư như vậy.

 Này Sariputta, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào
trong thời gian tương lai sẽ làm cho khất thực
được thanh tịnh, tất cả những vị ấy sẽ làm cho khất
thực được thanh tịnh, bằng cách suy tư, suy tư như
vậy.

 Và này Sariputta, những Sa-môn, Bà-la-môn nào trong thời hiện tại, làm cho khất thực được thanh tịnh, tất cả những vị ấy đã làm cho khất thực được

CHÁNH TƯ DUY                                       559

thanh tịnh, bằng cách suy tư, suy tư như vậy.

Vậy này Sariputta, các Ông cần phải học tập
như sau: "Sau khi suy tư, suy tư, chúng ta sẽ làm
cho khất thực được thanh tịnh". Này Sariputta,
các Ông phải tu tập như vậy.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Sariputta hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

CHÁNH TƯ DUY                                      560

81    Tu tập - Cách quán Ly dục tầm - ĐẠI KINH KHỔ UẨN – 13 Trung I, 193

ĐẠI KINH KHỔ UẨN (Mahadukkhakkhandhasutta) – Bài kinh số 13 – Trung I, 193

Tôi nghe như vầy:

Một thời, Thế Tôn ở Savatthi, tại Jetavana (Kỳ- đà Lâm), trong vườn ông Anathapindika (Cấp Cô Độc). Lúc ấy nhiều Tỷ-kheo buổi sáng đắp y, cầm y bát, vào thành Savatthi khất thực. Rồi các Tỷ-kheo ấy suy nghĩ: "Nay còn quá sớm để đi khất thực ở Savatthi. Chúng ta hãy đi đến ngôi vườn các Du sĩ ngoại đạo". Các Tỷ-kheo ấy đi đến ngôi vườn các Du sĩ ngoại đạo, nói lên những lời chúc tụng hỏi thăm xã giao rồi ngồi xuống một bên. Các Du sĩ ngoại đạo ấy nói với các Tỷ-kheo đang ngồi xuống một bên.

– Chư Hiền, Sa-môn Gotama nêu rõ sự hiểu biết
hoàn toàn về các dục, chúng tôi cũng nêu rõ sự hiểu
biết hoàn toàn về các dục. Chư Hiền, Sa-môn
Gotama nêu rõ sự hiểu biết hoàn toàn về các sắc
pháp, chúng tôi cũng nêu rõ sự hiểu biết hoàn toàn

CHÁNH TƯ DUY                                      561

về các sắc pháp. Chư Hiền, Sa-môn Gotama nêu rõ
sự hiểu biết hoàn toàn về các cảm thọ, chúng tôi cũng
nêu rõ sự hiểu biết hoàn toàn về các cảm thọ. Chư
Hiền, ở đây có sự đặc thù nào, sự dị biệt nào, sự sai
khác nào giữa Sa-môn Gotama và chúng tôi về vấn
đề thuyết pháp hay vấn đề giáo huấn?

Các Tỷ-kheo ấy không hoan hỷ cũng không chỉ
trích những lời nói các Du sĩ ngoại đạo, không hoan
hỷ, không chỉ trích, các Tỷ-kheo từ chỗ ngồi đứng
dậy, từ biệt với ý nghĩ: "Chúng ta sẽ học ý nghĩa lời
nói này từ Thế Tôn".

Rồi các Tỷ-kheo ấy, sau khi khất thực ở
Savatthi, khi ăn xong và đi khất thực trở về, liền đến
chỗ Thế Tôn ở, đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một bên.
Sau khi ngồi xuống một bên, các Tỷ-kheo ấy bạch
Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, ở đây chúng con buổi sáng đắp y, cầm y bát vào thành Savatthi khất thực. Bạch Thế Tôn, rồi chúng con suy nghĩ: "Nay còn quá sớm để đi khất thực ở Savatthi. Chúng ta hãy nghĩ đến ngôi vườn các Du sĩ ngoại đạo". Bạch Thế Tôn, rồi chúng con đi đến ngôi vườn các Du sĩ ngoại đạo, sau khi đến xong, nói lên những lời chúc tụng hỏi thăm xã giao rồi ngồi xuống một bên, Bạch Thế Tôn, các Du

CHÁNH TƯ DUY                                        562

sĩ ngoại đạo ấy nói với chúng con đang ngồi một bên: "Chư Hiền, Sa-môn Gotama nêu rõ sự hiểu biết hoàn toàn về các dục, chúng tôi cũng nêu rõ sự hiểu biết hoàn toàn về các dục. Chư Hiền, Sa-môn Gotama nêu rõ sự hiểu biết hoàn toàn về các sắc pháp, chúng tôi cũng nêu rõ sự hiểu biết hoàn toàn về các sắc pháp. Chư Hiền, Sa-môn Gotama nêu rõ sự hiểu biết hoàn toàn về các cảm thọ, chúng tôi cũng nêu rõ sự hiểu biết hoàn toàn về các cảm thọ. Chư Hiền ở đây có sự đặc thù nào, sự dị biệt nào, sự sai khác nào giữa Sa-môn Gotama và chúng tôi về vấn đề thuyết pháp hay vấn đề giảng huấn?" Bạch Thế Tôn, chúng con không hoan hỷ, không chỉ trích những lời nói các Du sĩ ngoại đạo. Không hoan hỷ, không chỉ trích, chúng con từ chỗ ngồi đứng dậy, từ biệt với ý nghĩ: "Chúng ta sẽ học ý nghĩa lời nói này từ Thế Tôn".

– Này các Tỷ-kheo, các Du sĩ ngoại đạo nói như vậy cần được trả lời như sau: "Chư Hiền, thế nào là vị ngọt các dục? Thế nào là sự nguy hiểm, thế nào là sự xuất ly? Thế nào là vị ngọt các sắc pháp, thế nào là sự nguy hiểm, thế nào là sự xuất ly? Thế nào là vị ngọt các cảm thọ, thế nào là sự nguy hiểm, thế nào là sự xuất ly?" Này các Tỷ-kheo, khi được hỏi vậy, các Du sĩ ngoại đạo không thể trả lời được và sẽ bị mắc vào các khó khăn khác. Vì sao vậy? Này các Tỷ- kheo, vì vấn đề này không thuộc khả năng hiểu biết

CHÁNH TƯ DUY                                         563

của họ. Này các Tỷ-kheo, Ta không thấy một ai trong
thế giới này với chư Thiên, Mara, Phạm thiên, với
chúng Sa-môn, Bà-la-môn, với chư Thiên và loài
Người, mà câu trả lời các câu hỏi được chấp nhận,
trừ Như Lai, đệ tử Như Lai và những ai được nghe
hai vị này.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là vị ngọt các dục?

Này các Tỷ-kheo, có năm pháp tăng trưởng dục này: Các sắc pháp do nhãn căn nhận thức, khả ái, khả lạc, khả ý, khả hỷ, tương ứng với dục, hấp dẫn, các tiếng do nhĩ căn nhận thức... các hương do tỷ căn nhận thức... các vị do thiệt căn nhận thức... các xúc do thân căn nhận thức, khả ái, khả lạc, khả ý, khả hỷ, tương ứng với dục, hấp dẫn. Này các Tỷ-kheo, có năm pháp tăng trưởng dục như vậy. Này các Tỷ- kheo, y cứ vào năm pháp tăng trưởng dục này, có lạc hỷ khởi lên, như vậy là vị ngọt các dục.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là sự nguy hiểm các dục?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có thiện nam tử nuôi
sống với nghề nghiệp, như đếm ngón tay, như tính
toán, như ước toán, như làm ruộng, như buôn bán,
như chăn bò, như bắn cung, như làm công cho vua,
như làm một nghề nào khác. Người ấy phải chống

CHÁNH TƯ DUY                                        564

đỡ lạnh, phải chống đỡ nóng, phải chịu đựng sự xúc chạm của ruồi, muỗi, gió, sức nóng, mặt trời, các loài bò sát, bị chết đói chết khát. Này các Tỷ-kheo, như vậy là sự nguy hiểm các dục, thiết thực hiện tại, thuộc khổ uẩn, lấy dục làm nhân, lấy dục làm duyên, là nguồn gốc của dục, là nguyên nhân của dục.

Này các Tỷ-kheo, nếu thiện nam tử ấy nỗ lực
như vậy, tinh cần như vậy, tinh tấn như vậy, nhưng
các tài sản ấy không được đến tay mình, vị ấy than
vãn, buồn phiền khóc than, đấm ngực, mê man bất
tỉnh: "Ôi! Sự nỗ lực của ta thật sự là vô ích, sự tinh
cần của ta thật sự không kết quả". Này các Tỷ-kheo,
như vậy, là sự nguy hiểm các dục... (như trên)... là
nguyên nhân của dục.

Này các Tỷ-kheo, nếu thiện nam tử ấy nỗ lực như vậy, tinh cần như vậy, tinh tấn như vậy, và các tài sản ấy được đến tay mình, vì phải hộ trì các tài sản ấy, vị ấy cảm thọ sự đau khổ, ưu tư: "Làm sao các vua chúa khỏi cướp đoạt chúng, làm sao trộm cướp khỏi cướp đoạt chúng, làm sao lửa khỏi đốt cháy, nước khỏi cuốn trôi, hay các kẻ thừa tự không xứng đáng khỏi cướp đoạt chúng?" Dầu vị ấy hộ trì như vậy, giữ gìn như vậy, vua chúa vẫn cướp đoạt các tài sản ấy, trộm cướp vẫn cướp đoạt, lửa vẫn đốt cháy, nước vẫn cuốn trôi hay các kẻ thừa tự không

CHÁNH TƯ DUY                                        565

xứng đáng vẫn cướp đoạt chúng. Vị ấy than vãn,
buồn phiền, khóc than, đấm ngực, mê man bất tỉnh:
"Cái đã thuộc của ta, nay ta không có nữa". Này các
Tỷ-kheo, như vậy là sự nguy hiểm các dục... (như
trên)... là nguyên nhân của dục.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, do dục làm nhân, do dục làm duyên, do dục làm nguyên nhân, do chính dục làm nhân, vua tranh đoạt với vua, Sát-đế-lỵ tranh đoạt với Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn tranh đoạt với Bà-la-môn, gia chủ tranh đoạt với gia chủ, mẹ tranh đoạt với con, con tranh đoạt với mẹ, cha tranh đoạt với con, con tranh đoạt với cha, anh em tranh đoạt với anh em, anh tranh đoạt với chị, chị tranh đoạt với anh, bạn bè tranh đoạt với bạn bè. Khi họ đã dấn mình vào tranh chấp, tranh luận, tranh đoạt; họ công phá nhau bằng tay; họ công phá nhau bằng đá; họ công phá nhau bằng gậy; họ công phá nhau bằng kiếm. Ở đây họ đi đến tử vong, đi đến sự đau khổ gần như tử vong. Này các Tỷ-kheo, như vậy là sự nguy hiểm các dục... (như trên)... là nguyên nhân của dục.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, do dục làm nhân... do
chính dục làm nhân, họ cầm mâu và thuẫn, họ đeo
cung và tên, họ dàn trận hai mặt, và tên được nhắm
bắn nhau, đao được quăng ném nhau, kiếm được
vung chém nhau. Họ bắn đâm nhau bằng tên, họ

CHÁNH TƯ DUY                                        566

quăng đâm nhau bằng đao, họ chặt đầu nhau bằng kiếm. Ở đây họ đi đến tử vong, đi đến sự đau khổ gần như tử vong. Này các Tỷ-kheo, như vậy là sự nguy hiểm các dục... (như trên)... là nguyên nhân của dục.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, do dục làm nhân... do
chính dục làm nhân, họ cầm mâu và thuẩn, họ đeo
cung và tên, họ công phá thành quách mới trét vôi hồ
và tên được nhắm bắn nhau, đao được quăng ném
nhau, kiếm được vung chém nhau. Ở đây, họ bắn
đâm nhau bằng tên, họ quăng đâm nhau bằng đao, họ
đổ nước phân sôi, họ đè bẹp nhau bằng đá, họ chặt
đầu nhau bằng kiếm. Ở đây họ đi đến tử vong, đi đến
sự đau khổ gần như tử vong. Này các Tỷ-kheo, như
vậy là sự nguy hiểm các dục... (như trên)... là nguyên
nhân của dục.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, do dục làm nhân... do chính dục làm nhân, họ đột nhập nhà cửa, họ cướp giật đồ đạc, họ hành động như kẻ cướp, họ phục kích các đường lớn, họ đi đến vợ người. Các vua chúa khi bắt được một người như vậy liền áp dụng nhiều hình phạt sai khác. Họ đánh bằng roi, họ đánh bằng gậy, họ đánh bằng côn, họ chặt tay, họ chặt chân, họ chặt tay chân, họ xẻo tai, họ cắt mũi, họ xẻo tai cắt mũi, họ dùng hình phạt vạc dầu, họ dùng hình phạt bối đồi hình (xẻo đỉnh đầu thành hình con sò), họ dùng hình

CHÁNH TƯ DUY                                        567

phạt la hầu khẩu hình... Hỏa man hình (lấy lửa đốt thành vòng hoa)... chúc thủ hình (đốt tay)... khu hành hình (lấy rơm bện lại rồi siết chặt)... bì y hình (lấy vỏ cây làm áo)... linh dương hình (hình phạt con dê núi)... câu nhục hình (lấy câu móc vào thịt)... tiền hình (cắt thịt thành hình đồng tiền)... khối trấp hình... chuyển hình... cao đạp đài... họ tưới bằng dầu sôi, họ cho chó ăn, họ đóng cọc những người sống, họ lấy gươm chặt đầu. Ở đây họ đi đến tử vong, đi đến sự đau khổ gần như tử vong. Này các Tỷ-kheo, như vậy là sự nguy hiểm của dục... (như trên)... là nguyên nhân của dục.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, do dục làm nhân... do
chính dục làm nhân, họ sống làm các ác hạnh về thân,
làm các ác hạnh về lời nói, làm các ác hạnh về ý. Do
họ sống làm các ác hạnh về thân, làm các ác hạnh về
lời nói, làm các ác hạnh về ý, khi thân hoại mạng
chung, họ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.
Này các Tỷ-kheo, như vậy là sự nguy hiểm các dục,
đưa đến đau khổ tương lai, là khổ uẩn, do dục làm
nhân, do dục làm duyên, do dục làm nhân duyên, do
chính dục làm nhân.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là sự xuất ly các dục?

Này các Tỷ-kheo, đây là sự điều phục dục tham

CHÁNH TƯ DUY                                           568

đối với các dục, sự đoạn trừ dục tham, như vậy là sự xuất ly các dục.

Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn
nào không như thật tuệ tri vị ngọt các dục là vị ngọt
như vậy, sự nguy hiểm là sự nguy hiểm như vậy, sự
xuất ly là sự xuất ly như vậy, những vị này nhất định
sẽ không như thật tuệ tri các dục của họ, họ cũng
không có thể đặt người khác trong một địa vị tương
tự, nghĩa là như thật tuệ tri các dục, sự kiện như vậy
không thể xảy ra.

Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn nào như thật tuệ tri vị ngọt các dục là vị ngọt như vậy, sự nguy hiểm là sự nguy hiểm như vậy, sự xuất ly là sự xuất ly như vậy, những vị này nhất định sẽ như thật tuệ tri các dục của họ, họ cũng có thể đặt người khác trong một địa vị tương tự, nghĩa là như thật tuệ tri các dục, sự kiện như vậy có xảy ra.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là vị ngọt các sắc pháp?

Này các Tỷ-kheo, như các thiếu nữ Sát-đế-lỵ,
thiếu nữ Bà-la-môn hay thiếu nữ Gia chủ, tuổi
khoảng độ mười lăm hay mười sáu tuổi, không quá
lớn, không quá thấp, không quá ốm, không quá mập,
không quá đen, không quá trắng. Này các Tỷ-kheo,

CHÁNH TƯ DUY                                        569

có phải trong thời ấy, họ đạt đến mỹ diệu tối thượng, sắc đẹp tối thượng?

– Bạch Thế Tôn, phải.

– Này các Tỷ-kheo, y cứ sắc đẹp mỹ diệu ấy khởi lên lạc thọ và hỷ thọ, như vậy là vị ngọt các sắc pháp.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sự nguy hiểm các sắc pháp?

Này các Tỷ-kheo, ở đây người ta có thể thấy bà chị ấy trong một thời khác, khoảng tám mươi tuổi, chín mươi tuổi hay một trăm tuổi, già yếu, cong như nóc nhà, lưng còm, phải dựa gậy để chống đỡ, vừa đi vừa run rẩy, đau ốm, tuổi trẻ đã tận, râu rụng, tóc bạc, hư rụng, sói đầu, da nhăn, tay chân bị khô đét tái xám. Này các Tỷ-kheo, các Người nghĩ thế nào? Có phải sự mỹ diệu về sắc đẹp xưa kia của người đó nay đã biến mất và sự nguy hiểm đã hiện ra?

– Bạch Thế Tôn, sự thật là vậy.

– Này các Tỷ-kheo, như vậy là sự nguy hiểm
các sắc pháp. Lại nữa này các Tỷ-kheo, người ta có
thể thấy bà chị ấy bị bệnh hoạn đau khổ, trầm bệnh,
nằm đắm mình trong phân tiểu của mình, phải có

CHÁNH TƯ DUY                                        570

người nâng dậy, phải có người đỡ nằm. Này các Tỷ-
kheo, các Người nghĩ thế nào? Có phải sự mỹ diệu
về sắc đẹp xưa kia của người đó nay đã biến mất và
sự nguy hiểm đã hiện ra?

– Bạch Thế Tôn, sự thật là vậy.

– Này các Tỷ-kheo, như vậy là sự nguy hiểm
các sắc pháp. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, người ta
thấy cô gái ấy, thi thể bị quăng vào nghĩa địa, một
ngày hay hai ngày hay ba ngày, thi thể ấy trương
phồng lên, xanh đen lại, nát thối ra. Này các Tỷ-
kheo, các Người nghĩ thế nào? Có phải sự mỹ diệu
sắc đẹp xưa kia của cô gái đã biến mất và sự nguy
hiểm đã hiện ra?

– Bạch Thế Tôn, sự thật là vậy.

– Này các Tỷ-kheo, như vậy là sự nguy hiểm
các sắc pháp. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, người ta
thấy cô gái ấy, thi thể bị quăng vào nghĩa địa, bị các
loài quạ ăn, hay bị các loài diều hâu ăn, hay bị các
chim kên ăn, hay bị các loài chó ăn, hay bị các loài
giả can ăn, hay bị các loài côn trùng ăn. Này các Tỷ-
kheo, các Người nghĩ thế nào? Có phải sự mỹ diệu
về sắc đẹp xưa kia của cô gái nay đã biến mất và sự
nguy hiểm đã hiện ra?

CHÁNH TƯ DUY                                        571

– Bạch Thế Tôn, sự thật là vậy.

– Này các Tỷ-kheo, như vậy là sự nguy hiểm các sắc pháp. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, người ta thấy cô gái ấy, thi thể bị quăng trong nghĩa địa, với các bộ xương còn liên kết với nhau, còn dính thịt và máu, còn được các đường gân cột lại... với các bộ xương còn liên kết với nhau, không còn dính thịt nhưng còn dính máu, còn được các đường gân cột bộ xương, không còn thịt, không có máu, còn được gân cột lại, chỉ còn có xương không dính lại với nhau, rải rác chỗ này chỗ kia, ở đây là xương tay, ở đây là xương chân, ở đây là xương ống, ở đây là xương bắp vế, ở đây là xương mông, ở đây là xương sống, ở đây là xương đầu. Này các Tỷ-kheo, các Người nghĩ thế nào? Có phải sự mỹ diệu về sắc đẹp xưa kia của cô gái nay đã biến mất, và sự nguy hiểm đã hiện ra?

– Bạch Thế Tôn, sự thật là vậy.

– Này các Tỷ-kheo, như vậy là sự nguy hiểm các sắc pháp. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, người ta thấy cô gái ấy, thi thể bị quăng vào nghĩa địa, chỉ có toàn xương trắng màu vỏ ốc... chỉ còn một đống xương lâu hơn một năm... chỉ còn các xương thối trở thành bột. Này các Tỷ-kheo, các Người nghĩ thế nào? Có phải sự mỹ diệu về sắc đẹp xưa kia của cô gái nay

CHÁNH TƯ DUY                                        572

đã biến mất, và sự nguy hiểm hiện ra?

– Bạch Thế Tôn, sự thật là vậy.

– Này các Tỷ-kheo, như vậy là sự nguy hiểm các sắc pháp.

Này các Tỷ-kheo và thế nào là sự xuất ly các sắc pháp?

Này các Tỷ-kheo, đây là sự điều phục dục tham đối với các sắc pháp, sự đoạn trừ dục tham, như vậy là sự xuất ly các sắc pháp.

Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn
nào không như thật tuệ tri vị ngọt các sắc pháp là vị
ngọt như vậy, sự nguy hiểm là sự nguy hiểm như vậy,
sự xuất ly là sự xuất ly như vậy, những vị này nhất
định sẽ không như thật tuệ tri các sắc pháp của họ,
họ cũng không có thể đặt người khác trong một địa
vị tương tự, nghĩa là như thật tuệ tri các sắc pháp, sự
kiện như vậy không xảy ra.

Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn nào như thật tuệ tri vị ngọt các sắc pháp là vị ngọt như vậy, sự nguy hiểm là sự nguy hiểm như vậy, sự xuất ly là sự xuất ly như vậy, những vị này nhất định như thật tuệ tri các sắc pháp của họ, họ cũng có thể

CHÁNH TƯ DUY                                         573

đặt người khác trong một địa vị tương tự, nghĩa là như thật tuệ tri các sắc pháp, sự kiện như vậy có xảy ra.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là vị ngọt các cảm thọ?

Ở đây các Tỷ-kheo ly các dục, ly các bất thiện
pháp tự chứng và an trú vào Thiền thứ nhất, một
trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm có tứ. Này
các Tỷ-kheo, trong khi Tỷ-kheo ly dục, ly các bất
thiện pháp, chứng và an trú Thiền thứ nhất... có tầm
có tứ, trong khi ấy, nếu vị ấy không nghĩ đến tự hại,
không nghĩ đến hại người, không nghĩ đến hại cả hai,
trong khi ấy vị ấy cảm giác một cảm thọ vô hại.
Này các Tỷ-kheo, tối thượng vô hại ấy, Ta nói là vị
ngọt các cảm thọ.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo diệt tầm và tứ, chứng và trú vào Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm không tứ, nội tỉnh nhất tâm... Thiền thứ ba... chứng và trú vào Thiền thứ tư, không khổ, không lạc, xả niệm thanh tịnh. Này các Tỷ-kheo, trong khi Tỷ-kheo xả lạc xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú Thiền thứ tư, không khổ, không lạc, xả niệm thanh tịnh, trong khi ấy nếu vị ấy không nghĩ đến tự hại, không nghĩ

CHÁNH TƯ DUY                                       574

đến hại người, không nghĩ đến hại cả hai, trong khi
ấy vị ấy cảm giác một cảm thọ vô hại. Này các Tỷ-
kheo, tối thượng vô hại ấy, Ta nói là vị ngọt các cảm
thọ.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sự nguy hiểm
các cảm thọ? Này các Tỷ-kheo, các cảm thọ là vô
thường, khổ, biến hoại, như vậy là sự nguy hiểm các
cảm thọ.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sự xuất ly các
cảm thọ? Này các Tỷ-kheo, sự điều phục dục tham
đối với các cảm thọ, sự đoạn trừ dục tham, như vậy
gọi là sự xuất ly các cảm thọ.

Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn
nào không như thật tuệ tri vị ngọt các cảm thọ là vị
ngọt như vậy, sự nguy hiểm là sự nguy hiểm như vậy,
sự xuất ly là sự xuất ly như vậy, những vị này nhất
định sẽ không như thật tuệ tri các cảm thọ của họ, họ
cũng không có thể đặt người khác trong một địa vị
tương tự, nghĩa là như thật tuệ tri các cảm thọ, sự
kiện như vậy không xảy ra.

Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn nào như thật tuệ tri vị ngọt các cảm thọ là vị ngọt như vậy, sự nguy hiểm là sự nguy hiểm như vậy, sự xuất ly là sự xuất ly như vậy, những vị này nhất định như

CHÁNH TƯ DUY                                         575

thật tuệ tri các cảm thọ của họ, họ có thể đặt các người khác trong một địa vị tương tự, nghĩa là như thật tuệ tri các cảm thọ, sự kiện như vậy có xảy ra.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời dạy Thế Tôn.

CHÁNH TƯ DUY                                      576

82    Tu tập - Cách tu tập Chánh tư duy - KINH GIÁO GIỚI LAHẦULA Ở RỪNG AMBÀLA – 61 Trung II, 171

KINH GIÁO GIỚI LAHẦULA Ở RỪNG
AMBÀLA
(Ambalatthika Rahulovada suttam)
– Bài kinh số 61 – Trung II, 171

Như vầy tôi nghe.

Một thời, Thế Tôn trú ở Rajagaha (Vương Xá),
Veluvana (Trúc Lâm), tại Kalandakanivapa (chỗ
nuôi dưỡng sóc). Lúc bấy giờ, Tôn giả Rahula (La-
hầu-la) ở tại Ambalatthika. Rồi Thế Tôn, vào buổi
chiều, từ Thiền tịnh đứng dậy, đi đến Ambalatthika,
chỗ Tôn giả Rahula ở. Tôn giả Rahula thấy Thế Tôn
từ xa đi đến, sau khi thấy, liền sửa soạn chỗ ngồi và
nước rửa chân. Thế Tôn ngồi xuống trên chỗ đã soạn
sẵn, và sau khi ngồi, Ngài rửa chân. Tôn giả Rahula
đảnh lễ Thế Tôn và ngồi xuống một bên.

Rồi Thế Tôn, sau khi để một ít nước còn lại trong chậu nước, bảo Tôn giả Rahula:

CHÁNH TƯ DUY                                       577

– Này Rahula, Ông có thấy một ít nước còn lại này trong chậu nước không?

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

– Cũng ít vậy, này Rahula, là Sa-môn hạnh của những người nào biết mà nói láo, không có tàm quý.

Rồi Thế Tôn, sau khi đổ đi chút ít nước còn lại ấy rồi bảo Rahula:

– Này Rahula, Ông có thấy chút ít nước còn lại ấy bị đổ đi không?

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

– Cũng đổ đi vậy, này Rahula, là Sa-môn hạnh của những người nào biết mà nói láo, không có tàm quý.

Rồi Thế Tôn lật úp chậu nước ấy và bảo Tôn giả Rahula.

– Này Rahula, Ông có thấy chậu nước bị lật úp ấy không?

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

CHÁNH TƯ DUY                                      578

– Cũng lật úp vậy, này Rahula, là Sa-môn hạnh của những người nào biết mà nói láo, không có tàm quý.

Rồi Thế Tôn lật ngửa trở lại chậu nước ấy và bảo Tôn giả Rahula:

– Này Rahula, Ông có thấy chậu nước này trống không không?

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

– Cũng trống không vậy, này Rahula, là Sa-môn hạnh của những người nào biết mà nói láo.

Này Rahula, ví như một con voi của vua, có ngà dài như một cán cày, to lớn, khéo luyện, thường có mặt ở chiến trường. Khi lâm trận, con voi này dùng hai chân trước, dùng hai chân sau, dùng phần thân trước, dùng phần thân sau, dùng đầu, dùng tai, dùng ngà, dùng đuôi, nhưng bảo vệ cái vòi. Ở đây, người nài nghĩ rằng: "Con voi của vua này có ngà dài như một cán cày, to lớn, khéo luyện, thường hay có mặt ở chiến trường. Khi lâm trận con voi này thường dùng hai chân trước, dùng hai chân sau, dùng phần thân trước, dùng phần thân sau, dùng đầu, dùng tai, dùng ngà, dùng đuôi, nhưng bảo vệ cái vòi. Con voi của vua (như vậy) không quăng bỏ mạng sống (của

CHÁNH TƯ DUY                                     579

mình)".

Này Rahula, nhưng khi con voi của vua, có ngà
dài như một cán cày, to lớn, khéo luyện, thường hay
có mặt ở chiến trường, khi lâm trận, con voi này dùng
hai chân trước, dùng hai chân sau, dùng phần thân
trước, dùng phần thân sau, dùng đầu, dùng tai, dùng
ngà, dùng đuôi, dùng vòi. Ở đây, người nài nghĩ
rằng: "Con voi của vua này, có ngà dài như một cán
cày, to lớn, khéo luyện, thường hay có mặt ở chiến
trường... (như trên)... dùng đuôi, dùng vòi. Con voi
của vua (như vậy) đã quăng bỏ mạng sống (của
mình), và nay con voi của vua không có việc gì mà
không làm".

Cũng vậy, này Rahula, đối với ai biết mà nói
láo, không có tàm quý, thời Ta nói rằng người ấy
không có việc ác gì mà không làm. Do vậy, này
Rahula, "Ta quyết không nói láo, dầu nói để mà
chơi", này Rahula, Ông phải học tập như vậy.

Này Rahula, Ông nghĩ thế nào? Mục đích của cái gương là gì?

– Bạch Thế Tôn, mục đích là để phản tỉnh.

– Cũng vậy, này Rahula, sau khi phản tỉnh nhiều lần, hãy hành thân nghiệp. Sau khi phản

CHÁNH TƯ DUY                                       580

tỉnh nhiều lần, hãy hành khẩu nghiệp. Sau khi phản tỉnh nhiều lần, hãy hành ý nghiệp.

 Này Rahula, khi Ông muốn làm một thân nghiệp
gì, hãy phản tỉnh thân nghiệp ấy như sau: "Thân
nghiệp này của ta có thể đưa đến tự hại, có thể
đưa đến hại người, có thể đưa đến hại cả hai; thời
thân nghiệp này là bất thiện, đưa đến đau khổ,
đem đến quả báo đau khổ".

 Này Rahula, nếu trong khi phản tỉnh, Ông biết:
"Thân nghiệp này, ta muốn làm. Thân nghiệp
này của ta có thể đưa đến tự hại, có thể đưa đến
hại người, có thể đưa đến hại cả hai; thời thân
nghiệp này là bất thiện, đưa đến đau khổ, đem
đến quả báo đau khổ". Một thân nghiệp như
vậy, này Rahula, Ông nhất định chớ có làm.

 Này Rahula, nếu sau khi phản tỉnh, ông biết:
"Thân nghiệp này ta muốn làm. Thân nghiệp
này của ta không có thể đưa đến tự hại, không
có thể đưa đến hại người, không có thể đưa đến
hại cả hai; thời thân nghiệp này là thiện, đưa
đến an lạc, đem đến quả báo an lạc". Một thân
nghiệp như vậy, này Rahula, Ông nên làm.

 Này Rahula, khi Ông đang làm một thân nghiệp, Ông cần phải phản tỉnh thân nghiệp ấy như sau:

CHÁNH TƯ DUY                                      581

"Thân nghiệp này ta đang làm. Thân nghiệp này
của ta đưa đến tự hại, đưa đến hại người, đưa đến
hại cả hai; thời thân nghiệp này là bất thiện, đưa
đến đau khổ; đem đến quả báo đau khổ.

 Này Rahula, nếu trong khi phản tỉnh, Ông biết:
"Thân nghiệp này ta đang làm. Thân nghiệp
này của ta đưa đến tự hại, đưa đến hại người,
đưa đến hại cả hai; thời thân nghiệp này là bất
thiện, đưa đến đau khổ, đưa đến quả báo đau
khổ". Này Rahula, ông hãy từ bỏ một thân
nghiệp như vậy.

 Nhưng nếu, này Rahula, trong khi phản tỉnh
ông biết như sau: "Thân nghiệp này ta đang
làm. Thân nghiệp này của ta không đưa đến tự
hại, không đưa đến hại người, không đưa đến
hại cả hai; thời thân nghiệp này là thiện, đưa
đến an lạc, đem đến quả báo an lạc". Thân
nghiệp như vậy, này Rahula, Ông cần phải
tiếp tục làm.

 Sau khi ông làm xong một thân nghiệp, này
Rahula, Ông cần phải phản tỉnh thân nghiệp ấy
như sau: "Thân nghiệp này ta đã làm. Thân nghiệp
này của ta đưa đến tự hại, đưa đến hại người, đưa
đến hại cả hai; thời thân nghiệp này là bất thiện,

CHÁNH TƯ DUY                                      582

đưa đến đau khổ, đem đến quả báo đau khổ".

 Nếu trong khi phản tỉnh, này Rahula, Ông biết
như sau: "Thân nghiệp này ta đã làm. Thân
nghiệp này đưa đến tự hại, đưa đến hại người,
đưa đến hại cả hai; thời thân nghiệp này là bất
thiện đưa đến đau khổ, đem đến quả báo đau
khổ". Một thân nghiệp như vậy, này Rahula,
Ông cần phải thưa lên, cần phải tỏ lộ, cần phải
trình bày trước các vị Đạo sư, hay trước các vị
đồng Phạm hạnh có trí. Sau khi đã thưa lên,
tỏ lộ, trình bày, cần phải phòng hộ trong
tương lai.

 Nếu trong khi phản tỉnh, này Rahula Ông biết
như sau: "Thân nghiệp này ta đã làm. Thân
nghiệp này không đưa đến tự hại, không đưa
đến hại người, không đưa đến hại cả hai; thời
thân nghiệp này thiện, đưa đến an lạc, đem đến
quả báo an lạc". Do vậy, này Rahula, Ông phải
an trú trong niềm hoan hỷ tự mình tiếp tục
tu học ngày đêm trong các thiện pháp.

 Này Rahula, khi Ông muốn làm một khẩu nghiệp
gì, hãy phản tỉnh khẩu nghiệp ấy như sau: "Khẩu
nghiệp này của ta có thể đưa đến tự hại, có thể đưa
đến hại người, có thể đưa đến hại cả hai, khẩu

CHÁNH TƯ DUY                                       583

nghiệp này là bất thiện, đưa đến đau khổ, đem đến quả báo đau khổ".

 Này Rahula, nếu trong khi phản tỉnh, Ông biết:
"Khẩu nghiệp này ta muốn làm. Khẩu nghiệp
này của ta có thể đưa đến tự hại, có thể đưa đến
hại người, có thể đưa đến hại cả hai; thời khẩu
nghiệp này là bất thiện, đưa đến đau khổ, đem
đến quả báo đau khổ". Một khẩu nghiệp như
vậy này Rahula, nhất định chớ có làm.

 Này Rahula, nếu trong khi phản tỉnh, Ông biết:
"Khẩu nghiệp này ta muốn làm. Khẩu nghiệp
này của ta không có thể đưa đến tự hại, không
có thể đưa đến hại người, không có thể đưa đến
hại cả hai; thời khẩu nghiệp này là thiện, đưa
đến an lạc, đem đến quả báo an lạc". Một khẩu
nghiệp như vậy, này Rahula, Ông nên làm.

 Này Rahula, khi Ông đang làm một khẩu nghiệp,
Ông cần phải phản tỉnh khẩu nghiệp ấy như sau:
"Khẩu nghiệp này ta đang làm. Khẩu nghiệp này
của ta đưa đến tự hại, đưa đến hại người, đưa đến
hại cả hai, thời khẩu nghiệp này là bất thiện, đưa
đến đau khổ, đem đến quả báo đau khổ".

 Này Rahula nếu trong khi phản tỉnh, Ông biết: "Khẩu nghiệp này ta đang làm. Khẩu nghiệp

CHÁNH TƯ DUY                                      584

này của ta đưa đến tự hại, đưa đến hại người,
đưa đến hại cả hai; thời khẩu nghiệp này là bất
thiện, đưa đến đau khổ, đưa đến quả báo đau
khổ". Này Rahula, Ông hãy từ bỏ một khẩu
nghiệp như vậy.

 Nhưng nếu này Rahula, khi phản tỉnh, Ông biết
như sau: "Khẩu nghiệp này ta đang làm. Khẩu
nghiệp này của ta không đưa đến tự hại, không
đưa đến hại người, không đưa đến hại cả hai;
thời khẩu nghiệp này là thiện, đưa đến an lạc,
đem đến quả báo an lạc". Khẩu nghiệp như vậy
này Rahula, Ông cần phải tiếp tục làm.

 Sau khi Ông làm xong một khẩu nghiệp, này
Rahula, Ông cần phải phản tỉnh khẩu nghiệp ấy
như sau: "Khẩu nghiệp này ta đã làm. Khẩu
nghiệp này của ta đưa đến tự hại, đưa đến hại
người, đưa đến hại cả hai; thời khẩu nghiệp này là
bất thiện, đưa đến đau khổ, đem đến quả báo đau
khổ".

 Nếu trong khi phản tỉnh, này Rahula, Ông biết
như sau: "Khẩu nghiệp này ta đã làm. Khẩu
nghiệp này đưa đến tự hại, đưa đến hại người,
đưa đến hại cả hai, khẩu nghiệp này là bất
thiện, đưa đến đau khổ, đem đến quả báo đau

CHÁNH TƯ DUY                                      585

khổ". Một khẩu nghiệp như vậy, này Rahula,
Ông cần phải thưa lên, cần phải tỏ lộ, cần phải
trình bày trước vị Đạo sư, hay trước các vị
đồng Phạm hạnh có trí. Sau khi đã thưa lên, tỏ
lộ, trình bày, cần phải phòng hộ trong tương
lai.

 Nếu trong khi phản tỉnh, này Rahula, Ông biết
như sau: "Khẩu nghiệp này ta đã làm. Khẩu
nghiệp này không đưa đến tự hại, không đưa
đến hại người, không đưa đến hại cả hai; thời
khẩu nghiệp này là thiện, đưa đến an lạc, đưa
đến quả báo an lạc". Do vậy, này Rahula, Ông
phải an trú trong niềm hoan hỷ, tự mình tiếp
tục tu học ngày đêm trong các thiện pháp.

 Này Rahula, như Ông muốn làm một ý nghiệp gì,
hãy phản tỉnh ý nghiệp ấy như sau: "Ý nghiệp này
của ta có thể đưa đến tự hại, có thể đưa đến hại
người, có thể đưa đến hại cả hai, ý nghiệp này là
bất thiện, đưa đến đau khổ, đem đến quả báo đau
khổ".

 Này Rahula, nếu trong khi phản tỉnh, Ông biết:
"Ý nghiệp này ta muốn làm. Ý nghiệp này của
ta có thể đưa đến tự hại, có thể đưa đến hại
người, có thể đưa đến hại cả hai; thời ý nghiệp

CHÁNH TƯ DUY                                      586

này là bất thiện, đưa đến đau khổ, đưa đến quả báo đau khổ". Một ý nghiệp như vậy, này Rahula, Ông nhất định chớ có làm.

 Này Rahula, nếu trong khi phản tỉnh, ông biết:
"Ý nghiệp này ta muốn làm. Ý nghiệp này của
ta không có thể đưa đến tự hại, không có thể
đưa đến hại người, không có thể đưa đến hại cả
hai; thời ý nghiệp này là thiện, đưa đến an lạc,
đem đến quả báo an lạc". Ý nghiệp như vậy,
này Rahula, Ông nên làm.

 Này Rahula, khi Ông đang làm một ý nghiệp, Ông
cần phải phản tỉnh ý nghiệp ấy như sau: "Ý nghiệp
này ta đang làm. Ý nghiệp này của ta đưa đến tự
hại, đưa đến hại người, đưa đến hại cả hai; thời ý
nghiệp này là bất thiện, đưa đến đau khổ, đưa đến
quả báo đau khổ".

 Này Rahula, nếu trong khi phản tỉnh, Ông biết:
"Ý nghiệp này ta đang làm. Ý nghiệp này của
ta đưa đến tự hại, đưa đến hại người, đưa đến
hại cả hai; thời ý nghiệp này là bất thiện, đưa
đến đau khổ, đem lại quả báo đau khổ". Này
Rahula, Ông hãy từ bỏ một ý nghiệp như vậy.

 Nhưng nếu, này Rahula, khi phản tỉnh Ông biết

CHÁNH TƯ DUY                                      587

như sau: "Ý nghiệp này ta đang làm. Ý nghiệp
này của ta không đưa đến tự hại, không đưa đến
hại người, không đưa đến hại cả hai; thời ý
nghiệp này là thiện, đưa đến an lạc, đem đến
quả báo an lạc". Ý nghiệp như vậy, này Rahula,
Ông phải tiếp tục làm.

 Sau khi Ông làm xong một ý nghiệp, này Rahula,
Ông cần phải phản tỉnh ý nghiệp ấy như sau: "Ý
nghiệp này ta đã làm. Ý nghiệp này của ta đưa đến
tự hại, đưa đến hại người, đưa đến hại cả hai; thời
ý nghiệp này là bất thiện, đưa đến đau khổ, đem
lại quả báo đau khổ, đem đến quả báo đau khổ".

 Nếu trong khi phản tỉnh, này Rahula, Ông biết
như sau: "Ý nghiệp này ta đã làm. Ý nghiệp này
đưa đến tự hại, đưa đến hại người, đưa đến hại
cả hai; ý nghiệp này là bất thiện, đưa đến đau
khổ, đưa đến quả báo đau khổ". Một ý nghiệp
như vậy, này Rahula, Ông cần phải lo âu, cần
phải tàm quý, cần phải nhàm chán. Sau khi lo
âu, tàm quý, nhàm chán, cần phải phòng hộ
trong tương lai.

 Còn nếu trong khi phản tỉnh, này Rahula, Ông biết: "Ý nghiệp này ta đã làm. Ý nghiệp này không đưa đến tự hại, không đưa đến hại

CHÁNH TƯ DUY                                       588

người, không đưa đến hại cả hai, ý nghiệp này
là thiện, đưa đến an lạc, đem đến quả báo an
lạc". Do vậy, này Rahula, Ông phải an trú
trong niềm hoan hỷ, tự mình tiếp tục tu học
ngày đêm trong các thiện pháp.

Này Rahula, trong thời quá khứ, những Sa-môn
hay Bà-la-môn nào đã tịnh hóa thân nghiệp, đã tịnh
hóa khẩu nghiệp, đã tịnh hóa ý nghiệp, tất cả những
vị ấy, sau khi phản tỉnh như vậy nhiều lần đã tịnh hóa
thân nghiệp, sau khi phản tỉnh như vậy nhiều lần, đã
tịnh hóa khẩu nghiệp, sau khi phản tỉnh như vậy
nhiều lần, đã tịnh hóa ý nghiệp.

Này Rahula, trong thời vị lai, những Sa-môn
hay Bà-la-môn nào sẽ tịnh hóa thân nghiệp, sẽ tịnh
hóa khẩu nghiệp, sẽ tịnh hóa ý nghiệp, tất cả những
vị ấy; sau khi phản tỉnh như vậy nhiều lần, sẽ tịnh
hóa thân nghiệp, sau khi phản tỉnh như vậy nhiều lần,
sẽ tịnh hóa khẩu nghiệp, sau khi phản tỉnh nhiều lần,
sẽ tịnh hóa ý nghiệp.

Này Rahula, trong thời hiện tại, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào tịnh hóa thân nghiệp, tịnh hóa khẩu nghiệp, tịnh hóa ý nghiệp, tất cả những vị ấy, sau khi phản tỉnh như vậy nhiều lần, tịnh hóa khẩu nghiệp; sau khi phản tỉnh như vậy nhiều lần, tịnh hóa

CHÁNH TƯ DUY                                        589

ý nghiệp.

 Do vậy, này Rahula: "Sau khi phản tỉnh nhiều
lần, tôi sẽ tịnh hóa thân nghiệp; sau khi phản
tỉnh nhiều lần, tôi sẽ tịnh hóa khẩu nghiệp, sau
khi phản tỉnh nhiều lần, tôi sẽ tịnh hóa ý
nghiệp". Như vậy, này Rahula, Ông cần phải tu
học.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Rahula, hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn giảng...

CHÁNH TƯ DUY                                    590

83    Tu tập - Dục tư duy cần được quán chiếu ntn - KINH BẤT ĐỘNG LỢI ÍCH – 106 Trung III, 97

KINH BẤT ĐỘNG LỢI ÍCH (Ananjasappaya suttam) – Bài kinh số 106 – Trung III, 97

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú giữa dân chúng Kuru
(Câu-lâu). Kammassadhamma (Kiềm-ma-sắt-đàm)
là thị trấn của dân chúng Kuru. Tại đấy Thế Tôn gọi
các Tỷ-kheo: "Này các Tỷ-kheo". – "Thưa vâng,
bạch Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn.
Thế Tôn nói như sau:

– Này các Tỷ-kheo, các dục là vô thường, trống rỗng, giả dối, thuộc ngu si tánh. Này các Tỷ- kheo, đây là lời chào xáo của kẻ ngu xây dựng trên giả dối. Các dục hiện tại, và các dục tương lai, các dục tưởng hiện tại và các dục tưởng tương lai, cả hai đều thuộc lãnh vực của ma, là cảnh giới của ma, là chỗ dinh dưỡng của ma, là chỗ ăn uống của ma. Ở đây, các ác bất thiện ý này dẫn đến tham dục, sân

CHÁNH TƯ DUY                                       591

hận, khích động, và chính những pháp ấy tác thành chướng ngại ở đây cho Thánh đệ tử học tập.

Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Các dục hiện tại và các dục tương lai… cho Thánh đệ tử học tập. Vậy ta hãy an trú với tâm quảng đại, đại hành, sau khi chiến thắng thế giới, sau khi xác định vị trí của ý. Khi ta an trú với tâm quảng đại, đại hành chiến thắng thế giới, xác định vị trí của ý, các ác bất thiện ý: tham dục, sân hận, khích động sẽ không khởi lên. Với các pháp ấy được đoạn trừ, tâm của ta không trở thành hạn hẹp, trái lại thành vô lượng, khéo tu tập". Trong khi ấy hành trì như vậy, an trú nhiều lần như vậy, tâm trở thành an tịnh trong giới xứ (của nó). Với tâm an tịnh, vị ấy thành tựu bất động ngay hiện tại hay thiên nặng về trí tuệ. Sau khi thân hoại mạng chung, sự tình này xảy ra, thức diễn tiến (samvattanikam vinnanam) có thể tùy theo đây đạt đến Bất động. Như vậy, này các Tỷ- kheo, được gọi là đệ nhất hành đạo về lợi ích Bất động".

Lại nữa này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Những dục hiện tại và những dục tương lai, những dục tưởng hiện tại, và những dục tưởng tương lai, phàm bất cứ sắc pháp gì, là bốn đại chủng và sắc do bốn đại tạo thành". Trong khi vị ấy

CHÁNH TƯ DUY                                         592

hành trì như vậy, an trú nhiều lần như vậy, tâm trở
thành an tịnh trong giới xứ (của nó). Với tâm an
tịnh, vị ấy thành tựu Bất động ngay trong hiện tại
hay thiên nặng về trí tuệ. Sau khi thân hoại mạng
chung, sự tình này xảy ra, thức diễn tiến ấy có thể
tùy theo đây đạt đến Bất động. Như vậy, này các
Tỷ-kheo, được gọi là đệ nhị hành đạo về lợi ích Bất
động.

Lại nữa này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử suy
nghĩ như sau: "Những dục hiện tại và những dục
tương lai, những dục tưởng hiện tại và những dục
tưởng tương lai, những sắc pháp hiện tại và những
sắc pháp tương lai, những sắc tưởng hiện tại và
những sắc tưởng tương lai, cả hai đều vô thường. Cái
gì vô thường thời không đáng để được hoan hỷ,
không đáng để được hoan nghênh, không đáng để
được chấp trước". Trong khi vị ấy hành trì như vậy,
an trú nhiều lần như vậy, tâm trí trở thành an tịnh
trong giới xứ (của nó). Với tâm an tịnh, vị ấy thành
tựu Bất động ngay trong hiện tại hay thiên nặng về
trí tuệ. Sau khi thân hoại mạng chung, sự tình này
xảy ra, thức diễn tiến ấy có thể tùy theo đây đạt đến
Bất động. Như vậy, này các Tỷ-kheo được gọi là đệ
tam hành đạo về lợi ích Bất động.

Lại nữa này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử suy

CHÁNH TƯ DUY                                       593

nghĩ như sau: "Những dục hiện tại... và những sắc tưởng tương lai, và những bất động tưởng, tất cả tưởng, chỗ nào các tưởng ấy được đoạn diệt không có dư tàn, như vậy là tịch tịnh, như vậy là thù diệu, tức là vô sở hữu". Trong khi vị ấy hành trì như vậy, an trú nhiều lần như vậy, tâm trí trở thành an tịnh trong giới xứ (của nó). Với tâm an tịnh, vị ấy thành tựu Vô sở hữu xứ ngay trong hiện tại hay thiên nặng về trí tuệ. Sau khi thân hoại mạng chung, sự tình này xảy ra, thức diễn tiến ấy có thể tùy theo đây đạt đến Vô sở hữu xứ. Như vậy, này các Tỷ-kheo được gọi là đệ nhất hành đạo về lợi ích Vô sở hữu xứ.

Lại nữa này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử đi đến
khu rừng hay đi đến dưới gốc cây và suy nghĩ như
sau: "Trống không là tự ngã hay ngã này sở hữu".
Trong khi vị ấy hành trì như vậy, an trú nhiều lần
như vậy, tâm trí trở thành an tịnh trong giới xứ (của
nó). Với tâm an tịnh, vị ấy thành tựu Vô sở hữu xứ
ngay trong hiện tại hay thiên nặng về trí tuệ. Sau khi
thân hoại mạng chung, sự tình này xảy ra, thức diễn
tiến ấy có thể tùy theo đây đạt đến Vô sở hữu xứ.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, được gọi là đệ nhị hành
đạo về lợi ích Vô sở hữu xứ.

Lại nữa này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Ta không có bất cứ chỗ nào, cho ai

CHÁNH TƯ DUY                                        594

và trong hình thức nào, và sở thuộc của ta không có
bất cứ chỗ nào, (cho ai) và trong hình thức nào".
Trong khi vị ấy hành trì như vậy, an trú nhiều lần
như vậy, tâm trí trở thành an tịnh trong trú xứ (của
nó). Với tâm an tịnh, vị ấy thành tựu Vô sở hữu xứ
trong hiện tại hay thiên nặng về trí tuệ. Sau khi thân
hoại mạng chung, sự tình này xảy ra, thức diễn tiến
ấy có thể tùy theo đây đạt đến Vô sở hữu xứ. Như
vậy, này các Tỷ-kheo được gọi là đệ tam hành đạo
về lợi ích Vô sở hữu xứ.

Và lại nữa, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử suy nghĩ như sau: "Những dục hiện tại.. và những sắc tưởng và những Bất động tưởng, và những Vô sở hữu xứ tướng, tất cả các tưởng, chỗ nào các tưởng ấy được đoạn diệt không có dư tàn, như vậy là tịch tịnh, như vậy là thù diệu, tức là Phi tưởng phi phi tưởng xứ". Trong khi vị ấy hành trì như vậy, an trú nhiều lần như vậy, tâm trí trở thành an tịnh trong trú xứ (của nó). Với tâm an tịnh vị ấy có thể thành tựu Phi tưởng phi phi tưởng xứ ngay trong hiện tại, hoặc thiên nặng về trí tuệ. Sau khi thân hoại mạng chung, sự tình này xảy ra, thức diễn tiến ấy có thể tùy theo đây đạt đến Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Như vậy, này các Tỷ-kheo, được gọi là hành đạo về lợi ích Phi tưởng phi phi tưởng xứ.

CHÁNH TƯ DUY                                        595

Khi được nói như vậy, Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

– Ở đây, bạch Thế Tôn, vị Tỷ-kheo hành trì như
vậy và suy nghĩ: "Nếu (trước) không có như vậy, thời
có thể không là của ta; nếu (nay) không có như vậy
thời có thể sẽ không là của ta. Ta đoạn trừ những gì
hiện có và những gì đã có". Và như vậy vị ấy được
xả. Bạch Thế Tôn, một vị Tỷ-kheo như vậy có chứng
được cứu cánh Niết-bàn không?

– Ở đây, này Ananda, một số Tỷ-kheo có thể chứng được cứu cánh Niết-bàn, và ở đây, một số Tỷ- kheo có thể không chứng được cứu cánh Niết-bàn.

– Do nhân gì, do duyên gì, bạch Thế Tôn, ở đây,
một số Tỷ-kheo có thể chứng được cứu cánh Niết-
bàn, và ở đây, một số Tỷ-kheo có thể không chứng
cứu cánh Niết-bàn?

– Ở đây, này Ananda, một Tỷ-kheo hành trì như vậy và suy nghĩ: "Nếu (trước) không có như vậy thời có thể không là của ta. Nếu (nay) không có như vậy, thời có thể sẽ không là của ta. Ta đoạn trừ những gì hiện có và những gì đã có". Và như vậy vị ấy được xả. Vị ấy hoan hỷ trong xả ấy, hoan nghênh, chấp trước xả ấy. Do vị ấy hoan hỷ trong xả ấy, hoan nghênh, chấp trước xả ấy, thức lệ thuộc xả ấy và

CHÁNH TƯ DUY                                      596

thủ trước xả ấy. Có thủ trước, này Ananda, vị Tỷ- kheo không chứng cứu cánh Niết-bàn.

– Bạch Thế Tôn, vị Tỷ-kheo ấy thủ trước là thủ trước chỗ nào?

– Này Ananda, Phi tưởng phi phi tưởng xứ.

– Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo ấy thủ trước, thủ trước như vậy là thủ trước tối thượng?

– Này Ananda, Vị Tỷ-kheo ấy thủ trước, thủ
trước như vậy là thủ trước tối thượng. Này Ananda,
đây là thủ trước tối thượng, tức là Phi tưởng phi phi
tưởng xứ.

Ở đây, này Ananda, vị Tỷ-kheo hành trì như vậy
và suy nghĩ: "Nếu (trước) không có như vậy thời có
thể không là của ta. Nếu (nay) không có như vậy,
thời có thể không là của ta. Ta đoạn trừ những gì hiện
có và những gì đã có". Như vậy, vị ấy được xả. Vị
ấy không hoan hỷ trong xả ấy, không hoan nghênh,
không chấp trước xả ấy. Do vị ấy không hoan hỷ
trong xả ấy, không hoan nghênh, không thủ trước xả
ấy, thức không lệ thuộc xả ấy và không thủ trước
xả ấy. Không thủ trước, này Ananda, vị Tỷ-kheo
chứng cứu cánh Niết-bàn.

CHÁNH TƯ DUY                                        597

– Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật hy hữu
thay, bạch Thế Tôn! Chính mười y cứ sự này sự kia,
bạch Thế Tôn, sự vượt thoát dòng nước mạnh đã
được Thế Tôn nói lên. Nhưng bạch Thế Tôn, thế nào
là Thánh giải thoát?

– Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử suy
nghĩ như sau: "Những dục hiện tại và những dục
tương lai, những dục tưởng hiện tại và những dục
tưởng tương lai, những sắc pháp hiện tại và những
sắc pháp tương lai, những Bất động tưởng, những Vô
sở hữu xứ tưởng, và những Phi tưởng phi phi tưởng
xứ tưởng, cái gì thuộc tự thân, là tự thân. Đây là
bất tử tức là tâm giải thoát không thủ trước".

Này Ananda, đây là đạo lộ về lợi ích Bất động được Ta thuyết giảng, đạo lộ về lợi ích Vô sở hữu xứ được Ta thuyết giảng, đạo lộ về lợi ích Phi tưởng phi phi tưởng xứ được Ta thuyết giảng, là sự vượt qua dòng nước mạnh do y cứ sự này sự kia được Ta thuyết giảng, Thánh giải thoát được Ta thuyết giảng. Những gì, này Ananda, vị Đạo sư cần phải làm, vì lòng từ mẫn mưu tìm hạnh phúc cho các đệ tử, những điều ấy đã được Ta làm, vì lòng từ mẫn của Ta đối với Ông. Này Ananda, đây là những gốc cây, đây là những khoảng trống. Hãy tu Thiền, này Ananda, chớ có phóng dật, chớ có hối hận về sau. Đây là lời dạy

CHÁNH TƯ DUY                                       598

của Ta cho Ông.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Ananda hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

CHÁNH TƯ DUY                                  599

84    Tu tập - Phải tư lường thế nào để chơn chánh diệt khổ - Kinh Tư Lường – Tương II, 147

Tư Lường – Tương II, 147

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Sàvatthi (Xá-vệ), Jetavana (Thắng Lâm), tại vườn ông Anàthapindika (Cấp Cô Độc).

2) Ở đấy Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo: - "Này các Tỷ- kheo".

- "Thưa vâng, bạch Thế Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn.

3) Thế Tôn nói như sau:

- Này các Tỷ-kheo, các Tỷ-kheo tư lường, phải tư lường như thế nào để chơn chánh diệt khổ một cách trọn vẹn?

- Bạch Thế Tôn, các pháp lấy Thế Tôn làm căn bản, lấy Thế Tôn làm lãnh đạo, lấy Thế Tôn làm điểm tựa. Lành thay, bạch Thế Tôn, nếu Thế Tôn nói lên ý

CHÁNH TƯ DUY                                     600

nghĩa của lời nói này. Sau khi nghe Thế Tôn thuyết giảng, các Tỷ-kheo sẽ thọ trì.

4) - Vậy này các Tỷ-kheo, hãy nghe và khéo suy nghiệm, Ta sẽ nói.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

5) Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo đang tư
lường, tư lường như sau: "Sự đau khổ nhiều loại và
đa dạng này khởi lên trên đời như già và chết; sự
đau khổ này lấy gì làm nhân, lấy gì tập khởi, lấy gì
tác sanh, lấy gì làm hiện hữu? Do cái gì có mặt, già
chết hiện hữu? Do cái gì không có mặt, già chết
không hiện hữu?"

6) Tư lường như vậy, vị ấy biết như sau: "Sự đau khổ nhiều loại và đa dạng này khởi lên trên đời như già và chết, sự đau khổ này lấy sanh làm nhân, lấy sanh làm tập khởi, lấy sanh làm tác sanh, lấy sanh làm hiện hữu. Do sanh có mặt, già chết hiện hữu. Do sanh không có mặt, già chết không hiện hữu".

7) Và vị ấy biết già chết, biết già chết tập khởi, biết già chết đoạn diệt, và vị ấy biết con đường thích ứng

CHÁNH TƯ DUY                                         601

đưa đến già chết đoạn diệt. Do thực hành như vậy, vị ấy trở thành vị Tùy pháp hành.

8) Này các Tỷ-kheo, vị ấy được gọi là vị Tỷ-kheo đã thực hành một cách trọn vẹn để chơn chánh đoạn tận khổ đau và đoạn diệt già chết.

9) Tư lường thêm nữa, vị ấy tư lường như sau: "Còn
hữu này, do cái gì làm nhân? Còn thủ này, do cái gì
làm nhân? Còn ái này, do cái gì làm nhân? Còn thọ
này, do cái gì làm nhân? Còn xúc này... Còn sáu xứ
này... Còn danh sắc này... Còn thức này... Còn các
hành này, do cái gì làm nhân, cái gì tập khởi, cái gì
tác sanh, cái gì làm hiện hữu? Do cái gì có mặt, các
hành hiện hữu? Do cái gì không có mặt các hành
không hiện hữu?"

10) Tư lường như vậy, vị ấy biết như sau: "Các hành
lấy vô minh làm nhân, lấy vô minh làm tập khởi, lấy
vô minh làm tác sanh, lấy vô minh làm hiện hữu. Do
vô minh có mặt, các hành hiện hữu. Do vô minh
không có mặt, các hành không hiện hữu".

11) Và vị ấy biết các hành, biết các hành tập khởi, biết các hành đoạn diệt, và vị ấy biết con đường thích ứng đưa đến các hành đoạn diệt. Do thực hành như vậy, vị ấy trở thành vị Tùy pháp hành. Này các Tỷ- kheo, vị ấy được gọi là vị Tỷ-kheo đã thực hành một

CHÁNH TƯ DUY                                        602

cách trọn vẹn để chơn chánh đoạn tận khổ đau và đoạn diệt các hành.

12) Này các Tỷ-kheo,

- Nếu người nào bị vô minh chi phối, dự tính
làm phước hành, thức (của người ấy) đi đến
phước.
- Nếu người ấy dự tính làm phi phước hành, thức
(của người ấy) đi đến phi phước.
- Nếu người ấy dự tính làm bất động hành, thức
(của người ấy) đi đến bất động.

13) Này các Tỷ-kheo, khi nào vị Tỷ-kheo đoạn tận
vô minh, minh được sanh khởi. Vị ấy do vô minh
đoạn tận, minh sanh khởi, không dự tính làm
phước hành, không dự tính làm phi phước hành,
không dự tính làm bất động hành.

14) Không có dự tính, không có dụng ý, vị ấy không
chấp thủ một sự gì ở đời. Không chấp thủ, vị ấy
không sợ hãi. Không sợ hãi, vị ấy hoàn toàn tịch
tịnh. Vị ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã
thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui
trạng thái này nữa".

15) Nếu vị ấy cảm giác lạc thọ, vị ấy biết lạc thọ ấy vô thường, vị ấy biết không nên tham đắm, vị ấy biết

CHÁNH TƯ DUY                                       603

không nên hoan hỷ. Nếu vị ấy cảm giác khổ thọ, vị
ấy biết khổ thọ vô thường, vị ấy biết không nên tham
đắm, vị ấy biết không nên hoan hỷ. Nếu vị ấy cảm
giác bất khổ bất lạc thọ, vị ấy biết thọ ấy vô thường,
vị ấy biết không nên tham đắm, vị ấy biết không nên
hoan hỷ.

16) Nếu vị ấy cảm giác lạc thọ, thọ ấy được cảm giác
với niệm thoát ly. Nếu vị ấy cảm giác khổ thọ, thọ
ấy được cảm giác với niệm thoát ly. Nếu vị ấy cảm
giác bất khổ bất lạc thọ, thọ ấy được cảm giác với
niệm thoát ly (visannutto).

17) Khi vị ấy cảm giác một cảm thọ tận cùng của
thân, vị ấy biết: "Ta cảm giác một cảm thọ tận cùng
của thân". Khi vị ấy cảm giác một cảm thọ tận cùng
của sinh mạng, vị ấy biết: "Ta cảm giác một cảm thọ
tận cùng của sinh mạng". Vị ấy biết: "Sau khi thân
hoại mạng chung, ở đây tất cả những cảm thọ không
làm cho có hỷ lạc, sẽ trở thành vắng lạnh, cái thân
được bỏ qua một bên".

18) Này các Tỷ-kheo, ví như một người từ trong lò
nung của người thợ gốm lấy ra một cái ghè nóng
và đặt trên một khoảng đất bằng phẳng để sức nóng
ở đấy được nguội dần, và các miếng sành vụn được
gạt bỏ một bên.

CHÁNH TƯ DUY                                        604

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, khi cảm giác một cảm thọ tận cùng của thân, vị ấy biết: "Ta cảm giác một cảm thọ tận cùng của thân". Khi vị ấy cảm giác một cảm thọ tận cùng của sinh mạng, vị ấy biết: "Ta cảm giác một cảm thọ tận cùng của sinh mạng". Vị ấy biết: "Sau khi thân hoại mạng chung, ở đây tất cả những cảm thọ không làm cho có hỷ lạc, sẽ trở thành vắng lạnh, cái thân được bỏ qua một bên ".

19) Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Vị Tỷ-
kheo đã đoạn trừ các lậu hoặc có dự tính làm các
phước hành, hay có dự tính làm các phi phước hành,
hay có dự tính làm các bất động hành?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

20) Hay nếu các hành không có mặt một cách trọn vẹn, do các hành đoạn diệt, thời thức có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

21) Hay nếu thức không có mặt một cách trọn vẹn, do thức đoạn diệt, thời danh sắc có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

CHÁNH TƯ DUY                                     605

22) Hay nếu danh sắc không có mặt một cách trọn vẹn, do danh sắc đoạn diệt, thời sáu xứ có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

23) Hay nếu sáu xứ không có mặt một cách trọn vẹn, do sáu xứ đoạn diệt, thời xúc có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

24) Hay nếu xúc không có mặt một cách trọn vẹn, do xúc đoạn diệt, thời thọ có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

25) Hay nếu thọ không có mặt một cách trọn vẹn, do thọ đoạn diệt, thời ái có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

26) Hay nếu ái không có mặt một cách trọn vẹn, do ái đoạn diệt, thời thủ có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

27) Hay nếu thủ không có mặt một cách trọn vẹn, do thủ đoạn diệt, thời hữu có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

CHÁNH TƯ DUY                                      606

28) Hay nếu hữu không có mặt một cách trọn vẹn, do hữu đoạn diệt, thời sanh có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

29) Hay nếu sanh không có mặt một cách trọn vẹn, do sanh đoạn diệt, thời già chết có hiện hành không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

30) Lành thay, lành thay, này các Tỷ-kheo! Phải là
như vậy, này các Tỷ-kheo! Không thể khác vậy.
Hãy tin ở Ta, này các Tỷ-kheo! Hãy quyết định, chớ
có nghi ngờ, chớ có phân vân! Đây là khổ được
đoạn tận.

CHÁNH TƯ DUY                                      607

85      Tu tập - Sau khi suy tư, thọ dụng một pháp - KINH PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567

KINH PHÚNG TỤNG – Bài kinh số 33 – Trường II, 567 (Trích đoạn)

1.   Mười Thánh cư:

 Này các Hiền giả, ở đây, vị Tỷ kheo đoạn trừ
năm chi, đầy đủ sáu chi, một hộ trì, thực hiện
bốn y, loại bỏ các giáo điều, đoạn tận các mong
cầu, tâm tư không trệ phược, thân thể khinh an,
tâm thiện giải thoát, tuệ thiện giải thoát.

 Này các Hiền giả, thế nào là vị Tỷ kheo đoạn
trừ năm chi? Này các Hiền giả, ở đây, vị Tỷ
kheo đoạn trừ tham dục, đoạn trừ sân, đoạn trừ
hôn trầm thụy miên, đoạn trừ trạo hối, đoạn trừ
nghi. Này các hiền giả, như vậy là đoạn trừ năm
chi.

 Này các Hiền giả, thế nào là vị Tỷ kheo đầy đủ sáu chi? Này các Hiền giả, ở đây, vị Tỷ kheo mắt thấy sắc, không có thích ý, không có phật

CHÁNH TƯ DUY                                        608

ý, an trú xả, chánh niệm, tỉnh giác, tại nghe
tiếng... mũi ngửi hương... lưỡi nếm vị... thân
cảm xúc... ý nhận thức pháp, không có thích ý,
không có phật ý, trú xả, chánh niệm, tỉnh giác.
Này các Hiền giả, như vậy là vị Tỷ kheo đầy
đủ sáu chi.

 Này các Hiền giả, thế nào là vị Tỷ kheo một hộ
trì? Này các Hiền giả, ở đây, vị Tỷ kheo thành
tựu sự hộ trì về niệm. Này các Hiền giả, như
vậy là vị Tỷ kheo một hộ trì.

 Này các Hiền giả, thế nào là vị Tỷ kheo có thực
hiện bốn y? Này các Hiền giả, vị Tỷ kheo sau
khi suy tư, thọ dụng một pháp; sau khi suy tư,
nhẫn thọ một pháp; sau khi suy tư, đoạn trừ
một pháp; sau khi suy tư tránh xa một pháp.
Này các Hiền giả, như vậy là vị Tỷ kheo thực
hiện bốn y.

 Này các Hiền giả, thế nào là vị Tỷ kheo loại bỏ
các giáo điều? Này các Hiền giả, ở đây, tất cả
những giáo điều thông thường mà các vị Sa
môn thông thường chủ trương, vị Tỷ kheo đều
loại bỏ, phóng xả. Này các Hiền giả, như vậy
gọi là Tỷ kheo loại bỏ các giáo điều.

 Này các Hiền giả, thế nào là vị Tỷ kheo đoạn

CHÁNH TƯ DUY                                    609

tận các mong cầu? Này các Hiền giả, ở đây, vị
Tỷ kheo đoạn trừ các mong cầu về dục vọng,
đoạn trừ các mong cầu về hiện hữu, làm cho an
tịnh các mong cầu về phạm hạnh. Này các Hiền
giả, như vậy là vị Tỷ kheo đoạn tận các mong
cầu.

 Này các Hiền giả, thế nào là vị Tỷ kheo, tâm tư
không trệ phược? Này các Hiền giả, ở đây, vị
Tỷ kheo đoạn trừ các tâm tư dục vọng, đoạn trừ
các tâm tư sân hận, đoạn trừ các tâm tư não hại.
Này các Hiền giả, như vậy là vị Tỷ kheo, tâm
tư không trệ phược.

 Này các Hiền giả, thế nào là vị Tỷ kheo, thân
hành được khinh an? Này các Hiền giả, ở đây,
vị Tỷ kheo đoạn trừ lạc, đoạn trừ khổ, diệt các
hỷ ưu từ trước, chứng và an trú thiền thứ tư,
không lạc, không khổ, xả niệm thanh tịnh. Này
các Hiền giả, như vậy vị Tỷ- kheo thân hành
được khinh an.

 Này các Hiền giả, thế nào là vị Tỷ- kheo, tâm
thiện giải thoát? Này các Hiền giả, ở đây, vị
Tỷ- kheo tâm giải thoát khỏi tham, tâm giải
thoát khỏi sân, tâm giải thoát khỏi si. Này các
Hiền giả, như vậy vị Tỷ kheo tâm thiện giải

CHÁNH TƯ DUY                                     610

thoát.

 Này các Hiền giả, thế nào là vị Tỷ kheo tuệ thiện giải thoát?

o Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ- kheo biết
rằng: "Tham tâm của ta đã được trừ, cắn
tận gốc rễ, như cây ta-la bị chặt, đi đến
chỗ không hiện hữu, không có khả năng
sanh khởi trong tương lai".

o Vị ấy biết rằng: "Sân tâm của ta đã đoạn
trừ, cắt tận gốc rễ, như cây ta-la bị chặt,
đi đến chỗ không hiện hữu, không có khả
năng sanh khởi trong tương lai".

o Vị ấy biết rằng: "Si tâm của ta đã đoạn
trừ, cắt tận gốc rễ, như cây ta-la bị chặt,
đi đến chỗ không hiện hữu, không có khả
năng sanh khởi trong tương lai. Này các
Hiền giả, như vậy là vị Tỷ kheo tuệ thiện
giải thoát.

CHÁNH TƯ DUY                                     611

86        Tu tập - Suy nghĩ trước khi hành động - KINH PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567

KINH PHÚNG TỤNG – Bài kinh số 33 – Trường II, 567 (Trích đoạn)

3.   Bốn y chỉ:

Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ-kheo:

- Sau khi suy nghĩ, thọ dụng;

- Sau khi suy nghĩ, nhẫn thọ;

- Sau khi suy nghĩ, viễn ly;

- Sau khi suy nghĩ, khiển trừ.

CHÁNH TƯ DUY                                      612

87    Tu tập - Thường quán sát sự vi phạm của mình - Kinh TÔN GIẢ UTTARA – Tăng III, 504

TÔN GIẢ UTTARA –Tăng III, 504

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Mahisavatthu, trên núi Sankheyyaka, tại Dhavajàlikà.

2. Lúc bấy giờ, Tôn giả Uttara bảo các Tỷ-kheo …

- Lành thay, này chư hiền, Tỷ-kheo thường
thường quan sát sự vi phạm của mình.
- Lành thay, này chư Hiền, Tỷ-kheo thường
thường quan sát sự vi phạm của người khác.
- Lành thay, này chư Hiền, Tỷ-kheo thường
thường quan sát sự thành đạt của mình.
- Lành thay, này chư Hiền, Tỷ-kheo thường
thường quan sát sự thành đạt của người khác.

3. Lúc bấy giờ, đại vương Vessavana đang đi từ
phương Bắc đến phương Nam, vì một vài công việc,
đại vương Vessavana nghe Tôn giả Uttara trú ở
Mahisavatth, trên núi Sankheyyaka, tại Dhavajàlikà
thuyết pháp như vậy cho các Tỷ-kheo,: "Lành thay,
này chư Hiền, Tỷ-kheo thường thường quan sát …
sự thành đạt của người khác".

CHÁNH TƯ DUY                                    613

4. Rồi đại vương Vessavana như người lực sĩ duỗi
cánh tay đang co lại, hay co lại cánh tay đang duỗi
ra, cũng vậy biến mất ở Mahisavatthu, trên núi
Sankheyyaka, ở Dhavajàlikà và hiện ra trước mặt
chư Thiên ở cõi Ba mươi ba. Rồi đại vương
Vessavana đi đến Thiên chủ Sakka; sau khi đến nói
với Thiên chủ Sakka:

- Ngài có biết chăng, Tôn giả Uttara tại
Mahisavatthu, trên núi trên núi Sankheyyaka, tại
Dhavajàlikà thuyết pháp cho các Tỷ-kheo như sau:
"Lành thay, này chư Hiền, Tỷ-kheo thường thường
quan sát … sự thành đạt của người khác".

5. Rồi Thiên chủ Sakka như người lực sĩ duỗi cánh
tay đang co lại, hay co lại cánh tay đang duỗi ra, cũng
vậy biến mất trước chư Thiên cõi trời Ba mươi ba,
hiện ra ở Mahisavatthu, trên núi trên núi
Sankheyyaka, tại Dhavajàlikà, trước mặt Tôn giả
Uttara. Rồi Thiên chủ Sakka đi đến Tôn giả Uttara;
sau khi đến đảnh lễ tôn giả Uttara rồi đứng một bên.
Đứng một bên, Thiên chủ Sakka nói với Tôn giả
Uttara:

- Thưa Tôn giả, có thật chăng, Tôn giả Uttarra thuyết pháp cho các Tỷ-kheo như sau: "Lành thay, này chư Hiền, Tỷ-kheo thường thường quan sát … sự thành đạt của người khác"? Thưa có vậy, này Thiên chủ.

CHÁNH TƯ DUY                                         614

- Thưa Tôn giả, đây là Tôn giả Uttara tự nói hay là lời của Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác?

6. - Vậy này Thiên chủ, ta sẽ làm một ví dụ cho Người. Nhờ ví dụ ở đây, một số những người có trí hiểu rõ ý nghĩa của lời nói.

Ví như, này Thiên chủ, có một đống lúa lớn không
xa làng, hay thị trấn, và quần chúng từ nơi đống lúa
ấy mang lúa đi, hoặc trên đòn gánh, hoặc trong
thùng, hoặc bên hông, hoặc với bàn tay. Này Thiên
chủ, nếu có ai đến đám quần chúng ấy và hỏi như
sau: "Các người mang lúa này từ đâu? " Này Thiên
chủ, đám quần chúng ấy phải đáp như thế nào để có
thể đáp một cách chơn chánh?

- Thưa Tôn giả, đám quần chúng ấy muốn đáp một cách chơn chánh, cần phải đáp như sau: "Thưa Tôn giả, chúng tôi mang lúa từ nơi đống lúa lớn này".

Cũng vậy, này Thiên chủ, điều gì khéo nói, tất cả là
lời nói của Thế Tôn ấy, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Chánh Giác. Dựa trên lời ấy, dựa lên trên ấy, chúng
tôi và các người khác nói lên.

7. -Thật vi diệu thay, thưa Tôn giả! Thật hy hữu thay, thưa Tôn giả! Thật là khéo nói là lời nói này của Tôn giả Uttara: "Tất cả là lời nói của Thế Tôn ấy, bậc A-

CHÁNH TƯ DUY                                        615

la-hán, Chánh Đẳng Chánh Giác. Dựa trên lời ấy,
dựa lên trên ấy, chúng tôi và các người khác nói lên".
Một thời, thưa Tôn giả Uttara, Thế Tôn trú ở
Ràjagaha (Vương Xá) tại núi Gijjhakùta, sau khi
Devadatta bỏ đi không bao lâu. Tại đấy, Thế Tôn
nhân việc Devadatta, bảo các Tỷ-kheo:

- Lành thay, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thường
thường quan sát sự vi phạm của mình.
- Lành thay, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thường
thường quan sát sự vi phạm của người khác.
- Lành thay, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thường
thường quan sát sự chứng đạt của mình.
- Lành thay, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thường
thường quan sát sự chứng đạt của người khác.

Do bị tám phi diệu pháp chinh phục, tâm bị xâm
chiếm, này các Tỷ-kheo, Devadatta bị rơi vào đọa
xứ, địa ngục, sống tại đấy cả một kiếp, không được
cứu khỏi. Thế nào là tám?

Này các Tỷ-kheo, bị lợi dưỡng chinh phục, tâm bị xâm chiếm, Devadatta bị sanh vào đọa xứ, địa ngục sống tại đấy cả một kiếp, không được cứu khỏi.

Này các Tỷ-kheo, bị không lợi dưỡng chinh phục, … bị danh vọng chinh phục … bị không danh vọng chinh phục … bị cung kính chinh phục … bị không

CHÁNH TƯ DUY                                        616

cung kính chinh phục… bị ác dục chinh phục … bị
ác bằng hữu chinh phục, tâm bị xâm chiếm,
Devadatta bị rơi vào đọa xứ, địa ngục, sống tại đấy
cả một kiếp, không được cứu khỏi.

Lành thay, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống chinh
phục lợi dưỡng được sanh khởi … chinh phục không
lợi dưỡng được sanh khởi … chinh phục danh vọng
được sanh khởi … chinh phục không danh vọng
được sanh khởi … chinh phục cung kính được sanh
khởi … chinh phục không cung kính được sanh khởi
… chinh phục ác dục được sanh khởi … chinh phục
ác bằng hữu được sanh khởi …

8. Và này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo do duyên mục đích gì cần phải sống chinh phục lợi dưỡng được khởi lên…?

- Này các Tỷ-kheo, do sống không chinh phục
lợi dưỡng được khởi lên, các lậu hoặc, tổn hại,
nhiệt não sanh khởi. Do sống chinh phục lợi
dưỡng được khởi lên, như vậy các lậu hoặc tổn
hại, nhiệt não ấy không có mặt.
- Này các Tỷ-kheo, do sống chinh phục không
lợi dưỡng được khởi lên, … danh vọng được
khởi lên … cung kính được khởi lên … không
cung kính được khởi lên … ác dục được khởi
lên … Do sống không chinh phục ác bằng hữu

CHÁNH TƯ DUY                                     617

được khởi lên, các lậu hoặc tổn hại, nhiệt não
sanh khởi. Do sống chinh phục ác bằng hữu
được khởi lên, như vậy các lậu hoặc, tổn hại,
nhiệt não ấy không có mặt.

Này các Tỷ-kheo, do duyên mục đích này, Tỷ-kheo
phải sống chinh phục lợi dưỡng được khởi lên …
không lợi dưỡng được khởi lên … danh vọng được
khởi lên…không danh vọng được khởi lên… cung
kính được khởi lên … không cung kính được khởi
lên … ác dục được khởi lên … ác bằng hữu được
khởi lên.

Do vậy, này các Tỷ-kheo, các Thầy cần phải học tập như sau:

9.. "Ta sẽ sống chinh phục lợi dưỡng được khởi lên
… không lợi dưỡng được khởi lên … danh vọng được
khởi lên … không danh vọng được khởi lên … cung
kính được khởi lên … không cung kính được khởi lên
… ác dục được khởi lên … ác bằng hữu được khởi
lên".

Như vậy, này các Tỷ-kheo, các Thầy cần phải học tập.

10. Cho đến, thưa Tôn giả Uttara, trong bốn hội chúng giữa loài người: Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ni, nam cư

CHÁNH TƯ DUY                                     618

sĩ, nữ cư sĩ, pháp môn này không được một ai thiết lập.

Thưa Tôn giả, Tôn giả Uttara hãy học thuộc lòng
pháp môn này. Thưa Tôn giả, Tôn giả Uttara hãy thọ
trì pháp môn này. Thưa Tôn giả, pháp môn này liên
hệ đến mục đích, là căn bản Phạm hạnh.

CHÁNH TƯ DUY                                    619

88    Tu tập - Tác ý về 5 xuất ly giới - Kinh XUẤT LY – Tăng II, 703

XUẤT LY – Tăng II, 703

1. - Này các Tỷ-kheo, có năm giới đưa đến xuất ly này. Thế nào là năm?

2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tác ý về dục, tâm không phấn chấn trong các dục, không tịnh tín, không an trú, không quyết định. Nhưng khi tác ý đến viễn ly, tâm liền phấn chấn trong viễn ly, được tịnh tín, được an trú, được quyết định. Tâm ấy của vị ấy là khéo làm, khéo tụ tập, khéo tăng trưởng, khéo giải thoát, khéo không liên hệ đến dục. Và do duyên với dục, khởi lên các lậu hoặc não hại, nhiệt não, vị ấy giải thoát khỏi chúng, không cảm giác thọ ấy. Đây gọi là xuất ly khỏi các dục.

3. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tác ý về sân, tâm không phấn chấn trong sân, không tịnh tín, không an trú, không quyết định. Nhưng khi tác ý đến vô sân, tâm liền phấn chấn trong vô sân, được tịnh tín, được an trú, được quyết định. Tâm ấy của vị ấy là khéo làm, khéo tụ tập, khéo tăng trưởng, khéo giải thoát, khéo không liên hệ đến sân. Và do duyên với sân, khởi lên các lậu hoặc não hại, nhiệt não, vị ấy

CHÁNH TƯ DUY                                       620

giải thoát khỏi chúng, không cảm giác thọ ấy. Đây gọi là xuất ly khỏi sân.

4. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tác ý về hại,
tâm không phấn chấn trong hại, không tịnh tín,
không an trú, không quyết định. Nhưng khi tác ý đến
vô hại, tâm liền phấn chấn trong vô hại, được tịnh
tín, được an trú, được quyết định. Tâm ấy của vị ấy
là khéo làm, khéo tụ tập, khéo tăng trưởng, khéo giải
thoát, khéo không liên hệ đến hại. Và do duyên với
hại, khởi lên các lậu hoặc não hại, nhiệt não, vị ấy
giải thoát khỏi chúng, không cảm giác thọ ấy. Đây
gọi là xuất ly khỏi hại.

5. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tác ý về sắc,
tâm không phấn chấn trong sắc, không tịnh tín,
không an trú, không quyết định. Nhưng khi tác ý đến
vô sắc, tâm liền phấn chấn trong vô sắc, được tịnh
tín, được an trú, được quyết định. Tâm ấy của vị ấy
là khéo làm, khéo tụ tập, khéo tăng trưởng, khéo giải
thoát, khéo không liên hệ đến sắc. Và do duyên với
sắc, khởi lên các lậu hoặc não hại, nhiệt não, vị ấy
giải thoát khỏi chúng, không cảm giác thọ ấy. Đây
gọi là xuất ly khỏi sắc.

6. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tác ý về có thân, tâm không phấn chấn trong có thân, không tịnh tín, không an trú, không quyết định. Nhưng khi tác ý

CHÁNH TƯ DUY                                       621

đến đoạn diệt có thân, tâm liền phấn chấn trong đoạn
diệt có thân, được tịnh tín, được an trú, được quyết
định. Tâm ấy của vị ấy là khéo làm, khéo tụ tập, khéo
tăng trưởng, khéo giải thoát, khéo không liên hệ đến
có thân. Và do duyên với có thân, khởi lên các lậu
hoặc não hại, nhiệt não, vị ấy giải thoát khỏi chúng,
không cảm giác thọ ấy. Đây gọi là xuất ly khỏi có
thân.

Đối với vị ấy, dục hỷ không có tùy miên, sân hỷ không có tùy miên, hại hỷ không có tùy miên, sắc hỷ không có tùy miên, hữu thân hỷ không có tùy miên.

Vị ấy không có tùy miên đối với dục hỷ, không có
tùy miên đối với sân hỷ, không có tùy miên đối với
hại hỷ, không có tùy miên đối với sắc hỷ, không có
tùy miên đối với hữu thân hỷ.

Này các Tỷ-kheo, đây gọi là Tỷ-kheo được giải thoát khỏi tùy miên, đã chặt đứt khát ái, giải tỏa kiết sử, do chánh quán nhiếp phục kiêu mạn, đoạn tận khổ đau.

Này các Tỷ-kheo, có năm giới đưa đến xuất ly này.

CHÁNH TƯ DUY                                          622

89      Tu tập - Tưởng đoạn tận - Kinh GIRIMÀNANDA – Tăng IV, 384

GIRIMÀNANDA – Tăng IV, 384

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Sàvatthi, tại Jetavana, khu
vườn của ông Anàthapindika. Lúc bấy giờ, Tôn giả
Girimànanda bị bịnh, khổ đau, bị trọng bịnh. Rồi Tôn
giả Ànanda đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế
Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên,
Tôn giả Ànanda bạch Thế Tôn:

2. - Tôn giả Girimànanda, bạch Thế Tôn, bị bệnh, khổ đau, bị trọng bệnh. Lành thay, nếu Thế Tôn đi đến Tôn giả Girimànanda, vì lòng từ mẫn.

- Này Ànanda, nếu Thầy đi đến Tỷ-kheo
Girimànanda và đọc lên mười tưởng, thời sự kiện
này có thể xảy ra: Tỷ-kheo Girimànanda sau khi
được nghe mười tưởng, bệnh của vị ấy có thể
được thuyên giảm ngay lập tức!

3. Thế nào là mười?

1. Tưởng vô thường. 2. Tưởng vô ngã. 3. Tưởng bất tịnh.

CHÁNH TƯ DUY                                        623

4. Tưởng nguy hại.
5. Tưởng đoạn tận.
6. Tưởng từ bỏ.
7. Tưởng đoạn diệt.
8. Tưởng nhàm chán đối với tất cả thế giới.
9. Tưởng vô thường trong tất cả hành.
10. Tưởng niệm hơi thở vô hơi thở ra.

Và này Ànanda, thế nào là tưởng vô thường?

4. Ở đây, này Ànanda, Tỷ-kheo đi đến ngôi rừng, hay
đến gốc cây, hay đi đến ngôi nhà trống, quán sát như
sau: "Sắc là vô thường, thọ là vô thường, tưởng là
vô thường, hành là vô thường, thức là vô thường."
Như vậy vị ấy trú, tùy quán vô thường, trong năm
thủ uẩn này. Này Ànanda, đây gọi là tưởng vô
thường.

Và này Ànanda, thế nào là tưởng vô ngã?

5. Ở đây, này Ànanda, Tỷ-kheo đi đến khu rừng hay đi đến gốc cây, hay đi đến ngôi nhà trống, quán sát như sau: "Mắt là vô ngã, các sắc là vô ngã; tai là vô ngã, các tiếng là vô ngã; mũi là vô ngã, các hương là vô ngã; lưỡi là vô ngã, các vị là vô ngã; thân là vô ngã, xúc là vô ngã; ý là vô ngã, các pháp là vô ngã." Này Ànanda, đây gọi là tưởng vô ngã.

CHÁNH TƯ DUY                                       624

Và này Ananda, thế nào là tưởng bất tịnh?

6. Ở đây, này Ànanda, Tỷ-kheo quán sát thân này từ bàn chân trở lên, từ đỉnh tóc trở xuống, được da bao bọc, đầy những vật bất tịnh sai biệt như: "Trong thân này có tóc, lông, móng, răng, da, thịt, dây gân, xương, tủy, thận, quả tim, gan, hoành cách mô, lá lách, phổi, ruột, màng ruột, bụng, phân, mật, đàm (niêm dịch), mủ, máu, mồ hôi, mỡ, nước mắt, mở da, nước miếng, nước mũi, nước ở khớp xương, nước tiểu". Như vậy, vị ấy trú quán bất tịnh trong thân này. Này Ànanda, đây gọi là tưởng bất tịnh.

Và này Ànanda, thế nào là tưởng nguy hại?

7. Ở đây, này Ànanda, Tỷ-kheo đi đến khu rừng, đi đến gốc cây, hay đi đến ngôi nhà trống, quán sát như sau: "Nhiều khổ là thân này, nhiều sự nguy hại. Như vậy trong thân này, nhiều loại bệnh khởi lên. Ví như bệnh đau mắt, bệnh đau về tai, bệnh đau mũi, bệnh đau lưỡi, bệnh đau thân, bệnh đau đầu, bệnh đau vành tai, bệnh đau miệng, bệnh đau răng, bệnh ho, bệnh suyễn, bệnh sổ mũi, bệnh sốt, bệnh già yếu, bệnh đau yếu, bệnh đau bụng, bất tỉnh, kiết lỵ, bệnh đau bụng quặn, bệnh thổ tả, bệnh hủi, bệnh ung nhọt, bệnh ghẻ lở, bệnh ho lao, bệnh trúng gió, bệnh da, bệnh ngứa, bệnh da đóng vảy, bệnh hắc lào lang ben, bệnh ghẻ, bệnh huyết đảm (mật trong máu), bệnh đái

CHÁNH TƯ DUY                                         625

đường, bệnh trĩ, bệnh mụt nhọt, bệnh ung thư ung
loét, các bệnh khởi lên từ gió; bệnh do hòa hợp các
thể dịch sinh ra; các bệnh do thời tiết sanh; các bệnh
do làm việc quá độ sanh; các bệnh do sự trùng hợp
các sự kiện; các bệnh do nghiệp thuần thục, lạnh,
nóng, đói khát, đại tiện, tiểu tiện". Như vậy, vị ấy
sống, quán sự nguy hại trong thân này. Này Ananda,
đây gọi là các tưởng nguy hại.

Và này Ànanda, thế nào là tưởng đoạn tận?

8. Ở đây, này Ànanda, Tỷ-kheo, không có chấp nhận
dục tầm đã sanh, từ bỏ, tẩy sạch, chấm dứt, đi đến
không sanh trưởng; không có chấp nhận sân tầm đã
sanh, từ bỏ, tẩy sạch, chấm dứt, đi đến không sanh
trưởng; không có chấp nhận hại tầm... đã sanh...;
không có chấp nhận các ác bất thiện pháp tiếp tục
khởi lên, từ bỏ, tẩy sạch, chấm dứt, đi đến không
sanh trưởng. Này Ànanda, đây được gọi tưởng đoạn
tận.

Và này Ànanda, thế nào là tưởng từ bỏ?

9. Ở đây, này Ànanda, Tỷ-kheo đi đến khu rừng, hay
đi đến gốc cây, hay đi đến ngôi nhà trống, duy xét
như sau: "Đây là an tịnh, đây là thù thắng, tức là sự
an chỉ tất cả hành, sự từ bỏ tất cả sanh y, ái diệt, ly
tham, Niết bàn.

CHÁNH TƯ DUY                                         626

Và này Ànanda, thế nào là tưởng đoạn diệt?

10. Ở đây, này Ànanda, Tỷ-kheo đi đến khu rừng,
hay đi đến gốc cây, hay đi đến ngôi nhà trống, suy
xét như sau: "Đây là an tịnh, đây là thù thắng, tức là
sự an chỉ tất cả hành, sự từ bỏ tất cả sanh y, ái diệt,
ly tham, Niết bàn".

Và này Ànanda, thế nào là tưởng không ưa thích trong tất cả thế giới?

11. Ở đây, này Ànanda, phàm ở đời có những chấp
thủ phương tiện, tâm quyết định, thiên kiến, tùy miên
nào, Tỷ-kheo từ bỏ chúng, không ưa thích, không
chấp thủ. Này Ànanda, đây gọi là tưởng không hoan
hỷ đối với tất cả thế gian.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là tưởng vô thường trong tất cả hành?

12. Ở đây, này Ànanda, Tỷ-kheo bực phiền, xấu hổ, nhàm chán đối với tất cả hành. Này Ànanda, đây gọi là vô thường trong tất cả hành.

Và này Ananda, thế nào là tưởng niệm hơi thở vào, hơi thở ra?

13. Ở đây, này Ànanda, Tỷ-kheo đi đến khu rừng hay đi đến gốc cây, hay đi đến ngôi nhà trống, ngồi kiết-

CHÁNH TƯ DUY                                         627

già, lưng thẳng, để niệm trước mặt. Chánh niệm, vị ấy thở vô; chánh niệm, vị ấy thở ra.

1. Thở vô dài, vị ấy rõ biết: "Tôi thở vô dài". Thở
ra dài, vị ấy rõ biết: "Tôi thở ra dài";
2. Thở vô ngắn, vị ấy rõ biết: "Tôi thở vô ngắn".
Thở ra ngắn, vị ấy rõ biết: "Tôi thở ra ngắn".
3. "Cảm giác toàn thân, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Cảm giác toàn thân, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
4. "An tịnh thân hành, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
"An tịnh thân hành, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
5. "Cảm giác hỷ thọ, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Cảm giác hỷ thọ, tôi sẽ thở ra », vị ấy tập.
6. "Cảm giác lạc thọ, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Cảm giác lạc thọ, tôi sẽ thở ra », vị ấy tập.
7. "Cảm giác tâm hành, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Cảm giác tâm hành, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
8. "An tịnh tâm hành, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"An tịnh tâm hành, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
9. "Cảm giác về tâm, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Cảm giác về tâm, Tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
10. "Với tâm hân hoan, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Với tâm hân hoan, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
11. "Với tâm định tĩnh, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Với tâm định tĩnh, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
12. "Với tâm giải thoát, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Với tâm giải thoát, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.

CHÁNH TƯ DUY                                       628

13. "Quán vô thường, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Quán vô thường, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
14. "Quán ly tham, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Quán ly tham, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
15. "Quán đoạn diệt, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập.
"Quán đoạn tiệt, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.
16. "Quán từ bỏ, tôi sẽ thở vô", vị ấy tập. "Quán
từ bỏ, tôi sẽ thở ra", vị ấy tập.

Này Ànanda, đó là niệm hơi thở vô, hơi thở ra.

14. Này Ànanda, nếu Thầy đi đến Tỷ-kheo
Girimànanda và đọc lên mười tưởng này, sự kiện này
có xảy ra: Tỷ-kheo Girimànanda, sau khi nghe mười
tưởng này, bệnh của vị ấy được thuyên giảm ngay
lập tức".

15. Rồi Tôn giả Ànanda, sau khi học thuộc từ Thế
Tôn mười tưởng này, đi đến Tôn giả Girimànanda,
sau khi đến, nói lên với Tôn giả Girimànanda mười
tưởng này. Và Tôn giả Girimànanda, sau khi nghe
mười tưởng này, bệnh của vị ấy được thuyên giảm
ngay lập tức. Tôn giả Girimànanda, được thoát khỏi
bệnh ấy. Được đoạn tận như vậy là chứng bệnh ấy
của Tôn giả Girimànanda.

CHÁNH TƯ DUY                                     629

CHÁNH TƯ DUY   630

90    Tu tập - Vô sân tư duy - Kinh TRỪ KHỬ HIỀM HẬN 1 – Tăng II, 613

TRỪ KHỬ HIỀM HẬN 1 – Tăng II, 613

1. - Có năm trừ khử hiềm hận này, này các Tỷ-kheo, ở đây, vị Tỷ-kheo có hiềm hận khởi lên cần phải được trừ khử một cách hoàn toàn. Thế nào là năm?

2. Trong người nào, này các Tỷ-kheo, hiềm hận được sanh, trong người ấy, từ cần phải tu tập. Như vậy trong người ấy, hiềm hận cần phải trừ khử.

3. Trong người nào, hiềm hận được sanh, trong người ấy, bi cần phải tu tập. Như vậy trong người ấy, hiềm hận cần phải trừ khử.

4. Trong người nào, hiềm hận được sanh, trong người ấy xả cần phải tu tập. Như vậy trong người ấy hiềm hận cần phải trừ khử.

5. Trong người nào, này các Tỷ-kheo, hiềm hận được
sanh, trong người ấy, vô niệm, vô tác ý cần được
thực hiện. Như vậy trong người ấy hiềm hận cần phải
trừ khử.

6. Trong người nào, này các Tỷ-kheo, hiềm hận được sanh, trong người ấy, sự kiện nghiệp do mình tạo cần

CHÁNH TƯ DUY                                       631

phải an lập là: "Tôn giả là chủ của nghiệp, là thừa tự
của nghiệp, là khởi nguyên của nghiệp, là bà con của
nghiệp, là chỗ nương tựa của nghiệp. Phàm nghiệp
thiện hay ác được làm Tôn giả sẽ là người thừa tự
nghiệp ấy". Như vậy, trong người ấy, hiềm hận cần
phải được trừ khử.

Này các Tỷ-kheo, có năm trừ khử hiềm hận này, ở đây, hiềm hận khởi lên cho Tỷ-kheo cần phải trừ khử một cách hoàn toàn.

TRỪ KHỬ HIỀM HẬN 2 – Tăng II, 614

1. Ở đây, Tôn giả Sàriputta gọi các Tỷ-kheo:

- Này các Hiền giả Tỷ-kheo.

- Thưa Hiền giả.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả Sàriputta. Tôn giả Sàriputta nói như sau:

2. - Này các Hiền giả, có năm trừ khử hiềm hận
này, ở đây, hiềm hận khởi lên cho Tỷ-kheo cần
phải được trừ khử một cách hoàn toàn. Thế nào là
năm?

CHÁNH TƯ DUY                                        632

3. Ở đây, này các Hiền giả, có người thân hành không thanh tịnh, khẩu hành thanh tịnh, trong người như vậy, này các Hiền giả, hiềm hận cần phải trừ khử.

4. Ở đây, này các Hiền giả, có người khẩu hành
không thanh tịnh, thân hành thanh tịnh, trong người
như vậy, này các Hiền giả, hiềm hận cần phải trừ
khử.

5. Ở đây, này các Hiền giả, có người thân hành không
thanh tịnh, khẩu hành không thanh tịnh, nhưng thỉnh
thoảng tâm được mở rộng, tâm được tịnh tín, trong
người như vậy, này các Hiền giả, hiềm hận cần phải
trừ khử.

6. Ở đây, này các Hiền giả, có người thân hành không
thanh tịnh, khẩu hành không thanh tịnh, và thỉnh
thoảng không được tâm rộng mở, không được tâm
tịnh tín, trong người như vậy, này các Hiền giả, hiềm
hận cần phải trừ khử.

7. Ở đây, này các Hiền giả, có người thân hành thanh tịnh, khẩu hành thanh tịnh, và thỉnh thoảng tâm được rộng mở, tâm được tịnh tín, trong người như vậy, này các Hiền giả, hiềm hận cần phải trừ khử.

CHÁNH TƯ DUY                                       633

8. Ở đây, này các Hiền giả, người này thân hành không thanh tịnh, khẩu hành thanh tịnh. Như thế nào, trong người ấy hiềm hận cần được trừ khử?

9. Ví như, này các Hiền giả, Tỷ-kheo mặc áo lượm từ đống rác, thấy một tấm vải (liệng ở đống rác) trên con đường xe đi, liền lấy chân trái chận lại, lấy chăn mặt kéo tấm vải cho rộng ra, đoạn nào là đoạn chánh, làm cho nó có thể sử dụng được rồi cầm lấy mang đi.

Cũng vậy, này các Hiền giả, người này, với thân hành không thanh tịnh, với khẩu hành thanh tịnh; những cái gì thuộc về thân hành không thanh tịnh; lúc bấy giờ vị ấy không nên tác ý; còn những gì thuộc khẩu hành thanh tịnh, lúc bấy giờ vị ấy nên tác ý. Như vậy, trong người ấy hiềm hận cần phải trừ khử.

10. Ở đây, này các Hiền giả, người này với khẩu
hành không thanh tịnh, với thân hành thanh tịnh.
Như thế nào, trong người ấy hiềm hận cần phải trừ
khử?

11. Ví như, này các Hiền giả, một hồ nước đầy bùn
và cây lau. Rồi một người đi đến bị nóng nhiệt não,
bị nóng bức bách, mệt mỏi, thèm uống nước, khát
nước. Người ấy ngụp lặn trong hồ nước ấy, lấy hai
tay gạt ra ngoài bùn và lá cây, lấy bàn tay bụm nước
lại, uống rồi ra đi.

CHÁNH TƯ DUY                                        634

Cũng vậy, này các Hiền giả, người này, với khẩu hành không thanh tịnh, với thân hành thanh tịnh; những cái gì thuộc về khẩu hành không thanh tịnh; lúc bấy giờ vị ấy không nên tác ý; còn những gì thuộc thân hành thanh tịnh, lúc bấy giờ vị ấy nên tác ý. Như vậy, trong người ấy hiềm hận cần phải trừ khử.

12. Ở đây, này các Hiền giả, người này với thân hành
không thanh tịnh, với khẩu hành không thanh tịnh,
thỉnh thoảng tâm được rộng mở, tâm được tịnh tín.
Như thế nào, trong người ấy hiềm hận cần phải trừ
khử?

13. - Ví như, này các Hiền giả, ít nước trong dấu chân
của con bò. Rồi một người đi đến bị nóng nhiệt não,
bị nóng bức bách, mệt mỏi, thèm uống nước, khát
nước. Người ấy suy nghĩ như sau: "Một ít nước này
trong dấu chân con bò, nếu ta uống với núm tay hay
với cái chén, ta sẽ làm nước ấy dao động và di động,
khiến nước không thể uống được. Vậy ta hãy gieo
mình xuống với cả bốn thân phần uống nước rồi ra
đi". Rồi người ấy gieo mình xuống với cả bốn thân
phần, uống nước rồi ra đi.

Cũng vậy, này các Hiền giả, người này với thân hành không thanh tịnh, với khẩu hành không thanh tịnh, với tâm thỉnh thoảng được mở rộng và tịnh tín; những cái gì thuộc thân hành không thanh tịnh, lúc

CHÁNH TƯ DUY                                        635

bấy giờ vị ấy không nên tác ý; những cái gì thuộc khẩu hành không thanh tịnh, lúc bấy giờ vị ấy không nên tác ý; những cái gì thuộc tâm thỉnh thoảng được rộng mở và sáng suốt, lúc bấy giờ vị ấy nên tác ý. Như vậy trong người ấy hiền hận cần phải trừ khử.

14. Ở đây, này các Hiền giả, người này với thân hành
không thanh tịnh, với khẩu hành không thanh tịnh và
thỉnh thoảng tâm không được rộng mở và tịnh tín.
Như thế nào, trong người ấy hiềm hận cần phải trừ
khử?

15. - Ví như, này các Hiền giả, có người đau bệnh,
khổ đau, bị trọng bệnh, đang đi giữa đường, có làng
xa trước mặt, có làng xa sau lưng, nó không có được
các đồ ăn thích đáng, nó không có được các dược
phẩm trị bệnh thích đáng, không có được sự giúp đỡ
thích đáng, không có người hướng dẫn đưa đến tận
cuối làng.

Một người khác cũng đang đi trên đường thấy người
ấy. Người này đối với người ấy khởi lên lòng từ, khởi
lên lòng thương tưởng, khởi lên lòng từ mẫn: "Ôi,
mong rằng người này được các đồ ăn thích đáng,
được các dược phẩm trị bị thích đáng, được các sự
giúp đỡ thích đáng, được người hướng dẫn đi đến
cuối làng". Vì sao? Vì mong rằng người này ở đây
không bị suy tổn, tử vong.

CHÁNH TƯ DUY                                       636

Cũng vậy, này các hiền giả, người này với thân hành
không thanh tịnh, với khẩu hành không thanh tịnh,
lại thỉnh thoảng tâm không được mở rộng và tịnh tín,
người như vậy cần phải khởi lên lòng từ, cần phải
khởi lên lòng thương tưởng, cần phải khởi lên lòng
từ mẫn: "Ôi, mong rằng Tôn Giả này, sau khi đoạn
tận thân ác hành cần phải tu tập thân thiện hành, sau
khi đoạn tận khẩu ác hành cần phải tu tập khẩu thiện
hành, sau khi đoạn tận ý ác hành cần phải tu tập ý
thiện hành". Vì sao? Vì mong rằng Tôn giả ấy sau
thân hoại mạng chung, không sanh vào cõi dữ, ác
thú, đọa xứ, địa ngục. Như vậy trong người ấy hiềm
hận cần phải trừ khử.

16. Ở đây, này các Hiền giả, người này với thân hành
thanh tịnh, khẩu hành thanh tịnh, lại thỉnh thoảng
tâm được rộng mở và tịnh tín. Như thế nào, trong
người ấy hiềm hận cần phải trừ khử?

17. Ví như, này các Hiền giả, một hồ sen có nước
trong, có nước ngọt, có nước mát, có nước trong
sáng, có bờ hồ khéo sắp đặt đẹp đẽ và được nhiều
loại cây che bóng. Rồi một người đi đến bị nóng
nhiệt não, bị nóng bức bách, mệt mỏi, thèm uống
nước, khát nước. Người ấy sau khi lặn xuống trong
hồ sen ấy, sau khi tắm rửa, uống nước, nó ra khỏi hồ,
liền qua ngồi hay nằm dưới bóng cây.

CHÁNH TƯ DUY                                       637

Cũng vậy, này các hiền giả, người này với thân hành thanh tịnh, với khẩu hành thanh tịnh, lại thỉnh thoảng tâm được cởi mở tịnh tín. Những gì thuộc thân hành thanh tịnh, lúc bấy giờ cần phải tác ý; những gì thuộc khẩu hành thanh tịnh, lúc bấy giờ cần phải tác ý và điều gì thỉnh thoảng tâm được rộng mở và tịnh tín, lúc bấy giờ cần phải được tác ý. Như vậy trong người ấy hiềm hận cần phải trừ khử.

Này các Hiền giả, có năm trừ khử hiềm hận này, ở đây Tỷ-kheo có hiềm hận khởi lên cần phải trừ khử một cách hoàn toàn.

CHÁNH TƯ DUY                                       638

91    Tu tập - Đi, đứng, ngồi, nằm tẩy sạch tà tư duy - Kinh HÀNH – Tăng I, 572

HÀNH – Tăng I, 572

1.- Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi đang đi khởi lên
dục tầm, hay sân tầm, hay hại tầm mà nếu Tỷ-kheo
chấp nhận, không có từ bỏ, không có tẩy sạch, không
có chấm dứt, không có đi đến không hiện hữu; này
các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo đang đi có sở hành như
vậy, vị ấy được gọi là người không có nhiệt tình,
không có xấu hổ, liên tục thường hằng biếng nhác,
tinh tấn hạ liệt.

Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo khi đang đứng …

…khi đang ngồi …

…khi đang nằm, thức khởi lên dục tầm, hay sân tầm, hai hại tầm mà nếu Tỷ-kheo chấp nhận, không có từ bỏ, không có tẩy sạch, không có chấm dứt, không có đi đến không hiện hữu; này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ- kheo đang nằm, thức có sở hành như vậy, vị ấy được gọi là người không có nhiệt tình, không có xấu hổ, liên tục thường hằng biếng nhác, tinh tấn hạ liệt.

CHÁNH TƯ DUY                                     639

2. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi đang đi khởi lên
dục tầm, hay sân tầm, hai hại tầm mà nếu Tỷ-kheo
không chấp nhận, từ bỏ, tẩy sạch, chấm dứt, đi đến
không hiện hữu; này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo đang
đi có sở hành như vậy, vị ấy được gọi là người có
nhiệt tình, có xấu hổ, liên tục thường hằng, tinh cần
tinh tấn, siêng năng.

Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo khi đang đứng … khi
đang ngồi … khi đang nằm, thức khởi lên dục tầm,
hay sân tầm, hai hại tầm mà nếu Tỷ-kheo không chấp
nhận, từ bỏ, tẩy sạch, chấm dứt, đi đến không hiện
hữu; này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo đang nằm, thức
có sở hành như vậy, vị ấy được gọi là người có nhiệt
tình, có xấu hổ, liên tục thường hằng, tinh cần tinh
tấn, siêng năng.

- Nếu khi đi khi đứng
Khi ngồi hay khi nằm
Khởi lên các ác tầm
Liên hệ đến gia đình
Thực hành theo ác đạo
Mờ ám bởi si mê
Vị Tỷ-kheo như vậy
Không chứng Vô thượng giác
- Ai khi đi khi đứng
Khi ngồi hay khi nằm

CHÁNH TƯ DUY                                       640

Điều phục được tâm tư
Ưa thích tầm chỉ tịnh
Vị Tỷ-kheo như vậy
Chứng được Vô thượng giác

CHÁNH TƯ DUY                   641

92    Tu tập - Đoạ tầm pháp môn - KINH AN TRÚ TẦM – 20 Trung I, 269

KINH AN TRÚ TẦM (Vitakkasanthanasuttam) – Bài kinh số 20 – Trung I, 269

Như vầy tôi nghe.

Một thời, Thế Tôn trú ở Savatthi (Xá-vệ), tại Jetavana (Kỳ-đà Lâm), vườn ông Anathapindika (Cấp Cô Độc). Tại đây, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

- "Chư Tỷ-kheo".

- "Thưa vâng, bạch Thế Tôn", các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn thuyết giảng như sau:

– Chư Tỷ-kheo, Tỷ-kheo muốn thực tu tăng thượng tâm cần phải thường thường tác ý năm tướng. Thế nào là năm?

Ở đây, Tỷ-kheo y cứ tướng nào, tác ý tướng nào, các ác bất thiện tầm liên hệ đến dục, liên hệ đến sân, liên hệ đến si sanh khởi, thời này các Tỷ-kheo, Tỷ-

CHÁNH TƯ DUY                                        642

kheo ấy cần phải tác ý một tướng khác liên hệ đến thiện không phải tướng kia. Nhờ tác ý một tướng khác liên hệ đến thiện, không phải tướng kia, các ác bất thiện tầm liên hệ đến dục, liên hệ đến sân, liên hệ đến si được trừ diệt, đi đến diệt vong. Chính nhờ diệt trừ chúng, nội tâm được an trú, an tịnh, nhất tâm, định tĩnh. Chư Tỷ-kheo, ví như một người thợ mộc thiện xảo hay đệ tử một người thợ mộc, dùng một cái nêm nhỏ đánh bật ra, đánh tung ra, đánh văng ra một cái nêm khác. Chư Tỷ-kheo, cũng vậy, khi một Tỷ-kheo y cứ một tướng nào, tác ý một tướng nào, các ác bất thiện tầm liên hệ đến dục, liên hệ đến sân, liên hệ đến si sanh khởi, thời này chư Tỷ-kheo, Tỷ- kheo ấy cần phải tác ý một tướng khác liên hệ đến thiện, không phải tướng kia. Nhờ tác ý một tướng khác liên hệ đến thiện, khác với tướng kia, các ác bất thiện tầm liên hệ đến dục, liên hệ đến sân, liên hệ đến si được trừ diệt, đi đến diệt vong. Chính nhờ diệt trừ chúng, nội tâm được an trú, an tịnh, nhất tâm, định tĩnh.

Chư Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo ấy khi tác ý một tướng khác với tướng kia, liên hệ đến thiện, các ác bất thiện tầm liên hệ đến dục, liên hệ đến sân, liên hệ đến si vẫn khởi lên, thời này chư Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy cần phải quán sát các nguy hiểm của những tầm ấy: "Đây là những tầm bất thiện, đây là những tầm

CHÁNH TƯ DUY                                         643

có tội, đây là những tầm có khổ báo". Nhờ quán sát các nguy hiểm của những tầm ấy, các bất thiện tầm liên hệ đến dục, liên hệ đến sân, liên hệ đến si được trừ diệt, đi đến diệt vong. Chính nhờ diệt trừ chúng, nội tâm được an trú, an tịnh, nhất tâm, định tĩnh. Chư Tỷ-kheo, ví như một người đàn bà hay người đàn ông trẻ tuổi, trong tuổi thanh xuân, tánh ưa trang sức nếu một xác rắn, hay xác chó, hay xác người được quàng vào cổ, người ấy phải lo âu, xấu hổ, ghê tởm. Chư Tỷ-kheo, cũng vậy, nếu Tỷ-kheo ấy nhờ quán sát... nội tâm được an trú, an tịnh, nhất tâm, định tĩnh.

Chư Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo ấy trong khi quán
sát các nguy hiểm của những tầm ấy, các ác bất thiện
tầm liên hệ đến dục, liên hệ đến sân, liên hệ đến si
vẫn khởi lên, thời này chư Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy cần
phải không ức niệm, không tác ý những tầm ấy. Nhờ
không ức niệm, không tác ý các tầm ấy, các ác bất
thiện tầm liên hệ đến dục, liên hệ đến sân, liên hệ đến
si được trừ diệt, đi đến diệt vong. Chính nhờ diệt trừ
chúng, nội tâm được an trú, an tịnh, nhất tâm, định
tĩnh. Chư Tỷ-kheo, ví như một người có mắt, không
muốn thấy các sắc pháp nằm trong tầm mắt của
mình, người ấy nhắm mắt lại hay ngó qua một bên.
Chư Tỷ-kheo, cũng vậy, nếu Tỷ-kheo ấy, trong khi
không ức niệm, không tác ý... được an trú, an tịnh,
nhất tâm, định tĩnh.

CHÁNH TƯ DUY                                         644

Chư Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo ấy trong khi không ức niệm, không tác ý các tầm ấy, các ác, bất thiện tầm liên hệ đến dục, liên hệ đến sân, liên hệ đến si vẫn khởi lên. Chư Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo ấy cần phải tác ý đến hành tướng các tầm và sự an trú các tầm ấy. Nhờ tác ý đến hành tướng các tầm và sự an trú các tầm ấy, các ác, bất thiện tầm liên hệ đến dục... được an trú, an tịnh, nhất tâm, định tĩnh. Ví như một người đang đi mau, suy nghĩ: "Tại sao ta lại đi mau? Ta hãy đi chậm lại". Trong khi đi chậm, người ấy suy nghĩ: "Tại sao ta lại đi chậm? Ta hãy dừng lại". Trong khi dừng lại, người ấy suy nghĩ: "Tại sao Ta lại dừng lại? Ta hãy ngồi xuống". Trong khi ngồi, người ấy suy nghĩ: "Tại sao ta-lại ngồi? Ta hãy nằm xuống". Chư Tỷ-kheo, như vậy người ấy bỏ dần các cử chỉ thô cứng nhất và làm theo các cử chỉ tế nhị nhất. Chư Tỷ-kheo, cũng vậy, nếu Tỷ-kheo ấy tác ý đến... (như trên)... được an tịnh, nhất tâm, định tĩnh.

Chư Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo ấy trong khi tác ý đến hành tướng các tầm và sự an trú các tầm, các ác, bất thiện tầm liên hệ... đến si vẫn khởi lên, thời chư Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy phải nghiến răng, dán chặt lưỡi lên nóc họng, lấy tâm chế ngự tâm, nhiếp phục tâm, đánh bại tâm. Nhờ nghiến răng, dán chặt lưỡi lên nóc họng, lấy tâm chế ngự tâm, nhiếp phục tâm, đánh bại tâm, các ác bất thiện tầm liên hệ đến dục...

CHÁNH TƯ DUY                                         645

liên hệ đến si được trừ diệt, đi đến diệt vong... được an trú, an tịnh nhất tâm, định tĩnh. Ví như một người lực sĩ nắm lấy đầu một người ốm yếu, hay nắm lấy vai, có thể chế ngự, nhiếp phục, và đánh bại. Chư Tỷ-kheo, cũng vậy, nếu Tỷ-kheo ấy trong khi tác ý hành tướng các tầm và sự an trú các tầm ấy, các ác bất thiện tầm liên hệ đến dục, liên hệ đến sân, liên hệ đến si vẫn khởi lên, thời chư Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy phải nghiến răng, dán chặt lưỡi lên nóc họng, lấy tâm chế ngự tâm, nhiếp phục tâm, đánh bại tâm. Nhờ nghiến răng, dán chặt lưỡi lên nóc họng, lấy tâm chế ngự tâm, nhiếp phục tâm, đánh bại tâm, các ác bất thiện tầm liên hệ đến dục, liên hệ đến sân, liên hệ đến si được trừ diệt, đi đến diệt vong. Chính nhờ trừ diệt chúng, nội tâm được an trú, an tịnh, nhất tâm, định tĩnh.

Chư Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo, trong khi y cứ tướng nào, tác ý tướng nào, các ác bất thiện tầm liên hệ đến dục, liên hệ đến sân, liên hệ đến si sanh khởi:

 Tỷ-kheo ấy tác ý một tướng khác, liên hệ đến
thiện, khác với tướng kia, các ác, bất thiện tầm
liên hệ đến dục, liên hệ đến sân, liên hệ đến si
được diệt trừ, đi đến diệt vong. Chính nhờ diệt
trừ chúng, nội tâm được an trú, an tịnh, nhất tâm,
định tĩnh.

CHÁNH TƯ DUY                                         646

 Tỷ-kheo ấy, nhờ quán sát sự nguy hiểm các tầm
ấy, các ác, bất thiện tầm liên hệ đến dục, liên hệ
đến sân, liên hệ đến si được trừ diệt, đi đến diệt
vong. Chính nhờ diệt trừ chúng, nội tâm được an
trú, an tịnh, nhất tâm, định tĩnh.

 Tỷ-kheo ấy, nhờ không ức niệm, không tác ý các
tầm ấy, các ác, bất thiện tầm liên hệ đến dục, liên
hệ đến sân, liên hệ đến si được trừ diệt, đi đến
diệt vong. Chính nhờ diệt trừ chúng, nội tâm
được an trú, an tịnh, nhất tâm, định tĩnh.

 Tỷ-kheo ấy tác ý hành tướng các tầm và an trú
các tầm, các ác, bất thiện tầm liên hệ đến dục,
liên hệ đến sân, liên hệ đến si được trừ diệt, đi
đến diệt vong. Chính nhờ diệt trừ chúng, nội tâm
được an trú, an tịnh, nhất tâm, định tĩnh.

 Tỷ-kheo ấy nghiến răng, dán chặt lưỡi lên nóc
họng, lấy tâm chế ngự tâm, nhiếp phục tâm, đánh
bại tâm, các ác, bất thiện tầm liên hệ đến dục,
liên hệ đến sân, liên hệ đến si được trừ diệt, đi
đến diệt vong. Chính nhờ diệt trừ chúng, nội tâm
được an trú, an tịnh, nhất tâm, định tĩnh.

Chư Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy được gọi là đã an trú trong đọa tầm pháp môn. Vị ấy có thể tác ý đến tầm

CHÁNH TƯ DUY                                        647

nào vị ấy muốn, có thể không tác ý đến tầm nào vị ấy
không muốn. Vị ấy đã đoạn trừ khát ái, đã giải thoát
các kiết sử, khéo chinh phục kiêu mạn, đã chấm dứt
khổ đau.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.

CHÁNH TƯ DUY                                      648

93    Tư duy của bậc Chân nhân - KINH CHÂN NHÂN – 113 Trung III, 175

KINH CHÂN NHÂN (Sappurisa suttam) – Bài kinh số 113 – Trung III, 175

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Savatthi, Jetavana, tại tịnh xá ông Anathapindika (Cấp Cô Độc). Ở đây Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– "Này các Tỷ-kheo"

– "Thưa vâng, bạch Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– "Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các Ông về Chân nhân pháp và phi Chân nhân pháp. Các Ông hãy nghe và suy nghiệm kỹ Ta sẽ giảng"

– "Thưa vâng, bạch Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn giảng như sau:

– Này các Tỷ-kheo, thế nào là phi Chân nhân

CHÁNH TƯ DUY                                     649

pháp?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người phi Chân nhân
xuất gia từ một gia đình cao sang. Người ấy suy
nghĩ như sau: "Ta xuất gia từ một gia đình cao sang.
Còn các Tỷ-kheo, này không xuất gia từ một gia đình
cao sang". Vì người ấy thuộc gia đình cao sang nên
khen mình chê người. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là
phi Chân nhân pháp. Và này các Tỷ-kheo, người
Chân nhân suy nghĩ như sau: "Không phải vì thuộc
một gia đình cao sang mà các tham pháp đi đến đoạn
trừ, hay các sân pháp đi đến đoạn trừ, hay các si
pháp đi đến đoạn trừ. Nếu một người xuất gia, không
phải từ một gia đình cao sang, và người ấy hành trì
đúng pháp và thuận pháp, hành trì chơn chánh, hành
trì thuận pháp, thời ở đây, người ấy được kính trọng,
ở đây, người ấy được tán thán". Người ấy sau khi lấy
đạo lộ (patipadam) làm chánh yếu (antaram?)
không khen mình chê người vì tự mình thuộc vào gia
đình cao sang. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Chân
nhân pháp.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, một người phi Chân nhân xuất gia từ một gia đình.... (như trên).... xuất gia từ một gia đình đại phú.. (như trên)... xuất gia từ một gia đình quý phái. Người ấy suy nghĩ như sau: "Ta xuất gia từ một gia đình quý phái, còn các

CHÁNH TƯ DUY                                       650

Tỷ-kheo này không xuất gia từ một gia đình quý phái". Vì người ấy thuộc gia đình quý phái, nên khen mình chê người. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là phi Chân nhân pháp. Và này các Tỷ-kheo, người Chân nhân suy nghĩ như sau: "Không phải vì thuộc về một gia đình quý phái mà các tham pháp đi đến đoạn trừ, hay các sân pháp đi đến đoạn trừ, hay các si pháp đi đến đoạn trừ. Nếu một người xuất gia không phải từ một gia đình quý phái và người ấy hành trì đúng pháp và thuận pháp, hành trì chơn chánh, hành trì thuận pháp, thời ở đây, người ấy được kính trọng, ở đây, người ấy được tán thán". Người ấy được sau khi lấy đạo lộ làm chính yếu không khen mình chê người vì tự mình thuộc vào gia đình quý phái. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Chân nhân pháp.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có người phi Chân nhân được nhiều người biết, có danh xưng. Người ấy suy nghĩ như sau: "Ta được nhiều người biết, có danh xưng, còn các Tỷ-kheo này được ít người biết đến, không được trọng vọng". Vì người ấy tự mình được nhiều người biết đến nên khen mình chê người. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là phi Chân nhân pháp. Và này các Tỷ-kheo, người Chân Nhân suy nghĩ như sau: "Không phải vì mình được nhiều người biết đến mà các tham pháp đi đến đoạn trừ, hay sân pháp đi đến đoạn trừ, hay các si pháp đi đến đoạn trừ. Nếu

CHÁNH TƯ DUY                                      651

một người xuất gia không được nhiều người biết,
không có danh xưng, và người ấy hành trì đúng pháp
và thuận pháp, hành trì chơn chánh, hành trì thuận
pháp, thời ở đây, người ấy được kính trọng, ở đây,
người ấy được tán thán". Người ấy sau khi lấy đạo
lộ làm chính yếu, không khen mình chê người vì tự
mình được nhiều người biết và danh xưng. Như vậy,
này các Tỷ-kheo, là Chân nhân pháp.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có người phi Chân nhân được các vật (cúng dường) như y phục, đồ ăn khất thực, sàng tọa, y liệu trị bệnh. Người ấy suy nghĩ như sau: "Ta nhận được các vật (cúng dường) như y phục, các đồ ăn khất thực, sàng tọa, y liệu trị bệnh, còn các Tỷ-kheo này không nhận được y phục, các đồ ăn khất thực, sàng tọa, y liệu trị bệnh". Vì người ấy thâu nhận được như vậy nên khen mình chê người. Như vậy, này các Tỷ-kheo là phi Chân nhân pháp. Và này các Tỷ-kheo, người Chân nhân suy nghĩ như sau: "Không phải vì tự mình nhận được các vật (cúng dường như) y phục, các đồ ăn khất thực, sàng tọa, y liệu trị bịnh mà các tham pháp đi đến đoạn trừ, hay các sân pháp đi đến đoạn trừ, hay các si pháp đi đến đoạn trừ. Nếu một người xuất gia không nhận được các vật (cúng dường như) y phục, các đồ ăn khất thực, sàng tọa, y liệu trị bệnh và người ấy hành trì đúng pháp và thuận pháp hành, trì chơn

CHÁNH TƯ DUY                                         652

chánh, hành trì thuận pháp, thời ở đây, người ấy
được kính trọng, ở đây, người ấy được tán thán".
Người ấy sau khi lấy đạo lộ làm chánh yếu, không
khen mình chê người tự mình được thâu nhận như
vậy. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Chân nhân pháp.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo có người phi Chân
nhân là người nghe nhiều. Người ấy suy nghĩ như
sau: "Ta là người nghe nhiều, còn các Tỷ-kheo này
không nghe nhiều". Người ấy do được nghe nhiều
nên khen mình chê người. Như vậy này các Tỷ-kheo,
là phi Chân nhân pháp. Và này các Tỷ-kheo, Người
Chân nhân suy nghĩ như sau: "Không phải vì nghe
nhiều mà các tham pháp đi đến đoạn trừ, hay các sân
pháp đi đến đoạn trừ, hay các si pháp đi đến đoạn
trừ. Nếu có người không nghe nhiều và người ấy
hành trì đúng pháp và thuận pháp, hành trì chơn
chánh, hành trì thuận pháp, thời ở đây, người ấy
được kính trọng, ở đây, người ấy được tán thán".
Người ấy sau khi lấy đạo lộ làm chánh yếu, không
khen mình chê người, vì tự mình được nghe nhiều.
Như vậy này các Tỷ-kheo là Chân nhân pháp.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có người phi Chân nhân là bậc trì luật. Người ấy suy nghĩ như sau: "Ta là bậc trì luật, còn các Tỷ-kheo này không là bậc trì luật". Do tự mình trì luật, người ấy khen mình chê

CHÁNH TƯ DUY                                       653

người. Như vậy, này các Tỷ-kheo là phi Chân nhân pháp. Và này các Tỷ-kheo, người Chân nhân suy nghĩ như sau: "Không phải vì tự mình là bậc trì luật mà các tham pháp đi đến đoạn trừ hay các sân pháp đi đến đoạn trừ hay các si pháp đi đến đoạn trừ. Nếu có người không phải là bậc trì luật, những người này hành trì đúng pháp và thuận pháp, hành trì chơn chánh, hành trì thuận pháp, thời ở đây, người ấy được kính trọng, ở đây, người ấy được tán thán". Người ấy sau khi lấy đạo lộ làm chánh yếu, không khen mình chê người vì tự mình là bậc trì luật. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Chân nhân pháp.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có người phi Chân nhân là người thuyết pháp. Người ấy suy nghĩ như sau: "Ta là người thuyết pháp, còn các Tỷ-kheo này không phải là người thuyết pháp". Vì tự mình là người thuyết pháp, nên người ấy khen mình chê người. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là phi Chân nhân pháp. Và người Chân nhân, này các Tỷ-kheo suy nghĩ như sau: "Không phải do tự mình là bậc thuyết pháp mà các tham pháp đi đến đoạn trừ, hay các sân pháp đi đến đoạn trừ, hay các si pháp đi đến đoạn trừ. Nếu một người không phải là người thuyết pháp, nhưng hành trì đúng pháp, và thuận pháp, hành trì chơn chánh, hành trì thuận pháp, thời ở đây người ấy được kính trọng, ở đây, người ấy được tán thán". Người ấy

CHÁNH TƯ DUY                                       654

sau khi lấy đạo lộ làm chánh yếu, không khen mình chê người vì tự mình là bậc thuyết pháp. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Chân nhân pháp.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có người phi Chân
nhân là người theo hạnh sống ở núi rừng. Người
ấy suy nghĩ như sau: "Ta là người theo hạnh sống ở
rừng núi, còn các Tỷ-kheo này không theo hạnh sống
ở rừng núi". Người ấy vì tự mình theo hạnh sống ở
rừng núi nên khen mình chê người. Như vậy, này các
Tỷ-kheo, là phi Chân nhân pháp. Và người Chân
nhân, này các Tỷ-kheo, suy nghĩ như sau: "Không
phải vì tự mình theo hạnh sống ở rừng núi mà các
tham pháp đi đến đoạn trừ, hay các sân pháp đi đến
đoạn trừ, hay các si pháp đi đến đoạn trừ. Nếu một
người không theo hạnh sống ở rừng núi nhưng hành
trì đúng pháp và thuận pháp, hành trì chơn chánh,
hành trì thuận pháp, thời ở đây, người ấy được kính
trọng, ở đây, người ấy được tán thán". Người ấy sau
khi lấy đạo lộ làm chánh yếu không khen mình chê
người vì tự mình theo hạnh sống ở rừng núi. Như
vậy, này các Tỷ-kheo, là Chân nhân pháp.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có người phi Chân
nhân theo hạnh mặc phấn tảo y. Người ấy suy nghĩ
như sau: "Ta là người theo hạnh mặc phấn tảo y. Còn
các Tỷ-kheo này không là người theo hạnh mặc phấn

CHÁNH TƯ DUY                                     655

tảo y". Người này do tự mình theo hạnh mặc phấn
tảo y nên khen mình chê người. Như vậy, này các Tỷ-
kheo, là phi Chân nhân pháp. Và người Chân nhân,
này các Tỷ-kheo, suy nghĩ như sau: "Không phải vì
tự mình theo hạnh mặc phấn tảo y mà các tham pháp
đi đến đoạn trừ, hay các sân pháp đi đến đoạn trừ,
hay các si pháp đi đến đoạn trừ. Nếu một người
không theo hạnh mặc phấn tảo y nhưng người ấy
hành trì đúng pháp và thuận pháp, hành trì chơn
chánh, hành trì thuận pháp, thời ở đây, người ấy
được kính trọng, ở đây, người ấy tán thán". Người ấy
sau khi lấy đạo lộ làm chánh yếu, không khen mình
chê người vì tự mình mặc phấn tảo y. Như vậy, này
các Tỷ-kheo, là Chân nhân pháp.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có người phi Chân nhân là người theo hạnh khất thực. Người ấy suy nghĩ như sau: "Ta theo hạnh khất thực, còn các Tỷ- kheo này không theo hạnh khất thực". Người ấy, do tự mình theo hạnh khất thực nên khen mình chê người. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là phi Chân nhân pháp. Và người Chân nhân này các Tỷ-kheo suy nghĩ như sau: "Không phải vì tự mình theo hạnh khất thực mà các tham pháp đi đến đoạn trừ, hay các sân pháp đi đến đoạn trừ, hay các si pháp đi đến đoạn trừ. Nếu một người không theo hạnh khất thực nhưng người ấy hành trì đúng pháp và thuận pháp, hành trì chơn

CHÁNH TƯ DUY                                       656

chánh, hành trì thuận pháp, thời ở đây, người ấy được kính trọng, ở đây, người ấy được tán thán". Người ấy sau khi lấy đạo lộ làm chánh yếu, không khen mình chê người, vì tự mình theo hạnh khất thực. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Chân nhân pháp.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, một người phi Chân
nhân theo hạnh sống dưới gốc cây. Người ấy suy
nghĩ như sau: "Ta là người theo hạnh sống dưới gốc
cây, còn các Tỷ-kheo này không theo hạnh sống dưới
gốc cây". Người ấy do tự mình theo hạnh sống dưới
gốc cây nên khen mình chê người Như vậy, này các
Tỷ-kheo là phi Chân nhân pháp. Và người Chân
nhân, này các Tỷ-kheo, suy nghĩ như sau: "Không
phải vì tự mình theo hạnh sống dưới gốc cây mà các
tham pháp đi đến đoạn trừ, hay các sân pháp đi đến
đoạn trừ, hay các si pháp đi đến đoạn trừ. Nếu một
người không theo hạnh sống dưới gốc cây, nhưng
người ấy hành trì đúng pháp và thuận pháp, hành trì
chơn chánh và hành trì thuận pháp, thời ở đây, người
ấy được kính trọng, ở đây, người ấy được tán thán".
Người ấy sau khi lấy đạo lộ làm chánh yếu, không
khen minh chê người vì tự mình theo hạnh sống dưới
gốc cây. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Chân nhân
pháp.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có người phi Chân

CHÁNH TƯ DUY                                      657

nhân theo hạnh sống tại nghĩa địa.. (như trên)...
theo hạnh sống ngoài trời.. (như trên)... theo hạnh
thường ngồi (không nằm)... (như trên)... Theo
hạnh ngồi tại chỗ mời... (như trên)... theo hạnh
chỉ ăn một lần ngồi. Người ấy suy nghĩ như sau: "Ta
theo hạnh chỉ ăn một lần ngồi, còn các Tỷ-kheo này
không theo hạnh chỉ ăn một lần ngồi". Do tự mình
theo hạnh chỉ ăn một lần ngồi nên khen mình chê
người. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là phi Chân nhân
pháp. Và người Chân nhân, này các Tỷ-kheo, suy
nghĩ như sau: "Không phải vì mình theo hạnh chỉ ăn
một lần ngồi mà các tham pháp đi đến đoạn trừ, hay
các sân pháp đi đến đoạn trừ, hay các si pháp đi đến
đoạn trừ. Nếu một người không theo hạnh chỉ ăn một
lần nhưng hành trì đúng pháp và thuận pháp, hành
trì chơn chánh, hành trì thuận pháp, thời ở đây,
người ấy được kính trọng, ở đây, người ấy được tán
thán". Người ấy sau khi lấy đạo lộ làm chánh yếu,
không khen mình chê người vì tự mình sống chỉ ăn
một lần ngồi. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Chân
nhân pháp.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có người phi Chân
nhân ly dục, ly bất thiện pháp, chứng và trú sơ
Thiền, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm
có tứ. Người ấy suy nghĩ như sau: "Ta là người
chứng được sơ Thiền, các người Tỷ-kheo này không

CHÁNH TƯ DUY                                      658

chứng được sơ Thiền". Người ấy do tự mình chứng
được sơ Thiền nên khen mình chê người. Như vậy,
này các Tỷ-kheo, là phi Chân nhân pháp. Và người
Chân nhân, này các Tỷ-kheo, suy nghĩ như sau:
"Định sơ Thiền, tự tánh là vô tham ái, Thế Tôn đã nói
như vậy. Những ai nghĩ thế này, thế khác, thời tự tánh
liền đổi khác". Người ấy sau khi lấy vô tham ái làm
chánh yếu, không khen mình chê người vì chứng
được định sơ Thiền. Như vậy, này các Tỷ-kheo là
Chân nhân pháp.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có người phi Chân nhân pháp diệt tầm và tứ, chứng và trú Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm không tứ, nội tỉnh nhứt tâm.. Thiền thứ ba.. chứng và trú thiền thứ tư. Người ấy suy nghĩ như sau: "Ta chứng đắc định Thiền thứ tư. Còn các Tỷ-kheo này không chứng đắc định Thiền thứ tư". Người ấy vì chứng đắc định Thiền thứ tư ấy nên khen mình chê người. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là phi Chân nhân pháp. Và người Chân nhân, này các Tỷ-kheo, suy nghĩ như sau: "Định Thiền thứ tư, tự tánh là vô tham ái. Thế Tôn đã nói như vậy. Những ai nghĩ thế này, thế khác, thời tự tánh liền đổi khác". Người ấy sau khi lấy vô tham ái làm chánh yếu, không khen mình chê người vì chứng đắc định Thiền thứ tư. Như vậy, này các Tỷ- kheo, là Chân nhân pháp.

CHÁNH TƯ DUY                                        659

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có người phi Chân
nhân vượt lên mọi sắc tưởng, diệt trừ mọi chướng
ngại tưởng, không tác ý đối với dị tưởng, người ấy
nghĩ rằng: "Hư không là vô biên", chứng và trú
Không vô biên xứ. Người ấy suy nghĩ như sau: "Ta
chứng được định Không vô biên xứ, còn các Tỷ-kheo
này không chứng được định Không vô biên xứ".
Người ấy, vì chứng được định Không vô biên xứ ấy,
nên khen mình chê người. Như vậy, này các Tỷ-
kheo, là phi Chân nhân pháp. Và người Chân nhân,
này các Tỷ-kheo suy nghĩ như sau: "Định Không vô
biên xứ này, tự tánh là vô tham ái. Thế Tôn đã nói
như vậy. Những ai nghĩ như thế này, thế khác, thời tự
tánh liền đổi khác". Người ấy sau khi lấy vô tham ái
làm chính yếu, không khen mình chê người vì chứng
được định Không vô biên xứ. Như vậy, này các Tỷ-
kheo, là Chân nhân pháp.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có người phi Chân
nhân, vượt lên Không vô biên xứ, nghĩ rằng: "Thức
là vô biên" chứng và trú Thức vô biên xứ. Người ấy
suy nghĩ như sau: "Ta chứng được định Thức Vô
biên xứ, còn các Tỷ-kheo này không chứng được
định Thức vô biên xứ". Người ấy vì chứng được định
Thức vô biên xứ ấy nên khen mình chê người. Như
vậy, này các Tỷ-kheo, là phi Chân nhân pháp. Và
người Chân nhân, này các Tỷ-kheo, suy nghĩ như

CHÁNH TƯ DUY                                       660

sau: "Định Thức vô biên xứ tự tánh là vô tham ái. Thế
Tôn đã nói như vậy. Những ai nghĩ thế này, thế khác,
thời tự tánh liền đổi khác". Người ấy sau khi lấy vô
tham ái làm chính yếu, không khen mình chê người
vì chứng được định Thức vô biên xứ. Như vậy, này
các Tỷ-kheo, là Chân nhân pháp.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có người phi Chân
nhân vượt lên một cách hoàn toàn Thức vô biên xứ,
nghĩ rằng: "Không có sở hữu" chứng và trú Vô sở
hữu xứ. Người ấy suy nghĩ như sau: "Ta chứng được
định Vô sở hữu xứ còn, các Tỷ-kheo này không
chứng được định Vô sở hữu xứ". Người ấy, vì chứng
được định Vô sở hữu xứ ấy, nên khen mình chê
người. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là phi Chân nhân
pháp. Và người Chân nhân, này các Tỷ-kheo, suy
nghĩ như sau: "Định Vô sở hữu xứ tự tánh là vô tham
ái. Thế Tôn đã nói như vậy. Những ai nghĩ thế này,
thế khác, thời tự tánh liền đổi khác". Người ấy sau
khi lấy vô tham ái làm chánh yếu, không khen mình
chê người vì chứng được định Vô sở hữu xứ. Như
vậy, này các Tỷ-kheo, là Chân nhân pháp.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có người phi Chân nhân vượt lên Vô sở hữu xứ, chứng và trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Người ấy suy nghĩ như sau: "Ta chứng được định Phi tưởng phi phi tưởng xứ, còn các

CHÁNH TƯ DUY                                       661

Tỷ-kheo này không chứng được định Phi tưởng phi phi tưởng xứ". Người ấy vì chứng được định Phi tưởng phi phi tưởng xứ ấy nên khen mình chê người. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là phi Chân nhân pháp. Và người Chân nhân, này các Tỷ-kheo, suy nghĩ như sau: "Định Phi tưởng phi phi tưởng xứ tự tánh là vô tham ái. Thế Tôn đã nói như vậy. Những ai nghĩ thế này thế khác thời tự tánh liền đổi khác". Người ấy sau khi lấy vô tham ái làm chánh yếu, không khen mình chê người vì định Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Chân nhân pháp.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, người Chân nhân sau
khi vượt lên Phi tưởng phi phi tưởng xứ, chứng và
trú Diệt thọ tưởng định sau khi thấy với trí tuệ, các
lậu hoặc của vị này được đoạn trừ. Này các Tỷ-kheo,
Tỷ-kheo này không nghĩ mình là bất cứ vật gì,
không nghĩ đến bất cứ chỗ nào, không nghĩ đến
bất cứ vì sự việc gì.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

CHÁNH TƯ DUY                                       662

94    Tư duy là nghiệp đã hình thành - Kinh NGỌC MA NI – Tăng IV, 617

NGỌC MA NI – Tăng IV, 617

1. Này các Tỷ-kheo:

- Ta tuyên bố rằng các nghiệp đã tư niệm, đã
làm, đã tích tập, nếu không cảm thọ (kết
quả) thời không có chấm dứt, dầu kết quả
ấy sanh khởi ngay trong đời hiện tại hay
trong đời sau.
- Ta tuyên bố rằng, này các Tỷ-kheo, các
nghiệp đã tư niệm, đã làm, đã tích tập, nếu
không cảm thọ (kết quả), thời khổ không có
thể chấm dứt được.

Ở đây, này các Tỷ-kheo:

- Ba phần là lầm lỗi, phạm tội của thân nghiệp
đã bất thiện tư niệm, dẫn đến khổ đưa đến khổ
dị thục.
- Bốn phần là lầm lỗi, phạm tội của ngữ nghiệp,
đã bất thiện tư niệm, dẫn đến khổ, đưa đến khổ
dị thục.

CHÁNH TƯ DUY                                    663

- Ba phần là lầm lỗi, phạm tội của ý nghiệp, đã bất thiện tư niệm, dẫn đến khổ, đưa đến khổ dị thục.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là ba phần lầm lỗi, phạm tội của thân nghiệp đã bất thiện tư niệm, dẫn đến khổ, đưa đến khổ dị thục?

2. Ở đây, này các Tỷ-kheo,

- Có người sát sanh hung bạo, tay lấm máu, tâm
chuyên sát hại đả thương, tâm không từ bi đối
với tất cả các loài hữu tình, các sinh vật.
- Lấy của không cho, bất cứ tài vật gì của người
khác, hoặc tại thôn làng, hoặc tại rừng núi,
không cho người ấy, người ấy lấy trộm tài vật
ấy.
- Sống tà hạnh trong các dục vọng, tà hạnh với
hạng nữ nhân có mẹ che chở, có cha che chở,
có anh em che chở, có chị che chở, có bà con
che chở, có pháp che chở, đã có chồng, được
hình phạt gậy gộc bảo vệ, cho đến những nữ
nhân được trang sức bằng vòng hoa ( đám
cưới ).

 Như vậy, này các Tỷ-kheo, ba phần là lầm lỗi phạm tội của thân nghiệp, đã bất thiện tư niệm, dẫn đến khổ, đưa đến khổ dị thục.

CHÁNH TƯ DUY                                     664

3. Như thế nào, này các Tỷ-kheo, bốn phần là lầm lỗi, phạm tội của ngữ nghiệp, đã bất thiện tư niệm, dẫn đến khổ, đưa đến khổ dị thục?

- Người ấy nói láo, đến chỗ tập hội, hay đến chỗ
chúng hội, hay đến giữa các thân tộc, hay đến
giữa các tổ hợp, hay đến giữa các vương tộc,
khi bị dẫn xuất làm chứng và được hỏi: "Này
người kia, hãy nói những gì người biết"; dầu
cho vị ấy không biết, vị ấy nói: "Tôi biết"; dầu
cho vị ấy biết, vị ấy nói: "Tôi không biết". Hay
dầu cho vị ấy không thấy, vị ấy nói: "Tôi thấy";
hay dầu cho vị ấy thấy, vị ấy nói: "Tôi không
thấy". Như vậy lời nói của người ấy trở thành
cố ý nói láo, hoặc nguyên nhân vì mình, hoặc
nguyên nhân vì người, hoặc nguyên nhân vì
một vài quyền lợi gì.
- Người ấy là người nói hai lưỡi, nghe điều gì ở
chỗ này, đến chỗ kia nói, để sanh chia rẽ ở
những người này; nghe điều gì ở chỗ kia, đi nói
với những người này, để sanh chia rẽ ở những
người kia. Như vậy, vị ấy ly gián những kẻ hòa
hợp, hay xúi giục những kẻ ly gián, ưa thích
chia rẽ, vui thích chia rẽ, thích thú chia rẽ, nói
những lời đưa đến chia rẽ.
- Và người ấy nói lời thô ác, bất cứ lời gì thô bạo,
thô tục, khiến người đau khổ, khiến người tức

CHÁNH TƯ DUY                                        665

giận, liên hệ đến phẫn nộ, không đưa đến Thiền
định. Người ấy nói những lời như vậy.
- Và người ấy nói những lời phù phiếm, nói phi
thời, nói những lời phi chơn, nói những lời
không lợi ích, nói những lời phi pháp, nói
những lời phi Luật, nói những lời không đáng
gìn giữ. Vì nói phi thời, nên lời nói không có
thuận lý, không có mạch lạc, hệ thống, không
có lợi ích.

 Như vậy, này các Tỷ-kheo, bốn phần là lầm lỗi, phạm tội của ngữ nghiệp, đã bất thiện tư niệm, dẫn đến khổ, đưa đến khổ dị thục.

Như thế nào, này các Tỷ-kheo, ba phần là lầm lỗi, và phạm tội của ý nghiệp, đã bất thiện tư niệm, đã dẫn đến khổ, đưa đến khổ dị thục?

4. Ở đây, này các Tỷ-kheo,

- Có người có tham ái, tham lam tài vật kẻ khác,
nghĩ rằng: "Ôi, mong rằng mọi tài vật của
người khác trở thành của mình! ".
- Có sân tâm, khởi lên hại ý, hại niệm như sau:
"Mong rằng những loài hữu tình này bị giết,
hay bị tàn sát, hay bị tiêu diệt, hay bị tàn hại,
hay mong chúng không còn tồn tại! ".

CHÁNH TƯ DUY                                       666

- Người ấy có tà kiến, có tưởng điên đảo, như:
"Không có bố thí, không có cúng thí, không có
tế tự, các hành vi thiện ác không có kết quả dị
thục, không có đời này, không có đời sau,
không có mẹ, không có cha, không có các loại
hóa sanh, trong đời không có các Sa-môn, Bà-
la-môn chân chánh hành trì, chân chánh thành
tựu, sau khi tự mình với thắng trí, giác ngộ đời
này và đời sau, và tuyên bố".

 Như vậy, này các Tỷ-kheo, ba phần là lầm lỗi, phạm tội của ý nghiệp, đã bất thiện tư niệm, đã dẫn đến khổ, đưa đến khổ dị thục.

5. Này các này các Tỷ-kheo,

- Do nhân bất thiện tư niệm, sự lầm lỗi và phạm
tội của thân nghiệp có ba phần, các chúng
sanh, sau khi thân hoại mạng chung sanh vào
cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.
- Hay là này các Tỷ-kheo, do nhân bất thiện tư
niệm, lầm lỗi phạm tội của ngữ nghiệp có bốn
phần, các chúng sanh, sau khi thân hoại mạng
chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa
ngục.
- Hay là này các Tỷ-kheo, do nhân bất thiện tư
niệm, lầm lỗi phạm tội của ý nghiệp có ba phần,

CHÁNH TƯ DUY                                      667

các chúng sanh, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.

6. Ví như, này các Tỷ-kheo, một hòn ngọc ma ni viên
mãn, được quăng lên và rơi xuống chỗ nào, tại chỗ
ấy nó khéo an lập. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, do
nhân bất thiện tư niệm, lầm lỗi phạm tội của thân
nghiệp có ba phần, các chúng sanh, sau khi thân hoại
mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa
ngục. Hay là này các Tỷ-kheo, do nhân bất thiện tư
niệm, lầm lỗi phạm tội của ngữ nghiệp có bốn phần,
các chúng sanh, sau khi thân hoại mạng chung, sanh
vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Hay là này các
Tỷ-kheo, do nhân bất thiện tư niệm, lầm lỗi phạm tội
của ý nghiệp có ba phần, các chúng sanh, sau khi
thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa
xứ, địa ngục.

7. Ta tuyên bố rằng, này các Tỷ-kheo, các nghiệp được tư niệm, được làm, được tích tập, nếu không cảm thọ (kết quả) thời không có chấm dứt, dầu quả ấy thuộc trong đời hiện tại, hay trong đời sau.

Ta tuyên bố rằng, này các Tỷ-kheo, các nghiệp được tư niệm, được làm, được tích tập, nếu không cảm thọ (kết quả) thời khổ không có chấm dứt.

Ở đây, này các Tỷ-kheo,

CHÁNH TƯ DUY                                      668

- Ba phần là thành đạt của thân nghiệp đã thiện
tư niệm, dẫn đến lạc, đưa đến lạc dị thục,
- Bốn phần là thành đạt của ngữ nghiệp đã thiện
tư niệm, dẫn đến lạc, đưa đến lạc dị thục,
- Ba phần là thành đạt của ý nghiệp đã thiện tư
niệm, dẫn đến lạc, đưa đến lạc dị thục.

Và như thế nào, này các Tỷ-kheo, ba phần là thành đạt của thân nghiệp đã thiện tư niệm, dẫn đến lạc, đưa đến lạc dị thục?

8. Ở đây, này các Tỷ-kheo,

- Có người đoạn tận sát sanh, từ bỏ sát sanh, bỏ
trượng, bỏ kiếm, biết tàm quý, có lòng từ, sống
thương xót đến hạnh phúc của tất cả chúng
sanh và các loài hữu tình.
- Đoạn tận lấy của không cho, từ bỏ lấy của
không cho, bất cứ vật gì của người khác, hoặc
tại thôn làng, hoặc tại rừng núi, không cho
người ấy, người ấy không lấy trộm tài vật ấy.
- Đoạn tận sống tà hạnh trong các dục vọng,
không hành tà hạnh với hạng nữ nhân có mẹ
che chở, có cha che chở, có anh em che chở, có
chị che chở, có bà con che chở, có pháp che
chở, đã có chồng, được hình phạt gậy gộc bảo

CHÁNH TƯ DUY                                     669

vệ, cho đến những nữ nhân được trang sức bằng vòng hoa (đám cưới).

 Như vậy, này các Tỷ-kheo, ba phần thành đạt của thân nghiệp, dẫn đến lạc, đưa đến lạc dị thục.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là bốn phần là thành đạt của ngữ nghiệp, dẫn đến lạc, đưa đến lạc dị thục?

9. Ở đây, này các Tỷ-kheo

- Có người đoạn tận nói láo, từ bỏ nói láo, đến
chỗ tập hội hay đến chỗ chúng hội, hay đến
giữa các thân tộc, hay đến giữa các tổ hợp, hay
đến giữa các vương tộc, khi bị dẫn xuất làm
chứng và được hỏi: "Này người kia, hãy nói
những gì người biết", nếu biết, người ấy nói:
"Tôi biết", nếu không biết, người ấy nói: "Tôi
không biết"; hay nếu không thấy, người ấy nói:
"Tôi không thấy"; nếu thấy, người ấy nói: "Tôi
thấy". Như vậy lời nói của người ấy không trở
thành cố ý vọng ngữ, hoặc nguyên nhân vì
mình, hoặc nguyên nhân vì người, hoặc nguyên
nhân vì một vài quyền lợi gì.
- Đoạn tận nói hai lưỡi, từ bỏ nói hai lưỡi, nghe
điều gì ở chỗ này, không đi đến chỗ kia nói, để

CHÁNH TƯ DUY                                     670

sanh chia rẽ ở những người này; nghe điều gì ở
chỗ kia, không đi nói với những người này, để
sanh chia rẽ ở những người kia. Như vậy,
người ấy sống hòa hợp những kẻ ly gián, tăng
trưởng những kẻ hòa hợp, thích thú hòa hợp,
nói những lời đưa đến hòa hợp.
- Đoạn tận lời nói thô ác, từ bỏ lời nói thô ác,
những lời nói nhu hòa, êm tai, dễ thương, thông
cảm đến tâm, tao nhã, đẹp lòng nhiều người,
vui lòng nhiều người, người ấy nói những lời
như vậy.
- Đoạn tận lời nói phù phiếm, từ bỏ lời nói phù
phiếm, nói đúng thời, nói những lời chân thật,
nói những lời có ý nghĩa, nói những lời về
Chánh Pháp, nói những lời về Luật, nói những
lời đáng được gìn giữ. Vì nói hợp thời, nên lời
nói thuận lý, có mạch lạc, hệ thống, lợi ích.

 Như vậy, này các Tỷ-kheo, bốn phần là sự thành đạt của ngữ nghiệp đã thiện tư niệm, dẫn đến lạc, đưa đến lạc dị thục.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là ba phần là thành đạt của ý nghiệp đã thiện tư niệm, dẫn đến lạc, đưa đến lạc dị thục?

10. Ở đây, này các Tỷ-kheo,

CHÁNH TƯ DUY                                     671

- Có người không tham ái, không tham lam tài
vật của kẻ khác, không có nghĩ rằng: "Ôi!
Mong rằng món tài vật của người khác trở
thành của mình! ".
- Lại có người không có sân tâm, không khởi lên
hại ý, hại niệm, nhưng nghĩ rằng: "Mong rằng
những loài hữu tình này sống không thù hận,
không oán thù, không nhiễu loạn, được an lạc,
lo nghĩ tự thân! ".
- Có chánh kiến, không có tư tưởng điên đảo,
nghĩ rằng: "Có bố thí, có cúng thí, có tế tự, các
hành vi thiện ác, có kết quả dị thục, có đời này,
có đời sau, có mẹ, có cha, có các loại hóa sanh,
trong đời có các Sa-môn, Bà-la-môn chân
chánh hành trì, chân chánh thành tựu, sau khi
tự mình chứng ngộ với thắng trí đời này và đời
sau, rồi tuyên bố".

 Như vậy, này các Tỷ-kheo, ba phần là thành đạt của ý nghiệp đã thiện tư niệm, dẫn đến lạc, đưa đến lạc dị thục.

11. Này các Tỷ-kheo,

- Do nhân ba phần là thành đạt của thân nghiệp, đã thiện tư niệm, dẫn đến lạc, đưa đến lạc thục,

CHÁNH TƯ DUY                                       672

các chúng sanh sau khi thân hoại mạng chung,
được sanh thiện thú, Thiên giới, cõi đời này.
- Này các Tỷ-kheo, do nhân bốn phần là thành
đạt của ngữ nghiệp, đã thiện tư niệm, dẫn đến
lạc, đưa đến lạc dị thục, các chúng sanh sau khi
thân hoại mạng chung, được sanh thiện thú,
Thiên giới, cõi đời này.
- Này các Tỷ-kheo, do nhân ba phần là thành đạt
của ý nghiệp, đã thiện tư niệm, dẫn đến lạc, đưa
đến lạc thục, các chúng sanh sau khi thân hoại
mạng chung, được sanh thiện thú, Thiên giới,
cõi đời này.

12. Ví như, này các Tỷ-kheo, hòn ngọc ma-ni viên mãn, được quăng lên và rơi xuống chỗ nào, tại chỗ ấy nó khéo an lập. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, do nhân thiện tư niệm, thành đạt của thân nghiệp có ba phần, các chúng sanh, sau khi thân hoại mạng chung sanh vào thiện thú, Thiên giới cõi đời này. Hay là do nhân thiện tư niệm, thành đạt của ngữ nghiệp có bốn phần, các chúng sanh, sau khi thân hoại mạng chung sanh vào thiện thú, Thiên giới cõi đời này. Hay là do nhân thiện tư niệm, thành đạt của ý nghiệp có ba phần, các chúng sanh, sau khi thân hoại mạng chung sanh vào thiện thú, Thiên giới cõi đời này.

CHÁNH TƯ DUY                                       673

13. Này các Tỷ-kheo, Ta tuyên bố rằng các nghiệp
đã tư niệm, đã làm, đã tích tập, nếu chưa lãnh thọ
(kết quả) thời không chấm dứt, dầu cho quả ấy thuộc
đời hiện tại, hay trong đời sau.

Và này các Tỷ-kheo, Ta tuyên bố rằng các nghiệp đã tư niệm, đã được làm, đã được tích tập, nếu chưa lãnh thọ (kết quả) thời khổ không được chấm dứt.

CHÁNH TƯ DUY                                     674

95    ĐẠI KINH NGƯỜI CHĂN BÒ – 33 Trung I, 481

ĐẠI KINH NGƯỜI CHĂN BÒ (Mahagopalaka suttam) – Bài kinh số 33 – Trung I, 481

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở tại Savatthi (Xá-vệ), Jetavana (Kỳ-đà Lâm), vườn ông Anathapindika (Cấp Cô Độc). Ở tại đây, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– Này các Tỷ-kheo.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn thuyết giảng như sau:

– Này các Tỷ-kheo, nếu không đầy đủ mười một
đức tánh này, một người chăn bò không thể chăn giữ
đàn bò, không thể khiến đàn bò được hưng thịnh. Thế
nào là mười một?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, một người chăn bò:

CHÁNH TƯ DUY                                      675

 Không biết rõ sắc,
 Không khéo (phân biệt) các tướng,
 Không từ bỏ trứng con bò chét,
 Không băng bó vết thương,
 Không có xông khói,
 Không biết chỗ nước có thể lội qua,
 Không biết chỗ nước uống,
 Không biết con đường,
 Không khéo léo đối với các chỗ đàn bò có
thể ăn cỏ,
 Là người vắt sữa cho đến khô kiệt,
 Là người không chú ý, không săn sóc đặc
biệt những con bò đực già và đầu đàn.
Này các Tỷ-kheo, người chăn bò nào không đầy
đủ mười một đức tánh như vậy, không thể chăn giữ
đàn bò, không thể khiến đàn bò được hưng thịnh.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nào không
đầy đủ mười một pháp, không thể lớn mạnh, tăng
thịnh, thành mãn trong pháp luật này. Thế nào là
mười một?

Ở đây, này các Tỷ-kheo,

 Tỷ-kheo không biết sắc,  Không khéo (phân biệt) các tướng,  Không từ bỏ trứng con bò chét,

CHÁNH TƯ DUY                                   676

 Không băng bó vết thương,
 Không có xông khói,
 Không biết chỗ nước có thể lội qua,
 Không biết chỗ nước uống,
 Không biết con đường,
 Không khéo léo đối với các chỗ đàn bò có
thể ăn cỏ,
 Là người vắt sữa cho đến khô kiệt,
 Đối với những Thượng Tọa trưởng lão,
xuất gia đã lâu ngày, bậc tôn túc trong
Tăng giới, bậc lãnh đạo trong Tăng giới,
không có sự tôn kính, tôn trọng đặc biệt.

Chư Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo không biết rõ các sắc?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đối với sắc
pháp không như thật biết tất cả loại sắc thuộc bốn
đại và sắc do bốn đại hợp thành. Như vậy, này các
Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không biết rõ các sắc.

Chư Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo không khéo (phân biệt) các tướng?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không như thật biết kẻ ngu và nghiệp tướng của người đó, kẻ trí

CHÁNH TƯ DUY                                       677

và nghiệp tướng của người đó. Như vậy, này các Tỷ- kheo, Tỷ-kheo không khéo (phân biệt) các tướng.

Chư Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo không trừ bỏ trứng con bò chét?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thọ dụng dục tầm khởi lên, không từ bỏ, không tránh né, không chấm dứt, không làm cho không tồn tại, thọ dụng sân tầm khởi lên... (như trên)... thọ dụng hại tầm khởi lên... (như trên)... thọ dụng các ác, bất thiện pháp khởi lên, không từ bỏ, không tránh né, không chấm dứt, không làm cho không tồn tại. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo không trừ bỏ trứng con bò chét.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo không băng bó vết thương?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo, khi mắt thấy sắc, nắm giữ tướng chung, nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì làm con mắt không được chế ngự, khiến tham ái, ưu bi, các ác, bất thiện pháp khởi lên; Tỷ-kheo không tự chế ngự nguyên nhân ấy, không hộ trì con mắt, không thực hành sự hộ trì con mắt. Khi tai nghe tiếng... mũi ngửi hương... lưỡi nếm vị... thân cảm xúc... ý nhận thức các pháp, vị ấy nắm giữ tướng chung, nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì khiến ý căn không được chế ngự,

CHÁNH TƯ DUY                                        678

khiến tham ái, ưu bi, các ác, bất thiện pháp khởi lên;
Tỷ-kheo không chế ngự nguyên nhân ấy, không hộ
trì ý căn, không thực hành sự hộ trì ý căn. Như vậy,
này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo không băng bó vết
thương.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo không xông khói?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không có
thuyết giảng rộng rãi cho các người khác biết Chánh
pháp mình được nghe, được thọ trì. Như vậy, này các
Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo không xông khói.

Và này, các Tỷ-kheo, như thế nào là Tỷ-kheo không biết chỗ nước có thể lội qua?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thỉnh thoảng có đến gặp những Tỷ-kheo đa văn được trao cho truyền thống giáo điển, những bậc trì Pháp, trì Luật, trì matika (các bản tóm tắt) nhưng không hỏi, không trả lời các vị ấy: "Thưa Tôn giả, điểm này là thế nào? Ý nghĩa này là gì?" Những bậc Tôn giả ấy không làm cho hiển lộ những điều chưa hiển lộ, không làm cho rõ ràng những điều chưa được rõ ràng, và đối với những nghi vấn về Chánh pháp, các vị ấy không đoạn trừ nghi hoặc. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo không biết chỗ nước có thể lội qua.

CHÁNH TƯ DUY                                        679

Và chư Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo không biết rõ chỗ nước uống?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo, trong khi
Pháp và Luật do Như Lai tuyên thuyết được giảng
dạy, không chứng đạt nghĩa tín thọ, pháp tín thọ,
không chứng đạt sự hân hoan liên hệ đến Pháp. Như
vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo không biết chỗ
nước uống.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo không biết về con đường?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không như
thật biết con đường Thánh đạo Tám ngành. Như vậy,
này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo không biết đến con
đường.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo không khéo léo với các chỗ đàn bò có thể ăn cỏ?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không như
thật biết về Bốn Niệm Xứ. Như vậy này các Tỷ-kheo,
là Tỷ-kheo không khéo léo với các chỗ đàn bò có thể
ăn cỏ.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo vắt sữa cho đến khô kiệt?

CHÁNH TƯ DUY                                     680

Ở đây, này các Tỷ-kheo, khi các vị tại gia vì lòng tin cúng dường các vật dụng, như y áo, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh, Tỷ-kheo không biết nhận lãnh cho được vừa đủ. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo vắt sữa cho đến khô kiệt.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo, đối với những Thượng tọa trưởng lão, xuất gia đã lâu ngày, bậc tôn túc trong Tăng giới, bậc lãnh đạo trong Tăng giới, không có sự tôn kính, sự tôn trọng đặc biệt?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với Thượng tọa, trưởng lão, xuất gia đã lâu ngày, bậc tôn túc trong Tăng giới, bậc lãnh đạo trong Tăng giới, không có thân nghiệp đầy lòng từ đối với các vị ấy, trước mặt và sau lưng, không có khẩu nghiệp đầy lòng từ đối với các vị ấy, trước mặt và sau lưng, không có ý nghiệp đầy lòng từ đối với các vị ấy, trước mặt và sau lưng. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo đối với những Thượng tọa, trưởng lão, xuất gia đã lâu ngày, bậc tôn túc trong Tăng giới, bậc lãnh đạo trong Tăng giới, không có sự tôn kính, sự tôn trọng đặc biệt. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nào không đầy đủ mười một pháp này, thì không thể lớn mạnh, tăng thịnh, thành mãn trong Pháp, Luật này.

Này các Tỷ-kheo, người chăn bò đầy đủ mười

CHÁNH TƯ DUY                                       681

một đức tánh này có thể chăn giữ đàn bò, khiến đàn bò trở thành hưng thịnh. Thế nào là mười một?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, người chăn bò:

 Biết rõ sắc,
 Khéo (phân biệt) các tướng,
 Trừ bỏ trứng con bò chét,
 Băng bó vết thương,
 Có xông khói,
 Biết chỗ nước có thể lội qua,
 Biết chỗ nước uống,
 Biết con đường,
 Khéo léo đối với các chỗ đàn bò có thể ăn
cỏ,
 Không vắt sữa cho đến khô kiệt,
 Là người chú ý săn sóc đặc biệt, những
con bò đực già và đầu đàn.
Này các Tỷ-kheo, người chăn bò đầy đủ mười
một đức tánh này có thể chăn giữ đàn bò và làm cho
đàn bò trở thành hưng thịnh.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ
mười một pháp này có thể lớn mạnh, tăng thịnh,
thành mãn trong Pháp, Luật này. Thế nào là mười
một?

CHÁNH TƯ DUY                                    682

Ở đây, này các Tỷ-kheo,

 Tỷ-kheo biết rõ sắc,
 Khéo (phân biệt) các tướng,
 Trừ bỏ trứng con bò chét,
 Băng bó vết thương,
 Có xông khói,
 Biết chỗ nước có thể lội qua,
 Biết chỗ nước uống,
 Biết con đường
 Khéo léo đối với các chỗ đàn bò có thể ăn
cỏ,
 Không phải là người vắt sữa cho đến khô
kiệt,
 Đối với những Thượng tọa, trưởng lảo,
xuất gia đã lâu ngày, bậc tôn túc trong
Tăng giới, bậc lãnh đạo trong Tăng giới,
có sự tôn kính, tôn trọng đặc biệt.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo biết rõ
các sắc?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với sắc pháp như
thật biết tất cả loại sắc thuộc bốn đại và sắc do bốn
đại hợp thành. Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
biết rõ các sắc.

Chư Tỷ-kheo thế nào là Tỷ-kheo khéo (phân

CHÁNH TƯ DUY                                       683

biệt) các tướng?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thật biết
kẻ ngu và nghiệp tướng kẻ ngu, kẻ trí và nghiệp
tướng kẻ trí. Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
khéo (phân biệt) các tướng.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo trừ bỏ trứng con bò chét?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không thọ
dụng dục tầm khởi lên, từ bỏ, tránh né, chấm dứt, làm
cho không tồn tại, không thọ dụng sân tầm khởi lên...
(như trên)... không thọ dụng hại tầm khởi lên... (như
trên)..., không thọ dụng các ác, bất thiện pháp khởi
lên, từ bỏ, tránh né, chấm dứt, làm cho không tồn tại.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo trừ bỏ trứng
con bò chét.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo băng bó vết thương?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, khi mắt thấy sắc, không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì khiến con mắt không được chế ngự, khiến tham ái, ưu bi, các ác, bất thiện pháp khởi lên; Tỷ-kheo chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì con mắt, thực hành sự hộ trì con mắt. Khi tai nghe

CHÁNH TƯ DUY                                        684

tiếng... mũi ngửi hương... lưỡi nếm vị... thân cảm
xúc... ý nhận thức các pháp, vị ấy không nắm giữ
tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những
nguyên nhân gì khiến ý căn không được chế ngự,
khiến tham ái, ưu bi, các ác, bất thiện pháp khởi lên;
Tỷ-kheo chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì ý căn, thực
hành sự hộ trì ý căn. Như vầy, này các Tỷ-kheo, là
Tỷ-kheo băng bó vết thương.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo có xông khói?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo có thuyết
giảng rộng rãi cho các người khác biết Chánh pháp
mình được nghe, được thọ trì. Như vậy, này các Tỷ-
kheo, là Tỷ-kheo có xông khói.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo biết chỗ nước có thể lội qua?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thỉnh thoảng có đến gặp những Tỷ-kheo đa văn, được trao cho truyền thống giáo điển, những bậc trì Pháp, trì Luật, trì matika (các bản tóm tắt) có hỏi, có trả lời các vị ấy: "Thưa Tôn giả, điểm này là thế nào? Ý nghĩa này là gì? những bậc Tôn giả ấy làm cho hiển lộ những điều chưa được hiển lộ, làm cho rõ ràng những điều chưa được rõ ràng, và đối với những nghi vấn về

CHÁNH TƯ DUY                                        685

Chánh pháp, các vị đoạn trừ nghi hoặc. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo biết rõ chỗ nước có thể lội qua.

Và chư Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo biết rõ chỗ nước uống?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi
Pháp và Luật do Như Lai tuyên thuyết, giảng dạy,
chứng đạt nghĩa tín thọ, chứng đạt pháp tín thọ,
chứng đạt sự hân hoan liên hệ đến Pháp. Như vậy, là
Tỷ-kheo biết chỗ nước uống.

Và các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo biết rõ về con đường?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thật biết con đường Thánh đạo Tám ngành. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo biết rõ con đường.

Và này, các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo khéo léo đối với các chỗ đàn bò có thể ăn cỏ?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thật biết về Bốn Niệm Xứ. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ- kheo khéo léo đối với các chỗ đàn bò có thể ăn cỏ.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo không

CHÁNH TƯ DUY                                     686

vắt sữa cho đến khô kiệt?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, khi các vị tại gia vì lòng tin cúng dường các vật dụng như y áo, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh, Tỷ-kheo biết nhận lãnh cho được vừa đủ. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo không vắt sữa cho đến khô kiệt.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo, đối với những Thượng tọa trưởng lão, xuất gia đã lâu ngày, bậc tôn túc trong Tăng giới, bậc lãnh đạo trong Tăng giới, có sự tôn kính, sự tôn trọng đặc biệt?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với các Thượng tọa trưởng lão, xuất gia đã lâu ngày, bậc tôn túc trong Tăng giới, bậc lãnh đạo trong Tăng giới, có thân nghiệp đầy lòng từ đối với các vị ấy, trước mặt và sau lưng, có khẩu nghiệp, đầy lòng từ đối với các vị ấy, trước mặt và sau lưng, có ý nghiệp đầy lòng từ đối với các vị ấy, trước mặt và sau lưng. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo đối với những Thượng tọa trưởng lão, xuất gia đã lâu ngày, bậc tôn túc trong Tăng giới, bậc lãnh đạo trong Tăng giới, có sự tôn kính, có sự tôn trọng đặc biệt. Này các Tỷ-kheo, Tỷ- kheo nào đầy đủ mười một pháp này, thì có thể lớn mạnh, tăng thịnh, thành mãn trong Pháp, Luật này.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy, các Tỷ-kheo ấy

CHÁNH TƯ DUY                                         687

hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.

CHÁNH TƯ DUY                        688

96    Đạo hành an tịnh - Kinh KHAM NHẪN 1 – Tăng II, 104

KHAM NHẪN 1 – Tăng II, 104

1.- Này các Tỷ-kheo, có bốn đạo hành này. Thế nào là bốn?

-   Đạo hành không kham nhẫn,
-   Đạo hành kham nhẫn,
-   Đạo hành nhiếp phục,
-   Đạo hành an tịnh.

2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là đạo hành không kham nhẫn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người chưởi mắng
lại kẻ đã chưởi mắng, sân hận lại với kẻ đã sân hận,
gây lộn lại với kẻ đã gây lộn. Này các Tỷ-kheo, đây
gọi là đạo hành không kham nhẫn.

3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là đạo hành kham nhẫn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người không nhiếc
mắng lại kẻ đã nhiếc mắng, không sân hận lại kẻ đã
sân hận, không gây lộn lại với kẻ đã gây lộn. Này các
Tỷ-kheo, đây gọi là đạo hành kham nhẫn.

CHÁNH TƯ DUY                                       689

4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là đạo hành nhiếp phục?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi mắt thấy sắc,
không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng
riêng. Phàm do nhân duyên gì với nhãn căn này
không được chế ngự, khiến cho tham ái, ưu bi, các
ác bất thiện khởi lên, vị ấy chế ngự nguyên nhân ấy,
hộ trì nhãn căn, sống với sự chế ngự nhãn căn. Khi
tai nghe tiếng … khi mũi ngửi hương … khi lưỡi nếm
vị … khi thân cảm xúc … khi ý biết pháp, không nắm
giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Phàm
do nhân duyên gì ý căn này không được chế ngự,
khiến cho tham ái, ưu bi, các ác bất thiện khởi lên, vị
ấy chế ngự nguyên nhân ấy, thọ trì ý căn, sống với
sự chế ngự ý căn. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là đạo
hành nhiếp phục.

5. Và này các Tỷ-kheo, thế nào gọi là đạo hành an tịnh?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không có chấp nhận dục tầm khởi lên, từ bỏ, tẩy sạch, làm cho an tịnh, chấm dứt, khiến đi đến không sanh hữu; không có chấp nhận sân tầm khởi lên … không có chấp nhận hại tầm khởi lên … không có chấp nhận các pháp ác bất thiện tầm khởi lên, từ bỏ, tẩy sạch, làm

CHÁNH TƯ DUY                                         690

cho an tịnh, chấm dứt, khiến đi đến không sanh hữu. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là đạo hành an tịnh.

Này các Tỷ-kheo, có bốn đạo hành này.

KHAM NHẪN 2 – Tăng II, 106

1.- Này các Tỷ-kheo, có bốn đạo hành này. Thế nào là bốn?

-   Đạo hành không kham nhẫn,
-   Đạo hành kham nhẫn,
-   Đạo hành nhiếp phục,
-   Đạo hành an tịnh.

2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là đạo hành không kham nhẫn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người không kham
nhẫn lạnh, nóng, đói, khát, sự xúc chạm của ruồi
muỗi, gió, sức nóng mặt trời, các loài bò sát; không
kham nhẫn những hình thức chưởi mắng, phỉ báng,
không thể chịu đựng được cảm thọ về thân khởi lên,
khổ đau, nhói đau, mãnh liệt, kịch liệt, không khả hỷ,
không khả ý, chết điếng người. Này các Tỷ-kheo,
đây gọi là đạo hành không kham nhẫn.

CHÁNH TƯ DUY                                        691

3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là đạo hành kham nhẫn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người kham nhẫn lạnh, nóng … chết điếng người. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là đạo hành kham nhẫn.

4.Và này các Tỷ-kheo, thế nào là đạo hành nhiếp phục?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người khi mắt thấy sắc không nắm giữ tướng chung … (khi kinh 164, 4). Này các Tỷ-kheo, đây gọi là đạo hành nhiếp phục.

5. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là đạo hành an tịnh?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không chấp nhận dục tầm khởi lên … (như kinh 164,6) … Này các Tỷ- kheo, đây gọi là đạo hành an tịnh.

Này các Tỷ-kheo, có bốn đạo hành này.

CHÁNH TƯ DUY                                     692
