Kinh NIKAYA Phân Loại theo Chủ Đề ( (HT Thích Minh Châu dịch; Chơn Tín Toàn phân loại)
(Thích Minh Châu dịch) - 093 - Chín Thiền
Nguồn: kho Dân tộc KING — Giảng Sư (văn bản trích từ PDF)

Kinh tạng Pali
(Pali Nikaya)
HT. THÍCH MINH CHÂU
Việt dịch
Ấn bản năm 1991

Phân loại theo chủ đề: CHƠN TÍN TOÀN NIKAYA PHÂN LOẠI - CHỦ ĐỀ 093

CHÍN THIỀN Chịu trách nhiệm chính tả: TÂM MINH ANH

093

Ấn bản điện tử 2018

MỤC LỤC

DẪN NHẬP .............................................................2

CHÍN THIỀN                                                          1

DẪN NHẬP

1. Lời giới thiệu
 Sau khi nhận thấy tính thực tế, gần gũi, dễ hiểu và trí
tuệ tuyệt diệu trong những bài kinh của bộ ĐẠI TẠNG
KINH VIỆT NAM do Hoà Thượng Thích Minh Châu
dịch trực tiếp từ Kinh Tạng Pali, chúng tôi nhận thấy
rằng những bộ kinh này là những thực tế tuyệt diệu
trong cuộc sống và nếu những bài kinh này không
được tiếp cận và áp dụng trong cộng đồng Phật tử thì
thật là một thiệt thòi cho những người con của Phật.
 Ví như một người khi nếm được hương vị tuyệt vời của
một chiếc bánh ngon, lòng nghĩ tới những người thân
thương của mình và đem đến mời họ cùng ăn với
mình, đó chính là tâm niệm của chúng tôi khi thực
hiện công việc này. Chúng tôi với tấm lòng chân thành
sâu sắc cầu mong cho mọi người cùng có thể tiếp cận
được với Kinh Tạng Pali (kinh Nikaya) và tìm được
chân đứng trong bộ kinh này.
 Vì vậy, nhằm giới thiệu bộ kinh Nikaya đến với cộng
đồng Phật tử ở khắp nơi và nhằm giúp cho quý đạo
hữu dễ dàng tiếp cận với kinh Nikaya nên trong phiên
bản vi tính này chúng tôi đã mạo muội cẩn thận đánh

CHÍN THIỀN                                               2

dấu, tô màu những điểm căn bản và trọng tâm trong
các bài kinh để quý đọc giả có thể nhanh chóng nắm
hiểu được nội dung, ý nghĩa và những điểm quan
trọng của bài kinh. Công việc này đã được chúng tôi
thực hiện dựa trên sự thấy biết và kinh nghiệm thực
hành của bản thân, quý đạo hữu cố gắng đọc đi đọc
lại và suy nghiệm kỹ từng lời kinh rồi đem áp dụng
thực hành để có thể tự mình thành tựu Tuệ giác như
Đức Phật đã chỉ dạy.
2. Lợi ích của việc nghiên cứu học hỏi bộ kinh này là gì?
 Đi thẳng vào lời dạy của Đức Phật, tiếp cận trực tiếp
với những lời dạy nguyên chất của Đức Phật khi Ngài
còn tại thế, tránh được sự truyền tải ý nghĩa giáo
pháp có khi đúng, có khi lệch của các vị này vị kia,
tránh được việc đến với đạo Phật nhưng nhìn nhận
và hiểu biết đạo Phật thông qua lăng kính của người
khác.
 Biết được với những sự kiện đã từng xảy ra trong thời
kỳ Đức Phật còn tại thế như: hoàn cảnh xã hội thời
đó, đời sống thực tế của Đức Phật và các cuộc thuyết
giảng Chánh Pháp của Ngài.
 Trí tuệ được mở rộng, biết được đôi phần về trí tuệ
thâm sâu vi diệu của Đức Phật qua các bài thuyết

CHÍN THIỀN                                              3

giảng của Ngài và qua các cuộc cật vấn, chất vấn của
ngoại đạo.
 Được làm quen với các Pháp học và Pháp hành mà
Đức Phật đã trình bày dưới nhiều hình thức đa dạng
khác nhau. Học hỏi được nhiều cách tu tập, nhiều
phương diện tu tập, không bị hạn chế bó buộc trong
một phương diện tu tập theo một trường phái nào.
 Có được một cái nhìn trực tiếp, trực diện đối với
Chánh Pháp, giúp cho người tu tập không đi lệch ra
ngoài Chánh Pháp, không làm uổng phí thời gian và
công sức mà người tu tập đã bỏ ra để nghiên cứu tìm
hiểu học hỏi và thực hành Phật Pháp, giúp cho nhiệt
tình và ước nguyện của người tu học chân chánh được
thành đạt, có kết quả tốt đẹp và lợi ích thiết thực ngay
trong đời sống hiện tại.
 Có được đầy đủ những phương tiện để thực hiện Pháp
học vàPháp hành, biết rõ những gì mình cần phải làm
trên con đường đi đến sự chấm dứt khổ đau.
 Trong khi đọc, nghe, nghiên cứu, học hỏi các bản
kinh thì tâm được an trú vào trong Chánh Tri Kiến,
tham sân si được vắng mặt trong lúc ấy, tâm được an
trú vào trong Chánh Pháp.

CHÍN THIỀN                                               4

 Ngay trong hiện tại gieo kết được những thiện duyên tốt lành đối với Chánh Pháp của Đức Phật, có thể thẳng tiến đến việc tu tập sự giải thoát sanh tử ngay trong kiếp hiện tại. Nhưng nếu ngay trong hiện tại không đạt được sự giải thoát thì những thiện duyên này sẽ giúp được cho các đời sau: khi được sanh ra, tâm luôn hướng về sự tìm cầu Chánh Pháp, yêu thích tìm kiếm những lời dạy nguyên gốc của Đức Phật, và đồng thời tâm cũng luôn hướng về sự không ưa thích đối với các tà Pháp, tránh xa các tà thuyết không chân chánh, không có cảm xúc cảm tình đối với các tà đạo, tránh được các con đường tu tập sai lệch làm uổng phí công sức và tâm nguyện của người tu tập mà vẫn không đạt được sự giải thoát khổ đau.  Trong quá trình học hỏi nghiên cứu cẩn thận các bản kinh này thì Chánh Tri Kiến đi đến thành tựu đầy đủ, Giới Hạnh đi đến thành tựu đầy đủ, ba kiết sử Thân Kiến, Hoài Nghi, Giới Cấm Thủ được đoạn tận, chứng được Dự Lưu Quả, là bậc Dự Lưu, chỉ còn tái sanh tối đa là bảy lần giữa chư Thiên và loài người, không còn bị đọa vào trong các đường ác sanh như địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh.  Khi thân hoại mạng chung nếu bị thất niệm, tâm không được tỉnh giác, thì khi tái sanh đời sau, lúc đầu

CHÍN THIỀN                                              5

không nhớ được đạo pháp, nhưng sau đó sẽ có những
nhân duyên đưa đến giúp cho tâm trí từ từ nhớ lại và
tiếp tục tu tập trong vòng tối đa bảy lần tái sanh là sẽ
đi đến sự chứng đạt được tâm hoàn toàn tịch lặng
thoát ly sanh tử, thoát ly đau khổ, thoát khỏi mọi ràng
buộc, phiền não đối với năm thủ uẩn.
3. Lòng tri ân
 Chúng ta, những người đến với đạo thoát ly sanh tử
của Đức Phật sau khi Ngài nhập diệt đã trên 2500
năm, nhưng may mắn quá lớn cho chúng ta đó là việc
chúng ta vẫn còn được thấy, được gặp, được học hỏi
và được hành trì theo những bản kinh nguyên chất
truyền thống của Đức Phật. Xin hạnh phúc tri ân sự
may mắn này của mình và xin chân thành vô lượng
cung kính tri ân Hòa Thượng Thích Minh Châu,
người đã bỏ nhiều thời gian, nhiều tâm huyết để làm
cho Chánh Pháp được sáng tỏ đối với những người
con của Đức Phật tại Việt Nam.
 Xin chân thành cung kính cúi đầu tri ân Hoà Thượng
- vị ân sư của Phật tử Việt Nam.

Pháp quốc, ngày 05 tháng 07 năm 2014 Người trình bày - Chơn Tín Toàn

CHÍN THIỀN                                                 6

CHÍN THIỀN   7

1     Định nghĩa - Các pháp trong 9 thiền là gì - Kinh BẤT ĐOẠN – 111 Trung III, 153

KINH BẤT ĐOẠN (Anupada suttam) – Bài kinh số 111 – Trung III, 15

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Savatthi (Xá-vệ), tại
Jetavana (Kỳ-đà-lâm), tinh xá ông Anathapindika
(Cấp Cô Độc). Ở đấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:
"Này các Tỷ-kheo" – "Thưa vâng, bạch Thế Tôn".
Các vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói
như sau:

 Này các Tỷ-kheo, Sariputta là bậc Hiền trí;
 Này các Tỷ-kheo, Sariputta là bậc Đại tuệ;
 Này các Tỷ-kheo, Sariputta là bậc Quảng tuệ;
 Này các Tỷ-kheo, Sariputta là bậc Hỷ tuệ
(Hasupanna);
 Này các Tỷ-kheo, Sariputta là bậc Tiệp tuệ

CHÍN THIỀN                                         8

(javanapanna);
 Này các Tỷ-kheo, Sariputta là bậc Lợi tuệ
(tikkhapanna);
 Này các Tỷ-kheo, Sariputta là bậc Quyết
trạch tuệ (nibbedhikapanna).
 Này các Tỷ-kheo, cho đến nửa tháng,
Sariputta quán bất đoạn pháp quán. Này các
Tỷ-kheo, đây là do bất đoạn pháp quán của
Sariputta.

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Sariputta ly dục, ly bất thiện pháp, chứng đạt và an trú sơ Thiền, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm, có tứ. Và những pháp thuộc về Thiền thứ nhất như tầm, tứ, hỷ, lạc, nhứt tâm, và xúc, thọ, tưởng, tư, tâm, dục, thắng giải, tinh tấn, niệm, xả, tác ý; các pháp ấy được Sariputta an trú bất đoạn. Các pháp ấy được Sariputta biết đến khi chúng khởi lên, được Sariputta biết đến khi an trú, được Sariputta biết đến khi đoạn diệt. Sariputta biết rõ như sau: "Như vậy các pháp ấy trước không có nơi ta, nay có hiện hữu, sau khi hiện hữu, chúng đoạn diệt". Sariputta đối với những pháp ấy, cảm thấy không luyến ái, không chống đối, độc lập, không trói buộc, giải thoát, không hệ lụy, an trú với tâm không có hạn chế. Sariputta biết: "Còn có sự giải thoát hơn thế nữa. Đối với Sariputta, còn có

CHÍN THIỀN                                           9

nhiều việc phải làm hơn nữa".

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Sariputta diệt tầm và
tứ, chứng đạt và an trú Thiền thứ hai, một trạng thái
hỷ lạc do định sanh, không tầm không tứ, nội tỉnh
nhứt tâm. Và những pháp thuộc về Thiền thứ hai như
nội tỉnh, hỷ, lạc, nhứt tâm, và xúc, thọ, tưởng, tư,
tâm, dục, thắng giải, tinh tấn, niệm, xả, tác ý, những
pháp ấy được Sariputta an trú bất đoạn. Các pháp ấy
được Sariputta biết đến khi chúng khởi lên, được
Sariputta biết đến khi chúng an trú, được Sariputta
biết đến khi chúng đoạn diệt. Sariputta biết rõ như
sau: "Như vậy các pháp ấy trước không có nơi ta, nay
có hiện hữu, sau khi hiện hữu, chúng đoạn diệt".
Sariputta đối với những pháp ấy, không luyến ái,
không chống đối, độc lập, không trói buộc, giải thoát,
không hệ lụy, an trú với tâm không có hạn chế.
Sariputta biết: "Còn có sự giải thoát hơn thế nữa. Đối
với Sariputta, còn có nhiều việc phải làm hơn thế
nữa".

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Sariputta ly hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là xả niệm lạc trú, chứng và an trú Thiền thứ ba. Và những pháp thuộc về Thiền thứ ba, như xả, lạc, niệm, tỉnh giác, nhứt tâm, và xúc, thọ, tưởng, tư, tâm, dục, thắng giải, tinh tấn, xả, tác ý; những

CHÍN THIỀN                                           10

pháp ấy được Sariputta an trú bất đoạn, các pháp ấy được Sariputta biết đến khi chúng khởi lên, được Sariputta biết đến khi chúng an trú, được Sariputta biết đến khi chúng đoạn diệt. Sariputta đối với những pháp ấy, không luyến ái, không chống đối, độc lập, không trói buộc, giải thoát không hệ lụy, an trú với tâm không có hạn chế. Sariputta biết: "Còn có sự giải thoát hơn thế nữa. Đối với Sariputta, còn có nhiều việc phải làm hơn thế nữa".

Lại nữa này các Tỷ-kheo, Sariputta xả lạc, xả
khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú Thiền
thứ tư, không khổ, không lạc, xả niệm, thanh tịnh.
Và những pháp thuộc về Thiền thứ tư, như xả, bất
khổ bất lạc thọ, thọ (passivedana?), vô quán niệm
tâm (Cetaso anabhogo), thanh tịnh nhờ niệm, nhứt
tâm, và xúc, thọ, tưởng, tư, tâm, dục, thắng giải, tinh
tấn, niệm, xả, tác ý; những pháp ấy được Sariputta
an trú bất đoạn, các pháp ấy được Sariputta biết đến
khi chúng khởi lên, được Sariputta biết đến khi
chúng an trú, được Sariputta biết đến khi chúng đoạn
diệt. Sariputta đối với những pháp ấy, không luyến
ái, không chống đối, độc lập, không trói buộc, giải
thoát, không hệ lụy, an trú với tâm không có hạn chế.
Sariputta biết: "Còn có sự giải thoát hơn thế nữa. Đối
với Sariputta, còn có nhiều việc phải làm hơn thế
nữa".

CHÍN THIỀN                                           11

Lại nữa này các Tỷ-kheo, Sariputta vượt lên hoàn toàn sắc tưởng, diệt trừ mọi chướng ngại tưởng, không tác ý đối với dị tưởng, nghĩ rằng: "Hư không là vô biên", chứng và trú Không vô biên xứ. Và những pháp thuộc về Không vô biên xứ như hư không, vô biên xứ tưởng, nhứt tâm, và xúc, thọ, tưởng, tư, tâm, dục, thắng giải, tinh tấn, niệm, xả, tác ý; những pháp ấy được Sariputta an trú bất đoạn, các pháp ấy được Sariputta biết đến khi chúng khởi lên, được Sariputta biết đến khi chúng an trú, được Sariputta biết đến khi chúng đoạn diệt. Sariputta đối với những pháp ấy, không luyến ái, không chống đối, độc lập, không trói buộc, giải thoát, không hệ lụy, an trú với tâm không có hạn chế. Sariputta biết: "Còn có sự giải thoát hơn thế nữa. Đối với Sariputta, còn có nhiều việc phải làm hơn thế nữa".

Lại nữa này các Tỷ-kheo, Sariputta vượt lên hoàn toàn Không vô biên xứ, nghĩ rằng: "Thức là vô biên", chứng và trú Thức vô biên xứ. Và những pháp thuộc về Thức vô biên xứ như Thức vô biên xứ tưởng, nhất tâm, và xúc, thọ, tưởng, tư, tâm, dục, thắng giải, tinh tấn, niệm, xả, tác ý; những pháp ấy được Sariputta an trú bất đoạn; các pháp ấy được Sariputta biết đến khi chúng khởi lên, được Sariputta biết đến khi chúng đoạn diệt. Sariputta đối với những pháp ấy không luyến ái, không chống đối, độc lập,

CHÍN THIỀN                                            12

không trói buộc, giải thoát, không hệ lụy, an trú với
tâm không có hạn chế. Sariputta biết: "Còn có sự giải
thoát hơn thế nữa. Đối với Sariputta, còn có nhiều
việc phải làm hơn thế nữa".

Lại nữa này các Tỷ-kheo, Sariputta vượt lên
hoàn toàn Thức vô biên xứ, nghĩ rằng: "Không có vật
gì", chứng và trú Vô sở hữu xứ. Và những pháp
thuộc về Vô sở hữu xứ, như Vô sở hữu xứ tưởng,
nhứt tâm, và xúc, thọ, tưởng, tư, tâm, dục, thắng giải,
tinh tấn, niệm, xả, tác ý; những pháp ấy được
Sariputta an trú bất đoạn; các pháp ấy được Sariputta
biết đến khi chúng khởi lên, được Sariputta biết đến
khi chúng an trú, được Sariputta biết đến khi chúng
đoạn diệt. Sariputta đối với những pháp ấy không
luyến ái, không chống đối, độc lập, không trói buộc,
giải thoát, không hệ lụy, an trú với tâm không có hạn
chế. Sariputta biết: "Còn có sự giải thoát hơn thế nữa.
Đối với Sariputta, còn có nhiều việc phải làm hơn thế
nữa".

Lại nữa này các Tỷ-kheo, Sariputta vượt lên hoàn toàn Vô sở hữu xứ, chứng và trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Với chánh niệm, Sariputta xuất khỏi định ấy. Sau khi với chánh niệm xuất khỏi định ấy, Sariputta thấy các pháp ấy thuộc về quá khứ, bị đoạn diệt, bị biến hoại: "Như vậy các pháp ấy trước không

CHÍN THIỀN                                           13

có nơi ta, nay có hiện hữu, sau khi hiện hữu chúng
đoạn diệt". Sariputta đối với những pháp ấy cảm thấy
không luyến ái, không chống đối, độc lập, không trói
buộc, giải thoát, không hệ lụy, an trú với tâm không
hạn chế. Sariputta biết: "Còn có sự giải thoát hơn thế
nữa. Đối với Sariputta, còn có nhiều việc phải làm
hơn thế nữa".

Lại nữa này các Tỷ-kheo, Sariputta vượt khỏi
hoàn toàn Phi tưởng phi phi tưởng xứ, chứng và an
trú Diệt thọ tưởng (định). Sau khi thấy với trí tuệ,
các lậu hoặc được đoạn tận. Với chánh niệm,
Sariputta xuất khỏi định ấy. Sau khi với chánh niệm
xuất khỏi định ấy, Sariputta thấy các pháp ấy thuộc
về quá khứ, bị đoạn diệt, bị biến hoại: "Như vậy các
pháp ấy, trước không có nơi ta, sau có hiện hữu, sau
khi hiện hữu, chúng đoạn diệt". Sariputta đối với các
pháp ấy cảm thấy không luyến ái, không chống đối,
độc lập, không trói buộc, giải thoát, không hệ lụy, an
trú với tâm không hạn chế. Sariputta biết: "Không
có sự giải thoát nào vô thượng hơn thế nữa. Đối
với Sariputta, không có việc phải làm nhiều hơn
thế nữa".

Này các Tỷ-kheo, nếu nói một cách chơn chánh, một người có thể nói về người ấy như sau: "Người này được tự tại, được cứu cánh trong Thánh giới,

CHÍN THIỀN                                          14

được tự tại, được cứu cánh trong Thánh định, được tự tại, được cứu cánh trong Thánh tuệ, được tự tại, được cứu cánh trong Thánh giải thoát. Nói một cách chơn chánh về Sariputta, người ấy có thể nói như sau: "Sariputta được tự tại, được cứu cánh trong Thánh giới, được tự tại, được cứu cánh trong Thánh định, được tự tại, được cứu cánh trong Thánh tuệ, được tự tại, được cứu cánh trong Thánh giải thoát".

Này các Tỷ-kheo, nếu nói một cách chơn chánh,
một người có thể nói về người ấy như sau: "Người
này là con chánh tông của Thế Tôn, sanh ra từ miệng,
sanh ra từ Pháp, do Pháp hóa thành, thừa tự Chánh
pháp, không thừa tự vật chất". Nói một cách chơn
chánh về Sariputta, người ấy có thể nói như sau:
"(Sariputta) là con chánh tông của Thế Tôn, sanh
ra từ miệng, sanh ra từ Pháp, do Pháp hóa thành,
thừa tự Chánh pháp, không thừa tự vật chất".

Sariputta, này các Tỷ-kheo, chơn chánh chuyển Pháp luân vô thượng đã được Như Lai chuyển vận.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các vị Tỷ-kheo hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

CHÍN THIỀN                                        15

2     Định nghĩa - Cách nhập và xuất 9 thiền - Kinh TAPUSSA – Tăng IV, 195

TAPUSSA – Tăng IV, 195

1. Như vầy tôi nghe:

Một thời, Thế Tôn trú ở giữa dân chúng Malla, tại
một thị trấn của dân chúng Malla tên là
Uruvelakappa. Rồi Thế Tôn, vào buổi sáng, đắp y,
cầm y bát, đi vào Uruvelakappa để khất thực. Khất
thực ở Uruvelakappa xong, sau bữa ăn, trên con
đường khất thực trở về, Thế Tôn bảo Tôn giả
Ànanda, nói rằng:

- Này Ànanda, Thầy hãy ở đây, chờ cho Ta vào trong rừng Đại Lâm để nghỉ ban ngày.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Tôn giả Ànanda vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn đi vào rừng Đại Lâm ngồi nghĩ ban ngày tại một gốc cây.

2. Rồi gia chủ Tapussa đi đến Tôn giả Ànanda, sau
khi đến, đảnh lễ Tôn giả Ànanda và ngồi xuống một
bên. Ngồi xuống một bên, gia chủ Tapussa thưa với
Tôn giả Ànanda:

CHÍN THIỀN                                      16

- Thưa Tôn giả Ànanda, chúng tôi là người gia chủ,
thụ hưởng các dục, vui thích các dục, ưa thích các
dục, hoan hỷ các dục. Đối với chúng tôi, thưa Tôn
giả, là những gia chủ thụ hưởng các dục, vui thích
các dục, hoan hỷ các dục, thật giống như một cái vực
thẳm cho chúng tôi là sự xuất ly này. Tuy vậy, thưa
Tôn giả, chúng tôi được nghe rằng trong Pháp và
Luật này, tâm của các Tỷ-kheo trẻ tuổi hứng khởi
trong sự xuất ly, tịnh tính, an trú, giải thoát, vì thấy
rằng đây là an tịnh. Chính ở nơi đây, thưa Tôn giả,
là sự sai khác trong Pháp và Luật này giữa các vị
Tỷ-kheo và phần đông quần chúng, tức là sự xuất ly
này.

- Này Gia chủ, đây là một vấn đề để nói chuyện. Này
Gia chủ, chúng ta hãy đi đến yết kiến Thế Tôn, chúng
ta hãy đi đến Thế Tôn, sau khi đến, hãy hỏi Thế Tôn
về ý nghĩa này. Thế Tôn trả lời như thế nào, chúng
ta sẽ như vậy thọ trì.

- Thưa vâng, Tôn giả.

Gia chủ Tapussa vâng đáp Thế Tôn Ànanda.

3. Rồi Tôn giả Ànanda cùng với gia chủ Tapussa đi đến Thế Tôn, sau khi đến... bạch Thế Tôn:

CHÍN THIỀN                                            17

- Bạch Thế Tôn, gia chủ Tapussa này nói như sau: "Thưa Tôn giả Ànanda, chúng tôi là người gia chủ thụ hưởng các dục, vui thích các dục, ưa thích các dục, hoan hỷ các dục. Đối với chúng tôi, thưa Tôn giả, là những gia chủ, thọ hưởng các dục, vui thích các dục, ưa thích các dục, hoan hỷ các dục, thật giống như một cái vực thẳm cho chúng tôi là sự xuất ly này. Tuy vậy, thưa Tôn giả, chúng tôi được nghe rằng trong Pháp và Luật này, tâm của các Tỷ-kheo trẻ tuổi hứng khởi trong sự xuất ly, tịnh tín, an trú, giải thoát, vì được thấy rằng đây là an tịnh. Chính ở nơi đây, thưa Tôn giả, là sự sai khác trong Pháp và Luật này giữa các Tỷ-kheo và phần đông quần chúng, tức là sự xuất ly này".

4. - Như vậy là phải, này Ànanda! Như vậy là phải, này Ànanda!

Này Ànanda, trước khi Ta giác ngộ, chưa chứng được Chánh Đẳng Giác, còn là Bồ-tát, Ta suy nghĩ như sau: "Lành thay, sự xuất ly! Lành thay, sống viễn ly". Nhưng tâm của Ta không có hứng khởi trong sự xuất ly ấy, không có tịnh tín, không có an trú, không có giải thoát, dầu Ta có thấy "Đây là an tịnh". Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như sau: "Do nhân gì, do duyên gì, tâm Ta không hứng khởi trong sự xuất ly ấy, không có tịnh tín, không có

CHÍN THIỀN                                             18

an trú, không có giải thoát, dầu Ta có thấy: "Đây là an tịnh"?

- Rồi này Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vì Ta
không thấy Nguy hiểm trong các dục, vì Ta
không làm cho sung mãn sự nguy hiểm ấy. Lợi
ích của xuất ly chưa được chứng đắc, Ta chưa
được thưởng thức lợi ích ấy. Do vậy tâm Ta
không hứng khởi trong xuất ly ấy, không tịnh
tín, không an trú, không giải thoát".
- Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như
sau: Nếu sau khi thấy nguy hiểm trong các dục,
Ta làm cho sung mãn sự nguy hiểm ấy. Sau khi
chứng được lợi ích trong sự xuất ly, Ta thưởng
thức lợi ích ấy", thời sự kiện này xảy ra: Tâm
của Ta có thể hứng khởi trong xuất ly, tịnh tín,
an trú, giải thoát, vì Ta có thấy: "Đây là an
tịnh".
- Rồi này Ànanda, sau một thời gian, sau khi
thấy nguy hiểm trong các dục, Ta làm cho
sung mãn sự nguy hiểm ấy. Sau khi chứng
được lợi ích trong sự xuất ly, Ta thưởng thức
lợi ích ấy. Và này Ànanda, tâm Ta hứng
khởi trong xuất ly, tịnh tín, an trú, giải thoát,
vì Ta thấy: "Đây là an tịnh".
- Này Ànanda, sau một thời gian Ta ly dục...
chứng đạt và an trú sơ Thiền. Do Ta trú với sự

CHÍN THIỀN                                         19

an trú này, các tưởng tác ý câu hữu với dục
vẫn hiện hành. Như vậy, đối với Ta, đây là một
chứng bệnh. Ví như, này Ànanda, đối với người
sung sướng, đau khổ có thể khởi lên, như là một
chứng bệnh. Cũng vậy, các tưởng tác ý câu hữu
với dục vẫn hiện hành ở nơi Ta. Như vậy đối
với Ta, đây là một chứng bệnh.

5. Rồi này Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vậy Ta
hãy chỉ tức các tầm và tứ... chứng đạt và an trú Thiền
thứ hai". Nhưng tâm của Ta không có hứng khởi
đối với không có tầm ấy, không có tịnh tín, không
có an trú, không có giải thoát, dầu Ta có thấy: "Đây
là an tịnh". Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ
như sau: "Do nhân gì, do duyên gì, Tâm Ta không
hứng khởi đối với không có tầm ấy, không có tịnh tín,
không có an trú, không có giải thoát, dầu Ta có thấy:
"Đây là an tịnh"?

- Rồi Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vì Ta
không thấy nguy hiểm trong các tầm, vì Ta
không làm cho sung mãn sự nguy hiểm ấy, lợi
ích không có tầm chưa được chứng đắc, Ta
chưa được thưởng thức lợi ích ấy". Do vậy, tâm
Ta không hứng khởi đối với không có tầm,
không tịnh tín, không an trú, không giải thoát.

CHÍN THIỀN                                          20

- Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như
sau: "Nếu sau khi thấy nguy hiểm trong các
tầm, Ta làm cho sung mãn nguy hiểm ấy. Sau
khi chứng được lợi ích không có tầm, Ta
thưởng thức lợi ích ấy", thời sự kiện này xảy
ra: Tâm của Ta có thể hứng khởi trong không
có tầm, tịnh tín, an trú, giải thoát, vì Ta thấy:
"Đây là an tịnh".
- Rồi này Ànanda, sau một thời gian, sau khi
thấy nguy hiểm trong các tầm. Ta làm cho sung
mãn nguy hiểm ấy; sau khi chứng được lợi ích
không có tầm, Ta thưởng thức lợi ích ấy. Và
này Ànanda, tâm Ta hứng khởi trong không có
tầm, tịnh tín, an trú, giải thoát, vì Ta thấy: "Đây
là an tịnh".
- Này Ànanda, sau một thời gian Ta diệt tầm và
tứ... chứng đạt và an trú Thiền thứ hai. Do Ta
trú với sự an trú này, các tưởng tác ý câu hữu
với tầm vẫn hiện hành. Như vậy, đối với Ta,
đây là một chứng bệnh. Cũng vậy, các tưởng
tác ý câu hữu với tầm vẫn hiện hành ở nơi Ta.
Như vậy đối với Ta, đây là một chứng bệnh.

6. Rồi này Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vậy ta hãy ly hỷ... chứng đạt và an trú Thiền thứ ba. Nhưng này Ànanda, tâm của Ta không hứng khởi đối với không có hỷ ấy, không có tịnh tín, không có an trú,

CHÍN THIỀN                                           21

không có giải thoát, dầu Ta có thấy: "Đây là an tịnh".
Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như sau như
sau: "Do nhân gì do duyên gì, tâm Ta không hứng
khởi đối với không có hỷ ấy, không có tịnh tín, không
có an trú, không có giải thoát, dầu Ta có thấy: "Đây
là an tịnh"?

- Rồi này Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vì Ta
không thấy sự nguy hiểm trong hỷ, vì Ta không
làm cho sung mãn sự nguy hiểm ấy, lợi ích
không có hỷ chưa được chứng đắc. Ta chưa
được thưởng thức lợi ích ấy. Do vậy tâm Ta
không hứng khởi đối với không có hỷ ấy, không
tịnh tín, không có an trú, không có giải thoát".
- Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như
sau: "Nếu sau khi thấy nguy hiểm trong hỷ, Ta
làm cho sung mãn nguy hiểm ấy. Sau khi
chứng được lợi ích trong không có hỷ, Ta
thưởng thức lợi ích ấy", thời sự kiện này xảy
ra: Tâm của Ta có thể hứng khởi trong không
có hỷ, tịnh tín, an trú, giải thoát, vì Ta có thấy:
"Đây là an tịnh".
- Rồi này Ànanda, sau một thời gian, sau khi
thấy nguy hiểm trong hỷ, Ta làm cho sung mãn
sự nguy hiểm ấy; sau khi chứng được lợi ích
trong không có hỷ, Ta thưởng thức lợi ích ấy.
Và này Ànanda, tâm Ta hứng khởi trong không

CHÍN THIỀN                                           22

có hỷ, tịnh tín, an trú, giải thoát, vì Ta thấy:
"Đây là an tịnh".
- Này Ànanda, sau một thời gian, Ta ly hỷ...
chứng đạt và an trú Thiền thứ ba. Do Ta trú với
sự an trú này, các tưởng tác ý câu hữu với hỷ
vẫn hiện hành. Đây đối với Ta, đây là một
chứng bệnh. Ví như, này Ànanda, đối với
người sung sướng, đau khổ có thể khởi lên như
là một chứng bệnh. Cũng vậy, các tưởng tác ý
câu hữu với hỷ vẫn hiện hành ở nơi Ta. Như
vậy đối với Ta, đây là một chứng bệnh.

7. Rồi này Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vậy ta hãy
đoạn lạc, đoạn khổ... chứng đạt và an trú Thiền thứ
tư". Nhưng tâm của Ta không có hứng khởi đối với
không khổ, không lạc, không có tịnh tín, không có
an trú, không có giải thoát, dầu Ta có thấy: "Đây là
an tịnh".

Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như sau như
sau: "Do nhân gì do duyên gì, tâm Ta không hứng
khởi đối với không khổ, không lạc, không có tịnh tín,
không có an trú, không có giải thoát, dầu Ta có thấy:
"Đây là an tịnh"?

- Rồi này Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vì Ta không thấy nguy hiểm trong xả lạc, vì Ta không làm cho sung mãn sự nguy hiểm ấy. Lợi ích của

CHÍN THIỀN                                         23

không khổ, không lạc chưa được chứng đắc. Ta
chưa được thưởng thức lợi ích ấy. Do vậy tâm
Ta không hứng khởi đối với không khổ, không
lạc ấy, không tịnh tín, không có an trú, không
giải thoát".
- Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như
sau: "Nếu sau khi thấy nguy hiểm trong xả lạc,
Ta làm cho sung mãn nguy hiểm ấy. Sau khi
chứng được lợi ích trong không khổ, không lạc,
Ta thưởng thức sự lợi ích ấy", thời sự kiện này
xảy ra: Tâm của Ta có thể hứng khởi trong
không khổ, không lạc, tịnh tín, an trú, giải
thoát, vì Ta có thấy: "Đây là an tịnh".
- Rồi này Ànanda, sau một thời gian, sau khi
thấy nguy hiểm trong xả lạc, Ta làm cho sung
mãn sự nguy hiểm ấy; sau khi chứng được lợi
ích trong không có hỷ, Ta thưởng thức lợi ích
ấy. Và này Ànanda, tâm Ta hứng khởi trong
không khổ, không lạc, tịnh tín, an trú, giải
thoát, vì Ta thấy: "Đây là an tịnh".
- Này Ànanda, sau một thời gian, Ta xả lạc, xả
khổ... chứng đạt và an trú Thiền thứ tư. Do Ta
trú với sự an trú này, các tưởng tác ý câu hữu
với xả lạc vẫn hiện hành. Như vậy, đối với Ta,
đây là một chứng bệnh. Ví như, này Ànanda,
đối với người sung sướng, đau khổ có thể khởi
lên như là một chứng bệnh. Cũng vậy các

CHÍN THIỀN                                       24

tưởng, tác ý câu hữu với hỷ vẫn hiện hành ở nơi Ta. Như vậy đối với Ta, đây là một chứng bệnh.

8. Rồi này Ananda, Ta suy nghĩ như sau: "Vậy Ta
hãy vượt qua các sắc tưởng một cách hoàn toàn,
chấm dứt các đối ngại tưởng, không tác ý đến các
tưởng sai biệt, chứng đạt và an trú Không vô biên
xứ. Nhưng tâm của Ta không có hứng khởi đối với
Không vô biên xứ, không có tịnh tín, không có an
trú, không có giải thoát, dầu Ta có thấy: "Đây là an
tịnh".

Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như sau như
sau: "Do nhân gì do duyên gì, tâm Ta không hứng
khởi đối với Không vô biên xứ, không có tịnh tín,
không có an trú, không có giải thoát, dầu Ta có thấy:
"Đây là an tịnh?".

- Rồi này Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vì Ta
không thấy sự nguy hiểm trong các sắc, Ta
không làm cho sung mãn nguy hiểm ấy, lợi ích
của Không vô biên xứ chưa được chứng đắc.
Ta chưa được thưởng thức lợi ích ấy. Do vậy
tâm Ta không hứng khởi đối với Không vô biên
xứ, không tịnh tín, không an trú, không giải
thoát".

CHÍN THIỀN                                         25

- Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như
sau: "Nếu sau khi thấy nguy hiểm trong các
sắc, Ta làm cho sung mãn nguy hiểm ấy. Sau
khi chứng được lợi ích trong Không vô biên xứ,
Ta thưởng thức lợi ích ấy", thời sự kiện này xảy
ra: Tâm của Ta có thể hứng khởi trong Không
vô biên xứ, tịnh tín, an trú, giải thoát, vì Ta có
thấy: "Đây là an tịnh".
- Rồi này Ànanda, sau một thời gian, sau khi
thấy nguy hiểm trong các sắc, Ta làm cho sung
mãn nguy hiểm ấy; sau khi chứng được lợi ích
trong Không vô biên xứ, Ta thưởng thức lợi ích
ấy. Và này Ànanda, tâm Ta hứng khởi trong
Không vô biên xứ, tịnh tín, an trú, giải thoát, vì
Ta thấy: "Đây là an tịnh".
- Này Ànanda, sau một thời gian, Ta vượt qua
các sắc tưởng... chứng đạt và an trú Không vô
biên xứ. Do Ta trú với sự an trú này, các tưởng
tác ý câu hữu với các sắc vẫn hiện hành. Đây
đối với Ta, đây là một chứng bệnh. Ví như, này
Ànanda, đối với người sung sướng, đau khổ có
thể khởi lên như là một chứng bệnh. Cũng vậy
các tưởng, tác ý câu hữu với sắc vẫn hiện hành
ở nơi Ta. Như vậy đối với Ta, đây là một chứng
bệnh.

CHÍN THIỀN                                          26

9. Rồi này Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vậy Ta
hãy vượt qua Không vô biên xứ một cách hoàn toàn,
biết rằng: "Thức là vô biên", chứng đạt và an trú
Thức vô biên xứ. Nhưng tâm của Ta không có
hứng khởi đối với Thức vô biên xứ, không có tịnh
tín, không có an trú, không có giải thoát, dầu Ta có
thấy: "Đây là an tịnh".

Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như sau: "Do
nhân gì do duyên gì, tâm Ta không hứng khởi đối với
Thức vô biên xứ, không có tịnh tín, không có an trú,
không có giải thoát, dầu Ta có thấy: "Đây là an
tịnh?".

- Rồi này Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vì Ta
không thấy sự nguy hiểm trong Không vô biên
xứ, vì Ta không làm cho sung mãn nguy hiểm
ấy, lợi ích của Thức vô biên xứ chưa được
chứng đắc. Ta chưa được thưởng thức lợi ích
ấy. Do vậy tâm Ta không hứng khởi đối với
Thức vô biên xứ, không tịnh tín, không an trú,
không giải thoát".
- Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như
sau: "Nếu sau khi thấy nguy hiểm trong Không
vô biên xứ, Ta làm cho sung mãn nguy hiểm
ấy. Sau khi chứng được lợi ích trong Thức vô
biên xứ, Ta thưởng thức lợi ích ấy", thời sự

CHÍN THIỀN                                        27

kiện này xảy ra: Tâm của Ta có thể hứng khởi
trong Thức vô biên xứ, tịnh tín, an trú, giải
thoát, vì Ta có thấy: "Đây là an tịnh".
- Rồi này Ànanda, sau một thời gian, sau khi
thấy nguy hiểm trong Không vô biên xứ, Ta
làm cho sung mãn nguy hiểm ấy; sau khi chứng
được lợi ích trong Thức vô biên xứ, Ta thưởng
thức lợi ích ấy. Và này Ànanda, tâm Ta hứng
khởi trong Thức vô biên xứ, tịnh tín, an trú, giải
thoát, vì Ta thấy: "Đây là an tịnh".
- Này Ànanda, sau một thời gian, Ta vượt qua
Không vô biên xứ... chứng đạt và an trú Thức
vô biên xứ. Do Ta trú với sự an trú này, các
tưởng tác ý câu hữu với Không vô biên xứ vẫn
hiện hành. Đây đối với Ta, đây là một chứng
bệnh. Ví như, này Ànanda, đối với người sung
sướng, đau khổ có thể khởi lên như là một
chứng bệnh. Cũng vậy các tưởng, tác ý câu hữu
với Không vô biên xứ vẫn hiện hành ở nơi Ta.
Như vậy đối với Ta, đây là một chứng bệnh.

10. Rồi này Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vậy Ta hãy vượt qua Thức vô biên xứ một cách hoàn toàn, biết rằng: "Không có vật gì", chứng đạt và an trú Vô sở hữu xứ. Nhưng tâm của Ta không có hứng khởi đối với Vô sở hữu xứ, không có tịnh tín, không có

CHÍN THIỀN                                          28

an trú, không có giải thoát, dầu Ta có thấy: "Đây là an tịnh".

Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như sau như
sau: "Do nhân gì do duyên gì, tâm Ta không hứng
khởi đối với Vô sở hữu xứ , không có tịnh tín, không
có an trú, không có giải thoát, dầu Ta có thấy: "Đây
là an tịnh"?

- Rồi này Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vì Ta
không thấy sự nguy hiểm trong Thức vô biên
xứ, vì Ta không làm cho sung mãn nguy hiểm
ấy, lợi ích của Vô sở hữu xứ chưa được chứng
đắc. Ta chưa được thưởng thức lợi ích ấy. Do
vậy tâm Ta không hứng khởi đối với Vô sở hữu
xứ, không tịnh tín, không an trú, không giải
thoát".
- Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như
sau: "Nếu sau khi thấy nguy hiểm trong Thức
vô biên xứ, Ta làm cho sung mãn nguy hiểm
ấy. Sau khi chứng được lợi ích trong Vô sở hữu
xứ, Ta thưởng thức lợi ích ấy", thời sự kiện này
xảy ra: Tâm của Ta có thể hứng khởi trong Vô
sở hữu xứ, tịnh tín, an trú, giải thoát, vì Ta có
thấy: "Đây là an tịnh".
- Rồi này Ànanda, sau một thời gian, sau khi
thấy nguy hiểm trong Thức vô biên xứ, Ta làm

CHÍN THIỀN                                         29

cho sung mãn nguy hiểm ấy; sau khi chứng
được lợi ích trong Vô sở hữu xứ, Ta thưởng
thức lợi ích ấy. Và này Ànanda, tâm Ta hứng
khởi trong Vô sở hữu xứ, tịnh tín, an trú, giải
thoát, vì Ta thấy: "Đây là an tịnh".
- Này Ànanda, sau một thời gian, Ta vượt qua
Thức vô biên xứ... chứng đạt và an trú Vô sở
hữu xứ. Do Ta trú với sự an trú này, các tưởng
tác ý câu hữu với các Thức vô biên xứ vẫn hiện
hành, như vậy đối với Ta, đây là một chứng
bệnh. Ví như, này Ànanda, đối với người sung
sướng, đau khổ có thể khởi lên như là một
chứng bệnh. Cũng vậy các tưởng, tác ý câu hữu
với Thức vô biên xứ vẫn hiện hành ở nơi Ta.
Như vậy đối với Ta, đây là một chứng bệnh.

11. Rồi này Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vậy Ta
hãy vượt qua Vô sở hữu xứ một cách hoàn toàn,
chứng đạt và an trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ.
Nhưng tâm của Ta không có hứng khởi đối với
Phi tưởng phi phi tưởng xứ, không có tịnh tín,
không có an trú, không có giải thoát, dầu Ta có thấy:
"Đây là an tịnh".

Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như sau như sau: "Do nhân gì do duyên gì, tâm Ta không hứng khởi đối với Phi tưởng phi phi tưởng xứ, không có

CHÍN THIỀN                                         30

tịnh tín, không có an trú, không có giải thoát, dầu Ta có thấy: "Đây là an tịnh"?

- Rồi này Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vì Ta
không thấy sự nguy hiểm trong Vô sở hữu xứ,
vì Ta không làm cho sung mãn nguy hiểm ấy,
lợi ích của Phi tưởng phi phi tưởng xứ chưa
được chứng đắc. Ta chưa được thưởng thức lợi
ích ấy. Do vậy tâm Ta không hứng khởi đối với
Phi tưởng phi phi tưởng xứ, không tịnh tín,
không an trú, không giải thoát".
- Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như
sau: "Nếu sau khi thấy nguy hiểm trong Vô sở
hữu xứ, Ta làm cho sung mãn nguy hiểm ấy.
Sau khi chứng được lợi ích trong Phi tưởng phi
phi tưởng xứ, Ta thưởng thức lợi ích ấy", thời
sự kiện này xảy ra: Tâm của Ta có thể hứng
khởi trong Phi tưởng phi phi tưởng xứ, tịnh tín,
an trú, giải thoát, vì Ta có thấy: "Đây là an
tịnh".
- Rồi này Ànanda, sau một thời gian, sau khi
thấy nguy hiểm trong Vô sở hữu xứ, Ta làm
cho sung mãn nguy hiểm ấy; sau khi chứng
được lợi ích trong Phi tưởng phi phi tưởng xứ,
Ta thưởng thức lợi ích ấy. Và này Ànanda, tâm
Ta hứng khởi trong Phi tưởng phi phi tưởng xứ,

CHÍN THIỀN                                          31

tịnh tín, an trú, giải thoát, vì Ta thấy: "Đây là
an tịnh".
- Này Ànanda, sau một thời gian, Ta vượt qua
Vô sở hữu xứ... chứng đạt và an trú Phi tưởng
phi phi tưởng xứ. Do Ta trú với sự an trú này,
các tưởng tác ý câu hữu với các Vô sở hữu xứ
vẫn hiện hành, như vậy đối với Ta, đây là một
chứng bệnh. Ví như, này Ànanda, đối với
người sung sướng, đau khổ có thể khởi lên như
là một chứng bệnh. Cũng vậy các tưởng, tác ý
câu hữu với Vô sở hữu xứ vẫn hiện hành ở nơi
Ta. Như vậy đối với Ta, đây là một chứng
bệnh.

12. Rồi này Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vậy Ta hãy vượt qua Phi tưởng phi phi tưởng xứ một cách hoàn toàn, chứng đạt và an trú Diệt thọ tưởng định. Nhưng tâm của Ta không có hứng khởi đối với Diệt thọ tưởng định, không có tịnh tín, không có an trú, không có giải thoát, dầu Ta có thấy: "Đây là an tịnh".

Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như sau như
sau: "Do nhân gì do duyên gì, tâm Ta không hứng
khởi đối với Diệt thọ tưởng định, không có tịnh tín,
không có an trú, không có giải thoát, dầu Ta có thấy:
"Đây là an tịnh"?

CHÍN THIỀN                                          32

- Rồi này Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vì Ta
không thấy sự nguy hiểm trong Phi tưởng phi
phi tưởng xứ, vì Ta không làm cho sung mãn
nguy hiểm ấy, lợi ích của Diệt thọ tưởng định
chưa được chứng đắc. Ta chưa được thưởng
thức lợi ích ấy. Do vậy tâm Ta không hứng khởi
đối với Diệt thọ tưởng định, không tịnh tín,
không an trú, không giải thoát".
- Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như
sau: "Nếu sau khi thấy nguy hiểm trong Phi
tưởng phi phi tưởng xứ, Ta làm cho sung mãn
nguy hiểm ấy. Sau khi chứng được lợi ích trong
Diệt thọ tưởng định, Ta thưởng thức lợi ích ấy",
thời sự kiện này xảy ra: Tâm của Ta có thể
hứng khởi trong Diệt thọ tưởng định, tịnh tín,
an trú, giải thoát, vì Ta có thấy: "Đây là an
tịnh".
- Rồi này Ànanda, sau một thời gian, sau khi
thấy nguy hiểm trong Phi tưởng phi phi tưởng
xứ, Ta làm cho sung mãn nguy hiểm ấy; sau
khi chứng được lợi ích trong Diệt thọ tưởng
định, Ta thưởng thức lợi ích ấy. Và này
Ànanda, tâm Ta hứng khởi trong Diệt thọ
tưởng định, tịnh tín, an trú, giải thoát, vì Ta
thấy: "Đây là an tịnh".
- Này Ànanda, sau một thời gian, Ta vượt qua
Phi tưởng phi phi tưởng xứ... chứng đạt và an

CHÍN THIỀN                                        33

trú Diệt thọ tưởng định, Ta thấy với trí tuệ và các lậu hoặc đi đến đoạn diệt.

13. Cho đến khi nào, này Ànanda, chín thứ đệ trú
Thiền chứng này chưa được Ta thuận thứ nghịch thứ
chứng đạt và xuất khởi, thời này Ànanda, trong thế
giới, với Thiên giới, Ma giới, Phạm thiên giới, với
quần chúng Sa-môn và Bà-la-môn, chư Thiên và loài
Người, Ta chưa xác chứng rằng ta đã chứng Chánh
Đẳng Chánh giác.

Cho đến khi nào, này Ànanda, chín thứ đệ trú Thiền
chứng này đã được Ta thuận thứ nghịch thứ chứng
đạt và xuất khởi, thời này Ànanda, trong thế giới này,
với Thiên giới, Ma giới, Phạm thiên giới, với quần
chúng Sa-môn và Bà-la-môn, chư Thiên và loài
Người, cho đến khi ấy, Ta mới xác chứng rằng Ta đã
chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Tri
và Kiến khởi lên nơi Ta. Ta biết rằng: "Bất động là
tâm giải thoát của Ta. Đây là đời sống cuối cùng,
nay không còn tái sanh nữa".

CHÍN THIỀN                                          34

3     Định nghĩa - Sự diệt trừ dần các tăng thượng tưởng là gì           - Kinh POTTHAPADA – 9 Trường I, 311

KINH POTTHAPADA – Bài kinh số 9 – Trường I, 311

1. Như vầy tôi nghe. Một thời Thế Tôn ở tại Sàvatthi
(Xá-vệ), rừng Jetavana (Kỳ viên), vườn
Anàthapindika (Cấp Cô Độc). Lúc bấy giờ, du sĩ
ngoại đạo Potthapada (Bố-sá-bà-lâu) cùng với đại
chúng du sĩ ngoại đạo khoảng ba trăm vị, ở tại vườn
của hoàng hậu Mallika (Mạt-lê-viên) tên là
Ekasàlaka có hàng rào cây tinduka, một hội thảo
trường luận bàn về chánh kiến, tà kiến.

2. Lúc bấy giờ Thế Tôn, vào buổi sáng đắp y cầm bát vào Sàvatthi khất thực. Rồi Thế Tôn tự nghĩ: "Nay còn quá sớm để đi khất thực tại Sàvatthi, Ta hãy đi đến vườn của hoàng hậu Mallika tên là Ekasàlaka, có hàng rào cây tinduka, một hội thảo trường luận bàn chánh kiến, tà kiến, để gặp du sĩ ngoại đạo Potthapàda". Và Thế Tôn đi đến vườn của hoàng hậu Mallika, tên là Ekasàlaka, có hàng rào cây tinduka, một hội thảo trường luận về chánh kiến, tà kiến.

CHÍN THIỀN                                        35

3. Lúc bấy giờ du sĩ ngoại đạo Potthapàda ngồi với
đại chúng du sĩ ngoại đạo, đang ồn ào, la lối, lớn
tiếng bàn luận những vấn đề phù phiếm như câu
chuyện về vua chúa; câu chuyện về ăn trộm, câu
chuyện về đại thần; câu chuyện về binh lính; các câu
chuyện về hãi hùng; câu chuyện về chiến tranh; câu
chuyện về đồ ăn; câu chuyện về đồ uống; câu chuyện
về đồ mặc; câu chuyện về giường nằm; câu chuyện
về vòng hoa; câu chuyện về hương liệu; câu chuyện
về bà con; câu chuyện về xe cộ; câu chuyện về làng
xóm; câu chuyện về thị trấn; câu chuyện về thành
phố; câu chuyện về quốc độ; câu chuyện về đàn bà;
câu chuyện về đàn ông; câu chuyện về vị anh hùng;
câu chuyện bên lề đường; câu chuyện tại chỗ lấy
nước; câu chuyện về người đã chết; các câu chuyện
tạp thoại; câu chuyện về hiện trạng của thế giới, hiện
trạng của đại dương; câu chuyện về sự hiện hữu và
sự không hiện hữu.

4. Du sĩ ngoại đạo Potthapàda thấy Thế Tôn từ xa
đến, liền khuyến cáo chúng của mình: "Các Tôn giả
hãy nhỏ tiếng, các Tôn giả hãy đừng làm ồn. Nay Sa-
môn Gotama đang đến, Ngài ưa mến sự trầm lặng, vị
Đại đức này tán thán sự trầm lặng. Nếu biết chúng
này yên tịnh, Ngài có thể ghé đến đây". Nghe nói
vậy, các du sĩ ngoại đạo liền im lặng.

CHÍN THIỀN                                          36

5. Rồi Thế Tôn đến du sĩ ngoại đạo Potthapàda. Và
du sĩ ngoại đạo Potthapàda bạch Thế Tôn: "Thiện lai
Thế Tôn! Hoan nghênh Thế Tôn! Đã lâu Thế Tôn
không quá bộ đến đây. Mời Thế Tôn ngồi. Đây là
chỗ ngồi đã soạn sẵn".

Thế Tôn ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. Du sĩ ngoại đạo Potthapàda lấy một ghế thấp khác và ngồi xuống một bên. Rồi Thế Tôn nói với du sĩ Potthapàda đã ngồi một bên: "Này Potthapàda, vấn đề gì các vị đang ngồi thảo luận? Vấn đề gì đang nói mà bị gián đoạn?"

6. Khi nghe nói vậy du sĩ ngoại đạo Potthapàda bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, hãy gác một bên câu chuyện
chúng tôi đang ngồi bàn luận, bạch Thế Tôn, lát nữa
Thế Tôn nghe lại cũng không khó khăn gì. Bạch Thế
Tôn, thuở xưa xưa lắm, nhiều vị Sa-môn, Bà-la-môn
ngoại đạo tụ họp, ngồi hội thảo trong giảng đường
nêu lên vấn đề sự diệt tận các tăng thượng tưởng.
"Này Tôn giả, tăng thượng tưởng diệt tận như thế
nào?" Một vài vị trả lời: "Không nhân, không duyên,
các tưởng của con người sinh và diệt! Khi tưởng sanh
con người có tưởng, khi tưởng diệt con người không
có tưởng". Như vậy, một vài vị giải thích sự diệt tận
các tăng thượng tưởng.

CHÍN THIỀN                                         37

Về vấn đề này, người khác lại nói như sau:
"Các Tôn giả, sự kiện không phải như vậy. Này Tôn
giả, tưởng là tự ngã của con người, chính tưởng ấy
đến và đi. Khi tưởng ấy đến thì con người có tưởng,
khi tưởng ấy đi thì con người không có tưởng". Như
vậy một vài vị giải thích sự diệt tận các tăng thượng
tưởng.

Vấn đề này, người khác lại nói như sau: "Các
Tôn giả, sự kiện không phải như vậy. Này Tôn giả,
có những Sa-môn, Bà-la-môn có đại thần thông và
đại oai lực. Chính những vị này khiến tưởng nhập
vào trong người và cũng kéo tưởng ra ngoài người
ấy. Khi các vị này khiến tưởng nhập vào trong người,
người ấy có tưởng, khi kéo tưởng ra ngoài, người ấy
không có tưởng". Như vậy một vài vị giải thích sự
diệt tận các tăng thượng tưởng.

Về vấn đề này, người khác lại nói như sau: "Các Tôn giả, sự kiện không phải như vậy. Này Tôn giả, có những vị thiên thần có đại thần thông, có đại oai lực, chính những vị này khiến tưởng nhập vào trong người và kéo tưởng ra ngoài người ấy. Khi các vị này khiến tưởng nhập vào trong người, người ấy có tưởng, khi kéo tưởng ra ngoài, người ấy không có tưởng". Như vậy một vài vị giải thích sự diệt tận các tăng thượng tưởng. Bạch Thế Tôn, lúc bấy giờ con

CHÍN THIỀN                                         38

tưởng niệm đến Thế Tôn: "Mong Thế Tôn có mặt ở
đây! Mong Thiện thệ có mặt ở đây! Ngài rất tinh
thông những pháp này. Chắc chắn Thế Tôn biết rõ
sự diệt tận các tăng thượng tưởng". Bạch Thế Tôn,
sự diệt tận các tăng thượng tưởng như thế nào?

7. Này Potthapàda, những Sa-môn, Bà-la-môn nào
đã nói: "Không nhân, không duyên, các tưởng của
con người sinh và diệt". Những vị này đã sai lạc ngay
từ ban đầu. Vì sao vậy? Này Potthapàda, chính vì có
nhân, có duyên, các tưởng của con người sinh và
diệt. Chính do sự học tập, một loại tưởng sanh, chính
do sự học tập, một loại tưởng diệt.

Và Thế Tôn nói:

- Sự học tập ấy là gì? Này Potthapàda, nay ở đời Như Lai xuất hiện, là bậc A-la-hán, Chánh Biến Tri... (như kinh Sa-môn Quả số 40-43 trừ đoạn kết của mỗi đoạn) thân nghiệp, ngữ nghiệp thanh tịnh, mạng sống trong sạch, giới hạnh đầy đủ, hộ trì các căn, chánh niệm tỉnh giác và biết tri túc. Này Potthapàda, thế nào là Tỷ-kheo giới hạnh đầy đủ? Ở đây này Potthapàda, Tỷ-kheo từ bỏ sát sanh, tránh xa sát sanh, bỏ trượng, bỏ kiếm, biết tàm quý, có lòng từ, sống thương xót hạnh phúc của tất cả chúng sanh và loài hữu tình. Như vậy là giới hạnh của vị ấy trong

CHÍN THIỀN                                         39

giới luật ... (như kinh Sa-môn Quả số 43-62)... như
dùng ảo thuật để yên ổn, để khỏi làm các điều đã
hứa... ngăn ngừa công hiệu của thuốc. Còn vị ấy thì
tránh xa các tà mạng kể trên... như vậy là giới hạnh
của vị ấy trong giới luật.

8. Này Potthapàda, và như vậy Tỷ-kheo ấy nhờ đầy
đủ giới luật nên không thấy sợ hãi từ một chỗ nào về
phương diện hộ trì giới luật. Này Potthapàda, như
một Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, đã hàng phục kẻ
thù địch, không còn thấy sợ hãi từ chỗ nào nữa về
phương diện thù địch. Cũng vậy, này Potthapàda,
Tỷ-kheo ấy nhờ đầy đủ giới luật nên không thấy sợ
hãi từ một chỗ nào về phương diện hộ trì giới luật.
Vị ấy nhờ đầy đủ giới luật cao quý này, nên hưởng
lạc thọ nội tâm không lỗi lầm. Như vậy, này
Potthapàda, Tỷ-kheo đầy đủ giới luật.

9. Này Potthapàda, thế nào là Tỷ-kheo hộ trì các căn? Này Potthapàda, khi mắt thấy sắc, Tỷ-kheo không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì, vì con mắt không được chế ngự, khiến tham ái ưu bi, các ác, bất thiện pháp khởi lên, Tỷ-kheo tự chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì con mắt, thực hành sự hộ trì con mắt. Khi tai nghe tiếng... mũi ngửi hương... lưỡi nếm vị... thân cảm xúc... ý nhận thức các pháp, vị ấy không nắm

CHÍN THIỀN                                        40

giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những
nguyên nhân gì, vì ý căn không được chế ngự, khiến
tham ái ưu bi, các ác bất thiện pháp khởi lên, Tỷ-
kheo chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì ý căn, thiệt hành
sự hộ trì ý căn. Vị ấy, nhờ sự hộ trì cao quý các căn
ấy, nên hưởng lạc thọ, nội tâm không lỗi lầm. Như
vậy, này Potthapàda, Tỷ-kheo hộ trì các căn... (Như
kinh Sa-môn Quả số 65-74)...

10. Khi quán tự thân đã xả ly năm triền cái ấy, hân hoan sanh; do hân hoan, nên hỷ sanh; do tâm hoan hỷ, thân được khinh an; do thân khinh an, lạc thọ sanh; do lạc thọ, tâm được định tĩnh. Tỷ-kheo, ly dục, ly bất thiện pháp, chứng và trú thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh với tầm, với tứ. Dục tưởng xưa kia của vị ấy được diệt trừ, và khi tưởng hỷ lạc vi diệu chân thật do ly dục sanh khởi lên, vị ấy có tưởng hỷ lạc vi diệu chân thật, do ly dục sanh. Như vậy do học tập, một tưởng khởi lên, cũng do học tập, một tưởng diệt trừ. Và Thế Tôn nói: "Đó là sự học tập Thế Tôn nói đến".

11. Lại nữa, này Potthapàda, Tỷ-kheo diệt tầm, diệt tứ, chứng và trú thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm không tứ, nội tĩnh nhất tâm. Tưởng hỷ lạc vi diệu chơn thật do ly dục sanh xưa kia của vị ấy được diệt trừ. Và khi tưởng hỷ lạc vi

CHÍN THIỀN                                          41

diệu chơn thật do định sanh khởi lên, vị ấy có
tưởng hỷ lạc vi diệu chơn thật do định sanh. Như vậy
do học tập, một tưởng khởi lên, cũng do học tập một
tưởng diệt trừ. Và Thế Tôn nói: "Đó là sự học tập
Thế Tôn nói đến".

12. "Lại nữa này Potthapàda, Tỷ-kheo ly hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là "Xả niệm lạc trú", chứng và trú thiền thứ ba. Tưởng hỷ lạc chơn thật vi diệu do định sanh xưa kia của vị ấy được diệt trừ. Và khi tưởng xả lạc vi diệu chơn thật khởi lên, vị ấy có tưởng xả lạc vi diệu chơn thật. Như vậy do học tập, một tưởng khởi lên và cũng do học tập, một tưởng diệt trừ. Và Thế Tôn nói: "Đó là sự học tập Thế Tôn nói đến".

13. Lại nữa này Potthapàda, Tỷ-kheo xả lạc, xả khổ, diệt hỷ, ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú thiền thứ tư không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh. Như vậy xả lạc chơn thật vi diệu xưa kia của vị ấy được diệt trừ. Và khi tưởng xả lạc, xả khổ vi diệu chơn thật khởi lên, vị ấy có tưởng xả lạc, xả khổ vi diệu chơn thật. Như vậy do học tập một tưởng khởi lên, cũng do học tập một tưởng diệt trừ. Và Thế Tôn nói: "Đó là sự học tập Thế Tôn nói đến".

14. Lại nữa này Potthapàda, với sự vượt thoát mọi

CHÍN THIỀN                                        42

sắc tưởng, với sự diệt trừ mọi chướng ngại tưởng, với sự không tác ý đối với dị tưởng, Tỷ-kheo nghĩ rằng: "Hư không là vô biên", chứng và trú Không vô biên xứ. Như vậy sắc tưởng xưa kia của vị ấy được diệt trừ. Và khi tưởng Không vô biên xứ vi diệu chơn thật khởi lên, vị ấy có tưởng Không vô biên xứ vi diệu chơn thật. Như vậy do sự học tập, một tưởng khởi lên, cũng do học tập một tưởng diệt trừ. Và Thế Tôn nói: "Đó là sự học tập Thế Tôn nói đến".

15. Lại nữa này Potthapàda, với sự vượt thoát mọi Không vô biên xứ, Tỷ-kheo nghĩ rằng: "Thức là vô biên" chứng và trú Thức vô biên xứ. Như vậy tưởng Không vô biên xứ vi diệu chơn thật xưa kia của vị ấy được diệt trừ, và khi tưởng Thức vô biên xứ vi diệu chơn thật khởi lên, vị ấy có tưởng Thức vô biên xứ vi diệu chơn thật. Như vậy do học tập, một tưởng khởi lên, cũng do học tập, một tưởng diệt trừ. Và Thế Tôn nói: "Đó là sự học tập Thế Tôn nói đến".

16. Lại nữa này Potthapàda, với sự vượt thoát mọi Thức vô biên xứ, Tỷ-kheo nghĩ rằng: "Không có vật gì" chứng và trú Vô sở hữu xứ. Như vậy tưởng Thức vô biên xứ vi diệu chơn thật xưa kia của vị ấy được diệt trừ. Và khi tưởng Vô sở hữu xứ vi diệu chơn thật khởi lên, vị ấy có tưởng Vô sở hữu xứ vi diệu chơn thật. Như vậy do học tập, một tưởng khởi lên,

CHÍN THIỀN                                         43

cũng do học tập, một tưởng diệt trừ. Và Thế Tôn nói: "Đó là sự học tập Thế Tôn nói đến".

17. Lại nữa này Potthapàda, khi Tỷ-kheo ở nơi đây tự mình khởi tưởng, vị này tiếp tục đi từ tưởng này đến tưởng khác cho đến tưởng tột đỉnh. Và vị này khi đứng tại tưởng tột đỉnh có thể nghĩ: "Tâm còn suy tưởng có hại cho ta, tâm không suy tưởng mới tốt cho ta. Nếu ta cứ tiếp tục suy tưởng, khi những tưởng này của ta diệt đi, các thô tưởng khác lại khởi lên, ta hãy đừng có suy tưởng". Do không có suy tưởng, các tưởng kia diệt tận và các thô tưởng khác không khởi lên, vị ấy cảm thọ sự diệt tận. Như vậy, này Potthapàda, là sự chứng đạt trí tuệ diệt trừ dần dần các tăng thượng tưởng.

18. Này Potthapàda, ngươi nghĩ thế nào? Trước đây ngươi đã nghe sự chứng đạt trí tuệ diệt trừ dần dần các tăng thượng tưởng này không?

- Bạch Thế Tôn, con không có nghe. Bạch Thế Tôn, nhưng nay con hiểu lời nói của Thế Tôn.

- Này Potthapàda, khi Tỷ-kheo ở đây tự mình khởi tưởng, vị này tiếp tục đi từ tưởng này đến tưởng khác cho đến tưởng tột đỉnh. Và vị này, khi đứng tại tưởng tột đỉnh có thể nghĩ: "Tâm còn suy tưởng, có hại cho ta, tâm không suy tưởng mới tốt cho ta. Nếu

CHÍN THIỀN                                         44

ta cứ tiếp tục suy tưởng khi những tưởng này của ta diệt đi, các thô tưởng khác lại khởi lên. Vậy ta hãy đừng có suy tưởng". Và vị này không có suy tưởng. Do không có suy tưởng, các tưởng kia diệt tận và các thô tưởng khác cũng không khởi lên. Vị ấy cảm thọ sự diệt tận. Như vậy này Potthapàda là sự chứng đạt trí tuệ diệt trừ dần dần các tăng thượng tưởng.

19. - Bạch Thế Tôn, Thế Tôn chỉ nói đến một tưởng tuyệt đỉnh hay nhiều tưởng tuyệt đỉnh?

- Này Potthapàda, Ta nói đến một tưởng tuyệt đỉnh và cũng nói đến nhiều tưởng tuyệt đỉnh.

- Bạch Thế Tôn, làm sao Thế Tôn nói đến một tưởng tuyệt đỉnh và cũng nói đến nhiều tưởng tuyệt đỉnh?

- Này Potthapàda, tùy theo vị ấy cảm thọ sự
diệt tận (của một tưởng) sau một tưởng khác, vị ấy
đạt tới nhiều tuyệt đỉnh sai khác, cái này tiếp theo cái
kia cho đến tuyệt đỉnh cuối cùng mà Ta nói đến nhiều
tưởng tuyệt đỉnh. Này Potthapàda như vậy Ta nói
đến một tưởng tuyệt đỉnh và cũng nói đến nhiều
tưởng tuyệt đỉnh.

20. - Bạch Thế Tôn, tưởng khởi trước, trí khởi sau; hay trí khởi trước tưởng khởi sau; hay tưởng và trí

CHÍN THIỀN                                            45

cùng khởi một lần không trước không sau?

- Này Potthapàda, tưởng khởi trước trí mới
khởi sau, do tưởng sanh, trí mới sanh. Vị ấy tuệ
tri: "Do duyên tưởng, trí sanh ra nơi ta". Này
Potthapàda, với lời dạy này cần phải hiểu tưởng sanh
trước trí sanh sau, tưởng sanh trí mới sanh.

21. - Bạch Thế Tôn, tưởng có phải là tự ngã của con người hay tưởng khác, tự ngã khác?

- Này Potthapàda, ngươi hiểu tự ngã như thế nào?

- Bạch Thế Tôn, con hiểu tự ngã là thô phù, có sắc, do bốn đại hình thành, và do đoàn thực nuôi dưỡng.

- Này Potthapàda, nếu tự ngã là thô phù, có sắc, do bốn đại hình thành và do đoàn thực nuôi dưỡng, như vậy này Potthapàda, tưởng khác và tự ngã khác. Này Potthapàda, với sự nhận thức này, cần phải hiểu, tưởng khác và tự ngã khác. Này Potthapàda, giả sử tự ngã ấy là thô phù, có sắc, do bốn đại hình thành và do đoàn thực nuôi dưỡng, tuy vậy một vài tưởng khác của người ấy khởi lên, một vài tưởng khác diệt xuống. Này Potthapàda, với sự nhận thức này cần phải hiểu tưởng khác, tự ngã khác.

CHÍN THIỀN                                        46

22. - Bạch Thế Tôn, con hiểu tự ngã là do ý sở thành, đầy đủ mọi chi tiết lớn nhỏ, đầy đủ các căn.

- Này Potthapàda, nếu tự ngã là do ý sở thành, đầy
đủ mọi chi tiết lớn nhỏ, đầy đủ các căn, như vậy này
Potthapàda, với sự nhận thức này, cần phải hiểu
tưởng khác, tự ngã khác. Này Potthapàda, giả sử tự
ngã ấy là do ý sở thành, đầy đủ mọi chi tiết lớn nhỏ,
đầy đủ các căn, tuy vậy một vài tưởng khác của
người ấy khởi lên, một vài tưởng khác diệt xuống.
Này Potthapàda, với sự nhận thức này, cần phải hiểu
tưởng khác, tự ngã khác.

- Bạch Thế Tôn, con hiểu tự ngã là vô sắc, do tưởng sở thành.

23. - Này Potthapàda, nếu tự ngã là vô sắc, do tưởng sở thành, với sự nhận thức này Potthapàda, cần phải hiểu tưởng khác, tự ngã khác. Này Potthapàda, giả sử tự ngã là vô sắc, do tưởng sở thành, tuy vậy, một vài tưởng khác của người khởi lên, một vài tưởng khác diệt xuống. Này Potthapàda, với sự nhận thức này, cần phải hiểu tưởng khác, tự ngã khác.

24. - Bạch Thế Tôn, con có thể hiểu được chăng "tưởng là tự ngã của người" hay "tưởng khác, tự ngã khác"?

CHÍN THIỀN                                         47

- Này Potthapàda, thật khó cho ngươi biết
được "tưởng là tự ngã của con người" hay "tưởng
khác, tự ngã khác", vì ngươi có dị kiến, có tin tưởng
khác, có lý tưởng khác, có thiên tư khác, có hạnh
nguyện khác.

25. - Bạch Thế Tôn, nếu thật khó cho con biết được
"tưởng là tự ngã của con người", hay "tưởng khác,
tự ngã khác" vì con có dị kiến khác, có tin tưởng
khác, có lý tưởng khác, có thiên tư khác, có hạnh
nguyện khác, thời bạch Thế Tôn, thế giới có phải là
thường còn không? Chỉ có quan niệm này là đúng sự
thực, ngoài ra là mê muội không?

- Này Potthapàda, Ta không trả lời: "Thế giới là thường còn, chỉ có quan điểm này là đúng sự thực, ngoài ra là mê muội".

- Bạch Thế Tôn, có phải thế giới là vô thường, chỉ có quan điểm này là đúng sự thực, ngoài ra là mê muội không?

- Này Potthapàda, Ta không trả lời: "Thế giới là vô thường, chỉ có quan điểm này là đúng sự thực, ngoài ra là mê muội".

- Bạch Thế Tôn, có phải thế giới này là hữu biên, chỉ có quan điểm này là đúng sự thực, ngoài ra

CHÍN THIỀN                                         48

là mê muội không?

- Này Potthapàda, Ta không trả lời: "Thế giới là hữu biên, chỉ có quan điểm này là đúng sự thực, ngoài ra là mê muội".

- Bạch Thế Tôn, có phải thế giới là vô biên, chỉ có quan điểm này là đúng sự thực, ngoài ra là mê muội không?

- Này Potthapàda, Ta không trả lời: Thế giới là vô biên, chỉ có quan điểm này là đúng sự thực, ngoài ra là mê muội".

26. - Bạch Thế Tôn, có phải sinh mạng và thân thể là một, chỉ có quan điểm này là đúng sự thật, ngoài ra là mê muội không?

- Này Potthapàda, Ta không trả lời: "Thân thể và sinh mạng là một, chỉ có quan điểm này là đúng sự thực, ngoài ra là mê muội".

- Bạch Thế Tôn, có phải sinh mạng khác, thân thể khác? Chỉ có quan điểm này là đúng sự thực, ngoài ra là mê muội không?

- Này Potthapàda, Ta không trả lời: "Sinh mạng khác, thân thể khác. Chỉ có quan điểm này là

CHÍN THIỀN                                        49

đúng sự thực, ngoài ra là mê muội".

27. - Bạch Thế Tôn, có phải Như Lai tồn tại sau khi chết? Chỉ có quan điểm này là đúng sự thực, ngoài ra là mê muội không?

- Này Potthapàda, Ta không trả lời: "Như Lai tồn tại sau khi chết. Chỉ có quan điểm này là đúng sự thực, ngoài ra là mê muội".

- Bạch Thế Tôn, có phải Như Lai không tồn tại sau khi chết không? Chỉ có quan điểm này là đúng sự thực, ngoài ra là mê muội không?

- Này Potthapàda, Ta không trả lời: "Như Lai không tồn tại sau khi chết. Chỉ có quan điểm này là đúng sự thực, ngoài ra là mê muội".

- Bạch Thế Tôn, có phải Như Lai tồn tại và không tồn tại sau khi chết. Chỉ có quan điểm này là đúng sự thực, ngoài ra là mê muội không?

- Này Potthapàda, Ta không trả lời: "Như Lai tồn tại và không tồn tại sau khi chết. Chỉ có quan điểm này là đúng sự thực, ngoài ra là mê muội".

- Bạch Thế Tôn, có phải Như Lai không tồn tại và không không tồn tại sau khi chết. Chỉ có quan

CHÍN THIỀN                                          50

điểm này là đúng sự thực, ngoài ra là mê muội không?

- Này Potthapàda, Ta không trả lời: "Như
Lai không tồn tại và không không tồn tại sau khi
chết. Chỉ có quan điểm này là đúng sự thực, ngoài ra
là mê muội".

28. - Bạch Thế Tôn, vì sao Thế Tôn không trả lời?

- Này Potthapàda, câu hỏi này không thuộc về đích giải thoát, không thuộc về Pháp, không thuộc căn bản của phạm hạnh, không đưa đến yểm ly, đến ly tham, đến tịch diệt, đến tịch tịnh, đến thắng trí, đến giác ngộ, đến Niết bàn. Vì vậy, Ta không trả lời.

29. - Bạch Thế Tôn, vậy Thế Tôn trả lời những gì?

- Này Potthapàda, Ta trả lời: "Đây là khổ".
Ta trả lời: "Đây là khổ tập". "Ta trả lời: "Đây là khổ
diệt". Ta trả lời: "Đây là con đường đưa đến khổ
diệt".

30. - Bạch Thế Tôn, vì sao Thế Tôn trả lời?

- Này Potthapàda, câu hỏi này thuộc về đích giải thoát, thuộc về Pháp, thuộc căn bản của phạm hạnh, đưa đến yểm ly, đến ly tham, đến tịch diệt, đến

CHÍN THIỀN                                          51

thắng trí, đến giác ngộ, đến Niết bàn. Vì vậy Ta trả lời.

- Bạch Thế Tôn, như vậy là phải. Bạch Thiện Thệ, như vậy là phải. Bạch Thế Tôn, nay đã đến thời Ngài làm gì Ngài xem là phải làm.

Và Thế Tôn từ chỗ ngồi đứng dậy ra về.

31. Thế Tôn rời khỏi chưa bao lâu, những du sĩ ngoại
đạo ấy liền bao vây xung quanh du sĩ ngoại đạo
Potthapàda và tuôn ra những lời nói mỉa mai gay gắt:
"Potthapàda này là như vậy, những gì Sa-môn
Gotama nói đều được Potthapàda tán thành: "Bạch
Thế Tôn, như vậy là phải. Bạch Thiện Thệ như vậy
là phải". Chúng tôi không được biết Sa-môn Gotama
đã thuyết trình dứt khoát những vấn đề sau đây: "Thế
giới là thường còn", hay "Thế giới là vô thường", hay
"Thế giới là hữu biên", hay "Thế giới là vô biên", hay
"Sinh mạng và thân thể là một", hay "Sinh mạng
khác, thân thể khác", "hay Như Lai có tồn tại sau khi
chết" hay "Như Lai không tồn tại sau khi chết" hay
"Như Lai tồn tại và cũng không tồn tại sau khi chết",
hay "Như Lai không tồn tại và cũng không không tồn
tại sau khi chết".

Khi được nói vậy, du sĩ ngoại đạo Potthapàda nói với các du sĩ ngoại đạo kia:

CHÍN THIỀN                                          52

- Này các Tôn giả, tôi cũng không được biết Sa-môn Gotama đã thuyết trình dứt khoát những vấn đề sau đây: "Thế giới là thường còn", hay "Thế giới là vô thường", hay "Thế giới là hữu biên", hay "Thế giới là vô biên", hay "Sinh mạng và thân thể là một", hay "Sinh mạng khác, thân thể khác", hay "Như Lai có tồn tại sau khi chết", hay "Như Lai không có tồn tại sau khi chết", hay "Như Lai có tồn tại và cũng không tồn tại sau khi chết", hay "Như Lai không có tồn tại và cũng không không tồn tại sau khi chết". Sa- môn Gotama đã tuyên bố một phương pháp như thực, chơn chánh, chơn thật, dùng Pháp làm cơ bản, dùng Pháp làm quy tắc. Và khi một vị tuyên bố một phương pháp như thực, chân chánh, chân thật, dùng Pháp làm cơ bản, dùng Pháp làm quy tắc thì làm sao một người hiểu biết như tôi lại không tán thành?

32. Hai ba ngày sau, Citta Hatthisàriputta và du sĩ
ngoại đạo Potthapàda đi đến chỗ Thế Tôn. Khi đi đến
nơi, Citta Hatthisàriputta đảnh lễ Thế Tôn và ngồi
xuống một bên, còn du sĩ ngoại đạo Potthapàda, nói
những lời chào đón hỏi thăm xã giao với Thế Tôn và
ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi một bên, du sĩ
ngoại đạo Potthapàda bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, khi Thế Tôn rời khỏi chưa bao lâu những du sĩ ngoại đạo liền bao vây xung

CHÍN THIỀN                                          53

quanh con và tuôn ra những lời nói mỉa mai gay gắt: "Potthapàda này là như vậy. Những gì Sa-môn Gotama nói đều được Potthapàda tán thành: "Bạch Thế Tôn, như vậy là phải, Bạch Thiện Thệ như vậy là phải". Chúng tôi không được biết Sa-môn Gotama đã thuyết trình dứt khoát những vấn đề sau đây: "Thế giới là thường còn", hay "Thế giới là vô thường", hay "Thế giới là hữu biên", hay "Thế giới là vô biên", hay "Sinh mạng và thân thể là một", hay "Sinh mạng khác, thân thể khác", hay "Như Lai có tồn tại sau khi chết", hay "Như Lai không tồn tại sau khi chết", hay "Như Lai có tồn tại và cũng không tồn tại sau khi chết", hay "Như Lai không tồn tại và cũng không không tồn tại sau khi chết". Khi được nói vậy, con nói với các du sĩ ngoại đạo kia: "Này các Tôn giả, tôi cũng không được biết Sa-môn Gotama đã thuyết trình dứt khoát những vấn đề sau đây: "Thế giới là thường con", hay "Thế giới là vô thường", hay "Thế giới là hữu biên", hay "Thế giới là vô biên", hay "Sinh mạng và thân thể là một", hay "Sinh mạng khác, thân thể khác" hay "Như Lai có tồn tại sau khi chết", hay "Như Lai không có tồn tại sau khi chết", hay "Như Lai có tồn tại và cũng không tồn tại sau khi chết", hay "Như Lai không tồn tại và cũng không không tồn tại sau khi chết". Sa-môn Gotama đã tuyên bố một phương pháp như thực, chơn chánh, chơn thật, dùng Pháp làm cơ bản, dùng Pháp làm quy tắc.

CHÍN THIỀN                                          54

Và khi một vị đã tuyên bố một phương pháp như
thực, chơn chánh, chơn thật, dùng Pháp làm cơ bản,
dùng Pháp làm quy tắc thì làm sao một người hiểu
biết như tôi lại có thể không tán thành?".

33. - Này Potthapàda, những du sĩ ngoại đạo ấy là
mù, không có mắt, chỉ có ngươi là người có mắt độc
nhất giữa chúng. Này Potthapàda, có những pháp
được Ta tuyên thuyết, trình bày một cách không dứt
khoát. Này Potthapàda, có những pháp được Ta
tuyên thuyết trình bày một cách dứt khoát.

Này Potthapàda, những pháp gì được Ta tuyên thuyết trình bày một cách không dứt khoát? "Thế giới là thường còn", này Potthapàda, đó là pháp được Ta tuyên thuyết trình bày một cách không dứt khoát. "Thế giới là vô thường", này Potthapàda, đó là pháp được Ta tuyên thuyết trình bày một cách không dứt khoát. "Thế giới là hữu biên", này Potthapàda... "Thế giới là vô biên", này Potthapàda... "Sinh mạng và thân thể là một", này Potthapàda... "Sinh mạng khác, thân thể khác", này Potthapàda... "Như Lai có tồn tại sau khi chết", này Potthapàda... "Như Lai không có tồn tại sau khi chết", này Potthapàda... "Như Lai có tồn tại và cũng không có tồn tại sau khi chết", này Potthapàda ... "Như Lai không có tồn tại và cũng không không có tồn tại sau

CHÍN THIỀN                                          55

khi chết", này Potthapàda, đó là pháp được Ta tuyên thuyết trình bày một cách không dứt khoát.

Này Potthapàda, vì sao những pháp ấy lại
được Ta tuyên thuyết trình bày một cách không dứt
khoát? Này Potthapàda, những pháp này không
thuộc về đích giải thoát, không thuộc về pháp, không
thuộc căn bản của phạm hạnh, không đưa đến yểm
lỵ, đến ly dục, đến tịch diệt, đến tịch tịnh, đến thắng
trí, đến giác ngộ, đến Niết- bàn. Vì vậy những pháp
ấy được Ta tuyên thuyết, trình bày một cách không
dứt khoát.

Này Potthapàda, những pháp gì được Ta
tuyên thuyết trình bày một cách dứt khoát? "Đây là
khổ", này Potthapàda, đó là pháp được Ta tuyên
thuyết trình bày một cách dứt khoát. "Đây là khổ
tập", này Potthapàda, đó là pháp được Ta tuyên
thuyết trình bày một cách dứt khoát. "Đây là khổ
diệt", này Potthapàda, đó là pháp được Ta tuyên
thuyết trình bày một cách dứt khoát. "Đây là con
đường đưa đến khổ diệt", này Potthapàda, đó là pháp
được Ta tuyên thuyết, trình bày một cách dứt khoát.

Này Potthapàda, vì sao những pháp ấy được Ta tuyên thuyết trình bày một cách dứt khoát? Này Potthapàda, những pháp ấy thuộc về đích giải thoát,

CHÍN THIỀN                                           56

thuộc về Pháp, thuộc căn bản phạm hạnh, đưa đến
yểm ly, đến ly dục, đến tịch diệt, đến tịch tịnh, đến
thắng trí, đến giác ngộ, đến Niết-bàn. Vì vậy những
pháp ấy được Ta tuyên thuyết trình bày một cách dứt
khoát.

34. Này Potthapàda, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
có chủ trương như thế này, có chủ kiến như thế này:
"Sau khi chết, tự ngã hoàn toàn hạnh phúc, vô
bệnh".

- Ta đến những vị ấy và hỏi: "Có phải quý Đại
đức có chủ trương như thế này, có chủ kiến như
thế này: "Sau khi chết, tự ngã hoàn toàn hạnh
phúc, vô bệnh". Khi được Ta hỏi như vậy,
những vị ấy công nhận là phải.
- Ta nói: "Chư Đại đức có sống và đã biết đã
thấy thế giới này là hoàn toàn hạnh phúc
không?". Khi được hỏi vậy, các vị ấy trả lời là
không.
- Ta nói với các vị ấy: "Vậy chư Đại đức có tự
thân cảm biết hoàn toàn hạnh phúc trong một
đêm hay trong một ngày, hay trong nửa đêm
hay trong nửa ngày không?". Khi được hỏi
vậy, các vị ấy trả lời là không.

CHÍN THIỀN                                         57

- Ta nói với các vị ấy: "Chư Đại đức có biết một
con đường nào, một phương pháp nào có thể
đưa đến sự chứng ngộ một thế giới hoàn toàn
hạnh phúc không?" Khi được hỏi vậy, các vị ấy
trả lời là không?
- Ta nói với các vị ấy: "Chư Đại đức có nghe
tiếng nói của chư thiên, đã được sinh vào một
thế giới hoàn toàn hạnh phúc. "Này các vị, hãy
cố gắng khéo thực hành. Này các vị hãy trực
chứng một thế giới hoàn toàn hạnh phúc. Này
các vị, chúng tôi đã thiệt hành, đã sanh vào một
thế giới hoàn toàn hạnh phúc" không? Khi
được hỏi vậy, các vị ấy không trả lời không.

Này Potthapàda, ngươi nghĩ thế nào? Sự kiện là như vậy, thời có phải lời nói của những Sa-môn, Bà-la-môn kia là không chánh xác hợp lý?

35. Như có một người nói: "Tôi yêu và ái luyến một cô gái đẹp trong nước này". Có người hỏi: "Này bạn, cô gái đẹp ông yêu và ái luyến ấy, Ông có biết là người giai cấp nào, là Sát-đế-lỵ, hay Bà-la-môn, hay Phệ-xá, hay Thủ-đà?" Khi được hỏi vậy, người ấy trả lời không biết. Có người hỏi: "Này bạn, cô gái đẹp Ông yêu và ái luyến ấy, Ông có biết tên gì, lớn người, thấp người hay người bậc trung? Da đen sẫm, da

CHÍN THIỀN                                          58

ngăm ngăm đen hay da hồng hào? Ở tại làng nào, hay
thành phố nào?" Khi được hỏi vậy, người ấy trả lời
không biết. Có người hỏi: "Này bạn, như vậy có
phải Ông đã yêu và ái luyến một người Ông không
biết, Ông không thấy?" Được hỏi vậy vị ấy trả lời
phải. Này Potthapàda, ngươi nghĩ thế nào? Sự kiện
là như vậy, thời có phải lời nói của người kia là
không chánh xác hợp lý?

- Vâng phải, bạch Thế Tôn! Sự kiện là như vậy, thời lời nói của người kia là không chánh xác, hợp lý.

36. - Như vậy này Potthapàda, những Sa-môn, Bà- la-môn có chủ trương như thế này, có chủ kiến như thế này: "Sau khi chết tự ngã hoàn toàn hạnh phúc, vô bệnh", Ta đến những vị ấy và hỏi: "Có phải quý Đại đức có chủ trương như thế này, có chủ kiến như thế này: "Sau khi chết, tự ngã hoàn toàn hạnh phúc, vô bệnh". Khi được hỏi như vậy, những vị ấy công nhận là phải. Ta nói: "Chư Đại đức có sống và đã biết, đã thấy thế giới này là hoàn toàn hạnh phúc không?" Khi được hỏi vậy, các vị ấy trả lời là không. Ta nói với các vị ấy: "Vậy chư Đại đức có tự nhận cảm biết hoàn toàn hạnh phúc trong một đêm hay trong một ngày, hay trong nửa đêm hay trong nửa ngày không?". Khi được hỏi vậy, các vị ấy trả lời là

CHÍN THIỀN                                         59

không. Ta nói với các vị ấy: "Chư Đại đức có biết một con đường nào, một phương pháp nào đưa đến sự chứng ngộ một thế giới hoàn toàn hạnh phúc không?" Khi được hỏi vậy, các vị ấy trả lời là không? Ta nói với các vị ấy: "Chư Đại đức có nghe tiếng nói của chư thiên đã được sinh vào một thế giới hoàn toàn hạnh phúc: "Này các vị, hãy cố gắng thực hành! Này các vị, hãy trực chứng một thế giới hoàn toàn hạnh phúc! Này các vị, chúng tôi đã thực hành, đã sanh vào một thế giới hoàn toàn hạnh phúc" không?". Khi được hỏi vậy, các vị ấy trả lời là không. Này Potthapàda, ngươi nghĩ thế nào? Sự kiện là như vậy, thời có phải lời nói của những Sa-môn, Bà-la-môn kia là không chánh xác, hợp lý?

- Vâng phải, bạch Thế Tôn sự kiện là như vậy, theo lời nói của người kia là không chánh xác, hợp lý.

37. - Này Potthapàda, như một người muốn xây tại ngã tư đường một cái thang để leo lên lầu. Có người hỏi: "Này bạn, Ông muốn xây một cái thang để leo lên lầu, vậy Ông có biết lầu ấy là về hướng Đông, hay về hướng Tây, hay về hướng Bắc, hay về hướng Nam? Nhà lầu ấy cao hay thấp, hay trung bình?" Được hỏi vậy, vị ấy trả lời không biết. Có người hỏi: "Này bạn, như vậy có phải, Ông xây một cái thang

CHÍN THIỀN                                         60

để leo lên một cái lầu mà Ông không biết, không
thấy?" Được hỏi vậy, vị ấy trả lời phải. Này
Potthapàda ngươi nghĩ thế nào? Sự kiện là như vậy
thời có phải lời nói của người kia là không chánh xác,
hợp lý?

- Vâng phải, bạch Thế Tôn! Sự kiện là như vậy, thời lời nói của người kia là không chánh xác, hợp lý.

38. - Như vậy này Potthapàda, những Sa-môn, Bà- la-môn có chủ trương như thế này, có chủ kiến như thế này: "Sau khi chết, tự ngã hoàn toàn hạnh phúc, vô bệnh". Ta đến những vị ấy và hỏi: "Có phải quý Đại đức có chủ trương như thế này, có chủ kiến như thế này: "Sau khi chết, tự ngã hoàn toàn hạnh phúc, vô bệnh". Khi được hỏi vậy, những vị ấy công nhận là phải. Ta nói "Chư Đại đức có sống và đã biết, đã thấy thế giới này là hoàn toàn hạnh phúc không?" Khi được hỏi vậy, các vị ấy trả lời là không. Ta nói với các vị ấy: "Chư Đại đức có biết một con đường nào, một phương pháp nào có thể đưa đến sự chứng ngộ một thế giới hoàn toàn hạnh phúc không?" Khi được hỏi vậy, các vị ấy trả lời là không. Ta nói với các vị ấy: "Vậy chư Đại đức có tự tâm cảm biết hoàn toàn hạnh phúc trong một đêm hay trong một ngày, hay trong nửa đêm hay trong nữa ngày không? Khi

CHÍN THIỀN                                          61

được hỏi vậy, các vị ấy trả lời là không". Ta nói với
các vị ấy: "Chư Đại đức có nghe tiếng nói của chư
thiên đã được sinh vào một thế giới hoàn toàn hạnh
phúc". Này các vị, hãy cố gắng thực hành! Này các
vị, hãy trực chứng một thế giới hoàn toàn hạnh phúc.
Này các vị, chúng tôi đã thực hành, đã sanh vào một
thế giới hoàn toàn hạnh phúc "không?" Khi được nói
vậy, các vị ấy trả lời là không. Này Potthapàda,
ngươi nghĩ như thế nào? Sự kiện là như vậy, thời có
phải lời nói của những Sa-môn, Bà-la-môn, kia là
không chánh xác, hợp lý?

- Vâng phải, bạch Thế Tôn! Sự kiện là như vậy, thời lời nói của người kia không chánh đáng, hợp lý.

39. - Này Potthapàda, có ba loại ngã chấp: thô phù ngã chấp, ý sở thành ngã chấp, vô sắc ngã chấp.

- Này Potthapàda, thế nào là thô phù ngã chấp? Có sắc, do bốn đại hình thành, do đoàn thực nuôi dưỡng là thô phù ngã chấp.

- Thế nào ý sở thành ngã chấp? Có sắc, do ý sở thành, đầy đủ chi tiết lớn nhỏ, các căn đầy đủ, là ý sở thành ngã chấp.

CHÍN THIỀN                                         62

- Thế nào là vô sắc ngã chấp? Không có sắc, do tưởng sở thành là vô sắc ngã chấp.

40. Này Potthapàda, Ta thuyết pháp để diệt thô phù ngã chấp. Nếu các người thực hành theo pháp này thời nhiễm pháp được diệt trừ, tịnh pháp được tăng trưởng, và ngay hiện tại, tự mình giác ngộ, với thắng trí, chứng đạt và an trú trí tuệ sung mãn, quảng đại. Này Potthapàda, rất có thể các người nghĩ: "Các nhiễm pháp sẽ diệt trừ, các tịnh pháp sẽ tăng trưởng, và ngay hiện tại tự mình giác ngộ, với thắng trí, chứng đạt và an trú trí tuệ sung mãn, quảng đại, tuy vậy đau khổ vẫn tồn tại". Này Potthapàda, chớ có nghĩ như vậy. Khi nhiễm pháp được diệt trừ, tịnh pháp được tăng trưởng, ngay hiện tại tự mình giác ngộ, với thắng trí, chứng đạt và an trú trí tuệ sung mãn, quảng đại, thời hân hoan sanh, hoan hỷ, khinh an, chánh niệm, tỉnh giác và lạc trú sanh.

41. Này Potthapàda, Ta thuyết pháp cũng để diệt trừ ý sở thành ngã chấp. Nếu các người thực hành theo pháp này thời nhiễm pháp được diệt trừ, tịnh pháp được tăng trưởng, và ngay hiện tại, tự mình giác ngộ và an trú trí tuệ sung mãn quảng đại. Này Potthapàda, rất có thể các ngươi nghĩ: "Các nhiễm pháp sẽ diệt trừ, các tịnh pháp sẽ tăng trưởng, và ngay hiện tại tự mình giác ngộ, với thắng trí chứng

CHÍN THIỀN                                          63

đạt và an trú trí tuệ sung mãn quảng đại, tuy vậy đau
khổ vẫn tồn tại". Này Potthapàda, chớ có nghĩ như
vậy. Khi nhiễm pháp được diệt trừ, tịnh pháp được
tăng trưởng, khi ngay hiện tại tự mình giác ngộ, với
thắng trí chứng đạt và an trú trí tuệ sung mãn quãng
đại, thời hân hoan sanh, hoan hỷ, khinh an, chánh
niệm tỉnh giác là lạc trú sanh.

42. Này Potthapàda, Ta thuyết pháp cũng để diệt trừ vô sắc ngã chấp. Nếu các ngươi thực hành theo pháp này, thời nhiễm pháp được diệt trừ, tịnh pháp được tăng trưởng, và ngay hiện tại tự mình giác ngộ, với thắng trí chứng đạt và an trú trí tuệ sung mãn quảng đại. Này Potthapàda, rất có thể các ngươi nghĩ: "Các nhiễm pháp sẽ diệt trừ, các tịnh pháp sẽ tăng trưởng, ngay hiện tại tự mình giác ngộ, với thắng trí chứng đạt và an trú trí tuệ sung mãn quảng đại, tuy vậy đau khổ vẫn tồn tại". Này Potthapàda, chớ có nghĩ như vậy. Khi nhiễm pháp được diệt trừ, tịnh pháp được tăng trưởng, ngay hiện tại tự mình giác ngộ, với thắng trí chứng đạt và an trú trí tuệ sung mãn quảng đại, thời hân hoan sanh, hoan hỷ, chánh niệm, tỉnh giác và lạc trú sanh.

43. Này Potthapàda, có những người ngoài hỏi chúng tôi: "Này Hiền giả, thô phù ngã chấp ấy là gì mà Hiền giả thuyết pháp để diệt trừ, khiến các người thực

CHÍN THIỀN                                            64

hành theo pháp này thời nhiễm pháp được diệt trừ,
tịnh pháp được tăng trưởng, và ngay hiện tại tự mình
giác ngộ, với thắng trí chứng đạt và an trú trí tuệ sung
mãn quảng đại?"

Khi được chúng hỏi như vậy, chúng tôi trả lời
"Này Hiền giả, chính thô phù ngã chấp ấy, chúng tôi
thuyết pháp để diệt trừ, khiến các người thực hành
theo pháp này, thời nhiễm pháp được diệt trừ, tịnh
pháp được tăng trưởng và ngay hiện tại tự mình giác
ngộ, với thắng trí chứng đạt và an trú trí tuệ sung mãn
quảng đại".

44. Này Potthapàda, có những người ngoài hỏi: "Này
Hiền giả, ý sở thành ngã chấp ấy là gì mà Hiền giả
thuyết pháp để diệt trừ, khiến các người thực hành
theo pháp này thời nhiễm pháp này được diệt trừ,
tịnh pháp được tăng trưởng và ngay hiện tại tự mình
giác ngộ, với thắng trí chứng đạt và an trú trí tuệ sung
mãn, quảng đại?"

Khi được hỏi vậy, chúng tôi trả lời: "Này Hiền giả, chính ý sở thành ngã chấp ấy chúng tôi thuyết pháp để diệt trừ, khiến các người thiệt hành theo pháp này thời nhiễm pháp được diệt trừ, tịnh pháp được tăng trưởng và ngay hiện tại, tự mình giác ngộ với thắng trí chứng đạt và an trú trí tuệ sung mãn

CHÍN THIỀN                                            65

quảng đại".

45. Này Potthapàda, có những người ngoài hỏi chúng
tôi: "Này Hiền giả, vô sắc ngã chấp ấy là gì mà Hiền
giả thuyết pháp để diệt trừ, khiến các người thiệt
hành theo pháp này thời nhiễm pháp được diệt trừ,
tịnh pháp được tăng trưởng và ngay hiện tại, tự mình
giác ngộ với thắng trí chứng đạt và an trú trí tuệ sung
mãn quảng đại?".

Khi được hỏi vậy, chúng tôi trả lời: "Này
Hiền giả, chính vô sắc ngã chấp ấy, chúng tôi thuyết
pháp để diệt trừ, khiến các người thực hành theo
pháp này thời nhiễm pháp được diệt trừ, tịnh pháp
được tăng trưởng và ngay hiện tại, tự mình giác ngộ
với thắng trí chứng đạt và an trú trí tuệ sung mãn
quảng đại".

Này Potthapàda, ngươi nghĩ thế nào? Sự kiện là như vậy, thời có phải lời nói ấy là chánh xác, hợp lý?

46. Này Potthapàda, ví như một người xây một cái thang để leo lên lầu, từ dưới chân lầu ấy. Người ấy được hỏi: "Này bạn, Ông xây cái thang để leo lên lầu, cái lầu ấy về hướng Đông hay hướng Nam, hay hướng Tây, hay hướng Bắc? Nhà lầu ấy cao, hay thấp, hay trung bình? Nếu người ấy trả lời: "Này

CHÍN THIỀN                                           66

Hiền giả, cái lầu mà tôi xây thang để leo lên chính
tại dưới chân lầu này". Này Potthapàda, ngươi nghĩ
thế nào? Sự kiện là như vậy thời có phải lời nói ấy là
chính xác, hợp chăng?

- Vâng phải, bạch Thế Tôn, sự kiện là như vậy thời lời nói của người kia là chánh xác, hợp lý!

47. - Như vậy, này Potthapàda, và có những người ngoài hỏi chúng tôi: "Này Hiền giả, thô phù ngã chấp là gì?... Này Hiền giả, ý sở thành ngã chấp là gì?... Này Hiền giả, vô sắc ngã chấp ấy là gì mà Hiền giả thuyết pháp để diệt trừ, khiến các người thực hành theo pháp này thời nhiễm pháp được diệt trừ, tịnh pháp được tăng trưởng và ngay hiện tại, tự mình giác ngộ với thắng trí chứng đạt và an trú trí tuệ sung mãn quảng đại?" Khi được hỏi vậy, chúng tôi trả lời: "Này Hiền giả, chính vô sắc ngã chấp ấy mà chúng tôi thuyết pháp để diệt trừ, khiến các người thực hành theo pháp này thời nhiễm pháp được diệt trừ, tịnh pháp được tăng trưởng và ngay hiện tại, tự mình giác ngộ với thắng trí chứng đạt và an trú trí tuệ sung mãn quảng đại".

- Này Potthapàda, ngươi nghĩ thế nào? Sự kiện là như vậy, thời có phải lời nói ấy là chánh xác, hợp lý?

- Vâng phải, bạch Thế Tôn, sự kiện là như vậy, thời

CHÍN THIỀN                                          67

lời nói của người kia là chánh xác, hợp lý!

48. Khi nghe nói vậy, Citta Hatthisàriputta bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, trong khi có thô phù ngã chấp,
phải chăng không có ý sở thành ngã chấp,
không có vô sắc ngã chấp? Thô phù ngã chấp
khi ấy thật có tồn tại.
- Bạch Thế Tôn, trong khi sở thành ngã chấp,
phải chăng không có thô phù ngã chấp, không
có vô sắc ngã chấp? Ý sở thành ngã chấp khi
ấy thật có tồn tại.
- Bạch Thế Tôn, trong khi có vô sắc ngã chấp,
phải chăng không có thô phù ngã chấp, không
có ý sở thành ngã chấp? Vô sắc ngã chấp khi
ấy thật có tồn tại.

49. - Này Citta, trong khi có thô phù ngã chấp, thời
ngã chấp ấy không thuộc ý sở thành ngã chấp, không
thuộc vô sắc ngã chấp, chính khi ấy thuộc thô phù
ngã chấp.

Này Citta, trong khi có ý sở thành ngã chấp,
thời ngã chấp ấy không thuộc thô phù ngã chấp,
không thuộc vô sắc ngã chấp, chính khi ấy thuộc ý
sở thành ngã chấp.

CHÍN THIỀN                                        68

Này Citta, trong khi có vô sắc ngã chấp, thời
ngã chấp ấy không thuộc thô phù ngã chấp, không
thuộc ý sở thành ngã chấp, chính khi ấy thuộc vô sắc
ngã chấp.

Này Citta, nếu có người hỏi Người: "Ngươi
đã có tồn tại ở quá khứ hay không? Ngươi sẽ tồn tại
ở tương lai hay không? Ngươi có tồn tại ở hiện tại
không?" Này Citta, được hỏi vậy, ngươi trả lời như
thế nào?

- Bạch Thế Tôn, nếu có người hỏi con:
"Ngươi đã có tồn tại ở quá khứ hay không? Ngươi sẽ
tồn tại ở tương lai hay không? Ngươi có tồn tại ở hiện
tại hay không?" Bạch Thế Tôn được hỏi vậy, con sẽ
trả lời: "Tôi đã có tồn tại ở quá khứ, không phải
không tồn tại; tôi sẽ tồn tại ở tương lai, không phải
không không tồn tại; tôi tồn tại ở hiện tại, không phải
không tồn tại". Bạch Thế Tôn, nếu được hỏi như vậy,
con sẽ trả lời như vậy.

50. - Này Citta, nếu có người hỏi lại ngươi: "Quá khứ ngã chấp mà Ngươi đã có, có phải ngã chấp ấy đối với Ngươi là thật có, ngã chấp tương lai, không tồn tại, ngã chấp hiện tại không tồn tại? Tương lai ngã chấp mà Ngươi sẽ có, có phải ngã chấp ấy đối với Ngươi là thật có, ngã chấp quá khứ không tồn

CHÍN THIỀN                                           69

tại, ngã chấp hiện tại không tồn tại? Hiện tại ngã
chấp mà Ngươi hiện có, có phải ngã chấp ấy đối với
Ngươi là thật có, ngã chấp quá khứ không tồn tại,
ngã chấp tương lai không tồn tại?" Này Citta, được
hỏi vậy, Ngươi trả lời thế nào?

- Bạch Thế Tôn, nếu có người hỏi con: "Quá khứ ngã chấp mà Ngươi đã có, có phải ngã chấp ấy đối với Ngươi là thật có, ngã chấp tương lai không tồn tại, ngã chấp hiện tại không tồn tại? Tương lai ngã chấp mà Ngươi sẽ có, có phải ngã chấp ấy đối với Ngươi là thật có, ngã chấp quá khứ không tồn tại, ngã chấp hiện tại không tồn tại? Hiện tại ngã chấp mà Ngươi hiện có, có phải ngã chấp ấy đối với Ngươi là thật có, ngã chấp quá khứ không tồn tại, ngã chấp tương lai không tồn tại?" Bạch Thế Tôn, nếu được hỏi vậy, con sẽ trả lời: "Quá khứ ngã chấp mà tôi đã có, ngã chấp ấy đối với tôi là thật có, ngã chấp tương lai không tồn tại, ngã chấp hiện tại không tồn tại? Tương lai ngã chấp mà tôi sẽ có, ngã chấp ấy đối với tôi là thật có, ngã chấp quá khứ không tồn tại, ngã chấp hiện tại không tồn tại. Hiện tại ngã chấp mà tôi hiện có, ngã chấp ấy đối với tôi là thật có, ngã chấp quá khứ không tồn tại, ngã chấp tương lai không tồn tại". Bạch Thế Tôn, được hỏi vậy, con sẽ trả lời như vậy.

51. - Như vậy này Citta, trong khi có thô phù ngã

CHÍN THIỀN                                         70

chấp, thời ngã chấp ấy không thuộc ý sở thành ngã
chấp, không thuộc vô sắc ngã chấp, chính khi ấy
thuộc thô phù ngã chấp. Này Citta, trong khi có ý sở
thành ngã chấp, thời ngã chấp ấy không thuộc vô sắc
ngã chấp, chính khi ấy thuộc ý sở thành ngã chấp.
Này Citta, trong khi có vô sắc ngã chấp, thời ngã
chấp ấy không thuộc thô phù ngã chấp, không thuộc
ý sở thành ngã chấp, chính khi ấy thuộc vô sắc ngã
chấp.

52. Này Citta, ví như từ bò cái sanh ra sữa, từ sữa sinh ra lạc, từ lạc sanh ra sanh tô, từ sanh tô sanh ra thục tô, từ thục tô sanh ra đề hồ. Khi thành sữa thời sữa ấy không thuộc lạc, không thuộc sanh tô, không thuộc thục tô, không thuộc đề hồ, chính khi ấy thuộc sữa; khi thành lạc... khi thành sanh tô... khi thành thục tô... khi thành đề hồ thời đề hồ không thuộc sữa, không thuộc lạc, không thuộc sanh tô, không thuộc thục tô, chính khi ấy thuộc đề hồ.

53. Như vậy này Citta trong khi có thô phù ngã chấp... Này Citta, trong khi có ý sở thành ngã chấp... Này Citta, trong khi có vô sắc ngã chấp thời ngã chấp ấy không thuộc thô phù ngã chấp, không thuộc ý sở thành ngã chấp, chính khi ấy thuộc vô sắc ngã chấp. Này Citta, chúng chỉ là danh tự thế gian, ngôn ngữ thế gian, danh xưng thế gian, ký pháp thế gian. Như

CHÍN THIỀN                                           71

Lai dùng chúng nhưng không chấp trước chúng.

54. Được nghe nói vậy du sĩ ngoại đạo Potthapàda bạch Thế Tôn:

- Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật vi diệu thay,
bạch Thế Tôn! Như người dựng lại những gì bị
quăng ngã xuống, phơi bày những gì bị che kín, chỉ
đường cho những người lạc hướng, đem đèn sáng
vào trong bóng tối để những ai có mắt có thể thấy
sắc. Cũng vậy chánh pháp đã được Thế Tôn dùng
nhiều phương tiện trình bày, giải thích. Bạch Thế
Tôn, con xin quy y Thế Tôn, quy y Pháp và quy y
chúng Tỷ-kheo. Mong Thế Tôn nhận con làm đệ tử,
từ nay trở đi cho đến mạng chung, con trọn đời quy
ngưỡng.

55. Và Citta Hatthisàriputta cũng bạch Thế Tôn:

- Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Như người dựng đứng lại những gì bị quăng ngã xuống, phơi bày ra những gì bị che kín, chỉ đường cho những người đi lạc hướng, đem đèn sáng vào trong bóng tối để những ai có mắt có thể thấy sắc. Cũng vậy, chánh pháp đã được Thế Tôn dùng nhiều phương tiện trình bày giải thích. Con xin quy y Thế Tôn, quy y Pháp và quy y chúng Tăng. Mong Thế Tôn cho con được xuất gia với Thế Tôn,

CHÍN THIỀN                                         72

mong cho con thọ đại giới.

56. Citta Hatthisàriputta được xuất gia với Thế Tôn
và được thọ đại giới. Thọ đại giới không bao lâu, Đại
đức Citta Hatthisàriputta ở một mình, an tịnh, không
phóng dật, sống nhiệt tâm, cần mẫn. Và không bao
lâu, vị này chứng được mục đích tối cao mà con cháu
các lương gia đã xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không
gia đình hướng đến. Đó là vô thượng phạm hạnh
ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí chứng ngộ,
chứng đạt và an trú: sanh đã tận, phạm hạnh đã thành,
những gì nên làm đã làm sau đời này sẽ không có đời
sống khác nữa. Đại đức Citta Hatthisàriputta hiểu
biết như vậy.

Và đại đức Citta Hatthisàriputta trở thành một vị A- la-hán nữa.

CHÍN THIỀN                                         73

4     10 loại cây gai - Kinh CÂY GAI – Tăng IV, 415

CÂY GAI – Tăng IV, 415

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Vesàli, tại Đại Lâm, ở
ngôi nhà có nóc nhọn, với rất nhiều các Thượng tọa
có danh tiếng, có danh tiếng như Tôn giả Càla, Tôn
giả Upacàla, Tôn giả Kakkata, Tôn giả Kalimbha,
Tôn giả Nikata, Tôn giả Katissaha, cùng nhiều Tôn
giả có danh tiếng khác.

2. Lúc bấy giờ có nhiều Licchavì có danh tiếng, có danh tiếng lớn đang cỡi các cỗ xe lộng lẫy, tranh đua cao tiếng, lớn tiếng đi vào Đại Lâm để yết kiến Thế Tôn. Rồi các trưởng lão ấy suy nghĩ: "Có nhiều Licchavì có danh tiếng, có danh tiếng lớn đang cỡi các cỗ xe lộng lẫy, tranh đua, cao tiếng, lớn tiếng đi vào Đại Lâm để yết kiến Thế Tôn, Thế Tôn có dạy: "Tiếng ồn là cây gai cho Thiền." Vậy chúng ta hãy đi đến Gosinga, khu rừng cây sàla. Tại đây, chúng ta có thể sống an ổn, không ồn ào, không có chen chúc."

3. Rồi các Tôn giả ấy đi đến Gosinga, ngôi rừng các
cây sàla. Tại đây, các Tôn giả ấy sống an ổn, không
ồn ào, không chen chúc. Rồi Thế Tôn bảo các Tỷ-
kheo:

CHÍN THIỀN                                          74

- Này các Tỷ-kheo, Càla ở đâu? Upacàla ở đâu?
Kakkata ở đâu? Kalimbha ở đâu? Nikata ở đâu?
Katissaha ở đâu? Này các Tỷ-kheo, các trưởng lão
đệ tử ấy đi đâu?

- Ở đây bạch Thế Tôn, các Tôn giả ấy suy nhĩ như sau: "Có nhiều Licchavì có danh tiếng có danh tiếng lớn đang cỡi các cỗ xe lộng lẫy, tranh đua, cao tiếng, lớn tiếng, đi vào Đại Lâm để yết kiến Thế Tôn, Thế Tôn có dạy: "Tiếng ồn là cây gai cho thiền". Vậy chúng ta hãy đi đến Gosinga khu rừng cây sàla. Tại đây, chúng ta có thể sống an ổn, không ồn ào, không chen chúc". Bạch Thế Tôn, các Tôn giả ấy đã đi đến Gosinga, khu rừng cây sàla. Tại đây, các bậc Tôn giả ấy sống an ổn, không ồn ào, không chen chúc.

4. - Lành thay, lành thay, này các Tỷ-kheo. Trả lời
như các đại đệ tử đã trả lời, là trả lời một cách chơn
chánh. Này các Tỷ-kheo, "Tiếng ồn là cây gai cho
thiền", đã được Ta nói như vậy.

Này các Tỷ-kheo, có mười loại cây gai này.

5. Thế nào là mười?

1.   Với người ưa thích viễn ly, ưa thích hội chúng là cây gai.

CHÍN THIỀN                                          75

2.  Với người chuyên chú tu tập tướng bất tịnh,
tịnh tướng là cây gai.
3. Với người phòng hộ các căn, đi xem văn nghệ
trình diễn là cây gai.
4. Với người sống Phạm hạnh, thân cận với phụ
nữ là cây gai.
5. Với người chứng Thiền thứ nhất, tiếng ồn là
cây gai.
6. Với người chứng Thiền thứ hai, tầm tứ là cây
gai.
7. Với người chứng Thiền thứ ba, hỷ là cây gai.
8. Với người chứng Thiền thứ tư, hơi thở là cây
gai.
9. Với người đã đạt được Diệt thọ tưởng định,
tưởng và thọ là cây gai.
10. Tham là cây gai. Sân là cây gai. Si là cây gai.

 Này các Tỷ-kheo, hãy sống không phải là cây
gai.
 Này các Tỷ-kheo, hãy sống rời khỏi cây gai.
 Này các Tỷ-kheo, hãy sống không phải là cây gai
và rời khỏi cây gai.

 Này các Tỷ-kheo, không có cây gai là bậc A-la- hán.  Này các Tỷ-kheo, rời khỏi cây gai là bậc A-la-hán.

CHÍN THIỀN                                         76

 Này các Tỷ-kheo, vị không có gai và rời khỏi cây gai là bậc A-la-hán

CHÍN THIỀN                                      77

5     11 cửa bất tử - Kinh DASAMA GIA CHỦ – Tăng IV, 685

DASAMA GIA CHỦ – Tăng IV,685

1. Một thời, Tôn giả Ànanda trú ở Vesàli, tại làng Beluvagàmaka. Lúc bấy giờ, gia chủ Dasama, trú ở thành Atthaka, đã đi đến Pàtiliputta vì một vài công việc. Rồi gia chủ Dasama, dân ở thành Atthaka đi đến một Tỷ-kheo, sau khi đến, thưa với Tỷ-kheo ấy:

- Thưa Tôn giả, Tôn giả Ànanda nay trú ở đâu? Thưa Tôn giả, con muốn yết kiến Tôn giả Ànanda.

- Này Gia chủ, Tôn giả Ànanda nay trú ở Vesàli, tại làng Beluvagàmaka.

2. Rồi gia chủ Dasama, dân ở thành Atthaka, sau khi
làm công việc xong ở Pàtaliputta, đi đến Vesàli,
Beluvagàmaka, đi đến Tôn giả Ànanda, sau khi đến,
đảnh lễ Tôn giả Ànanda rồi ngồi xuống một bên.
Ngồi xuống một bên, gia chủ Dasama, dân ở thành
Atthaka thưa với Tôn giả Ànanda:

- Có một pháp nào, thưa Tôn giả Ànanda được Thế Tôn, bậc đã biết, bậc đã thấy, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác khéo nói, chính ở nơi đây, Tỷ-kheo trú

CHÍN THIỀN                                        78

không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, sẽ giải thoát tâm chưa được giải thoát, hay sẽ đưa đến chấm dứt các lậu hoặc chưa được đoạn tận, hay đạt được vô thượng an ổn khỏi các khổ ách chưa đạt được?

- Này Gia chủ, có một pháp, được Thế Tôn bậc đã biết... hay đạt được vô thượng an ổn khỏi các ách khổ chưa đạt được.

- Nhưng thưa Tôn giả Ànanda, một pháp ấy là gì,
được Thế Tôn, bậc đã biết, bậc đã thấy, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác khéo thuyết, chính ở nơi đây,
Tỷ-kheo trú không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, sẽ
giải thoát tâm chưa được giải thoát, hay sẽ đưa đến
chấm dứt các lậu hoặc chưa được đoạn tận, hay đạt
được vô thượng an ổn khỏi các khổ ách chưa đạt
được?

3. Ở đây, này Gia chủ, Tỷ-kheo ly dục, ly bất thiện pháp, chứng đạt và an trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm, có tứ. Vị ấy quán sát như sau: "Thiền thứ nhất này thuộc tăng thượng tác thành, thuộc tăng thượng tâm". Phàm cái gì thuộc tăng thượng tác thành, thuộc tăng thượng tâm, vị ấy quán tri: "Cái ấy là vô thường, chịu sự đoạn diệt". Vị ấy an trú ở đấy, đạt được sự đoạn diệt các lậu hoặc. Nếu không đạt được sự đoạn diệt các lậu hoặc, với tham ái ấy đối với Pháp, với hoan hỷ ấy đối với Pháp,

CHÍN THIỀN                                          79

với sự đoạn diệt năm hạ phần kiết sử, vị ấy được hóa
sanh, tại đấy nhập Niết-bàn, không còn phải trở lui
thế giới ấy nữa. Này Gia chủ, đây là một pháp này,
được Thế Tôn, bậc đã biết, bậc đã thấy, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác... vô thượng an ổn khỏi các
khổ ách chưa đạt được.

4. Lại nữa, này Gia chủ, Tỷ-kheo, làm cho tịnh chỉ
tầm và tứ, chứng đạt và an trú Thiền thứ hai, một
trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm, không tứ,
nội tỉnh nhất tâm, ... và an trú Thiền thứ ba... và an
trú Thiền thứ tư. Vị ấy quán sát như sau: "Thiền thứ
tư này thuộc tăng thượng tác thành, thuộc tăng
thượng tâm". Phàm cái gì... không còn phải trở lui
thế giới ấy nữa. Này Gia chủ, đây là một pháp này,
được Thế Tôn, bậc đã biết, bậc đã thấy, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác... vô thượng an ổn khỏi các
khổ ách chưa đạt được.

5. Lại nữa, này Gia chủ, Tỷ-kheo với tâm câu hữu với từ an trú biến mãn một phương; như vậy phương thứ hai; như vậy phương thứ ba; như vậy phương thứ tư; như vậy cùng khắp thế giới trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm cầu hữu với từ, quảng đại, vô biên, không hận, không sân. Vị ấy quán sát như sau: "Từ tâm giải thoát này thuộc tăng thượng tác thành,

CHÍN THIỀN                                          80

thuộc tăng thượng tâm". Phàm cái gì... không còn trở
lui thế giới ấy nữa. Này Gia chủ, đây là một pháp,
được Thế Tôn, bậc đã biết, bậc đã thấy, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác... vô thượng an ổn khỏi các
khổ ách chưa đạt được.

6. Lại nữa, này Gia chủ, Tỷ-kheo với tâm câu hữu với bi... với tâm câu hữu với hỷ... với tâm câu hữu với xả, an trú biến mãn một phương; như vậy phương thứ hai; như vậy phương thứ ba; như vậy phương thứ tư; như vậy cùng khắp thế giới trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm cầu hữu với xả, quảng đại, vô biên, không hận, không sân. Vị ấy quán sát như sau: "Xả tâm giải thoát này thuộc tăng thượng tác thành, thuộc tăng thượng tâm". Phàm cái gì... không còn trở lui thế giới ấy nữa. Này Gia chủ, đây là một pháp, được Thế Tôn, bậc đã biết, bậc đã thấy, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác... vô thượng an ổn khỏi các khổ ách chưa đạt được.

7. Lại nữa, này Gia chủ, Tỷ-kheo vượt qua một cách hoàn toàn các sắc tưởng, chấm dứt các tưởng chướng ngại, không tác ý các tưởng sai biệt, nghĩ rằng: "Hư không là vô biên", chứng đạt và an trú Không vô biên xứ. Vị ấy quán sát như sau: "Chứng đắc Không vô biên xứ này thuộc tăng thượng tác thành, thuộc

CHÍN THIỀN                                         81

tăng thượng tâm". Phàm cái gì... không còn trở lui
thế giới ấy nữa. Này Gia chủ, đây là một pháp, được
Thế Tôn, bậc đã biết, bậc đã thấy, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác... vô thượng an ổn khỏi các khổ
ách chưa đạt được.

8. Lại nữa, này Gia chủ, sau khi vượt Không vô biên xứ một cách hoàn toàn, biết rằng: "Thức là vô biên", chứng đạt và an trú Thức vô biên xứ... sau khi vượt Thức vô biên xứ một cách hoàn toàn, biết rằng: "Vô sở hữu xứ", chứng đạt và an trú Vô sở hữu xứ. Vị ấy quán sát như sau: "Chứng đắc Vô sở hữu xứ này thuộc tăng thượng tác thành, thuộc tăng thượng tâm". Phàm cái gì... không còn trở lui thế giới ấy nữa. Này Gia chủ, đây là một pháp, được Thế Tôn, bậc đã biết, bậc đã thấy, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác... vô thượng an ổn khỏi các khổ ách chưa đạt được.

9. Khi nghe nói vậy, gia chủ Dasama, dân ở thành Atthaka thưa với Tôn giả Ànanda:

- Thưa Tôn giả Ànanda, ví như một người tìm một cái cửa vào chỗ chôn cất, trong một lúc, tìm ra được mười một cái cửa. Cũng vậy, thưa Tôn giả, trong khi đi tìm một cửa bất tử, trong một lúc, con tìm ra mười một cái cửa bất tử. Ví như, thưa Tôn giả, trong một ngôi nhà chỉ có một cái cửa, và nhà ấy bị cháy, người ấy chỉ có thể ra bằng một cửa để có thể được an toàn

CHÍN THIỀN                                         82

cho mình. Cũng vậy, thưa Tôn giả, với mười một cửa
bất tử này, con có thể tạo được sự an toàn cho con
với chỉ một cửa bất tử. Thưa Tôn giả, các ngoại đạo
này sẽ tìm cầu tài sản của sư cho sư, tại sao con lại
không đảnh lễ Tôn giả Ananda?

10. Rồi gia chủ Dasama, dân ở thành phố Atthaka mời họp các Tỷ-kheo chúng ở Vesàli và Pàtaliputta, với các món ăn thượng vị loại cứng và loại mềm, tự tay dân cúng cho đến khi chúng Tăng được thỏa mãn, và mỗi Tỷ-kheo cúng một đôi y. Nhưng riêng đối với Tôn giả Ànanda, vị ấy cúng ba y đầy đủ và xây dựng một ngôi tinh xá giá trị 500 đồng tiền.

CHÍN THIỀN                                         83

6        11 pháp diệt tham ái - Kinh THAM ÁI 1 – Tăng IV, 709

THAM ÁI 1 – Tăng IV,709

1. Để thắng tri tham ái, này các Tỷ-kheo, mười một pháp cần phải tu tập.

2. Thế nào là mười một?

1.  Thiền thứ nhất.
2. Thiền thứ hai.
3. Thiền thứ ba.
4. Thiền thứ tư.
5. Từ tâm giải thoát.
6. Bi tâm giải thoát.
7. Hỷ tâm giải thoát.
8. Xả tâm giải thoát.
9. Không vô biên xứ.
10. Thức vô biên xứ.
11. Vô sở hữu xứ.

Để thắng tri tham ái, này các Tỷ-kheo, mười một pháp cần phải tu tập.

THAM ÁI 2 – Tăng IV,710

CHÍN THIỀN                                      84

1. Để thắng tri tham ái, này các Tỷ-kheo, để liễu tri,
để liễu diệt, để đoạn tận, để hoại diệt, để hủy diệt, để
ly tham, để đoạn diệt... để xả ly, để từ bỏ... mười một
pháp cần phải tu tập.

2. Để thắng tri sân... si... phẫn nộ... hiềm hận.... gièm
pha... não hại... tật đố... xan tham... man trá... lừa
đảo.... cứng đầu.... hung hăng... mạn... quá mạn... say
đắm... phóng dật... để liễu tri, để liễu diệt, để đoạn
tận, để hoại diệt, để hủy diệt, để ly tham, để đoạn
diệt, để xả ly, để từ bỏ... mười một pháp này cần phải
tu tập.

Thế Tôn thuyết như vậy, các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

CHÍN THIỀN                                             85

7     8 Triền phược trong thiền - Kinh PANCALACANDA – Tăng IV, 213

PANCALACANDA – Tăng IV, 213

1. Như vầy tôi nghe:

Một thời Tôn giả Ànanda trú ở Kosambi, tại khu
vườn Ghosita. Rồi Tôn giả Udàyi đi đến Tôn giả
Ànanda, sau khi đến, nói lên với Tôn giả Ànanda
những lời chào đón hỏi thăm, sau khi nói lên những
lời chào đón hỏi thăm thân hữu, liền ngồi xuống một
bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Udàyi nói với Tôn
giả Ànanda:

- Thưa Hiền giả, lời này được Thiên tử Pancàlacanda nói như sau:

"Bậc thiện trí tìm được,
Giải thoát trong triền phược,
Vị giác tỉnh với Thiền,
Bậc giác giả Mâu-ni,
Bậc từ bỏ, không chấp
Bậc anh hùng ẩn sĩ."

Thưa Hiền giả, thế nào là triền phược? Thế nào là giải thoát khỏi triền phược được Thế Tôn nói đến?

CHÍN THIỀN                                       86

2. - Này Hiền giả, năm dục trưởng dưỡng này được Thế Tôn gọi là triền phược.

Thế nào là năm?

Các sắc do mắt nhận thức, khả lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái, liên hệ đến dục, hấp dẫn; các tiếng do tai nhận thức... các hương do mũi nhận thức... các vị do lưỡi nhận thức... các xúc do thân nhận thức, khả lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái, liên hệ đến dục, hấp dẫn.

Này Hiền giả, năm dục trưởng dưỡng này là triền phược, được Thế Tôn nói đến.

3. Ở đây, này Hiền giả, vị Tỷ-kheo ly các dục... chứng
và trú sơ Thiền. Cho đến như vậy, này Hiền giả, là
giải thoát khỏi triền phược được Thế Tôn nói đến với
pháp môn. Nhưng ở đây vẫn có triền phược. Và ở
đây, triền phược ấy là gì?

Cái ở đây là tầm và tứ chưa diệt. Chính cái ấy ở đây là triền phược.

4. Lại nữa, này Hiền giả, Tỷ-kheo diệt tầm và tứ... chứng đạt và an trú Thiền thứ hai. Cho đến như vậy, này Hiền giả, là giải thoát khỏi triền phược được Thế Tôn nói đến với pháp môn. Nhưng ở đây vẫn có triền phược. Và ở đây triền phược ấy là gì?

CHÍN THIỀN                                          87

Cái ở đây là hỷ chưa diệt. Chính cái ấy ở đây là triền phược.

5. Lại nữa, này Hiền giả, Tỷ-kheo ly hỷ trú xả...
chứng đạt và an trú Thiền thứ ba. Cho đến như vậy,
này Hiền giả, là giải thoát khỏi triền phược được Thế
Tôn nói đến với pháp môn. Nhưng ở đây vẫn có triền
phược. Và ở đây triền phược ấy là gì?

Cái ở đây là xả lạc chưa diệt. Chính cái ấy ở đây là triền phược.

6. Lại nữa, này Hiền giả, vị Tỷ-kheo đoạn lạc...
chứng và trú Thiền thứ tư. Cho đến như vậy, này
Hiền giả là giải thoát khỏi triền phược được Thế Tôn
nói đến với pháp môn. Nhưng ở đây vẫn có triền
phược. Và ở đây, triền phược ấy là gì?

Cái ở đây là sắc tưởng chưa diệt. Chính cái ấy ở đây là triền phược.

7. Lại nữa, này Hiền giả, Tỷ-kheo vượt qua các sắc tưởng một cách hoàn toàn, chấm dứt các đối ngại tưởng, không tác ý đến sai biệt tưởng, biết rằng: "Hư không là vô biên, chứng đạt và an trú Không vô biên xứ. Cho đến như vậy, này Hiền giả là giải thoát khỏi triền phược được Thế Tôn nói đến với pháp môn.

CHÍN THIỀN                                         88

Nhưng ở đây vẫn có triền phược. Và ở đây, triền phược ấy là gì?

Cái ở đây là Không vô biên xứ chưa diệt. Chính cái ấy ở đây là triền phược.

8. Lại nữa, này Hiền giả, Tỷ-kheo biết rằng: "Thức
là vô biên", vượt qua Không vô biên xứ một cách
hoàn toàn, chứng đạt và an trú Thức vô biên xứ. Cho
đến như vậy, thưa Hiền giả là giải thoát khỏi triền
phược được Thế Tôn nói đến với pháp môn. Nhưng
ở đây vẫn có triền phược. Và ở đây, triền phược ấy
là gì?

Cái ở đây là Thức vô biên xứ chưa diệt. Chính cái ấy ở đây là triền phược.

9. Lại nữa, thưa Hiền giả, Tỷ-kheo vượt Thức là vô biên xứ một cách hoàn toàn, biết rằng: "Không có vật gì", chứng đạt và an trú Vô sở hữu xứ. Cho đến như vậy, thưa Hiền giả là giải thoát khỏi triền phược được Thế Tôn nói đến với pháp môn. Nhưng ở đây vẫn có triền phược. Và ở đây, triền phược ấy là gì?

Cái ở đây là Vô sở hữu xứ chưa diệt. Chính cái ấy ở đây là triền phược.

CHÍN THIỀN                                          89

10. Lại nữa, này Hiền giả, Tỷ-kheo vượt qua Vô sở
hữu xứ một cách hoàn toàn, chứng đạt và an trú Phi
tưởng phi phi tưởng xứ. Cho đến như vậy, thưa Hiền
giả là giải thoát khỏi triền phược được Thế Tôn nói
đến với pháp môn. Nhưng ở đây vẫn có triền phược.
Và ở đây, triền phược ấy là gì?

Cái ở đây là Phi tưởng phi phi tưởng xứ chưa diệt. Chính cái ấy ở đây là triền phược.

11. Lại nữa, thưa Hiền giả, Tỷ-kheo vượt qua Phi
tưởng phi phi tưởng xứ, chứng đạt và an trú Diệt thọ
tưởng định. Sau khi thấy với trí tuệ, các lậu hoặc
được đoạn diệt.

Cho đến như vậy, này Hiền giả là giải thoát khỏi triền phược được Thế Tôn nói đến với phi pháp môn.

CHÍN THIỀN                                          90

8     8 Tưởng ở trong 8 thiền - Kinh NIẾT BÀN – Tăng IV, 162

NIẾT BÀN – Tăng IV, 162

1. Như vầy tôi nghe:

Một thời, Tôn giả Sàriputta trú ở Ràjagaha, tại Veluvana, chỗ nuôi dưỡng các con sóc. Tại đấy, Tôn giả Sàriputta bảo các Tỷ-kheo:

- Này các Hiền giả, lạc là Niết-bàn này. Này các Hiền giả, lạc là Niết-bàn này.

2. Khi nghe nói vậy, Tôn giả Udàyi nói với Tôn giả Sàriputta:

- Thưa Hiền giả Sàriputta, sao đây là lạc, khi ở đây không có cái gì được cảm thọ?

3. - Này Hiền giả, cái này ở đây là lạc, dầu rằng lạc ấy ở đây không được cảm thọ. Này Hiền giả, có năm dục trưởng dưỡng này. Thế nào là năm?

Các sắc do mắt nhận thức, khả lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Các tiếng do tai nhận thức... Các hương do mũi nhận thức... Các vị do lưỡi

CHÍN THIỀN                                         91

nhận thức... Các xúc do thân nhận thức, khả lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái, liên hệ đến dục, hấp dẫn.

Này Hiền giả, có năm dục trưởng dưỡng này. Này Hiền giả do duyên năm dục trưởng dưỡng này khởi lên lạc hỷ, này Hiền giả, đây gọi là dục lạc.

4. Ở đây, này Hiền giả, Tỷ-kheo ly các dục, ly ác, bất thiện pháp... chứng đạt và an trú sơ Thiền.

Này Hiền giả, nếu trong khi Tỷ-kheo ấy trú với an
trú này, các tưởng tác ý câu hữu với dục vẫn hiện
hành; như vậy, đối với Tỷ-kheo ấy là một chứng
bệnh. Ví như, này chư Hiền, với một người sung
sướng, khổ đau có thể khởi lên như một chứng bệnh.
Cũng vậy, với Tỷ-kheo ấy, các tưởng tác ý, câu hữu
với dục vẫn hiện hành; như vậy, đối với Tỷ-kheo ấy
là một chứng bệnh. Này chư Hiền, chứng bệnh được
Thế Tôn gọi là khổ. Với pháp môn này, này chư
Hiền, cần phải hiểu Niết-bàn là lạc.

5. Lại nữa, này chư Hiền, Tỷ-kheo diệt tầm và tứ... đạt được Thiền thứ hai và an trú.

Này chư Hiền, nếu trong khi Tỷ-kheo ấy trú với an
trú này, các tưởng tác ý câu hữu với tầm vẫn hiện
hành; như vậy, đối với Tỷ-kheo ấy là một chứng
bệnh. Ví như, này chư Hiền, với một người sung

CHÍN THIỀN                                          92

sướng, khổ đau có thể khởi lên như một chứng bệnh.
Cũng vậy, với Tỷ-kheo ấy, các tưởng tác ý câu hữu
với tầm vẫn hiện hành; như vậy đối với Tỷ-kheo ấy
là một chứng bệnh. Này chư Hiền, chứng bệnh được
Thế Tôn gọi là khổ. Với pháp môn này, này chư
Hiền, cần phải hiểu Niết-bàn là lạc.

6. Lại nữa, này chư Hiền, Tỷ-kheo ly hỷ... đạt được Thiền thứ ba.

Này chư Hiền, nếu trong khi Tỷ-kheo ấy trú với an
trú này, các tưởng tác ý câu hữu với hỷ vẫn hiện
hành; như vậy, đối với Tỷ-kheo ấy là một chứng
bệnh. Ví như, này chư Hiền, với một người sung
sướng, khổ đau có thể khởi lên như một chứng bệnh.
Cũng vậy, với Tỷ-kheo ấy, các tưởng tác ý câu hữu
với hỷ vẫn hiện hành; như vậy đối với Tỷ-kheo ấy là
một chứng bệnh. Này chư Hiền, chứng bệnh được
Thế Tôn gọi là khổ. Với pháp môn này, này chư
Hiền, cần phải hiểu Niết-bàn là lạc.

7. Lại nữa, này chư Hiền, Tỷ-kheo đoạn lạc... đạt được Thiền thứ tư.

Này chư Hiền, nếu trong khi Tỷ-kheo ấy trú với an
trú này, các tưởng tác ý câu hữu với xả vẫn hiện
hành; như vậy, đối với Tỷ-kheo ấy là một chứng
bệnh. Ví như, này chư Hiền, với một người sung

CHÍN THIỀN                                       93

sướng, khổ đau có thể khởi lên như một chứng bệnh.
Cũng vậy, với Tỷ-kheo ấy, các tưởng tác ý câu hữu
với xả vẫn hiện hành; như vậy đối với Tỷ-kheo ấy là
một chứng bệnh. Này chư Hiền, chứng bệnh được
Thế Tôn gọi là khổ. Với pháp môn này, này chư
Hiền, cần phải hiểu Niết-bàn là lạc.

8. Lại nữa, này chư Hiền, Tỷ-kheo vượt khỏi các sắc
tưởng một cách hoàn toàn, chấm dứt các chướng ngại
tưởng, không tác ý đến các tưởng sai biệt, biết rằng:
"Hư không là vô biên" chứng đạt và an trú Không
vô biên xứ.

Này chư Hiền, nếu trong khi Tỷ-kheo ấy trú với an
trú này, các tưởng tác ý câu hữu với sắc vẫn hiện
hành; như vậy, đối với Tỷ-kheo ấy là một chứng
bệnh. Ví như, này chư Hiền, với một người sung
sướng, khổ đau có thể khởi lên như một chứng bệnh.
Cũng vậy, với Tỷ-kheo ấy, các tưởng tác ý câu hữu
với sắc vẫn hiện hành; như vậy đối với Tỷ-kheo ấy
là một chứng bệnh. Này chư Hiền, chứng bệnh được
Thế Tôn gọi là khổ. Với pháp môn này, này chư
Hiền, cần phải hiểu Niết-bàn là lạc.

9. Lại nữa, này chư Hiền, Tỷ-kheo vượt khỏi Không vô biên xứ một cách hoàn toàn, biết rằng: "Thức là vô biên" chứng và an trú Thức vô biên xứ.

CHÍN THIỀN                                         94

Này chư Hiền, nếu trong khi Tỷ-kheo ấy trú với an
trú này, các tưởng tác ý câu hữu với Không vô biên
xứ vẫn hiện hành; như vậy, đối với Tỷ-kheo ấy là
một chứng bệnh. Ví như, này chư Hiền, với một
người sung sướng, khổ đau có thể khởi lên như một
chứng bệnh. Cũng vậy, với Tỷ-kheo ấy, các tưởng
tác ý câu hữu với Không vô biên xứ vẫn hiện hành;
như vậy đối với Tỷ-kheo ấy là một chứng bệnh. Này
chư Hiền, chứng bệnh được Thế Tôn gọi là khổ. Với
pháp môn này, này chư Hiền, cần phải hiểu Niết-bàn
là lạc.

10. Lại nữa, này chư Hiền, Tỷ-kheo vượt khỏi Thức vô biên xứ một cách hoàn toàn, biết rằng: "Không có vật gì" chứng và an trú Vô sở hữu xứ.

Này chư Hiền, nếu trong khi Tỷ-kheo ấy trú với an
trú này, các tưởng tác ý câu hữu với Thức vô biên
xứ vẫn hiện hành; như vậy, đối với Tỷ-kheo ấy là
một chứng bệnh. Ví như, này chư Hiền, với một
người sung sướng, khổ đau có thể khởi lên như một
chứng bệnh. Cũng vậy, với Tỷ-kheo ấy, các tưởng
tác ý câu hữu với Thức vô biên xứ vẫn hiện hành;
như vậy đối với Tỷ-kheo ấy là một chứng bệnh. Này
chư Hiền, chứng bệnh được Thế Tôn gọi là khổ. Với
pháp môn này, này chư Hiền, cần phải hiểu Niết-bàn
là lạc.

CHÍN THIỀN                                       95

11. Lại nữa, này chư Hiền, Tỷ-kheo vượt khỏi Vô sở hữu xứ một cách hoàn toàn, chứng và trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ.

Này chư Hiền, nếu trong khi Tỷ-kheo ấy trú với an trú này, các tưởng tác ý câu hữu với Vô sở hữu xứ vẫn hiện hành; như vậy, đối với Tỷ-kheo ấy là một chứng bệnh. Ví như, này chư Hiền, với một người sung sướng, khổ đau có thể khởi lên như một chứng bệnh. Cũng vậy, với Tỷ-kheo ấy, các tưởng tác ý câu hữu với Vô sở hữu xứ vẫn hiện hành; như vậy đối với Tỷ-kheo ấy là một chứng bệnh. Này chư Hiền, chứng bệnh được Thế Tôn gọi là khổ. Với pháp môn này, này chư Hiền, cần phải hiểu Niết-bàn là lạc.

12. Này chư Hiền, Tỷ-kheo vượt khỏi Phi tưởng phi
phi tưởng xứ một cách hoàn toàn, chứng và trú Diệt
thọ tưởng định. Vị ấy, sau khi thấy với trí tuệ, các
lậu hoặc được đoạn tận. Với pháp môn này, này chư
Hiền, cần phải hiểu Niết-bàn là lạc.

CHÍN THIỀN                                        96

9     8 thiền chưa được hoàn toàn - Kinh VÍ DỤ CON CHIM CÁY – 66 Trung II, 235

KINH VÍ DỤ CON CHIM CÁY (Latukikopama suttam) – Bài kinh số 66 – Trung II, 235

Như vầy tôi nghe.

Một thời, Thế Tôn ở tại Anguttarapa (Ương-già
Bắc Phương Thủy). Apana là một thị tứ của
Anguttarapa. Rồi Thế Tôn buổi sáng đắp y, cầm y
bát đi vào Apana để khất thực. Khất thực ở Apana
xong, sau buổi ăn, trên con đường đi khất thực trở
về, Thế Tôn đi đến một khu rừng để trú ban ngày.
Thế Tôn đi sâu vào khu rừng này, ngồi dưới một gốc
cây để trú ban ngày. Tôn giả Udayi (Ưu-đa-di) buổi
sáng cũng đắp y, cầm y bát đi vào Apana để khất
thực. Khất thực ở Apana xong, sau buổi ăn, trên con
đường đi khất thực trở về, Tôn giả đi đến một khu
rừng để trú ban ngày. Tôn giả đi sâu vào khu rừng
này, và ngồi dưới một gốc cây để trú ban ngày.

Rồi Tôn giả Udayi, trong khi độc cư Thiền tịnh,

CHÍN THIỀN                                       97

sự suy tư sau đây đã khởi lên trong tâm trí Tôn giả:

 "Thế Tôn thật sự là vị đã đoạn trừ nhiều khổ
pháp cho chúng ta.
 Thế Tôn thật sự là vị đã mang lại nhiều lạc pháp
cho chúng ta.
 Thế Tôn thật sự là vị đã đoạn trừ nhiều bất thiện
pháp cho chúng ta.
 Thế Tôn thật sự là vị đã mang lại nhiều thiện
pháp cho chúng ta".
Rồi Tôn giả Udayi vào buổi chiều, từ Thiền tịnh
đứng dậy, đi đến chỗ Thế Tôn, đảnh lễ Ngài rồi ngồi
xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, Tôn giả
Udayi bạch Thế Tôn:

– Ở đây, bạch Thế Tôn, trong khi con đang độc
cư Thiền tịnh, sự suy tư sau đây đã khởi lên trong
tâm trí con: "Như Lai thật sự là vị đã đoạn trừ nhiều
khổ pháp cho chúng ta... Như Lai thật sự là vị đã
mang lại nhiều thiện pháp cho chúng ta".

Bạch Thế Tôn, thuở trước chúng con thường ăn buổi chiều, buổi sáng, ban ngày và phi thời. Bạch Thế Tôn, thời ấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo và bảo: "Này các Tỷ-kheo, hãy từ bỏ ăn ban ngày phi thời". Bạch Thế Tôn, do vậy con cảm thấy thất vọng, con

CHÍN THIỀN                                         98

cảm thấy sầu muộn, nghĩ rằng: "Những món ăn
thượng vị loại cứng và loại mềm, các tín chủ cúng
dường cho chúng ta ban ngày và phi thời. Nay Thế
Tôn dạy chúng ta phải đoạn trừ, bậc Thiện Thệ dạy
chúng ta phải từ bỏ". Bạch Thế Tốn, giữa chúng con,
những ai nhìn Thế Tôn với lòng ái mộ, với lòng tôn
kính và với lòng tàm quý, liền từ bỏ ăn ban ngày phi
thời.

Rồi bạch Thế Tôn, chúng con thường ăn buổi
chiều và buổi sáng. Bạch Thế Tôn, thời ấy Thế Tôn
gọi các Tỷ-kheo và bảo: "Này các Tỷ-kheo, hãy từ
bỏ ăn ban đêm phi thời". Bạch Thế Tôn, do vậy con
cảm thấy thất vọng, con cảm thấy sầu muộn, nghĩ
rằng: "Buổi ăn này gọi là có thượng vị hơn trong hai
buổi ăn này của chúng ta. Thế Tôn dạy chúng ta phải
đoạn trừ, bậc Thiện Thệ dạy chúng ta phải từ bỏ".
Bạch Thế Tôn, thuở xưa có người được một món ăn
cúng ban ngày bèn nói: "Hãy để món ăn này một bên,
và ban đêm tất cả chúng ta cùng ăn với nhau". Bạch
Thế Tôn, phàm mọi sự nấu nướng, tất cả đều làm ban
đêm, rất ít làm ban ngày. Bạch Thế Tôn, giữa chúng
con, những ai nhìn Thế Tôn với lòng ái mộ, với lòng
tôn kính và với lòng tàm quý, liền từ bỏ ăn ban đêm
phi thời.

Thuở trước, bạch Thế Tôn, các vị Tỷ-kheo

CHÍN THIỀN                                        99

thường đi khất thực trong đêm đen tối tăm, họ bước
lầm vào vũng nước nhớp, rơi vào vũng nước nhớp,
đi lầm vào hàng rào gai, đi lầm vào chỗ con bò cái
đang ngủ, gặp các loại đạo tặc đã hành sự hay chưa
hành sự, gặp các người đàn bà mời mọc một cách bất
chánh.

Thuở trước, bạch Thế Tôn, con đi khất thực
trong đêm đen tối tăm. Một người đàn bà đang rửa
chén bát, thấy con trong khi trời chớp nhoáng, liền
hoảng sợ và hét lớn: "Ôi kinh khủng thay cho tôi, có
con quỷ (chạy) theo tôi!" Bạch Thế Tôn, khi nghe
nói vậy, con nói với người đàn bà ấy: "Này chị,
không phải quỷ đâu. Đây là Tỷ-kheo đang đứng khất
thực". "Cha Tỷ-kheo hãy chết đi! Mẹ Tỷ-kheo hãy
chết đi! Này Tỷ-kheo, thật tốt hơn cho Ông nếu Ông
lấy con dao sắc bén của người đồ tể cắt bụng của
Ông, còn hơn là vì lỗ bụng đi khất thực trong ban
đêm tối tăm".

Bạch Thế Tôn, khi con nhớ như vậy, con suy
nghĩ như sau: "Thế Tôn thật sự là vị đã đoạn trừ
nhiều khổ pháp cho chúng ta. Thế Tôn thật sự là vị
đã mang lại nhiều lạc pháp cho chúng ta. Thế Tôn
thật sự là vị đã đoạn trừ nhiều bất thiện pháp cho
chúng ta. Thế Tôn thật sự là vị đã mang lại nhiều
thiện pháp cho chúng ta".

CHÍN THIỀN                                        100

 Tuy vậy, này Udayi, ở đây có một số người ngu
si; khi Ta nói: "Hãy trừ bỏ việc này", liền nói như
sau: "Có sá gì sự việc tiểu tiết, nhỏ mọn này. Sa-
môn này đặt quá nặng về cấm đoán đoạn giảm".
Họ không chịu từ bỏ và gây lên bất mãn chống Ta
và chống những Tỷ-kheo muốn (thực hành) học
giới. Sự việc ấy, này Udayi, đối với họ, trở thành
một trói buộc mạnh mẽ, một trói buộc vững chắc,
một trói buộc kiên cường, một trói buộc không
mục nát, một khúc gỗ to lớn.

Ví như, này Udayi, có con chim cáy, mái nhỏ bị tấm lưới bằng dây leo trói chặt, ở đây con chim có thể bị hại, hay bị bắt nhốt, hay bị chết. Này Udayi, nếu có ai nói như sau: "Con chim cáy mái nhỏ ấy bị tấm lưới làm bằng dây leo trói chặt, ở đây, con chim có thể bị sát hại, hay bị bắt nhốt, hay bị chết. Tuy vậy đối với con chim kia, lưới ấy không có chắc mạnh, lưới ấy yếu ớt, lưới ấy bị mục nát, lưới ấy không có cứng chắc". Này Udayi, ai nói như vậy có phải nói một cách chơn chánh không?

– Bạch Thế Tôn, không. Bạch Thế Tôn, con chim cáy mái nhỏ ấy bị tấm lưới làm bằng dây leo trói chặt, ở đấy con chim có thể bị sát hại, hay bị bắt nhốt, hay bị chết. Đối với con chim kia, lưới ấy là mạnh mẽ, lưới ấy là vững chắc, lưới ấy là kiên

CHÍN THIỀN                                            101

cường, lưới ấy không mục nát, một khúc gỗ to lớn.

– Cũng vậy, này Udayi, ở đây, có một số người
ngu si, khi được Ta nói: "Hãy từ bỏ việc này", liền
nói như sau: "Có sá gì việc tiểu tiết, nhỏ mọn này!
Vị Sa-môn này đặt quá nặng về cấm đoán, đoạn
giảm", và họ không chịu từ bỏ và gây lên bất mãn
chống Ta và chống những Tỷ-kheo muốn (thực
hành) học giới. Sự việc này, này Udayi, đối với họ
trở thành một trói buộc mạnh mẽ, một trói buộc vững
chắc, một trói buộc kiên cường, một trói buộc không
mục nát, một khúc gỗ to lớn.

 Nhưng này Udayi, một số Thiện gia nam tử, khi
được Ta nói: "Hãy từ bỏ sự việc này", liền nói như
sau: "Có sá gì sự từ bỏ việc tiểu tiết, nhỏ mọn này
mà Thế Tôn dạy chúng con phải đoạn trừ, bậc
Thiện Thệ, dạy chúng con phải từ bỏ!". Họ từ bỏ
sự việc ấy, và không gây lên bất mãn chống Ta và
chống các Tỷ-kheo muốn (thực hành) học giới.
Sau khi từ bỏ việc ấy, họ sống ít lăng xăng, lắng
dịu, tùy thuộc những người khác (bố thí), sống với
một tâm như con thú rừng. Này Udayi, như vậy
đối với các vị kia, sự trói buộc ấy không có chắc
mạnh, sự trói buộc ấy yếu ớt, sự trói buộc ấy bị
mục nát, sự trói buộc ấy không có vững chắc.

CHÍN THIỀN                                         102

Ví như, này Udayi, một con voi của vua, có ngà
dài như cán cày, to lớn, thuộc loại giống tốt, lấy bãi
chiến trường làm nhà, nếu bị trói buộc bởi sự trói
buộc bằng da nịt vững chắc, chỉ cần chuyển thân một
cách dễ dàng, sau khi cắt đứt, bứt đứt những trói
buộc ấy, có thể muốn đi chỗ nào nó muốn. Này
Udayi, nếu có ai nói như sau: "Con voi của vua có
ngà dài như một cán cày ấy, to lớn, thuộc loại giống
tốt, lấy bãi chiến trường làm nhà, nếu bị trói buộc
bởi sự trói buộc bằng da nịt vững chắc, chỉ cần
chuyển thân một cách dễ dàng, sau khi cắt đứt, bứt
đứt những trói buộc ấy, có thể muốn đi chỗ nào nó
muốn. Tuy vậy đối với con voi kia, sự trói buộc ấy
vững chắc, sự trói buộc ấy kiên cường, sự trói buộc
ấy không mục nát, một khúc gỗ to lớn". Này Udayi,
ai nói như vậy có phải nói một cách chơn chánh
không?

– Bạch Thế Tôn, không. Bạch Thế Tôn, con voi của vua có ngà dài như một cán cày ấy, to lớn, thuộc loại giống tốt, lấy bãi chiến trường làm nhà, nếu bị trói buộc bởi sự trói buộc bằng da nịt vững chắc, chỉ cần chuyển thân một cách dễ dàng, sau khi cắt đứt, bứt đứt những trói buộc ấy, có thể muốn đi chỗ nào nó muốn. Đối với con voi kia, sự trói buộc ấy không có chắc mạnh, sự trói buộc ấy yếu ớt, sự trói buộc ấy bị mục nát, sự trói buộc ấy không có kiên cường.

CHÍN THIỀN                                          103

– Cũng vậy, này Udayi, ở đây có một số Thiện
gia nam tử khi được Ta nói: "Hãy từ bỏ sự việc này",
liền nói như sau: "Có sá chi việc tiểu tiết, nhỏ mọn
này mà Thế Tôn dạy chúng con phải đoạn trừ, bậc
Thiện Thệ dạy chúng con phải từ bỏ! " Họ từ bỏ việc
ấy, và không gây lên bất mãn chống Ta và chống các
Tỷ-kheo muốn (thực hành) học giới. Sau khi từ bỏ
việc ấy, họ sống ít lăng xăng, lắng dịu, tùy thuộc
những người khác (bố thí), sống với một tâm như con
thú rừng. Này Udayi, như vậy đối với các vị kia sự
trói buộc ấy không có chắc mạnh, sự trói buộc ấy yếu
ớt, sự trói buộc ấy bị mục nát, sự trói buộc ấy không
có vững chắc.

 Ví như, này Udayi, một người nghèo khổ, không
có vật sở hữu, khốn cùng, có một chòi ở hư nát,
mở toang cho quạ, không đẹp mắt chút nào, có
một giường nằm hư nát, không đẹp mắt chút nào,
các loại gạo lúa cất chứa trong một cái chum
không đẹp mắt chút nào, và một bà vợ không đẹp
mắt chút nào.

Người ấy thấy một Tỷ-kheo trong tịnh xá, tay chân lau rửa sạch sẽ, sau khi ăn buổi cơm ngon lành, đang ngồi trong bóng mát, hướng về tăng thượng tâm. Người ấy suy nghĩ: "An lạc thay, Sa-môn hạnh! Vô bệnh thay, Sa-môn hạnh! Vậy sau khi cạo bỏ râu

CHÍN THIỀN                                         104

tóc, đắp áo cà-sa, ta hãy xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình".

Nhưng người ấy không có thể từ bỏ cái chòi ở hư nát, mở toang cho quạ, không đẹp mắt chút nào, không có thể từ bỏ cái giường nằm hư nát, không đẹp mắt chút nào, không có thể từ bỏ các loại gạo lúa cất chứa trong một cái chum không đẹp mắt chút nào, không có thể từ bỏ bà vợ không đẹp mắt chút nào, để có thể sau khi cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình.

Này Udayi, nếu có ai nói như sau: "Người kia,
bị trói buộc bởi những trói buộc ấy không có thể từ
bỏ cái chòi ở hư nát... không có thể từ bỏ bà vợ không
đẹp mắt chút nào để có thể sau khi cạo bỏ râu tóc,
đắp áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia
đình. Đối với người kia, sự trói buộc ấy không có
chắc mạnh, sự trói buộc ấy yếu ớt, sự trói buộc ấy bị
mục nát, sự trói buộc ấy không có vững chắc", thời
này Udayi, ai nói như vậy có phải nói một cách chân
chánh không?

– Bạch Thế Tôn, không. Người kia bị trói buộc bởi những trói buộc ấy không thể từ bỏ chòi ở hư nát, mở toang cho quạ, không đẹp mắt chút nào, không thể từ bỏ giường nằm hư nát không đẹp mắt chút nào,

CHÍN THIỀN                                            105

không thể từ bỏ các loại gạo lúa cất chứa trong một cái chum không đẹp mắt chút nào, không thể từ bỏ bà vợ không đẹp mắt chút nào, để có thể, sau khi cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Đối với người kia, sự trói buộc ấy vững chắc, sự trói buộc ấy kiên cường, sự trói buộc ấy không mục nát, một khúc gỗ to lớn.

– Cũng vậy, này Udayi, ở đây, có một số người
ngu si khi được Ta nói ra: "Hãy từ bỏ việc này", liền
nói như sau: "Có sá gì sự việc tiểu tiết, nhỏ mọn này.
Vị Sa-môn này đặt quá nặng về cấm đoán, đoạn
giảm! " Và họ không chịu từ bỏ và gây lên bất mãn
chống Ta và chống những Tỷ-kheo muốn (thực
hành) học giới. Sự việc này, này Udayi, đối với họ,
trở thành một trói buộc mạnh mẽ, một trói buộc vững
chắc, một trói buộc kiên cường, một trói buộc không
mục nát, một khúc gỗ to lớn.

 Ví như, này Udayi, một gia chủ hay con người gia
chủ, giàu có, tài sản lớn, tiền của lớn, vô số vàng
bạc chất đống, vô số gạo thóc chất đống, vô số
ruộng nương chất đống, vô số đất đai chất đống,
vô số thê thiếp chất đống, vô số đầy tớ nam chất
đống, vô số nữ tỳ chất đống.

Vị này thấy một Tỷ-kheo trong một tinh xá, tay

CHÍN THIỀN                                           106

chân lau rửa sạch sẽ, sau khi ăn bữa cơm ngon lành,
đang ngồi trong bóng mát, hướng về tăng thượng
tâm. Vị này suy nghĩ: "An lạc thay, Sa-môn hạnh!
Vô bệnh thay, Sa-môn hạnh! Vậy sau khi cạo bỏ râu
tóc, đắp áo cà-sa, ta hãy xuất gia, từ bỏ gia đình, sống
không gia đình".

Vị này có thể từ bỏ vô số vàng bạc chất đống,
có thể từ bỏ vô số gạo thóc chất đống, có thể từ bỏ
vô số ruộng nương chất đống, có thể từ bỏ vô số đất
đai chất đống, có thể từ bỏ vô số thê thiếp chất đống,
có thể từ bỏ vô số đầy tớ nam chất đống, có thể từ bỏ
vô số nữ tỳ chất đống.

Này Udayi, nếu có ai nói như sau: "Người gia
chủ hay con người gia chủ kia, bị trói buộc bởi những
trói buộc ấy, có thể từ bỏ vô số vàng bạc chất đống...
có thể từ bỏ vô số nữ tỳ chất đống để có thể sau khi
cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình,
sống không gia đình. Đối với người kia, sự trói buộc
ấy vững chắc, sự trói buộc ấy kiên cường, sự trói
buộc ấy không mục nát, một khúc gỗ to lớn". Này
Udayi, ai nói như vậy, có phải nói một cách chơn
chánh không?

– Bạch Thế Tôn, không. Người kia bị trói buộc bởi những trói buộc ấy có thể từ bỏ vô số vàng bạc

CHÍN THIỀN                                            107

chất đống, có thể từ bỏ vô số gạo thóc chất đống, có
thể từ bỏ vô số ruộng nương chất đống, có thể từ bỏ
vô số đất đai chất đống, có thể từ bỏ vô số thê thiếp
chất đống, có thể từ bỏ vô số đầy tớ nam chất đống,
có thể từ bỏ vô số nữ tỳ chất đống, để có thể, sau khi
cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình,
sống không gia đình. Đối với người kia, sự trói buộc
ấy không có chắc mạnh, sự trói buộc ấy yếu ớt, sự
trói buộc ấy bị mục nát, sự trói buộc ấy không có
vững chắc.

– Cũng vậy, này Udayi, ở đây, có một số Thiện
gia nam tử, khi được Ta nói: "Hãy từ bỏ việc này",
liền nói như sau: "Có sá chi sự việc tiểu tiết, nhỏ mọn
này mà Thế Tôn dạy chúng con phải đoạn trừ, bậc
Thiện Thệ dạy chúng con phải từ bỏ! " Họ từ bỏ sự
việc ấy, và không gây lên bất mãn chống Ta và chống
các Tỷ-kheo muốn (thực hành) học giới. Sau khi từ
bỏ sự việc ấy, họ sống ít lăng xăng, lắng dịu, tùy
thuộc những người khác (bố thí), sống với một
tâm như con thú rừng. Này Udayi, như vậy đối với
họ, sự trói buộc ấy không có chắc mạnh, sự trói buộc
ấy yếu ớt, sự trói buộc ấy bị mục nát, sự trói buộc ấy
không có vững chắc.

 Này Udayi, có bốn hạng người có mặt trên đời. Thế nào là bốn?

CHÍN THIỀN                                           108

 Ở đây, này Udayi, có người sống, hướng đến
sự đoạn trừ sanh y, sự từ bỏ sanh y. Nhưng
trong khi vị này sống hướng đến sự đoạn trừ
sanh y, sự từ bỏ sanh y, những tư niệm, tư duy
liên hệ đến sanh y hiện hành khởi lên. Vị này
chấp nhận chúng, không đoạn trừ chúng, không
từ bỏ chúng, không chấm dứt chúng, không
tiêu diệt chúng. Này Udayi, Ta nói: "Người này
bị trói buộc, không phải không bị trói buộc". Vì
sao vậy? Này Udayi, sự sai biệt về căn tánh
trong người này đã được Ta biết rõ.
 Nhưng ở đây, này Udayi, có người sống, hướng
đến sự đoạn trừ sanh y, sự từ bỏ sanh y. Nhưng
trong khi vị này sống hướng đến sự đoạn trừ
sanh y, sự từ bỏ sanh y, những tư niệm, tư duy
liên hệ đến sanh y hiện hành khởi lên. Nhưng
vị này không chấp nhận chúng, đoạn trừ chúng,
từ bỏ chúng, chấm dứt chúng, tiêu diệt chúng.
Này Udayi, Ta nói: "Người này bị trói buộc,
không phải không trói buộc". Vì sao vậy? Này
Udayi, sự sai biệt về căn tánh trong người này
đã được Ta biết rõ".
 Nhưng ở đây, này Udayi, có người sống, hướng
đến sự đoạn trừ sanh y, sự từ bỏ sanh y. Nhưng
trong khi vị này sống hướng đến sự đoạn trừ
sanh y, sự từ bỏ sanh y, các tư niệm điên đảo,

CHÍN THIỀN                                        109

các tư niệm, tư duy liên hệ đến sanh y, tùy lúc
tùy thời hiện hành khởi lên. Này Udayi, niệm
khởi lên chậm chạp và vị này đoạn trừ niệm ấy
một cách mau chóng, từ bỏ, chấm dứt, tiêu diệt
(niệm ấy). Này Udayi, ví như một người nhỏ
hai hay ba giọt nước vào một ấm nước đun sôi
cả ngày. Này Udayi giọt nước rơi một cách
chậm chạp nhưng bị tiêu diệt, tiêu mất một
cách mau chóng. Cũng vậy, này Udayi, có
người sống hướng đến sự đoạn trừ sanh y, sự
từ bỏ sanh y. Nhưng trong khi vị này sống
hướng đến sự đoạn trừ sanh y, sự từ bỏ sanh y,
các tư niệm điên đảo, các tư niệm, tư duy liên
hệ đến sanh y tùy lúc, tùy thời, hiện hành khởi
lên. Này Udayi, niệm khởi lên chậm chạp và vị
này đoạn trừ niệm ấy một cách mau chóng, từ
bỏ, chấm dứt, tiêu diệt (niệm ấy). Này Udayi,
Ta nói: "Người này cũng bị trói buộc, không
phải không bị trói buộc". Vì sao vậy? Này
Udayi, sự sai biệt về căn tánh trong người này
đã được Ta biết rõ.
 Nhưng ở đây, này Udayi, có người nghĩ rằng:
"Sanh y là nguồn gốc của đau khổ", sau khi biết
như vậy, vị ấy thành vô sanh y, giải thoát với
sự đoạn diệt sanh y. Này Udayi, Ta nói: "Người
này không bị trói buộc, không phải bị trói
buộc". Vì sao vậy? Này Udayi, sự sai biệt về

CHÍN THIỀN                                       110

căn tánh trong người này đã được Ta biết rõ.
 Này Udayi, có năm dục trưởng dưỡng này. Thế
nào là năm?
 Sắc do mắt nhận thức, khả ái, khả hỷ, khả lạc,
khả ý, kích thích lòng dục, hấp dẫn.
 Tiếng do tai nhận thức,...
 Hương do mũi nhận thức,...
 Vị do lưỡi nhận thức,...
 Xúc do thân cảm xúc, khả ái, khả hỷ, khả lạc,
khả ý, kích thích lòng dục, hấp dẫn.
Những pháp này, này Udayi, là năm dục trưởng
dưỡng.
Này Udayi, phàm có lạc gì, hỷ gì khởi lên, do
duyên năm dục trưởng dưỡng này, lạc hỷ ấy được
gọi là dục lạc, ô uế lạc, phàm phu lạc, phi Thánh lạc,
không nên thực hiện, không nên tu tập, không nên
làm cho sung mãn. Ta nói rằng lạc ấy đáng phải sợ
hãi.
Ở đây, này Udayi, Tỷ-kheo ly dục, ly bất thiện
pháp, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ
lạc do ly dục sanh, có tầm, có tứ. Diệt tầm và tứ, vị
ấy chứng và trú Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc

CHÍN THIỀN                                          111

do định sanh, không tầm, không tứ, nội tỉnh nhứt
tâm,... (như trên)... Thiền thứ ba... chứng và trú
Thiền thứ tư. Như vậy được gọi là yếm ly lạc, độc
trú lạc, tịch tịnh lạc, chánh giác lạc, cần phải thực
hiện, cần phải tu tập, cần làm cho sung mãn. Ta nói
rằng lạc ấy không đáng sợ hãi.
 Ở đây, này Udayi, Tỷ-kheo ly dục... (như
trên)... chứng và trú Thiền thứ nhất. Thiền
này, này Udayi, Ta nói rằng ở trong tình
trạng dao động. Và ở đây, cái gì dao động? Ở
đây, chính là tầm tứ chưa đoạn diệt, chính tầm
tứ này ở trong tình trạng dao động.
 Ở đây, này Udayi, Tỷ-kheo diệt tầm và tứ...
chứng và trú Thiền thứ hai. Các Thiền này, này
Udayi, Ta nói rằng ở trong tình trạng dao động.
Và ở đây, cái gì dao động? Ở đây chính là hỷ
lạc chưa được đoạn diệt, chính hỷ lạc này ở
trong tình trạng dao động.
 Ở đây, này Udayi, Tỷ-kheo ly hỷ... chứng và
trú Thiền thứ ba. Thiền này, này Udayi, Ta nói
ở trong tình trạng dao động? Và ở đây cái gì
dao động? Ở đây, chính là xả lạc chưa được
đoạn diệt, chính xả lạc này ở trong tình trạng
dao động.
 Ở đây, này Udayi, Tỷ-kheo xả lạc và xả khổ...

CHÍN THIỀN                                         112

(như trên)... chứng và trú Thiền thứ tư. Thiền
này, này Udayi, Ta nói là không ở trong tình
trạng dao động.
 Ở đây, này Udayi, Tỷ-kheo ly dục, ly bất thiện
pháp, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái
hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm, có tứ.
 Thiền thứ nhất này, này Udayi, Ta nói: "Chưa
được hoàn toàn", Ta nói: "Hãy từ bỏ đi", Ta
nói: "Hãy vượt qua đi". Và này Udayi, vị ấy
cần vượt qua cái gì? Ở đây, này Udayi, Tỷ-
kheo diệt tầm và tứ... (như trên)... chứng và trú
Thiền thứ hai, đây là điều vị ấy cần vượt qua.
 Thiền thứ hai này, này Udayi, Ta nói: "Chưa
được hoàn toàn", Ta nói: "Hãy từ bỏ đi", Ta
nói: "Hãy vượt qua đi". Và này, Udayi, vị ấy
cần vượt qua cái gì? Ở đây, này Udayi, Tỷ-
kheo ly hỷ... (như trên)... chứng và trú Thiền
thứ ba, đây là điều vị ấy cần vượt qua.
 Thiền thứ ba này, này Udayi, Ta nói: "Chưa
được hoàn toàn, Ta nói: "Hãy từ bỏ đi", Ta nói:
"Hãy vượt qua đi". Và này Udayi, vị ấy cần
vượt qua cái gì? Ở đây, này Udayi, Tỷ-kheo xả
lạc... (như trên)... chứng và trú Thiền thứ tư.
Đây là điều vị ấy cần phải vượt qua.

CHÍN THIỀN                                         113

 Thiền thứ tư này, này Udayi, Ta nói: "Chưa
được hoàn toàn", Ta nói: "Hãy từ bỏ đi", Ta
nói: "Hãy vượt qua đi" Và này Udayi, vị ấy cần
phải vượt qua cái gì? Ở đây, này Udayi, Tỷ-
kheo vượt lên mọi sắc tưởng, diệt trừ mọi
chướng ngại tưởng, không tác ý đối với di
tưởng, Tỷ-kheo nghĩ rằng: "Hư không là vô
biên", chứng và trú Không vô biên xứ. Đây là
điều vị ấy cần phải vượt qua.
 Thiền Không vô biên xứ này, này Udayi, Ta
nói: "Chưa được hoàn toàn", Ta nói: "Hãy từ
bỏ đi", Ta nói: "Hãy vượt qua đi". Và này
Udayi, Tỷ-kheo vượt lên mọi Hư không vô
biên xứ, nghĩ rằng: "Thức là vô biên", chứng
và trú Thức vô biên xứ. Đây là điều vị ấy cần
phải vượt qua.
 Thiền Thức vô biên xứ này, này Udayi, Ta nói:
"Chưa được hoàn toàn", Ta nói: "Hãy từ bỏ đi",
Ta nói: "Hãy vượt qua đi". Và này Udayi, Tỷ-
kheo vượt lên mọi Thức vô biên xứ, nghĩ rằng:
"Không có vật gì", chứng và trú Vô sở hữu xứ.
Đây là điều vị ấy cần phải vượt qua.
 Thiền Vô sở hữu xứ này, này Udayi, Ta nói:
"Chưa được hoàn toàn", Ta nói: "Hãy từ bỏ đi",
Ta nói: "Hãy vượt qua đi". Và này Udayi, Tỷ-

CHÍN THIỀN                                      114

kheo vượt lên mọi Vô sở hữu xứ, chứng và trú
Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Đây là điều vị ấy
cần phải vượt qua.
 Thiền Phi tưởng phi phi tưởng xứ này, này
Udayi, Ta nói: "Chưa được hoàn toàn", Ta nói:
"Hãy từ bỏ đi", Ta nói: "Hãy vượt qua đi".
Và này Udayi, Tỷ-kheo vượt lên mọi Phi tưởng
phi phi tưởng xứ, chứng và trú Diệt thọ tưởng.
Đây là điều vị ấy cần phải vượt qua.
 Chính vì (Diệt thọ tưởng định) này, này Udayi,
mà Ta nói sự đoạn diệt của Phi tưởng phi phi
tưởng xứ.
 Này Udayi, Ông có thấy chăng, có kiết sử gì, nhỏ
hay lớn mà Ta chưa nói đến sự đoạn diệt?
– Bạch Thế Tôn, không.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Udayi hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn giảng.

CHÍN THIỀN                                      115

10    9 thứ đoạn diệt trong 9 thiền - Kinh CHÍN THỨ ĐỆ DIỆT – Tăng IV, 152

CHÍN THỨ ĐỆ DIỆT – Tăng IV, 152

1. - Này các Tỷ-kheo, có chín thứ đệ diệt.

2. Thế nào là chín?

1. Thành tựu sơ Thiền thì các dục tưởng bị đoạn
diệt.
2. Thành tựu đệ nhị Thiền thì các tầm tứ bị đoạn
diệt.
3. Thành tựu đệ tam Thiền thì hỷ bị đoạn diệt.
4. Thành tựu đệ tứ Thiền thì hơi thở vào, hơi thở
ra bị đoạn diệt.
5. Thành tựu Không vô biên xứ thì sắc tưởng bị
đoạn diệt.
6. Thành tựu Thức vô biên xứ thì Không vô biên
xứ tưởng bị đoạn diệt.
7. Thành tựu Vô sở hữu xứ thì Thức vô biên xứ
bị đoạn diệt.
8. Thành tựu Phi tưởng phi phi tưởng xứ thì Vô
sở hữu xứ bị đoạn diệt.
9. Thành tựu Diệt thọ tưởng định thì các tưởng
và các cảm thọ bị đoạn diệt.

CHÍN THIỀN                                       116

Này các Tỷ-kheo, đây là chín thứ đệ diệt.

CHÍN THIỀN                                  117

11    9 thứ đệ trú trong 9 thiền - Kinh THỨ ĐỆ TRÚ 1 – Tăng IV, 154

THỨ ĐỆ TRÚ 1 – Tăng IV, 154

1. - Này các Tỷ-kheo, có chín thứ đệ trú này.

2. Thế nào là chín?

Này các Tỷ-kheo, ở đây có Tỷ-kheo:

1. Ly dục, ly bất thiện pháp, chứng và an trú
Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục
sanh có tầm và tứ.
2. Diệt tầm và tứ... đệ nhị Thiền...
3. …đệ tam Thiền...
4. …chứng và trú Thiền thứ tư.
5. Sau khi vượt qua sắc tưởng một cách hoàn
toàn, sau khi chấm dứt các đối ngại tưởng,
không tác ý các tưởng sai biệt, biết rằng: "Hư
không là vô biên", chứng và trú Không vô biên
xứ.
6. Sau khi vượt qua Không vô biên xứ một cách
hoàn toàn, biết rằng: "Thức là vô biên", chứng
và trú Thức vô biên xứ.

CHÍN THIỀN                                        118

7. Sau khi vượt qua Thức vô biên xứ một cách
hoàn toàn, biết rằng: "Không có sự gì", chứng
và trú Vô sở hữu xứ.
8. Sau khi vượt qua Vô sở hữu xứ một cách hoàn
toàn, chứng và trú Phi tưởng phi phi tưởng
xứ.
9. Sau khi vượt qua Phi tưởng phi phi tưởng xứ
một cách hoàn toàn, chứng và trú Diệt thọ
tưởng định.

Này các Tỷ-kheo, đây là chín thứ đệ trú.

CHÍN THIỀN                                      119

12    9 thứ đệ trú trong 9 thiền - Kinh THỨ ĐỆ TRÚ 2 – Tăng IV, 155

THỨ ĐỆ TRÚ 2 – Tăng IV, 155

1. - Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ thuyết về chín Thiền chứng thứ đệ trú này. Hãy lắng nghe...

2. Này các Tỷ-kheo, thế nào là chín thứ đệ trú Thiền chứng?

Chỗ nào các dục đoạn diệt, và những ai sau khi đoạn diệt các dục, sống an trú, Ta nói rằng: "Chắc chắn Tôn giả ấy không có dục ái, được tịch tịnh, đã vượt qua, đã đến bờ bên kia với Thiền chi ấy".

Chỗ nào các dục được đoạn diệt?

Những ai sau khi đoạn diệt các dục, sống an trú: "Ta không biết vậy, Ta không thấy vậy", ai nói như vậy, người ấy cần được nói như sau: "Ở đây, này Hiền giả, Tỷ-kheo ly các dục... chứng và an trú Thiền thứ nhất. Tại đây, các dục được đoạn diệt, các vị ấy sau khi đoạn diệt các dục, sống an trú".

Chắc chắn, này các Tỷ-kheo, người không lường gạt, không man trá sẽ hoan hỷ, sẽ tùy hỷ với lời nói "Lành

CHÍN THIỀN                                         120

thay". Sau khi hoan hỷ, tùy hỷ với lời nói "Lành thay" người ấy sẽ đảnh lễ, chắp tay và hầu hạ.

3. Chỗ nào các tầm và tứ được đoạn diệt, và những
ai sau khi đoạn diệt, đoạn diệt tầm và tứ, sống an trú,
Ta nói rằng: "Chắc chắn các Tôn giả ấy không có
dục ái, được tịch tịnh, đã vượt qua, đã đến bờ bên
kia với Thiền chi ấy".

Chỗ nào các tầm và tứ được đoạn diệt?

Những ai sau khi đoạn diệt tầm và tứ sống an trú:"Ta không biết vậy, Ta không thấy vậy", ai nói như vậy, người ấy cần được nói như sau: "Ở đây, này Hiền giả, Tỷ-kheo diệt tầm và tứ... chứng và trú Thiền thứ hai. Tại đây, các tầm và tứ được đoạn diệt, các vị ấy sau khi đoạn diệt tầm và tứ, sống an trú".

Chắc chắn, này các Tỷ-kheo, người không lường gạt,
không man trá sẽ hoan hỷ, tùy hỷ với lời nói "Lành
thay". Sau khi hoan hỷ, tùy hỷ với lời nói "Lành thay"
sẽ đảnh lễ, chắp tay và hầu hạ.

4. Chỗ nào hỷ được đoạn diệt, và những ai sau khi
đoạn diệt, đoạn diệt hỷ, sống an trú, Ta nói rằng:
"Chắc chắn các Tôn giả ấy không có dục ái, được
tịch tịnh, đã vượt qua, đã đến bờ bên kia với Thiền
chi ấy".

CHÍN THIỀN                                           121

Chỗ nào hỷ được đoạn diệt?

Những ai sau khi đoạn diệt, đoạn diệt hỷ, sống an
trú. "Ta không biết vậy, ta không thấy vậy", ai nói
như vậy, người ấy cần được nói như sau: "Ở đây,
này Hiền giả, Tỷ-kheo ly hỷ trú xả, chứng và trú
Thiền thứ ba. Tại đây, hỷ được đoạn diệt. Các vị ấy
sau khi đoạn diệt hỷ, sống an trú".

Chắc chắn, này các Tỷ-kheo, người không lường gạt, không man trá sẽ hoan hỷ, sẽ tùy hỷ với lời nói "Lành thay". Sau khi hoan hỷ, sau khi tùy hỷ với lời nói "Lành thay" sẽ đảnh lễ, chắp tay và hầu hạ.

5. Chỗ nào xả lạc được đoạn diệt, và những ai sau
khi đoạn diệt, đoạn diệt xả lạc, sống an trú, Ta nói
rằng: "Chắc chắn các Tôn giả ấy không có dục ái,
được tịch tịnh, đã vượt qua, đã đến bờ bên kia với
Thiền chi ấy".

Chỗ nào xả lạc được đoạn diệt?

Những ai sau khi đoạn diệt, đoạn diệt xả lạc, sống an trú: "Ta không biết vậy, ta không thấy vậy", ai nói như vậy, người ấy cần được nói như sau: "Ở đây, này Hiền giả, Tỷ-kheo xả lạc, xả khổ,... chứng và trú Thiền thứ tư. Tại đây, xả lạc được đoạn diệt. Các vị ấy sau khi đoạn diệt xả lạc, sống an trú".

CHÍN THIỀN                                          122

Chắc chắn, này các Tỷ-kheo, người không giả dối, không lường gạt sẽ hoan hỷ, sẽ tùy hỷ với lời nói "Lành thay". Sau khi hoan hỷ, sau khi tùy hỷ với lời nói "Lành thay" sẽ đảnh lễ, chắp tay và hầu hạ.

6. Chỗ nào sắc tưởng được đoạn diệt, và những ai
sau khi đoạn diệt, đoạn diệt sắc tưởng, sống an trú,
Ta nói rằng: "Chắc chắn các Tôn giả ấy không có
dục ái, được tịch tịnh, đã vượt qua, đã đến bờ bên
kia với Thiền chi ấy".

Chỗ nào sắc tưởng được đoạn diệt?

Những ai sau khi đoạn diệt, đoạn diệt sắc tưởng, sống an trú: "Ta không biết vậy, ta không thấy vậy", ai nói như vậy, người ấy cần được nói như sau: "Ở đây, này Hiền giả, Tỷ-kheo vượt qua sắc tưởng một cách hoàn toàn, chấm dứt các chướng ngại tưởng, không tác ý các sai biệt tưởng, biết rằng: "Hư không là vô biên", chứng đạt và an trú "Không vô biên xứ". Ở đây, các sắc tưởng được đoạn diệt. Các vị ấy sau khi đoạn diệt các sắc tưởng, sống an trú".

Chắc chắn, này các Tỷ-kheo, người không lường gạt, không man trá sẽ hoan hỷ, sẽ tùy hỷ với lời nói "Lành thay". Sau khi hoan hỷ, sau khi tùy hỷ với lời nói "Lành thay" sẽ đảnh lễ, chắp tay và hầu hạ.

CHÍN THIỀN                                         123

7. Chỗ nào Không vô biên xứ tưởng được đoạn diệt, và những ai sau khi đoạn diệt, đoạn diệt Không vô biên xứ tưởng, sống an trú, Ta nói rằng: "Chắc chắn các Tôn giả ấy không có dục ái, được tịch tịnh, đã vượt qua, đã đến bờ bên kia với Thiền chi ấy".

Chỗ nào Không vô biên xứ tưởng được đoạn diệt?

Những ai sau khi đoạn diệt, đoạn diệt Không vô biên
xứ tưởng, sống an trú: "Ta không biết vậy, ta không
thấy vậy", ai nói như vậy, người ấy cần được nói như
sau: "Ở đây, này Hiền giả, Tỷ-kheo vượt qua Không
vô biên xứ tưởng một cách hoàn toàn, biết rằng:
"Thức là vô biên", chứng và trú "Thức vô biên xứ".
Tại đây, Không vô biên xứ tưởng được đoạn diệt.
Các vị ấy sau khi đoạn diệt Không vô biên xứ tưởng,
sống an trú".

Chắc chắn, này các Tỷ-kheo, người không lường gạt, không man trá sẽ hoan hỷ, sẽ tùy hỷ với lời nói "Lành thay". Sau khi hoan hỷ, sau khi tùy hỷ với lời nói "Lành thay" sẽ đảnh lễ, chắp tay và hậu hạ.

8. Chỗ nào Thức vô biên xứ tưởng được đoạn diệt, và những ai sau khi đoạn diệt, đoạn diệt Thức vô biên xứ tưởng, sống an trú, Ta nói rằng: "Chắc chắn các Tôn giả ấy không có dục ái, được tịch tịnh, đã vượt qua, đã đến bờ bên kia với Thiền chi ấy".

CHÍN THIỀN                                         124

Chỗ nào Thức vô biên xứ tưởng được đoạn diệt?

Những ai sau khi đoạn diệt, đoạn diệt Thức vô biên
xứ tưởng, sống an trú: "Ta không biết vậy, ta không
thấy vậy", ai nói như vậy, người ấy cần được nói như
sau: "Ở đây, này Hiền giả, Tỷ-kheo vượt qua Thức
vô biên xứ tưởng một cách hoàn toàn, biết rằng:
"Không có vật gì", chứng và trú "Vô sở biên xứ". Tại
đây, Thức vô biên xứ tưởng được đoạn diệt. Các vị
ấy, sau khi đoạn diệt Thức vô biên xứ tưởng, sống an
trú".

Chắc chắn, này các Tỷ-kheo, người không lường gạt, không man trá sẽ hoan hỷ, sẽ tùy hỷ với lời nói "Lành thay". Sau khi hoan hỷ, sau khi tùy hỷ với lời nói "Lành thay" sẽ đảnh lễ, chắp tay và hậu hạ.

9. Chỗ nào Vô sở hữu xứ tưởng được đoạn diệt, và
những ai sau khi đoạn diệt, đoạn diệt Vô sở hữu xứ
tưởng, sống an trú, Ta nói rằng: "Chắc chắn các Tôn
giả ấy không có dục ái, được tịch tịnh, đã vượt qua,
đã đến bờ bên kia với Thiền chi ấy".

Chỗ nào Vô sở hữu xứ tưởng được đoạn diệt?

Những ai sau khi đoạn diệt, đoạn diệt Thức vô biên xứ tưởng, sống an trú: "Ta không biết vậy, ta không thấy vậy", ai nói như vậy, người ấy cần được nói như

CHÍN THIỀN                                         125

sau: "Ở đây, này Hiền giả, Tỷ-kheo vượt Vô sở hữu
xứ một cách hoàn toàn, chứng và trú Phi tưởng phi
phi tưởng xứ". Tại đây, Vô sở hữu xứ tưởng được
đoạn diệt. Các vị ấy sau đoạn diệt Vô sở hữu xứ
tưởng, sống an trú.

Chắc chắn, này các Tỷ-kheo, người không lường gạt, không man trá sẽ hoan hỷ, sẽ tùy hỷ với lời nói "Lành thay". Sau khi hoan hỷ, sau khi tùy hỷ với lời nói "Lành thay" sẽ đảnh lễ, chắp tay và hậu hạ.

10. Chỗ nào Phi tưởng phi phi tưởng xứ tưởng được
đoạn diệt, và những ai sau khi đoạn diệt, đoạn diệt
Phi tưởng phi phi tưởng xứ tưởng, sống an trú, Ta
nói rằng: "Chắc chắn các Tôn giả ấy không có dục
ái, được tịch tịnh, đã vượt qua, đã đến bờ bên kia với
Thiền chi ấy".

Chỗ nào Phi tưởng phi phi tưởng xứ tưởng được đoạn diệt?

Những ai sau khi đoạn diệt, đoạn diệt Phi tưởng phi phi tưởng, sống an trú: "Ta không biết vậy, ta không thấy vậy", ai nói như vậy, người ấy cần được nói như sau: "Ở đây, này Hiền giả, Tỷ-kheo vượt Phi tưởng phi phi tưởng xứ một cách hoàn toàn, chứng và trú Diệt thọ tưởng định". Tại đây, Phi tưởng phi phi tưởng xứ tưởng được đoạn diệt. Các vị ấy sau khi

CHÍN THIỀN                                          126

đoạn diệt Phi tưởng phi phi tưởng xứ tưởng, sống an trú.

Chắc chắn, này các Tỷ-kheo, người không lường gạt, không man trá sẽ hoan hỷ, sẽ tùy hỷ với lời nói "Lành thay". Sau khi hoan hỷ, sau khi tùy hỷ với lời nói "Lành thay" sẽ đảnh lễ, chắp tay và hậu hạ.

Này các Tỷ-kheo, đây chín là thứ đệ trú Thiền chứng.

CHÍN THIỀN                                         127

13    Bậc Giải thoát cả hai phần là gì - Kinh GIẢI THOÁT CẢ HAI PHẦN – Tăng IV, 219

GIẢI THOÁT CẢ HAI PHẦN – Tăng IV, 219

1. – (Tôn giả Udàyi nói với Tôn giả Ànanda)

"Giải thoát cả hai phần, giải thoát cả hai phần", này
Hiền giả, được nói đến. Cho đến như thế nào, này
Hiền giả, giải thoát cả hai phần được Thế Tôn nói
đến?

2. - Ở đây, này Hiền giả, Tỷ-kheo ly dục... chứng đạt
và an trú sơ Thiền. Như thế nào, như thế nào, sau khi
cảm xúc với thân, vị ấy như vậy, như vậy an trú xứ
ấy; với trí tuệ, vị ấy rõ biết. Cho đến như vậy, này
Hiền giả, là giải thoát cả hai phần được Thế Tôn nói
đến với pháp môn.

Lại nữa, này các Hiền giả, Tỷ-kheo diệt tầm và tứ... Thiền thứ hai... Thiền thứ ba... Thiền thứ tư...

... chứng đạt và an trú Không vô biên xứ....

... chứng đạt và an trú Thức vô biên xứ...

CHÍN THIỀN                                         128

... chứng đạt và an trú Vô sở hữu xứ ...

... chứng đạt và an trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ ...

3. Lại nữa, này Hiền giả, Tỷ-kheo vượt qua Phi
tưởng phi phi tưởng xứ, chứng đạt và an trú Diệt thọ
tưởng định; sau khi thấy với trí tuệ, các lậu hoặc
được diệt trừ. Như thế nào, như thế nào, sau khi cảm
xúc với thân, vị ấy như vậy, như vậy an trú xứ ấy;
với trí tuệ, vị ấy rõ biết. Cho đến như vậy, này Hiền
giả, tuệ giải thoát cả hai phần được Thế Tôn nói đến
với phi pháp môn.

CHÍN THIỀN                                          129

14    Bậc Thân chứng là gì - Kinh VỊ THÂN CHỨNG – Tăng IV, 217

VỊ THÂN CHỨNG – Tăng IV, 217

1. – (Tôn giả Udàyi nói với Tôn giả Ànanda)

"Thân chứng, thân chứng", này Hiền giả, được nói đến như vậy. Cho đến như thế nào, này Hiền giả, thân chứng được Thế Tôn nói đến?

2. - Ở đây, này Hiền giả, Tỷ-kheo ly dục... chứng và
trú Thiền thứ nhất. Như thế nào, như thế nào, sau
khi cảm xúc với thân, vị ấy như vậy, như vậy an
trú xứ ấy. Cho đến như vậy, này Hiền giả, thân
chứng được Thế Tôn nói đến với pháp môn.

3. - Lại nữa, này các Hiền giả, Tỷ-kheo diệt tầm và
tứ... Thiền thứ hai... Thiền thứ ba... Chứng đạt và
an trú Thiền thứ tư. Như thế nào, như thế nào, sau
khi cảm xúc với thân, vị ấy như vậy, như vậy an trú
xứ ấy. Cho đến như vậy, này Hiền giả, thân chứng
được Thế Tôn nói đến với pháp môn.

4. - Lại nữa, này các Hiền giả, Tỷ-kheo, sau khi vượt qua các sắc tưởng một cách hoàn toàn, chấm dứt các tưởng đối ngại, không tác ý đến các tưởng sai biệt,

CHÍN THIỀN                                         130

biết rằng: "Hư không là vô biên", chứng đạt và an trú Không vô biên xứ. Như thế nào, như thế nào, sau khi cảm xúc với thân, vị ấy như vậy, như vậy an trú xứ ấy. Cho đến như vậy, này Hiền giả, thân chứng được Thế Tôn nói đến với pháp môn... (như trên)

... chứng đạt và an trú Thức vô biên xứ...

... chứng đạt và an trú Vô sở hữu xứ ...

... chứng đạt và an trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ ...

5. - Lại nữa, này các Hiền giả, Tỷ-kheo, sau khi vượt
qua Phi tưởng phi phi tưởng xứ một cách hoàn toàn,
chứng đạt và an trú Diệt thọ tưởng định. Như thế
nào, như thế nào, sau khi cảm xúc với thân, vị ấy như
vậy, như vậy an trú xứ ấy. Cho đến như vậy, này
Hiền giả, là thân chứng được Thế Tôn nói đến với
phi pháp môn.

CHÍN THIỀN                                          131

15    Bậc Tuệ giải thoát là gì - Kinh TUỆ GIẢI THOÁT – Tăng IV, 219

TUỆ GIẢI THOÁT – Tăng IV, 219

1. – (Tôn giả Udàyi nói với Tôn giả Ànanda)

"Tuệ giải thoát, tuệ giải thoát", này Hiền giả, được nói đến như vậy. Cho đến như thế nào, này Hiền giả, tuệ giải thoát được Thế Tôn nói đến?

2. Ở đây, này Hiền giả, Tỷ-kheo ly dục... chứng đạt
và an trú sơ Thiền; với trí tuệ vị ấy rõ biết. Cho đến
như vậy, này các Hiền giả, tuệ giải thoát được Thế
Tôn nói đến với pháp môn.

Lại nữa, này các Hiền giả, Tỷ-kheo diệt tầm và tứ... Thiền thứ hai... Thiền thứ ba... Thiền thứ tư...

... chứng đạt và an trú Không vô biên xứ....

... chứng đạt và an trú Thức vô biên xứ...

... chứng đạt và an trú Vô sở hữu xứ ...

... chứng đạt và an trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ ...

CHÍN THIỀN                                          132

3. Lại nữa, này Hiền giả, Tỷ-kheo vượt qua Phi
tưởng phi phi tưởng xứ, chứng đạt và an trú Diệt thọ
tưởng định; sau khi thấy với trí tuệ, các lậu hoặc
được đoạn tận. Với trí tuệ, vị ấy rõ biết. Cho đến như
vậy, này Hiền giả, tuệ giải thoát được Thế Tôn nói
đến với phi pháp môn.

CHÍN THIỀN                                          133

16    Chỗ ẩn náu của sợ hãi - Kinh CHƯ THIÊN – Tăng IV, 187

CHƯ THIÊN – Tăng IV, 187

1. - Thuở xưa, này các Tỷ-kheo, có trận chiến kịch
liệt giữa chư Thiên và các loài Asurà. Trong trận
chiến này, này các Tỷ-kheo, các Asurà thắng, chư
Thiên bị bại trận. Chư Thiên thất trận bỏ chạy, các
Asurà mặt hướng về phía Bắc đuổi theo. Rồi này các
Tỷ-kheo, chư Thiên suy nghĩ sau: "Các Asurà đang
đuổi theo. Vậy chúng ta hãy đánh một trận thứ hai
với các Asurà".

2. Lần thứ hai, này các Tỷ-kheo, chư Thiên đánh với
các Asurà. Lần thứ hai, này các Tỷ-kheo, các Asurà
lại thắng trận, chư Thiên bại trận. Này các Tỷ-kheo,
chư Thiên thất trận sợ hãi bỏ chạy, các Asurà mặt
hướng về phía Bắc đuổi theo. Rồi này các Tỷ-kheo,
chư Thiên suy nghĩ như sau: "Các Asurà đang đuổi
theo. Vậy chúng ta hãy đánh một trận thứ ba với các
Asurà".

3. Lần thứ ba, này các Tỷ-kheo, chư Thiên đánh với các Asurà. Lần thứ ba, này các Tỷ-kheo, các Asurà lại thắng trận, chư Thiên bại trận. Này các Tỷ-kheo, chư Thiên thất trận sợ hãi chạy vào thành phố chư

CHÍN THIỀN                                        134

Thiên. Và này các Tỷ-kheo, chư Thiên đi vào trong
thành của chư Thiên và suy nghĩ như sau: "Nay
chúng ta hãy đi đến chỗ ẩn náu của những người sợ
hãi. Hiện nay chúng ta sống với chúng ta, không có
gì phải làm với các Asurà". Này các Tỷ-kheo, các
Asurà cũng suy nghĩ như sau: "Này chư Thiên đã đi
đến chỗ ẩn náu của những người sợ hãi. Hiện nay
chúng sống với chúng nó, không có gì phải làm với
chúng ta."

4. Thuở xưa, này các Tỷ-kheo, có trận chiến kịch liệt
xảy ra giữa chư Thiên và các loài Asurà. Trong trận
chiến này, này các Tỷ-kheo, chư Thiên thắng, các
Asurà bị bại trận. Các Asurà thất trận bỏ chạy, chư
Thiên mặt hướng về phía Nam đuổi theo. Rồi này
các Tỷ-kheo, các Asurà suy nghĩ như sau: "Chư
Thiên đang đuổi theo. Vậy chúng ta hãy đánh trận
thứ hai với chư Thiên".

5. Lần thứ hai, này các Tỷ-kheo, các Asurà đánh trận
với chư Thiên. Lần thứ hai, này các Tỷ-kheo, chư
Thiên thắng trận, các Asurà bại trận. Này các Tỷ-
kheo, các Asurà thất trận sợ hãi bỏ chạy, chư Thiên
mặt hướng về phía Nam đuổi theo. Rồi này các Tỷ-
kheo, các Asurà suy nghĩ như sau: "Chư Thiên đang
đuổi theo. Vậy chúng ta hãy đánh một trận thứ ba với
chư Thiên".

CHÍN THIỀN                                         135

6. Lần thứ ba, này các Tỷ-kheo, các Asurà đánh với chư Thiên. Lần thứ ba, này các Tỷ-kheo, chư Thiên thắng trận, các Asurà bại trận. Này các Tỷ-kheo, các Asurà thất trận sợ hãi bỏ chạy vào thành phố Asurà. Rồi này các Tỷ-kheo, các Asurà đi vào trong thành của các Asurà suy nghĩ như sau: " Nay chúng ta đã đi đến chỗ ẩn náu của những người sợ hãi. Hiện nay chúng ta sống với chúng ta, không có gì phải làm với chư Thiên". Này các Tỷ-kheo, chư Thiên cũng suy nghĩ như sau: "Này các Asurà đã đi đến chỗ ẩn náu của những người sợ hãi. Hiện nay chúng sống với chúng nó, không có gì phải làm với chúng ta."

7. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, trong khi Tỷ-kheo ly dục... chứng đạt và an trú sơ Thiền, trong khi ấy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo suy nghĩ như sau: "Với sự đi đến chỗ ẩn náu của sợ hãi, nay ta sống với tự ngã, không có việc gì phải làm với Màra". Và này các Tỷ- kheo, chính Ác ma cũng suy nghĩ như sau: "Với sự đi đến chỗ ẩn náu của sợ hãi, Tỷ-kheo sống với tự ngã, không có việc gì phải làm với ta".

8. Này các Tỷ-kheo, trong khi vị Tỷ-kheo diệt các tầm và tứ... chứng đạt và an trú Thiền thứ hai... Thiền thứ ba... Thiền thứ tư, trong khi ấy này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo suy nghĩ như sau: "Với sự đi đến chỗ ẩn náu của sợ hãi, nay ta sống với tự ngã, không

CHÍN THIỀN                                          136

có việc gì phải làm với Màra". Và này các Tỷ-kheo,
chính Ác ma cũng suy nghĩ như sau: "Với sự đi đến
chỗ ẩn náo của sợ hãi, Tỷ-kheo sống với tự ngã,
không có việc gì phải làm với ta".

9. Này các Tỷ-kheo, trong khi Tỷ-kheo vượt khỏi các
sắc tưởng một cách hoàn toàn, chấm dứt các chướng
ngại tưởng, không tác ý đến các tưởng sai biệt, biết
rằng: "Hư không là vô biên", chứng đạt và an trú
Không vô biên xứ. Này các Tỷ-kheo, như vậy gọi là
Tỷ-kheo này làm Ác ma mù mắt, đoạn tuyệt mắt của
Màra, không còn dấu tích, khiến Ác ma không thấy
đường đi lối về.

10. Này các Tỷ-kheo, trong khi Tỷ-kheo vượt khỏi
Không vô biên xứ một cách hoàn toàn, biết rằng:
"Thức là vô biên", chứng đạt và an trú Thức vô biên
xứ...

Vượt khỏi Thức vô biên xứ một cách hoàn toàn, biết rằng: "Không có vật gì" chứng đạt và an trú Vô sở hữu xứ...

Vượt khỏi Vô sở hữu xứ một cách hoàn toàn, chứng đạt và an trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ...

Trong khi Tỷ-kheo vượt Phi tưởng phi phi tưởng xứ một cách hoàn toàn, chứng đạt và an trú Diệt thọ

CHÍN THIỀN                                        137

tưởng định, vị ấy thấy với trí tuệ, các lậu hoặc được đoạn tận.

Này các Tỷ-kheo, như vậy gọi là Tỷ-kheo này làm
Ác ma mù mắt, đoạn tuyệt mắt của Màra, không còn
dấu tích, khiến Ác ma không thấy đường đi lối về.
Vị ấy đã vượt qua triền phược ở đời.

CHÍN THIỀN                                         138

17     Cách tu tập thiền1 và thiền2 - Kinh Trú Xứ Tỷ Kheo Ni – Tương V, 241

Trú Xứ Tỷ Kheo Ni – Tương V, 241

1) Tại Sàvatthi...

2) Rồi Tôn giả Ananda, vào buổi sáng, đắp y, cầm y bát đi đến một trú xứ của Tỷ-kheo-ni; sau khi đến, ngồi xuống trên chỗ đã soạn sẵn.

Rồi một số đông Tỷ-kheo-ni đến Tôn giả Ananda;
sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả Ananda rồi ngồi xuống
một bên. Ngồi một bên, các Tỷ-kheo-ni ấy thưa với
Tôn giả Ananda:

3) -- Ở đây, bạch Thượng tọa Ananda, một số đông
Tỷ-kheo-ni sống khéo an trú tâm trên bốn niệm xứ,
đạt được sự rõ biết (sampajànanti) quảng đại, trước
sau thù thắng.

-- Như vậy là phải, này các Đại tỷ! Như vậy là phải,
này các Đại tỷ! Này các Đại tỷ, Tỷ-kheo hay Tỷ-
kheo-ni nào sống với tâm khéo an trú trong bốn niệm
xứ, vị ấy được chờ đợi sẽ đạt được sự rõ biết quảng
đại, trước sau thù thắng.

CHÍN THIỀN                                        139

4) Rồi Tôn giả Ananda với bài pháp thoại, sau khi
tuyên thuyết cho các Tỷ-kheo-ni ấy, khích lệ, làm
cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ, từ chỗ ngồi đứng
dậy và ra đi.

5) Rồi Tôn giả Ananda sau khi đi khất thực ở
Sàvatthi, sau buổi ăn, trên con đường khất thực trở
về, đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn, rồi
ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Tôn giả Ananda
bạch Thế Tôn:

-- Ở đây, bạch Thế Tôn, con, vào buổi sáng, đắp y, cầm y bát đi đến một trú xứ của Tỷ-kheo-ni, sau khi đến, con ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. Rồi, bạch Thế Tôn, một số đông Tỷ-kheo-ni đi đến con, sau khi đến, đảnh lễ con rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, bạch Thế Tôn, các Tỷ-kheo-ni ấy thưa với con: "Ở đây, bạch Thượng tọa Ananda, một số đông Tỷ- kheo-ni sống khéo an trú tâm trên bốn niệm xứ, đạt được sự rõ biết quảng đại, trước sau thù thắng". Khi được nói vậy, bạch Thế Tôn, con nói với các Tỷ- kheo-ni ấy: "Như vậy là phải, này các Đại tỷ! Như vậy là phải, này các Đại tỷ! này các Đại tỷ, Tỷ-kheo hay Tỷ-kheo-ni nào sống với tâm khéo an trú trong bốn niệm xứ, vị ấy được chờ đợi sẽ đạt được sự rõ biết quảng đại, trước sau thù thắng".

CHÍN THIỀN                                         140

6) -- Như vậy là phải, này Ananda! Như vậy là phải,
này Ananda! Này Ananda, Tỷ-kheo hay Tỷ-kheo-ni
nào sống với tâm khéo an trú trên bốn niệm xứ, vị
ấy được chờ đợi sẽ đạt được sự rõ biết quảng đại,
trước sau thù thắng. Thế nào là bốn?

7) Ở đây, này Ananda, Tỷ-kheo sống, quán thân trên thân, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, nhiếp phục tham ưu ở đời.

- Vị ấy trú, quán thân trên thân, hoặc thân sở
duyên (kàyàrammano) khởi lên, hoặc thân
nhiệt não (kàyasmin parilàho), hoặc tâm thụ
động, hoặc tâm phân tán hướng ngoại
(bahiddha va cittam vikkhipati); do vậy, này
Ananda, Tỷ-kheo cần phải hướng tâm đến một
tướng tịnh tín (pasàdaniyenimitta).
- Do vị ấy hướng tâm đến một tướng tịnh tín, hân
hoan (pàmujjam: Thắng hỷ) sanh.
- Người có tâm hân hoan, hỷ sanh.
- Người có tâm hỷ, thân được khinh an.
- Người có tâm khinh an, lạc thọ sanh.
- Người có tâm lạc thọ, tâm được định tĩnh.
- Vị ấy tư sát như sau: "Mục đích mà ta hướng
tâm đến, mục đích ấy đã đạt được. Nay ta rút
lui (patisamharàmi) (khỏi đối tượng tịnh tín)".
Vị ấy rút lui, không tầm, không tứ. Vị ấy rõ biết:

CHÍN THIỀN                                          141

"Không tầm, không tứ, nội tâm chánh niệm, ta được an lạc".

8-9) Lại nữa, này Ananda, Tỷ-kheo sống, quán thọ trên các thọ... sống, quán tâm trên tâm...

10) Vị ấy sống, quán pháp trên các pháp, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, nhiếp phục tham ưu ở đời. Vị ấy trú, quán pháp trên các pháp, hoặc thân sở duyên khởi lên, hoặc thân nhiệt não, hoặc tâm thụ động, hoặc tâm phân tán, hướng ngoại; do vậy, này Ananda, Tỷ-kheo cần phải hướng tâm đến một tướng tịnh tín. Do vị ấy hướng tâm đến một tướng tịnh tín, hân hoan sanh. Người có hân hoan, hỷ sanh. Người có tâm hỷ, thân được khinh an. Người có thân khinh an, lạc thọ sanh. Người có lạc thọ, tâm được định tĩnh. Vị ấy tư sát như sau: "Mục đích mà ta hướng tâm đến, mục đích ấy đã đạt được. Nay ta rút lui (khỏi đối tượng tướng tịnh tín)". Vị ấy rút lui, không tầm, không tứ. Vị ấy rõ biết: "Không tầm, không tứ, nội tâm chánh niệm, ta được an lạc".

11) Như vậy, này Ananda, là sự tu tập về hướng tâm.

12) Và này Ananda, thế nào là sự tu tập không có hướng tâm?

13) Này Ananda,

CHÍN THIỀN                                          142

- Tỷ-kheo tâm không hướng ngoại, rõ biết: "Tâm
ta không hướng ngoại".
- Rồi vị ấy rõ biết: "Tâm ta không chấp thủ đối
với cái gì ở trước, hay cái gì ở sau
(pacchàpure), nhưng được giải thoát, không có
hướng tâm".
- Rồi vị ấy rõ biết: "Ta trú, quán thân trên thân,
nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, ta được an
lạc".

14) Này Ananda,

- Tỷ-kheo tâm không hướng ngoại, rõ biết: "Tâm
ta không hướng ngoại".
- Rồi vị ấy rõ biết: "Tâm ta không chấp thủ đối
với cái gì ở trước, hay cái gì ở sau, nhưng được
giải thoát, không có hướng tâm".
- Rồi vị ấy rõ biết: "Ta trú, quán thọ trên các thọ,
nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, ta được an
lạc".

15) Này Ananda, Tỷ-kheo tâm không hướng ngoại, rõ biết: "Tâm ta không hướng ngoại". Rồi vị ấy rõ biết: "Tâm ta không chấp thủ đối với cái gì ở trước... Rồi vị ấy rõ biết: "Ta trú, quán tâm trên tâm, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, ta được an lạc".

CHÍN THIỀN                                          143

16) Này Ananda, Tỷ-kheo tâm không hướng ngoại... Rồi vị ấy rõ biết: "Ta trú, quán pháp trên các pháp, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, ta được an lạc".

17) Như vậy, này Ananda, là tu tập không có hướng tâm.

18) Như vậy, này Ananda, Ta thuyết tu tập có hướng
tâm; Ta thuyết tu tập không có hướng tâm. Những
gì, này Ananda, một bậc Đạo Sư cần phải làm vì
hạnh phúc, vì lòng thương tưởng đối với các đệ tử,
vì lòng từ mẫn khởi lên, những việc ấy, Ta đã làm
cho các Ông. Này Ananda, đây là những gốc cây.
Đây là những nhà trống. Hãy tu Thiền, này Ananda.
Chớ có phóng dật. Chớ có hối hận về sau. Đây là lời
giáo giới của Ta cho các Ông.

19) Thế Tôn thuyết giảng như vậy, Tôn giả Ananda hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.

CHÍN THIỀN                                        144

18     Hoan hỷ vì đối trị được cơn ngứa - Kinh CON VOI LỚN – Tăng IV, 191

CON VOI LỚN – Tăng IV, 191

1. - Này các Tỷ-kheo, khi nào các con voi, các con
voi cái, các con voi trẻ, các con voi con đi đến trước,
đến trước chỗ ăn của con voi lớn ở rừng, chúng cắt
đứt các ngọn cỏ, thời này các Tỷ-kheo, con voi rừng
lo âu, xấu hổ, nhàm chán.

Khi nào, này các Tỷ-kheo, các con voi, các con voi
cái, các con voi trẻ, các con voi con nhai ăn các bó
cây gãy, các cành cây tại chỗ ăn của con voi lớn ở
rừng, thời này các Tỷ-kheo, con voi rừng lo âu, xấu
hổ, nhàm chán.

Khi nào, này các Tỷ-kheo, các con voi, các con voi
cái, các con voi trẻ, các con voi con đi trước, đi trước,
xuống trũng nước của con voi rừng, dùng vòi quấy
động, thời này các Tỷ-kheo, con voi rừng lo âu, xấu
hổ, nhàm chán.

Khi nào, này các Tỷ-kheo, các con voi cái bước
xuống trũng nước của con voi rừng, cọ xát thân của
con voi rừng, thời này các Tỷ-kheo, con voi rừng lo
âu, xấu hổ, nhàm chán.

CHÍN THIỀN                                             145

2. Trong khi ấy, này các Tỷ-kheo, con voi rừng suy
nghĩ như sau: "Nay ta sống lẫn lộn với các con voi,
các con voi cái, các con voi trẻ, các con voi con. Ta
ăn các loại cỏ đầu ngọn bị cắt đứt, chúng nhai ăn
các bó cây gãy và các cành cây của ta, ta uống nước
bị vẩn đục; khi ta đi xuống trũng nước, các con voi
cái đến cọ xát thân ta. Vậy ta hãy sống một mình, xa
rời bầy voi".

Rồi sau một thời gian, con voi ấy sống một mình, xa rời bầy voi, ăn các loại cỏ đầu ngọn không bị cắt đứt, nó không ăn các bó cây gãy, và các cành cây, nó uống nước không vẩn đục, khi bước xuống trũng nước, các con voi cái không đi đến cọ xát thân.

Trong khi ấy, này các Tỷ-kheo, con voi rừng suy nghĩ như sau: "Trước đây, ta sống lẫn lộn với các voi, các con voi cái, các con voi trẻ, các con voi con. Ta ăn các loại cỏ đầu ngọn bị cắt đứt, chúng ăn các bó cây gãy và các cành cây của ta, ta uống nước bị vẩn đục. Khi ta bước xuống trũng nước, các con voi cái đến cọ xát thân ta. Nay ta sống một mình, xa rời bầy voi, ta ăn các loại cỏ đầu ngọn không bị cắt đứt. Chúng không ăn các bó cây gãy, và các cành cây của ta. Ta uống nước không vẩn đục. Khi ta bước xuống trũng nước, các con voi cái không đi đến cọ xát thân ta. Con voi rừng ấy với cái vòi bẻ gẫy cành cây, lấy

CHÍN THIỀN                                           146

cành cây cọ xát thân mình, và hoan hỷ làm cho nhẹ bớt cơn ngứa".

3. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, trong khi Tỷ-kheo
sống lẫn lộn với các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo-ni, nam cư sĩ,
nữ cư sĩ, với vua và đại thần của vua, với các ngoại
đạo sư và đệ tử của ngoại đạo, trong khi ấy, này các
Tỷ-kheo, Tỷ-kheo suy nghĩ như sau: "Ta sống lẫn
lộn với các Tỷ-kheo và Tỷ-kheo-ni, các nam cư sĩ và
nữ cư sĩ, vua và các đại thần của vua, các ngoại đạo
sư và các đệ tử của ngoại đạo. Vậy ta hãy sống một
mình, xa rời họ".

Vị ấy sống tại trú xứ xa vắng, ngôi rừng, gốc cây, núi non ghềnh đá, hang núi, bãi tha ma, rừng cao nguyên, ngoài trời, đống rơm.

Vị ấy đi đến rừng, đi đến gốc cây, đi đến ngôi nhà trống, ngồi kiết-già, lưng thẳng, an trú niệm trước mặt.

- Vị ấy sau khi đoạn tận tham ở đời, sống với tâm
ly tham, gạn lọc tâm khỏi tham.
- Sau khi đoạn tận sân, vị ấy sống với tâm ly sân,
có lòng thương tưởng tất cả chúng sanh và loài
hữu tình, gạn lọc tâm khỏi sân.
- Sau khi đoạn tận hôn trầm thụy miên, vị ấy sống
với tâm ly hôn trầm thụy miên, tưởng đến ánh

CHÍN THIỀN                                          147

sáng, chánh niệm, tỉnh giác, gạn lọc tâm khởi hồn
trầm thụy miên.
- Sau khi đoạn tận trạo cử hối quá, vị ấy không có
dao động, nội tâm an tịnh, gạn lọc tâm khỏi trạo
cử hối quá.
- Sau khi đoạn tận nghi, vị ấy sống vượt qua nghi
ngờ, không có nghi ngờ do dự, gạn lọc tâm khỏi
nghi ngờ trong các thiện pháp.

Vị ấy sau khi đoạn tận năm triền cái làm uế nhiễm
tâm, làm yếu kém trí tuệ này, ly các dục... chứng đạt
và an trú sơ Thiền; vị ấy hoan hỷ vì đã đối trị được
cơn ngứa.

Sau khi diệt tầm và tứ... chứng đạt và an trú Thiền
thứ hai... Thiền thứ ba... chứng đạt và an trú
Thiền thứ tư; vị ấy hoan hỷ vì đã đối trị được cơn
ngứa.

Vị ấy sau khi vượt qua các sắc tưởng một cách hoàn toàn, sau khi chấm dứt các đối ngại tưởng, không tác ý đến các tưởng sai biệt, biết rằng: "Hư không là vô biên", chứng đạt và an trú Không vô biên xứ; vị ấy hoan hỷ vì đã đối trị được cơn ngứa.

Sau khi vượt qua Không vô biên xứ một cách hoàn toàn, vị ấy biết rằng: "Thức là vô biên", chứng đạt vàn an trú Thức vô biên xứ...

CHÍN THIỀN                                         148

Sau khi vượt qua Thức vô biên xứ một cách hoàn toàn, vị ấy biết rằng: "Không có vật gì", chứng đạt và an trú Vô sở hữu xứ...

Sau khi vượt qua Vô sở hữu xứ một cách hoàn toàn, chứng đạt và an trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ...

Sau khi vượt qua Phi tưởng phi phi tưởng xứ một
cách hoàn toàn, vị ấy chứng đạt và an trú Diệt thọ
tưởng định, sau khi thấy với trí tuệ, các lậu hoặc
được đoạn tận, vị ấy hoan hỷ vì đã đối trị được cơn
ngứa.

CHÍN THIỀN                                       149

19     Khoe khoang không đúng sự thật - Kinh KHOE KHOANG – Tăng IV, 449

KHOE KHOANG – Tăng IV, 449

(Tôn giả MahaCunda; sự kiện có xảy ra và không xảy ra; pháp đưa đến không thể lớn mạnh; Tuyên bố chánh trí – không thật)

1. Một thời, Tôn giả Mahàcunda trú giữa dân chúng Cetì, tại Sahajati. Tại đây, Tôn giả Mahàcunda bảo các Tỷ-kheo:

- Này chư Hiền Tỷ-kheo:

- Thưa vâng, Hiền giả.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả Mahàcunda. Tôn giả Mahàcunda nói như sau:

2. - Ở đây, này chư Hiền, Tỷ-kheo là hạng khoe khoang, khoa trương những chứng đắc của mình: "Tôi chứng nhập, tôi xuất ly sơ thiền. Tôi chứng nhập, tôi xuất ly thiền thứ hai. Tôi chứng nhập, tôi xuất ly thiền thứ ba. Tôi chứng nhập, tôi xuất ly thiền thứ tư. Tôi chứng nhập, tôi xuất ly Không vô biên xứ.

CHÍN THIỀN                                           150

Tôi chứng nhập, tôi xuất ly Thức vô biên xứ. Tôi
chứng nhập, tôi xuất ly Vô sở hữu xứ. Tôi chứng
nhập, tôi xuất ly Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Tôi
chứng nhập, tôi xuất ly Diệt thọ tưởng định." Như
Lai hay đệ tử Như Lai là bậc Thánh hiền, thiện xảo
trong thiền chứng, thiện xảo trong tâm người khác,
thiện xảo trong hành tướng tâm người khác, thẩm
vấn, gạn hỏi, thảo luận. Vị ấy khi bị Như Lai hay đệ
tử Như Lai là những bậc hành thiền, thiện xảo trong
thiền chứng, thiện xảo trong tâm người khác, thiện
xảo trong hành tướng tâm người khác, thẩm vấn, gạn
hỏi, thảo luận, rơi vào trống không, rơi vào rối ren,
rơi vào bế tắc, rơi vào bất hạnh, rơi vào bế tắc và bất
hạnh.

Như Lai hay đệ tử Như lai, những vị hành thiền...
thiện xảo trong hành tướng tâm của người khác, với
tâm của mình tác ý đến tâm của người ấy như sau:
"Như thế nào, Tôn giả này khoe khoang, khoa trương
những chứng đắc của mình: "Tôi chứng nhập, tôi
xuất ly Thiền thứ nhất... tôi chứng nhập, tôi xuất ly
Diệt thọ tưởng định." Như Lai hay đệ tử Như Lai,
những vị hành thiền... thiện xảo trong hành tướng
tâm người khác, với tâm mình rõ biết tâm người ấy
như sau:

CHÍN THIỀN                                           151

1.  "Đã lâu rồi, Tôn giả này có những hành động
phá nát, có những hành động bể vụn, có những
hành động chấm đen, có những hành uế nhiễm,
có những hành động không phù hợp trong các
giới luật. Phá giới là Tôn giả này, và phá giới
nghĩa là tổn giảm trong Pháp và Luật do Như
Lai thuyết giảng.
2. Không có lòng tin là Tôn giả này, và không có
lòng tin, nghĩa là tổn giảm trong Pháp và Luật
do Như Lai thuyết giảng.
3. Nghe ít là Tôn giả này, theo tà hạnh, học ít
nghĩa là tổng giảm trong Pháp Luật do Như Lai
thuyết giảng.
4. Khó nói là Tôn giả này, và tánh khó nói... do
Như Lai thuyết giảng.
5. Bạn bè với ác là Tôn giả này, và tánh bạn bè
với ác...
6. Biếng nhác là Tôn giả này, và tánh biếng
nhác...
7. Thất niệm là do Tôn giả này, và tánh thất
niệm... do Như Lai thuyết giảng.
8. Gian xảo là Tôn giả này, và tánh gian xảo...
9. Khó nuôi dưỡng là Tôn giả này,
10. Ác tuệ là Tôn giả này, và tánh ác tuệ có nghĩa
là tổn giảm trong Pháp và Luật do Như Lai
thuyết giảng."

CHÍN THIỀN                                         152

3. Ví như, này chư Hiền, một người bạn nói với người bạn của mình: "Này Bạn, khi nào Bạn cần đến tài sản, hãy xin tôi tài sản và tôi sẽ cho Bạn tài sản." Người bạn kia khi cần đến tài sản liền nói với người bạn như sau: "Này Bạn, nay tôi cần đến tài sản, hãy cho tôi tài sản". Vị ấy trả lời như sau: "Vậy này Bạn, hãy đào ở đây". Vị kia tại đấy đào lên và không tìm được gì. Vị kia nói: "Này Bạn, Bạn đã nói láo với tôi. Này Bạn, Bạn đã nói những lời trống rỗng với tôi." "Hãy đào ở đây". Vị ấy nói: "Này Bạn, tôi không nói láo với Bạn. Tôi không nói những lời trống rỗng với Bạn. Vậy này Bạn, hãy đào ở đây". Vị kia tại đấy đào lên và không tìm được gì. Vị kia nói: "Này Bạn, Bạn đã nói láo với tôi. Này Bạn, Bạn đã nói những lời trống rỗng với tôi". "Hãy đào ở đây". Vị ấy nói: "Này Bạn, tôi không nói láo với Bạn. Tôi không nói những lời trống rỗng. Vậy này Bạn, hãy đào ở đây". Vị kia tại đấy đào lên và không tìm được gì. Vị kia nói: "Này Bạn, Bạn đã nói láo với tôi. Bạn đã nói những lời trống rỗng với tôi". "Hãy đào ở đây". Vị kia nói: "Này Bạn, tôi không nói láo với Bạn. Tôi không nói những lời trống rỗng với Bạn nhưng tôi bị điên loạn, tâm tôi bị đảo lộn.

Cũng vậy, này chư Hiền, Tỷ-kheo là hạng khoe khoang, khoa trương những chứng đắc của mình: "Tôi chứng nhập, tôi xuất lys ơ Thiền….Thiền thứ

CHÍN THIỀN                                            153

ai… Thiền thứ ba... Thiền thứ tư... Không vô biên xứ...Thức vô biên xứ... vô sở hữu xứ... Phi trưởng phi phi trưởng xứ... Tôi chứng nhập, tôi xuất ly Diệt thọ tưởng định". Như Lai hay đệ tử Như Lai là bậc hành thiền, thiện xảo trong thiền chứng, thiện xảo trong tâm người khác, thiện xảo trong hành tướng tâm người khác, thẩm vấn, gạn hỏi, thảo luận. Vị ấy, khi bị Như Lai hay đệ tử Như Lai là những bậc hành thiền... thiện xảo trong hành tướng tâm người khác, thẩm vấn, gạn hỏi, thảo luận, rơi vào trống không, rơi vào rối ren, rơi vào bế tắc, rơi vào bất hạnh, rơi vào bế tắc và bất hạnh. Như Lai hay đệ tử Như Lai, những bậc hành thiền... thiện xảo trong hành tướng tâm người khác, với tâm của mình, tác ý đến tâm của người khác, với tâm của mình, tác ý đến tâm của người ấy như sau: "Như thế nào, Tôn giả này khoa trương, khoe khoang, những chứng đắc của mình: "Tôi chứng nhập và xuất ly sơ thiền... tôi chứng nhập và xuất ly diệt thọ tưởng định". Như Lai hay đệ tử Như Lai, những vị hành thiền... thiện xảo trong hành tướng tâm của người khác như sau:

- "Đã lâu rồi, Tôn giả này có những hành động
phá nát, có những hành động bể vụn, có những
hành động chấm đen, có những hành động uế
nhiễm, có những hành động không phù hợp, có
những tập quán không phù hợp trong các giới.

CHÍN THIỀN                                          154

Phá giới là Tôn giả này, và phá giới có nghĩa là
tổn giảm trong Pháp và Luật do Như Lai thuyết
giảng.
- Không có lòng tin là Tôn giả này và tánh không
có lòng tin...
- Nghe ít là Tôn giả này và tánh nghe ít...
- Khó nói là Tôn giả này, và tánh khó nói...
- Bạn bè với ác là Tôn giả này và tánh làm bạn
với ác …
- Biếng nhác là Tôn giả này và tánh biếng nhác...
- Thất niệm là Tôn giả này và tánh thất niệm...
- Gian xảo là Tôn giả này và tánh gian xảo...
- Khó nuôi dưỡng là Tôn giả này và tánh khó
nuôi dưỡng...
- Ác tuệ là Tôn giả này và tánh ác tuệ là tổn giảm
trong Pháp và Luật do Như Lai thuyết giảng."

4. Tỷ-kheo ấy, này chư Hiền, không đoạn tận mười pháp này sẽ tăng trưởng, lớn mạnh, lớn rộng trong Pháp và Luật này, sự kiện này không xảy ra.

Tỷ-kheo ấy, này chư Hiền, sau khi đoạn tận mười pháp này, sẽ được tăng trưởng, lớn mạnh, lớn rộng trong Pháp và Luật này, sự kiện này có xảy ra.

CHÍN THIỀN                                        155

20    Không lẫn lộn giữa các Thiền - Kinh CON BÒ CÁI – Tăng IV, 167

CON BÒ CÁI – Tăng IV, 167

1. - Ví như, này các Tỷ-kheo, một con bò cái sống ở rừng núi, ngu si, không thông minh, không biết đồng ruộng, không thiện xảo đi đến các núi non hiểm trở. Nó suy nghĩ: "Ta hãy đi đến phương hướng trước kia chưa đi, ta hãy ăn cỏ trước kia chưa được ăn, ta sẽ uống nước trước kia chưa được uống", và con bò cái ấy đã giơ chân sau lên, trước khi nó khéo đặt một cách tốt đẹp bàn chân trước, và nó không có thể đi đến phương hướng trước kia chưa đi, không có thể ăn cỏ trước kia chưa được ăn, và không có thể uống nước trước kia chưa được uống. Tại chỗ mà trước kia nó đặt chân, nó nghĩ: "Ta hãy đi đến phương hướng trước kia chưa đi, ta hãy ăn cỏ trước kia chưa ăn ta sẽ uống nước trước kia chưa uống", nó không có thể trở lui chỗ ấy một cách an toàn. Vì sao? Ở đây, này các Tỷ-kheo, vì con bò cái ấy sống ở rừng núi, ngu si, không biết chỗ đồng ruộng, không thiện xảo đi đến các núi non hiểm trở.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ở đây có một số Tỷ-kheo ngu si, không thông minh, không biết chỗ đồng ruộng, không thiện xảo, ly dục, ly ác pháp... chứng

CHÍN THIỀN                                        156

và trú Thiền thứ nhất. Vị ấy không thực hành,
không tu tập tướng ấy không làm cho sung mãn,
không trú một cách khéo trú, vị ấy lại suy nghĩ: "Ta
hãy diệt tầm và tứ... chứng và trú Thiền thứ hai". Vị
ấy không có thể diệt các tầm và tứ... không có thể
chứng và trú Thiền thứ hai.

Dầu cho vị ấy có suy nghĩ: "Ta hãy ly dục... chứng và an trú Thiền thứ nhất", vị ấy cũng không thể ly dục... chứng đạt và an trú Thiền thứ nhất. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là Tỷ-kheo rơi vào cả hai phía, đọa vào cả hai phía, ví như con bò cái ấy sống ở rừng núi, ngu si, không thông minh, không biết chỗ đồng ruộng, không thiện xảo đi đến các núi non hiểm trở.

2. Ví như, này các Tỷ-kheo, một con bò cái sống ở rừng núi, hiền trí, thông minh, biết đồng ruộng, biết thiện xảo đi đến các núi non hiểm trở. Nó suy nghĩ: "Ta hãy đi đến phương hướng trước kia chưa đi, ta hãy ăn cỏ trước kia chưa được ăn, ta sẽ uống nước trước kia chưa được uống", và con bò cái ấy, sau khi nó khéo đặt một cách tốt đẹp bàn chân trước, rồi giơ chân sau lên, và nó có thể đi đến phương hướng trước kia chưa đi, ăn cỏ trước kia chưa được ăn, và uống nước trước kia chưa được uống. Tại chỗ mà trước kia nó đặt chân, nó nghĩ: "Ta hãy đi đến phương hướng trước kia chưa đi, ta hãy ăn cỏ trước

CHÍN THIỀN                                         157

kia chưa ăn ta sẽ uống nước trước kia chưa uống", nó
có thể trở lui chỗ ấy một cách an toàn. Vì sao? Ở đây,
này các Tỷ-kheo, vì con bò cái ấy sống ở rừng núi,
hiền trí, thông minh, biết chỗ đồng ruộng, thiện xảo
đi đến các núi non hiểm trở.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ở đây có một số Tỷ-kheo
hiền trí, thông minh, biết chỗ đồng ruộng, biết thiện
xảo, ly dục, ly ác pháp... có thể chứng và trú Thiền
thứ nhất. Vị ấy thực hành, tu tập làm cho sung mãn
tướng ấy, trú một cách khéo trú.

Vị ấy lại suy nghĩ: "Ta hãy diệt tầm và tứ... chứng và
trú Thiền thứ hai". Vị ấy không lẫn lộn Thiền thứ
hai, diệt các tầm và tứ... chứng và trú Thiền thứ hai.
Vị ấy thực hành, tu tập, làm cho sung mãn tướng ấy,
trú một cách khéo trú.

Vị ấy suy nghĩ: "Ta hãy ly hỷ... chứng đạt và an trú Thiền thứ ba". Vị ấy thực hành, tu tập, làm cho sung mãn tướng ấy, trú một cách khéo trú.

Vị ấy suy nghĩ: "Ta hãy đoạn lạc, đoạn khổ... chứng
đạt và an trú Thiền thứ tư". Vị ấy không lẫn lộn
Thiền thứ tư, đoạn lạc, đoạn khổ... chứng và an trú
Thiền thứ tư. Vị ấy thực hành, tu tập, làm cho sung
mãn tướng ấy, trú một cách khéo trú.

CHÍN THIỀN                                          158

Vị ấy suy nghĩ: "Ta hãy vượt qua các sắc tưởng một
cách hoàn toàn, chấm dứt các chướng ngại tưởng,
không tác ý đến các tưởng sai biệt, biết rằng: "Hư
không là vô biên", chứng đạt và an trú Không vô
biên xứ. Vị ấy không lẫn lộn Không vô biên xứ, vượt
qua các sắc tưởng một cách hoàn toàn... không tác ý
đến các tưởng sai biệt, biết rằng: "Hư không là vô
biên", chứng đạt và an trú Không vô biên xứ. Vị ấy
thực hành, tu tập, làm cho sung mãn tướng ấy, trú
một cách khéo trú.

Vị ấy suy nghĩ: "Ta hãy vượt qua Không vô biên xứ
một cách hoàn toàn, biết rằng: "Thức là vô biên",
chứng đạt và an trú Thức vô biên xứ". Vị ấy không
lẫn lộn Thức vô biên xứ, vượt qua Không vô biên xứ
một cách hoàn toàn, biết rằng: "Thức là vô biên",
chứng đạt và an trú Thức vô biên xứ. Vị ấy thực
hành, tu tập làm cho sung mãn tướng ấy, trú một
cách khéo trú.

Vị ấy suy nghĩ: "Ta hãy vượt qua Thức vô biên xứ một cách hoàn toàn", biết rằng "Không có vật gì", chứng đạt và an trú Vô sở hữu xứ. Vị ấy không lẫn lộn Vô sở hữu xứ, vượt qua Thức vô biên xứ một cách hoàn toàn, biết rằng: "Không có vật gì", chứng đạt và an trú Vô sở hữu xứ. Vị ấy thực hành, tu tập làm cho sung mãn tướng ấy, trú một cách khéo trú.

CHÍN THIỀN                                       159

Vị ấy suy nghĩ: "Ta hãy vượt qua Vô sở hữu xứ một
cách hoàn toàn", chứng đạt và an trú Phi tưởng phi
phi tưởng xứ. Vị ấy không lẫn lộn Phi tưởng phi phi
tưởng xứ, vượt qua Vô sở hữu xứ một cách hoàn
toàn, chứng đạt và an trú Phi tưởng phi phi tưởng
xứ. Vị ấy thực hành, tu tập làm cho sung mãn tướng
ấy, trú một cách khéo trú.

Vị ấy suy nghĩ: "Ta hãy vượt qua Phi tưởng phi phi
tưởng xứ một cách hoàn toàn, chứng đạt và an trú
Diệt thọ tưởng định. Vị ấy không lẫn lộn Diệt thọ
tưởng định, vượt qua Phi tưởng phi phi tưởng xứ một
cách hoàn toàn, chứng đạt và an trú Diệt thọ tưởng
định.

3. Này các Tỷ-kheo,

- Khi nào Tỷ-kheo nhập vào và xuất ra khỏi
Thiền chứng ấy, tâm vị ấy trở thành nhu
nhuyến, kham nhậm.
- Với tâm nhu nhuyến kham nhậm, định được
khéo tu tập, trở thành vô lượng.
- Vị ấy với định vô lượng khéo tu tập, tùy theo
pháp gì, pháp gì cần được chứng ngộ với thắng
trí, vị ấy hướng tâm về sự chứng ngộ với thắng
trí. Tại đấy, tại đấy, vị ấy có được khả năng
chứng đạt được, dầu thuộc loại xứ nào.

CHÍN THIỀN                                       160

Nếu muốn, vị ấy có thể chứng đắc nhiều loại thần
thông, một thân có thể trở thành nhiều thân... với
thân có thể đạt đến cõi Phạm thiên. Tại đấy, tại đấy,
vị ấy có khả năng chứng đạt được, dầu thuộc loại xứ
nào.

Nếu muốn, vị ấy có thể chứng đắc Thiên nhĩ thông... Tại đấy, tại đấy, vị ấy có khả năng chứng đạt được, dầu thuộc loại xứ nào.

Nếu muốn, vị ấy có thể chứng Tha tâm thông của
mình biết được tâm của các loại chúng sanh và các
loại hữu tình: Tâm có tham biết là tâm có tham, tâm
không tham biết là tâm không tham... tâm giải thoát.
Tại đấy, tại đấy, vị ấy có khả năng chứng đạt được,
dầu thuộc loại xứ nào.

Nếu muốn, vị ấy có thể: "Ta sẽ nhớ lại nhiều đời sống
quá khứ, như một đời, hai đời... có thể nhớ được
nhiều đời quá khứ, với các nét đại cương và các chi
tiết". Tại đấy, tại đấy vị ấy có khả năng chứng đạt
được, dầu thuộc loại xứ nào.

Nếu vị ấy muốn, vị ấy với Thiên nhãn thuần tịnh siêu nhân... "Ta có thể rõ biết các loài hữu tình theo nghiệp lực của chúng". Tại đấy, tại đấy, vị ấy có khả năng chứng đạt được, dầu thuộc loại xứ nào.

CHÍN THIỀN                                         161

Nếu muốn, vị ấy có thể, do đoạn tận các lậu hoặc...
sau khi chứng ngộ, chứng đạt, vị ấy an trú. Tại đấy,
tại đấy, vị ấy có khả năng chứng đạt được, dầu thuộc
loại xứ nào.

CHÍN THIỀN                                        162

21    Kinh BẪY MỒI – 25 Trung I, 343

KINH BẪY MỒI (Nivapa suttam) – Bài kinh số 25 – Trung I, 343

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi, tại Jetavana, vườn
ông Anathapindika (Cấp Cô Độc). Ở đây, Thế Tôn
gọi các Tỷ-kheo: "Này các Tỷ-kheo". - "Bạch Thế
Tôn", các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn
thuyết giảng như sau:

– Chư Tỷ-kheo, người thợ săn bẫy mồi khi gieo đồ mồi cho đàn nai không nghĩ rằng: "Ta gieo đồ mồi này cho đoàn nai ăn để đàn ấy được sống lâu, được tốt đẹp thêm và được nuôi dưỡng lâu dài hơn". Chư Tỷ-kheo, người thợ săn bẫy mồi khi gieo đồ mồi cho đàn nai nghĩ rằng: "Ta gieo đồ mồi này cho đàn nai, để đàn này xâm nhập, tham đắm ăn các món ăn. Sau khi xâm nhập, tham đắm ăn các món ăn, chúng trở thành mê loạn; do mê loạn, chúng trở thành phóng dật; do phóng dật chúng trở thành những vật bị làm theo ý người ta muốn, giữa các đồ mồi này".

CHÍN THIỀN                                        163

Ở đây, này các Tỷ-kheo, đàn nai đầu tiên xâm
nhập, tham đắm, ăn các đồ mồi này do người thợ săn
bẫy mồi gieo ra. Chúng xâm nhập, tham đắm ăn các
đồ mồi, nên trở thành mê loạn. Do mê loạn, chúng
trở thành phóng dật. Do phóng dật, chúng trở thành
những vật bị làm theo ý người ta muốn giữa các đồ
mồi này của người thợ săn bẫy mồi. Chư Tỷ-kheo,
như vậy đàn nai đầu tiên này không thoát khỏi như ý
lực của người thợ săn bẫy mồi.

Ở đây, này các Tỷ-kheo, đàn nai thứ hai suy nghĩ như sau: "Đàn nai đầu tiên này xâm nhập, tham đắm, ăn các đồ mồi này do người thợ săn bẫy mồi gieo ra. Chúng ở đây xâm nhập, tham đắm, ăn các đồ mồi, nên trở thành mê loạn. Do mê loạn, chúng trở thành phóng dật. Do phóng dật, chúng trở thành những vật bị làm theo ý người ta muốn giữa các đồ mồi này của người thợ săn bẫy mồi. Như vậy, đàn nai đầu tiên không thoát khỏi như ý lực của người thợ săn bẫy mồi. Vậy chúng ta hãy hoàn toàn từ bỏ các đồ mồi, từ bỏ các vật dụng đáng sợ hãi, đi sâu vào rừng và an trú". Rồi đàn nai ấy hoàn toàn từ bỏ các đồ mồi, từ bỏ các vật dụng đáng sợ hãi, đi sâu vào rừng và an trú. Cuối tháng mùa hạ, cỏ nước khan hiếm, thân hình đàn nai ấy trở thành hết sức gầy yếu. Vì thân hình đàn nai ấy trở thành hết sức gầy yếu, sức lực của chúng bị kiệt quệ. Vì sức lực bị kiệt quệ,

CHÍN THIỀN                                          164

đàn nai ấy trở lại các đồ mồi của người thợ săn bẫy
mồi gieo ra. Chúng ở đây xâm nhập, tham đắm, ăn
các đồ mồi. Vì chúng ở đây xâm nhập, tham đắm, ăn
các đồ mồi, nên trở thành mê loạn. Do mê loạn,
chúng trở thành phóng dật. Do phóng dật, chúng trở
thành những vật bị làm theo ý người ta muốn giữa
các đồ mồi này của người thợ săn bẫy mồi. Như vậy
đàn nai thứ hai không thoát khỏi như ý lực của người
thợ săn bẫy mồi.

Ở đây, này các Tỷ-kheo, đàn nai thứ ba suy nghĩ như sau: "Đàn nai đầu tiên này xâm nhập tham đắm, ăn các đồ mồi này của người thợ săn bẫy mồi... (như trên)... Như vậy, đàn nai đầu tiên này không thoát khỏi như ý lực của người thợ săn bẫy mồi. Còn đàn nai thứ hai này suy nghĩ như sau: "Đàn nai đầu tiên này xâm nhập, tham đắm, ăn các đồ mồi này của người thợ săn bẫy mồi... (như trên)... Như vậy đàn nai đầu tiên này không thoát khỏi như ý lực của người thợ săn bẫy mồi. Vậy chúng ta hãy hoàn toàn từ bỏ các món ăn bẫy mồi, từ bỏ các vật dụng đáng sợ hãi, đi sâu vào rừng và an trú". Rồi đàn nai ấy hoàn toàn từ bỏ các món ăn bẫy mồi, từ bỏ các vật dụng đáng sợ hãi, đi sâu vào rừng và an trú. Cuối tháng mùa hạ, cỏ nước khan hiếm, thân hình đàn nai ấy trở thành hết sức gầy yếu. Vì thân hình đàn nai ấy trở thành hết sức gầy yếu, sức lực của chúng bị kiệt

CHÍN THIỀN                                         165

quệ. Vì sức lực bị kiệt quệ, đàn nai ấy trở lại các đồ mồi ấy do người thợ săn bẫy mồi gieo ra. Chúng ở đây xâm nhập tham đắm ăn các đồ mồi. Vì chúng ở đây xâm nhập tham đắm ăn các đồ mồi, nên trở thành mê loạn. Do mê loạn, chúng trở thành phóng dật. Do phóng dật, chúng trở thành những vật bị làm theo ý người ta muốn giữa các đồ mồi này của người thợ săn bẫy mồi. Như vậy đàn nai thứ hai không thoát khỏi như ý lực của người thợ săn bẫy mồi. Nay chúng ta hãy làm một chỗ ẩn nấp gần các đồ mồi này của người thợ săn bẫy mồi. Sau khi làm chỗ ẩn nấp xong, không xâm nhập, không tham đắm, chúng ta sẽ ăn các đồ mồi ấy do người thợ săn bẫy mồi gieo ra. Vì không xâm nhập không tham đắm ăn các món ăn, chúng ta sẽ không mê loạn. Do không mê loạn, chúng ta sẽ không phóng dật. Do không phóng dật, chúng ta sẽ không trở thành những vật bị làm theo ý người ta muốn giữa các đồ mồi của người thợ săn bẫy mồi". Rồi chúng làm một chỗ ẩn nấp gần các đồ mồi này của người thợ săn bẫy mồi. Sau khi làm chỗ ẩn nấp xong, không xâm nhập, không tham đắm, chúng ăn các đồ mồi ấy do người thợ săn bẫy mồi gieo ra. Vì không xâm nhập, không tham đắm ăn các món ăn, nên chúng không mê loạn. Do không mê loạn, chúng không phóng dật. Do không phóng dật, chúng không trở thành những vật bị làm theo ý người ta muốn giữa các đồ mồi này của người thợ săn bẫy

CHÍN THIỀN                                          166

mồi.

– Ở đây, này các Tỷ-kheo, người thợ săn bẫy
mồi và quyến thuộc người thợ săn bẫy mồi suy nghĩ
như sau: "Đàn nai thứ ba này thật tinh khôn, xảo
quyệt. Đàn nai thứ ba này thật có thần lực và ma
quái. Chúng ăn các đồ mồi được gieo ra này, mà
chúng ta không được biết đường đi lối về của chúng.
Vậy chúng ta hãy bao vây xung quanh các đồ mồi
được gieo này, với những cây cột to lớn và những
bẫy sập cùng khắp mọi nơi. Rồi chúng ta có thể thấy
được chỗ ẩn nấp của đàn nai thứ ba này, chỗ chúng
có thể đi để lấy đồ ăn". Rồi họ bao vây xung quanh
các đồ mồi được gieo này với những cây cột to lớn
và những bẫy sập cùng khắp mọi nơi. Này các Tỷ-
kheo, người thợ săn bẫy mồi và những người quyến
thuộc người thợ săn bẫy mồi thấy được chỗ ẩn nấp
của đàn nai thứ ba, chỗ chúng đi để lấy đồ ăn. Như
vậy này các Tỷ-kheo, đàn nai thứ ba này không thoát
được như ý lực của người thợ săn bẫy mồi.

Ở đây, này các Tỷ-kheo, đàn nai thứ tư suy nghĩ như sau: "Đàn nai đầu tiên này xâm nhập tham đắm, ăn các đồ mồi này của người thợ săn bẫy mồi... (như trên)... Như vậy đàn nai đầu tiên này không thoát khỏi như ý lực của người thợ săn bẫy mồi. Còn đàn nai thứ hai này suy nghĩ như sau: "Đàn nai đầu tiên

CHÍN THIỀN                                        167

này xâm nhập tham đắm, ăn các đồ mồi này của người thợ săn bẫy mồi... (như trên)... Như vậy đoàn nai đầu tiên này không thoát khỏi như ý lực của người thợ săn bẫy mồi. Vậy chúng ta hãy... (như trên)...". Như vậy đàn nai thứ hai này không thoát khỏi như ý lực của người thợ săn bẫy mồi. Đàn nai thứ ba suy nghĩ như sau: "Đàn nai đầu tiên xâm nhập tham đắm, ăn các đồ mồi này của người thợ săn bẫy mồi... (như trên)... Như vậy đàn nai đầu tiên này không thoát khỏi như ý lực của người thợ săn bẫy mồi. Còn đàn thứ hai này suy nghĩ như sau: "Đàn nai đầu tiên này xâm nhập tham đắm ăn các đồ mồi này của người thợ săn bẫy mồi... Như vậy, đàn nai đầu tiên này không thoát khỏi như ý lực của người thợ săn bẫy mồi. Vậy chúng ta hãy... (như trên)...". Như vậy đàn nai thứ hai này không thoát khỏi như ý lực của người thợ săn bẫy mồi. Vậy chúng ta hãy làm một chỗ ẩn nấp gần các đồ mồi này của người thợ săn bẫy mồi. Sau khi làm chỗ ẩn nấp xong, không xâm nhập, không tham đắm chúng ta sẽ ăn các đồ mồi ấy do người thợ săn gieo ra. Vì không xâm nhập, không tham đắm, ăn các món ăn, chúng ta sẽ không mê loạn. Do không mê loạn, chúng ta sẽ không phóng dật. Do không phóng dật, chúng ta sẽ không trở thành những vị bị làm theo ý người ta muốn giữa những đồ mồi của người thợ săn bẫy mỗi". Rồi chúng làm một chỗ ẩn nấp gần các đồ mồi này của người

CHÍN THIỀN                                        168

thợ săn bẫy mồi. Sau khi làm chỗ ẩn nấp xong, không xâm nhập, không tham đắm, chúng ăn các đồ mồi ấy do người thợ săn bẫy mồi gieo ra. Vì không xâm nhập, không tham đắm ăn các món ăn, chúng không mê loạn. Do không mê loạn, chúng không phóng dật. Do không phóng dật, chúng không trở thành những vật bị làm theo ý người ta muốn giữa những đồ mồi này của người thợ săn bẫy mồi. Ở đây, người thợ săn bẫy mồi và những quyến thuộc của người ấy suy nghĩ như sau: "Đàn nai thứ ba này thật tinh khôn, xảo quyệt. Đàn nai thứ ba này thật có thần lực và ma quái. Chúng ăn các đồ mồi được gieo ra mà chúng ta không được biết đường đi lối về của chúng. Vậy chúng ta hãy bao vây xung quanh các đồ mồi được gieo này với những cây cột to lớn và những bẫy sập cùng khắp mọi nơi. Rồi chúng ta có thể thấy được chỗ ẩn nấp của đàn nai thứ ba này, chỗ chúng có thể đi để lấy đồ ăn". Rồi họ bao vây xung quanh các đồ mồi được gieo này với những cây cột to lớn và những bẫy sập cùng khắp mọi nơi. Người thợ săn bẫy mồi và những quyến thuộc của người ấy thấy được chỗ ẩn nấp của đàn nai thứ ba, chỗ chúng đi để lấy đồ ăn. Như vậy đàn nai thứ ba ấy đã không thoát khỏi như ý lực của người thợ săn bẫy mồi. Vậy chúng ta hãy làm một chỗ ẩn nấp, tại một nơi mà người thợ săn bẫy mồi và những quyến thuộc của người ấy không thể đến được. Làm chỗ ẩn nấp tại đó xong, không

CHÍN THIỀN                                          169

xâm nhập, không tham đắm, chúng ta sẽ ăn các đồ
mồi do người thợ săn bẫy mồi gieo ra. Vì không xâm
nhập, không tham đắm ăn các món ăn, chúng ta sẽ
không mê loạn. Do không mê loạn, chúng ta sẽ
không phóng dật. Do không phóng dật, chúng ta sẽ
không trở thành những vật bị làm theo ý người ta
muốn giữa các đồ mồi của người thợ săn bẫy mồi".
Rồi đàn nai thứ tư làm một chỗ ẩn nấp tại một nơi
mà người thợ săn bẫy mồi và những quyến thuộc của
người ấy không thể đến được. Làm chỗ ẩn nấp tại đó
xong, không xâm nhập, không tham đắm, chúng ăn
các đồ mồi do người thợ săn bẫy mồi gieo ra. Vì
không xâm nhập, không tham đắm ăn các món ăn,
chúng không trở thành mê loạn. Do không mê loạn,
chúng không trở thành phóng dật. Do không phóng
dật, chúng không trở thành những vật bị làm theo ý
người ta muốn giữa các đồ mồi của người thợ săn
bẫy mồi.

Ở đây, này các Tỷ-kheo, người thợ săn bẫy mồi và những quyến thuộc của người ấy suy nghĩ như sau: "Đàn nai thứ tư này thật tinh khôn, xảo quyệt. Đàn nai thứ tư này thật có thần lực và ma quái. Và chúng ăn các đồ mồi được gieo ra mà chúng ta không biết được đường đi lối về của chúng. Vậy chúng ta hãy bao vây xung quanh các đồ mồi được gieo này với những cây cột to lớn và những bẫy sập cùng khắp

CHÍN THIỀN                                       170

mọi nơi. Rồi chúng ta có thể thấy được chỗ ẩn nấp của đàn nai thứ tư này, chỗ chúng có thể đi để lấy đồ ăn". Rồi họ bao vây xung quanh các đồ mồi được gieo này với những cây cột to lớn và những bẫy sập cùng khắp mọi nơi. Nhưng này các Tỷ-kheo, người thợ săn bẫy mồi và những quyến thuộc của người ấy đã không thấy được chỗ ẩn nấp của đàn nai thứ tư này, chỗ chúng có thể đi để lấy đồ ăn. Ở đây, này các Tỷ-kheo, người thợ săn và những quyến thuộc của người ấy lại suy nghĩ như sau: "Nếu chúng ta đánh phá đàn nai thứ tư này, chúng bị đánh phá sẽ đánh phá các đàn nai khác; các đàn nai khác bị đánh phá sẽ đánh phá các đàn nai khác nữa. Như vậy toàn thể đàn nai sẽ từ bỏ các đồ mồi được gieo này. Vậy chúng ta chớ có can thiệp vào đàn nai thứ tư". Này các Tỷ-kheo, người thợ săn bẫy mồi và những quyến thuộc của người ấy không can thiệp vào đàn nai thứ tư. Như vậy, này các Tỷ-kheo, đàn nai thứ tư đã thoát khỏi như ý lực của người thợ săn bẫy mồi.

Này các Tỷ-kheo, thí dụ này được Ta dùng để giải thích ý nghĩa. Và ý nghĩa ở đây là như sau:

 Chư Tỷ-kheo, đồ mồi đồng nghĩa với năm
dục trưởng dưỡng.
 Chư Tỷ-kheo, người thợ săn bẫy mồi đồng
nghĩa với Ác ma.

CHÍN THIỀN                                         171

 Chư Tỷ-kheo, các quyến thuộc của người
thợ săn bẫy mồi đồng nghĩa với quyến thuộc
của Ác ma.
 Chư Tỷ-kheo, các đàn nai đồng nghĩa với
các Sa-môn, Bà-la-môn.
Ở đây, này các Tỷ-kheo, hạng Sa-môn, Bà-la-
môn đầu tiên xâm nhập, tham đắm ăn các đồ mồi do
Ác ma gieo ra và các vật dụng thế gian. Ở đây, họ
xâm nhập, tham đắm ăn các món ăn, nên trở thành
mê loạn; vì mê loạn, họ trở thành phóng dật; vì phóng
dật, họ trở thành những người bị làm theo ý Ác ma
muốn giữa các đồ mồi này và giữa các vật dụng thế
gian. Như vậy, này các Tỷ-kheo, hạng Sa-môn, Bà-
la-môn đầu tiên này không thoát được như ý lực của
Ác ma. Này các Tỷ-kheo, Ta nói hạng Sa-môn, Bà-
la-môn đầu tiên này giống như đàn nai đầu tiên trong
thí dụ.

Ở đây, này các Tỷ-kheo, hạng Sa-môn, Bà-la-
môn thứ hai suy nghĩ như sau: "Hạng Sa-môn, Bà-
la-môn đầu tiên này đã xâm nhập, tham đắm ăn các
đồ mồi do Ác ma gieo ra, và các vật dụng thế gian.
Ở đây, họ xâm nhập, tham đắm ăn các món ăn, nên
trở thành mê loạn; vì mê loạn, họ trở thành phóng
dật; vì phóng dật, họ trở thành những người bị làm
theo ý Ác ma muốn giữa các đồ mồi ấy và giữa các
vật dụng thế gian. Như vậy, hạng Sa-môn, Bà-la-

CHÍN THIỀN                                         172

môn đầu tiên này đã không thoát khỏi như ý lực của Ác ma. Vậy, chúng ta hãy hoàn toàn từ bỏ các đồ mồi và các vật dụng thế gian, từ bỏ các vật dụng đáng sợ hãi, đi sâu vào rừng và an trú". Họ hoàn toàn từ bỏ các đồ mồi, các vật dụng thế gian, từ bỏ các vật dụng đáng sợ hãi, đi sâu vào rừng và an trú. Ở đây, họ trở thành những người ăn cỏ lúa, ăn lúa tắc, những người ăn gạo lức, những người ăn hột cải Nivara, những người ăn da vụn, những người ăn trấu, những người ăn nước bột gạo, những người ăn hột vừng, những người ăn cỏ, những người ăn phân bò, những người ăn trái cây, những người ăn rễ cây trong rừng, những người ăn trái cây rụng để sống.

Cuối tháng mùa hạ, cỏ nước trở thành khan hiếm, thân hình của hạng Sa-môn, Bà-la-môn ấy trở thành hết sức gầy yếu. Vì thân hình hạng Sa-môn, Bà-la-môn ấy trở thành hết sức gầy yếu, nên sức lực tinh tấn của họ bị kiệt quệ. Vì sức lực tinh tấn bị kiệt quệ, nên tâm giải thoát bị kiệt quệ. Vì tâm giải thoát bị kiệt quệ, họ trở lui lại các đồ mồi do Ác ma gieo ra và các vật dụng thế gian. Ở đây, họ xâm nhập, tham đắm ăn các món ăn. Do ở đây xâm nhập, tham đắm ăn các món ăn, chúng trở thành mê loạn. Do mê loan họ trở thành phóng dật. Do phóng dật, họ trở thành những người bị làm theo ý Ác ma muốn giữa các đồ mồi này và giữa các vật dụng thế gian. Như

CHÍN THIỀN                                            173

vậy, này các Tỷ-kheo, hạng Sa-môn, Bà-la-môn thứ
hai này đã không thoát khỏi như ý lực của Ác ma.
Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng hạng Sa-môn, Bà-la-
môn thứ hai này giống như đàn nai thứ hai trong ví
dụ này.

Này các Tỷ-kheo, ở đây hạng Sa-môn, Bà-la- môn thứ ba suy nghĩ như sau: "Hạng Sa-môn, Bà-la- môn đầu tiên này xâm nhập, tham đắm ăn các đồ mồi được Ác ma gieo ra và các vật dụng thế gian... (như trên)... Như vậy hạng Sa-môn, Bà-la-môn đầu tiên này đã không thoát khỏi như ý lực của Ác ma. Hạng Sa-môn, Bà-la-môn thứ hai suy nghĩ như sau: "Hạng Sa-môn, Bà-la-môn đầu tiên này xâm nhập, tham đắm ăn các đồ mồi do Ác ma gieo ra, và các vật dụng thế gian... (như trên)... Như vậy, hạng Sa-môn, Bà- la-môn đầu tiên này đã không thoát khỏi như ý lực của Ác ma. Vậy chúng ta hãy hoàn toàn từ bỏ các đồ mồi... (như trên)... chúng ta từ bỏ hoàn toàn các đồ mồi... (như trên)..."... Như vậy, hạng Sa-môn, Bà-la- môn thứ hai này cũng không thoát khỏi như ý lực của Ác ma. Vậy chúng ta hãy làm một chỗ ẩn nấp gần các đồ mồi do Ác ma gieo ra và các vật dụng thế gian. Ở đây, sau khi làm một chỗ ẩn nấp xong, không xâm nhập, không tham đắm, chúng ta sẽ ăn các đồ mồi do Ác ma gieo ra và các vật dụng thế gian. Do không xâm nhập, không tham đắm ăn các món ăn,

CHÍN THIỀN                                         174

chúng ta sẽ không trở thành mê loạn. Do không mê loạn, chúng ta sẽ không trở thành phóng dật. Do không phóng dật, chúng ta sẽ không trở thành những người bị làm theo Ác ma muốn, giữa các đồ mồi và các vật dụng thế gian." Hạng Sa-môn, Bà-la-môn này làm chỗ ẩn nấp gần các đồ mồi do Ác ma gieo ra và giữa các vật dụng thế gian. Sau khi làm chỗ ẩn nấp ở đây xong, họ không xâm nhập, không tham đắm ăn các đồ mồi do Ác ma gieo ra và các vật dụng thế gian. Không xâm nhập, không tham đắm, họ không ăn các đồ mồi nên không trở thành mê loạn. Do không mê loạn, họ không trở thành phóng dật. Do không phóng dật, họ không trở thành những người bị làm theo Ác ma muốn giữa các đồ mồi và các vật dụng thế gian. Nhưng rồi họ có những tà kiến như sau: "Thế giới là thường còn; thế giới là không thường còn; thế giới là hữu biên; thế giới là vô biên; mạng sống và thân thể là một; mạng sống và thân thể là khác; Như Lai sau khi chết có tồn tại; Như Lai sau khi chết không tồn tại; Như Lai sau khi chết có tồn tại và không tồn tại; Như Lai sau khi chết không tồn tại và không không tồn tại". Như vậy, này các Tỷ- kheo, các Sa-môn, Bà-la-môn thứ ba này đã không thoát khỏi như ý lực của Ác ma. Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng hạng Sa-môn, Bà-la-môn thứ ba này giống như đàn nai thứ ba trong ví dụ này.

CHÍN THIỀN                                          175

Ở đây, này các Tỷ-kheo, hạng Sa-môn, Bà-la- môn thứ tư suy nghĩ như sau: "Hạng Sa-môn, Bà-la- môn thứ nhất xâm nhập, tham đắm ăn các đồ mồi của Ác ma và các vật dụng thế gian... như vậy, hạng Sa- môn, Bà-la-môn này không thoát khỏi như ý lực của Ác ma. Hạng Sa-môn, Bà-la-môn thứ hai suy nghĩ như sau: "Hạng Sa-môn, Bà-la-môn thứ nhất... (như trên)... Như vậy, hạng Sa-môn, Bà-la-môn thứ nhất không thoát được như ý lực của Ác ma. Vậy, chúng ta hãy từ bỏ hoàn toàn các món ăn bẫy mồi... (như trên)...". Như vậy, hạng Sa-môn, Bà-la-môn thứ hai không thoát khỏi như ý lực của Ác ma. Hạng Sa- môn, Bà-la-môn thứ ba suy nghĩ như sau: "...(như trên)... Như vậy, hạng Sa-môn, Bà-la-môn thứ ba không thoát khỏi như ý lực của Ác ma. Vậy chúng ta hãy làm chỗ ẩn nấp tại một nơi mà Ác ma và Ác ma quyến thuộc không thể đến được. Làm chỗ ẩn nấp ở đấy xong, chúng ta sẽ không xâm nhập, không tham đắm ăn các đồ mồi do Ác ma gieo ra và các vật dụng thế gian. Không xâm nhập, không tham đắm ăn các đồ ăn nên chúng ta không trở thành mê loạn. Do không mê loạn, chúng ta không trở thành phóng dật. Do không phóng dật, chúng ta không trở thành những người bị làm theo Ác ma muốn, giữa các đồ mồi và các vật dụng thế gian". Rồi họ làm chỗ ẩn nấp tại một nơi mà Ác ma và Ác ma quyến thuộc không thể đến được. Làm chỗ ẩn nấp ở đấy xong, họ không

CHÍN THIỀN                                        176

xâm nhập, không tham đắm ăn các đồ mồi do Ác ma
gieo ra và các vật dụng thế gian. Không xâm nhập,
không tham đắm ăn các đồ mồi do Ác ma gieo ra và
các vật dụng thế gian, nên họ không trở thành mê
loạn. Do không mê loạn, họ không trở thành phóng
dật. Do không phóng dật, họ không trở thành những
người bị làm theo Ác ma muốn giữa các đồ mồi và
các vật dụng thế gian. Như vậy, này các Tỷ-kheo,
hạng Sa-môn, Bà-la-môn thứ tư đã thoát khỏi như ý
lực của Ác ma. Này các Tỷ-kheo, Ta nói hạng Sa-
môn, Bà-la-môn thứ tư này giống như đàn nai thứ tư
trong ví dụ này.

Này các Tỷ-kheo, sao gọi là Ác ma và Ác ma quyến thuộc không thể đến được?

 Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ly dục,
ly ác bất thiện pháp chứng và trú Thiền thứ
nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh,
có tầm có tứ. Này các Tỷ-kheo, như vậy
gọi là Tỷ-kheo làm Ác ma mù mắt, đoạn
tuyệt mắt của Ác ma, không còn dấu tích,
khiến Ác ma không thấy đường đi lối về.
 Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo diệt
tầm và tứ, chứng và trú Thiền thứ hai, một
trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm
không tứ, nội tỉnh nhất tâm. Như vậy gọi

CHÍN THIỀN                                        177

là vị Tỷ-kheo làm Ác ma mù mắt, đoạn
tuyệt mắt của Ác ma, không còn dấu tích,
khiến Ác ma không thấy đường đi lối về.
 Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ly hỷ
trú xả, chánh niệm tĩnh giác, thân cảm sự
lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là xả niệm
lạc trú, chứng và trú Thiền thứ ba. Như
vậy gọi là Tỷ-kheo... (như trên)... đường
đi lối về.
 Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo xả lạc,
xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng
và trú Thiền thứ tư không khổ, không lạc,
xả niệm thanh tịnh. Như vậy gọi là Tỷ-
kheo... (như trên)...đường đi lối về.
 Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo vượt
lên mọi sắc tưởng, diệt trừ mọi chướng
ngại tưởng không tác ý đối với dị tưởng.
Tỷ-kheo nghĩ rằng: "Hư không là vô
biên", chứng và trú Không vô biên xứ.
Như vậy gọi là Tỷ- kheo...(như trên)...
đường đi lối về.
 Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo vượt
lên mọi Không vô biên xứ, nghĩ rằng
"Thức là vô biên", chứng và trú Thức vô
biên xứ. Như vậy, gọi là vị Tỷ-kheo... (như

CHÍN THIỀN                                      178

trên)... đường đi lối về.
 Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo vượt
lên mọi Thức vô biên xứ, nghĩ rằng:
"Không có một vật gì", chứng và trú Vô
sở hữu xứ. Như vậy gọi là Tỷ-kheo... (như
trên)... đường đi lối về.
 Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo vượt
lên mọi Vô sở hữu xứ, chứng và trú Phi
tưởng phi phi tưởng xứ. Như vậy gọi là vị
Tỷ-kheo... (như trên)... đường đi lối về.
 Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo vượt
lên mọi Phi tưởng phi phi tưởng xứ, chứng
và trú Diệt thọ tưởng (định), sau khi thấy
(mọi vật) với trí tuệ, các lậu hoặc được diệt
trừ. Này các Tỷ-kheo, như vậy gọi là Tỷ-
kheo làm Ác mà mù mắt, đoạn tuyệt mắt
của Ác ma, không còn dấu tích, khiến Ác
ma không thấy đường đi lối về. Vị ấy đã
vượt khỏi tham trước ở đời.
Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan
hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

CHÍN THIỀN                                          179

22    Kinh NHIỀU CẢM THỌ – 59 Trung II, 137

KINH NHIỀU CẢM THỌ (Bahuvedaniya suttam) – Bài kinh số 59 – Trung II, 137

Như vầy tôi nghe.

Một thời, Thế Tôn ở tại Savatthi (Xá vệ),
Jetavana (Rừng Kỳ đà), tinh xá ông Anathapindika
(Cấp Cô Độc). Rồi người thợ mộc Pancakanga (Ngũ
Phần) đến Tôn giả Udayi (Ưu đà di), sau khi đến,
đảnh lễ Ngài rồi ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi
xuống một bên, người thợ mộc Pancakanga thưa Tôn
giả Udayi:

– Thưa Tôn giả Udayi, Thế Tôn thuyết có bao nhiêu thọ?

– Này Gia chủ, Thế Tôn thuyết có ba thọ: lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ. Này Gia chủ, ba thọ này được Thế Tôn nói đến.

– Thưa Tôn giả Udayi, Thế Tôn không thuyết

CHÍN THIỀN                                          180

ba thọ. Thế Tôn chỉ thuyết hai thọ: lạc thọ, khổ thọ.
Thưa Tôn giả, bất khổ bất lạc thọ này, Thế Tôn
thuyết là tối thắng lạc đối với vị đã chứng được tịch
tịnh.

Lần thứ hai, Tôn giả Udayi nói với người thợ mộc Pancakanga:

– Này Gia chủ, Thế Tôn không thuyết hai thọ.
Thế Tôn thuyết ba thọ: lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất
lạc thọ. Này Gia chủ, ba thọ này được Thế Tôn nói
đến.

Lần thứ hai người thợ mộc Pancakanga thưa Tôn giả Udayi.

– Thưa Tôn giả Udayi, Thế Tôn không thuyết
ba thọ, Thế Tôn chỉ thuyết hai thọ: lạc thọ, khổ thọ.
Thưa Tôn giả, bất khổ bất lạc thọ này, Thế Tôn
thuyết là tối thắng lạc đối với vị đã chứng được tịch
tịnh.

Lần thứ ba, Tôn giả Udayi nói với người thợ mộc Pancakanga:

– Này Gia chủ, Thế Tôn không thuyết hai thọ. Thế Tôn thuyết ba thọ: lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ. Này Gia chủ, ba thọ này được Thế Tôn nói

CHÍN THIỀN                                         181

đến.

Lần thứ ba, người thợ mộc Pancakanga thưa Tôn giả Udayi:

– Thưa Tôn giả Udayi, Thế Tôn không thuyết ba tho. Thế Tôn chỉ thuyết hai thọ: lạc thọ, khổ thọ. Thưa Tôn giả, bất khổ bất lạc thọ này, Thế Tôn thuyết là tối thắng lạc đối vị đã chứng được tịch tịnh.

Như vậy, Tôn giả Udayi không thể thuyết phục được thợ mộc Pancakanga. Và thợ mộc Pancakanga cũng không thể thuyết phục được Tôn giả Udayi.

Tôn giả Ananda nghe được cuộc đàm thoại này
giữa Tôn giả Udayi với thợ mộc Panacakanga. Rồi
Tôn giả Ananda đi đến Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ
Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên, sau khi ngồi xuống
một bên, Tôn giả Ananda thuật lại Thế Tôn rõ toàn
diện cuộc đàm thoại giữa Tôn giả Udayi và thợ mộc
Pancakanga. Khi nghe nói vậy, Thế Tôn nói với Tôn
giả Ananda:

– Này Ananda, dầu cho pháp môn của Udayi là
đúng, nhưng thợ mộc Pancakanga không chấp nhận.
Dầu cho pháp môn của người thợ mộc Pancakanga
là đúng, nhưng Udayi không chấp nhận.

CHÍN THIỀN                                           182

 Này Ananda,
 Hai thọ được Ta nói đến tùy theo một pháp
môn;
 Ba thọ được Ta nói đến tùy theo một pháp môn;
 Năm thọ được Ta nói đến tùy theo một pháp
môn;
 Sáu thọ được Ta nói đến tùy theo một pháp
môn;
 Mười tám thọ được Ta nói đến tùy theo một
pháp môn;
 Ba mươi sáu thọ được Ta nói đến tùy theo một
pháp môn;
 Một trăm lẻ tám thọ được Ta nói đến tùy theo
một pháp môn.
 Như vậy, này Ananda, pháp được Ta thuyết
giảng tùy theo pháp môn. Này Ananda, vì pháp
được Ta thuyết giảng tùy theo pháp môn như vậy,
nên đối với những ai không chấp nhận, không tán
đồng, không tùy hỷ những điều được khéo nói,
khéo thuyết, khéo trình bày cùng nhau, thời sự
kiện này sẽ xẩy ra: họ sẽ sống đấu tranh, khẩu
tranh, luận tranh, đả thương nhau với những binh
khí miệng lưỡi.

CHÍN THIỀN                                      183

 Như vậy, này Ananda, pháp được Ta thuyết giảng
tùy theo pháp môn. Này Ananda, vì pháp được Ta
thuyết giảng tùy theo pháp môn như vậy, nên đối
với những ai chấp nhận, tán đồng, tùy hỷ những
điều được khéo nói, khéo thuyết, khéo trình bày
cùng nhau, thời sự kiện này sẽ xẩy ra: họ sẽ sống
hòa hợp, tán đồng, tùy hỷ với nhau, như nước với
sữa, và nhìn nhau với cặp mắt tương ái.

 Này Ananda, có năm dục trưởng dưỡng này.

Thế nào là năm?
 Các sắc pháp do nhãn căn nhận thức, khả ái,
khả lạc, khả ý, khả hỷ, tương ứng với dục, hấp
dẫn,
 Các tiếng do tai nhận thức...
 Các hương do mũi nhận thức...
 Các vị do lưỡi nhận thức...
 Các xúc do thân cảm xúc, khả ái, khả lạc, khả
ý, khả hỷ, tương ứng với dục, hấp dẫn. Này
Ananda, như vậy là năm dục trưởng dưỡng.
 Này Ananda, duyên năm dục tưởng dưỡng này
khởi lên lạc và hỷ, như vậy gọi là dục lạc.

Này Ananda, ai nói như sau: "Lạc và hỷ này là

CHÍN THIỀN                                       184

tối thượng mà các chúng sanh có thể cảm thọ", Ta
không thể chấp nhận như vậy. Vì sao vậy? Vì có một
lạc khác với lạc kia, vi diệu hơn và thù thắng hơn. Và
này Ananda, lạc ấy khác với lạc kia vi diệu hơn và
thù thắng hơn là gì? Ở đây, này Ananda, vị Tỷ-kheo
ly dục, ly bất thiện pháp, chứng và trú Thiền thứ
nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm,
có tứ. Này Ananda, lạc này khác với lạc kia, vi diệu
hơn và thù thắng hơn.

Này Ananda, ai nói như sau: "Lạc và hỷ này là tối thượng mà chúng sanh có thể cảm thọ", Ta không thể chấp nhận như vậy. Vì sao vậy? Vì có một lạc thọ khác với lạc kia, vi diệu hơn và thù thắng hơn. Và này Ananda, lạc ấy khác với lạc kia, vi diệu hơn và thù thắng hơn là gì? Ở đây, này Ananda, vị Tỳ- kheo diệt tầm và tứ, chứng và trú Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm, không tứ, nội tỉnh nhất tâm. Này Ananda, lạc này khác với lạc kia, vi diệu hơn và thù thắng hơn.

Này Ananda, ai nói như sau: "Lạc và hỷ này là tối thượng..".,... vi diệu hơn và thù thắng hơn. Ở đây, này Ananda, vị Tỷ-kheo ly hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là xả niệm lạc trú, chứng và an trú Thiền thứ ba. Này Ananda, lạc này khác với lạc kia, vi diệu hơn và thù

CHÍN THIỀN                                           185

thắng hơn.

Này Ananda, ai nói như sau: "Lạc và hỷ này là
tối thượng..".,... vi diệu hơn và thù thắng hơn là gì?
Ở đây, này Ananda, vị Tỷ-kheo, xả lạc, xả khổ, diệt
hỷ ưu đã cảm thọ từ trước, chứng và trú Thiền thứ
tư không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh. Này
Ananda, lạc này khác với lạc kia, vi diệu hơn và thù
thắng hơn.

Này Ananda, ai nói như sau: "Lạc và hỷ này là tối thượng..".,... vi diệu hơn và thù thắng hơn là gì? Ở đây, này Ananda, vị Tỷ-kheo vượt qua toàn diện sắc tưởng, diệt trừ hữu đối tưởng, không tư niệm sai biệt tưởng, nghĩ rằng: "Hư không là vô biên", chứng và trú Hư không vô biên xứ. Này Ananda, lạc này khác với lạc kia, vi diệu hơn và thù thắng hơn.

Này Ananda, ai nói như sau: "Lạc và hỷ này là tối thượng..".,... vi diệu hơn và thù thắng hơn là gì? Ở đây, này Ananda, vị Tỷ-kheo vượt qua toàn diện Hư không vô biên xứ, nghĩ rằng: "Thức là vô biên," chứng và trú Thức vô biên xứ. Này Ananda, lạc này khác với lạc kia, vi diệu hơn và thù thắng hơn.

Này Ananda, ai nói như sau: "Lạc và hỷ này là tối thượng..".,... vi diệu hơn và thù thắng hơn là gì? Ở đây, này Ananda, vị Tỷ-kheo vượt qua toàn diện

CHÍN THIỀN                                          186

Thức vô biên xứ, nghĩ rằng không có vật gì, chứng và trú Vô sở hữu xứ. Này Ananda, lạc này khác với lạc kia, vi diệu hơn và thù thắng hơn.

Này Ananda, ai nói như sau: "Lạc và hỷ này là
tối thượng..".,... vi diệu hơn và thù thắng hơn là gì?
Ở đây, này Ananda, vị Tỷ-kheo vượt qua toàn diện
Vô sở hữu xứ, chứng và trú Phi tưởng phi phi tưởng
xứ. Này Ananda, lạc này khác với lạc kia, vi diệu
hơn và thù thắng hơn.

Này Ananda, ai nói như sau: "Lạc và hỷ này là
tối thượng mà chúng sanh có thể cảm thọ", Ta không
thể chấp nhận như vậy. Vì sao vậy? Vì có một lạc
thọ khác với lạc thọ kia, vi diệu hơn và thù thắng
hơn. Và này Ananda, lạc ấy khác với lạc kia, vi diệu
hơn và thù thắng hơn là gì? Ở đây, này Ananda, vị
Tỷ-kheo vượt qua toàn diện Phi tưởng phi phi tưởng
xứ, chứng và trú Diệt thọ tưởng định. Này Ananda,
lạc này khác với lạc kia, vi diệu hơn và thù thắng
hơn.

Sự kiện này xảy ra, này Ananda, những du sĩ
ngoại đạo có thể nói như sau: "Sa-môn Gotama nói
đến Diệt thọ tưởng định, và chủ trương định ấy
thuộc về lạc thọ. Như vậy là gì, như vậy là thế nào?"

Này Ananda, được nói vậy, các du sĩ ngoại đạo

CHÍN THIỀN                                          187

cần phải được trả lời như sau: "Này chư Hiền, Thế
Tôn không chủ trương rằng chỉ có những gì tùy thuộc
lạc thọ là thuộc về lạc; vì rằng, chư Hiền, Thế Tôn
chủ trương rằng chỗ nào, chỗ nào có được lạc thọ,
như vậy chỗ ấy, chỗ ấy thuộc về lạc".

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Ananda hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

CHÍN THIỀN                                       188

23    Kinh THÁNH CẦU – 26 Trung I, 361

KINH THÁNH CẦU (Ariyapariyesanasuttam) – Bài kinh số 26 – Trung I, 361

Tôi nghe như vầy:

Một thời Thế Tôn ở Savatthi, tại Jetavana, vườn
ông Anathapindika, (Cấp Cô Độc). Rồi Thế Tôn vào
buổi sáng đắp y, cầm y bát Savatthi để khất thực. Có
một số đông Tỷ-kheo đến chỗ Tôn giả Ananda ở, sau
khi đến, nói với Tôn giả Ananda:

– Hiền giả, đã lâu chúng tôi chưa được tận mặt
nghe Thế Tôn thuyết pháp. Lành thay, Hiền giả
Ananda, nếu chúng tôi được tận mặt nghe Thế Tôn
thuyết pháp!

– Các Tôn giả hãy đến chỗ Bà-la-môn Rammaka ở, và các Tôn giả sẽ được tận mặt nghe Thế Tôn thuyết pháp.

– Thưa vâng, Hiền giả.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả Ananda . Rồi

CHÍN THIỀN                                        189

Thế Tôn, khất thực ở Savatthi xong, sau buổi ăn trên con đường đi khất thực trở về, cho gọi Tôn giả Ananda:

– Này Ananda, chúng ta hãy đi đến Pubbarama (Đông viên), ngôi lầu của Migaramatu (Lộc Mẫu Giảng Đường) để nghỉ trưa!

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Tôn giả Ananda vâng đáp Thế Tôn. Rồi Thế
Tôn cùng với Tôn giả Ananda đi đến vườn
Pubbarama, ngôi lầu của Migaramatu để nghỉ trưa.
Thế Tôn vào buổi chiều từ Thiền tịnh đứng dậy, gọi
Tôn giả Ananda:

– Này Ananda, chúng ta hãy đi đến Pubbakotthaka để rửa tay, rửa chân.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Tôn giả Ananda vâng đáp Thế Tôn. Rồi Thế
Tôn cùng với Tôn giả Ananda đi đến Pubbakotthaka
để rửa tay, rửa chân. Sau khi rửa tay, rửa chân ở
Pubbalotthaka xong, Thế Tôn leo đứng trên bờ, đắp
một tấm y, phơi tay chân cho khô. Rồi Tôn giả
Ananda bạch Thế Tôn:

CHÍN THIỀN                                        190

– Bạch Thế Tôn, tịnh thất của Bà-la-môn
Rammaka không xa; bạch Thế Tôn, tịnh thất của Bà-
la-môn Rammaka là khả ái; bạch Thế Tôn, tịnh thất
của Bà-la-môn Rammaka là khả lạc; bạch Thế Tôn,
lành thay, nếu Thế Tôn vì lòng từ bi đi đến tịnh thất
của Bà-la-môn Rammaka!

Thế Tôn im lặng nhận lời. Rồi Thế Tôn đi đến
tịnh thất của Bà-la-môn Rammaka. Lúc bấy giờ, một
số đông Tỷ-kheo đang hội họp tại tịnh thất của Bà-
la-môn Rammaka để thuyết pháp. Thế Tôn đứng chờ
ngoài cửa cho đến khi thuyết pháp xong. Thế Tôn
biết cuộc thuyết pháp đã xong, liền đằng hắng và gõ
vào thanh cửa. Các Tỷ-kheo ấy mở cửa cho Thế Tôn.
Rồi Thế Tôn bước vào tịnh thất của Bà-la-môn
Rammaka và ngồi lên chỗ đã soạn sẵn. Sau khi ngồi,
Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– Này các Tỷ-kheo, các Người nay hội họp bàn vấn đề gì? Và câu chuyện gì giữa các Người bị gián đoạn?

– Bạch Thế Tôn, câu chuyện giữa chúng con thuộc về Thế Tôn và câu chuyện ấy bị gián đoạn khi Thế Tôn đến.

– Này các Tỷ-kheo, lành thay khi Thiện nam tử các Người, vì lòng tin xuất gia, từ bỏ gia đình, sống

CHÍN THIỀN                                         191

không gia đình, cùng nhau hội họp để luận bàn đạo
pháp. Này các Tỷ-kheo, khi các Người hội họp với
nhau, có hai việc cần phải làm: luận bàn đạo pháp
hay giữ sự im lặng của bậc Thánh.

Này các Tỷ-kheo, có hai sự tầm cầu này: Thánh cầu và phi Thánh cầu.

Chư Tỷ-kheo, và thế nào là phi Thánh cầu? Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người tự mình bị sanh lại tìm cầu cái bị sanh, tự mình bị già lại tìm cầu cái bị già, tự mình bị bệnh... tự mình bị chết... tự mình bị sầu... tự mình bị ô nhiễm lại tìm cầu cái bị ô nhiễm.

Này các Tỷ-kheo, cái gì theo các Người gọi là bị sanh? Này các Tỷ-kheo, vợ con là bị sanh; đầy tớ nam, đầy tớ nữ là bị sanh; dê và cừu là bị sanh; gà và heo là bị sanh; voi, bò, ngựa đực, ngựa cái là bị sanh; vàng và bạc là bị sanh. Này các Tỷ-kheo, những chấp thủ ấy bị sanh, và người ấy lại nắm giữ, tham đắm, mê say chúng, tự mình bị sanh lại tầm cầu cái bị sanh.

Và này các Tỷ-kheo, cái gì theo các Người gọi là bị già? Này các Tỷ-kheo, vợ con là bị già; đầy tớ nam, đầy tớ nữ là bị già; dê và cừu là bị già; gà và heo là bị già; voi, bò, ngựa đực, ngựa cái là bị già; vàng và bạc là bị già. Này các Tỷ-kheo, những chấp thủ ấy là bị già, và người ấy lại nắm giữ, tham đắm,

CHÍN THIỀN                                           192

mê say chúng, tự mình bị già lại tìm cầu cái bị già.

Và này các Tỷ-kheo, cái gì theo các Người gọi là bị bệnh? Này các Tỷ-kheo, vợ con là bị bệnh; đầy tớ nam, đầy tớ nữ là bi bệnh; dê và cừu là bị bệnh; gà và heo là bị bệnh; voi, bò, ngựa đực, ngựa cái là bị bệnh. Này các Tỷ-kheo, những chấp thủ ấy là bị bệnh, và người ấy lại nắm giữ tham đắm, mê say chúng, tự mình bị bệnh lại tìm cầu cái bị bệnh.

Và này các Tỷ-kheo, cái gì các Người nói là bị chết? Này các Tỷ-kheo, vợ con là bị chết; đầy tớ nam, đầy tớ nữ là bị chết; dê và cừu là bị chết; gà và heo là bị chết; voi, bò, ngựa đực, ngựa cái là bị chết. Này các Tỷ-kheo, những chấp thủ ấy là bị chết, và người ấy lại nắm giữ, tham đắm, mê say chúng, tự mình bị chết lại tìm cầu cái bị chết.

Và này các Tỷ-kheo, cái gì theo các Người gọi
là bị sầu? Này các Tỷ-kheo, vợ con là bị sầu; đầy tớ
nam, đầy tớ nữ là bị sầu; dê và cừu là bị sầu, gà và
heo là bị sầu; voi, bò, ngựa đực, ngựa cái là bị sầu.
Này các Tỷ-kheo, những chấp thủ ấy là bị sầu, và
người ấy lại nắm giữ, tham đắm, mê say chúng, tự
mình bị sầu lại tìm cầu cái bị sầu.

Và này các Tỷ-kheo, cái gì theo các Người gọi là bị ô nhiễm? Này các Tỷ-kheo, vợ con là bị ô

CHÍN THIỀN                                           193

nhiễm; đầy tớ nam, đầy tớ nữ là bị ô nhiễm; dê và
cừu là bị ô nhiễm; gà và heo là bị ô nhiễm; voi, bò,
ngựa đực, ngựa cái là bị ô nhiễm; vàng và bạc là bị
ô nhiễm. Và này các Tỷ-kheo, những chấp thủ ấy là
bị ô nhiễm, và người ấy lại nắm giữ, tham đắm, mê
say chúng, tự mình bị ô nhiễm lại tìm cầu cái bị ô
nhiễm. Này các Tỷ-kheo, như vậy gọi là phi Thánh
cầu.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Thánh cầu? Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người tự mình bị sanh, sau khi biết rõ sự nguy hại của bị sanh, tìm cầu cái vô sanh, vô thượng an ổn khỏi các khổ ách, Niết-bàn; tự mình bị già, sau khi biết rõ sự nguy hại của bị già, tìm cầu cái không già, vô thượng an ổn khỏi các khổ ách, Niết-bàn; tự mình bị bệnh... cái không bệnh... tự mình bị chết... cái bất tử... tự mình bị sầu... cái không sầu... tự mình bị ô nhiễm, sau khi biết rõ sự nguy hại của ô nhiễm, tìm cầu cái không ô nhiễm, vô thượng an ổn khỏi các khổ ách, Niết-bàn. Này các Tỷ-kheo, như vậy, gọi là Thánh cầu.

Này các Tỷ-kheo, Ta cũng vậy, trước khi Giác Ngộ, khi chưa chứng Chánh Đẳng Giác, khi còn là Bồ-tát, tự mình bị sanh lại tìm cầu cái bị sanh, tự mình bị già, lại tìm cầu cái bị già, tự mình bị bệnh... tự mình bị chết... tự mình bị sầu"... tự mình bị ô

CHÍN THIỀN                                             194

nhiễm lại tìm cầu cái bị ô nhiễm. Này các Tỷ-kheo, rồi Ta suy nghĩ như sau: "Tại sao Ta, tự mình bị sanh lại tìm cầu cái bị sanh, tự mình bị già... (như trên)... tự mình bị ô nhiễm lại tìm cầu cái bị ô nhiễm? Vậy Ta, tự mình bị sanh, sau khi biết rõ sự nguy hại của bị sanh, hãy tìm cầu cái không sanh vô thượng an ổn khỏi các khổ ách, Niết-bàn; tự mình bị già... cái không già... tự mình bị bệnh... cái không bệnh... tự mình bị chết... cái bất tử... tự mình bị sầu... cái không sầu... tự mình bị ô nhiễm, sau khi biết rõ sự nguy hại của cái bị nhiễm, hãy tìm cầu cái không ô nhiễm, vô thượng an ổn khỏi các khổ ách, Niết-bàn.

Rồi này các Tỷ-kheo, sau một thời gian, khi Ta còn trẻ, niên thiếu, tóc đen nhánh, đầy đủ huyết khí của tuổi thanh xuân, trong thời vàng son cuộc đời, mặc dầu cha mẹ không bằng lòng, nước mắt đầy mặt, than khóc, Ta cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Ta xuất gia như vậy, một người đi tìm cái gì chí thiện, tìm cầu vô thượng tối thắng an tịnh đạo lộ. Ta đến chỗ Alara Kalama ở, khi đến xong liền thưa với Alara Kalama: "Hiền giả Kalama, tôi muốn sống phạm hạnh trong pháp luật này". Này các Tỷ-kheo, được nghe nói vậy, Alara Kalama nói với Ta: "Này Tôn giả, hãy sống (và an trú). Pháp này là như vậy, khiến kẻ có trí, không bao lâu như vị Bổn sư của mình (chỉ dạy), tự

CHÍN THIỀN                                             195

tri, tự chứng, tự đạt và an trú". Này các Tỷ-kheo, và không bao lâu Ta đã thông suốt pháp ấy một cách mau chóng. Và này các Tỷ-kheo, cho đến vấn đề khua môi và vấn đề phát ngôn mà nói, thời Ta nói giáo lý của kẻ trí và giáo lý của bậc Trưởng lão (Thượng tọa), và Ta tự cho rằng Ta như kẻ khác cũng vậy, Ta biết và Ta thấy. Này các Tỷ-kheo, Ta suy nghĩ như sau: "Alara Kalama tuyên bố pháp này không phải chỉ vì lòng tin: "Sau khi tự tri, tự chứng, tự đạt, Ta mới an trú". Chắc chắn Alara Kalama biết pháp này, thấy pháp này rồi mới an trú". Này các Tỷ- kheo, rồi Ta đi đến chỗ Alara Kalama ở, sau khi đến Ta nói với Alara Kalama: "Hiền giả Kalama, cho đến mức độ nào, Ngài tự tri, tự chứng, tự đạt, và tuyên bố pháp này?" Này các Tỷ-kheo, được nói vậy, Alara Kalama tuyên bố về Vô sở hữu xứ. Rồi này các Tỷ- kheo, Ta suy nghĩ: "Không phải chỉ có Alara Kalama có lòng tin, Ta cũng có lòng tin. Không phải chỉ có Alara Kalama mới có tinh tấn, Ta cũng có tinh tấn. Không phải chỉ có Alara Kalama mới có niệm, Ta cũng có niệm. Không phải chỉ có Alara Kalama mới có định, Ta cũng có định. Không phải chỉ có Alara Kalama mới có tuệ, Ta cũng có tuệ. Vậy Ta hãy cố gắng chứng cho được pháp mà Alara Kalama tuyên bố: "Sau khi tự tri, tự chứng, tự đạt, ta an trú". Rồi này các Tỷ-kheo, không bao lâu sau khi tự tri, tự chứng, tự đạt pháp ấy một cách mau chóng, Ta an

CHÍN THIỀN                                          196

trú. Rồi này các Tỷ-kheo, Ta đi đến chỗ Alara Kalama ở, sau khi đến, Ta nói với Alara Kalama: "Này Hiền giả Kalama, có phải Hiền giả đã tự tri, tự chứng, tự đạt và tuyên bố pháp này đến mức độ như vậy?"- "Vâng, Hiền giả, tôi đã tự tri, tự chứng, tự đạt và tuyên bố pháp này đến mức độ như vậy". - "Này Hiền giả, tôi cũng tự tri, tự chứng, tự đạt và tuyên bố pháp này đến mức độ như vậy". - "Thật lợi ích thay cho chúng tôi, Thật khéo lợi ích thay cho chúng tôi, khi chúng tôi được thấy một đồng phạm hạnh như Tôn giả! Pháp mà tôi tự tri, tự chứng, tự đạt, và tuyên bố, chính pháp ấy Hiền giả tự tri, tự chứng, tự đạt và an trú; pháp mà Hiền giả tự tri, tự chứng, tự đạt và an trú, chính pháp ấy tôi tự tri, tự chứng tự đạt và tuyên bố; pháp mà tôi biết, chính pháp ấy Hiền giả biết; pháp mà Hiền giả biết, chính pháp ấy tôi biết. Tôi như thế nào, Hiền giả là như vậy; Hiền giả như thế nào, tôi là như vậy. Nay hãy đến đây, Hiền giả, hai chúng ta hãy chăm sóc hội chúng này!" Như vậy này các Tỷ-kheo, Alara Kalama là Đạo Sư của Ta, lại đặt Ta, đệ tử của vị ấy ngang hàng với mình, và tôn sùng Ta với sự tôn sùng tối thượng. Này các Tỷ- kheo, rồi Ta tự suy nghĩ: "Pháp này không hướng đến yểm ly, không hướng đến ly tham, không hướng đến đoạn diệt, không hướng đến an tịnh, không hướng đến thượng trí, không hướng đến giác ngộ, không hướng đến Niết-bàn, mà chỉ đưa đến sự chứng

CHÍN THIỀN                                           197

đạt Vô sở hữu xứ". Như vậy này các Tỷ-kheo, Ta không tôn kính pháp này, và từ bỏ pháp ấy, Ta bỏ đi.

Rồi này các Tỷ-kheo, Ta, kẻ đi tìm cái gì chí thiện, tìm cầu vô thượng tối thắng an tịnh đạo lộ. Ta đi đến chỗ Uddaka Ramaputta, khi đến xong Ta nói với Uddaka Ramaputta: "Hiền giả, tôi muốn sống phạm hạnh trong pháp luật này. Được nói vậy, này các Tỷ-kheo, Uddaka Ramaputta nói với Ta: "Này Tôn giả, hãy sống (và an trú), pháp này là như vậy, khiến người có trí không bao lâu như vị Bổn sư của mình (chỉ dạy) tự tri, tự chứng, tự đạt và an trú". Này các Tỷ-kheo, Ta đã thông suốt pháp ấy một cách mau chóng. Và này các Tỷ-kheo, cho đến vấn đề khua môi và vấn đề phát ngôn mà nói, thời Ta nói giáo lý của kẻ trí, và giáo lý của bậc Trưởng lão (Thượng Tọa), và Ta tự cho rằng Ta như người khác cũng vậy, Ta biết và Ta thấy. Này các Tỷ-kheo, Ta suy nghĩ như sau: "Rama tuyên bố pháp này không phải vì lòng tin: "Sau khi tự tri, tự chứng, tự đạt, ta mới an trú". Chắc chắn Rama thấy pháp này, biết pháp này, rồi mới an trú". Này các Tỷ-kheo, rồi Ta đi đến chỗ Uddaka Ramaputta ở, sau khi đến Ta nói với Uddaka Ramaputta: "Hiền giả Rama, cho đến mức độ nào, Ngài tự tri, tự chứng, tự đạt và tuyên bố pháp này?" Này các Tỷ-kheo được nghe nói vậy, Uddaka Ramaputta tuyên bố về Phi tưởng phi phi tưởng xứ.

CHÍN THIỀN                                           198

Rồi này các Tỷ-kheo, Ta suy nghĩ: "Không phải chỉ có Rama mới có lòng tin. Ta cũng có lòng tin. Không phải chỉ có Rama mới có tinh tấn, Ta cũng có tinh tấn. Không phải chỉ có Rama mới có niệm, Ta cũng có niệm. Không phải chỉ có Rama mới có định, Ta cũng có định. Không phải chỉ có Rama mới có tuệ, Ta cũng có tuệ. Vậy ta hãy cố gắng chứng cho được pháp mà Rama tuyên bố: "Sau khi tự tri, tự chứng, tự đạt, tự an trú". Rồi này các Tỷ-kheo, không bao lâu sau khi tự tri, tự chứng, tự đạt pháp ấy một cách mau chóng, Ta an trú. Rồi này các Tỷ-kheo, Ta đi đến chỗ Uddaka Ramaputta ở, sau khi đến, Ta nói với Uddaka Ramaputta: "Này Hiền giả Rama, có phải Hiền giả đã tự tri, tự chứng, tự đạt và tuyên bố pháp này đến mức độ như vậy?" - "Vâng Hiền giả, tôi đã tự tri, tự chứng, tự đạt và tuyên bố pháp này đến mức độ như vậy". - "Này Hiền giả, tôi cũng đã tự tri, tự chứng, tự đạt và tuyên bố pháp này đến mức độ như vậy." Thật lợi ích thay cho chúng tôi! Thật khéo lợi ích thay cho chúng tôi, khi chúng tôi được thấy một đồng phạm hạnh như Tôn giả! Pháp mà tôi, tự tri tự chứng, tự đạt và tuyên bố, chính pháp ấy Hiền giả tự tri, tự chứng, tự đạt và an trú; pháp mà Hiền giả tự tri, tự chứng, tự đạt và an trú, chính pháp ấy tôi tự tri, tự chứng, tự đạt và tuyên bố; pháp mà tôi biết, chính pháp ấy Hiền giả biết; pháp mà Hiền giả biết, chính pháp ấy tôi biết. Tôi như thế nào, Hiền giả là như

CHÍN THIỀN                                              199

vậy; Hiền giả như thế nào, Tôi là như vậy. Nay hãy
đến đây, Hiền giả, hai chúng ta hãy chăm sóc hội
chúng này!" Như vậy, này các Tỷ-kheo, Uddaka
Ramaputta-là Đạo Sư của Ta, lại đặt Ta, đệ tử của vị
ấy ngang hàng với mình, và tôn sùng Ta với sự tôn
sùng tối thượng. Này các Tỷ-kheo, rồi Ta suy nghĩ:
"Pháp này không hướng đến yểm ly, không hướng
đến ly tham, không hướng đến đoạn diệt, không
hướng đến an tịnh, không hướng đến thượng trí,
không hướng đến giác ngộ, không hướng đến Niết-
bàn, mà chỉ đưa đến sự chứng đạt Phi tưởng phi phi
tưởng xứ". Như vậy, này các Tỷ-kheo, Ta không tôn
kính pháp ấy và từ bỏ pháp ấy, Ta bỏ đi.

Này các Tỷ-kheo, Ta, kẻ đi tìm cái gì chí thiện, tìm cầu vô thượng tối thắng an tịnh đạo lộ, tuần tự du hành tại nước Magadha (Ma kiệt đà) và đến tại tụ lạc Uruvela (Ưu lâu tần loa). Tại đây, Ta thấy một địa điểm khả ái, một khóm rừng thoải mái, có con sông trong sáng chảy gần, với một chỗ lội qua dễ dàng khả ái, và xung quanh có làng mạc bao bọc dễ dàng đi khất thực. Này các Tỷ-kheo, rồi Ta tự nghĩ: "Thật là một địa điểm khả ái, một khóm rừng thoải mái, có con sông trong sáng chảy gần, với một chỗ lội qua dễ dàng khả ái, và xung quanh có làng mạc bao bọc dễ dàng đi khất thực. Thật là một chỗ vừa đủ cho một Thiện nam tử tha thiết tinh cần có thể tinh

CHÍN THIỀN                                          200

tấn". Và này các Tỷ-kheo, Ta ngồi xuống tại chỗ ấy và nghĩ: "Thật là vừa đủ để tinh tấn".

Rồi này các Tỷ-kheo, Ta tự mình bị sanh, sau khi biết rõ sự nguy hại của cái bị sanh, tìm cầu cái không sanh, vô thượng an ổn khỏi các khổ ách, Niết- bàn và đã chứng được cái không sanh, vô thượng an ổn khỏi các khổ ách, Niết-bàn; tự mình bị già, sau khi biết rõ sự nguy hại của cái bị già, tìm cầu cái không già, vô thượng an ổn khỏi các khổ ách, Niết- bàn; và đã chứng được cái không già, vô thượng an ổn khỏi các khổ ách, Niết-bàn; tự mình bị bệnh, sau khi biết rõ sự nguy hại của cái bị bệnh, tìm cầu cái không bệnh, vô thượng an ổn khỏi các khổ ách, Niết- bàn và đã chứng được cái không bệnh, vô thượng an ổn khỏi các khổ ách, Niết-bàn; tự mình bị chết, sau khi biết rõ sự nguy hại của cái bị chết, tìm cầu cái không chết, vô thượng an ổn khỏi các khổ ách, Niết- bàn và đã chứng được cái không chết, vô thượng an ổn khỏi các khổ ách, Niết-bàn; tự mình bị sầu, sau khi biết rõ sự nguy hại của cái bị sầu, tìm cầu cái không sầu, vô thượng an ổn khỏi các khổ ách, Niết- bàn và đã chứng được cái vô sầu, vô thượng an ổn khỏi các khổ ách, Niết-bàn; tự mình bị ô nhiễm, sau khi biết rõ sự nguy hại của cái bị ô nhiễm, tìm cầu cái không bị ô nhiễm, vô thượng an ổn khỏi các khổ ách, Niết-bàn và đã chứng được cái không ô nhiễm,

CHÍN THIỀN                                        201

vô thượng an ổn, khỏi các khổ ách, Niết-bàn. Và trí
và kiến khơi lên nơi Ta: Sự giải thoát của Ta không
bị dao động. Nay là đời sống cuối cùng của Ta,
không còn sự tái sanh nữa.

Này các Tỷ-kheo, rồi Ta suy nghĩ như sau: "Pháp này do Ta chứng được, thật là sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, cao thượng, siêu lý luận, vi diệu, chỉ người trí mới hiểu thấu. Còn quần chúng này thì ưa ái dục, khoái ái dục, ham thích ái dục. Đối với quần chúng ưa ái dục, khoái ái dục, ham thích ái dục, thật khó mà thấy được định lý Idapaccàyata Paticcasamuppada (Y Tánh Duyên Khởi Pháp); sự kiện này thật khó thấy; tức là sự tịnh chỉ tất cả hành, sự trừ bỏ tất cả sanh y, ái diệt, ly tham, đoạn diệt, Niết-bàn. Nếu nay Ta thuyết pháp mà các người khác không hiểu Ta, thời như vậy thật khổ não cho Ta, như vậy thật bực mình cho Ta!" Này các Tỷ-kheo, rồi những kệ bất khả tư nghì, từ trước chưa từng được nghe, được khởi lên nơi Ta:

Sao Ta nói Chánh pháp,
Được chứng ngộ khó khăn?
Những ai còn tham sân,
Khó chứng ngộ pháp này.
Đi ngược dòng, thâm diệu,
Khó thấy, thật tế nhị,

CHÍN THIỀN                                           202

Kẻ ái nhiễm vô minh,
Không thấy được pháp này.
Rồi này các Tỷ-kheo, với những suy tư như vậy,
tâm của Ta hướng về vô vi thụ động, không muốn
thuyết pháp.

Này các Tỷ-kheo, lúc bấy giờ Phạm thiên
Sahampati khi biết được tâm tư của Ta; với tâm tư
của mình, liền suy nghĩ: "Than ôi, thế giới sẽ tiêu
diệt, thế giới sẽ bi hoại vong, nếu tâm của Như Lai,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác hướng về vô vi thụ
động, không muốn thuyết pháp". Rồi này các Tỷ-
kheo, Phạm thiên Sahampati, như một nhà lực sĩ duỗi
cánh tay đang co, hay co cánh tay đang duỗi; cũng
vậy, vị ấy biến mất từ thế giới Phạm thiên, và hiện ra
trước mặt Ta. Này các Tỷ-kheo, rồi Phạm thiên
Sahampati đắp thượng y một bên vai chắp tay hướng
vái Ta và bạch với Ta: "Bạch Thế Tôn, hãy thuyết
pháp! Bạch Thiện Thệ, hãy thuyết pháp! Có những
chúng sanh ít nhiễm bụi trần sẽ bị nguy hại nếu
không được nghe Chánh pháp. (Nếu được nghe),
những vị này có thể thâm hiểu Chánh pháp". Này các
Tỷ-kheo, Phạm thiện Sahampati nói như vậy. Sau
khi nói vậy, lại nói thêm như sau:

Xưa tại Magadha, Hiện ra pháp bất tịnh,

CHÍN THIỀN                                          203

Pháp do tâm cấu uế,
Do suy tư tác thành.
Hãy mỡ tung mở rộng,
Cánh cửa bất tử này.
Hãy để họ nghe Pháp,
Bậc Thanh tịnh Chứng Ngộ.
Như đứng trên tảng đá,
Trên đỉnh núi (tột cao)
Có người đứng nhìn xuống,
Đám chúng sanh quây quần.
Cũng vậy, ôi Thiện Tuệ,
Bậc Biến Nhãn cùng khắp,
Leo lên ngôi lâu đài,
Xây dựng bằng Chánh pháp
Bậc Thoát Ly sầu muộn,
Nhìn xuống đám quần sanh,
Bị sầu khổ áp bức,
Bị sanh già chi phối,
Đứng lên vị Anh Hùng,
Bậc Chiến Thắng chiến
trường.
Vị trưởng đoàn lữ khách,
Bậc Thoát Ly nợ nần.
Hãy đi khắp thế giới,
Bậc Thế Tôn Chánh Giác!
Hãy thuyết vi diệu pháp,
Người nghe sẽ thâm hiểu!

CHÍN THIỀN                          204

Này các Tỷ-kheo, sau khi biết được lời Phạm
thiên yêu cầu, vì lòng từ bi đối với chúng sanh, với
Phật nhãn, Ta nhìn quanh thế giới. Này các Tỷ-kheo,
với Phật nhãn, Ta thấy có hạng chúng sanh ít nhiễm
bụi đời, nhiều nhiễm bụi đời, có hạng lợi căn, độn
căn, có hạng thiện tánh, ác tánh, có hạng dễ dạy, khó
dạy, và một số ít thấy sự nguy hiểm phải tái sanh thế
giới khác và sự nguy hiểm làm những hành động lỗi
lầm.

Như trong hồ sen xanh, hồ sen hồng hay hồ sen
trắng có một số hoa sen xanh, sen hồng, hay sen
trắng sanh ra dưới nước, lớn lên dưới nước, không
vượt lên khỏi mặt nước, được nuôi dưỡng dưới nước.
Có một hoa sen xanh, sen hồng hay sen trắng sanh
ra dưới nước, lớn lên dưới nước, sống vươn lên tới
mặt nước. Có một số hoa sen xanh, sen hồng hay sen
trắng sanh ra dưới nước, lớn lên dưới nước, vươn
lên khỏi mặt nước, không bị nước đẫm ướt. Cũng
vậy, này các Tỷ-kheo, với Phật nhãn, Ta thấy có
hạng chúng sanh ít nhiễm bụi đời, nhiều nhiễm bụi
đời, có hạng lợi căn, độn căn, có hạng thiện tánh, ác
tánh, có hạng dễ dạy khó dạy, và một số ít thấy sự
nguy hiểm phải tái sanh thế giới khác và sự nguy
hiểm làm những hành động lỗi lầm. Và này các Tỷ-
kheo, Ta nói lên bài kệ sau đây với Phạm thiên
Sahampati:

CHÍN THIỀN                                         205

Cửa bất tử rộng mở,
Cho những ai chịu nghe.
Hãy từ bỏ tín tâm,
Không chính xác của mình.
Tự nghĩ đến phiền toái,
Ta đã không muốn giảng,
Tối thượng vi diệu pháp,
Giữa chúng sanh loài Người.
(Ôi Phạm
thiên)
Này các Tỷ-kheo, rồi Phạm thiên Sahampati tự
nghĩ: "Ta đã tạo cơ hội cho Thế Tôn thuyết pháp",
đảnh lễ Ta, thân phía hữu hướng (về Ta) rồi biến mất
tại chỗ.

Này các Tỷ-kheo, rồi Ta tự suy nghĩ: "Ta sẽ
thuyết pháp cho ai đầu tiên, ai sẽ mau hiểu Chánh
pháp này?" Này các Tỷ-kheo, rồi Ta tự nghĩ: "Nay
có Alara Kalama là bậc trí thức, đa văn, sáng suốt,
đã từ lâu sống ít nhiễm bụi đời. Ta hãy thuyết pháp
đầu tiên cho Alara Kalama, vị này sẽ mau hiểu
Chánh pháp này". Này các Tỷ-kheo, rồi chư Thiên
đến Ta và nói như sau: "Bạch Thế Tôn, Alara
Kalama đã mệnh chung bảy ngày rồi". Rồi tri kiến
khởi lên nơi Ta: "Alara Kalama đã mệnh chung bảy
ngày rồi". Này các Tỷ-kheo, Ta nghĩ: "Thật là một
thiệt hại lớn cho Alara Kalama: Nếu nghe pháp này,

CHÍN THIỀN                                        206

Alara Kalama sẽ mau thâm hiểu".

Rồi này các Tỷ-kheo, Ta lại nghĩ: "Ta sẽ thuyết
pháp cho ai đầu tiên? Ai sẽ mau hiểu Chánh pháp
này? Rồi này các Tỷ-kheo, Ta lại nghĩ: "Nay có
Uddaka Ramaputta-là bậc tri thức, đa văn, sáng suốt,
đã từ lâu sống ít nhiễm bụi đời. Ta hãy thuyết pháp
đầu tiên cho Uddaka Ramaputta. Vị này sẽ mau hiểu
Chánh pháp này." Rồi chư Thiên đến Ta và nói như
sau: "Bạch Thế Tôn, Uddaka Ramaputta đã mệnh
chung ngày hôm qua". Rồi tri kiến khởi lên nơi Ta:
"Uddaka Ramaputta đã mệnh chung hôm qua". Này
các Tỷ-kheo, Ta nghĩ: "Thật là một thiệt hại lớn cho
Uddaka Ramaputta. Nếu nghe pháp này, Uddaka
Ramaputta sẽ mau thâm hiểu".

Này các Tỷ-kheo, rồi Ta suy nghĩ: "Ta sẽ thuyết pháp cho ai đầu tiên? Ai sẽ mau hiểu Chánh pháp này?" Rồi này các Tỷ-kheo, Ta lại nghĩ: "Nhóm năm Tỷ-kheo này đã hầu hạ Ta khi Ta còn nỗ lực tinh cần, nhóm ấy thật giúp ích nhiều. Vậy ta hãy thuyết pháp đầu tiên cho nhóm năm Tỷ-kheo!" Rồi này các Tỷ- kheo, Ta lại nghĩ: "Nay nhóm năm Tỷ-kheo ở tại đâu?" Này các Tỷ-kheo, với thiên nhãn thanh tịnh siêu nhân, Ta thấy nhóm năm Tỷ-kheo hiện ở Baranasi (Ba la nại), tại Isipatana, vườn Lộc Uyển. Rồi này các Tỷ-kheo, sau khi ở tại Uruvela lâu cho

CHÍN THIỀN                                        207

đến khi mãn ý, Ta lên đường đi đến Baranasi.

Này các Tỷ-kheo, một tà mạng ngoại đạo tên là Upaka, đã thấy Ta khi Ta còn đi trên con đường giữa Gaya và cây Bồ-đề.

Sau khi thấy, vị ấy nói với Ta:

"– Các căn của Hiền giả thật sáng suốt. Da sắc
của Hiền giả thật thanh tịnh, thật thanh khiết. Này
Hiền giả, vì mục đích gì, Hiền giả xuất gia? Ai là bậc
Đạo Sư của Hiền giả? Hiền giả hoan hỷ thọ trì pháp
của ai?"

Này các Tỷ-kheo, khi nghe nói vậy, Ta nói với tà mạng đạo Upaka bài kệ như sau:

"– Ta, bậc Thắng tất cả,
Ta, bậc Nhất thiết Trí.
Hết thảy pháp, không nhiễm,
Hết thảy pháp, xả ly.
Ta sống chân giải thoát,
Đoạn tận mọi khát ái.
Như vậy Ta tự giác,
Còn phải y chỉ ai?
Ta không có Đạo Sư,
Bậc như Ta không có.
Giữa thế giới Nhơn, Thiên,

CHÍN THIỀN                                          208

Không có ai bằng Ta.
Bậc Ứng Cúng trên đời,
Bậc Đạo Sư vô thượng.
Tự mình Chánh Đẳng Giác,
Ta an tịnh, thanh thoát.
Để chuyển bánh xe Pháp.
Ta đến thành Kàsi.
Gióng lên trống bất tử,
Trong thế giới mù lòa.
"– Như Hiền giả đã tự xưng, Hiền giả xứng đáng
là bậc Chiến thắng Vô tận.

"– Như Ta, bậc Thắng giả,
Những ai chứng lậu tận,
Ác pháp, Ta nhiếp phục,
Do vậy, Ta vô địch".
(Này Upaka)
Này các Tỷ-kheo, sau khi được nói vậy, tà mạng
ngoại đạo Upaka nói với Ta:

"– Này Hiền giả, mong rằng sự việc là vậy".

Nói xong, Upaka lắc đầu rồi đi theo một ngã khác.

– Này các Tỷ-kheo, rồi Ta tuần tự đi đến Baranasi, Isipatana, vườn Lộc Uyển, đi đến chỗ nhóm năm Tỷ-kheo ở.

CHÍN THIỀN                                        209

Này các Tỷ-kheo, nhóm năm Tỷ-kheo khi thấy Ta từ xa đi đến, đã cùng nhau thỏa thuận như sau: "Này các Hiền giả, nay Sa-môn Gotama đang đi đến; vị này sống trong sự sung túc, đã từ bỏ tinh cần, đã trở lui đời sống đầy đủ vật chất. Chúng ta chớ có đảnh lễ, chớ có đứng dậy, chớ có lấy y bát. Hãy đặt một chỗ ngồi, và nếu vị ấy muốn, vị ấy sẽ ngồi".

Này các Tỷ-kheo, nhưng khi Ta đi đến gần, năm
Tỷ-kheo ấy không thể giữ đúng điều đã thỏa thuận
với nhau. Có người đến đón Ta và cầm lấy y bát, có
người sắp đặt chỗ ngồi, có người đem nước rửa chân
đến. Nhưng các vị ấy gọi Ta bằng tên với danh từ
Hiền giả (Avuso). Này các Tỷ-kheo khi ta nghe nói
vậy, Ta nói với nhóm năm Tỷ-kheo:

– "Này các Tỷ-kheo, chớ có gọi Ta bằng tên và
dùng danh từ Hiền giả. Này các Tỷ-kheo, Như Lai là
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Hãy lóng tai, Pháp
bất tử đã chứng được, Ta giảng dạy, Ta thuyết
pháp. Sống đúng theo lời khuyến giáo, các Ông
không bao lâu, sau khi tự tri, tự chứng, tự đạt ngay
trong hiện tại, mục đích vô thượng của phạm hạnh
mà các Thiện nam tử, xuất gia từ bỏ gia đình, sống
không gia đình, các Ông sẽ an trú.

Này các Tỷ-kheo, khi nghe nói vậy, nhóm năm

CHÍN THIỀN                                        210

Tỷ-kheo nói Ta:

"– Hiền giả Gotama, với nếp sống này, với đạo tu này, với khổ hạnh này, Hiền giả đã không chứng được Pháp siêu nhân, tri kiến, thù thắng xứng đáng bậc Thánh, thì này làm sao Hiền giả, với nếp sống sung túc, với sự từ bỏ tinh cần, với sự trở lui đời sống vật chất đầy đủ, lại có thể chứng được Pháp siêu nhân, tri kiến thù thắng xứng đáng bậc Thánh?

Này các Tỷ-kheo, khi nghe nói vậy, Ta nói với nhóm năm Tỷ-kheo:

"– Này các Tỷ-kheo, Như Lai không sống sung
túc, không từ bỏ tinh cần, không trở lui đời sống vật
chất đầy đủ. Này các Tỷ-kheo, Như Lai là bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác. Này các Tỷ-kheo, hãy lóng
tai, Pháp bất tử đã chứng được, Ta giảng dạy, Ta
thuyết pháp. Sống đúng theo lời khuyến giáo, các
Ông không bao lâu, sau khi tự tri, tự chứng, tự đạt
ngay trong hiện tại mục đích vô thượng của Phạm
hạnh mà các Thiện nam tử xuất gia, từ bỏ gia đình,
sống không gia đình, các Ông sẽ an trú.

Này các Tỷ-kheo, lại lần thứ hai, nhóm năm Tỷ- kheo nói với Ta:

"– Hiền giả Gotama, với nếp sống này... (như

CHÍN THIỀN                                            211

trên)... tri kiến thù thắng xứng đáng bậc Thánh?

Này các Tỷ-kheo, lại lần thứ hai Ta nói với nhóm năm Tỷ-kheo:

"– Này các Tỷ-kheo, Như Lai không sống sung túc... (như trên)... các Ông sẽ an trú.

Này các Tỷ-kheo, lại lần thứ ba, nhóm năm Tỷ- kheo nói với Ta:

"– Hiền giả Gotama, với nếp sống này... (như trên)... tri kiến thù thắng xứng đáng bậc Thánh?

Này các Tỷ-kheo, khi nghe nói vậy, Ta nói với nhóm năm Tỷ-kheo:

"– Này các Tỷ-kheo, từ trước đến nay, các Ông có chấp nhận là Ta chưa bao giờ nói như vậy chăng?

"– Bạch Thế Tôn chưa bao giờ như vậy.

"– Này các Tỷ-kheo, Như Lai là bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác. Hãy lóng tai, Pháp bất tử đã
chứng được, Ta giảng dạy, Ta thuyết pháp. Sống
đúng theo lời khuyến giáo, các Ông không bao lâu,
sau khi tự tri, tư chứng, tự đạt được ngay trong hiện
tại mục đích vô thượng của phạm hạnh mà các Thiện

CHÍN THIỀN                                         212

nam tử xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, các Ông sẽ an trú".

Này các Tỷ-kheo, Ta đã làm cho nhóm năm Tỷ-
kheo chấp nhận. Này các Tỷ-kheo, Ta thuyết giảng
cho hai Tỷ-kheo, thì ba Tỷ-kheo kia đi khất thực. Đồ
ăn mà ba Tỷ-kheo này khất thực mang về, đủ nuôi
sống cho nhóm sáu người. Này các Tỷ-kheo, Ta
thuyết giảng cho ba Tỷ-kheo, thì hai Tỷ-kheo kia đi
khất thực. Đồ ăn mà hai Tỷ-kheo này khất thực mang
về, đủ nuôi sống cho nhóm sáu người.

Này các Tỷ-kheo, chúng năm Tỷ-kheo, sau khi được Ta thuyết giảng, sau khi được Ta khuyến giáo, tự mình bị sanh, sau khi biết được sự nguy hại của cái bị sanh, tìm cầu cái không sanh, vô thượng an ổn, thoát khỏi các (khổ) ách, chứng Niết-bàn và đã chứng được cái không sanh, vô thượng an ổn, thoát khỏi các (khổ) ách, chứng Niết-bàn, tự mình bị già... cái không già... tự mình bị bệnh... cái không bệnh... tự mình bị chết... cái không chết... tự mình bi sầu... cái không sầu... tự mình bị ô nhiễm, sau khi biết được sự nguy hại củ ái bị ô nhiễm, tìm cầu cái không ô nhiễm, vô thượng an ổn, thoát khỏi các (khổ) ách, chứng Niết-bàn, và đã chứng được cái không ô nhiễm, vô thượng an ổn, thoát khỏi các (khổ) ách, chứng Niết-bàn. Tri và kiến khởi lên nơi họ: "Sự giải

CHÍN THIỀN                                          213

thoát của chúng ta không bị dao động, đây thức gì được hiện khởi như vậy đều quy là đời sống cuối cùng. Nay không còn tái sanh nữa".

Này các Tỷ-kheo, có năm dục trưởng dưỡng. Thế nào là năm? Các sắc do mắt nhận thức, sắc này khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, kích thích lòng dục, hấp dẫn. Các tiếng do tai nhận thức... (như trên)... các hương do mũi nhận thức... các vị do lưỡi nhận thức... các xúc do thân cảm xúc là khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, kích thích lòng dục, hấp dẫn. Này các Tỷ- kheo, như vậy, là năm dục trưởng dưỡng.

Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-
môn nào bị trói buộc, bị tham đắm, bị mê say bởi
năm dục trưởng dưỡng này, không thấy sự nguy hại
của chúng, không biết rõ sự xuất ly khỏi chúng, mà
thọ dụng chúng, những vị ấy cần phải được hiểu là:
"Các Người đã rơi vào bất hạnh, đã rơi vào tai họa,
đã bị Ác ma sử dụng như ý muốn".

Này các Tỷ-kheo, như một con nai sống trong
rừng bị sập bẫy nằm xuống, con nai ấy cần phải
được hiểu là: "Nó đã rơi vào bất hạnh, đã rơi vào tai
họa, đã bị thợ săn sử dụng như ý muốn. Khi người
thợ săn đến, con nai không thể bỏ đi như ý muốn.

Này các Tỷ-kheo, cũng vậy, những vị Sa-môn

CHÍN THIỀN                                          214

hay Bà-la-môn nào bị trói buộc... (như trên)... đã bị Ác ma sử dụng như ý muốn.

Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-
môn nào không bị trói buộc, không bị tham đắm,
không bị mê say bởi năm dục trưởng dưỡng này, thấy
sự nguy hại của chúng, biết rõ sự xuất ly khỏi chúng,
và thọ dụng chúng, những vị ấy cần phải được hiểu
là: "Các Người không rơi vào bất hạnh, không rơi
vào tai họa, không bi Ác ma sử dụng như ý muốn".

Này các Tỷ-kheo, như một con nai sống trong
rừng, không bị sập bẫy phải nằm xuống, con nai ấy
cần phải được hiểu là: "Nó không rơi vào bất hạnh,
nó không rơi vào tai họa, nó không bị người thợ săn
sử dụng như ý muốn". Khi người thợ săn đến, con
nai có thể bỏ đi như ý muốn. Này các Tỷ-kheo, cũng
vậy, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào không bị trói
buộc... không bị Ác ma sử dụng như ý muốn.

Chư Tỷ-kheo, ví như con nai sống trong rừng,
đi qua đi lại trong rừng, an tâm nó đi, an tâm nó
đứng, an tâm nó ngồi, an tâm nó nằm. Tại sao vậy?
Này các Tỷ-kheo, vì nó vượt khỏi tầm tay của người
thợ săn.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo ly dục, ly ác bất thiện pháp chứng và trú Thiền thứ nhất,

CHÍN THIỀN                                          215

một trạng thái hỷ lạc, do ly dục sanh, có tầm có tứ.
Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy được gọi là: một vị đã
làm Ác Ma mù mắt, đã diệt trừ mọi vết tích, đã vượt
khỏi tầm mắt Ác ma.

Này các Tỷ-kheo, lại nữa Tỷ-kheo diệt tầm và
tứ, chứng và trú Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc
do định sanh, không tầm không tứ, nội tĩnh nhất tâm.
Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy được gọi là... đã vượt
khỏi tầm mắt của Ác ma.

Này các Tỷ-kheo, lại nữa Tỷ-kheo ly hỷ trú xả,
chánh niệm tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà các vị
Thánh gọi là xả niệm lạc trú, chứng và trú Thiền thứ
ba. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy được gọi là... đã
vượt khỏi tầm mắt của Ác ma.

Này các Tỷ-kheo, lại nữa Tỷ-kheo xả lạc, xả
khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú Thiền
thứ tư, không khổ, không lạc, xả niệm thanh tịnh.
Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy được gọi là... vượt
khỏi tầm mắt của Ác ma.

Này các Tỷ-kheo, lại nữa Tỷ-kheo vượt lên mọi sắc tưởng, diệt trừ mọi chướng ngại tưởng, không tác ý đối với dị tưởng, Tỷ-kheo nghĩ rằng: "Hư không là vô biên", chứng và trú Không vô biên xứ. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy được gọi là... đã vượt khỏi tầm

CHÍN THIỀN                                         216

mắt của Ác ma.

Này các Tỷ-kheo, lại nữa Tỷ-kheo vượt lên mọi
Không vô biên xứ, nghĩ rằng: "Thức là vô biên",
chứng và trú Thức Vô biên xứ. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-
kheo ấy được gọi là... đã vượt khỏi tầm mắt của Ác
ma.

Này các Tỷ-kheo, lại nữa Tỷ-kheo vượt lên mọi
Thức vô biên xứ, nghĩ rằng: "Không có vật gì",
chứng và trú Vô sở hữu xứ. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-
kheo ấy được gọi là... đã vượt khỏi tầm mắt của Ác
ma.

Này các Tỷ-kheo, lại nữa Tỷ-kheo vượt lên mọi
Vô sở hữu xứ, chứng và trú Phi tưởng phi phi tưởng
xứ. Này các Tỷ-kheo, Tỷ- kheo ấy được gọi là...đã
vượt khỏi tầm mắt của Ác ma.

Này các Tỷ-kheo, lại nữa Tỷ-kheo vượt lên mọi Phi tưởng phi phi tưởng xứ, chứng và trú Diệt thọ tưởng (định). Sau khi thấy bằng trí tuệ, các lậu hoặc được đoạn trừ. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy được gọi là một vị đã làm Ác ma mù mắt, đã diệt trừ mọi vết tích, đã vượt khỏi tầm mắt Ác ma. Vị ấy đã vượt khỏi mọi triền phược ở đời. An tâm vị ấy đi, an tâm vị ấy đứng, an tâm vị ấy ngồi, an tâm vị ấy nằm. Vì sao vậy? Này các Tỷ-kheo, vì vị ấy vượt khỏi tầm

CHÍN THIỀN                                         217

tay của Ác ma.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.

CHÍN THIỀN                                 218

24    Kinh THỨ ĐỆ TRÚ 1 – Tăng IV, 154

THỨ ĐỆ TRÚ 1 – Tăng IV, 154

1. - Này các Tỷ-kheo, có chín thứ đệ trú này.

2. Thế nào là chín?

Này các Tỷ-kheo, ở đây có Tỷ-kheo:

10. Ly dục, ly bất thiện pháp, chứng và an trú
Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục
sanh có tầm và tứ.
11. Diệt tầm và tứ... đệ nhị Thiền...
12. …đệ tam Thiền...
13. …chứng và trú Thiền thứ tư.
14. Sau khi vượt qua sắc tưởng một cách hoàn
toàn, sau khi chấm dứt các đối ngại tưởng,
không tác ý các tưởng sai biệt, biết rằng: "Hư
không là vô biên", chứng và trú Không vô biên
xứ.
15. Sau khi vượt qua Không vô biên xứ một cách
hoàn toàn, biết rằng: "Thức là vô biên", chứng
và trú Thức vô biên xứ.
16. Sau khi vượt qua Thức vô biên xứ một cách
hoàn toàn, biết rằng: "Không có sự gì", chứng
và trú Vô sở hữu xứ.

CHÍN THIỀN                                       219

17. Sau khi vượt qua Vô sở hữu xứ một cách hoàn
toàn, chứng và trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ.
18. Sau khi vượt qua Phi tưởng phi phi tưởng xứ
một cách hoàn toàn, chứng và trú Diệt thọ
tưởng định.

Này các Tỷ-kheo, đây là chín thứ đệ trú.

CHÍN THIỀN                                      220

25     Kinh TIỂU Kinh THÍ DỤ LÕI CÂY – 30 Trung I, 435

TIỂU KINH THÍ DỤ LÕI CÂY (Culasaropamasuttam) – Bài kinh số 30 – Trung I, 435

Như vầy tôi nghe:

Một thời Thế Tôn trú tại Savatthi (Xá-vệ),
Jetavana (Kỳ-đà Lâm), vườn ông Anathapindika
(Cấp Cô Độc). Rồi Bà-la-môn Pingalakoccha đi đến
chỗ Thế Tôn ở, sau khi đến nói lên với Thế Tôn
những lời hỏi thăm, chúc tụng xã giao, rồi ngồi
xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, Bà-la-
môn Pingalakoccha bạch Thế Tôn:

– Tôn giả Gotama, có những Sa-môn, Bà-la-
môn này là vị Hội chủ, vị Giáo trưởng, vị Sư trưởng
Giáo hội, có tiếng tốt, có danh vọng, khi Tổ giáo
phái, được quần chúng tôn sùng, như Purana
Kassapa, Makkhali Gosala, Ajita Kesakambali,
Pakudha Kaccayana, Sanjaya Belatthiputta,
Nigantha Nataputta, tất cả những vị này tự xưng là
nhứt thiết trí hay tất cả không phải là nhứt thiết trí,

CHÍN THIỀN                                           221

hay một số là nhứt thiết trí và một số không phải nhứt thiết trí?

– Thôi vừa rồi, này Bà-la-môn, hãy dừng lại ở
đây: "Tất cả những vị này tự xưng là nhứt thiết trí
hay tất cả không phải là nhứt thiết trí? Hay một số
là nhứt thiết trí và một số không phải nhứt thiết trí?"
Này Bà-la-môn, Ta sẽ thuyết pháp cho Ông, hãy
nghe và khéo tác ý, Ta sẽ giảng.

– Thưa vâng, Tôn giả.

Bà-la-môn Pingalakoccha vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn thuyết giảng như sau:

– Này Bà-la-môn, ví như một người muốn được lõi cây, tìm cầu lõi cây. Trong khi đi tìm lõi cây, trước một cây lớn, đứng thẳng, có lõi cây, người bỏ qua lõi cây, bỏ qua giác cây, bỏ qua vỏ trong, bỏ qua vỏ ngoài, chặt cành lá, lấy chúng mang đi và tưởng rằng đó là lõi cây. Một người có mắt thấy vậy bèn nói: "Thật sự người này không biết lõi cây, không biết giác cây, không biết vỏ trong, không biết vỏ ngoài, không biết cành lá. Người này muốn được lõi cây, tìm cầu lõi cây. Trong khi đi tìm lõi cây, trước một cây lớn, đứng thẳng có lõi cây, người này bỏ qua lõi cây, bỏ qua giác cây, bỏ qua vỏ trong, bỏ qua vỏ ngoài, chặt cành lá lấy chúng mang đi, tưởng rằng đó

CHÍN THIỀN                                           222

là lõi cây. Và người này không đạt mục đích mà lõi cây có thể thành tựu".

Này Bà-la-môn, ví như một người muốn được
lõi cây, tìm cầu lõi cây. Trong khi đi tìm lõi cây,
trước một cây lớn, đứng thẳng, có lõi cây, người ấy
bỏ qua lõi cây, bỏ qua giác cây, bỏ qua vỏ trong, chặt
vỏ ngoài, lấy chúng mang đi, tưởng rằng đó là lõi
cây. Một người có mắt thấy vậy bèn nói: "Thật sự
người này không biết lõi cây, không biết giác cây,
không biết vỏ trong, không biết vỏ ngoài, không biết
cành lá. Người này muốn được lõi cây, tìm cầu lõi
cây. Trước một cây lớn, đứng thẳng, có lõi cây,
người này bỏ qua lõi cây, bỏ qua giác cây, bỏ qua vỏ
trong, chặt võ ngoài, lấy chúng mang đi, tưởng rằng
đó là lõi cây. Và người này không đạt mục đích mà
lõi cây có thể thành tựu".

Này Bà-la-môn, ví như một người muốn được lõi cây, tìm cầu lõi cây. Trong khi đi tìm lõi cây, trước một cây lớn đứng thẳng, có lõi cây, người ấy bỏ qua lõi cây, bỏ qua giác cây, chặt vỏ trong, lấy chúng mang đi, tưởng rằng đó là lõi cây. Một người có mắt thấy vậy bèn nói: "Thật sự người này không biết lõi cây, không biết giác cây, không biết vỏ trong, không biết vỏ ngoài, không biết cành lá. Người này muốn được lõi cây, tìm cầu lõi cây. Trong khi đi tìm

CHÍN THIỀN                                           223

lõi cây, trước một cây lớn, đứng thẳng, có lõi cây,
người này bỏ qua lõi cây, bỏ qua giác cây, chặt vỏ
trong mang đi, tưởng rằng đó là lõi cây. Và người
này không đạt được mục đích mà lõi cây có thể thành
tựu".

Này Bà-la-môn, ví như một người muốn được lõi cây, tìm cầu lõi cây. Trong khi đi tìm lõi cây, trước một cây lớn, đứng thẳng, có lõi cây, người ấy bỏ qua lõi cây, chặt giác cây mang đi, tưởng rằng đó là lõi cây. Một người có mắt thấy vậy bèn nói: "Thật sự người này không biết lõi cây, không biết giác cây, không biết vỏ trong, không biết vỏ ngoài, không biết cành lá. Người này muốn được lõi cây, tìm cầu lõi cây. Trước một cây lớn, đứng thẳng, có lõi cây, người này bỏ qua lõi cây, chặt giác cây mang đi, tưởng rằng đó là lõi cây. Và người này không đạt được mục đích mà lõi cây có thể thành tựu".

Này Bà-la-môn, ví như một người muốn được lõi cây, tìm cầu lõi cây. Trong khi đi tìm lõi cây, trước một cây lớn đứng thẳng, có lõi cây, người ấy chặt lõi cây, mang đi và biết rằng đó là lõi cây. Một người có mắt thấy vậy, có thể nói: "Người này biết lõi cây, biết giác cây, biết vỏ trong, biết vỏ ngoài, biết cành lá. Người này muốn được lõi cây, tìm cầu lõi cây. Trong khi đi tìm lõi cây, trước một cây lớn,

CHÍN THIỀN                                         224

đứng thẳng, có lõi cây, người ấy chặt lõi cây, mang đi và biết rằng đó là lõi cây. Và người này đạt được mục đích mà lõi cây có thể thành tựu".

Cũng vậy, này Bà-la-môn, ở đây, có người do lòng tin xuất gia từ bỏ gia đình sống không gia đình: "Ta bị chìm đắm trong sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não, bị chìm đắm trong đau khổ, bị chi phối bởi đau khổ, Rất có thể toàn bộ khổ uẩn này có thể chấm dứt". Vị ấy xuất gia như vậy, được lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng. Do lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng này, vị ấy hoan hỷ, tự mãn. Do lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng này, vị ấy khen mình, chê người: "Ta được lợi dưỡng như vậy, được danh vọng như vậy, còn các Tỷ-kheo khác ít được biết đến, ít có uy quyền". Và vị ấy không phát khởi lòng ao ước và không cố gắng tinh tấn để chứng được các pháp khác cao thượng hơn, thù thắng hơn những lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng. Vị ấy trở thành biếng nhác và thụ động. Này Bà-la-môn, ví như một người muốn được lõi cây, tìm cầu lõi cây. Trong khi đi tìm lõi cây, trước một cây lớn, đứng thẳng, có lõi cây, người ấy bỏ qua lõi cây, bỏ qua giác cây, bỏ qua vỏ trong, bỏ qua vỏ ngoài, chặt cành lá, lấy chúng mang đi, tưởng rằng đó là lõi cây. Và người ấy sẽ không đạt được mục đích mà lõi cây có thể thành tựu. Này Bà-la- môn, Ta nói rằng: Người này giống như ví dụ ấy.

CHÍN THIỀN                                         225

Nhưng ở đây, này Bà-la-môn, có người vì lòng tin xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình: "Ta bị chìm đắm trong sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não, bị chìm đắm trong đau khổ, bị chi phối bởi đau khổ. Rất có thể toàn bộ khổ uẩn này có thể chấm dứt". Rồi vị ấy xuất gia như vậy, được lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng. Vị ấy không vì lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng này, hoan hỷ, tự mãn. Vị ấy không vì lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng này, khen mình, chê người. Và vị ấy phát khởi lòng ao ước và cố gắng tinh tấn để chứng được các pháp khác cao thượng hơn, thù thắng hơn những lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng. Vị ấy không trở thành biếng nhác và thụ động. Vị ấy thành tựu giới đức. Vì thành tựu giới đức này, vị ấy hoan hỷ, tự mãn. Vì thành tựu giới đức này, vị ấy khen mình, chê người: "Ta trì giới, theo thiện pháp. Các Tỷ-kheo khác phá giới, theo ác pháp". Và vị ấy không phát khởi lòng ao ước và không cố gắng tinh tấn để chứng được các pháp khác cao thượng hơn, thù thắng hơn giới đức. Vị ấy trở thành biếng nhác và thụ động. Này Bà-la-môn, ví như một người muốn được lõi cây, tìm cầu lõi cây. Trong khi đi tìm lõi cây, trước một cây lớn, đứng thẳng, có lõi cây, người ấy bỏ qua lõi cây, bỏ qua giác cây, bỏ qua vỏ trong, chặt lấy vỏ ngoài, lấy chúng mang đi, tưởng rằng đó là lõi cây. Và người này sẽ không đạt được mục đích mà lõi cây có thể thành tựu. Này Bà-la-

CHÍN THIỀN                                          226

môn, Ta nói rằng, người này giống như ví dụ ấy.

Nhưng ở đây, này Bà-la-môn, có người vì lòng tin xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình: "Ta bị chìm đắm trong sanh, già, chết, sầu bi, khổ, ưu, não, bị chìm đắm trong đau khổ, bị chi phối bởi đau khổ. Rất có thể toàn bộ khổ uẩn này có thể chấm dứt". Rồi vị ấy xuất gia như vậy, được lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng. Vị ấy, không vì lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng này, hoan hỷ, tự mãn. Vị ấy không vì lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng này, khen mình, chê người. Và vị ấy phát khởi lòng ao ước và cố gắng tinh tấn để chứng được các pháp khác cao thượng hơn, thù thắng hơn những lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng. Vị ấy không trở thành biếng nhác và thụ động. Vị ấy thành tựu giới đức. Vì thành tựu giới đức này, vị ấy hoan hỷ nhưng không tự mãn. Vị ấy không vì thành tựu giới đức này, khen mình, chê người. Và vị ấy phát khởi lòng ao ước và cố gắng tinh tấn để chứng được các pháp khác cao thượng hơn, thù thắng hơn giới đức. Vị ấy không trở thành biếng nhác và thụ động. Vị ấy thành tựu Thiền định. Do thành tựu Thiền định này, vị ấy hoan hỷ, tự mãn. Do thành tựu Thiền định này, vị ấy khen mình, chê người: "Ta có Thiền định, nhứt tâm. Các Tỷ-kheo khác không có Thiền định, tâm bị phân tán". Và vị ấy không phát khởi lòng ao ước và không cố gắng tinh tấn để chứng

CHÍN THIỀN                                          227

được các pháp khác cao thượng hơn, thù thắng hơn
sự thành tựu Thiền định. Vị ấy trở thành biếng nhác
và thụ động. Này Bà-la-môn, ví như một người muốn
được lõi cây, tìm cầu lõi cây. Trong khi đi tìm lõi
cây, trước một cây lớn, đứng thẳng, có lõi cây, người
ấy bỏ qua lõi cây, bỏ qua giác cây, chặt vỏ trong, lấy
vỏ trong mang đi, tưởng rằng đó là lõi cây. Và người
này sẽ không đạt được mục đích mà lõi cây có thể
thành tựu. Này Bà-la-môn, Ta nói rằng, người này
giống như ví dụ ấy.

Nhưng ở đây, này Bà-la-môn, có người vì lòng tin xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình: "Ta bị chìm đắm trong sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não, bị chìm đắm trong đau khổ, bị chi phối bởi đau khổ. Rất có thể toàn bộ khổ uẩn này có thể chấm dứt". Rồi vị ấy xuất gia như vậy, được lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng. Vị ấy, không vì lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng này, hoan hỷ, tự mãn. Vị ấy, không vì lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng này, khen mình, chê người. Và vị ấy phát khởi lòng ao ước và cố gắng tinh tấn để chứng được các pháp khác cao thượng hơn, thù thắng hơn những lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng. Vị ấy không trở thành biếng nhác và thụ động. Vị ấy thành tựu giới đức. Do thành tựu giới này, vị ấy hoan hỷ nhưng không tự mãn. Vị ấy không do thành tựu giới đức này, khen mình, chê người. Vị ấy

CHÍN THIỀN                                          228

phát khởi lòng ao ước và tinh tấn để chứng được các pháp khác cao thượng hơn, thù thắng hơn sự thành tựu giới đức. Vị ấy không trở thành biếng nhác và thụ động. Vị ấy thành tựu Thiền định. Vì thành tựu Thiền định này, vị ấy hoan hỷ nhưng không tự mãn. Vị ấy không do thành tựu Thiền định này khen mình, chê người. Vị ấy phát khởi lòng ao ước và cố gắng tinh tấn để chứng được các pháp khác cao thượng hơn, thù thắng hơn sự thành tựu Thiền định. Vị ấy không trở thành biếng nhác và thụ động. Vị ấy thành tựu tri kiến. Vị ấy, do tri kiến này, hoan hỷ tự mãn. Vị ấy, do tri kiến này, khen mình, chê người: "Ta sống, thấy và biết. Các Tỷ-kheo khác sống không thấy và không biết". Và vị ấy không phát khởi lòng ao ước và không cố gắng tinh tấn để chứng được các pháp khác cao thượng hơn, thù thắng hơn tri kiến. Vị ấy trở thành biếng nhác và thụ động. Này Bà-la-môn, ví như một người muốn được lõi cây, tìm cầu lõi cây. Trong khi đi tìm lõi cây, trước một cây lớn, đứng thẳng, có lõi cây, người ấy bỏ qua lõi cây, chặt giác cây mang đi, tưởng rằng đó là lõi cây. Và người này sẽ không đạt được mục đích mà lõi cây có thể thành tựu. Này Bà-la-môn, Ta nói rằng người này giống ví dụ ấy.

Nhưng ở đây, này Bà-la-môn, có người vì lòng tin xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình: "Ta

CHÍN THIỀN                                          229

bị chìm đắm trong sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não, bị chìm đắm trong đau khổ, bị chi phối bởi đau khổ. Rất có thể toàn bộ khổ uẩn này có thể chấm dứt". Do vị ấy xuất gia như vậy, được lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng. Vị ấy không vì lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng này, hoan hỷ, tự mãn. Vị ấy không vì lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng này, khen mình chê người. Và vị ấy phát khởi lòng ao ước và cố gắng tinh tấn để chứng được các pháp khác cao thượng hơn, thù thắng hơn những lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng. Vị ấy không trở thành biếng nhác và thụ động. Vị ấy thành tựu giới đức. Do thành tựu giới đức này, vị ấy hoan hỷ nhưng không tự mãn. Vị ấy không do thành tựu giới đức này, khen mình, chê người. Và vị ấy phát khởi lòng ao ước và cố gắng tinh tấn để chứng được các pháp khác cao thượng hơn, thù thắng hơn sự thành tựu giới đức. Vị ấy không trở thành biếng nhác và thụ động. Vị ấy thành tựu Thiền định. Do thành tựu Thiền định, vị ấy hoan hỷ nhưng không tự mãn. Vị ấy không do thành tựu Thiền định, khen mình, chê người. Vị ấy phát khởi lòng ao ước và tinh tấn, chứng được các pháp khác cao thượng hơn, thù thắng hơn sự thành tựu Thiền định. Vị ấy không trở thành biếng nhác và thụ động. Vị ấy thành tựu tri kiến. Vị ấy do tri kiến này hoan hỷ nhưng không tự mãn. Vị ấy không do tri kiến này, khen mình, chê người. Vị ấy phát khởi lòng

CHÍN THIỀN                                         230

ao ước, cố gắng tinh tấn để chứng được các pháp khác cao thượng hơn, thù thắng hơn tri kiến. Vị ấy không trở thành biếng nhác và thụ động.

Và này Bà-la-môn, những pháp gì cao thượng hơn, thù thắng hơn tri kiến?

 Ở đây, này Bà-la-môn, Tỷ-kheo ly dục, ly pháp
bất thiện, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng
thái hỷ lạc, do ly dục sanh, có tầm có tứ. Này Bà-
la-môn, pháp này cao thượng hơn, thù thắng hơn
tri kiến.
 Lại nữa, này Bà-la-môn, Tỷ-kheo diệt tầm và tứ,
chứng và trú Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc
do định sanh, không tầm, không tứ, nội tĩnh, nhất
tâm. Này Bà-la-môn, pháp này cao thượng hơn,
thù thắng hơn tri kiến.
 Lại nữa, này Bà-la-môn, Tỷ-kheo ly hỷ trú xả,
chánh niệm tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà các
bậc Thánh gọi là xả niệm lạc trú, chứng và trú
Thiền thứ ba. Này Bà-la-môn, pháp này cao
thượng hơn, thù thắng hơn tri kiến.
 Lại nữa, này Bà-la-môn, Tỷ-kheo xả lạc, xả khổ,
diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú Thiền
thứ tư, không khổ, không lạc, xả niệm thanh tịnh.
Này Bà-la-môn, pháp này cao thượng hơn, thù

CHÍN THIỀN                                        231

thắng hơn tri kiến.
 Lại nữa, này Bà-la-môn, Tỷ-kheo vượt lên mọi
sắc tưởng, diệt trừ mọi chướng ngại tưởng, Tỷ-
kheo nghĩ rằng: "Hư không là vô biên", chứng và
trú Không vô biên xứ. Này Bà-la-môn, pháp này
cao thượng hơn, thù thắng hơn tri kiến.
 Lại nữa, này Bà-la-môn, Tỷ-kheo vượt lên mọi
Không vô biên xứ, nghĩ rằng: "Thức là vô biên",
chứng và trú Thức vô biên xứ. Này Bà-la-môn,
pháp này cao thượng hơn, thù thắng hơn tri kiến.
 Lại nữa, này Bà-la-môn, Tỷ-kheo vượt lên mọi
Thức vô biên xứ, nghĩ rằng: "Không có vật gì",
chứng và trú Vô sở hữu xứ. Này Bà-la-môn, pháp
này cao thượng hơn, thù thắng hơn tri kiến.
 Lại nữa, này Bà-la-môn, Tỷ-kheo vượt mọi Vô sở
hữu xứ, chứng và trú Phi tưởng Phi phi tưởng xứ.
Này Bà-la-môn, pháp này cao thượng hơn, thù
thắng hơn tri kiến.
 Lại nữa, này Bà-la-môn, Tỷ-kheo vượt lên mọi
Phi tưởng phi phi tưởng xứ, chứng và trú Diệt thọ
tưởng (định), sau khi thấy với trí tuệ, các lậu hoặc
được đoạn trừ. Này Bà-la-môn, pháp này cao
thượng hơn, thù thắng hơn tri kiến. Này Bà-la-
môn, các pháp này cao thượng hơn, thù thắng hơn
tri kiến.

CHÍN THIỀN                                          232

Này Bà-la-môn, ví như một người muốn được
lõi cây, tìm cầu lõi cây. Trong khi đi tìm lõi cây,
trước một cây lớn, đứng thẳng, có lõi cây, người ấy
chặt lõi cây, lấy và mang đi và tự biết đó là lõi cây.
Và người ấy đạt được mục đích mà lõi cây có thể
thành tựu. Này Bà-la-môn, Ta nói rằng, người này
giống như ví dụ ấy.

Như vậy, này Bà-la-môn, phạm hạnh này không phải vì lợi ích, lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng, không phải vì lợi ích thành tựu giới đức, không phải vì lợi ích thành tựu Thiền định, không phải vì lợi ích tri kiến. Và này Bà-la-môn, tâm giải thoát bất động chính là mục đích của phạm hạnh này, là lõi cây của phạm hạnh, là mục tiêu cuối cùng của phạm hạnh.

Khi nghe nói vậy, Bà-la-môn Pingalakoccha bạch Thế Tôn:

– Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Tôn giả Gotama, như người dựng đứng lại những gì quăng ngã xuống, phơi bày ra những gì bị che kín, chỉ đường cho kẻ bị lạc hướng, đem đèn sáng vào trong bóng tối để những ai có mắt có thể thấy sắc. Cũng vậy, Chánh Pháp đã được Thế Tôn dùng nhiều phương tiện trình bày. Và nay con xin quy y Tôn giả Gotama, quy y Pháp, quy

CHÍN THIỀN                                          233

y Tỷ-kheo Tăng. Mong Tôn giả Gotama nhận con làm đệ tử, từ nay trở đi cho đến mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng!

CHÍN THIỀN                                         234

26    Lâu cho đến khi chúng con muốn - TIỂU Kinh RỪNG SỪNG BÒ – 31 Trung I, 449

TIỂU KINH RỪNG SỪNG BÒ (Culagosingasuttam) – Bài kinh số 31 – Trung I, 449

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Nadika, tại Ginjakavasatha.
Lúc bấy giờ Tôn giả Anuruddha (A-na-luật-đà), Tôn
giả Nandiya, Tôn giả Kimbila trú tại khu vườn trong
rừng Gosinga có nhiều cây ta-la. Rồi Thế Tôn, vào
buổi chiều, sau khi tham thiền, đứng dậy đi đến khu
vườn trong rừng Gosinga có nhiều cây ta-la. Người
giữ vườn thấy Thế Tôn từ xa đi đến, liền bạch Thế
Tôn:

– Bạch Sa-môn, chớ có vào khu vườn này. Có ba Thiện nam tử đang trú tại đây, rất ái luyến tự ngã. Chớ có phiền nhiễu các vị ấy.

Tôn giả Anuruddha nghe người giữ vườn nói chuyện với Thế Tôn như vậy liền nói với người giữ

CHÍN THIỀN                                          235

vườn:

– Này người giữ vườn, chớ có ngăn chận Thế Tôn. Thế Tôn, bậc Đạo Sư của chúng tôi đã đến.

Rồi Tôn giả Anuruddha đi đến Tôn giả Nandiya Tôn giả Kimbila và nói:

– Chư Tôn giả hãy đến, chư Tôn giả hãy đến. Thế Tôn, bậc Đạo Sư của chúng ta đã đến.

Rồi Tôn giả Anuruddha, Tôn giả Nandiya và
Tôn giả Kimbila ra đón Thế Tôn, một người cầm y
bát của Thế Tôn, một người sửa soạn chỗ ngồi, một
người đặt sẵn nước rửa chân. Thế Tôn ngồi trên chỗ
ngồi đã soạn sẵn, sau khi ngồi, Thế Tôn rửa chân.
Rồi các Tôn giả ấy đảnh lễ Thế Tôn và ngồi xuống
một bên. Và Thế Tôn nói với Tôn giả Anuruddha
đang ngồi xuống một bên:

– Này các Anuruddha, các Ông có được an lành không? Có được sống yên vui không? Đi khất thực có khỏi mệt nhọc không?

– Bạch Thế Tôn, chúng con được an lành; bạch Thế Tôn, chúng con sống yên vui; bạch Thế Tôn, chúng con đi khất thực khỏi có mệt nhọc.

CHÍN THIỀN                                      236

– Này các Anuruddha, các Ông có sống hòa
hợp, hoan hỷ với nhau, không có cãi nhau, như nước
với sữa, sống nhìn nhau với cặp mắt thiện cảm
không?

– Bạch Thế Tôn, thật sự chúng con sống hòa hợp, hoan hỷ với nhau, không có cãi nhau, như nước với sữa, sống nhìn nhau với cặp mắt thiện cảm.

– Này các Anuruddha, như thế nào các Ông sống hòa hợp, hoan hỷ với nhau, như nước với sữa, sống nhìn nhau với cặp mắt thiện cảm?

– Bạch Thế Tôn, ở đây, chúng con nghe như
sau: "Thật lợi ích thay cho ta, thật khéo lợi ích thay
cho ta, khi ta được sống với các vị đồng phạm hạnh
như vậy". Bạch Thế Tôn, do vậy, đối với các vị đồng
phạm hạnh này, con khởi lên từ thân nghiệp trước
mặt và sau lưng, con khởi lên từ khẩu nghiệp, trước
mặt và sau lưng, con khởi lên từ ý nghiệp, trước mặt
và sau lưng. Bạch Thế Tôn, do vậy, chúng con nghĩ
như sau: "Ta hãy từ bỏ tâm của ta và sống thuận theo
tâm của những Tôn giả này". Bạch Thế Tôn, con từ
bỏ tâm của con, và sống thuận theo tâm của những
Tôn giả ấy. Bạch Thế Tôn, chúng con tuy khác thân
nhưng giống như đồng một tâm.

Rồi Tôn giả Nandiya... (như trên)... rồi Tôn giả

CHÍN THIỀN                                          237

Kimbila bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, ở đây chúng con nghĩ như sau: "Thật lợi ích thay cho ta, thật khéo lợi ích thay cho ta, khi ta được sống với các vị đồng phạm hạnh như vậy". Bạch Thế Tôn, do vậy, đối với các vị đồng phạm hạnh này, con khởi lên từ thân nghiệp, trước mặt và sau lưng, con khởi lên từ khẩu nghiệp, trước mặt và sau lưng, con khởi lên từ ý nghiệp, trước mặt và sau lưng. Bạch Thế Tôn, do vậy, chúng con nghĩ như sau: "Ta hãy từ bỏ tâm của ta và sống thuận theo tâm của những Tôn giả này". Bạch Thế Tôn, con từ bỏ tâm của con và sống thuận theo tâm của những Tôn giả ấy. Bạch Thế Tôn, chúng con tuy khác thân nhưng giống như đồng một tâm. Bạch Thế Tôn, như vậy chúng con sống hòa hợp, hoan hỷ với nhau, như nước với sữa, sống nhìn nhau với cặp mắt thiện cảm.

– Lành thay, lành thay, này Anuruddha! Này các Anuruddha, các Ông có sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần không?

– Bạch Thế Tôn, thật sự chúng con sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần.

– Này các Anuruddha, như thế nào, các Ông sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần?

CHÍN THIỀN                                         238

– Ở đây, bạch Thế Tôn, chúng con, ai đi làng
khất thực về trước, thì người ấy sắp đặt các chỗ ngồi,
soạn sẵn nước uống, nước rửa chân, soạn sẵn một
bát để bỏ đồ dư. Ai đi làng khất thực về sau, thì người
ấy, còn đồ ăn thừa nếu muốn thì ăn, nếu không muốn
thì bỏ vào chỗ không có cỏ xanh hay đổ vào nước
không có loài côn trùng và người ấy xếp dọn lại các
chỗ ngồi, cất đi nước uống, nước rửa chân, cất đi cái
bát để bỏ đồ dư và quét sạch nhà ăn. Ai thấy ghè
nước uống, ghè nước rửa chân, hay ghè nước trong
nhà cầu hết nước, trống không thì người ấy sẽ lo liệu
(nước). Nếu ai làm không nổi với sức bàn tay của
mình, thì người ấy dùng tay ra hiệu gọi người thứ
hai: "Chúng ta hãy lo liệu (nước)". Dầu vậy, bạch
Thế Tôn, chúng con không vì vậy mà gây ra tiếng
động. Và đến ngày thứ năm, bạch Thế Tôn, suốt cả
đêm, chúng con ngồi đàm luận về đạo pháp. Như
vậy, bạch Thế Tôn chúng con sống không phóng dật,
nhiệt tâm, tinh cần.

– Lành thay, lành thay, này các Anuruddha!
Này các Anuruddha, các Ông sống không phóng dật,
nhiệt tâm, tinh cần như vậy, các Ông có chứng được
pháp thượng nhân, tri kiến thù thắng, xứng đáng bậc
Thánh, sống thoải mái, an lạc không?

– Bạch Thế Tôn, sao có thể không được. Ở đây,

CHÍN THIỀN                                           239

bạch Thế Tôn, lâu cho đến khi chúng con muốn,
chúng con ly dục, ly pháp bất thiện, chứng và trú
Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh,
có tầm có tứ. Như vậy, bạch Thế Tôn, đối với chúng
con, là pháp thượng nhân, tri kiến thù thắng, xứng
đáng bậc Thánh; chúng con chứng được và sống
thoải mái, an lạc, nhờ chúng con sống không phóng
dật, nhiệt tâm, tinh cần.

– Lành thay, lành thay, này các Anuruddha! Này
các Anuruddha, các Ông có vượt qua sự an trú kia,
có làm cho khinh an sự an trú kia, và chứng được
một pháp thượng nhân khác, một tri kiến thù thắng
xứng đáng bậc Thánh và sống thoải mái, an lạc
không?

– Bạch Thế Tôn, làm sao có thể không được. Ở
đây, bạch Thế Tôn, lâu cho đến khi chúng con muốn,
chúng con diệt tầm diệt tứ, chứng và trú Thiền thứ
hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm
không tứ, nội tĩnh nhất tâm. Bạch Thế Tôn, chúng
con vượt qua sự an trú kia, làm cho khinh an sự an
trú kia; chúng con chứng được pháp thượng nhân
khác, một tri kiến thù thắng, xứng đáng bậc Thánh
và sống thoải mái, an lạc.

– Lành thay, lành thay, này các Anuruddha! Này

CHÍN THIỀN                                         240

các Anuruddha, các Ông có vượt qua sự an trú kia,
có làm cho khinh an sự an trú kia, và chứng được
một pháp thượng nhân khác, một tri kiến thù thắng,
xứng đáng bậc Thánh và sống thoải mái, an lạc
không?

– Bạch Thế Tôn, làm sao có thể không được. Ở
đây, lâu cho đến khi chúng con muốn, chúng con ly
hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ
mà các bậc Thánh gọi là xả niệm lạc trú, chứng và
trú Thiền thứ ba, Bạch Thế Tôn, chúng con vượt
qua sự an trú kia, làm cho khinh an sự an trú kia;
chúng con chứng được pháp thượng nhân khác, một
tri kiến thù thắng, xứng đáng bậc Thánh, và sống
thoải mái, an lạc.

– Lành thay, lành thay, này các Anuruddha! Này
các Anuruddha, các Ông có vượt qua sự an trú kia,
có làm cho khinh an sự an trú kia, và chứng được
một pháp thượng nhân khác, một tri kiến thù thắng,
xứng đáng bậc Thánh và sống thoải mái, an lạc
không?

– Bạch Thế Tôn, làm sao có thể không được. Ở
đây, lâu cho đến khi chúng con muốn, chúng con xả
lạc, xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và
trú Thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả niệm

CHÍN THIỀN                                        241

thanh tịnh. Bạch Thế Tôn, chúng con vượt qua sự an
trú kia, làm cho khinh an sự an trú kia; chúng con
chứng được pháp thượng nhân khác, một tri kiến thù
thắng, xứng đáng bậc Thánh và sống thoải mái an
lạc.

– Lành thay, lành thay, này các Anuruddha! Này
các Anuruddha, các Ông có vượt qua sự an trú kia,
có làm cho khinh an sự an trú kia, và chứng được
một pháp thượng nhân khác, một tri kiến thù thắng,
xứng đáng bậc Thánh và sống thoải mái, an lạc
không?

– Bạch Thế Tôn, làm sao có thể không được. Ở
đây lâu cho đến khi chúng con muốn, chúng con vượt
lên mọi sắc tưởng, diệt trừ mọi chướng ngại tưởng,
không tác ý đối với dị tưởng; chúng con nghĩ rằng:
"Hư không là vô biên", chứng và trú Không vô biên
xứ. Bạch Thế Tôn, chúng con vượt qua sự an trú kia,
làm cho khinh an sự an trú kia; chúng con chứng
được pháp thượng nhân khác, một tri kiến thù thắng,
xứng đáng bậc Thánh và sống thoải mái, an lạc...
(như trên)...

Ở đây, lâu cho đến khi chúng con muốn; chúng con vượt qua mọi Không vô biên xứ, nghĩ rằng: "Thức là vô biên", chứng và trú Thức vô biên xứ...

CHÍN THIỀN                                       242

(như trên)...

Ở đây, lâu cho đến khi chúng con muốn; chúng
con vượt qua mọi Thức vô biên xứ, nghĩ rằng:
"Không có vật gì", chứng và trú Vô sở hữu xứ...
(như trên)...

Ở đây, lâu cho đến khi chúng con muốn; chúng con vượt qua mọi Vô sở hữu xứ, chứng và trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ...

Ở đây, lâu cho đến khi chúng con muốn; chúng
con vượt qua Phi tưởng phi phi tưởng xứ, chứng và
trú Diệt thọ tưởng định. Sau khi đã thấy nhờ trí tuệ,
các lậu hoặc của chúng con được đoạn trừ. Bạch Thế
Tôn, chúng con vượt qua sự an trú kia, làm cho khinh
an sự an trú kia; chúng con chứng được pháp thượng
nhân này, một tri kiến thù thắng, xứng đáng bậc
Thánh và sống thoải mái, an lạc. Bạch Thế Tôn,
chúng con không thấy một lạc trú nào khác cao
thượng hơn, thù thắng hơn sự lạc trú này.

– Lành thay, lành thay, các Anuruddha! Này các Anuruddha, ngoài lạc trú này, không có một lạc trú nào khác cao thượng hơn, thù thắng hơn.

Thế Tôn thuyết pháp cho Tôn giả Anuruddha, Tôn giả Nandiya và Tôn giả Kimbila, khai thị, khích

CHÍN THIỀN                                         243

lệ làm cho hoan hỷ, làm cho phấn khởi, rồi từ chỗ
ngồi đứng dậy ra về. Tôn giả Anuruddha, Tôn giả
Nandiya và Tôn giả Kimbila, sau khi tiễn đưa Thế
Tôn và đi trở về. Tôn giả Nandiya và Tôn giả
Kimbila nói với Tôn giả Anuruddha:

– Chúng tôi không bao giờ nói với Tôn giả
Anuruddha như sau: "Chúng tôi là người đã chứng
và an trú quả này, an trú quả này", và nhờ vậy, Tôn
giả Anuruddha, trước mặt Thế Tôn, đã nêu rõ (các
quả chứng) cho đến sự đoạn trừ các lậu hoặc.

– Chư Tôn giả không nói với tôi như sau:
"Chúng tôi là người đã chứng và an trú quả này, an
trú quả này", nhưng với tâm của tôi, tôi biết được tâm
của các Tôn giả: "Chư Tôn này là Người đã chứng
và an trú quả này, an trú quả này". Và chư Thiên có
nói với tôi về vấn đề này: "Chư Tôn này là Người đã
chứng và an trú quả này, an trú quả này". Chính nhờ
phương tiện này, các câu mà Thế Tôn hỏi đã được
trả lời.

Rồi Digha Parajana, một Yakkha (Trường quỷ
Dạ-xoa) đến chỗ Thế Tôn ở, sau khi đến, đảnh lễ
Ngài và đứng một bên. Sau khi đứng một bên, Digha
Parajana bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, thật lợi ích thay cho dân chúng

CHÍN THIỀN                                          244

Vajji (Bạt kỳ)! Thật khéo lợi ích thay cho dân chúng Vajji! Vì Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ở đây, và cả ba Thiện nam tử, Tôn giả Anuruddha, Tôn giả Nandiya và Tôn giả Kimbila cũng vậy.

Sau khi nghe tiếng của Yakkha Digha Parajana, các địa thần làm cho tiếng này được nghe: "Chư Hiền giả, thật lợi ích thay cho dân chúng Vajji! thật khéo lợi ích cho dân chúng Vajji! Vì Thế Tôn, bậc A-la- hán, Chánh Đẳng Giác ở đây và cả ba Thiện nam tử này, Tôn giả Anuruddha, Tôn giả Nandiya và Tôn giả Kimbila cũng vậy". Sau khi nghe tiếng của các Địa thần, bốn Thiên vương... (như trên)... cõi trời Ba mươi ba... Dạ-ma thiên... Đâu-suất-đà thiên... Hóa lạc thiên... Tha hóa tự tại thiên... Phạm chúng thiên làm cho tiếng này được nghe: "Chư Hiền giả, thật lợi ích thay có dân chúng Vajji! Thật khéo lợi ích thay cho dân chúng Vajji! Vì Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ở đây, và cả ba Thiện nam tử này, Tôn giả Anuruddha, Tôn giả Nandiya, và Tôn giả Kimbila". Như vậy, trong giờ phút này, trong sát-na này, các Tôn giả ấy được biết cho đến Phạm thiên.

– Sự việc là như vậy, này Digha, sự việc là như
vậy, này Digha, này Digha, nếu gia đình nào, ba
Thiện nam tử này xuất gia, từ bỏ gia đình, sống
không gia đình, nghĩ đến ba Thiện nam tử này với

CHÍN THIỀN                                          245

tâm niệm hoan hỷ, thì gia đình ấy sẽ được an lạc, hạnh phúc lâu dài. Này Digha, nếu bà con quyến thuộc của gia đình mà ba Thiện nam tử này xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, nghĩ đến ba Thiện nam tử này với tâm niệm hoan hỷ, thì bà con quyến thuộc của gia đình mà ba Thiện nam tử này xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, nghĩ đến ba thiện nam tử này với tâm niệm hoan hỷ, thì bà con quyến thuộc của gia đình ấy sẽ được an lạc, hạnh phúc lâu dài. Này Digha, nếu làng nào... nếu xã ấp nào... nếu thành phố nào... nếu quốc độ nào... nếu tất cả Sát đế lỵ... nếu tất cả Bà-la-môn... nếu tất cả Phệ xá (Vessa)... nếu tất cả Thủ đà (Sudda)... Này Digha, nếu thế giới với chư Thiên, với Ác ma, với Phạm thiên, với chúng Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài Người nhớ đến ba Tôn giả này với tâm niệm hoan hỷ, thì thế giới ấy với chư Thiên, với Ác ma, với Phạm thiên, với chúng Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài Người sẽ được an lạc, hạnh phúc lâu dài. Này Digha, hãy xem ba Thiện nam tử này sống như thế nào? - Vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì an lạc cho chúng sanh, vì lòng thương tưởng cho đời, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư Thiên và loài Người.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Dạ xoa Digha Parajana hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.

CHÍN THIỀN                                          246

27    Niết bàn là chính thực mình thấy - Kinh CHÍNH THỰC MÌNH THẤY 2 – Tăng IV, 220

CHÍNH THỰC MÌNH THẤY 2 – Tăng IV, 220

- "Niết-bàn là chính thực mình thấy, Niết-bàn là
chính thực mình thấy", này Hiền giả, được nói đến
như vậy. Cho đến như thế nào, này Hiền giả, Niết-
bàn là chính thực mình thấy?

2. - Ở đây, này Hiền giả, Tỷ-kheo ly dục... chứng đạt
và an trú sơ Thiền. Cho đến như vậy, này Hiền giả,
Niết-bàn là chính thực mình thấy được Thế Tôn nói
đến với pháp môn.

Lại nữa, này các Hiền giả, Tỷ-kheo diệt tầm và tứ... Thiền thứ hai... Thiền thứ ba... Thiền thứ tư...

... chứng đạt và an trú Không vô biên xứ....

... chứng đạt và an trú Thức vô biên xứ...

... chứng đạt và an trú Vô sở hữu xứ ...

... chứng đạt và an trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ ...

CHÍN THIỀN                                          247

3. Lại nữa, này Hiền giả, Tỷ-kheo sau khi vượt qua
Phi tưởng phi phi tưởng xứ một cách hoàn toàn,
chứng đạt và an trú Diệt thọ tưởng định, sau khi
thấy với trí tuệ, các lậu hoặc được tận. Cho đến như
vậy, này Hiền giả, Niết-bàn là chính thực mình thấy
được Thế Tôn nói đến với phi pháp môn.

CHÍN THIỀN                                        248

28     Niết bàn là thiết thực hiện tại - Kinh THIẾT THỰC HIỆN TẠI NIẾT BÀN – Tăng IV, 221

THIẾT THỰC HIỆN TẠI NIẾT BÀN – Tăng IV, 221

1. - "Thiết thực hiện tại Niết-bàn, Thiết thực hiện tại
Niết-bàn", này Hiền giả, được nói đến như vậy. Cho
đến như thế nào, này Hiền giả, là thiết thực hiện tại
Niết-bàn được Thế Tôn nói đến?

2. - Ở đây, này Hiền giả, Tỷ-kheo ly dục... chứng đạt
và an trú sơ Thiền. Cho đến như vậy, này Hiền giả,
là thiết thực hiện tại Niết-bàn được Thế Tôn nói đến
với pháp môn.

Lại nữa, này các Hiền giả, Tỷ-kheo diệt tầm và tứ... Thiền thứ hai... Thiền thứ ba... Thiền thứ tư...

... chứng đạt và an trú Không vô biên xứ....

... chứng đạt và an trú Thức vô biên xứ...

... chứng đạt và an trú Vô sở hữu xứ ...

... chứng đạt và an trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ ...

CHÍN THIỀN                                           249

3. Lại nữa, này Hiền giả, Tỷ-kheo sau khi vượt qua
Phi tưởng phi phi tưởng xứ một cách hoàn toàn,
chứng đạt và an trú Diệt thọ tưởng định, sau khi
thấy với trí tuệ, các lậu hoặc được tận. Cho đến như
vậy, này Hiền giả, là thiết thực hiện tại Niết-bàn
được Thế Tôn nói đến với phi pháp môn.

CHÍN THIỀN                                        250

29    Pháp là chính thực mình thấy - Kinh CHÍNH THỰC MÌNH THẤY 1 – Tăng IV, 220

CHÍNH THỰC MÌNH THẤY 1 – Tăng IV, 220

- "Pháp là chính thực mình thấy, pháp là chính thực
mình thấy", này Hiền giả, được nói đến như vậy. Cho
đến như thế nào, này Hiền giả, là Pháp là chính thực
mình thấy?

2. - Ở đây, này Hiền giả, Tỷ-kheo ly dục... chứng đạt
và an trú sơ Thiền. Cho đến như vậy, này Hiền giả,
pháp là chính thực mình thấy được Thế Tôn nói đến
với pháp môn.

Lại nữa, này các Hiền giả, Tỷ-kheo diệt tầm và tứ... Thiền thứ hai... Thiền thứ ba... Thiền thứ tư...

... chứng đạt và an trú Không vô biên xứ....

... chứng đạt và an trú Thức vô biên xứ...

... chứng đạt và an trú Vô sở hữu xứ ...

... chứng đạt và an trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ ...

CHÍN THIỀN                                          251

3. Lại nữa, này Hiền giả, Tỷ-kheo sau khi vượt qua
Phi tưởng phi phi tưởng xứ một cách hoàn toàn,
chứng đạt và an trú Diệt thọ tưởng định, sau khi
thấy với trí tuệ, các lậu hoặc được tận. Cho đến như
vậy, này Hiền giả, pháp là chính thực mình thấy được
Thế Tôn nói đến với phi pháp môn.

CHÍN THIỀN                                        252

30    Quán 5 uẩn, chứng Bất lai, hay Alahán - Kinh THIỀN – Tăng IV, 173

THIỀN – Tăng IV, 173

1. - Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng:

- "Y chỉ nơi sơ Thiền, các lậu hoặc được diệt
tận".
- "Y chỉ vào Thiền thứ hai, các lậu hoặc được
diệt tận".
- "Y chỉ vào Thiền thứ ba, các lậu hoặc được
diệt tận".
- "Y chỉ vào Thiền thứ tư, các lậu hoặc được diệt
tận".
- "Y chỉ vào Không vô biên xứ...
- "Y chỉ vào Thức vô biên xứ...
- "Y chỉ vào Vô sở hữu xứ...
- "Y chỉ vào Phi tưởng phi phi tưởng xứ, các
lậu hoặc được đoạn tận".

2. Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng: "Y chỉ vào sơ Thiền, các lậu hoặc được đoạn tận", như vậy được nói đến. Do duyên gì, được nói đến như vậy?

CHÍN THIỀN                                       253

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo ly dục, ly
bất thiện pháp, chứng và trú sơ Thiền, một
trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm, có tứ.
- Vị ấy, ở đây đối với cái gì thuộc về sắc, thuộc
về thọ, thuộc về tưởng, thuộc về hành, thuộc
về thức, các pháp ấy, vị ấy tùy quán là vô
thường, là khổ, là bệnh, là mụt nhọt, là mũi tên,
là va chạm, là tật bệnh, là khách lạ, là biến
hoại, là trống không, là vô ngã.
- Vị ấy tránh né tâm mình khỏi những pháp ấy.
- Sau khi tránh né tâm mình khỏi những pháp áy,
vị ấy hướng dẫn đến giới bất tử: "Đây là tịch
tịnh, đây là thù thắng, tức là sự chỉ tức tất cả
hành, sự từ bỏ tất cả sanh y, sự diệt tận khát ái,
ly tham, đoạn diệt Niết-bàn". Vị ấy trú ở đây
đạt đến sự diệt tận các lậu hoặc.
- Nếu không diệt tận các lậu hoặc, với pháp ái
ấy, với pháp hỷ ấy, do đoạn diệt năm hạ phần
kiết sử, là vị hóa sanh, tại đấy chứng được
Niết-bàn, không còn trở lui thế giới này nữa.

Ví như người bắn cung, hay đệ tử người bắn cung,
tập bắn trên một hình nộm bằng cỏ hay trên đống
đất sét, rồi người ấy có thể trở thành một người bắn
xa, bắn nhanh, bắn thủng qua vật dày lớn.

CHÍN THIỀN                                          254

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo ly dục... chứng đạt và an trú sơ Thiền. Vị ấy ở đây, đối với cái gì thuộc về sắc, thuộc về thọ, thuộc về tưởng, thuộc về hành, thuộc về thức, các pháp ấy, vị ấy tùy quán là vô thường, là khổ, là bệnh, là mụt nhọt, là mũi tên, là va chạm, là tật bệnh, là khác lạ, là biến hoại, là trống không, là vô ngã. Vị ấy tránh né tâm mình khỏi những pháp ấy, sau khi tránh né tâm mình khỏi những pháp ấy, sau khi tránh né tâm khỏi những pháp ấy, vị ấy hướng dẫn đến giới bất tử: "Đây là tịch tịnh, đây là thù thắng, tức là sự chỉ tức tất cả hành, sự từ bỏ tất cả sanh y, sự diệt tận khát ái, ly tham, đoạn diệt, Niết-bàn". Vị ấy trú ở đây, đạt đến sự diệt tận các lậu hoặc. Nếu không diệt tận các lậu hoặc, với pháp ái ấy, với pháp hỷ ấy, do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy là vị hóa sanh, tại đấy chứng được Niết-bàn, không còn trở lui thế giới này nữa.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói y chỉ vào sơ Thiền, các lậu hoặc được đoạn tận, như vậy được nói đến. Do duyên này, được nói đến.

3. Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng y chỉ Thiền thứ
hai... y chỉ Thiền thứ ba... y chỉ Thiền thứ tư, các
lậu hoặc được đoạn tận, như vậy được nói đến. Do
duyên gì được nói đến?

CHÍN THIỀN                                           255

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo do đoạn tận
lạc, đoạn tận khổ, chấm dứt hỷ ưu đã cảm thọ
từ trước, chứng đạt và an trú Thiền thứ tư,
không khổ, không lạc, xả niệm, thanh tịnh.
- Vị ấy ở đây, đối với cái gì thuộc về sắc, thuộc
về thọ, thuộc về tưởng, thuộc về hành, thuộc về
thức, các pháp ấy, vị ấy tùy quán là vô thường,
là khổ, là bệnh, là mụt nhọt, là mũi tên, là va
chạm, là tật bệnh, là khách lạ, là biến hoại, là
trống không, là vô ngã.
- Vị ấy tránh né tâm mình khỏi những pháp ấy.
- Sau khi tránh né tâm mình khỏi những pháp áy,
vị ấy hướng dẫn đến giới bất tử: "Đây là tịch
tịnh, đây là thù thắng, tức là sự chỉ tức tất cả
hành, sự từ bỏ tất cả sanh y, sự diệt tận khát ái,
ly tham, đoạn diệt Niết-bàn". Vị ấy trú ở đây,
đạt đến sự diệt tận các lậu hoặc.
- Nếu không diệt tận các lậu hoặc, với pháp ái
ấy, với pháp hỷ ấy, do đoạn diệt năm hạ phần
kiết sử, là vị hóa sanh, tại đấy chứng được Niết-
bàn, không còn trở lui thế giới này nữa.

Ví như người bắn cung, hay đệ tử người bắn cung
tập bắn trên một hình nộm bằng cỏ hay trên đống
đất sét, rồi người ấy có thể trở thành một người bắn
xa, bắn nhanh, bắn thủng qua vật dày lớn.

CHÍN THIỀN                                          256

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo do đoạn tận lạc... chứng đạt và an trú Thiền thứ tư. Vị ấy ở đây, đối với cái gì thuộc về sắc, thuộc về thọ, thuộc về tưởng, thuộc về hành, thuộc về thức, các pháp ấy, vị ấy tùy quán là vô thường, là khổ, là bệnh, là mụt nhọt, là mũi tên, là va chạm, là tật bệnh, là khác lạ, là biến hoại, là trống không, là vô ngã.

Vị ấy tránh né tâm mình khỏi những pháp ấy. Sau khi tránh né tâm khỏi những pháp ấy, vị ấy hướng dẫn đến giới bất tử: "Đây là tịch tịnh, đây là thù thắng, tức là sự chỉ tức tất cả hành, sự từ bỏ tất cả sanh y, sự diệt tận khát ái, ly tham, đoạn diệt, Niết- bàn". Vị ấy trú ở đây, đạt đến sự diệt tận các lậu hoặc. Nếu không diệt tận các lậu hoặc, với pháp ái ấy, với pháp hỷ ấy, do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy là vị hóa sanh, tại đấy chứng được Niết-bàn, không còn trở lui thế giới này nữa.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói y chỉ vào Thiền thứ hai... y
chỉ Thiền thứ ba... y chỉ Thiền thứ tư, các lậu hoặc
được đoạn tận, như vậy được nói đến. Do duyên này,
được nói đến.

4. Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng: "Y chỉ vào Không vô biên xứ Thiền, các lậu hoặc được đoạn tận, được nói đến như vậy. Do duyên gì được nói đến như vậy?

CHÍN THIỀN                                            257

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, vượt khỏi các sắc
tưởng một cách hoàn toàn, chấm dứt các
chướng ngại tưởng, không tác ý đến tưởng sai
biệt, biết rằng: "Hư không là vô biên", chứng
đạt và an trú Không vô biên xứ.
- Vị ấy ở đây, đối với cái gì thuộc về thọ, thuộc
về tưởng, thuộc về hành... do đoạn tận năm hạ
phần kiết sử, là vị hóa sanh, tại đấy chứng được
Niết-bàn, không còn trở lui thế giới này nữa.

Này các Tỷ-kheo, ta nói rằng: "Y chỉ vào Không vô biên xứ, các lậu hoặc được đoạn tận", như vậy được nói đến. Do duyên này, được nói đến.

5. Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng: "Y chỉ vào Thức vô
biên xứ... y chỉ vào Vô sở hữu xứ... các lậu hoặc
được đoạn diệt", được nói đến như vậy. Do duyên gì
được nói đến như vậy?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo vượt qua
Thức vô biên xứ một cách hoàn toàn, biết rằng:
"Không có vật gì", chứng đạt và an trú Vô sở
hữu xứ.
- Vị ấy ở đây, đối với cái gì thuộc về thọ, thuộc
về tưởng... do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, là
vị hóa sanh, tại đấy chứng được Niết-bàn,
không còn trở lui thế giới này nữa.

CHÍN THIỀN                                        258

Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng: "Y chỉ vào Vô sở hữu xứ, các lậu hoặc được đoạn diệt", được nói đến như vậy. Do duyên này được nói đến.

Như vậy, xa cho đến các tưởng Thiền chứng, cho đến như vậy, cần phải lấy trí để thể nhập.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, các xứ này, như Phi tưởng
phi phi tưởng Thiền chứng và Diệt thọ tưởng là
những xứ, các Tỷ-kheo Thiền quán, khéo léo chứng
nhập, khéo léo khởi xuất Thiền chứng. Ta nói rằng:
"Sau khi chứng nhập và khởi xuất, các xứ ấy cần
phải được chơn chánh làm cho biết rõ".

CHÍN THIỀN                                       259

31    Rừng núi làm loạn.. - Kinh UPÀLI – Tăng IV, 515

UPÀLI – Tăng IV, 515

1. Bấy giờ có Tôn giả Upàli đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Upàli bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, con muốn sống trong rừng núi cao nguyên, tại các trú xứ xa vắng.

2. Này Upàli, không dễ dàng là sống tại các rừng núi
cao nguyên, các trú xứ xa vắng, khó khăn là đời sống
viễn ly, khó ưa thích là đời sống độc cư. Ta nghĩ
rằng: "Các ngôi rừng làm loạn ý Tỷ-kheo chưa
được Thiền định". Này Upàli, ai nói như sau: "Dầu
tôi chưa được Thiền định, tôi sẽ sống tại các rừng núi
cao nguyên, tại các trú xứ xa vắng", thời người ấy
được chờ đợi như sau: "Vị ấy sẽ chìm xuống (đáy)
hay nổi lên (mặt nước)".

3. Ví như, này Upàli, một hồ nước lớn, có con voi lớn đi đến, bảy thước hay tám thước cao. Con voi ấy suy nghĩ: "Ta hãy lặn vào hồ nước này, rồi chơi trò chơi rửa tai, rồi chơi trò chơi rửa lưng; sau khi chơi trò chơi rửa tai, sau khi chơi trò chơi rửa lưng, sau

CHÍN THIỀN                                          260

khi tắm, sau khi uống nước, sau khi từ hồ bước lên,
ta đi chỗ nào ta muốn". Rồi con voi ấy lặn vào hồ
nước ấy, có thể chơi trò chơi rửa tai, có thể chơi trò
chơi rửa lưng, sau khi chơi trò chơi rửa tai, sau khi
chơi trò rửa lưng, sau khi tắm, sau khi uống nước,
sau khi từ hồ bước lên, nó đi chỗ nào nó muốn. Vì
sao? Vì tự ngã to lớn tìm được chân đứng trong chỗ
nước.

Rồi có con thỏ hay con mèo đến, nó suy nghĩ: "Ta
là ai, con voi lớn là ai? Vậy ta sau khi lặn xuống hồ
nước này, có thể chơi trò chơi rửa tai, có thể chơi trò
chơi rửa lưng; sau khi chơi trò chơi rửa tai, sau khi
chơi trò chơi rửa lưng, sau khi tắm, sau khi uống
nước, sau khi từ hồ bước lên, ta sẽ đi chỗ nào ta
muốn". Rồi nó nhảy vào hồ nước ấy lập tức, không
có tính toán. Với nó, được chờ đợi rằng: "Nó sẽ chìm
hay nổi trên mặt nước" Vì sao? Này Upàli, vì tự
ngã nhỏ bé không tìm được chân đứng trong nước
sâu.

Cũng vậy, này Upàli, ai nói rằng: "Dầu tôi không được định, tôi sẽ sống trong các rừng núi cao nguyên, tại các trú xứ xa vắng". Với vị ấy, được chờ đợi rằng: "Nó sẽ chìm xuống hay nổi trên mặt nước".

4. Ví như: này Upàli, một đứa trẻ, còn nhỏ, còn yếu, nằm ngửa, chơi với phân và nước tiểu của mình.

CHÍN THIỀN                                           261

Thầy nghĩ thế nào, này Upàli, trò chơi con nít này có thiệt là toàn diện đầy đủ không?

- Thưa có vậy, bạch Thế Tôn.

- Này Upàli, đứa con nít ấy, sau một thời gian, sau khi lớn lên, sau khi các căn được thuần thục, có được các đồ chơi của những con nít, như trẻ con chơi khăng, chơi nhảy lộn nhào, chơi chong chóng, chơi với đồ đong bằng lá, chơi xe con, chơi cung nhỏ, và nó chơi với những đồ chơi ấy. Thầy nghĩ thế nào, này Upàli, trò chơi này so sánh với trò chơi trước, có đi đến thù diệu hơn, thù thắng hơn?

- Thưa có vậy, bạch Thế Tôn.

- Rồi này Upàli, đứa trẻ ấy, sau một thời gian, sau khi lớn lên, sau khi các căn được thuần thục, thọ hưởng đầy đủ năm món dục lạc, với các sắc do mắt nhận thức, khả hỷ, khả ý, khả ái, kích thúc lòng dục, hấp dẫn, với các tiếng do tai nhận thức... với các hương do mũi nhận thức... với các vị do lưởi nhận thức... với các xúc do thân cảm giác, khả lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái, kích thích lòng dục, hấp dẫn. Thầy nghĩ thế nào, này Upàli, trò chơi này, so sánh với các trò chơi trước có thù diệu hơn, thù thắng hơn không?

- Thưa có vậy, bạch Thế Tôn.

CHÍN THIỀN                                          262

5. Ở đây, này Upàli, Như Lai xuất hiện ở đời, là bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện
Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự
Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn. Như Lai
sau khi tự chứng ngộ với thắng trí, tuyên bố cho biết
về thế giới này, các chư Thiên, các ma, các Phạm
thiên, với chúng Sa-Môn, Bà-la-môn, chư Thiên và
loài Người. Ngài thuyết pháp sơ thiện, trung thiện,
hậu thiện, có nghĩa, có văn, nêu rõ phạm hạnh hoàn
toàn viên mãn thanh tịnh. Người gia chủ, hay con
người gia chủ hay một người tái sanh trong một gia
đình khác nghe Pháp ấy, sau khi nghe Pháp, vị ấy
sanh lòng tin vào Như Lai. Vị ấy thành tựu với lòng
tin ấy, suy xét như sau: "Đời sống gia đình đầy
những triền phược, con đường đầy những bụi đời,
đời sống xuất gia phóng khoáng như hư không. Thật
rất khó cho một người sống ở gia đình có thể sống
theo phạm hạnh hoàn toàn viên mãn, hoàn toàn
thanh tịnh, trắng bạch như vỏ ốc. Vậy ta hãy cạo bỏ
râu tóc, đắp áo cà sa, xuất gia, từ bỏ gia đình, sống
không gia đình.

Một thời gian sau, vị ấy bỏ tài sản hỏ hay tài sản lớn, bỏ bà con quyến thuộc nhỏ hay bà con quyến thuộc lớn, cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà sa, xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Vị ấy đã xuất gia như

CHÍN THIỀN                                           263

vậy, thọ lãnh đầy đủ sự học tập và nếp sống của các Tỷ-kheo.

- Sau khi đoạn tận sát sanh, sống từ bỏ sát sanh, bỏ
trượng, bỏ kiếm, biết tàm quý, có lòng từ, sống
thương xót đến hạnh phúc của tất cả chúng sanh
và loài hữu tình.
- Sau khi đoạn tận lấy của không cho, vị ấy sống từ
bỏ lấy của không cho, chỉ lấy những vật đã cho,
chỉ mong những vật đã cho, tự mình sống thanh
tịnh không có trộm cướp.
- Sau khi đoạn tận không Phạm hạnh, vị ấy sống
Phạm hạnh, sống đời sống viễn ly, từ bỏ dâm dục
hèn hạ.
- Sau khi đoạn tận nói láo, vị ất sống từ bỏ nói láo,
nói lời chơn thật, nói lời liên hệ đến chân thật,
vững chắc, đáng tin cậy, không lường gạt lời hứa
đối với đời.
- Sau khi đoạn tận nói hai lưỡi, vị ấy sống từ bỏ nói
hai lưỡi, nghe điều gì ở chỗ này, không đi nói đến
chỗ kia để sanh chia rẽ ở những người này, nghe
điều gì ở chỗ kia, không đi nói với những người
này để sanh chia rẽ ở những người kia. Như vậy,
vị ấy sống kết hợp những kẻ bị chia rẽ, tăng
trưởng những kẻ đã hòa hợp, ưa thích hòa hợp,
thích thú hòa hợp, hoan hỷ trong hòa hợp, nói
những lời tác thành hòa hợp.

CHÍN THIỀN                                         264

- Sau khi đoạn tận lời nói độc ác, vị ấy sống từ bỏ
lời nói độc ác; những lời nói không lỗi lầm, đẹp
tai, dễ thương, thông cảm đến tâm, tao nhã, đẹp
lòng nhiều người, thích ý nhiều người, vị ấy nói
những lời như vậy.
- Sau khi đoạn tận nói lời phù phiếm, vị ấy sống từ
bỏ nói lời phù phiếm, nói lời đúng thời, nói lời
chân thật, nói lời có ý nghĩa, nói lời về Chánh
pháp, nói lời về Luật, nói những lời đáng được gìn
giữ, những lời hợp thời thuận lý, có mạch lạc hệ
thống, có ích lợi.
- Vị ấy sống từ bỏ làm hại các hột giống và các loại
cây cỏ; dùng mỗi ngày một bữa, từ bỏ ăn ban đêm,
từ bỏ ăn phi thời; từ bỏ đi xem múa, hát, nhạc,
diễn kịch, từ bỏ trang sức bằng vòng hoa, hương
liệu, dầu thoa và các thời trang, từ bỏ dùng giường
cao và giường lớn, từ bỏ nhận vàng và bạc, từ bỏ
nhận các hạt sống, từ bỏ nhận thịt sống, từ bỏ nhận
đàn bà, con gái; từ bỏ nhận nô tỳ gái và trai; từ bỏ
nhận cừu và dê; từ bỏ nhận gia cầm và heo; từ bỏ
nhận voi, bò, ngựa và ngựa cái; từ bỏ nhận ruộng
nương đất đai; từ bỏ việc phái người làm môi giới,
hoặc tự mình làm môi giới, từ bỏ buôn bán; từ bỏ
các sự gian lận bằng cân, tiền bạc và đo lường; từ
bỏ các tà hạnh, như hối lộ, gian trá, lừa đảo; từ bỏ
làm thương tổn, sát hại, câu thúc, bứt đoạt, trộm
cắp, cướp phá.

CHÍN THIỀN                                          265

- Vị ấy, biết đủ, bằng lòng với tấm y để che thân,
với đồ ăn khất thực để nuôi bụng, đi đến chỗ nào
cũng mang theo y và bình bát như con chim bay
đến chỗ nào cũng mang theo hai cánh; cũng vậy,
vị ấy bằng lòng với tấm y để che thân, với đồ ăn
khất thực để nuôi bụng, đi đến chỗ nào cũng mang
theo.
- Vị ấy thành tựu với thành tựu giới uẩn này, nội
tâm cảm thọ sự an lạc không có phạm lỗi.

6. Vị ấy, khi mắt thấy sắc, không nắm giữ tướng
chung, không nắm giữ tướng riêng. Những nguyên
nhân gì, vì nhãn căn không được chế ngự, khiến tham
ái ưu bi, các ác bất thiện pháp khởi lên, vị ấy tự chế
ngự nguyên nhân ấy, hộ trì nhãn căn, thật hành sự hộ
trì nhãn căn. Khi tai nghe tiếng... mũi ngửi hương...
lưỡi nếm vị... thân cảm xúc... ý nhận thức các pháp,
vị ấy không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ
tướng riêng. Những nguyên nhân gì ý căn không
được chế ngự, khiến tham ái, ưu bi, các ác bất thiện
pháp khởi lên, vị ấy chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì
ý căn, thật hành sự hộ trì ý căn. Vị ấy thành tựu
Thánh hộ trì các căn này, nên hưởng lạc thọ nội tâm,
không có xen lẫn.

7. Vị ấy khi đi tới, khi đi lui đều tỉnh giác; khi nhìn thẳng, khi nhìn quanh đều tỉnh giác; khi co tay; khi

CHÍN THIỀN                                           266

duỗi tay đều tỉnh giác; khi mang y kép, bình bát,
thượng y đều tỉnh giác; khi ăn, uống, nuốt đều tỉnh
giác; khi đi, đứng, ngồi, nằm, thức, nói, yên lặng đều
tỉnh giác.

Vị ấy thành tựu với Thánh giới uẩn này, thành tựu
với Thánh hộ trì các căn này, thành tựu với Thánh
chánh niệm tỉnh giác này, chọn một trú xứ thanh
vắng như rừng, gốc cây, núi, khe đá, hang đá, bãi tha
ma, khu rừng xa vắng, ngoài trời, đống rơm. Vị ấy đi
đến rừng hay đi đến gốc cây, hay đi đến ngôi nhà
trống, ngồi kiết-già, lưng thẳng và an trú chánh niệm
trước mặt.

- Vị ấy, sau khi đoạn tận tham ái ở đời, sống với
tâm thoát ly tham ái, gột rửa tâm khỏi tham ái.
- Sau khi đoạn tận sân, vị ấy sống với tâm không
sân hận, lòng từ mẫn thương xót tất cả chúng
hữu tình, gột rửa tâm hết sân hận.
- Sau khi đoạn tận hôn trầm thụy miên, sống với
tâm thoát ly hồn trầm thụy miên, với tâm tưởng
hướng về ánh sáng, chánh niệm tỉnh giác, vị ấy
gột rửa tâm hết hôn trầm thụy miên.
- Sau khi đoạn tận trạo hối, sống không trạo hối,
với nội tâm trầm lặng, vị ấy gột rửa hết tâm trạo
cử hối tiếc.

CHÍN THIỀN                                          267

- Sau khi đoạn tận nghi ngờ, vị ấy sống thoát ly nghi ngờ, không phân vân lưỡng lự, gột rửa tâm hết nghi ngờ đối với thiện pháp.

8. Vị ấy sau khi đoạn tận năm triền cái này, những
pháp làm uế nhiễm tâm, làm hèn yếu trí tuệ, ly dục,
ly các pháp bất thiện, chứng đạt và an trú Thiền thứ
nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm,
có tứ. Vì sao, này Upàli, có phải sự an trú này, sánh
với các an trú trước, được thù diệu hơn, thù thắng
hơn?

- Thưa có vậy, bạch Thế Tôn.

- Này Upàli, các đệ tử của Ta, thấy được Pháp này
trong tự ngã, sống tại các rừng núi cao nguyên, các
trú xứ xa vắng, cho đến khi mục đích của mình chưa
đạt, thời họ vẫn trú (tại các chỗ ấy), (hay như mục
đích của mình chưa đạt, tức là định chưa đạt; thời
không sống trong rừng núi cao nguyên tại các trú xứ
xa vắng).

9. Lại nữa, này Upàli, Tỷ-kheo làm cho tịnh chỉ tầm
và tứ... chứng đạt và an trú Thiền thứ hai. Thầy nghĩ
thế nào, này Upàli, có phải sự an trú này, sánh với
những an trú trước, được thù diệu hơn, được thù
thắng hơn?

CHÍN THIỀN                                         268

- Thưa có vậy, bạch Thế Tôn.

- Này Upàli, các đệ từ của Ta, khi quán thấy Pháp
này trên tự ngã, họ mới đến ở các rừng núi cao
nguyên, các trú xứ xa vắng. Họ sẽ không trú nếu mục
đích của mình chưa đạt được.

10. Lại nữa, này Upàli, Tỷ-kheo ly hỷ... chứng và trú
Thiền thứ ba. Thầy nghĩ thế nào, này Upàli, có phải
sự an trú này, sánh với những an trú trước, được thù
diệu hơn, được thù thắng hơn?

- Thưa có vậy, bạch Thế Tôn.

- Này Upàli, các đệ từ của Ta, khi quán thấy Pháp
này trên tự ngã, họ mới đến ở các rừng núi, cao
nguyên, các trú xứ xa vắng. Họ sẽ không trú nếu mục
đích của mình chưa đạt được.

11. Lại nữa, này Upàli, Tỷ-kheo đoạn lạc... chứng đạt và an trú Thiền thứ tư. Thầy nghĩ thế nào, này Upàli... chưa đạt được...? ...

12. Lại nữa, này Upàli, Tỷ-kheo vượt qua các sắc tưởng một cách hoàn toàn, chấm dứt các tưởng đối ngại, không tác ý đến các tưởng sai biệt, nghĩ rằng: "Hư không là vô biên", chứng đạt và an trú Không

CHÍN THIỀN                                         269

vô biên xứ. Thầy nghĩ thế nào, này Upàli...? ... mục đích của mình chưa đạt được.

13. Lại nữa, này Upàli, Tỷ-kheo vượt qua một cách
hoàn toàn Không vô biên xứ, nghĩ rằng: "Thức là vô
biên", chứng đạt và an trú Thức vô biên xứ. Thầy
nghĩ thế nào, này Upàli...? ... mục đích của mình
chưa đạt được.

Lại nữa, này Upàli, Tỷ-kheo vượt qua một cách hoàn
toàn Thức vô biên xứ, nghĩ rằng: "Không có sở
hữu", chứng đạt và an trú Vô sở hữu xứ. Thầy nghĩ
thế nào, này Upàli...? ... mục đích của mình chưa đạt
được.

Lại nữa, này Upàli, Tỷ-kheo vượt qua một cách hoàn
toàn Vô sở hữu xứ, nghĩ rằng: "Đây là tịch tịnh, đây
là thù diệu", chứng đạt và an trú Phi tưởng phi phi
tưởng xứ. Thầy nghĩ thế nào, này Upàli, có phải sự
an trú này sánh với các an trú trước, được thù diệu
hơn, được thù thắng hơn?

- Thưa có vậy, bạch Thế Tôn... mục đích của mình chưa đạt được.

14. Lại nữa, này Upàli, Tỷ-kheo sau khi vượt qua một cách hoàn toàn Phi tưởng phi phi tưởng xứ, chứng đạt và an trú Diệt thọ tưởng định, vị ấy sau

CHÍN THIỀN                                         270

khi thấy với trí tuệ, các lậu hoặc được đoạn tận. Thầy
nghĩ thế nào, này Upàli, có phải sự an trú này sánh
với các an trú trước, được thù diệu hơn, được thù
thắng hơn?

- Thưa có vậy, bạch Thế Tôn.

- Này Upàli, các đệ tử của Ta, sau khi quán thấy Pháp
này trên tự ngã đã đến ở trong các rừng núi cao
nguyên, tại các trú xứ xa vắng, họ không trú nếu mục
đích của mình chưa đạt được.

 Vậy này Upàli, Thầy hãy sống giữa chúng Tăng. Sống giữa chúng Tăng, Thầy sẽ được an ổn.

CHÍN THIỀN                                          271

32    Ta sẽ thuyết về 9 Thiền - Kinh THỨ ĐỆ TRÚ 2 – Tăng IV, 155

THỨ ĐỆ TRÚ 2 – Tăng IV, 155

1. - Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ thuyết về chín Thiền chứng thứ đệ trú này. Hãy lắng nghe...

2. Này các Tỷ-kheo, thế nào là chín thứ đệ trú Thiền chứng?

Chỗ nào các dục đoạn diệt, và những ai sau khi đoạn diệt các dục, sống an trú, Ta nói rằng: "Chắc chắn Tôn giả ấy không có dục ái, được tịch tịnh, đã vượt qua, đã đến bờ bên kia với Thiền chi ấy".

Chỗ nào các dục được đoạn diệt?

Những ai sau khi đoạn diệt các dục, sống an trú: "Ta không biết vậy, Ta không thấy vậy", ai nói như vậy, người ấy cần được nói như sau: "Ở đây, này Hiền giả, Tỷ-kheo ly các dục... chứng và an trú Thiền thứ nhất. Tại đây, các dục được đoạn diệt, các vị ấy sau khi đoạn diệt các dục, sống an trú".

Chắc chắn, này các Tỷ-kheo, người không lường gạt, không man trá sẽ hoan hỷ, sẽ tùy hỷ với lời nói "Lành

CHÍN THIỀN                                         272

thay". Sau khi hoan hỷ, tùy hỷ với lời nói "Lành thay" người ấy sẽ đảnh lễ, chắp tay và hầu hạ.

3. Chỗ nào các tầm và tứ được đoạn diệt, và những
ai sau khi đoạn diệt, đoạn diệt tầm và tứ, sống an trú,
Ta nói rằng: "Chắc chắn các Tôn giả ấy không có
dục ái, được tịch tịnh, đã vượt qua, đã đến bờ bên
kia với Thiền chi ấy".

Chỗ nào các tầm và tứ được đoạn diệt?

Những ai sau khi đoạn diệt tầm và tứ sống an trú:"Ta không biết vậy, Ta không thấy vậy", ai nói như vậy, người ấy cần được nói như sau: "Ở đây, này Hiền giả, Tỷ-kheo diệt tầm và tứ... chứng và trú Thiền thứ hai. Tại đây, các tầm và tứ được đoạn diệt, các vị ấy sau khi đoạn diệt tầm và tứ, sống an trú".

Chắc chắn, này các Tỷ-kheo, người không lường gạt,
không man trá sẽ hoan hỷ, tùy hỷ với lời nói "Lành
thay". Sau khi hoan hỷ, tùy hỷ với lời nói "Lành thay"
sẽ đảnh lễ, chắp tay và hầu hạ.

4. Chỗ nào hỷ được đoạn diệt, và những ai sau khi
đoạn diệt, đoạn diệt hỷ, sống an trú, Ta nói rằng:
"Chắc chắn các Tôn giả ấy không có dục ái, được
tịch tịnh, đã vượt qua, đã đến bờ bên kia với Thiền
chi ấy".

CHÍN THIỀN                                           273

Chỗ nào hỷ được đoạn diệt?

Những ai sau khi đoạn diệt, đoạn diệt hỷ, sống an
trú. "Ta không biết vậy, ta không thấy vậy", ai nói
như vậy, người ấy cần được nói như sau: "Ở đây,
này Hiền giả, Tỷ-kheo ly hỷ trú xả, chứng và trú
Thiền thứ ba. Tại đây, hỷ được đoạn diệt. Các vị ấy
sau khi đoạn diệt hỷ, sống an trú".

Chắc chắn, này các Tỷ-kheo, người không lường gạt, không man trá sẽ hoan hỷ, sẽ tùy hỷ với lời nói "Lành thay". Sau khi hoan hỷ, sau khi tùy hỷ với lời nói "Lành thay" sẽ đảnh lễ, chắp tay và hầu hạ.

5. Chỗ nào xả lạc được đoạn diệt, và những ai sau
khi đoạn diệt, đoạn diệt xả lạc, sống an trú, Ta nói
rằng: "Chắc chắn các Tôn giả ấy không có dục ái,
được tịch tịnh, đã vượt qua, đã đến bờ bên kia với
Thiền chi ấy".

Chỗ nào xả lạc được đoạn diệt?

Những ai sau khi đoạn diệt, đoạn diệt xả lạc, sống an trú: "Ta không biết vậy, ta không thấy vậy", ai nói như vậy, người ấy cần được nói như sau: "Ở đây, này Hiền giả, Tỷ-kheo xả lạc, xả khổ,... chứng và trú Thiền thứ tư. Tại đây, xả lạc được đoạn diệt. Các vị ấy sau khi đoạn diệt xả lạc, sống an trú".

CHÍN THIỀN                                          274

Chắc chắn, này các Tỷ-kheo, người không giả dối, không lường gạt sẽ hoan hỷ, sẽ tùy hỷ với lời nói "Lành thay". Sau khi hoan hỷ, sau khi tùy hỷ với lời nói "Lành thay" sẽ đảnh lễ, chắp tay và hầu hạ.

6. Chỗ nào sắc tưởng được đoạn diệt, và những ai
sau khi đoạn diệt, đoạn diệt sắc tưởng, sống an trú,
Ta nói rằng: "Chắc chắn các Tôn giả ấy không có
dục ái, được tịch tịnh, đã vượt qua, đã đến bờ bên
kia với Thiền chi ấy".

Chỗ nào sắc tưởng được đoạn diệt?

Những ai sau khi đoạn diệt, đoạn diệt sắc tưởng, sống an trú: "Ta không biết vậy, ta không thấy vậy", ai nói như vậy, người ấy cần được nói như sau: "Ở đây, này Hiền giả, Tỷ-kheo vượt qua sắc tưởng một cách hoàn toàn, chấm dứt các chướng ngại tưởng, không tác ý các sai biệt tưởng, biết rằng: "Hư không là vô biên", chứng đạt và an trú "Không vô biên xứ". Ở đây, các sắc tưởng được đoạn diệt. Các vị ấy sau khi đoạn diệt các sắc tưởng, sống an trú".

Chắc chắn, này các Tỷ-kheo, người không lường gạt, không man trá sẽ hoan hỷ, sẽ tùy hỷ với lời nói "Lành thay". Sau khi hoan hỷ, sau khi tùy hỷ với lời nói "Lành thay" sẽ đảnh lễ, chắp tay và hầu hạ.

CHÍN THIỀN                                         275

7. Chỗ nào Không vô biên xứ tưởng được đoạn diệt, và những ai sau khi đoạn diệt, đoạn diệt Không vô biên xứ tưởng, sống an trú, Ta nói rằng: "Chắc chắn các Tôn giả ấy không có dục ái, được tịch tịnh, đã vượt qua, đã đến bờ bên kia với Thiền chi ấy".

Chỗ nào Không vô biên xứ tưởng được đoạn diệt?

Những ai sau khi đoạn diệt, đoạn diệt Không vô biên
xứ tưởng, sống an trú: "Ta không biết vậy, ta không
thấy vậy", ai nói như vậy, người ấy cần được nói như
sau: "Ở đây, này Hiền giả, Tỷ-kheo vượt qua Không
vô biên xứ tưởng một cách hoàn toàn, biết rằng:
"Thức là vô biên", chứng và trú "Thức vô biên xứ".
Tại đây, Không vô biên xứ tưởng được đoạn diệt.
Các vị ấy sau khi đoạn diệt Không vô biên xứ tưởng,
sống an trú".

Chắc chắn, này các Tỷ-kheo, người không lường gạt, không man trá sẽ hoan hỷ, sẽ tùy hỷ với lời nói "Lành thay". Sau khi hoan hỷ, sau khi tùy hỷ với lời nói "Lành thay" sẽ đảnh lễ, chắp tay và hậu hạ.

8. Chỗ nào Thức vô biên xứ tưởng được đoạn diệt, và những ai sau khi đoạn diệt, đoạn diệt Thức vô biên xứ tưởng, sống an trú, Ta nói rằng: "Chắc chắn các Tôn giả ấy không có dục ái, được tịch tịnh, đã vượt qua, đã đến bờ bên kia với Thiền chi ấy".

CHÍN THIỀN                                         276

Chỗ nào Thức vô biên xứ tưởng được đoạn diệt?

Những ai sau khi đoạn diệt, đoạn diệt Thức vô biên
xứ tưởng, sống an trú: "Ta không biết vậy, ta không
thấy vậy", ai nói như vậy, người ấy cần được nói như
sau: "Ở đây, này Hiền giả, Tỷ-kheo vượt qua Thức
vô biên xứ tưởng một cách hoàn toàn, biết rằng:
"Không có vật gì", chứng và trú "Vô sở biên xứ". Tại
đây, Thức vô biên xứ tưởng được đoạn diệt. Các vị
ấy, sau khi đoạn diệt Thức vô biên xứ tưởng, sống an
trú".

Chắc chắn, này các Tỷ-kheo, người không lường gạt, không man trá sẽ hoan hỷ, sẽ tùy hỷ với lời nói "Lành thay". Sau khi hoan hỷ, sau khi tùy hỷ với lời nói "Lành thay" sẽ đảnh lễ, chắp tay và hậu hạ.

9. Chỗ nào Vô sở hữu xứ tưởng được đoạn diệt, và
những ai sau khi đoạn diệt, đoạn diệt Vô sở hữu xứ
tưởng, sống an trú, Ta nói rằng: "Chắc chắn các Tôn
giả ấy không có dục ái, được tịch tịnh, đã vượt qua,
đã đến bờ bên kia với Thiền chi ấy".

Chỗ nào Vô sở hữu xứ tưởng được đoạn diệt?

Những ai sau khi đoạn diệt, đoạn diệt Thức vô biên xứ tưởng, sống an trú: "Ta không biết vậy, ta không thấy vậy", ai nói như vậy, người ấy cần được nói như

CHÍN THIỀN                                         277

sau: "Ở đây, này Hiền giả, Tỷ-kheo vượt Vô sở hữu
xứ một cách hoàn toàn, chứng và trú Phi tưởng phi
phi tưởng xứ". Tại đây, Vô sở hữu xứ tưởng được
đoạn diệt. Các vị ấy sau đoạn diệt Vô sở hữu xứ
tưởng, sống an trú.

Chắc chắn, này các Tỷ-kheo, người không lường gạt, không man trá sẽ hoan hỷ, sẽ tùy hỷ với lời nói "Lành thay". Sau khi hoan hỷ, sau khi tùy hỷ với lời nói "Lành thay" sẽ đảnh lễ, chắp tay và hậu hạ.

10. Chỗ nào Phi tưởng phi phi tưởng xứ tưởng được
đoạn diệt, và những ai sau khi đoạn diệt, đoạn diệt
Phi tưởng phi phi tưởng xứ tưởng, sống an trú, Ta
nói rằng: "Chắc chắn các Tôn giả ấy không có dục
ái, được tịch tịnh, đã vượt qua, đã đến bờ bên kia với
Thiền chi ấy".

Chỗ nào Phi tưởng phi phi tưởng xứ tưởng được đoạn diệt?

Những ai sau khi đoạn diệt, đoạn diệt Phi tưởng phi phi tưởng, sống an trú: "Ta không biết vậy, ta không thấy vậy", ai nói như vậy, người ấy cần được nói như sau: "Ở đây, này Hiền giả, Tỷ-kheo vượt Phi tưởng phi phi tưởng xứ một cách hoàn toàn, chứng và trú Diệt thọ tưởng định". Tại đây, Phi tưởng phi phi tưởng xứ tưởng được đoạn diệt. Các vị ấy sau khi

CHÍN THIỀN                                          278

đoạn diệt Phi tưởng phi phi tưởng xứ tưởng, sống an trú.

Chắc chắn, này các Tỷ-kheo, người không lường gạt, không man trá sẽ hoan hỷ, sẽ tùy hỷ với lời nói "Lành thay". Sau khi hoan hỷ, sau khi tùy hỷ với lời nói "Lành thay" sẽ đảnh lễ, chắp tay và hậu hạ.

Này các Tỷ-kheo, đây chín là thứ đệ trú Thiền chứng.

CHÍN THIỀN                                         279

33    Thiền này tự tánh là vô tham ái… - Kinh CHÂN NHÂN – 113 Trung III, 175

KINH CHÂN NHÂN (Sappurisa suttam) – Bài kinh số 113 – Trung III, 175

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Savatthi, Jetavana, tại tịnh xá ông Anathapindika (Cấp Cô Độc). Ở đây Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– "Này các Tỷ-kheo"

– "Thưa vâng, bạch Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– "Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các Ông về Chân nhân pháp và phi Chân nhân pháp. Các Ông hãy nghe và suy nghiệm kỹ Ta sẽ giảng"

– "Thưa vâng, bạch Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn giảng như sau:

CHÍN THIỀN                                       280

– Này các Tỷ-kheo, thế nào là phi Chân nhân pháp?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người phi Chân nhân
xuất gia từ một gia đình cao sang. Người ấy suy
nghĩ như sau: "Ta xuất gia từ một gia đình cao sang.
Còn các Tỷ-kheo, này không xuất gia từ một gia đình
cao sang". Vì người ấy thuộc gia đình cao sang nên
khen mình chê người. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là
phi Chân nhân pháp. Và này các Tỷ-kheo, người
Chân nhân suy nghĩ như sau: "Không phải vì thuộc
một gia đình cao sang mà các tham pháp đi đến đoạn
trừ, hay các sân pháp đi đến đoạn trừ, hay các si
pháp đi đến đoạn trừ. Nếu một người xuất gia, không
phải từ một gia đình cao sang, và người ấy hành trì
đúng pháp và thuận pháp, hành trì chơn chánh, hành
trì thuận pháp, thời ở đây, người ấy được kính trọng,
ở đây, người ấy được tán thán". Người ấy sau khi lấy
đạo lộ (patipadam) làm chánh yếu (antaram?)
không khen mình chê người vì tự mình thuộc vào gia
đình cao sang. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Chân
nhân pháp.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, một người phi Chân nhân xuất gia từ một gia đình.... (như trên).... xuất gia từ một gia đình đại phú.. (như trên)... xuất gia từ một gia đình quý phái. Người ấy suy nghĩ như

CHÍN THIỀN                                         281

sau: "Ta xuất gia từ một gia đình quý phái, còn các Tỷ-kheo này không xuất gia từ một gia đình quý phái". Vì người ấy thuộc gia đình quý phái, nên khen mình chê người. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là phi Chân nhân pháp. Và này các Tỷ-kheo, người Chân nhân suy nghĩ như sau: "Không phải vì thuộc về một gia đình quý phái mà các tham pháp đi đến đoạn trừ, hay các sân pháp đi đến đoạn trừ, hay các si pháp đi đến đoạn trừ. Nếu một người xuất gia không phải từ một gia đình quý phái và người ấy hành trì đúng pháp và thuận pháp, hành trì chơn chánh, hành trì thuận pháp, thời ở đây, người ấy được kính trọng, ở đây, người ấy được tán thán". Người ấy được sau khi lấy đạo lộ làm chính yếu không khen mình chê người vì tự mình thuộc vào gia đình quý phái. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Chân nhân pháp.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có người phi Chân nhân được nhiều người biết, có danh xưng. Người ấy suy nghĩ như sau: "Ta được nhiều người biết, có danh xưng, còn các Tỷ-kheo này được ít người biết đến, không được trọng vọng". Vì người ấy tự mình được nhiều người biết đến nên khen mình chê người. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là phi Chân nhân pháp. Và này các Tỷ-kheo, người Chân Nhân suy nghĩ như sau: "Không phải vì mình được nhiều người biết đến mà các tham pháp đi đến đoạn trừ, hay sân pháp đi

CHÍN THIỀN                                        282

đến đoạn trừ, hay các si pháp đi đến đoạn trừ. Nếu
một người xuất gia không được nhiều người biết,
không có danh xưng, và người ấy hành trì đúng pháp
và thuận pháp, hành trì chơn chánh, hành trì thuận
pháp, thời ở đây, người ấy được kính trọng, ở đây,
người ấy được tán thán". Người ấy sau khi lấy đạo
lộ làm chính yếu, không khen mình chê người vì tự
mình được nhiều người biết và danh xưng. Như vậy,
này các Tỷ-kheo, là Chân nhân pháp.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có người phi Chân nhân được các vật (cúng dường) như y phục, đồ ăn khất thực, sàng tọa, y liệu trị bệnh. Người ấy suy nghĩ như sau: "Ta nhận được các vật (cúng dường) như y phục, các đồ ăn khất thực, sàng tọa, y liệu trị bệnh, còn các Tỷ-kheo này không nhận được y phục, các đồ ăn khất thực, sàng tọa, y liệu trị bệnh". Vì người ấy thâu nhận được như vậy nên khen mình chê người. Như vậy, này các Tỷ-kheo là phi Chân nhân pháp. Và này các Tỷ-kheo, người Chân nhân suy nghĩ như sau: "Không phải vì tự mình nhận được các vật (cúng dường như) y phục, các đồ ăn khất thực, sàng tọa, y liệu trị bịnh mà các tham pháp đi đến đoạn trừ, hay các sân pháp đi đến đoạn trừ, hay các si pháp đi đến đoạn trừ. Nếu một người xuất gia không nhận được các vật (cúng dường như) y phục, các đồ ăn khất thực, sàng tọa, y liệu trị bệnh và người

CHÍN THIỀN                                           283

ấy hành trì đúng pháp và thuận pháp hành, trì chơn chánh, hành trì thuận pháp, thời ở đây, người ấy được kính trọng, ở đây, người ấy được tán thán". Người ấy sau khi lấy đạo lộ làm chánh yếu, không khen mình chê người tự mình được thâu nhận như vậy. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Chân nhân pháp.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo có người phi Chân
nhân là người nghe nhiều. Người ấy suy nghĩ như
sau: "Ta là người nghe nhiều, còn các Tỷ-kheo này
không nghe nhiều". Người ấy do được nghe nhiều
nên khen mình chê người. Như vậy này các Tỷ-kheo,
là phi Chân nhân pháp. Và này các Tỷ-kheo, Người
Chân nhân suy nghĩ như sau: "Không phải vì nghe
nhiều mà các tham pháp đi đến đoạn trừ, hay các sân
pháp đi đến đoạn trừ, hay các si pháp đi đến đoạn
trừ. Nếu có người không nghe nhiều và người ấy
hành trì đúng pháp và thuận pháp, hành trì chơn
chánh, hành trì thuận pháp, thời ở đây, người ấy
được kính trọng, ở đây, người ấy được tán thán".
Người ấy sau khi lấy đạo lộ làm chánh yếu, không
khen mình chê người, vì tự mình được nghe nhiều.
Như vậy này các Tỷ-kheo là Chân nhân pháp.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có người phi Chân nhân là bậc trì luật. Người ấy suy nghĩ như sau: "Ta là bậc trì luật, còn các Tỷ-kheo này không là bậc trì

CHÍN THIỀN                                         284

luật". Do tự mình trì luật, người ấy khen mình chê người. Như vậy, này các Tỷ-kheo là phi Chân nhân pháp. Và này các Tỷ-kheo, người Chân nhân suy nghĩ như sau: "Không phải vì tự mình là bậc trì luật mà các tham pháp đi đến đoạn trừ hay các sân pháp đi đến đoạn trừ hay các si pháp đi đến đoạn trừ. Nếu có người không phải là bậc trì luật, những người này hành trì đúng pháp và thuận pháp, hành trì chơn chánh, hành trì thuận pháp, thời ở đây, người ấy được kính trọng, ở đây, người ấy được tán thán". Người ấy sau khi lấy đạo lộ làm chánh yếu, không khen mình chê người vì tự mình là bậc trì luật. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Chân nhân pháp.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có người phi Chân nhân là người thuyết pháp. Người ấy suy nghĩ như sau: "Ta là người thuyết pháp, còn các Tỷ-kheo này không phải là người thuyết pháp". Vì tự mình là người thuyết pháp, nên người ấy khen mình chê người. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là phi Chân nhân pháp. Và người Chân nhân, này các Tỷ-kheo suy nghĩ như sau: "Không phải do tự mình là bậc thuyết pháp mà các tham pháp đi đến đoạn trừ, hay các sân pháp đi đến đoạn trừ, hay các si pháp đi đến đoạn trừ. Nếu một người không phải là người thuyết pháp, nhưng hành trì đúng pháp, và thuận pháp, hành trì chơn chánh, hành trì thuận pháp, thời ở đây người ấy được

CHÍN THIỀN                                         285

kính trọng, ở đây, người ấy được tán thán". Người ấy
sau khi lấy đạo lộ làm chánh yếu, không khen mình
chê người vì tự mình là bậc thuyết pháp. Như vậy,
này các Tỷ-kheo, là Chân nhân pháp.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có người phi Chân
nhân là người theo hạnh sống ở núi rừng. Người
ấy suy nghĩ như sau: "Ta là người theo hạnh sống ở
rừng núi, còn các Tỷ-kheo này không theo hạnh sống
ở rừng núi". Người ấy vì tự mình theo hạnh sống ở
rừng núi nên khen mình chê người. Như vậy, này các
Tỷ-kheo, là phi Chân nhân pháp. Và người Chân
nhân, này các Tỷ-kheo, suy nghĩ như sau: "Không
phải vì tự mình theo hạnh sống ở rừng núi mà các
tham pháp đi đến đoạn trừ, hay các sân pháp đi đến
đoạn trừ, hay các si pháp đi đến đoạn trừ. Nếu một
người không theo hạnh sống ở rừng núi nhưng hành
trì đúng pháp và thuận pháp, hành trì chơn chánh,
hành trì thuận pháp, thời ở đây, người ấy được kính
trọng, ở đây, người ấy được tán thán". Người ấy sau
khi lấy đạo lộ làm chánh yếu không khen mình chê
người vì tự mình theo hạnh sống ở rừng núi. Như
vậy, này các Tỷ-kheo, là Chân nhân pháp.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có người phi Chân nhân theo hạnh mặc phấn tảo y. Người ấy suy nghĩ như sau: "Ta là người theo hạnh mặc phấn tảo y. Còn

CHÍN THIỀN                                        286

các Tỷ-kheo này không là người theo hạnh mặc phấn
tảo y". Người này do tự mình theo hạnh mặc phấn
tảo y nên khen mình chê người. Như vậy, này các Tỷ-
kheo, là phi Chân nhân pháp. Và người Chân nhân,
này các Tỷ-kheo, suy nghĩ như sau: "Không phải vì
tự mình theo hạnh mặc phấn tảo y mà các tham pháp
đi đến đoạn trừ, hay các sân pháp đi đến đoạn trừ,
hay các si pháp đi đến đoạn trừ. Nếu một người
không theo hạnh mặc phấn tảo y nhưng người ấy
hành trì đúng pháp và thuận pháp, hành trì chơn
chánh, hành trì thuận pháp, thời ở đây, người ấy
được kính trọng, ở đây, người ấy tán thán". Người ấy
sau khi lấy đạo lộ làm chánh yếu, không khen mình
chê người vì tự mình mặc phấn tảo y. Như vậy, này
các Tỷ-kheo, là Chân nhân pháp.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có người phi Chân nhân là người theo hạnh khất thực. Người ấy suy nghĩ như sau: "Ta theo hạnh khất thực, còn các Tỷ- kheo này không theo hạnh khất thực". Người ấy, do tự mình theo hạnh khất thực nên khen mình chê người. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là phi Chân nhân pháp. Và người Chân nhân này các Tỷ-kheo suy nghĩ như sau: "Không phải vì tự mình theo hạnh khất thực mà các tham pháp đi đến đoạn trừ, hay các sân pháp đi đến đoạn trừ, hay các si pháp đi đến đoạn trừ. Nếu một người không theo hạnh khất thực nhưng người

CHÍN THIỀN                                         287

ấy hành trì đúng pháp và thuận pháp, hành trì chơn chánh, hành trì thuận pháp, thời ở đây, người ấy được kính trọng, ở đây, người ấy được tán thán". Người ấy sau khi lấy đạo lộ làm chánh yếu, không khen mình chê người, vì tự mình theo hạnh khất thực. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Chân nhân pháp.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, một người phi Chân
nhân theo hạnh sống dưới gốc cây. Người ấy suy
nghĩ như sau: "Ta là người theo hạnh sống dưới gốc
cây, còn các Tỷ-kheo này không theo hạnh sống dưới
gốc cây". Người ấy do tự mình theo hạnh sống dưới
gốc cây nên khen mình chê người Như vậy, này các
Tỷ-kheo là phi Chân nhân pháp. Và người Chân
nhân, này các Tỷ-kheo, suy nghĩ như sau: "Không
phải vì tự mình theo hạnh sống dưới gốc cây mà các
tham pháp đi đến đoạn trừ, hay các sân pháp đi đến
đoạn trừ, hay các si pháp đi đến đoạn trừ. Nếu một
người không theo hạnh sống dưới gốc cây, nhưng
người ấy hành trì đúng pháp và thuận pháp, hành trì
chơn chánh và hành trì thuận pháp, thời ở đây, người
ấy được kính trọng, ở đây, người ấy được tán thán".
Người ấy sau khi lấy đạo lộ làm chánh yếu, không
khen minh chê người vì tự mình theo hạnh sống dưới
gốc cây. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Chân nhân
pháp.

CHÍN THIỀN                                        288

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có người phi Chân
nhân theo hạnh sống tại nghĩa địa.. (như trên)...
theo hạnh sống ngoài trời.. (như trên)... theo hạnh
thường ngồi (không nằm)... (như trên)... Theo
hạnh ngồi tại chỗ mời... (như trên)... theo hạnh
chỉ ăn một lần ngồi. Người ấy suy nghĩ như sau: "Ta
theo hạnh chỉ ăn một lần ngồi, còn các Tỷ-kheo này
không theo hạnh chỉ ăn một lần ngồi". Do tự mình
theo hạnh chỉ ăn một lần ngồi nên khen mình chê
người. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là phi Chân nhân
pháp. Và người Chân nhân, này các Tỷ-kheo, suy
nghĩ như sau: "Không phải vì mình theo hạnh chỉ ăn
một lần ngồi mà các tham pháp đi đến đoạn trừ, hay
các sân pháp đi đến đoạn trừ, hay các si pháp đi đến
đoạn trừ. Nếu một người không theo hạnh chỉ ăn một
lần nhưng hành trì đúng pháp và thuận pháp, hành
trì chơn chánh, hành trì thuận pháp, thời ở đây,
người ấy được kính trọng, ở đây, người ấy được tán
thán". Người ấy sau khi lấy đạo lộ làm chánh yếu,
không khen mình chê người vì tự mình sống chỉ ăn
một lần ngồi. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Chân
nhân pháp.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có người phi Chân
nhân ly dục, ly bất thiện pháp, chứng và trú sơ
Thiền, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm
có tứ. Người ấy suy nghĩ như sau: "Ta là người

CHÍN THIỀN                                        289

chứng được sơ Thiền, các người Tỷ-kheo này không
chứng được sơ Thiền". Người ấy do tự mình chứng
được sơ Thiền nên khen mình chê người. Như vậy,
này các Tỷ-kheo, là phi Chân nhân pháp. Và người
Chân nhân, này các Tỷ-kheo, suy nghĩ như sau:
"Định sơ Thiền, tự tánh là vô tham ái, Thế Tôn đã nói
như vậy. Những ai nghĩ thế này, thế khác, thời tự tánh
liền đổi khác". Người ấy sau khi lấy vô tham ái làm
chánh yếu, không khen mình chê người vì chứng
được định sơ Thiền. Như vậy, này các Tỷ-kheo là
Chân nhân pháp.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có người phi Chân nhân pháp diệt tầm và tứ, chứng và trú Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm không tứ, nội tỉnh nhứt tâm.. Thiền thứ ba.. chứng và trú thiền thứ tư. Người ấy suy nghĩ như sau: "Ta chứng đắc định Thiền thứ tư. Còn các Tỷ-kheo này không chứng đắc định Thiền thứ tư". Người ấy vì chứng đắc định Thiền thứ tư ấy nên khen mình chê người. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là phi Chân nhân pháp. Và người Chân nhân, này các Tỷ-kheo, suy nghĩ như sau: "Định Thiền thứ tư, tự tánh là vô tham ái. Thế Tôn đã nói như vậy. Những ai nghĩ thế này, thế khác, thời tự tánh liền đổi khác". Người ấy sau khi lấy vô tham ái làm chánh yếu, không khen mình chê người vì chứng đắc định Thiền thứ tư. Như vậy, này các Tỷ-

CHÍN THIỀN                                          290

kheo, là Chân nhân pháp.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có người phi Chân
nhân vượt lên mọi sắc tưởng, diệt trừ mọi chướng
ngại tưởng, không tác ý đối với dị tưởng, người ấy
nghĩ rằng: "Hư không là vô biên", chứng và trú
Không vô biên xứ. Người ấy suy nghĩ như sau: "Ta
chứng được định Không vô biên xứ, còn các Tỷ-kheo
này không chứng được định Không vô biên xứ".
Người ấy, vì chứng được định Không vô biên xứ ấy,
nên khen mình chê người. Như vậy, này các Tỷ-
kheo, là phi Chân nhân pháp. Và người Chân nhân,
này các Tỷ-kheo suy nghĩ như sau: "Định Không vô
biên xứ này, tự tánh là vô tham ái. Thế Tôn đã nói
như vậy. Những ai nghĩ như thế này, thế khác, thời tự
tánh liền đổi khác". Người ấy sau khi lấy vô tham ái
làm chính yếu, không khen mình chê người vì chứng
được định Không vô biên xứ. Như vậy, này các Tỷ-
kheo, là Chân nhân pháp.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có người phi Chân
nhân, vượt lên Không vô biên xứ, nghĩ rằng: "Thức
là vô biên" chứng và trú Thức vô biên xứ. Người ấy
suy nghĩ như sau: "Ta chứng được định Thức Vô
biên xứ, còn các Tỷ-kheo này không chứng được
định Thức vô biên xứ". Người ấy vì chứng được định
Thức vô biên xứ ấy nên khen mình chê người. Như

CHÍN THIỀN                                         291

vậy, này các Tỷ-kheo, là phi Chân nhân pháp. Và
người Chân nhân, này các Tỷ-kheo, suy nghĩ như
sau: "Định Thức vô biên xứ tự tánh là vô tham ái. Thế
Tôn đã nói như vậy. Những ai nghĩ thế này, thế khác,
thời tự tánh liền đổi khác". Người ấy sau khi lấy vô
tham ái làm chính yếu, không khen mình chê người
vì chứng được định Thức vô biên xứ. Như vậy, này
các Tỷ-kheo, là Chân nhân pháp.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có người phi Chân
nhân vượt lên một cách hoàn toàn Thức vô biên xứ,
nghĩ rằng: "Không có sở hữu" chứng và trú Vô sở
hữu xứ. Người ấy suy nghĩ như sau: "Ta chứng được
định Vô sở hữu xứ còn, các Tỷ-kheo này không
chứng được định Vô sở hữu xứ". Người ấy, vì chứng
được định Vô sở hữu xứ ấy, nên khen mình chê
người. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là phi Chân nhân
pháp. Và người Chân nhân, này các Tỷ-kheo, suy
nghĩ như sau: "Định Vô sở hữu xứ tự tánh là vô tham
ái. Thế Tôn đã nói như vậy. Những ai nghĩ thế này,
thế khác, thời tự tánh liền đổi khác". Người ấy sau
khi lấy vô tham ái làm chánh yếu, không khen mình
chê người vì chứng được định Vô sở hữu xứ. Như
vậy, này các Tỷ-kheo, là Chân nhân pháp.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có người phi Chân nhân vượt lên Vô sở hữu xứ, chứng và trú Phi tưởng

CHÍN THIỀN                                         292

phi phi tưởng xứ. Người ấy suy nghĩ như sau: "Ta chứng được định Phi tưởng phi phi tưởng xứ, còn các Tỷ-kheo này không chứng được định Phi tưởng phi phi tưởng xứ". Người ấy vì chứng được định Phi tưởng phi phi tưởng xứ ấy nên khen mình chê người. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là phi Chân nhân pháp. Và người Chân nhân, này các Tỷ-kheo, suy nghĩ như sau: "Định Phi tưởng phi phi tưởng xứ tự tánh là vô tham ái. Thế Tôn đã nói như vậy. Những ai nghĩ thế này thế khác thời tự tánh liền đổi khác". Người ấy sau khi lấy vô tham ái làm chánh yếu, không khen mình chê người vì định Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Chân nhân pháp.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, người Chân nhân sau
khi vượt lên Phi tưởng phi phi tưởng xứ, chứng và
trú Diệt thọ tưởng định sau khi thấy với trí tuệ, các
lậu hoặc của vị này được đoạn trừ. Này các Tỷ-kheo,
Tỷ-kheo này không nghĩ mình là bất cứ vật gì,
không nghĩ đến bất cứ chỗ nào, không nghĩ đến
bất cứ vì sự việc gì.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

CHÍN THIỀN                                         293

34    Thế Tôn Chánh Đẳng Giác về 9 thiền - Kinh TAPUSSA – Tăng IV, 195

TAPUSSA – Tăng IV, 195

1. Như vầy tôi nghe:

Một thời, Thế Tôn trú ở giữa dân chúng Malla, tại
một thị trấn của dân chúng Malla tên là
Uruvelakappa. Rồi Thế Tôn, vào buổi sáng, đắp y,
cầm y bát, đi vào Uruvelakappa để khất thực. Khất
thực ở Uruvelakappa xong, sau bữa ăn, trên con
đường khất thực trở về, Thế Tôn bảo Tôn giả
Ànanda, nói rằng:

- Này Ànanda, Thầy hãy ở đây, chờ cho Ta vào trong rừng Đại Lâm để nghỉ ban ngày.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Tôn giả Ànanda vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn đi vào rừng Đại Lâm ngồi nghĩ ban ngày tại một gốc cây.

2. Rồi gia chủ Tapussa đi đến Tôn giả Ànanda, sau
khi đến, đảnh lễ Tôn giả Ànanda và ngồi xuống một
bên. Ngồi xuống một bên, gia chủ Tapussa thưa với
Tôn giả Ànanda:

CHÍN THIỀN                                      294

- Thưa Tôn giả Ànanda, chúng tôi là người gia chủ,
thụ hưởng các dục, vui thích các dục, ưa thích các
dục, hoan hỷ các dục. Đối với chúng tôi, thưa Tôn
giả, là những gia chủ thụ hưởng các dục, vui thích
các dục, hoan hỷ các dục, thật giống như một cái vực
thẳm cho chúng tôi là sự xuất ly này. Tuy vậy, thưa
Tôn giả, chúng tôi được nghe rằng trong Pháp và
Luật này, tâm của các Tỷ-kheo trẻ tuổi hứng khởi
trong sự xuất ly, tịnh tính, an trú, giải thoát, vì thấy
rằng đây là an tịnh. Chính ở nơi đây, thưa Tôn giả,
là sự sai khác trong Pháp và Luật này giữa các vị
Tỷ-kheo và phần đông quần chúng, tức là sự xuất ly
này.

- Này Gia chủ, đây là một vấn đề để nói chuyện. Này
Gia chủ, chúng ta hãy đi đến yết kiến Thế Tôn, chúng
ta hãy đi đến Thế Tôn, sau khi đến, hãy hỏi Thế Tôn
về ý nghĩa này. Thế Tôn trả lời như thế nào, chúng
ta sẽ như vậy thọ trì.

- Thưa vâng, Tôn giả.

Gia chủ Tapussa vâng đáp Thế Tôn Ànanda.

3. Rồi Tôn giả Ànanda cùng với gia chủ Tapussa đi đến Thế Tôn, sau khi đến... bạch Thế Tôn:

CHÍN THIỀN                                            295

- Bạch Thế Tôn, gia chủ Tapussa này nói như sau: "Thưa Tôn giả Ànanda, chúng tôi là người gia chủ thụ hưởng các dục, vui thích các dục, ưa thích các dục, hoan hỷ các dục. Đối với chúng tôi, thưa Tôn giả, là những gia chủ, thọ hưởng các dục, vui thích các dục, ưa thích các dục, hoan hỷ các dục, thật giống như một cái vực thẳm cho chúng tôi là sự xuất ly này. Tuy vậy, thưa Tôn giả, chúng tôi được nghe rằng trong Pháp và Luật này, tâm của các Tỷ-kheo trẻ tuổi hứng khởi trong sự xuất ly, tịnh tín, an trú, giải thoát, vì được thấy rằng đây là an tịnh. Chính ở nơi đây, thưa Tôn giả, là sự sai khác trong Pháp và Luật này giữa các Tỷ-kheo và phần đông quần chúng, tức là sự xuất ly này".

4. - Như vậy là phải, này Ànanda! Như vậy là phải, này Ànanda!

Này Ànanda, trước khi Ta giác ngộ, chưa chứng được Chánh Đẳng Giác, còn là Bồ-tát, Ta suy nghĩ như sau: "Lành thay, sự xuất ly! Lành thay, sống viễn ly". Nhưng tâm của Ta không có hứng khởi trong sự xuất ly ấy, không có tịnh tín, không có an trú, không có giải thoát, dầu Ta có thấy "Đây là an tịnh". Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như sau: "Do nhân gì, do duyên gì, tâm Ta không hứng khởi trong sự xuất ly ấy, không có tịnh tín, không có

CHÍN THIỀN                                             296

an trú, không có giải thoát, dầu Ta có thấy: "Đây là an tịnh"?

- Rồi này Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vì Ta
không thấy Nguy hiểm trong các dục, vì Ta
không làm cho sung mãn sự nguy hiểm ấy. Lợi
ích của xuất ly chưa được chứng đắc, Ta chưa
được thưởng thức lợi ích ấy. Do vậy tâm Ta
không hứng khởi trong xuất ly ấy, không tịnh
tín, không an trú, không giải thoát".
- Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như
sau: Nếu sau khi thấy nguy hiểm trong các dục,
Ta làm cho sung mãn sự nguy hiểm ấy. Sau khi
chứng được lợi ích trong sự xuất ly, Ta thưởng
thức lợi ích ấy", thời sự kiện này xảy ra: Tâm
của Ta có thể hứng khởi trong xuất ly, tịnh tín,
an trú, giải thoát, vì Ta có thấy: "Đây là an
tịnh".
- Rồi này Ànanda, sau một thời gian, sau khi
thấy nguy hiểm trong các dục, Ta làm cho
sung mãn sự nguy hiểm ấy. Sau khi chứng
được lợi ích trong sự xuất ly, Ta thưởng thức
lợi ích ấy. Và này Ànanda, tâm Ta hứng
khởi trong xuất ly, tịnh tín, an trú, giải thoát,
vì Ta thấy: "Đây là an tịnh".
- Này Ànanda, sau một thời gian Ta ly dục...
chứng đạt và an trú sơ Thiền. Do Ta trú với sự

CHÍN THIỀN                                         297

an trú này, các tưởng tác ý câu hữu với dục
vẫn hiện hành. Như vậy, đối với Ta, đây là một
chứng bệnh. Ví như, này Ànanda, đối với người
sung sướng, đau khổ có thể khởi lên, như là một
chứng bệnh. Cũng vậy, các tưởng tác ý câu hữu
với dục vẫn hiện hành ở nơi Ta. Như vậy đối
với Ta, đây là một chứng bệnh.

5. Rồi này Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vậy Ta
hãy chỉ tức các tầm và tứ... chứng đạt và an trú Thiền
thứ hai". Nhưng tâm của Ta không có hứng khởi
đối với không có tầm ấy, không có tịnh tín, không
có an trú, không có giải thoát, dầu Ta có thấy: "Đây
là an tịnh". Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ
như sau: "Do nhân gì, do duyên gì, Tâm Ta không
hứng khởi đối với không có tầm ấy, không có tịnh tín,
không có an trú, không có giải thoát, dầu Ta có thấy:
"Đây là an tịnh"?

- Rồi Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vì Ta
không thấy nguy hiểm trong các tầm, vì Ta
không làm cho sung mãn sự nguy hiểm ấy, lợi
ích không có tầm chưa được chứng đắc, Ta
chưa được thưởng thức lợi ích ấy". Do vậy, tâm
Ta không hứng khởi đối với không có tầm,
không tịnh tín, không an trú, không giải thoát.

CHÍN THIỀN                                          298

- Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như
sau: "Nếu sau khi thấy nguy hiểm trong các
tầm, Ta làm cho sung mãn nguy hiểm ấy. Sau
khi chứng được lợi ích không có tầm, Ta
thưởng thức lợi ích ấy", thời sự kiện này xảy
ra: Tâm của Ta có thể hứng khởi trong không
có tầm, tịnh tín, an trú, giải thoát, vì Ta thấy:
"Đây là an tịnh".
- Rồi này Ànanda, sau một thời gian, sau khi
thấy nguy hiểm trong các tầm. Ta làm cho sung
mãn nguy hiểm ấy; sau khi chứng được lợi ích
không có tầm, Ta thưởng thức lợi ích ấy. Và
này Ànanda, tâm Ta hứng khởi trong không có
tầm, tịnh tín, an trú, giải thoát, vì Ta thấy: "Đây
là an tịnh".
- Này Ànanda, sau một thời gian Ta diệt tầm và
tứ... chứng đạt và an trú Thiền thứ hai. Do Ta
trú với sự an trú này, các tưởng tác ý câu hữu
với tầm vẫn hiện hành. Như vậy, đối với Ta,
đây là một chứng bệnh. Cũng vậy, các tưởng
tác ý câu hữu với tầm vẫn hiện hành ở nơi Ta.
Như vậy đối với Ta, đây là một chứng bệnh.

6. Rồi này Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vậy ta hãy ly hỷ... chứng đạt và an trú Thiền thứ ba. Nhưng này Ànanda, tâm của Ta không hứng khởi đối với không có hỷ ấy, không có tịnh tín, không có an trú,

CHÍN THIỀN                                           299

không có giải thoát, dầu Ta có thấy: "Đây là an tịnh".
Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như sau như
sau: "Do nhân gì do duyên gì, tâm Ta không hứng
khởi đối với không có hỷ ấy, không có tịnh tín, không
có an trú, không có giải thoát, dầu Ta có thấy: "Đây
là an tịnh"?

- Rồi này Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vì Ta
không thấy sự nguy hiểm trong hỷ, vì Ta không
làm cho sung mãn sự nguy hiểm ấy, lợi ích
không có hỷ chưa được chứng đắc. Ta chưa
được thưởng thức lợi ích ấy. Do vậy tâm Ta
không hứng khởi đối với không có hỷ ấy, không
tịnh tín, không có an trú, không có giải thoát".
- Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như
sau: "Nếu sau khi thấy nguy hiểm trong hỷ, Ta
làm cho sung mãn nguy hiểm ấy. Sau khi
chứng được lợi ích trong không có hỷ, Ta
thưởng thức lợi ích ấy", thời sự kiện này xảy
ra: Tâm của Ta có thể hứng khởi trong không
có hỷ, tịnh tín, an trú, giải thoát, vì Ta có thấy:
"Đây là an tịnh".
- Rồi này Ànanda, sau một thời gian, sau khi
thấy nguy hiểm trong hỷ, Ta làm cho sung mãn
sự nguy hiểm ấy; sau khi chứng được lợi ích
trong không có hỷ, Ta thưởng thức lợi ích ấy.
Và này Ànanda, tâm Ta hứng khởi trong không

CHÍN THIỀN                                           300

có hỷ, tịnh tín, an trú, giải thoát, vì Ta thấy:
"Đây là an tịnh".
- Này Ànanda, sau một thời gian, Ta ly hỷ...
chứng đạt và an trú Thiền thứ ba. Do Ta trú với
sự an trú này, các tưởng tác ý câu hữu với hỷ
vẫn hiện hành. Đây đối với Ta, đây là một
chứng bệnh. Ví như, này Ànanda, đối với
người sung sướng, đau khổ có thể khởi lên như
là một chứng bệnh. Cũng vậy, các tưởng tác ý
câu hữu với hỷ vẫn hiện hành ở nơi Ta. Như
vậy đối với Ta, đây là một chứng bệnh.

7. Rồi này Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vậy ta hãy
đoạn lạc, đoạn khổ... chứng đạt và an trú Thiền thứ
tư". Nhưng tâm của Ta không có hứng khởi đối với
không khổ, không lạc, không có tịnh tín, không có
an trú, không có giải thoát, dầu Ta có thấy: "Đây là
an tịnh".

Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như sau như
sau: "Do nhân gì do duyên gì, tâm Ta không hứng
khởi đối với không khổ, không lạc, không có tịnh tín,
không có an trú, không có giải thoát, dầu Ta có thấy:
"Đây là an tịnh"?

- Rồi này Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vì Ta không thấy nguy hiểm trong xả lạc, vì Ta không làm cho sung mãn sự nguy hiểm ấy. Lợi ích của

CHÍN THIỀN                                         301

không khổ, không lạc chưa được chứng đắc. Ta
chưa được thưởng thức lợi ích ấy. Do vậy tâm
Ta không hứng khởi đối với không khổ, không
lạc ấy, không tịnh tín, không có an trú, không
giải thoát".
- Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như
sau: "Nếu sau khi thấy nguy hiểm trong xả lạc,
Ta làm cho sung mãn nguy hiểm ấy. Sau khi
chứng được lợi ích trong không khổ, không lạc,
Ta thưởng thức sự lợi ích ấy", thời sự kiện này
xảy ra: Tâm của Ta có thể hứng khởi trong
không khổ, không lạc, tịnh tín, an trú, giải
thoát, vì Ta có thấy: "Đây là an tịnh".
- Rồi này Ànanda, sau một thời gian, sau khi
thấy nguy hiểm trong xả lạc, Ta làm cho sung
mãn sự nguy hiểm ấy; sau khi chứng được lợi
ích trong không có hỷ, Ta thưởng thức lợi ích
ấy. Và này Ànanda, tâm Ta hứng khởi trong
không khổ, không lạc, tịnh tín, an trú, giải
thoát, vì Ta thấy: "Đây là an tịnh".
- Này Ànanda, sau một thời gian, Ta xả lạc, xả
khổ... chứng đạt và an trú Thiền thứ tư. Do Ta
trú với sự an trú này, các tưởng tác ý câu hữu
với xả lạc vẫn hiện hành. Như vậy, đối với Ta,
đây là một chứng bệnh. Ví như, này Ànanda,
đối với người sung sướng, đau khổ có thể khởi
lên như là một chứng bệnh. Cũng vậy các

CHÍN THIỀN                                       302

tưởng, tác ý câu hữu với hỷ vẫn hiện hành ở nơi Ta. Như vậy đối với Ta, đây là một chứng bệnh.

8. Rồi này Ananda, Ta suy nghĩ như sau: "Vậy Ta
hãy vượt qua các sắc tưởng một cách hoàn toàn,
chấm dứt các đối ngại tưởng, không tác ý đến các
tưởng sai biệt, chứng đạt và an trú Không vô biên
xứ. Nhưng tâm của Ta không có hứng khởi đối với
Không vô biên xứ, không có tịnh tín, không có an
trú, không có giải thoát, dầu Ta có thấy: "Đây là an
tịnh".

Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như sau như
sau: "Do nhân gì do duyên gì, tâm Ta không hứng
khởi đối với Không vô biên xứ, không có tịnh tín,
không có an trú, không có giải thoát, dầu Ta có thấy:
"Đây là an tịnh?".

- Rồi này Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vì Ta
không thấy sự nguy hiểm trong các sắc, Ta
không làm cho sung mãn nguy hiểm ấy, lợi ích
của Không vô biên xứ chưa được chứng đắc.
Ta chưa được thưởng thức lợi ích ấy. Do vậy
tâm Ta không hứng khởi đối với Không vô biên
xứ, không tịnh tín, không an trú, không giải
thoát".

CHÍN THIỀN                                         303

- Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như
sau: "Nếu sau khi thấy nguy hiểm trong các
sắc, Ta làm cho sung mãn nguy hiểm ấy. Sau
khi chứng được lợi ích trong Không vô biên xứ,
Ta thưởng thức lợi ích ấy", thời sự kiện này xảy
ra: Tâm của Ta có thể hứng khởi trong Không
vô biên xứ, tịnh tín, an trú, giải thoát, vì Ta có
thấy: "Đây là an tịnh".
- Rồi này Ànanda, sau một thời gian, sau khi
thấy nguy hiểm trong các sắc, Ta làm cho sung
mãn nguy hiểm ấy; sau khi chứng được lợi ích
trong Không vô biên xứ, Ta thưởng thức lợi ích
ấy. Và này Ànanda, tâm Ta hứng khởi trong
Không vô biên xứ, tịnh tín, an trú, giải thoát, vì
Ta thấy: "Đây là an tịnh".
- Này Ànanda, sau một thời gian, Ta vượt qua
các sắc tưởng... chứng đạt và an trú Không vô
biên xứ. Do Ta trú với sự an trú này, các tưởng
tác ý câu hữu với các sắc vẫn hiện hành. Đây
đối với Ta, đây là một chứng bệnh. Ví như, này
Ànanda, đối với người sung sướng, đau khổ có
thể khởi lên như là một chứng bệnh. Cũng vậy
các tưởng, tác ý câu hữu với sắc vẫn hiện hành
ở nơi Ta. Như vậy đối với Ta, đây là một chứng
bệnh.

CHÍN THIỀN                                          304

9. Rồi này Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vậy Ta
hãy vượt qua Không vô biên xứ một cách hoàn toàn,
biết rằng: "Thức là vô biên", chứng đạt và an trú
Thức vô biên xứ. Nhưng tâm của Ta không có
hứng khởi đối với Thức vô biên xứ, không có tịnh
tín, không có an trú, không có giải thoát, dầu Ta có
thấy: "Đây là an tịnh".

Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như sau: "Do
nhân gì do duyên gì, tâm Ta không hứng khởi đối với
Thức vô biên xứ, không có tịnh tín, không có an trú,
không có giải thoát, dầu Ta có thấy: "Đây là an
tịnh?".

- Rồi này Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vì Ta
không thấy sự nguy hiểm trong Không vô biên
xứ, vì Ta không làm cho sung mãn nguy hiểm
ấy, lợi ích của Thức vô biên xứ chưa được
chứng đắc. Ta chưa được thưởng thức lợi ích
ấy. Do vậy tâm Ta không hứng khởi đối với
Thức vô biên xứ, không tịnh tín, không an trú,
không giải thoát".
- Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như
sau: "Nếu sau khi thấy nguy hiểm trong Không
vô biên xứ, Ta làm cho sung mãn nguy hiểm
ấy. Sau khi chứng được lợi ích trong Thức vô
biên xứ, Ta thưởng thức lợi ích ấy", thời sự

CHÍN THIỀN                                        305

kiện này xảy ra: Tâm của Ta có thể hứng khởi
trong Thức vô biên xứ, tịnh tín, an trú, giải
thoát, vì Ta có thấy: "Đây là an tịnh".
- Rồi này Ànanda, sau một thời gian, sau khi
thấy nguy hiểm trong Không vô biên xứ, Ta
làm cho sung mãn nguy hiểm ấy; sau khi chứng
được lợi ích trong Thức vô biên xứ, Ta thưởng
thức lợi ích ấy. Và này Ànanda, tâm Ta hứng
khởi trong Thức vô biên xứ, tịnh tín, an trú, giải
thoát, vì Ta thấy: "Đây là an tịnh".
- Này Ànanda, sau một thời gian, Ta vượt qua
Không vô biên xứ... chứng đạt và an trú Thức
vô biên xứ. Do Ta trú với sự an trú này, các
tưởng tác ý câu hữu với Không vô biên xứ vẫn
hiện hành. Đây đối với Ta, đây là một chứng
bệnh. Ví như, này Ànanda, đối với người sung
sướng, đau khổ có thể khởi lên như là một
chứng bệnh. Cũng vậy các tưởng, tác ý câu hữu
với Không vô biên xứ vẫn hiện hành ở nơi Ta.
Như vậy đối với Ta, đây là một chứng bệnh.

10. Rồi này Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vậy Ta hãy vượt qua Thức vô biên xứ một cách hoàn toàn, biết rằng: "Không có vật gì", chứng đạt và an trú Vô sở hữu xứ. Nhưng tâm của Ta không có hứng khởi đối với Vô sở hữu xứ, không có tịnh tín, không có

CHÍN THIỀN                                          306

an trú, không có giải thoát, dầu Ta có thấy: "Đây là an tịnh".

Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như sau như
sau: "Do nhân gì do duyên gì, tâm Ta không hứng
khởi đối với Vô sở hữu xứ , không có tịnh tín, không
có an trú, không có giải thoát, dầu Ta có thấy: "Đây
là an tịnh"?

- Rồi này Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vì Ta
không thấy sự nguy hiểm trong Thức vô biên
xứ, vì Ta không làm cho sung mãn nguy hiểm
ấy, lợi ích của Vô sở hữu xứ chưa được chứng
đắc. Ta chưa được thưởng thức lợi ích ấy. Do
vậy tâm Ta không hứng khởi đối với Vô sở hữu
xứ, không tịnh tín, không an trú, không giải
thoát".
- Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như
sau: "Nếu sau khi thấy nguy hiểm trong Thức
vô biên xứ, Ta làm cho sung mãn nguy hiểm
ấy. Sau khi chứng được lợi ích trong Vô sở hữu
xứ, Ta thưởng thức lợi ích ấy", thời sự kiện này
xảy ra: Tâm của Ta có thể hứng khởi trong Vô
sở hữu xứ, tịnh tín, an trú, giải thoát, vì Ta có
thấy: "Đây là an tịnh".
- Rồi này Ànanda, sau một thời gian, sau khi
thấy nguy hiểm trong Thức vô biên xứ, Ta làm

CHÍN THIỀN                                         307

cho sung mãn nguy hiểm ấy; sau khi chứng
được lợi ích trong Vô sở hữu xứ, Ta thưởng
thức lợi ích ấy. Và này Ànanda, tâm Ta hứng
khởi trong Vô sở hữu xứ, tịnh tín, an trú, giải
thoát, vì Ta thấy: "Đây là an tịnh".
- Này Ànanda, sau một thời gian, Ta vượt qua
Thức vô biên xứ... chứng đạt và an trú Vô sở
hữu xứ. Do Ta trú với sự an trú này, các tưởng
tác ý câu hữu với các Thức vô biên xứ vẫn hiện
hành, như vậy đối với Ta, đây là một chứng
bệnh. Ví như, này Ànanda, đối với người sung
sướng, đau khổ có thể khởi lên như là một
chứng bệnh. Cũng vậy các tưởng, tác ý câu hữu
với Thức vô biên xứ vẫn hiện hành ở nơi Ta.
Như vậy đối với Ta, đây là một chứng bệnh.

11. Rồi này Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vậy Ta
hãy vượt qua Vô sở hữu xứ một cách hoàn toàn,
chứng đạt và an trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ.
Nhưng tâm của Ta không có hứng khởi đối với
Phi tưởng phi phi tưởng xứ, không có tịnh tín,
không có an trú, không có giải thoát, dầu Ta có thấy:
"Đây là an tịnh".

Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như sau như sau: "Do nhân gì do duyên gì, tâm Ta không hứng khởi đối với Phi tưởng phi phi tưởng xứ, không có

CHÍN THIỀN                                         308

tịnh tín, không có an trú, không có giải thoát, dầu Ta có thấy: "Đây là an tịnh"?

- Rồi này Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vì Ta
không thấy sự nguy hiểm trong Vô sở hữu xứ,
vì Ta không làm cho sung mãn nguy hiểm ấy,
lợi ích của Phi tưởng phi phi tưởng xứ chưa
được chứng đắc. Ta chưa được thưởng thức lợi
ích ấy. Do vậy tâm Ta không hứng khởi đối với
Phi tưởng phi phi tưởng xứ, không tịnh tín,
không an trú, không giải thoát".
- Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như
sau: "Nếu sau khi thấy nguy hiểm trong Vô sở
hữu xứ, Ta làm cho sung mãn nguy hiểm ấy.
Sau khi chứng được lợi ích trong Phi tưởng phi
phi tưởng xứ, Ta thưởng thức lợi ích ấy", thời
sự kiện này xảy ra: Tâm của Ta có thể hứng
khởi trong Phi tưởng phi phi tưởng xứ, tịnh tín,
an trú, giải thoát, vì Ta có thấy: "Đây là an
tịnh".
- Rồi này Ànanda, sau một thời gian, sau khi
thấy nguy hiểm trong Vô sở hữu xứ, Ta làm
cho sung mãn nguy hiểm ấy; sau khi chứng
được lợi ích trong Phi tưởng phi phi tưởng xứ,
Ta thưởng thức lợi ích ấy. Và này Ànanda, tâm
Ta hứng khởi trong Phi tưởng phi phi tưởng xứ,

CHÍN THIỀN                                          309

tịnh tín, an trú, giải thoát, vì Ta thấy: "Đây là
an tịnh".
- Này Ànanda, sau một thời gian, Ta vượt qua
Vô sở hữu xứ... chứng đạt và an trú Phi tưởng
phi phi tưởng xứ. Do Ta trú với sự an trú này,
các tưởng tác ý câu hữu với các Vô sở hữu xứ
vẫn hiện hành, như vậy đối với Ta, đây là một
chứng bệnh. Ví như, này Ànanda, đối với
người sung sướng, đau khổ có thể khởi lên như
là một chứng bệnh. Cũng vậy các tưởng, tác ý
câu hữu với Vô sở hữu xứ vẫn hiện hành ở nơi
Ta. Như vậy đối với Ta, đây là một chứng
bệnh.

12. Rồi này Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vậy Ta hãy vượt qua Phi tưởng phi phi tưởng xứ một cách hoàn toàn, chứng đạt và an trú Diệt thọ tưởng định. Nhưng tâm của Ta không có hứng khởi đối với Diệt thọ tưởng định, không có tịnh tín, không có an trú, không có giải thoát, dầu Ta có thấy: "Đây là an tịnh".

Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như sau như
sau: "Do nhân gì do duyên gì, tâm Ta không hứng
khởi đối với Diệt thọ tưởng định, không có tịnh tín,
không có an trú, không có giải thoát, dầu Ta có thấy:
"Đây là an tịnh"?

CHÍN THIỀN                                          310

- Rồi này Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vì Ta
không thấy sự nguy hiểm trong Phi tưởng phi
phi tưởng xứ, vì Ta không làm cho sung mãn
nguy hiểm ấy, lợi ích của Diệt thọ tưởng định
chưa được chứng đắc. Ta chưa được thưởng
thức lợi ích ấy. Do vậy tâm Ta không hứng khởi
đối với Diệt thọ tưởng định, không tịnh tín,
không an trú, không giải thoát".
- Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như
sau: "Nếu sau khi thấy nguy hiểm trong Phi
tưởng phi phi tưởng xứ, Ta làm cho sung mãn
nguy hiểm ấy. Sau khi chứng được lợi ích trong
Diệt thọ tưởng định, Ta thưởng thức lợi ích ấy",
thời sự kiện này xảy ra: Tâm của Ta có thể
hứng khởi trong Diệt thọ tưởng định, tịnh tín,
an trú, giải thoát, vì Ta có thấy: "Đây là an
tịnh".
- Rồi này Ànanda, sau một thời gian, sau khi
thấy nguy hiểm trong Phi tưởng phi phi tưởng
xứ, Ta làm cho sung mãn nguy hiểm ấy; sau
khi chứng được lợi ích trong Diệt thọ tưởng
định, Ta thưởng thức lợi ích ấy. Và này
Ànanda, tâm Ta hứng khởi trong Diệt thọ
tưởng định, tịnh tín, an trú, giải thoát, vì Ta
thấy: "Đây là an tịnh".
- Này Ànanda, sau một thời gian, Ta vượt qua
Phi tưởng phi phi tưởng xứ... chứng đạt và an

CHÍN THIỀN                                        311

trú Diệt thọ tưởng định, Ta thấy với trí tuệ và các lậu hoặc đi đến đoạn diệt.

13. Cho đến khi nào, này Ànanda, chín thứ đệ trú
Thiền chứng này chưa được Ta thuận thứ nghịch thứ
chứng đạt và xuất khởi, thời này Ànanda, trong thế
giới, với Thiên giới, Ma giới, Phạm thiên giới, với
quần chúng Sa-môn và Bà-la-môn, chư Thiên và loài
Người, Ta chưa xác chứng rằng ta đã chứng Chánh
Đẳng Chánh giác.

Cho đến khi nào, này Ànanda, chín thứ đệ trú Thiền
chứng này đã được Ta thuận thứ nghịch thứ chứng
đạt và xuất khởi, thời này Ànanda, trong thế giới này,
với Thiên giới, Ma giới, Phạm thiên giới, với quần
chúng Sa-môn và Bà-la-môn, chư Thiên và loài
Người, cho đến khi ấy, Ta mới xác chứng rằng Ta đã
chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Tri
và Kiến khởi lên nơi Ta. Ta biết rằng: "Bất động là
tâm giải thoát của Ta. Đây là đời sống cuối cùng,
nay không còn tái sanh nữa".

CHÍN THIỀN                                          312

35    Thế Tôn tán thán loại thiền nào - Kinh SANDHA – Tăng IV, 655

SANDHA – Tăng IV,655

(Hãy tu Thiền - thiền định của con ngựa thuần thục; Chánh Định- thế nào là Chánh Định; Thế Tôn tán thán loại thiền nào)

1. Một thời Thế Tôn trú ở Nàtika, tại ngôi nhà có lợp ngói. Rồi Tôn giả Sandha đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với Tôn giả Sandha đang ngồi một bên:

2. Này Sandha, hãy tu Thiền với sự Thiền định của con ngựa thuần thục, chớ có với Thiền định của con ngựa chưa thuần thục.

Và này Sandha, thế nào là Thiền định của con ngựa chưa thuần thục?

3. Con ngựa chưa thuần thục, khi bị cột vào máng
ăn, liền Thiền tư: "Cỏ ăn, cỏ ăn". Vì sao? Này
Sandha, con ngựa chưa thuần thục, khi bị cột vào
máng ăn, không có nghĩ như sau: "Không biết hôm
nay, người đánh xe điều phục ngựa sẽ bảo ta làm

CHÍN THIỀN                                         313

việc gì? Nay ta có thể làm gì để báo đáp? " Con ngựa bị cột vào máng ăn, chỉ Thiền tư: "Cỏ ăn, cỏ ăn! "

Cũng vậy, này Sandha, ở đây có hạng người chưa được thuần thục, khi đi đến ngôi rừng, hay khi đi đến gốc cây, hay khi đi đến ngôi nhà trống, trú với tâm bị dục tham ám ảnh, bị dục tham chi phối, không như thật rõ biết sự xuất ly khỏi dục tham đã khởi lên. Người ấy tàng trữ dục tham vào trong, rồi Thiền tư, Thiền lự, Thiền liên tục, Thiền quán... trú với tâm bị sân ám ảnh, bị sân chi phối... trú với tâm bị hôn trầm thụy miên ám ảnh, bị hôn trầm thụy miên chi phối... trú với tâm bị trạo hối ám ảnh, bị trạo hối chi phối... trú với tâm bị nghi hoặc ám ảnh, bị nghi hoặc chi phối, không như thật rõ biết sự xuất ly ra khỏi nghi hoặc đã khởi lên. Người ấy tàng trữ nghi hoặc vào trong, rồi Thiền tư, Thiền lự, Thiền liên tục, Thiền quán. Người ấy Thiền tư, y chỉ vào đất, Thiền tư y chỉ vào nước, Thiền tư y chỉ vào lửa, Thiền tư y chỉ vào gió, Thiền tư y chỉ vào Không vô biên xứ, Thiền tư y chỉ vào Thức vô biên xứ, Thiền tư y chỉ vào Vô sở hữu xứ, Thiền tư y chỉ vào Phi tưởng phi phi tưởng xứ, Thiền tư y chỉ vào đời này, Thiền tư y chỉ vào đời sau, phàm điều gì được thấy, được nghe, được cảm giác, được thức tri, được đạt đến, được tầm cầu đến, được ý suy tư, đều y chỉ vào đấy người ấy

CHÍN THIỀN                                           314

Thiền tư. Như vậy, này Sandha, là người Thiền tư không thuần thục.

Và này Sandha, như thế nào là Thiền tư như con ngựa thuần thục?

4. Con ngựa hiền lương, này Sandha, con ngựa được thuần thục, khi bị cột vào máng ăn, không có Thiền tư: "Cỏ ăn, cỏ ăn! " Vì sao? Này Sandha, con ngựa đã thuần thục, khi bị cột vào máng ăn, suy nghĩ như sau: "Không biết hôm nay, người đánh xe điều phục ngựa sẽ bảo ta làm việc gì? Nay ta có thể làm gì để báo đáp? " Con ngựa ấy bị cột vào máng ăn, không có Thiền tư: "Cỏ ăn, cỏ ăn! " Con ngựa hiền lương, này Sandha, được thuần thục, nhìn sự áp dụng cây gậy thúc ngựa hiền lương như là món nợ, như là trói buộc, như là một thiệt hại, như là một điềm xấu.

Cũng vậy, này Sandha, con người hiền thiện, thuần thục, khi đi đến ngôi rừng, khi đi đến gốc cây, khi đi đến ngôi nhà trống, trú với tâm không bị dục tham ám ảnh, không bị dục tham chinh phục, như thật quán tri sự xuất ly khỏi dục tham đã khởi lên. Vị ấy an trú với tâm không bị sân ám ảnh... Vị ấy an trú với tâm không bị si ám ảnh... Vị ấy an trú với tâm không bị hôn trầm thụy miên ám ảnh... Vị ấy an trú với tâm không bị trạo hối ám ảnh... Vị ấy an trú với không tâm bị nghi hoặc ám ảnh, không bị nghi hoặc

CHÍN THIỀN                                          315

chinh phục, như thật rõ biết sự xuất ly ra khỏi nghi
hoặc đã khởi lên. Vị ấy Thiền tư không y chỉ vào đất,
Thiền tư không y chỉ vào nước, Thiền tư không y chỉ
vào lửa, Thiền tư không y chỉ vào gió, Thiền tư
không y chỉ vào Không vô biên xứ, Thiền tư không
y chỉ vào Thức vô biên xứ, Thiền tư không y chỉ vào
Vô sở hữu xứ, Thiền tư không y chỉ vào Phi tưởng
phi phi tưởng xứ, Thiền tư không y chỉ vào đời này,
Thiền tư không y chỉ vào đời sau, phàm điều gì được
thấy, được nghe, được cảm giác, được thức tri, được
đạt đến, được tầm cầu đến, được ý suy tư, thiền tư
không y chỉ vào cái ấy. Tuy vậy, vị ấy vẫn có Thiền
tư.

Lại nữa, này Sandha, với vị ấy Thiền tư như vậy, chư
Thiên với Thiên chủ, các Phạm thiên với chúng
Phạm thiên, dầu từ xa, đảnh lễ con người hiền thiện
thuần thục:

Chúng tôi đảnh lễ Ngài,
Con người hiền, thuần thục,
Chúng tôi đảnh lễ Ngài,
Con người bậc Thượng thủ,
Y chỉ gì Ngài Thiền,
Chúng tôi không được biết.

5. Khi nghe nói như vậy, Tôn giả Sandha bạch Thế Tôn:

CHÍN THIỀN                                         316

- Thiền như thế nào, bạch Thế Tôn là con người hiền thiện thuần phục Thiền tư? Vị ấy Thiền tư không y chỉ vào đất, Thiền tư không y chỉ vào nước, Thiền tư không y chỉ vào lửa, Thiền tư không y chỉ vào gió, Thiền tư không y chỉ vào Không vô biên xứ, Thiền tư không y chỉ vào Thức vô biên xứ, Thiền tư không y chỉ vào Vô sở hữu xứ, Thiền tư không y chỉ vào Phi tưởng phi phi tưởng xứ, Thiền tư không y chỉ vào thế giới này, Thiền tư không y chỉ vào thế giới sau, và phàm cái gì được thấy, được nghe, được cảm giác, được thức tri, được tầm cầu, được đạt đến, được ý suy tư, vị ấy Thiền tư, không y chỉ vào cái ấy. Tuy vậy, vị ấy vẫn có Thiền tư.

Thiền tư như thế nào, bạch Thế Tôn là con người
hiền thiện thuần thục, khiến chư Thiên với Thiên
chủ, các Phạm thiên với chúng Phạm thiên dầu từ xa,
đảnh lễ con người hiền thiện thuần thục:

Chúng tôi đảnh lễ Ngài,
Con người hiền, thuần thục,
Chúng tôi đảnh lễ Ngài,
Con người bậc Thượng thủ,
Y chỉ gì Ngài Thiền,
Chúng tôi không được biết.

6. Ở đây này Sandha, với con người hiền thiện thuần thục, tưởng đất trong đất được sáng tỏ, tưởng nước

CHÍN THIỀN                                        317

trong nước được sáng tỏ, tưởng lửa trong lửa được
sáng tỏ, tưởng gió trong gió được sáng tỏ, tưởng
Không vô biên xứ trong Không vô biên xứ được sáng
tỏ, tưởng Thức vô biên xứ trong Thức vô biên xứ
được sáng tỏ, tưởng Vô sở hữu xứ trong Thức vô sở
hữu xứ được sáng tỏ, tưởng Phi tưởng phi phi tưởng
xứ trong Phi tưởng phi phi tưởng xứ được sáng tỏ,
tưởng thế giới này trong thế giới này được sáng tỏ,
tưởng thế giới sau trong thế giới sau được sáng tỏ,
phàm cái gì được thấy, được nghe, được cảm giác,
được thức tri, được tầm cầu, được đạt đến, được ý
suy tư, tưởng tại đấy được sáng tỏ.

Thiền tư như vậy, này Sandha, là người đã hiền thiện thuần thục, vị ấy Thiền tư không y chỉ vào đất, Thiền tư không y chỉ vào nước, Thiền tư không y chỉ vào lửa, Thiền tư không y chỉ vào gió, Thiền tư không y chỉ vào Không vô biên xứ, Thiền tư không y chỉ vào Thức vô biên xứ, Thiền tư không y chỉ vào Vô sở hữu xứ, Thiền tư không y chỉ vào Phi tưởng phi phi tưởng xứ, Thiền tư không y chỉ vào thế giới này, Thiền tư không y chỉ vào thế giới sau. Và phàm cái gì được thấy, được nghe, được cảm giác, được thức tri, được tầm cầu, được ý suy tư, Thiền tư không y chỉ vào cái ấy. Tuy vậy vẫn có Thiền tư.

CHÍN THIỀN                                         318

Do Thiền tư như vậy, này Sandha, là con người hiền
thiện thuần thục, khiến chư Thiên với Thiên chủ, các
Phạm thiên với chúng Phạm thiên dầu từ xa, đảnh lễ
con người hiền thiện thuần thục:

Chúng tôi đảnh lễ Ngài,
Con người hiền, thuần thục,
Chúng tôi đảnh lễ Ngài,
Con người bậc Thượng thủ,
Y chỉ gì Ngài Thiền,
Chúng tôi không được biết.

CHÍN THIỀN                                        319

36    Tuy vậy, vị ấy vẫn có Tưởng và Tác ý - Kinh TƯỞNG HAY TÁC Ý 1 – Tăng IV, 649

TƯỞNG HAY TÁC Ý 1 – Tăng IV,649

1. Rồi Tôn giả Ànanda đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Ànanda bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, có thể chăng một Tỷ-kheo khi chứng được Thiền định, như vậy, vị ấy có thể trong đất không tưởng đến đất, trong nước không tưởng đến nước, trong lửa không tưởng đến lửa, trong gió không tưởng đến gió, trong Không vô biên xứ không tưởng đến Không vô biên xứ, trong Thức vô biên xứ không tưởng đến Thức vô biên xứ, trong Vô sở hữu xứ không tưởng đến Vô sở hữu xứ, trong Phi tưởng phi phi tưởng xứ không tưởng đến Phi tưởng phi phi tưởng xứ, trong thế giới hiện tại không tưởng đến thế giới hiện tại, trong thế giới đời sau không tưởng đến thế giới đời sau, và phàm điều gì được thấy, được nghe, được cảm giác, được thức tri, được đạt đến, được tầm cầu đến, được ý suy nghĩ đến, trong ấy vị ấy không có tưởng đến. Tuy vậy, vị ấy vẫn có tưởng.

CHÍN THIỀN                                         320

2. Này Ànanda, có thể như vậy, một Tỷ-kheo khi chứng được Thiền định như vậy, có thể trong đất không tưởng đến đất, trong nước không tưởng đến nước, trong lửa không tưởng đến lửa, trong gió không tưởng đến gió, trong Không vô biên xứ, không tưởng đến Không vô biên xứ, trong Thức vô biên xứ không tưởng đến Thức vô biên xứ, trong Vô sở hữu xứ không tưởng đến Vô sở hữu xứ, trong Phi tưởng phi phi tưởng xứ không tưởng đến Phi tưởng phi phi tưởng xứ, trong thế giới hiện tại không tưởng đến thế giới hiện tại, trong thế giới đời sau không tưởng đến thế giới đời sau. Và phàm điều gì được thấy, được nghe, được cảm giác, được thức tri, được đạt đến, được tầm cầu đến, được ý suy nghĩ đến, trong ấy vị ấy không có tưởng đến. Tuy vậy, vị ấy vẫn có tưởng.

3. Nhưng bạch Thế Tôn, như thế nào một vị Tỷ-kheo khi chứng được Thiền định như vậy, vị ấy có thể trong đất, không tường đến đất... trong thế giới đời sau, không tưởng đến thế giới đời sau... vị ấy có thể không có tưởng đến. Tuy vậy, vị ấy vẫn có tưởng?

4. Ở đây, này Ànanda, vị Tỷ-kheo tưởng như sau: "Đây là an tịnh, đây là thù thắng, tức là sự tịnh chỉ tất cả hành, sự từ bỏ tất cả sanh y, sự đoạn diệt khát ái, ly tham, đoạn diệt, Niết-bàn". Như vậy, này Ànanda, vị Tỷ-kheo khi chứng được Thiền

CHÍN THIỀN                                         321

định như vậy, vị ấy có thể trong đất, không tưởng
đến đất, trong nước không tưởng đến nước... trong
thế giới đời sau, không tưởng đến thế giới đời sau...
vị ấy không có tưởng đến. Tuy vậy, vị ấy vẫn có
tưởng.

TƯỞNG HAY TÁC Ý 2 – Tăng IV,651

Rồi Tôn giả Ànanda đi đến Thế Tôn, sau khi hoan hỷ
tín thọ lời Thế Tôn dạy, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh
lễ Thế Tôn, thân bên hữu hướng về Thế Tôn, rồi đi
đến Tôn giả Sàriputta, sau khi đến, nói lên với Tôn
giả Sàriputta những lời chào đón hỏi thăm, sau khi
nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu rồi
ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả
Ànanda thưa với Tôn giả Sàriputta:

- Thưa Tôn giả Sàriputta, có thể chăng một Tỷ-kheo
khi chứng được Thiền định như vậy, vị ấy có thể
trong đất không tưởng đến đất, trong nước không
tưởng đến nước, trong lửa không tưởng đến lửa,
trong gió không tưởng đến gió, trong Không vô biên
xứ, không tưởng đến Không vô biên xứ, trong Thức
vô biên xứ không tưởng đến Thức vô biên xứ, trong
Vô sở hữu xứ không tưởng đến Vô sở hữu xứ, trong
Phi tưởng phi phi tưởng xứ không tưởng đến Phi

CHÍN THIỀN                                         322

tưởng phi phi tưởng xứ, trong thế giới hiện tại không
tưởng đến thế giới hiện tại, trong thế giới đời sau
không tưởng đến thế giới đời sau. Và phàm điều gì
được thấy, được nghe, được cảm giác, được thức tri,
được đạt đến, được tầm cầu đến, được ý suy nghĩ
đến, trong ấy vị ấy không có tưởng đến. Tuy vậy, vị
ấy vẫn có tưởng.

2. Này Ànanda, có thể như vậy, một Tỷ-kheo khi
chứng được Thiền định như vậy... được ý suy nghĩ
đến, vị ấy không có tưởng đến. Tuy vậy, vị ấy vẫn có
tưởng.

3. Nhưng thưa Tôn giả Sàriputta, như thế nào, một
Tỷ-kheo, khi chứng được Thiền định như vậy... được
ý suy nghĩ đến, vị ấy không có tưởng đến. Tuy vậy, vị
ấy vẫn có tưởng?

4. Ở đây, này Hiền giả Ànanda, Tỷ-kheo tưởng như
sau: "Đây là An tịnh, đây là thù thắng, tức là sự an
tịnh chỉ tất cả hành, sự từ bỏ tất cả sanh y, sự đoạn
diệt khát ái, ly tham, đoạn diệt, Niết-bàn". Như vậy,
này Hiền giả Ànanda, Tỷ-kheo khi chứng được
Thiền định như vậy, có thể trong đất không tưởng
đến đất... trong thế giới đời sau, không tưởng đến thế
giới đời sau... vị ấy không có tưởng đến. Tuy vậy, vị
ấy vẫn có tưởng.

CHÍN THIỀN                                          323

5. Thật vi diệu thay, thưa Hiền giả! Thật hy hữu thay, thưa Hiền giả! Sự giải thích của Đạo Sư và đệ tử tương hợp, tương hội không tương phản nhau, nghĩa với nghĩa, lời với lời, tức là đối với câu tối thượng. Thưa Hiền giả, vừa rồi tôi đã đi đến Thế Tôn và hỏi ý nghĩa này, Thế Tôn với những câu thế này với những lời thế này, đã trả lời về ý nghĩa này, giống như Tôn giả Sàriputta. Thật vi diệu thay, Hiền giả! Thật hy hữu thay, Hiền giả! Sự giải thích của Đạo Sư và đệ tử sẽ tương hợp, sẽ tương hội, không tương phản nhau tức là về câu tối thượng.

TÁC Ý – Tăng IV,653

1. Rồi Tôn giả Ànanda đi đến Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Ànanda bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, có thể chăng một Tỷ-kheo khi chứng được Thiền định như vậy, có thể không tác ý đến mắt, có thể không tác ý đến sắc, có thể không tác ý đến tai, có thể không tác ý đến tiếng, có thể không tác ý đến mũi, có thể không tác ý đến hương, có thể không tác ý đến lưỡi, có thể không tác ý đến vị, có thể không tác ý đến thân, có thể không tác ý đến xúc, có thể không tác ý đến đất, có thể không tác ý đến nước, có

CHÍN THIỀN                                           324

thể không tác ý đến lửa, có thể không tác ý đến gió, có thể không tác ý đến Không vô biên xứ, có thể không tác ý đến Thức vô biên xứ, có thể không tác ý đến Vô sở hữu xứ, có thể không tác ý đến Phi tưởng phi phi tưởng xứ, có thể không tác ý đến đời này, có thể không tác ý đến đời sau. Phàm điều gì được thấy, được nghe, được cảm giác, được thức tri, được đạt đến, được tầm cầu đến, được ý suy nghĩ đến, vị ấy có thể không có tác ý. Tuy vậy, vị ấy vẫn có tác ý.

2. Này Ànanda, có thể như vậy: Một Tỷ-kheo khi
chứng được Thiền định như vậy, có thể không tác ý
đến mắt, có thể không tác ý đến sắc... (như trên 9,
1)... được suy nghĩ đến, vị ấy có thể không có tác ý.
Tuy vậy, vị ấy vẫn có tác ý.

3. Bạch Thế Tôn, nhưng thế nào, một Tỷ-kheo khi
chứng được Thiền định như vậy, có thể không tác ý
đến mắt, có thể không tác ý đến sắc... được ý suy nghĩ
đến, vị ấy có thể không có tác ý. Tuy vậy, vị ấy vẫn
có tác ý?

4. Ở đây, này Ànanda, Tỷ-kheo tác ý như sau: "Đây là an tịnh, đây là thù thắng, tức là sự tịnh chỉ tất cả hành, sự từ bỏ tất cả sanh y, sự đoạn diệt khát ái, ly tham, đoạn diệt, Niết bàn". Như vậy, này Ànanda, Tỷ-kheo khi chứng được Thiền định như vậy, vị ấy có thể không tác ý đến mắt, có thể không tác ý đến

CHÍN THIỀN                                           325

sắc... được ý suy nghĩ đến, vị ấy có thể không có tác ý. Tuy vậy, vị ấy vẫn có tác ý.

CHÍN THIỀN                                         326

37    Tôn giả Kassapa và Thế Tôn chứng nhập 9 thiền - Kinh Thiền Và Thắng Trí – Tương II, 363

Thiền Và Thắng Trí – Tương II, 363

1) Trú ở Sàvatthi.

2) Tùy theo mong muốn, này các Tỷ-kheo, Ta ly dục, ly bất thiện pháp, chứng đạt và an trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm, có tứ...

Tùy theo mong muốn, này các Tỷ-kheo, Kassapa
cũng ly dục, ly bất thiện pháp, chứng đạt và an trú
Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh,
có tầm, có tứ.

3) Tùy theo mong muốn, này các Tỷ-kheo, Ta diệt
tầm và tứ, chứng đạt và an trú Thiền thứ hai, một
trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm, không tứ,
nội tỉnh nhất tâm.

Tùy theo mong muốn, này các Tỷ-kheo, Kassapa
cũng diệt tầm và tứ, chứng đạt và an trú Thiền thứ
hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm,
không tứ, nội tỉnh nhất tâm.

CHÍN THIỀN                                          327

4) Tùy theo mong muốn, này các Tỷ-kheo, Ta ly hỷ,
trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà
các bậc Thánh gọi là xả niệm lạc trú, chứng đạt và
an trú Thiền thứ ba.

Tùy theo mong muốn, này các Tỷ-kheo, Kassapa
cũng ly hỷ, trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân cảm sự
lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là xả niệm lạc trú,
chứng đạt và an trú Thiền thứ ba.

5) Tùy theo mong muốn, này các Tỷ-kheo, Ta xả lạc,
xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng đạt và an
trú Thiền thứ tư, không khổ, không lạc, xả niệm
thanh tịnh.

Tùy theo mong muốn, này các Tỷ-kheo, Kassapa
cũng xả lạc, xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước,
chứng đạt và an trú Thiền thứ tư, không khổ, không
lạc, xả niệm thanh tịnh.

6) Tùy theo mong muốn, này các Tỷ-kheo, Ta vượt
lên mọi sắc tưởng, diệt trừ mọi chướng ngại tưởng,
không tác ý đối với dị tưởng. Ta nghĩ rằng: "Hư
không là vô biên", chứng đạt và an trú Không vô biên
xứ.

CHÍN THIỀN                                         328

Tùy theo mong muốn, này các Tỷ-kheo, Kassapa cũng vượt lên mọi sắc tưởng, diệt trừ mọi chướng ngại tưởng... chứng đạt và an trú Không vô biên xứ.

7) Tùy theo mong muốn, này các Tỷ-kheo, Ta vượt lên mọi Không vô biên xứ, nghĩ rằng: "Thức là vô biên", chứng đạt và an trú Thức vô biên xứ.

Tùy theo mong muốn, này các Tỷ-kheo, Kassapa cũng vượt lên mọi Không vô biên xứ... chứng đạt và an trú Thức vô biên xứ.

8) Tùy theo mong muốn, này các Tỷ-kheo, Ta vượt lên mọi Thức vô biên xứ, nghĩ rằng: "Không có vật gì", chứng đạt và an trú Vô sở hữu xứ.

Tùy theo mong muốn, này các Tỷ-kheo, Kassapa cũng vượt lên mọi Thức vô biên xứ... chứng đạt và an trú Vô sở hữu xứ.

9) Tùy theo mong muốn, này các Tỷ-kheo, Ta vượt lên mọi Vô sở hữu xứ, chứng đạt và an trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ.

Tùy theo mong muốn, này các Tỷ-kheo, Kassapa cũng... chứng đạt và an trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ.

CHÍN THIỀN                                       329

10) Tùy theo mong muốn, này các Tỷ-kheo, Ta vượt lên mọi Phi tưởng phi phi tưởng xứ, chứng đạt và an trú Diệt thọ tưởng định.

Tùy theo mong muốn... Kassapa cũng... chứng đạt và an trú Diệt thọ tưởng định.

11) Tùy theo mong muốn, này các Tỷ-kheo, Ta chứng đạt các loại thần thông. Một thân hiện ra nhiều thân, nhiều thân hiện ra một thân; hiện hình, biến hình, đi ngang qua vách, qua tường, qua núi như đi ngang hư không; độn thổ, trồi lên, đi ngang qua đất liền như ở trong nước, đi trên nước không chìm như trên đất liền; ngồi kiết-già đi trên hư không như con chim; với bàn tay, chạm và rờ mặt trăng và mặt trời, những vật có đại oai lực, oai thần như vậy; có thể tự thân bay đến cõi Phạm thiên.

Tùy theo mong muốn, này các Tỷ-kheo, Kassapa cũng chứng đạt được các loại thần thông... bay đến cõi Phạm thiên.

12) Tùy theo mong muốn, này các Tỷ-kheo, Ta với thiên nhĩ thanh tịnh siêu nhân, có thể nghe hai loại tiếng: chư Thiên và loài Người, xa và gần.

Tùy theo mong muốn, này các Tỷ-kheo, Kassapa cũng với thiên nhĩ thanh tịnh... xa và gần.

CHÍN THIỀN                                         330

13) Tùy theo mong muốn, này các Tỷ-kheo, sau khi đi sâu vào tâm của chúng sanh, của loài Người với tâm của mình, Ta có thể biết như sau: "Tâm có tham biết là tâm có tham, tâm không tham biết là tâm không tham, tâm có sân biết là tâm có sân, tâm không sân biết là tâm không sân, tâm có si biết là tâm có si, tâm không si biết là tâm không si, tâm chuyên chú biết là tâm chuyên chú, tâm không chuyên chú biết là tâm không chuyên chú, đại hành tâm biết là đại hành tâm, không phải đại hành tâm biết là không phải đại hành tâm, tâm chưa vô thượng biết là tâm chưa vô thượng, tâm vô thượng biết là tâm vô thượng, tâm Thiền định biết là tâm Thiền định, tâm không Thiền định biết là tâm không Thiền định, tâm giải thoát biết là tâm giải thoát, tâm không giải thoát biết là tâm không giải thoát".

Tùy theo mong muốn, này các Tỷ-kheo, sau khi đi
sâu vào tâm của chúng sanh, của loài Người; với tâm
của mình, Kassapa cũng được biết như sau: "Tâm có
tham biết là tâm có tham... tâm không giải thoát biết
là tâm không giải thoát".

14) Tùy theo mong muốn, này các Tỷ-kheo, Ta nhớ đến các đời sống quá khứ, như một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, mười đời, hai mươi đời, ba mươi đời, bốn mươi đời, năm mươi đời, một trăm

CHÍN THIỀN                                           331

đời, hai trăm đời, một ngàn đời, một trăm ngàn đời;
nhiều hoại kiếp, nhiều thành kiếp, nhiều hoại thành
kiếp. Ta nhớ rằng: "Tại chỗ kia, Ta có tên như thế
này, dòng họ như thế này, giai cấp như thế này, thọ
khổ lạc như thế này, tuổi thọ đến mức như thế này.
Sau khi chết tại chỗ kia, Ta được sanh ra tại chỗ nọ.
Tại chỗ ấy, Ta có tên như thế này, dòng họ như thế
này, tuổi thọ đến mức như thế này. Sau khi chết tại
chỗ nọ, Ta được sanh ra ở đây". Như vậy, Ta nhớ đến
nhiều đời sống quá khứ cùng với các nét đại cương
và các chi tiết.

Tùy theo mong muốn, này các Tỷ-kheo, Kassapa cũng nhớ đến nhiều đời sống quá khứ, như một đời, hai đời... và các chi tiết.

15) Tùy theo mong muốn, này các Tỷ-kheo, Ta với thiên nhãn thanh tịnh siêu nhân, thấy các chúng sanh. Ta biết rõ rằng chúng sanh, người hạ liệt, kẻ cao sang, người đẹp đẽ, kẻ thô xấu, người may mắn, kẻ bất hạnh, đều do hạnh nghiệp của họ. Những chúng sanh ấy làm những ác hạnh về thân, lời, ý, phỉ báng các bậc Thánh, theo tà kiến, tạo các nghiệp theo tà kiến. Những người này sau khi thân hoại mạng chung, phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Còn những chúng sanh nào làm những thiện hạnh về thân, lời và ý, không phỉ báng các bậc Thánh, theo

CHÍN THIỀN                                          332

chánh kiến, tạo các nghiệp theo chánh kiến; những người này sau khi thân hoại mạng chung, được sanh lên các thiện thú, cõi trời, trên đời này. Như vậy, với thiên nhãn thuần tịnh, siêu nhân, Ta thấy sự sống chết của chúng sanh. Ta biết rõ chúng sanh, người hạ liệt, kẻ cao sang, người đẹp đẽ, kẻ thô xấu, người may mắn, kẻ bất hạnh đều do hạnh nghiệp của họ.

Tùy theo mong muốn, này các Tỷ-kheo, Kassapa
cũng với thiên nhãn thuần tịnh siêu nhân, thấy sự
sống chết các chúng sanh... đều do hạnh nghiệp của
họ.

16) Và Ta, này các Tỷ-kheo, với sự đoạn tận các lậu
hoặc, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí, Ta
chứng ngộ vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát, chứng
đạt và an trú.

Này các Tỷ-kheo, Kassapa cũng với sự đoạn tận các
lậu hoặc, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí,
chứng ngộ vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát, chứng
đạt và an trú.

CHÍN THIỀN                                           333

38    Tôn giả Moggalana tu tập 9 Thiền - Kinh Tương Ưng Moggalàna – Tương IV, 419

Tương Ưng Moggalàna

Với Tầm – Tương IV, 419

1) Một thời Tôn giả Mahà Moggalàna trú ở Sàvatthi, Jetavana, tại vườn ông Anàthapindika.

2) Ở đấy, Tôn giả Mahà Moggalàna gọi các Tỷ-kheo:

-- Này chư Hiền Tỷ-kheo.

-- Thưa Hiền giả.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả Mahà Moggalàna.

3) Tôn giả Mahà Moggalàna nói như sau:

-- Ở đây, này chư Hiền, trong khi tôi độc cư Thiền
tịnh, tâm tưởng tư duy như sau được khởi lên nơi tôi:
"Thiền thứ nhất, Thiền thứ nhất", được gọi là như
vậy. Thế nào là Thiền thứ nhất?

CHÍN THIỀN                                         334

4) -- Này chư Hiền, tôi suy nghĩ như sau: "Ở đây, Tỷ-
kheo ly dục, ly bất thiện pháp, chứng và trú Thiền
thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm
có tứ. Đây gọi là Thiền thứ nhất.

5) Rồi này chư Hiền, tôi ly dục, ly bất thiện pháp, chứng và trú Thiền thứ nhất một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm có tứ. Này chư Hiền, do tôi trú với an trú này, các tưởng câu hữu với dục (kàma) được tác ý và hiện hành (samudàcaranti).

6) Rồi này chư Hiền, Thế Tôn với thần thông đi đến
tôi và nói: "Này Moggalàna, này Moggalàna, chớ có
phóng dật Thiền thứ nhất. Này Moggalàna, hãy đặt
tâm vào Thiền thứ nhất! Hãy nhứt tâm vào Thiền
thứ nhất".

7) Rồi này chư Hiền, trong một thời gian khác, tôi chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm có tứ.

8) Này chư Hiền, nếu ai nói một cách chơn chánh:
"Vị đệ tử được bậc Đạo Sư hỗ trợ, chứng được đại
thắng trí", người ấy sẽ nói về tôi như sau: "Mahà
Moggahàna là người đệ tử được bậc Đạo Sư hỗ trợ,
chứng được đại thắng trí".

CHÍN THIỀN                                          335

Không Tầm – Tương IV, 421

1-2). ..

3) -- "Thiền thứ hai, Thiền thứ hai", được nói đến như vậy. Thế nào là Thiền thứ hai?

4) Và này chư Hiền, tôi suy nghĩ như sau: "Ở đây,
Tỷ-kheo làm cho tịnh chỉ các tầm và tứ, chứng và trú
Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh,
không tầm, không tứ, nội tĩnh, nhứt tâm". Đây gọi là
Thiền thứ hai.

5) Rồi này chư Hiền, tôi làm cho tịnh chỉ các tầm và tứ, chứng và trú Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm, không tứ, nội tĩnh, nhứt tâm. Này chư Hiền, khi tôi trú với an trú này, các tưởng câu hữu với tầm được tác ý và hiện hành.

6) Rồi này chư Hiền, Thế Tôn với thần thông đi đến
tôi và nói: "Này Moggalàna, này Moggalàna, chớ có
phóng dật Thiền thứ hai. Này Bà-la-môn, hãy đặt
tâm vào Thiền thứ hai! Hãy nhứt tâm vào Thiền thứ
hai! Hãy định tâm vào Thiền thứ hai!"

7) Rồi này chư Hiền, trong một thời gian khác, tôi chứng và trú Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm, không tứ, nội tĩnh, nhứt tâm.

CHÍN THIỀN                                         336

8) (Như đoạn 8 của kinh trên).

Với Lạc – Tương IV, 422

1-2). ..

3) -- "Thiền thứ ba, Thiền thứ ba", như vậy được nói đến. Như thế nào là Thiền thứ ba?

4) Rồi này chư Hiền, tôi suy nghĩ như sau: "Ở đây, Tỷ-kheo ly hỷ trú xả, chánh niệm, tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là xả niệm lạc trú, chứng và trú Thiền thứ ba". Đây gọi là Thiền thứ ba.

5) Rồi này chư Hiền, tôi ly hỷ trú xả, chánh niệm,
tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi
là xả niệm lạc trú, chứng và trú Thiền thứ ba. Này
chư Hiền, do tôi trú với an trú này, các tưởng câu
hữu với hỷ được tác ý và hiện hành.

6) Rồi này chư Hiền, Thế Tôn với thần thông đi đến
tôi và nói như sau: "Này Moggalàna, này
Moggalàna, chớ có phóng dật Thiền thứ ba! Này
Moggalàna, hãy đặt tâm vào Thiền thứ ba! Hãy nhứt
tâm vào Thiền thứ ba! Hãy định tâm vào Thiền thứ
ba!"

CHÍN THIỀN                                         337

7) Rồi này chư Hiền, trong một thời gian khác, tôi ly
hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ
mà các bậc Thánh gọi là xả niệm lạc trú, chứng và
trú Thiền thứ ba.

8) (Như đoạn 8 của kinh trước)

Xả – Tương IV, 423

1-2). ..

3) -- "Thiền thứ tư, Thiền thứ tư", như vậy được nói đến. Như thế nào là Thiền thứ tư?

4) Này chư Hiền, rồi tôi suy nghĩ như sau: "Ở đây, Tỷ-kheo xả khổ, xả lạc, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú Thiền thứ tư, không khổ, không lạc, xả niệm thanh tịnh". Đây gọi là Thiền thứ tư.

5) Rồi này chư Hiền, tôi xả khổ, xả lạc, diệt hỷ ưu đã
cảm thọ trước, chứng và trú Thiền thứ tư, không khổ,
không lạc, xả niệm thanh tịnh. Này chư Hiền, do tôi
trú với an trú này, các tưởng câu hữu với lạc được
tác ý và hiện hành.

6) Rồi này chư Hiền, Thế Tôn với thần thông đi đến tôi và nói: "Này Moggalàna, này Moggalàna, chớ có

CHÍN THIỀN                                          338

phóng dật Thiền thứ tư. Này Moggalàna, hãy đặt tâm vào Thiền thứ tư! Hãy nhứt tâm vào Thiền thứ tư! Hãy định tâm vào Thiền thứ tư!"

7) Rồi này chư Hiền, trong một thời gian khác, tôi xả
lạc, xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và
trú Thiền thứ tư, không khổ, không lạc, xả niệm
thanh tịnh.

8) (Như đoạn 8 của kinh trên).

Hư Không – Tương IV, 424

1-2). ..

3) -- "Không vô biên xứ, Không vô biên xứ", như vậy được nói đến. Thế nào là Không vô biên xứ?

4) Này chư Hiền, tôi suy nghĩ như sau: "Ở đây, Tỷ- kheo vượt qua sắc tưởng một cách hoàn toàn, chấm dứt đối ngại tưởng, không tác ý sai biệt tưởng, tôi biết rằng: ‘Hư không là vô biên", chứng và trú Không vô biên xứ". Đây gọi là Không vô biên xứ.

5) Rồi này chư Hiền, đoạn tận sắc tưởng một cách hoàn toàn, chấm dứt đối ngại tưởng, không tác ý sai biệt tưởng, tôi biết rằng Hư không là vô biên, chứng

CHÍN THIỀN                                         339

và trú Không vô biên xứ. Này chư Hiền, do tôi trú với an trú này, các tưởng câu hữu với sắc được tác ý và hiện hành.

6) Rồi này chư Hiền, Thế Tôn với thần thông đi đến
tôi và nói như sau: "Này Moggalàna, này
Moggalàna, chớ có phóng dật Không vô biên xứ!
Này Moggalàna, hãy đặt tâm vào Không vô biên xứ!
Hãy nhứt tâm vào Không vô biên xứ! Hãy định tâm
vào Không vô biên xứ!"

7) Rồi này chư Hiền, trong một thời gian khác, vượt qua sắc tưởng một cách hoàn toàn, chấm dứt đối ngại tưởng, không tác ý sai biệt tưởng, tôi biết rằng Hư không là vô biên, chứng và trú Không vô biên xứ.

8) (Như đoạn 8 của kinh trên).

Thức – Tương IV, 425

1-2). ..

3) -- "Thức vô biên xứ, Thức vô biên xứ", như vậy được nói đến. Thế nào là Thức vô biên xứ?

4) Này chư Hiền, tôi suy nghĩ như sau: "Ở đây, Tỷ- kheo vượt qua Không vô biên xứ một cách hoàn toàn,

CHÍN THIỀN                                       340

biết rằng: ‘Thức là vô biên’, chứng và trú Thức vô biên xứ". Đây gọi là Thức vô biên xứ.

5) Rồi này chư Hiền, vượt qua Không vô biên xứ, tôi
biết rằng Thức là vô biên, chứng và trú Thức vô biên
xứ... Này chư Hiền, do tôi trú với an trú này, các
tưởng câu hữu với Không vô biên xứ được tác ý và
hiện hành.

6) Rồi này chư Hiền, Thế Tôn với thần thông đi đến
tôi và nói như sau: "Này Moggalàna, này
Moggalàna, chớ có phóng dật Thức vô biên xứ! Này
Moggalàna, hãy đặt tâm vào Thức vô biên xứ! Hãy
nhứt tâm vào Thức vô biên xứ! Hãy định tâm vào
Thức vô biên xứ!"

7) Rồi này chư Hiền,sau một thời gian, tôi vượt qua Không vô biên xứ, biết rằng Thức là vô biên, chứng và trú Thức vô biên xứ.

8) (Như đoạn 8 của kinh trên).

Vô Sở Hữu Xứ – Tương IV, 426

1-2). ..

CHÍN THIỀN                                        341

3) -- "Vô sở hữu xứ, Vô sở hữu xứ", như vậy được nói đến. Thế nào là Vô sở hữu xứ?

4) Này chư Hiền, tôi suy nghĩ như sau: "Ở đây, Tỷ- kheo vượt qua Thức vô biên xứ một cách hoàn toàn, biết rằng: ‘Không có sự vật gì", chứng và trú Vô sở hữu xứ". Này chư Hiền, đây gọi là Vô sở hữu xứ.

5) Rồi này chư Hiền, sau khi vượt qua Thức vô biên
xứ, tôi biết rằng không có sự vật gì, chứng và trú Vô
sở hữu xứ. Này chư Hiền, do tôi trú với an trú này,
các tưởng câu hữu với Thức vô biên xứ được tác ý
và hiện hành.

6) Rồi này chư Hiền, Thế Tôn với thần thông đi đến
tôi và nói như sau: "Này Moggalàna, này
Moggalàna, chớ có phóng dật Vô sở hữu xứ. Này
Moggalàna, hãy đặt tâm vào Vô sở hữu xứ! Hãy nhứt
tâm vào Vô sở hữu xứ! Hãy định tâm vào Vô sở hữu
xứ!"

7) Rồi này chư Hiền, sau một thời gian, vượt qua Thức vô biên xứ, tôi biết rằng không có sự vật gì, chứng và trú Vô sở hữu xứ.

8) (Như đoạn 8 của kinh trên).

CHÍN THIỀN                                         342

Phi Tưởng – Tương IV, 427

1-2). ..

3) -- "Phi tưởng phi phi tưởng xứ, Phi tưởng phi phi tưởng xứ", như vậy được nói đến. Thế nào là Phi tưởng phi phi tưởng xứ?

4) Rồi này chư Hiền, tôi suy nghĩ như sau: "Ở đây,
Tỷ-kheo vượt qua Vô sở hữu xứ một cách hoàn toàn,
chứng và trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ". Đây gọi là
Phi tưởng phi phi tưởng xứ.

5) Rồi này chư Hiền, tôi vượt qua Vô sở hữu xứ một
cách hoàn toàn, chứng và trú Phi tưởng phi phi tưởng
xứ. Này chư Hiền, do tôi trú với an trú này, các
tưởng câu hữu với Vô sở hữu xứ được tác ý và hiện
hành.

6) Rồi này chư Hiền, Thế Tôn với thần thông đi đến
tôi và nói như sau: "Này Moggalàna, này
Moggalàna, chớ có phóng dật Phi tưởng phi phi
tưởng xứ! Này Moggalàna, hãy đặt tâm vào Phi
tưởng phi phi tưởng xứ! Hãy nhứt tâm vào Phi tưởng
phi phi tưởng xứ! Hãy định tâm vào Phi tưởng phi
phi tưởng xứ!"

CHÍN THIỀN                                        343

7) Rồi này chư Hiền, sau một thời gian, tôi vượt qua Vô sở hữu xứ một cách hoàn toàn, chứng và trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ.

8) (Như số 8 của kinh trước).

Vô Tướng – Tương IV, 428

1-2). ..

3) -- "Vô tướng tâm định, Vô tướng tâm định" (animitto cete samàdhi), như vậy được nói đến. Thế nào là Vô tướng tâm định?

4) Và này chư Hiền, tôi suy nghĩ như sau: "Ở đây, Tỷ-kheo không tác ý tất cả tướng, chứng và trú Vô tướng tâm định". Đây gọi là Vô tướng tâm định.

5) Rồi này chư Hiền, tôi không tác ý tất cả tướng,
chứng và an trú Vô tướng tâm định. Này chư Hiền,
do tôi trú với an trú này, (tôi đạt được) thức tùy
thuận tướng (nimittànusarivinnànam).

6) Rồi này chư Hiền, Thế Tôn với thần thông đi đến
tôi và nói như sau: "Này Moggalàna, này
Moggalàna, chớ có phóng dật Vô tướng tâm định!
Này Moggalàna, hãy đặt tâm vào Vô tướng tâm định!

CHÍN THIỀN                                        344

Hãy nhứt tâm vào Vô tướng tâm định! Hãy định tâm vào Vô tướng tâm định!"

7) Rồi này chư Hiền, sau một thời gian, tôi không tác ý tất cả tướng, chứng và trú Vô tướng tâm định.

8) Này chư Hiền, nếu ai có nói một cách chơn chánh:
"Vị đệ tử được bậc Đạo Sư hỗ trợ, chứng và đạt thắng
trí". Người ấy sẽ nói về tôi như sau: "Moggalàna là
người đệ tử được bậc Đạo Sư hỗ trợ, chứng và đạt
thắng trí".

Sakka – Tương IV, 430 (Đế-thích)

1) Một thời Tôn giả Mahà Moggalàna trú ở Sàvatthi, tại Jetavana, vườn ông Anàthapindika.

2) Rồi Tôn giả Mahà Moggalàna như người lực sĩ duỗi cánh tay đang co lại, hay co lại cánh tay đang duỗi ra, như vậy biến mất ở Jetavana và hiện ra trước mặt chư Thiên ở Tàvatimsa (Tam thập Tam thiên).

I

3) Rồi Thiên chủ Sakka cùng với 500 chư Thiên đi đến Tôn giả Mahà Moggalàna; sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả Mahà Moggalàna rồi đứng một bên.

CHÍN THIỀN                                         345

4) Tôn giả Mahà Moggalàna nói với Thiên chủ Sakka đang đứng một bên:

-- Lành thay, này Thiên chủ, là quy y Phật. Do nhân
quy y Phật, này Thiên chủ, ở đây một số chúng sanh,
sau khi thân hoại mạng chung, được sanh lên thiện
thú, Thiên giới, cõi đời này.

Lành thay, này Thiên chủ, là quy y pháp. Do nhân
quy y Pháp, này Thiên chủ, ở đây một số chúng sanh,
sau khi thân hoại mạng chung, được sanh lên thiện
thú, Thiên giới, cõi đời này.

Lành thay, này Thiên chủ, là quy y chúng Tăng. Do
nhân quy y chúng Tăng, này Thiên chủ, ở đây một số
chúng sanh, sau khi thân hoại mạng chung, được
sanh lên thiện thú, Thiên giới, cõi đời này.

5) -- Lành thay, này Hiền giả Moggalàna, là quy y
Phật. Do nhân quy y Phật, này Hiền giả Moggalàna,
ở đây một số chúng sanh, sau khi thân hoại mạng
chung, được sanh lên thiện thú, Thiên giới, cõi đời
này.

Lành thay, này Hiền giả Moggalàna, là quy y Pháp, này Hiền giả Moggalàna...

CHÍN THIỀN                                       346

Lành thay, này Hiền giả Moggalàna, là quy y chúng
Tăng. Do nhân quy y chúng Tăng, thưa Hiền giả
Moggalàna, ở đây một số chúng sanh, sau khi thân
hoại mạng chung, được sanh lên thiện thú, Thiên
giới, cõi đời này.

6-7-8) Thiên chủ Sakka với 600 chư Thiên...

9-10-11) Thiên chủ Sakka với 700 chư Thiên...

12-13-14) Thiên chủ Sakka với 800 chư Thiên...

15-16-17) Thiên chủ Sakka với 8000 chư Thiên... (giống như số 3,4,5 như trên, với những thay đổi cần thiết)...

II

18) Rồi Thiên chủ Sakka với 500 chư Thiên đi đến Tôn giả Mahà Moggalàna; sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả Moggalàna rồi đứng một bên.

19) Tôn giả Mahà Moggalàna nói với Thiên chủ Sakka đang đứng một bên:

-- Lành thay, này Thiên chủ, là đầy đủ lòng tin bất
động (avecca pasàdena) đối với đức Phật: Đây là
Thế Tôn, bậc Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh
Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ,

CHÍN THIỀN                                        347

Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhơn Sư, Phật, Thế
Tôn. Do nhân đầy đủ lòng tin bất động đối với đức
Phật, này Thiên chủ, như vậy, ở đây một số chúng
sanh, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh thiện
thú, Thiên giới, cõi đời này.

Lành thay, này Thiên chủ, là đầy đủ lòng tin bất
động đối với Pháp: Pháp do Thế Tôn khéo thuyết,
thiết thực hiện tại, có hiệu quả tức thời, đến để mà
thấy, có khả năng hướng thượng, được người trí tự
mình giác hiểu. Do nhân đầy đủ lòng tin bất động
như vậy đối với Pháp, này Thiên chủ, ở đây một số
chúng sanh, sau khi thân hoại mạng chung, được
sanh lên thiện thú, Thiên giới, cõi đời này.

Lành thay, này Thiên chủ, là đầy đủ lòng tin bất
động đối với chúng Tăng: Tế hạnh là chúng đệ tử
của Thế Tôn. Trực hạnh là chúng đệ tử của Thế Tôn.
Chánh hạnh là chúng đệ tử của Thế Tôn. Thanh tịnh
hạnh là chúng đệ tử của Thế Tôn. Tức là bốn đôi
tám chúng. Chúng đệ tử của Thế Tôn là đáng cung
kính, đáng cúng dường, đáng tôn trọng, đáng được
chấp tay, là phước điền vô thượng ở đời. Do nhân
đầy đủ lòng tin bất động đối với chúng Tăng, này
Thiên chủ, ở đây, một số chúng sanh, sau khi thân
hoại mạng chung, được sanh lên thiện thú, Thiên
giới, cõi đời này.

CHÍN THIỀN                                        348

Lành thay, này Thiên chủ, là đầy đủ hoàn toàn các
giới được các bậc Thánh ái kính, không bị phá hủy,
không bị phá hoại, không bị lấm tấm, không bị ô
nhiễm, đem lại giải thoát, được người trí tán thán,
không bị ô nhiễm (bởi tham và si), đưa đến Thiền
định. Do nhân đầy đủ các giới được các bậc Thánh
ái kính, này Thiên chủ, như vậy ở đây một số chúng
sanh, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh lên
thiện thú, Thiên giới, cõi đời này.

20) -- Lành thay, thưa Hiền giả Moggalàna, là đầy
đủ lòng tin bất động đối với đức Phật: Đây là Thế
Tôn, bậc Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh
Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều
Ngự Trượng Phu, Thiên Nhơn Sư, Phật, Thế Tôn. Do
nhân đầy đủ lòng tin bất động đối với đức Phật, thưa
Hiền giả Moggalàna, ở đây một số chúng sanh, sau
khi thân hoại mạng chung, được sanh lên thiện thú,
Thiên giới, cõi đời này.

Lành thay, này Hiền giả Moggalàna, là đầy đủ lòng
tin bất động đối với Pháp: Đây là pháp được Thế
Tôn khéo giảng... được người có trí tự mình giác
hiểu. Do nhân đầy đủ lòng tin bất động đối với Pháp,
thưa Hiền giả Moggalàna, ở đây một số chúng sinh,
sau khi thân hoại mạng chung, được sanh vào thiện
thú, Thiên giới, cõi đời này.

CHÍN THIỀN                                        349

Lành thay, thưa Hiền giả Moggalàna, là đầy đủ lòng
tin bất động đối với chúng Tăng: Tế hạnh là chúng
đệ tử của Thế Tôn... là vô thượng phước điền ở đời.
Do nhân đầy đủ lòng tin bất động đối với chúng đệ
tử của Thế Tôn, thưa Hiền giả Moggalàna, như vậy,
ở đây một số chúng sanh, sau khi thân hoại mạng
chung, được sanh lên thiện thú, Thiên giới, cõi đời
này.

Lành thay, thưa Hiền giả Moggalàna, là đầy đủ các
giới được các bậc Thánh ái kính, không bị phá hủy...
đưa đến Thiền định. Do nhân đầy đủ các giới được
các bậc Thánh ái kính, thưa Hiền giả Moggalàna,
như vậy, ở đây một số chúng sanh, sau khi thân hoại
mạng chung, được sanh lên thiện thú, Thiên giới, cõi
đời này.

21-23) Rồi Thiên chủ Sakka với 600 chư Thiên...

24-26) Rồi Thiên chủ Sakka với 700 chư Thiên...

27-29) Rồi Thiên chủ Sakka với 800 chư Thiên...

30) Rồi Thiên chủ Sakka với 8000 chư Thiên đi đến Tôn giả Mahà Moggalàna; sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả Mahà Moggalàna rồi đứng một bên.

CHÍN THIỀN                                        350

31) Tôn giả Mahà Moggalàna nói với Thiên chủ Sakka đang đứng một bên:

-- Lành thay, này Thiên chủ, là đầy đủ lòng tin bất
động đối với đức Phật: Đây là Thế Tôn, bậc Ứng
Cúng, Chánh Biến Tri... được sanh lên thiện thú,
Thiên giới, cõi đời này.

32) -- Lành thay, thưa Hiền giả Moggalàna, là đầy đủ lòng tin bất động đối với đức Phật... được sanh lên thiện thú, Thiên giới, cõi đời này.

III

33) Rồi Thiên chủ Sakka cùng với 500 chư Thiên đi đến Tôn giả Mahà Moggalàna...

34) Tôn giả Mahà Moggalàna nói với Thiên chủ Sakka đang đứng một bên:

-- Lành thay, này Thiên chủ, là quy y Phật. Do nhân
quy y Phật, này Thiên chủ, như vậy ở đây một số
chúng sanh, sau khi thân hoại mạng chung, được
sanh lên thiện thú, Thiên giới, cõi đời này. Họ có
được 10 pháp hơn chư Thiên khác:

1. Thiên thọ mạng, 2. Thiên sắc, 3. Thiên an lạc,

CHÍN THIỀN                                       351

4. Thiên danh dự,
5. Thiên thù thắng,
6. Thiên sắc,
7. Thiên thanh,
8. Thiên hương,
9. Thiên vị,
10. Thiên xúc.

Lành thay, này Thiên chủ, là sự quy y Pháp. Do nhân
quy y Pháp, này Thiên chủ, như vậy ở đây một số
chúng sanh, sau khi thân hoại mạng chung, được
sanh lên thiện thú, Thiên giới, cõi đời này. Họ có
được 10 pháp lợi hơn các chư Thiên khác: thiên thọ
mạng... thiên xúc.

Lành thay, này Thiên chủ, là quy y Tăng. Do nhân
quy y Tăng, này Thiên chủ, như vậy, ở đây một số
chúng sanh, sau khi thân hoại mạng chung, được
sanh lên thiện thú, Thiên giới, cõi đời này. Họ có
được 10 pháp lợi hơn các chư Thiên khác: thiên thọ
mạng... thiên xúc.

35) -- Lành thay, thưa Hiền giả Moggalàna, là quy y Phật... thiên xúc (như trên).

36-38) Rồi Thiên chủ Sakka với 600 Thiên nhơn...

39-41) Rồi Thiên chủ Sakka với 700 Thiên nhơn...

CHÍN THIỀN                                       352

42-44) Rồi Thiên chủ Sakka với 800 Thiên nhơn...

45-47) Rồi Thiên chủ Sakka với 8000 Thiên nhơn...

IV

48) Rồi Thiên chủ Sakka với 500 Thiên nhơn đi đến Tôn giả Mahà Moggalàna; sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả Mahà Moggalàna rồi đứng một bên.

49) Rồi Tôn giả Mahà Moggalàna nói với Thiên chủ Sakka đang đứng một bên:

-- Lành thay, này Thiên chủ, là đầy đủ lòng tin bất
động đối với đức Phật: Đây là Thế Tôn, bậc Ứng
Cúng, Chánh Biến Tri... Thế Tôn. Do nhân đầy đủ
lòng tin bất động đối với đức Phật, ở đây một số
chúng sanh, sau khi thân hoại mạng chung, được
sanh lên thiện thú, Thiên giới, cõi đời này. Họ có
được 10 pháp lợi hơn các chư Thiên khác: thiên thọ
mạng... thiên xúc.

Lành thay, này Thiên chủ, là đầy đủ lòng tin bất động đối với Pháp...

Lành thay, này Thiên chủ, là đầy đủ lòng tin bất động đối với chúng Tăng...

CHÍN THIỀN                                       353

Lành thay, này Thiên chủ, là đầy đủ các giới được bậc Thánh ái kính...

50) -- Lành thay, thưa Hiền giả Moggalàna, là đầy đủ lòng tin bất động đối với đức Phật... thiên xúc.

51-53) Rồi Thiên chủ Sakka với 600 chư Thiên...

54-56) Rồi Thiên chủ Sakka với 700 chư Thiên...

57-60) Rồi Thiên chủ Sakka với 800 chư Thiên...

61-63) Rồi Thiên chủ Sakka với 8000 chư Thiên... thiên xúc.

Candana – Tương IV, 438

1-63) Rồi Thiên tử Candana...

1-63) Rồi Thiên tử Suyàma...

1-63) Rồi Thiên tử Santusita...

1-63) Rồi Thiên chủ Sunimmita...

1-63) Rồi Thiên tử Vasavatti...

CHÍN THIỀN                                        354

39    Tôn giả Sariputta tu tập 9 Thiền - Kinh Tương Ưng Sàriputta – Tương III, 381

Tương Ưng Sàriputta

(Chương VII)

Lý – Tương III, 381

1) Một thời Tôn giả Sàriputta trú ở Sàvatthi (Xá-vệ), tại Jetavana (Kỳ-đà Lâm), vườn ông Anàthapindika (Cấp Cô Độc).

2) Rồi Tôn giả Sàriputta, vào buổi sáng, đắp y, cầm y bát, đi vào Sàvatthi để khất thực.

3-4) Đi khất thực xong, sau buổi ăn, trên con đường
đi khất thực về, Tôn giả đi đến Andhavana để nghỉ
trưa. Sau khi đi vào rừng Andha, Tôn giả đến ngồi
nghỉ trưa dưới một gốc cây.

5) Rồi Tôn giả Sàriputta, vào buổi chiều, từ chỗ tịnh cư đứng dậy, đi đến Jetavana, vườn ông Anàthapindika.

CHÍN THIỀN                                         355

6) Tôn giả Ananda thấy Tôn giả Sàariputta từ xa đi đến; sau khi thấy, liền nói với Tôn giả Sàriputta:

-- Hiền giả Sàriputta, các căn của Hiền giả lắng dịu, sắc mặt được thanh tịnh, trong sáng. Hôm nay, Hiền giả an trú với sự an trú nào?

7) -- Ở đây, này Hiền giả, ly dục, ly pháp bất thiện, tôi chứng đạt và an trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm, có tứ. Này Hiền giả, tôi không khởi lên ý nghĩ: "Tôi đang chứng nhập Thiền thứ nhất", hay "Tôi đã chứng nhập Thiền thứ nhất", hay "Tôi đã ra khỏi Thiền thứ nhất".

8) -- Như vậy chắc chắn Hiền giả trong một thời gian
dài, đã khéo nhổ tận gốc các tùy miên ngã kiến, ngã
sở kiến, ngã mạn. Do vậy, Tôn giả Sàriputta không
khởi lên ý nghĩ: "Tôi đang chứng nhập Thiền thứ
nhất", hay "Tôi đã chứng nhập Thiền thứ nhất", hay
"Tôi đã ra khỏi Thiền thứ nhất".

Không Tầm – Tương III, 382

1-5) Một thời Tôn giả Sàriputta trú ở Sàvatthi...

6) Tôn giả Ananda thấy Tôn giả Sàriputta từ xa đi đến; sau khi thấy, liền nói với Tôn giả Sàriputta:

CHÍN THIỀN                                          356

-- Hiền giả Sàriputta, các căn của Hiền giả lắng dịu, sắc mặt được thanh tịnh, trong sáng. Hôm nay Hiền giả an trú với sự an trú nào?

7) -- Ở đây, này Hiền giả, làm cho lắng dịu tầm và
tứ, tôi chứng đạt và an trú Thiền thứ hai, một trạng
thái hỷ lạc do định sanh, không tầm, không tứ, nội
tĩnh nhứt tâm. Tôi không có khởi lên ý nghĩ: "Tôi
đang chứng nhập Thiền thứ hai", hay "Tôi đã chứng
nhập Thiền thứ hai", hay "Tôi đã ra khỏi Thiền thứ
hai".

8) Như vậy chắc chắn Hiền giả trong một thời gian
dài, đã khéo nhổ tận gốc các tùy miên ngã kiến, ngã
sở kiến, ngã mạn. Do vậy, Tôn giả Sàriputta không
khởi lên ý nghĩ: "Tôi đang chứng nhập Thiền thứ
hai", hay "Tôi đã chứng nhập Thiền thứ hai", hay
"Tôi đã ra khỏi Thiền thứ hai".

Hỷ – Tương III, 383

1-5) Một thời Tôn giả Sàriputta trú ở Savatthi...

6) Tôn giả Ananda thấy Tôn giả Sàriputta từ xa đi đến; sau khi thấy, liền nói với Tôn giả Sàriputta:

CHÍN THIỀN                                          357

-- Hiền giả Sàriputta, các căn của Hiền giả lắng dịu, sắc mặt được thanh tịnh, trong sáng. Hôm nay Hiền giả an trú với sự an trú nào?

7-8) -- Ở đây, này Hiền giả, ly hỷ và trú xả, chánh
niệm tỉnh giác, thân cảm lạc thọ mà các bậc Thánh
gọi là: "Xả niệm lạc trú", tôi chứng đạt và an trú
Thiền thứ ba. Này Hiền giả, tôi không khởi lên ý
nghĩ: "Tôi đang chứng nhập Thiền thứ ba", hay "Tôi
đã chứng nhập Thiền thứ ba", hay "Tôi đã ra khỏi
Thiền thứ ba".

-- Như vậy chắc chắn Hiền giả trong một thời gian
dài, đã khéo nhổ tận gốc các tùy miên ngã kiến, ngã
sở kiến, ngã mạn. Do vậy, Tôn giả Sàriputta không
khởi lên ý nghĩ: "Tôi đang chứng nhập Thiền thứ ba",
hay "Tôi đã chứng nhập Thiền thứ ba", hay "Tôi đã
ra khỏi Thiền thứ ba".

Xả – Tương III, 384

1-5) Một thời Tôn giả Sàriputta trú ở Sàvatthi...

6) Tôn giả Ananda thấy Tôn giả Sàriputta từ xa đi đến... với sự an trú nào?

CHÍN THIỀN                                          358

7) -- Ở đây, này Hiền giả, xả lạc và xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ từ trước, tôi chứng đạt và an trú Thiền thứ tư, không khổ, không lạc, xả niệm thanh tịnh. Này Hiền giả, tôi không khởi lên ý nghĩ: "Tôi đang chứng nhập Thiền thứ tư", hay "Tôi đã chứng nhập Thiền thứ tư", hay "Tôi đã ra khỏi Thiền thứ tư".

8) -- Như vậy chắc chắn Hiền giả trong một thời gian
dài, đã khéo nhổ tận gốc các tùy miên ngã kiến, ngã
sở kiến, ngã mạn. Do vậy, Tôn giả Sàriputta không
khởi lên ý nghĩ: "Tôi đang chứng nhập Thiền thứ tư",
hay "Tôi đã chứng nhập Thiền thứ tư", hay "Tôi đã
ra khỏi Thiền thứ tư".

Không Vô Biên Xứ – Tương III, 385

1-5) Một thời Tôn giả Sàriputta trú ở Sàvatthi...

6) Tôn giả Ananda thấy Tôn giả Sàriputta từ xa đi đến; sau khi thấy, liền nói với Tôn giả Sàriputta:

-- Hiền giả Sàriputta, các căn của Hiền giả lắng dịu, sắc mặt được thanh tịnh, trong sáng. Hôm nay Hiền giả an trú với sự an trú nào?

7-8) -- Ở đây, này Hiền giả, vượt lên hoàn toàn sắc tưởng, đoạn diệt hữu đối tưởng, không tác ý các dị

CHÍN THIỀN                                          359

tưởng, với ý nghĩ: "Hư không là vô biên", tôi chứng đạt và an trú Không vô biên xứ. Này Hiền giả, tôi không khởi lên ý nghĩ: "Tôi đang chứng nhập Không vô biên xứ", hay "Tôi đã chứng nhập Không vô biên xứ ", hay "Tôi đã ra khỏi Không vô biên xứ ".

8) Như vậy chắc chắn Hiền giả trong một thời gian
dài, đã khéo nhổ tận gốc các tùy miên ngã kiến, ngã
sở kiến, ngã mạn. Do vậy, Tôn giả Sàriputta không
khởi lên ý nghĩ: "Tôi đang chứng nhập Không vô
biên xứ ", hay "Tôi đã chứng nhập Không vô biên
xứ ", hay "Tôi đã ra khỏi Không vô biên xứ ".

Thức Vô Biên Xứ – Tương III, 385

1-5) Một thời Tôn giả Sàriputta trú ở Sàvatthi...

6) Tôn giả Ananda thấy Tôn giả Sàriputta từ xa đi đến; sau khi thấy, liền nói với Tôn giả Sàriputta:

-- Hiền giả Sàriputta, các căn của Hiền giả lắng dịu, sắc mặt được thanh tịnh, trong sáng. Hôm nay Hiền giả an trú với sự an trú nào?

7-8) -- Ở đây, này Hiền giả, vượt qua hoàn toàn Không vô biên xứ, với ý nghĩ: "Thức là vô biên", tôi chứng đạt và an trú Thức vô biên xứ. Tôi không có

CHÍN THIỀN                                          360

khởi lên ý nghĩ: "Tôi đang chứng nhập Thức vô biên xứ", hay "Tôi đã chứng nhập Thức vô biên xứ", hay "Tôi đã ra khỏi Thức vô biên xứ".

8) Như vậy chắc chắn Hiền giả trong một thời gian
dài, đã khéo nhổ tận gốc các tùy miên ngã kiến, ngã
sở kiến, ngã mạn. Do vậy, Tôn giả Sàriputta không
khởi lên ý nghĩ: "Tôi đang chứng nhập Thức vô biên
xứ", hay "Tôi đã chứng nhập Thức vô biên xứ", hay
"Tôi đã ra khỏi Thức vô biên xứ".

Vô Sở Hữu Xứ – Tương III, 386

1-5) Một thời Tôn giả Sàriputta trú ở Sàvatthi...

6) Tôn giả Ananda thấy Tôn giả Sàriputta từ xa đi đến; sau khi thấy, liền nói với Tôn giả Sàriputta:

-- Hiền giả Sàriputta, các căn của Hiền giả lắng dịu, sắc mặt được thanh tịnh, trong sáng. Hôm nay Hiền giả an trú với sự an trú nào?

7-8) -- Ở đây, này Hiền giả, vượt qua hoàn toàn Thức vô biên xứ, với ý nghĩ: " Không có vật gì", tôi chứng đạt và an trú Vô sở hữu xứ. Tôi không có khởi lên ý nghĩ: "Tôi đang chứng nhập Vô sở hữu xứ", hay

CHÍN THIỀN                                          361

"Tôi đã chứng nhập Vô sở hữu xứ", hay "Tôi đã ra khỏi Vô sở hữu xứ".

8) Như vậy chắc chắn Hiền giả trong một thời gian
dài, đã khéo nhổ tận gốc các tùy miên ngã kiến, ngã
sở kiến, ngã mạn. Do vậy, Tôn giả Sàriputta không
khởi lên ý nghĩ: "Tôi đang chứng nhập Vô sở hữu
xứ", hay "Tôi đã chứng nhập Vô sở hữu xứ", hay
"Tôi đã ra khỏi Vô sở hữu xứ".

Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ – Tương III, 386

1-5) Một thời Tôn giả Sàriputta trú ở Sàvatthi...

6) Tôn giả Ananda thấy Tôn giả Sàriputta từ xa đi đến; sau khi thấy, liền nói với Tôn giả Sàriputta:

-- Hiền giả Sàriputta, các căn của Hiền giả lắng dịu, sắc mặt được thanh tịnh, trong sáng. Hôm nay Hiền giả an trú với sự an trú nào?

7-8) -- Ở đây, này Hiền giả, vượt qua hoàn toàn Vô sở hữu xứ, tôi chứng đạt và an trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Tôi không có khởi lên ý nghĩ: "Tôi đang chứng nhập Phi tưởng phi phi tưởng xứ", hay "Tôi đã chứng nhập Phi tưởng phi phi tưởng xứ", hay "Tôi đã ra khỏi Phi tưởng phi phi tưởng xứ".

CHÍN THIỀN                                          362

8) Như vậy chắc chắn Hiền giả trong một thời gian
dài, đã khéo nhổ tận gốc các tùy miên ngã kiến, ngã
sở kiến, ngã mạn. Do vậy, Tôn giả Sàriputta không
khởi lên ý nghĩ: "Tôi đang chứng nhập Phi tưởng phi
phi tưởng xứ", hay "Tôi đã chứng nhập Phi tưởng phi
phi tưởng xứ", hay "Tôi đã ra khỏi Phi tưởng phi phi
tưởng xứ".

Diệt Tận Định – Tương III, 386

1-5) Một thời Tôn giả Sàriputta trú ở Sàvatthi...

6) Tôn giả Ananda thấy Tôn giả Sàriputta từ xa đi đến; sau khi thấy, liền nói với Tôn giả Sàriputta:

-- Hiền giả Sàriputta, các căn của Hiền giả lắng dịu, sắc mặt được thanh tịnh, trong sáng. Hôm nay Hiền giả an trú với sự an trú nào?

7-8) -- Ở đây, này Hiền giả, vượt qua hoàn toàn Phi tưởng phi phi tưởng xứ, tôi chứng đạt và an trú Diệt thọ tưởng định. Nhưng này Hiền giả, tôi không khởi lên ý nghĩ: "Tôi đang chứng nhập Diệt thọ tưởng định", hay "Tôi đã chứng nhập Diệt thọ tưởng định", hay "Tôi đã ra khỏi Diệt thọ tưởng định".

CHÍN THIỀN                                          363

-- -- Như vậy chắc chắn Hiền giả trong một thời gian dài, đã khéo nhổ tận gốc các tùy miên ngã kiến, ngã sở kiến, ngã mạn. Do vậy, Tôn giả Sàriputta không khởi lên ý nghĩ: "Tôi đang chứng nhập Diệt thọ tưởng định", hay "Tôi đã chứng nhập Diệt thọ tưởng định", hay "Tôi đã ra khỏi Diệt thọ tưởng định".

Sùcimukhi – Tương III, 387 (Tịnh Diện)

1) Một thời Tôn giả Sàriputta trú ở Ràjagaha (Vương Xá), Veluvana (Trúc Lâm), tại chỗ nuôi dưỡng các con sóc.

2) Rồi Tôn giả Sàriputta, vào buổi sáng. đắp y, cầm y bát, đi vào Ràjagaha để khất thực. Sau khi đi khất thực từng nhà một ở Ràjagaha (Vương Xá), Tôn giả ngồi dựa vào một bức tường, dùng đồ ăn khất thực.

3) Rồi một nữ du sĩ ngoại đạo Sùcimukhi đi đến Tôn giả Sàriputta; sau khi đến, nói với Tôn giả Sàriputta:

4) -- Này Sa-môn, có phải Ông ăn, cúi mặt xuống?

-- Này Chị, tôi ăn, không cúi mặt xuống.

5) -- Vậy Sa-môn, Ông ăn, ngưỡng mặt lên?

CHÍN THIỀN                                          364

-- Này Chị, tôi ăn, không ngưỡng mặt lên.

6) -- Vậy Sa-môn, Ông ăn, hướng mặt về bốn phương chính?

-- Này Chị, tôi ăn, không có hướng mặt về bốn phương chính.

7) -- Vậy Sa-môn, Ông ăn, hướng mặt về bốn phương phụ?

-- Này Chị, tôi ăn, không có hướng mặt về bốn phương phụ.

8) -- Được hỏi: "Này Sa-môn, có phải Ông ăn, cúi
mặt xuống?" Ông trả lời: "Này Chị, tôi ăn, không cúi
mặt xuống". Được hỏi: "Vậy này Sa-môn, Ông ăn,
ngưỡng mặt lên?" Ông đáp: "Này Chị, tôi ăn, không
ngưỡng mặt lên". Được hỏi: "Vậy này Sa-môn, Ông
ăn, hướng mặt về bốn phương chính?" Ông đáp:
"Này Chị, tôi ăn, không hướng mặt về bốn phương
chính". Được hỏi: "Vậy Sa-môn, Ông ăn, hướng mặt
về bốn phương phụ?" Ông đáp: "Này Chị, tôi ăn,
không hướng mặt về bốn phương phụ". Vậy này Sa-
môn, Ông ăn, hành động như thế nà?

9) -- Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào, này Chị, nuôi sống bằng những tà mạng như địa lý

CHÍN THIỀN                                        365

(nakkhattavijjà) và súc sanh minh (nghề hèn hạ); này Chị, các vị ấy được gọi là các Sa-môn, Bà-la-môn ăn cúi mặt xuống.

10) Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào, này Chị,
nuôi sống bằng những tà mạng như thiên văn
(nakkhattavijjà) và súc sanh minh (nghề hèn hạ); này
Chị, các vị ấy được gọi là các Sa-môn, Bà-la-môn ăn
ngưỡng mặt lên.

11) Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào, này Chị,
nuôi sống bằng những tà mạng như đưa tin tức,
làm trung gian môi giới; này Chị, các vị ấy được
gọi các Sa-môn, Bà-la-môn ăn hướng mặt về bốn
phương chính.

12) Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào, này Chị,
nuôi sống bằng những tà mạng như bói toán, và
các nghề hèn hạ; này Chị, các vị ấy được gọi những
Sa-môn, Bà-la-môn ăn hướng mặt về bốn phương
phụ.

13) Còn ta, này Chị, ta không nuôi sống bằng những tà mạng như địa lý và các nghề hèn hạ; ta không nuôi sống bằng những tà mạng như thiên văn và các nghề hèn hạ; ta không nuôi sống bằng những tà mạng như đưa tin tức, làm trung gian môi giới; ta cũng không nuôi sống bằng những tà mạng như bói toán và các

CHÍN THIỀN                                        366

nghề hèn hạ. Ta tìm món ăn một cách hợp pháp. Sau khi tìm món ăn một cách hợp pháp, ta dùng các món ăn ấy.

14) Rồi nữ tu sĩ ngoại đạo Sùcimukhi đi từ đường
này qua đường khác, từ ngã tư này qua ngã tư khác
ở thành Vương Xá, và tuyên bố: "Sa-môn Thích tử
dùng các món ăn một cách hợp pháp. Sa-môn Thích
tử dùng các món ăn một cách không có lỗi lầm. Hãy
cúng dường các món ăn cho Sa-môn Thích tử".

CHÍN THIỀN                                     367

40    Vì sao Tâm không có hứng khởi trong các Thiền - Kinh TAPUSSA – Tăng IV, 195

TAPUSSA – Tăng IV, 195

1. Như vầy tôi nghe:

Một thời, Thế Tôn trú ở giữa dân chúng Malla, tại
một thị trấn của dân chúng Malla tên là
Uruvelakappa. Rồi Thế Tôn, vào buổi sáng, đắp y,
cầm y bát, đi vào Uruvelakappa để khất thực. Khất
thực ở Uruvelakappa xong, sau bữa ăn, trên con
đường khất thực trở về, Thế Tôn bảo Tôn giả
Ànanda, nói rằng:

- Này Ànanda, Thầy hãy ở đây, chờ cho Ta vào trong rừng Đại Lâm để nghỉ ban ngày.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Tôn giả Ànanda vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn đi vào rừng Đại Lâm ngồi nghĩ ban ngày tại một gốc cây.

2. Rồi gia chủ Tapussa đi đến Tôn giả Ànanda, sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả Ànanda và ngồi xuống một

CHÍN THIỀN                                      368

bên. Ngồi xuống một bên, gia chủ Tapussa thưa với Tôn giả Ànanda:

- Thưa Tôn giả Ànanda, chúng tôi là người gia chủ,
thụ hưởng các dục, vui thích các dục, ưa thích các
dục, hoan hỷ các dục. Đối với chúng tôi, thưa Tôn
giả, là những gia chủ thụ hưởng các dục, vui thích
các dục, hoan hỷ các dục, thật giống như một cái vực
thẳm cho chúng tôi là sự xuất ly này. Tuy vậy, thưa
Tôn giả, chúng tôi được nghe rằng trong Pháp và
Luật này, tâm của các Tỷ-kheo trẻ tuổi hứng khởi
trong sự xuất ly, tịnh tính, an trú, giải thoát, vì thấy
rằng đây là an tịnh. Chính ở nơi đây, thưa Tôn giả,
là sự sai khác trong Pháp và Luật này giữa các vị
Tỷ-kheo và phần đông quần chúng, tức là sự xuất ly
này.

- Này Gia chủ, đây là một vấn đề để nói chuyện. Này
Gia chủ, chúng ta hãy đi đến yết kiến Thế Tôn, chúng
ta hãy đi đến Thế Tôn, sau khi đến, hãy hỏi Thế Tôn
về ý nghĩa này. Thế Tôn trả lời như thế nào, chúng
ta sẽ như vậy thọ trì.

- Thưa vâng, Tôn giả.

Gia chủ Tapussa vâng đáp Thế Tôn Ànanda.

CHÍN THIỀN                                            369

3. Rồi Tôn giả Ànanda cùng với gia chủ Tapussa đi đến Thế Tôn, sau khi đến... bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, gia chủ Tapussa này nói như sau: "Thưa Tôn giả Ànanda, chúng tôi là người gia chủ thụ hưởng các dục, vui thích các dục, ưa thích các dục, hoan hỷ các dục. Đối với chúng tôi, thưa Tôn giả, là những gia chủ, thọ hưởng các dục, vui thích các dục, ưa thích các dục, hoan hỷ các dục, thật giống như một cái vực thẳm cho chúng tôi là sự xuất ly này. Tuy vậy, thưa Tôn giả, chúng tôi được nghe rằng trong Pháp và Luật này, tâm của các Tỷ-kheo trẻ tuổi hứng khởi trong sự xuất ly, tịnh tín, an trú, giải thoát, vì được thấy rằng đây là an tịnh. Chính ở nơi đây, thưa Tôn giả, là sự sai khác trong Pháp và Luật này giữa các Tỷ-kheo và phần đông quần chúng, tức là sự xuất ly này".

4. - Như vậy là phải, này Ànanda! Như vậy là phải, này Ànanda!

Này Ànanda, trước khi Ta giác ngộ, chưa chứng được Chánh Đẳng Giác, còn là Bồ-tát, Ta suy nghĩ như sau: "Lành thay, sự xuất ly! Lành thay, sống viễn ly". Nhưng tâm của Ta không có hứng khởi trong sự xuất ly ấy, không có tịnh tín, không có an trú, không có giải thoát, dầu Ta có thấy "Đây là an tịnh". Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như

CHÍN THIỀN                                             370

sau: "Do nhân gì, do duyên gì, tâm Ta không hứng
khởi trong sự xuất ly ấy, không có tịnh tín, không có
an trú, không có giải thoát, dầu Ta có thấy: "Đây là
an tịnh"?

- Rồi này Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vì Ta
không thấy Nguy hiểm trong các dục, vì Ta
không làm cho sung mãn sự nguy hiểm ấy. Lợi
ích của xuất ly chưa được chứng đắc, Ta chưa
được thưởng thức lợi ích ấy. Do vậy tâm Ta
không hứng khởi trong xuất ly ấy, không tịnh
tín, không an trú, không giải thoát".
- Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như
sau: Nếu sau khi thấy nguy hiểm trong các dục,
Ta làm cho sung mãn sự nguy hiểm ấy. Sau khi
chứng được lợi ích trong sự xuất ly, Ta thưởng
thức lợi ích ấy", thời sự kiện này xảy ra: Tâm
của Ta có thể hứng khởi trong xuất ly, tịnh tín,
an trú, giải thoát, vì Ta có thấy: "Đây là an
tịnh".
- Rồi này Ànanda, sau một thời gian, sau khi
thấy nguy hiểm trong các dục, Ta làm cho
sung mãn sự nguy hiểm ấy. Sau khi chứng
được lợi ích trong sự xuất ly, Ta thưởng thức
lợi ích ấy. Và này Ànanda, tâm Ta hứng
khởi trong xuất ly, tịnh tín, an trú, giải thoát,
vì Ta thấy: "Đây là an tịnh".

CHÍN THIỀN                                         371

- Này Ànanda, sau một thời gian Ta ly dục...
chứng đạt và an trú sơ Thiền. Do Ta trú với sự
an trú này, các tưởng tác ý câu hữu với dục
vẫn hiện hành. Như vậy, đối với Ta, đây là một
chứng bệnh. Ví như, này Ànanda, đối với người
sung sướng, đau khổ có thể khởi lên, như là một
chứng bệnh. Cũng vậy, các tưởng tác ý câu hữu
với dục vẫn hiện hành ở nơi Ta. Như vậy đối
với Ta, đây là một chứng bệnh.

5. Rồi này Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vậy Ta
hãy chỉ tức các tầm và tứ... chứng đạt và an trú Thiền
thứ hai". Nhưng tâm của Ta không có hứng khởi
đối với không có tầm ấy, không có tịnh tín, không
có an trú, không có giải thoát, dầu Ta có thấy: "Đây
là an tịnh". Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ
như sau: "Do nhân gì, do duyên gì, Tâm Ta không
hứng khởi đối với không có tầm ấy, không có tịnh tín,
không có an trú, không có giải thoát, dầu Ta có thấy:
"Đây là an tịnh"?

- Rồi Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vì Ta
không thấy nguy hiểm trong các tầm, vì Ta
không làm cho sung mãn sự nguy hiểm ấy, lợi
ích không có tầm chưa được chứng đắc, Ta
chưa được thưởng thức lợi ích ấy". Do vậy, tâm

CHÍN THIỀN                                          372

Ta không hứng khởi đối với không có tầm,
không tịnh tín, không an trú, không giải thoát.
- Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như
sau: "Nếu sau khi thấy nguy hiểm trong các
tầm, Ta làm cho sung mãn nguy hiểm ấy. Sau
khi chứng được lợi ích không có tầm, Ta
thưởng thức lợi ích ấy", thời sự kiện này xảy
ra: Tâm của Ta có thể hứng khởi trong không
có tầm, tịnh tín, an trú, giải thoát, vì Ta thấy:
"Đây là an tịnh".
- Rồi này Ànanda, sau một thời gian, sau khi
thấy nguy hiểm trong các tầm. Ta làm cho sung
mãn nguy hiểm ấy; sau khi chứng được lợi ích
không có tầm, Ta thưởng thức lợi ích ấy. Và
này Ànanda, tâm Ta hứng khởi trong không có
tầm, tịnh tín, an trú, giải thoát, vì Ta thấy: "Đây
là an tịnh".
- Này Ànanda, sau một thời gian Ta diệt tầm và
tứ... chứng đạt và an trú Thiền thứ hai. Do Ta
trú với sự an trú này, các tưởng tác ý câu hữu
với tầm vẫn hiện hành. Như vậy, đối với Ta,
đây là một chứng bệnh. Cũng vậy, các tưởng
tác ý câu hữu với tầm vẫn hiện hành ở nơi Ta.
Như vậy đối với Ta, đây là một chứng bệnh.

6. Rồi này Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vậy ta hãy ly hỷ... chứng đạt và an trú Thiền thứ ba. Nhưng

CHÍN THIỀN                                           373

này Ànanda, tâm của Ta không hứng khởi đối với
không có hỷ ấy, không có tịnh tín, không có an trú,
không có giải thoát, dầu Ta có thấy: "Đây là an tịnh".
Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như sau như
sau: "Do nhân gì do duyên gì, tâm Ta không hứng
khởi đối với không có hỷ ấy, không có tịnh tín, không
có an trú, không có giải thoát, dầu Ta có thấy: "Đây
là an tịnh"?

- Rồi này Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vì Ta
không thấy sự nguy hiểm trong hỷ, vì Ta không
làm cho sung mãn sự nguy hiểm ấy, lợi ích
không có hỷ chưa được chứng đắc. Ta chưa
được thưởng thức lợi ích ấy. Do vậy tâm Ta
không hứng khởi đối với không có hỷ ấy, không
tịnh tín, không có an trú, không có giải thoát".
- Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như
sau: "Nếu sau khi thấy nguy hiểm trong hỷ, Ta
làm cho sung mãn nguy hiểm ấy. Sau khi
chứng được lợi ích trong không có hỷ, Ta
thưởng thức lợi ích ấy", thời sự kiện này xảy
ra: Tâm của Ta có thể hứng khởi trong không
có hỷ, tịnh tín, an trú, giải thoát, vì Ta có thấy:
"Đây là an tịnh".
- Rồi này Ànanda, sau một thời gian, sau khi
thấy nguy hiểm trong hỷ, Ta làm cho sung mãn
sự nguy hiểm ấy; sau khi chứng được lợi ích

CHÍN THIỀN                                           374

trong không có hỷ, Ta thưởng thức lợi ích ấy.
Và này Ànanda, tâm Ta hứng khởi trong không
có hỷ, tịnh tín, an trú, giải thoát, vì Ta thấy:
"Đây là an tịnh".
- Này Ànanda, sau một thời gian, Ta ly hỷ...
chứng đạt và an trú Thiền thứ ba. Do Ta trú với
sự an trú này, các tưởng tác ý câu hữu với hỷ
vẫn hiện hành. Đây đối với Ta, đây là một
chứng bệnh. Ví như, này Ànanda, đối với
người sung sướng, đau khổ có thể khởi lên như
là một chứng bệnh. Cũng vậy, các tưởng tác ý
câu hữu với hỷ vẫn hiện hành ở nơi Ta. Như
vậy đối với Ta, đây là một chứng bệnh.

7. Rồi này Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vậy ta hãy
đoạn lạc, đoạn khổ... chứng đạt và an trú Thiền thứ
tư". Nhưng tâm của Ta không có hứng khởi đối với
không khổ, không lạc, không có tịnh tín, không có
an trú, không có giải thoát, dầu Ta có thấy: "Đây là
an tịnh".

Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như sau như
sau: "Do nhân gì do duyên gì, tâm Ta không hứng
khởi đối với không khổ, không lạc, không có tịnh tín,
không có an trú, không có giải thoát, dầu Ta có thấy:
"Đây là an tịnh"?

CHÍN THIỀN                                         375

- Rồi này Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vì Ta
không thấy nguy hiểm trong xả lạc, vì Ta không
làm cho sung mãn sự nguy hiểm ấy. Lợi ích của
không khổ, không lạc chưa được chứng đắc. Ta
chưa được thưởng thức lợi ích ấy. Do vậy tâm
Ta không hứng khởi đối với không khổ, không
lạc ấy, không tịnh tín, không có an trú, không
giải thoát".
- Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như
sau: "Nếu sau khi thấy nguy hiểm trong xả lạc,
Ta làm cho sung mãn nguy hiểm ấy. Sau khi
chứng được lợi ích trong không khổ, không lạc,
Ta thưởng thức sự lợi ích ấy", thời sự kiện này
xảy ra: Tâm của Ta có thể hứng khởi trong
không khổ, không lạc, tịnh tín, an trú, giải
thoát, vì Ta có thấy: "Đây là an tịnh".
- Rồi này Ànanda, sau một thời gian, sau khi
thấy nguy hiểm trong xả lạc, Ta làm cho sung
mãn sự nguy hiểm ấy; sau khi chứng được lợi
ích trong không có hỷ, Ta thưởng thức lợi ích
ấy. Và này Ànanda, tâm Ta hứng khởi trong
không khổ, không lạc, tịnh tín, an trú, giải
thoát, vì Ta thấy: "Đây là an tịnh".
- Này Ànanda, sau một thời gian, Ta xả lạc, xả
khổ... chứng đạt và an trú Thiền thứ tư. Do Ta
trú với sự an trú này, các tưởng tác ý câu hữu
với xả lạc vẫn hiện hành. Như vậy, đối với Ta,

CHÍN THIỀN                                       376

đây là một chứng bệnh. Ví như, này Ànanda,
đối với người sung sướng, đau khổ có thể khởi
lên như là một chứng bệnh. Cũng vậy các
tưởng, tác ý câu hữu với hỷ vẫn hiện hành ở nơi
Ta. Như vậy đối với Ta, đây là một chứng
bệnh.

8. Rồi này Ananda, Ta suy nghĩ như sau: "Vậy Ta
hãy vượt qua các sắc tưởng một cách hoàn toàn,
chấm dứt các đối ngại tưởng, không tác ý đến các
tưởng sai biệt, chứng đạt và an trú Không vô biên
xứ. Nhưng tâm của Ta không có hứng khởi đối với
Không vô biên xứ, không có tịnh tín, không có an
trú, không có giải thoát, dầu Ta có thấy: "Đây là an
tịnh".

Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như sau như
sau: "Do nhân gì do duyên gì, tâm Ta không hứng
khởi đối với Không vô biên xứ, không có tịnh tín,
không có an trú, không có giải thoát, dầu Ta có thấy:
"Đây là an tịnh?".

- Rồi này Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vì Ta
không thấy sự nguy hiểm trong các sắc, Ta
không làm cho sung mãn nguy hiểm ấy, lợi ích
của Không vô biên xứ chưa được chứng đắc.
Ta chưa được thưởng thức lợi ích ấy. Do vậy
tâm Ta không hứng khởi đối với Không vô biên

CHÍN THIỀN                                         377

xứ, không tịnh tín, không an trú, không giải
thoát".
- Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như
sau: "Nếu sau khi thấy nguy hiểm trong các
sắc, Ta làm cho sung mãn nguy hiểm ấy. Sau
khi chứng được lợi ích trong Không vô biên xứ,
Ta thưởng thức lợi ích ấy", thời sự kiện này xảy
ra: Tâm của Ta có thể hứng khởi trong Không
vô biên xứ, tịnh tín, an trú, giải thoát, vì Ta có
thấy: "Đây là an tịnh".
- Rồi này Ànanda, sau một thời gian, sau khi
thấy nguy hiểm trong các sắc, Ta làm cho sung
mãn nguy hiểm ấy; sau khi chứng được lợi ích
trong Không vô biên xứ, Ta thưởng thức lợi ích
ấy. Và này Ànanda, tâm Ta hứng khởi trong
Không vô biên xứ, tịnh tín, an trú, giải thoát, vì
Ta thấy: "Đây là an tịnh".
- Này Ànanda, sau một thời gian, Ta vượt qua
các sắc tưởng... chứng đạt và an trú Không vô
biên xứ. Do Ta trú với sự an trú này, các tưởng
tác ý câu hữu với các sắc vẫn hiện hành. Đây
đối với Ta, đây là một chứng bệnh. Ví như, này
Ànanda, đối với người sung sướng, đau khổ có
thể khởi lên như là một chứng bệnh. Cũng vậy
các tưởng, tác ý câu hữu với sắc vẫn hiện hành
ở nơi Ta. Như vậy đối với Ta, đây là một chứng
bệnh.

CHÍN THIỀN                                          378

9. Rồi này Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vậy Ta
hãy vượt qua Không vô biên xứ một cách hoàn toàn,
biết rằng: "Thức là vô biên", chứng đạt và an trú
Thức vô biên xứ. Nhưng tâm của Ta không có
hứng khởi đối với Thức vô biên xứ, không có tịnh
tín, không có an trú, không có giải thoát, dầu Ta có
thấy: "Đây là an tịnh".

Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như sau: "Do
nhân gì do duyên gì, tâm Ta không hứng khởi đối với
Thức vô biên xứ, không có tịnh tín, không có an trú,
không có giải thoát, dầu Ta có thấy: "Đây là an
tịnh?".

- Rồi này Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vì Ta
không thấy sự nguy hiểm trong Không vô biên
xứ, vì Ta không làm cho sung mãn nguy hiểm
ấy, lợi ích của Thức vô biên xứ chưa được
chứng đắc. Ta chưa được thưởng thức lợi ích
ấy. Do vậy tâm Ta không hứng khởi đối với
Thức vô biên xứ, không tịnh tín, không an trú,
không giải thoát".
- Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như
sau: "Nếu sau khi thấy nguy hiểm trong Không
vô biên xứ, Ta làm cho sung mãn nguy hiểm
ấy. Sau khi chứng được lợi ích trong Thức vô
biên xứ, Ta thưởng thức lợi ích ấy", thời sự

CHÍN THIỀN                                        379

kiện này xảy ra: Tâm của Ta có thể hứng khởi
trong Thức vô biên xứ, tịnh tín, an trú, giải
thoát, vì Ta có thấy: "Đây là an tịnh".
- Rồi này Ànanda, sau một thời gian, sau khi
thấy nguy hiểm trong Không vô biên xứ, Ta
làm cho sung mãn nguy hiểm ấy; sau khi chứng
được lợi ích trong Thức vô biên xứ, Ta thưởng
thức lợi ích ấy. Và này Ànanda, tâm Ta hứng
khởi trong Thức vô biên xứ, tịnh tín, an trú, giải
thoát, vì Ta thấy: "Đây là an tịnh".
- Này Ànanda, sau một thời gian, Ta vượt qua
Không vô biên xứ... chứng đạt và an trú Thức
vô biên xứ. Do Ta trú với sự an trú này, các
tưởng tác ý câu hữu với Không vô biên xứ vẫn
hiện hành. Đây đối với Ta, đây là một chứng
bệnh. Ví như, này Ànanda, đối với người sung
sướng, đau khổ có thể khởi lên như là một
chứng bệnh. Cũng vậy các tưởng, tác ý câu hữu
với Không vô biên xứ vẫn hiện hành ở nơi Ta.
Như vậy đối với Ta, đây là một chứng bệnh.

10. Rồi này Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vậy Ta hãy vượt qua Thức vô biên xứ một cách hoàn toàn, biết rằng: "Không có vật gì", chứng đạt và an trú Vô sở hữu xứ. Nhưng tâm của Ta không có hứng khởi đối với Vô sở hữu xứ, không có tịnh tín, không có

CHÍN THIỀN                                          380

an trú, không có giải thoát, dầu Ta có thấy: "Đây là an tịnh".

Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như sau như
sau: "Do nhân gì do duyên gì, tâm Ta không hứng
khởi đối với Vô sở hữu xứ , không có tịnh tín, không
có an trú, không có giải thoát, dầu Ta có thấy: "Đây
là an tịnh"?

- Rồi này Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vì Ta
không thấy sự nguy hiểm trong Thức vô biên
xứ, vì Ta không làm cho sung mãn nguy hiểm
ấy, lợi ích của Vô sở hữu xứ chưa được chứng
đắc. Ta chưa được thưởng thức lợi ích ấy. Do
vậy tâm Ta không hứng khởi đối với Vô sở hữu
xứ, không tịnh tín, không an trú, không giải
thoát".
- Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như
sau: "Nếu sau khi thấy nguy hiểm trong Thức
vô biên xứ, Ta làm cho sung mãn nguy hiểm
ấy. Sau khi chứng được lợi ích trong Vô sở hữu
xứ, Ta thưởng thức lợi ích ấy", thời sự kiện này
xảy ra: Tâm của Ta có thể hứng khởi trong Vô
sở hữu xứ, tịnh tín, an trú, giải thoát, vì Ta có
thấy: "Đây là an tịnh".
- Rồi này Ànanda, sau một thời gian, sau khi
thấy nguy hiểm trong Thức vô biên xứ, Ta làm

CHÍN THIỀN                                         381

cho sung mãn nguy hiểm ấy; sau khi chứng
được lợi ích trong Vô sở hữu xứ, Ta thưởng
thức lợi ích ấy. Và này Ànanda, tâm Ta hứng
khởi trong Vô sở hữu xứ, tịnh tín, an trú, giải
thoát, vì Ta thấy: "Đây là an tịnh".
- Này Ànanda, sau một thời gian, Ta vượt qua
Thức vô biên xứ... chứng đạt và an trú Vô sở
hữu xứ. Do Ta trú với sự an trú này, các tưởng
tác ý câu hữu với các Thức vô biên xứ vẫn hiện
hành, như vậy đối với Ta, đây là một chứng
bệnh. Ví như, này Ànanda, đối với người sung
sướng, đau khổ có thể khởi lên như là một
chứng bệnh. Cũng vậy các tưởng, tác ý câu hữu
với Thức vô biên xứ vẫn hiện hành ở nơi Ta.
Như vậy đối với Ta, đây là một chứng bệnh.

11. Rồi này Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vậy Ta
hãy vượt qua Vô sở hữu xứ một cách hoàn toàn,
chứng đạt và an trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ.
Nhưng tâm của Ta không có hứng khởi đối với
Phi tưởng phi phi tưởng xứ, không có tịnh tín,
không có an trú, không có giải thoát, dầu Ta có thấy:
"Đây là an tịnh".

Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như sau như sau: "Do nhân gì do duyên gì, tâm Ta không hứng khởi đối với Phi tưởng phi phi tưởng xứ, không có

CHÍN THIỀN                                         382

tịnh tín, không có an trú, không có giải thoát, dầu Ta có thấy: "Đây là an tịnh"?

- Rồi này Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vì Ta
không thấy sự nguy hiểm trong Vô sở hữu xứ,
vì Ta không làm cho sung mãn nguy hiểm ấy,
lợi ích của Phi tưởng phi phi tưởng xứ chưa
được chứng đắc. Ta chưa được thưởng thức lợi
ích ấy. Do vậy tâm Ta không hứng khởi đối với
Phi tưởng phi phi tưởng xứ, không tịnh tín,
không an trú, không giải thoát".
- Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như
sau: "Nếu sau khi thấy nguy hiểm trong Vô sở
hữu xứ, Ta làm cho sung mãn nguy hiểm ấy.
Sau khi chứng được lợi ích trong Phi tưởng phi
phi tưởng xứ, Ta thưởng thức lợi ích ấy", thời
sự kiện này xảy ra: Tâm của Ta có thể hứng
khởi trong Phi tưởng phi phi tưởng xứ, tịnh tín,
an trú, giải thoát, vì Ta có thấy: "Đây là an
tịnh".
- Rồi này Ànanda, sau một thời gian, sau khi
thấy nguy hiểm trong Vô sở hữu xứ, Ta làm
cho sung mãn nguy hiểm ấy; sau khi chứng
được lợi ích trong Phi tưởng phi phi tưởng xứ,
Ta thưởng thức lợi ích ấy. Và này Ànanda, tâm
Ta hứng khởi trong Phi tưởng phi phi tưởng xứ,

CHÍN THIỀN                                          383

tịnh tín, an trú, giải thoát, vì Ta thấy: "Đây là
an tịnh".
- Này Ànanda, sau một thời gian, Ta vượt qua
Vô sở hữu xứ... chứng đạt và an trú Phi tưởng
phi phi tưởng xứ. Do Ta trú với sự an trú này,
các tưởng tác ý câu hữu với các Vô sở hữu xứ
vẫn hiện hành, như vậy đối với Ta, đây là một
chứng bệnh. Ví như, này Ànanda, đối với
người sung sướng, đau khổ có thể khởi lên như
là một chứng bệnh. Cũng vậy các tưởng, tác ý
câu hữu với Vô sở hữu xứ vẫn hiện hành ở nơi
Ta. Như vậy đối với Ta, đây là một chứng
bệnh.

12. Rồi này Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vậy Ta hãy vượt qua Phi tưởng phi phi tưởng xứ một cách hoàn toàn, chứng đạt và an trú Diệt thọ tưởng định. Nhưng tâm của Ta không có hứng khởi đối với Diệt thọ tưởng định, không có tịnh tín, không có an trú, không có giải thoát, dầu Ta có thấy: "Đây là an tịnh".

Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như sau như
sau: "Do nhân gì do duyên gì, tâm Ta không hứng
khởi đối với Diệt thọ tưởng định, không có tịnh tín,
không có an trú, không có giải thoát, dầu Ta có thấy:
"Đây là an tịnh"?

CHÍN THIỀN                                          384

- Rồi này Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vì Ta
không thấy sự nguy hiểm trong Phi tưởng phi
phi tưởng xứ, vì Ta không làm cho sung mãn
nguy hiểm ấy, lợi ích của Diệt thọ tưởng định
chưa được chứng đắc. Ta chưa được thưởng
thức lợi ích ấy. Do vậy tâm Ta không hứng khởi
đối với Diệt thọ tưởng định, không tịnh tín,
không an trú, không giải thoát".
- Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như
sau: "Nếu sau khi thấy nguy hiểm trong Phi
tưởng phi phi tưởng xứ, Ta làm cho sung mãn
nguy hiểm ấy. Sau khi chứng được lợi ích trong
Diệt thọ tưởng định, Ta thưởng thức lợi ích ấy",
thời sự kiện này xảy ra: Tâm của Ta có thể
hứng khởi trong Diệt thọ tưởng định, tịnh tín,
an trú, giải thoát, vì Ta có thấy: "Đây là an
tịnh".
- Rồi này Ànanda, sau một thời gian, sau khi
thấy nguy hiểm trong Phi tưởng phi phi tưởng
xứ, Ta làm cho sung mãn nguy hiểm ấy; sau
khi chứng được lợi ích trong Diệt thọ tưởng
định, Ta thưởng thức lợi ích ấy. Và này
Ànanda, tâm Ta hứng khởi trong Diệt thọ
tưởng định, tịnh tín, an trú, giải thoát, vì Ta
thấy: "Đây là an tịnh".
- Này Ànanda, sau một thời gian, Ta vượt qua
Phi tưởng phi phi tưởng xứ... chứng đạt và an

CHÍN THIỀN                                        385

trú Diệt thọ tưởng định, Ta thấy với trí tuệ và các lậu hoặc đi đến đoạn diệt.

13. Cho đến khi nào, này Ànanda, chín thứ đệ trú
Thiền chứng này chưa được Ta thuận thứ nghịch thứ
chứng đạt và xuất khởi, thời này Ànanda, trong thế
giới, với Thiên giới, Ma giới, Phạm thiên giới, với
quần chúng Sa-môn và Bà-la-môn, chư Thiên và loài
Người, Ta chưa xác chứng rằng ta đã chứng Chánh
Đẳng Chánh giác.

Cho đến khi nào, này Ànanda, chín thứ đệ trú Thiền
chứng này đã được Ta thuận thứ nghịch thứ chứng
đạt và xuất khởi, thời này Ànanda, trong thế giới này,
với Thiên giới, Ma giới, Phạm thiên giới, với quần
chúng Sa-môn và Bà-la-môn, chư Thiên và loài
Người, cho đến khi ấy, Ta mới xác chứng rằng Ta đã
chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Tri
và Kiến khởi lên nơi Ta. Ta biết rằng: "Bất động là
tâm giải thoát của Ta. Đây là đời sống cuối cùng,
nay không còn tái sanh nữa".

CHÍN THIỀN                                          386

41     Vị ấy đã đạt đến Tận cùng thế giới, nhưng chưa thoát ly khỏi thế giới - Kinh CÁC BÀLAMÔN – Tăng IV, 182

CÁC BÀLAMÔN – Tăng IV, 182

1. Rồi hai vị Thuận thế Bà-la-môn đi đến Thế Tôn,
sau khi đến, nói lên với Thế Tôn những lời chào đón
hỏi thăm, sau khi nói lên những lời chào đón hỏi
thăm thân hữu rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống
một bên, các Bà-la-môn ấy thưa với Thế Tôn:

2. - Thưa Tôn giả Gotama, Pùrana Kassapa, bậc toàn tri, toàn kiến, tự nhận mình là có tri kiến toàn bộ không dư, nói rằng: "Khi ta đi, ta đứng, ta ngủ, ta thức, tri kiến được an trú liên tục thường hằng". Vị ấy nói như sau: "Với trí vô biên, ta sống, biết và thấy thế giới hữu biên". Thưa Tôn giả Gotama, Nigantha Nàtaputta, bậc toàn tri, toàn kiến, tự nhận mình là có tri kiến toàn bộ không dư, nói rằng: "Khi ta đi, ta đứng, ta ngủ, ta thức, tri kiến được an trú liên tục thường hằng". Vị ấy nói như sau: "Với trí hữu biên, ta sống, biết và thấy thế giới hữu biên". Thưa Tôn giả Gotama, giữa hai bậc tuyên bố về trí này, giữa hai lời tuyên bố mâu thuẫn này, ai nói đúng sự thật, ai nói láo?

CHÍN THIỀN                                           387

3. - Thôi vừa rồi, này các Bà-la-môn, hãy dừng lại ở
đây: "Giữa hai bậc tuyên bố về trí này, giữa hai lời
tuyên bố mâu thuẫn này, ai nói đúng sự thật, ai nói
láo?"

Này các Bà-la-môn, Ta sẽ thuyết pháp cho các Ông, hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ nói.

- Thưa vâng, Tôn giả.

Các Bà-la-môn ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

4. - Này các Bà-la-môn, ví như bốn người đàn ông đứng bốn phương, đầy đủ với bước đi, với tốc lực tối thắng, với bước chân dài tối thắng. Họ đầy đủ tốc lực như sau: Ví như một người cầm cung, điêu luyện khéo được huấn luyện với bàn tay thiện xảo, bách phát bách trúng, có thể bắn một cách nhẹ nhàng một mũi tên ngang qua bóng của cây tàla. Như vậy là tốc lực của họ. Còn bước chân dài của họ, thời như sau: từ biển phía Đông đến biển phía Tây. Rồi người đứng ở phương Đông nói như sau: "Ta sẽ đi và đạt đến tận cùng của thế giới". Dầu cho tuổi thọ của người này là một trăm năm - trừ khi người ấy ăn, người ấy uống, người ấy nhai, người ấy nếm, trừ khi người ấy đi đại tiện tiểu tiện, trừ khi người ấy ngủ để lấy lại sức, người ấy sẽ chết trước khi người ấy đạt đến

CHÍN THIỀN                                          388

tận cùng của thế giới". Rồi người đứng ở phương
Tây... rồi người đứng ở phương Bắc... rồi người đứng
ở phương Nam nói như sau: "Ta sẽ đi và đạt đến tận
cùng của thế giới". Dầu cho tuổi thọ... người ấy sẽ
chết trước khi người ấy đạt đến tận cùng của thế
giới". Vì cớ sao? Này các Bà-la-môn, Ta nói rằng,
không phải với sức chạy như vậy, có thể biết được,
có thể thấy được, có thể đạt được tận cùng thế giới.
Này các Bà-la-môn, Ta nói rằng nếu không đạt được
tận cùng thế giới, thời không thể chấm dứt đau khổ
ở đời.

5. Này các Bà-la-môn, năm dục trưởng dưởng này được gọi là thế giới trong Luật của bậc Thánh.

Thế nào là năm?

6. Các sắc do con mắt nhận thức khả lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái, liên hệ đến dục, hấp dẫn.

Các tiếng do tai nhận thức... các hương do mũi nhận
thức... các vị do lưỡi nhận thức... các xúc do thân
nhận thức khả lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái, liên hệ đến
dục, hấp dẫn.

Này Bà-la-môn, năm dục trưởng dưỡng này được gọi là thế giới trong Luật của bậc Thánh.

CHÍN THIỀN                                         389

7. Ở đây, này các Bà-la-môn, Tỷ-kheo ly các dục...
chứng đạt và an trú sơ Thiền. Này các Bà-la-môn,
Tỷ-kheo này được gọi là vị đã đến tận cùng thế
giới, và sống trong tận cùng thế giới. Nhưng các
người khác nói về vị ấy như sau: "Vị này vẫn còn
bị hạn chế trong thế giới, vị này chưa thoát ly khỏi
thế gian". Này các Bà-la-môn, Ta cũng nói như sau:
"Vị này vẫn còn bị hạn chế trong thế giới, vị này
chưa thoát ly khỏi thế gian".

8. Lại nữa, này các Bà-la-môn, Tỷ-kheo diệt các tầm và tứ... chứng đạt và an trú Thiền thứ hai... Thiền thứ ba... Thiền thứ tư. Này các Bà-la-môn, đây gọi là Tỷ-kheo sau khi đến tận cùng thế giới, trú trong tận cùng thế giới. Nhưng các người khác nói về vị ấy như sau: "Vị này còn bị hạn chế trong thế giới, vị này chưa xuất ly khỏi thế gian". Này các Bà-la-môn, Ta cũng nói như sau: "Vị này còn bị hạn chế trong thế giới, vị này chưa xuất ly khỏi thế gian".

9. Lại nữa, này các Bà-la-môn, Tỷ-kheo vượt qua khỏi các sắc tưởng một cách hoàn toàn, chấm dứt các đối ngại tưởng, không tác ý đến các tưởng sai biệt, biết rằng: "Hư không là vô biên", chứng đạt và an trú Không vô biên xứ. Này các Bà-la-môn, đây gọi là Tỷ-kheo sau khi đến tận cùng thế giới, trú trong tận cùng thế giới. Nhưng các người khác, nói về vị ấy

CHÍN THIỀN                                         390

như sau: "Vị này vẫn còn bị hạn chế trong thế giới, vị này chưa xuất ly khỏi thế gian". Này các Bà-la- môn, Ta cũng nói như sau: "Vị này vẫn còn bị hạn chế trong thế giới, vị này chưa xuất ly khỏi thế gian".

10. Lại nữa, này các Bà-la-môn, Tỷ-kheo vượt qua
khỏi Không vô biên xứ một cách hoàn toàn, biết
rằng: "Thức là vô biên", chứng đạt và an trú Thức
vô biên xứ...

Sau khi vượt khỏi Thức vô biên xứ một cách hoàn toàn, biết rằng: "Không có vật gì", chứng đạt và an trú Vô sở hữu xứ...

Sau khi vượt qua Vô sở hữu xứ một cách hoàn toàn,
chứng đạt và an trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ.
Này các Bà-la-môn, đây gọi là Tỷ-kheo sau khi đến
tận cùng thế giới, trú trong tận cùng thế giới. Nhưng
các người khác, nói về vị ấy như sau: "Vị này vẫn
còn bị hạn chế trong thế giới, vị này chưa xuất ly
khỏi thế gian". Này các Bà-la-môn, Ta cũng nói như
sau: "Vị này vẫn còn bị hạn chế trong thế giới, vị này
chưa xuất ly khỏi thế gian".

11. Lại các Bà-la-môn, Tỷ-kheo vượt qua Phi tưởng
phi phi tưởng xứ một cách hoàn toàn, chứng đạt và
an trú Diệt thọ tưởng định, thời sau khi thấy với trí
tuệ, các lậu hoặc được đoạn tận.

CHÍN THIỀN                                           391

Này các Bà-la-môn, đây gọi là Tỷ-kheo sau khi đến tận cùng thế giới, trú trong tận cùng thế giới. Vị này đã vượt khỏi sự triền phược của thế giới.

CHÍN THIỀN                                          392

42    Kinh AN ỔN – Tăng IV, 222

AN ỔN – Tăng IV, 222

- "An ổn, an ổn", này Hiền giả, được nói đến như vậy.

NGƯỜI ĐẠT AN ỔN – Tăng IV, 222

- "Người đạt an ổn, người đạt an ổn", này Hiền giả, được nói đến như vậy.

BẤT TỬ – Tăng IV, 222

- "Bất tử, bất tử", này Hiền giả, được nói đến như vậy.

NGƯỜI ĐẠT ĐƯỢC BẤT TỬ – Tăng IV, 222

- "Người đạt được bất tử, người đạt được bất tử", này Hiền giả, được nói đến như vậy.

CHÍN THIỀN                                         393

VÔ ÚY – Tăng IV, 223

- "Vô úy, vô úy", này Hiền giả, được nói đến như vậy.

NGƯỜI ĐẠT VÔ ÚY – Tăng IV, 223

- "Người đạt vô úy, người đạt vô úy", này Hiền giả, được nói đến như vậy.

KHINH AN – Tăng IV, 223

- "Khinh an, khinh an", này Hiền giả, được nói đến như vậy.

THỨ ĐỆ KHINH AN – Tăng IV, 223

Thứ đệ khinh an, thứ đệ khinh an, này Hiền giả, được nói đến như vậy.

ĐOẠN DIỆT – Tăng IV, 223

CHÍN THIỀN                                        394

- "Đoạn diệt, đoạn diệt", này Hiền giả, được nói đến như vậy.

THỨ ĐỆ ĐOẠN DIỆT – Tăng IV, 223

1. - "Thứ đệ đoạn diệt, thứ đệ đoạn diệt", này Hiền giả, được nói đến như vậy. Cho đến như thế nào, này Hiền giả, thứ đệ đoạn diệt được Thế Tôn nói đến?

2. - Ở đây, này Hiền giả, Tỷ-kheo ly dục... chứng đạt
và an trú Thiền thứ nhất, cho đến như vậy, này Hiền
giả, thứ đệ đoạn diệt được Thế Tôn nói đến với pháp
môn.

Lại nữa, này các Hiền giả, Tỷ-kheo diệt tầm và tứ... Thiền thứ hai... Thiền thứ ba... Thiền thứ tư...

... chứng đạt và an trú Không vô biên xứ....

... chứng đạt và an trú Thức vô biên xứ...

... chứng đạt và an trú Vô sở hữu xứ ...

... chứng đạt và an trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ ...

3. Lại nữa, này Hiền giả, Tỷ-kheo vượt qua Phi tưởng phi phi tưởng xứ một cách hoàn toàn, chứng

CHÍN THIỀN                                          395

đạt và an trú Diệt thọ tưởng định; sau khi thấy với
trí tuệ, các lậu hoặc được đoạn tận. Cho đến như vậy,
này Hiền giả là thứ đệ đoạn diệt được Thế Tôn nói
đến với phi pháp môn.

CHÍN THIỀN                                         396

43     Kinh NIẾT BÀN – Tăng IV, 220

NIẾT BÀN – Tăng IV, 220

- "Niết-bàn, Niết-bàn", này Hiền giả, được nói đến như vậy.

HOÀN MÃN NIẾT BÀN – Tăng IV, 221

- "Hoàn mãn Niết-bàn, hoàn mãn Niết-bàn", này Hiền giả, được nói đến như vậy.

CHI PHẦN NIẾT BÀN – Tăng IV, 221

- "Chi phần Niết-bàn, chi phần Niết-bàn", này Hiền giả, được nói đến như vậy.

THIẾT THỰC HIỆN TẠI NIẾT BÀN – Tăng IV, 221

1. - "Thiết thực hiện tại Niết-bàn, Thiết thực hiện tại Niết-bàn", này Hiền giả, được nói đến như vậy. Cho

CHÍN THIỀN                                           397

đến như thế nào, này Hiền giả, là thiết thực hiện tại Niết-bàn được Thế Tôn nói đến?

2. - Ở đây, này Hiền giả, Tỷ-kheo ly dục... chứng đạt
và an trú sơ Thiền. Cho đến như vậy, này Hiền giả,
là thiết thực hiện tại Niết-bàn được Thế Tôn nói đến
với pháp môn.

Lại nữa, này các Hiền giả, Tỷ-kheo diệt tầm và tứ... Thiền thứ hai... Thiền thứ ba... Thiền thứ tư...

... chứng đạt và an trú Không vô biên xứ....

... chứng đạt và an trú Thức vô biên xứ...

... chứng đạt và an trú Vô sở hữu xứ ...

... chứng đạt và an trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ ...

3. Lại nữa, này Hiền giả, Tỷ-kheo sau khi vượt qua
Phi tưởng phi phi tưởng xứ một cách hoàn toàn,
chứng đạt và an trú Diệt thọ tưởng định, sau khi
thấy với trí tuệ, các lậu hoặc được tận. Cho đến như
vậy, này Hiền giả, là thiết thực hiện tại Niết-bàn
được Thế Tôn nói đến với phi pháp môn.

CHÍN THIỀN                                          398

44    Kinh THẮNG TRI THAM 2 – Tăng IV, 234

THẮNG TRI THAM 2 – Tăng IV, 234

1. - Này các Tỷ-kheo, để thắng tri tham, chín pháp cần phải tu tập.

2. Thế nào là chín?

1. Sơ Thiền,
2. Thiền thứ hai,
3. Thiền thứ ba,
4. Thiền thứ tư,
5. Không vô biên xứ,
6. Thức vô biên xứ,
7. Vô sở hữu xứ,
8. Phi tương phi phi tưởng xứ,
9. Diệt thọ tưởng định.

Này các Tỷ-kheo, để thắng tri tham, chín pháp này cần phải tu tập.

LIỄU TRI THAM – Tăng IV, 235

CHÍN THIỀN                                      399

1. - Này các Tỷ-kheo, để liễu tri tham... để diệt tận... để đoạn tận... để trừ diệt... để ly tham... để đoạn diệt... để trừ khử... để từ bỏ, chín pháp này cần phải tu tập.

2. Để liễu tri sân... si, phẫn nộ, hiềm hận, giả dối, não hại, tật đố, xan tham, man trá, phản bội, ngoan cố, bồng bột, mạn, tăng thượng mạn, kiêu, phóng dật... để thắng tri... để liễu tri... để diệt tận...để đoạn diệt... để trừ diệt... để ly tham... để đoạn diệt... để trừ khử... để từ bỏ, chín pháp này cần phải tu tập.

Thế Tôn thuyết như vậy, các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

CHÍN THIỀN                                               400

45    Tu đúng cách mới có kết quả - Kinh Cán Búa – Tương III, 272

Cán Búa – Hay Chiếc Thuyền – Tương III, 272

1-2) Nhân duyên ở Sàvatthi...

3) - Do biết, do thấy, này các Tỷ-kheo, Ta tuyên bố sự đoạn tận các lậu hoặc, không phải do không biết, do không thấy.

4) Do biết cái gì, thấy cái gì, này các Tỷ-kheo, các lậu hoặc được đoạn tận?

- Đây là sắc, đây là sắc tập khởi, đây là sắc đoạn
diệt.
- Đây là thọ, đây là thọ tập khởi, đây là thọ đoạn
diệt.
- Đây là tưởng, đây là tưởng tập khởi, đây là
tưởng đoạn diệt.
- Đây là các hành, đây là các hành tập khởi, đây
là các hành đoạn diệt.
- Đây là thức, đây là thức tập khởi, đây là thức
đoạn diệt.

Do biết như vậy, do thấy như vậy, này các Tỷ-kheo, các lậu hoặc được đoạn tận.

CHÍN THIỀN                                        401

5) Này các Tỷ-kheo, như có Tỷ-kheo sống không chí
tâm trong sự tu tập, khởi lên ước muốn như sau:
"Mong rằng tâm của ta được giải thoát khỏi các lậu,
hoặc không có chấp thủ!". Tuy vậy, tâm của vị ấy
cũng không giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có
chấp thủ.

6) Vì sao? Phải nói rằng vì vị ấy không có tu tập. Không có tu tập cái gì?

- Không có tu tập Bốn niệm xứ.
- Không có tu tập Bốn chánh cần.
- Không có tu tập Bốn như ý túc.
- Không có tu tập Năm căn.
- Không có tu tập Năm lực.
- Không có tu tập Bảy bồ đề phần.
- Không có tu tập Thánh đạo Tám ngành.

7) Ví như, này các Tỷ-kheo, có tám, mười hay mười
hai trứng gà, không được con gà mái ấp nằm đúng
cách, không được ấp nóng đúng cách, không được
ấp dưỡng đúng cách.

8) Dầu cho con gà mái ấy khởi lên ý muốn: "Mong rằng những con gà con của ta, với chân, móng và đỉnh đầu, hay với miệng và mỏ, sau khi làm bể vỏ trứng, được xuất sanh một cách an toàn"; tuy vậy các con gà con ấy không có thể, với chân, móng, đỉnh

CHÍN THIỀN                                        402

đầu hay với miệng và mỏ, sau khi làm bể vỏ trứng, được xuất sanh một cách an toàn.

9) Vì sao? Này các Tỷ-kheo, tám, mười hay mười hai
trứng gà ấy không được con gà mái ấp nằm một cách
đúng đắn, ấp nóng một cách đúng đắn, ấp dưỡng một
cách đúng đắn.

10) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không chí
tâm trong sự tu tập. Dầu cho vị ấy có khởi lên ý
muốn: "Mong rằng tâm ta được giải thoát khỏi các
lậu hoặc, không có chấp thủ"; tuy vậy, tâm vị ấy cũng
không giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có chấp
thủ.

11) Vì sao? Phải nói rằng, vì vị ấy không có tu tập.
Không có tu tập cái gì? Không có tu tập Bốn niệm
xứ... Không có tu tập con đường Thánh đạo Tám
ngành.

12) Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống chí tâm trong sự tu tập. Dầu cho vị ấy không khởi lên ước muốn: "Mong rằng tâm của ta được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có chấp thủ". Tuy vậy, tâm vị ấy được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có chấp thủ.

13) Vì sao? Phải nói rằng, vì vị ấy có tu tập. Có tu tập cái gì?

CHÍN THIỀN                                         403

- Có tu tập Bốn niệm xứ.
- Có tu tập Bốn chánh cần.
- Có tu tập Bốn như ý túc.
- Có tu tập Năm căn.
- Có tu tập Năm lực.
- Có tu tập Bảy giác chi.
- Có tu tập con đường Thánh đạo Tám ngành.

14) Ví như, này các Tỷ-kheo, có tám, mười hay mười
hai trứng gà. Các trứng ấy được con gà mái ấp nằm
một cách đúng đắn, ấp nóng một cách đúng đắn, ấp
dưỡng một cách đúng đắn.

Dầu cho con gà mái ấy không khởi lên ước muốn:
"Mong rằng các con gà con của ta, với chân, móng
và đỉnh đầu, hay với miệng và mỏ, sau khi làm bể vỏ
trứng, được xuất sanh một cách an toàn"; tuy vậy,
các con gà con ấy có thể với chân, móng và đỉnh đầu,
hay với miệng và mỏ, sau khi làm bể vỏ trứng, được
xuất sanh một cách an toàn.

15) Vì sao? Vì rằng, này các Tỷ-kheo, có tám, mười
hay mười hai trứng gà được con gà mái ấy ấp nằm
một cách đúng đắn, ấp nóng một cách đúng đắn, ấp
dưỡng một cách đúng đắn.

16) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy sống chí tâm tu tập. Dầu cho vị ấy không khởi lên ước muốn:

CHÍN THIỀN                                        404

"Mong rằng tâm của ta được giải thoát khỏi các lậu
hoặc, không có chấp thủ". Tuy vậy, tâm của vị ấy
vẫn được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có chấp
thủ.

17) Vì sao? Phải nói rằng, vì vị ấy có tu tập. Tu tập cái gì? Có tu tập Bốn niệm xứ... có tu tập con đường Thánh đạo Tám ngành.

18) Ví như, này các Tỷ-kheo, một người thợ đá hay
đệ tử người thợ đá, khi nhìn vào cán búa thấy dấu
các ngón tay và dấu các ngón tay cái. Vị ấy không
có thể biết được như sau: "Hôm nay, từng ấy cán búa
của ta bị hao mòn; hôm nay từng ấy, các ngày khác
từng ấy". Nhưng vị ấy biết được cán búa bị hao mòn
trên sự hao mòn của cán búa.

19) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo chí tâm
trong sự tu tập không có biết như sau: "Hôm nay,
từng ấy lậu hoặc của ta được hao mòn, hôm qua từng
ấy, các ngày khác từng ấy". Nhưng vị ấy biết được
(các lậu hoặc) được hao mòn trên sự hao mòn (các
lậu hoặc).

20) Ví như, này các Tỷ-kheo, một chiếc thuyền đi
biển có đầy đủ cột buồm và dây buồm, bị mắc cạn
sáu tháng do thiếu nước trong mùa khô; các cột
buồm và dây buồm bị gió và mặt trời làm hư hỏng,

CHÍN THIỀN                                         405

rồi bị nước mưa đổ xuống trong mùa mưa, chúng trở thành yếu và hư nát (?).

21) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống chí tâm trong sự tu tập, các kiết sử rất dễ bị yếu dần và hư nát.

CHÍN THIỀN                                         406

46    Tu đúng cách mới có kết quả - Kinh PHÙ–DI – 126 Trung III, 353

KINH PHÙ–DI (Bhùmija suttam) – Bài kinh số 126 – Trung III, 353

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Rajagaha (Vương Xá),
Veluvana (Trúc Lâm), tại chỗ nuôi dưỡng sóc. Rồi
Tôn giả Bhumija vào buổi sáng đắp y, cầm y bát, đi
đến trú xứ của vương tử Jayasena, sau khi đến ngồi
trên chỗ đã soạn sẵn. Rồi vương tử Jayasena đi đến
Tôn giả Bhumija, sau khi đến nói lên với Tôn giả
Bhumija những lời chào đón hỏi thăm, sau khi nói
lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, rồi ngồi
xuống một bên. Ngồi xuống một bên, vương tử
Jayasena thưa với Tôn giả Bhumija:

– Thưa Tôn giả Bhumija, có một số Sa-môn, Bà-
la-môn có lý thuyết như sau, có quan điểm như sau:
"Nếu có ước nguyện hành Phạm hạnh, thời không
đạt được quả vị; nếu không có ước nguyện hành
Phạm hạnh, thời không đạt được quả vị; nếu có và

CHÍN THIỀN                                      407

không có ước nguyện hành Phạm hạnh, thời không
đạt được quả vị; nếu không có và không không có
ước nguyện hành Phạm hạnh, thời không đạt được
quả vị". Ở đây, bậc Đạo sư của Tôn giả Bhumija có
nói gì, và có lập luận gì?

– Thưa Vương tử, tôi không tận mặt Thế Tôn được nghe như vậy, được ghi nhớ như vậy. Và sự việc này xảy ra, Thế Tôn có giải thích như sau:

 "Nếu có ước nguyện, hành Phạm hạnh không
chánh đáng (ayoniso), thời không đạt được
quả vị;
 Nếu không có ước nguyện, hành Phạm hạnh
không chánh đáng, thời không đạt được quả
vị;
 Nếu có và không có ước nguyện hành Phạm
hạnh không chánh đáng, thời không đạt được
quả vị;
 Nếu không có và không không có ước
nguyện, hành Phạm hạnh không chánh đáng
thời không đạt được quả vị.
 Còn nếu có ước nguyện hành Phạm hạnh một
cách chánh đáng, thời đạt được quả vị;
 Nếu không có ước nguyện hành Phạm hạnh

CHÍN THIỀN                                     408

một cách chánh đáng, thời đạt được quả vị;
 Nếu có và không có ước nguyện hành Phạm
hạnh một cách chánh đáng, thời đạt được quả
vị;
 Nếu không có và không không có ước
nguyện hành Phạm hạnh một cách chánh
đáng, thời đạt được quả vị".

Thưa Vương tử, tôi không tận mặt Thế Tôn được nghe như vậy, được ghi nhớ như vậy. Sự việc xảy ra, Thế Tôn có giải thích như vậy.

– Nếu Đạo sư của Tôn giả Bhumija thuyết lý
như vậy, lập luận như vậy, thời tôi nghĩ rằng chắc
chắn vị Đạo sư của Tôn giả Bhumija, đứng cao hơn
trên đầu tất cả Sa-môn, Bà-la-môn tầm thường.

Rồi vương tử Jayasena mời Tôn giả Bhumija, dùng với bát ăn (thalipaka) của mình.

Rồi Tôn giả Bhumija, sau bữa ăn khất thực trở
về đi đến chỗ Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn
rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn
giả Bhumija bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, ở đây, vào buổi sáng con đắp y, cầm y bát, đi đến trú xứ của vương tử Jayasena,

CHÍN THIỀN                                      409

sau khi đến con ngồi trên chỗ đã soạn sẵn, bạch Thế Tôn, vương tử Jayasena đến chỗ con, sau khi đến nói lên với con những lời chào đón hỏi thăm, sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, bạch Thế Tôn vương tử Jayasena nói với con như sau: "Thưa Tôn giả Bhumija, một số Sa-môn, Bà-la-môn, .... bậc Đạo sư của Tôn giả có nói gì, có lập luận gì?" Khi được nghe nói vậy, bạch Thế Tôn, con có nói với vương tử Jayasena, như sau: "Này Vương tử, tôi không tận mặt Thế Tôn, được nghe như sau, được ghi nhớ như sau... ". , .... Tôi nghĩ rằng chắc chắn Đạo sư của Tôn giả Bhumija, đứng cao hơn trên đầu tất cả Sa-môn, Bà-la-môn tầm thường". Bạch Thế Tôn, không hiểu hỏi như vậy, trả lời như vậy, con có nói đúng lời Thế Tôn nói, con không xuyên tạc lời Thế Tôn với điều không đúng sự thực, nhưng con đã giải thích đúng pháp, tùy pháp, và một vị đồng Phạm hạnh nói đúng pháp, tùy pháp sẽ không có lý do để chỉ trích?

– Thật vậy, này Bhumija, được hỏi vậy, được trả
lời vậy, Ông nói đúng lời Thế Tôn nói, Ông không
xuyên tạc Thế Tôn với điều không đúng sự thực, Ông
đã giải thích đúng pháp, tùy pháp, và một vị đồng
Phạm hạnh nói đúng pháp, tùy pháp không có lý do
gì để chỉ trích.

CHÍN THIỀN                                           410

 Này Bhumija, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào
có tà kiến, tà tư duy, tà ngữ, tà nghiệp, tà mạng,
tà tinh tấn, tà niệm, tà định, nếu họ có ước
nguyện hành Phạm hạnh, thời không đạt được quả
vị; nếu họ không có ước nguyện hành Phạm hạnh,
thời không đạt được quả vị; nếu họ có và không
có ước nguyện, hành Phạm hạnh, thời không đạt
được quả vị; nếu họ không có và không không có
ước nguyện, hành Phạm hạnh thời không đạt được
quả vị. Vì sao vậy? Đây không phải là phương
pháp này Bhumija, để đạt được quả vị.

Ví như, này Bhumija, một người cần dầu, tìm cầu dầu, đi chỗ này chỗ kia để tìm dầu. Sau khi đổ cát vào thùng, tiếp tục rưới nước rồi ép (cát cho ra dầu). Nếu người ấy có ước nguyện, sau khi đổ cát vào thùng, tiếp tục rưới nước rồi ép (cát cho ra dầu), người ấy không lấy được dầu. Nếu người ấy không có ước nguyện, sau khi đổ cát vào thùng, tiếp tục rưới nước rồi ép (cát cho ra dầu), người ấy không lấy được dầu. Nếu người ấy có và không có ước nguyện, sau khi đổ cát vào thùng, tiếp tục rưới nước rồi ép (cát cho ra dầu), người ấy không lấy được dầu. Nếu người ấy không có và không không có ước nguyện, sau khi đổ cát vào thùng, tiếp tục rưới nước rồi ép (cát cho ra dầu), người ấy không lấy được dầu. Vì sao vậy? Đây không phải là phương pháp, này

CHÍN THIỀN                                          411

Bhumija, để lấy được dầu. Cũng vậy, này Bhumija,
những vị Sa-môn hay Bà-la-môn có tà kiến, tà tư
duy... tà định, nếu họ có ước nguyện, hành Phạm
hạnh, họ không đạt được quả vị; nếu họ không ước
nguyện... có và không có ước nguyện... không có và
không không có ước nguyện, hành Phạm hạnh thời
họ không đạt được quả vị. Vì sao vậy? Đây không
phải là phương pháp này Bhumija, để đạt được quả
vị.

Ví như, này Bhumija, một người cần sữa, tìm
cầu sữa, đi chỗ này chỗ kia để tìm sữa, nắm sừng
con bò cái trẻ để vắt sữa. Nếu người ấy có ước
nguyện, nắm sừng con bò cái trẻ để vắt sữa, người
ấy không lấy được sữa. Nếu người ấy không có ước
nguyện... Nếu người ấy có và không có ước nguyện...
Nếu người ấy không có và không không có ước
nguyện, nắm sừng con bò cái trẻ để vắt sữa, nó
không lấy được sữa. Vì sao vậy? Này Bhumija, đây
không phải là phương pháp để lấy sữa. Cũng vậy,
này Bhumija, các vị Sa-môn hay Bà-la-môn, có tà
kiến... có tà định, nếu họ có ước nguyện hành Phạm
hạnh, họ không đạt được quả vị; nếu họ không có
ước nguyện; nếu họ có và không có ước nguyện; nếu
họ không có và không không có ước nguyện, hành
Phạm hạnh, họ không đạt được quả vị. Vì sao vậy?
Đây không phải là phương pháp, này Bhumija, để đạt

CHÍN THIỀN                                       412

được quả vị.

Ví như, này Bhumija, một người cần sanh tô,
tìm cầu sanh tô, đi chỗ này chỗ kia để tìm cầu sanh
tô, sau khi đổ nước vào một cái ghè, rồi lấy que
khuấy đánh. Nếu người ấy có ước nguyện, sau khi
đổ nước vào một cái ghè, lấy que khuấy đánh, người
ấy không lấy được sanh tô. Nếu người ấy không có
ước nguyện... nếu người ấy có và không có ước
nguyện... nếu người ấy không có và không không có
ước nguyện, đổ nước vào một cái ghè, lấy que khuấy
đánh, người ấy không lấy được sanh tô. Vì sao vậy?
Này Bhumija, đây không phải là phương pháp để
lấy sanh tô. Cũng vậy, này Bhumija, những Sa-môn
hay Bà-la-môn có tà kiến... (như trên)... có tà định,
nếu họ có ước nguyện hành Phạm hạnh, họ không
đạt được quả vị; nếu họ không có ước nguyện; nếu
họ có và không có ước nguyện; nếu họ không có và
không không có ước nguyện, thời họ không đạt được
quả vị. Vì sao vậy? Này Bhumija, đây không phải là
phương pháp để đạt được quả vị.

Ví như, này Bhumija, một người cần lửa, tìm cầu lửa, đi chỗ này chỗ kia để tìm lửa. Người ấy đem phần phía trên đồ quay lửa, rồi cọ xát với một khúc que ướt và có nhựa, nếu người ấy có ước nguyện, đem phần phía trên đồ quay lửa rồi cọ xát với một

CHÍN THIỀN                                         413

khúc que ướt và có nhựa, thời người ấy không lấy
được lửa; nếu người ấy không có ước nguyện; nếu
người ấy có và không có ước nguyện, nếu người ấy
không có và không không có ước nguyện đem phần
trên đồ quay lửa, rồi cọ xát với một khúc que ướt và
có nhựa, thời người ấy không lấy được lửa. Vì sao
vậy? Đây không phải là phương pháp, này
Bhumija, để lấy được lửa. Cũng vậy, này Bhumija,
có những Sa-môn, hay Bà-la-môn có tà kiến... (như
trên)... có tà định; nếu họ có ước nguyện, hành Phạm
hạnh, họ không đạt được quả vị; nếu họ không có
ước nguyện; nếu họ có và không có ước nguyện; nếu
họ không có và không không có ước nguyện, thời họ
không thể đạt được quả vị. Vì cớ sao? Đây không
phải là phương pháp, này Bhumija, để đạt được quả
vị.

 Này Bhumija, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào
có chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh
nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm,
chánh định; nếu họ có ước nguyện, hành Phạm
hạnh, họ đạt được quả vị; nếu họ không có ước
nguyện; nếu họ có và không có ước nguyện; nếu
họ không có và không không có ước nguyện, hành
Phạm hạnh, thời họ đạt được quả vị. Vì cớ sao?
Đây là phương pháp, này Bhumija, để đạt
được quả vị.

CHÍN THIỀN                                        414

Ví như, này Bhumija, một người cần dầu, cầu
tìm dầu, đi chỗ này chỗ kia để tìm dầu, sau khi đổ
những hột giống dầu vào cái thùng, tiếp tục rưới
nước rồi ép (cho ra dầu). Nếu người ấy có ước
nguyện, sau khi đổ những giống dầu vào trong cái
thùng, tiếp tục rưới nước rồi ép (cho ra dầu), thời
người ấy lấy được dầu. Nếu người ấy không có ước
nguyện; nếu người ấy có và không có ước nguyện;
nếu người ấy không có và không không có ước
nguyện, sau khi đổ những hột giống dầu vào trong
cái thùng, tiếp tục rưới nước rồi ép (cho ra dầu), thời
người ấy lấy được dầu. Vì cớ sao? Này Bhumija,
đây là phương pháp để lấy được dầu. Cũng vậy, này
Bhumija những vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào có
chánh kiến... có chánh định. Nếu họ có ước nguyện,
hành Phạm hạnh, thời họ đạt được quả vị; nếu họ
không có ước nguyện; nếu họ có và không có ước
nguyện, nếu họ không có và không không có ước
nguyện, hành Phạm hạnh, thời họ đạt được quả vị.
Vì cớ sao? Này Bhumija, đây là phương pháp có thể
đạt được quả vị.

Ví như, này Bhumija, một người cần sữa, tìm cầu sữa, đi chỗ này chỗ kia để tìm sữa. Và người ấy vắt sữa từ nơi vú con bò cái còn trẻ. Nếu người ấy có ước nguyện, vắt sữa từ nơi vú con bò cái còn trẻ, thời người ấy lấy được sữa. Nếu người ấy không có

CHÍN THIỀN                                           415

ước nguyện; nếu người ấy có và không có ước
nguyện; nếu người ấy không có và không không có
ước nguyện, người ấy vắt sữa từ nơi vú con bò cái
còn trẻ, thời người ấy lấy được sữa. Vì cớ sao? Này
Bhumija, đây là phương pháp để lấy được sữa.
Cũng vậy, này Bhumija, những Sa-môn hay Bà-la-
môn nào có chánh kiến... (như trên)... có chánh định,
nếu họ có ước nguyện, hành Phạm hạnh, thời họ đạt
được quả vị. Nếu họ không có ước nguyện; nếu họ
có và không có ước nguyện; nếu họ không có và
không không có ước nguyện, hành Phạm hạnh, thời
họ đạt được quả vị. Vì cớ sao? Này Bhumija, đây là
phương pháp để đạt được quả vị.

Ví như, này Bhumija, một người cần sanh tô, tìm cầu sanh tô, đi chỗ này chỗ kia tìm cầu sanh tô; sau khi đổ lạc (dadhi) vào trong một cái ghè, rồi lấy cây que khuấy, đánh. Nếu người ấy có ước nguyện, sau khi đổ lạc (dadhi) vào trong một cái ghè, rồi lấy cây que khuấy, đánh, thời người ấy lấy được sanh tô. Nếu người ấy không có ước nguyện; nếu người ấy có và không có ước nguyện; nếu người ấy không có và không không có ước nguyện, thời sau khi đổ lạc (dadhi) vào trong một cái ghè, rồi lấy que khuấy, đánh, người ấy lấy được sanh tô. Vì cớ sao? Này Bhumija, đây là phương pháp để lấy được sanh tô. Cũng vậy, này Bhumija, những Sa-môn hay Bà-la-

CHÍN THIỀN                                         416

môn nào có chánh kiến... có chánh định; nếu họ có
ước nguyện, hành Phạm hạnh, thời họ đạt được quả
vị. Nếu họ không có ước nguyện; nếu họ có và không
có ước nguyện; nếu họ không có và không không có
ước nguyện, hành Phạm hạnh, thời họ đạt được quả
vị. Vì cớ sao? Này Bhumija, đây là phương pháp để
đạt được quả vị.

Ví như, này Bhumija, có một người cần lửa, tìm cầu lửa, đi chỗ này chỗ kia để tìm lửa, sau khi mang phần trên đồ quay lửa rồi cọ xát với một khúc cây khô không có nhựa. Nếu người ấy có ước nguyện, đem phần phía trên đồ quay lửa rồi cọ xát với một khúc cây khô không có nhựa, thời người ấy lấy được lửa. Nếu người ấy không có ước nguyện; nếu người ấy có và không có ước nguyện; nếu người ấy không có và không không có ước nguyện, đem phần phía trên đồ quay lửa rồi cọ xát với một khúc cây khô không có nhựa, thời người ấy lấy được lửa. Vì cớ sao? Này Bhumija, đây là phương pháp để lấy được lửa. Cũng vậy, này Bhumija, những vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào có chánh kiến... chánh định. Nếu họ có ước nguyện, hành Phạm hạnh, thời họ đạt được quả vị; nếu họ không có ước nguyện; có và không có ước nguyện, nếu họ không có và không không có ước nguyện, hành Phạm hạnh, thời họ đạt kết quả vị. Vì sao vậy? Này Bhumija, đây là phương pháp đưa đến

CHÍN THIỀN                                        417

quả vị.

Nếu bốn ví dụ này, này Bhumija, khởi đến từ
nơi Ông cho vương tử Jayasena, thời vương tử
Jayasena tự nhiên tin tưởng Ông, và khi đã tin tưởng,
sẽ hành động đúng theo cung cách một người đã tin
tưởng Ông.

– Nhưng làm sao, bạch Thế Tôn, bốn ví dụ này
khởi đến từ nơi con cho vương tử Jayasena, khởi lên
một cách tự nhiên, từ trước chưa từng được nghe,
như Thế Tôn được?

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Bhumja hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

CHÍN THIỀN                                         418

47    Tu đúng cách mới có kết quả - Kinh SỰ TU TẬP – Tăng III, 454

SỰ TU TẬP –Tăng III, 454

1. - Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không chí tâm trong
sự tu tập khởi lên ước muốn như sau: "Mong rằng
tâm ta được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có
chấp thủ!". Tuy vậy, tâm vị ấy cũng không giải thoát
khỏi các lậu hoặc, không có chấp thủ.

Vì cớ sao? Phải nói rằng vì vị ấy không có tu tập.
Không có tu tập cái gì? - Không có tu tập Bốn niệm
xứ, không có tu tập Bốn chánh cần, không có tu tập
Bốn như ý túc, không có tu tập Năm căn, không có
tu tập Năm lực, không có tu tập Bảy Bồ-đề phần,
không có tu tập Thánh đạo tám ngành.

Ví như, này các Tỷ-kheo, có tám, mười hay mười hai
trứng gà, không được con gà mái ấp nằm đúng cách,
không được ấp nóng đúng cách, không được ấp
dưỡng đúng cách.

Dầu cho con gà mái ấy khởi lên ý muốn: "Mong rằng những con gà con của ta, với chân móng và đỉnh đầu, hay với miệng và mỏ, sau khi làm bể vỏ trứng, được sanh ra một cách an toàn", tuy vậy, các con gà con

CHÍN THIỀN                                        419

ấy không có thể, với chân, móng, đỉnh đầu hay với
miệng và mỏ, sau khi làm bể vỏ trứng, được sanh
ra một cách an toàn! Vì cớ sao? - Này các Tỷ-kheo,
tám, mười hay mười hai trứng gà mái ấy không được
con gà mái nằm ấp một cách đúng đắn, ấp nóng một
cách đúng đắn, ấp dưỡng một cách đúng đắn.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không chú tâm
trong sự tu tập, dầu cho có khởi lên ý muốn: "Mong
rằng tâm ta được giải thoát khỏi các lậu hoặc không
có chấp thủ"; tuy vậy, tâm vị ấy cũng không giải
thoát khỏi các lậu hoặc, không có chấp thủ. Vì cớ
sao? Phải nói rằng vì vị ấy không có tu tập. Không
có tu tập cái gì? Không có tu tập Bốn niệm xứ...
không có tu tập Thánh đạo tám ngành.

2. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống chú tâm trong sự
tu tập, dầu cho không khởi lên ước muốn: "Mong
rằng tâm ta được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không
có chấp thủ"; tuy vậy, tâm vị ấy được giải thoát khỏi
các lậu hoặc không có chấp thủ.

Vì cớ sao? Phải nói rằng vì vị ấy có tu tập. Có tu tập
cái gì? Có tu tập Bốn niệm xứ, có tu tập Bốn chánh
cần, có tu tập Bốn như ý túc, có tu tập Năm căn, có
tu tập Năm lực, có tu tập Bảy Bồ-đề phần, có tu tập
Thánh đạo tám ngành.

CHÍN THIỀN                                          420

Ví như, này các Tỷ-kheo, có tám, mười hay mười hai
trứng gà. Các trứng ấy được con gà mái ấp nằm một
cách đúng đắn, ấp nóng một cách đúng đắn, ấp
dưỡng một cách đúng đắn. Dầu cho con gà mái ấy
không khởi lên ý muốn: "Mong rằng những con gà
con của ta, với chân móng và đỉnh đầu, hay với
miệng và mỏ, sau khi làm bể vỏ trứng, được sanh ra
một cách an toàn!", tuy vậy, các con gà con ấy có
thể với chân, móng, đỉnh đầu hay với miệng và mỏ,
sau khi làm bể vỏ trứng, được sanh ra một cách an
toàn. Vì cớ sao? Này các Tỷ-kheo, tám, mười hay
mười hai trứng gà được con gà mái ấy ấp nằm một
cách đúng đắn, ấp nóng một cách đúng đắn, ấp
dưỡng một cách đúng đắn.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống chú tâm tu tập, dầu cho vị ấy không khởi lên ý muốn: "Mong rằng tâm ta được giải thoát khỏi các lậu hoặc không có chấp thủ"; tuy vậy, tâm vị ấy cũng được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có chấp thủ. Vì cớ sao? Phải nói rằng vì vị ấy có tu tập. Tu tập cái gì? Có tu tập Bốn niệm xứ... có tu tập Thánh đạo tám ngành.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một người thợ nề hay đệ tử người thợ nề, khi nhìn vào cán búa, thấy dấu các ngón tay và dấu ngón tay cái. Người ấy không có thể biết được như sau: "Hôm nay từng ấy cán búa của

CHÍN THIỀN                                          421

ta bị hao mòn, hôm qua từng ấy, các ngày khác từng ấy". Nhưng người ấy biết được cán búa bị hao mòn trên sự hao mòn của cán búa.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo chú tâm trong sự tu tập không có biết như sau: "Hôm nay từng ấy lậu hoặc của ta được đoạn tận, hôm qua từng ấy, các ngày khác từng ấy". Nhưng vị ấy biết được các lậu hoặc được đoạn tận trên sự đoạn tận các lậu hoặc.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một chiếc thuyền đi biển,
có đầy đủ cột buồm và dây buồm bị mắc cạn sáu
tháng do thiếu nước trong mùa đông, các cột buồm
và dây buồm bị gió và mặt trời làm hư hỏng. Rồi bị
nước mưa đổ xuống trong mùa mưa, chúng bị hư dần
và mục nát một cách dễ dàng.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống chú tâm trong sự tu tập, các kiết sử rất dễ bị yếu dần và mục nát.

CHÍN THIỀN                                       422

48    Kinh VÍ DỤ CON CHIM CÁY – 66 Trung II, 235

KINH VÍ DỤ CON CHIM CÁY (Latukikopama suttam) – Bài kinh số 66 – Trung II, 235

Như vầy tôi nghe.

Một thời, Thế Tôn ở tại Anguttarapa (Ương-già
Bắc Phương Thủy). Apana là một thị tứ của
Anguttarapa. Rồi Thế Tôn buổi sáng đắp y, cầm y
bát đi vào Apana để khất thực. Khất thực ở Apana
xong, sau buổi ăn, trên con đường đi khất thực trở
về, Thế Tôn đi đến một khu rừng để trú ban ngày.
Thế Tôn đi sâu vào khu rừng này, ngồi dưới một gốc
cây để trú ban ngày. Tôn giả Udayi (Ưu-đa-di) buổi
sáng cũng đắp y, cầm y bát đi vào Apana để khất
thực. Khất thực ở Apana xong, sau buổi ăn, trên con
đường đi khất thực trở về, Tôn giả đi đến một khu
rừng để trú ban ngày. Tôn giả đi sâu vào khu rừng
này, và ngồi dưới một gốc cây để trú ban ngày.

Rồi Tôn giả Udayi, trong khi độc cư Thiền tịnh, sự suy tư sau đây đã khởi lên trong tâm trí Tôn giả:

CHÍN THIỀN                                        423

 "Thế Tôn thật sự là vị đã đoạn trừ nhiều khổ
pháp cho chúng ta.
 Thế Tôn thật sự là vị đã mang lại nhiều lạc pháp
cho chúng ta.
 Thế Tôn thật sự là vị đã đoạn trừ nhiều bất thiện
pháp cho chúng ta.
 Thế Tôn thật sự là vị đã mang lại nhiều thiện
pháp cho chúng ta".
Rồi Tôn giả Udayi vào buổi chiều, từ Thiền tịnh
đứng dậy, đi đến chỗ Thế Tôn, đảnh lễ Ngài rồi ngồi
xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, Tôn giả
Udayi bạch Thế Tôn:

– Ở đây, bạch Thế Tôn, trong khi con đang độc
cư Thiền tịnh, sự suy tư sau đây đã khởi lên trong
tâm trí con: "Như Lai thật sự là vị đã đoạn trừ nhiều
khổ pháp cho chúng ta... Như Lai thật sự là vị đã
mang lại nhiều thiện pháp cho chúng ta".

Bạch Thế Tôn, thuở trước chúng con thường ăn
buổi chiều, buổi sáng, ban ngày và phi thời. Bạch
Thế Tôn, thời ấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo và bảo:
"Này các Tỷ-kheo, hãy từ bỏ ăn ban ngày phi thời".
Bạch Thế Tôn, do vậy con cảm thấy thất vọng, con
cảm thấy sầu muộn, nghĩ rằng: "Những món ăn
thượng vị loại cứng và loại mềm, các tín chủ cúng

CHÍN THIỀN                                         424

dường cho chúng ta ban ngày và phi thời. Nay Thế
Tôn dạy chúng ta phải đoạn trừ, bậc Thiện Thệ dạy
chúng ta phải từ bỏ". Bạch Thế Tốn, giữa chúng con,
những ai nhìn Thế Tôn với lòng ái mộ, với lòng tôn
kính và với lòng tàm quý, liền từ bỏ ăn ban ngày phi
thời.

Rồi bạch Thế Tôn, chúng con thường ăn buổi
chiều và buổi sáng. Bạch Thế Tôn, thời ấy Thế Tôn
gọi các Tỷ-kheo và bảo: "Này các Tỷ-kheo, hãy từ
bỏ ăn ban đêm phi thời". Bạch Thế Tôn, do vậy con
cảm thấy thất vọng, con cảm thấy sầu muộn, nghĩ
rằng: "Buổi ăn này gọi là có thượng vị hơn trong hai
buổi ăn này của chúng ta. Thế Tôn dạy chúng ta phải
đoạn trừ, bậc Thiện Thệ dạy chúng ta phải từ bỏ".
Bạch Thế Tôn, thuở xưa có người được một món ăn
cúng ban ngày bèn nói: "Hãy để món ăn này một bên,
và ban đêm tất cả chúng ta cùng ăn với nhau". Bạch
Thế Tôn, phàm mọi sự nấu nướng, tất cả đều làm ban
đêm, rất ít làm ban ngày. Bạch Thế Tôn, giữa chúng
con, những ai nhìn Thế Tôn với lòng ái mộ, với lòng
tôn kính và với lòng tàm quý, liền từ bỏ ăn ban đêm
phi thời.

Thuở trước, bạch Thế Tôn, các vị Tỷ-kheo thường đi khất thực trong đêm đen tối tăm, họ bước lầm vào vũng nước nhớp, rơi vào vũng nước nhớp,

CHÍN THIỀN                                        425

đi lầm vào hàng rào gai, đi lầm vào chỗ con bò cái
đang ngủ, gặp các loại đạo tặc đã hành sự hay chưa
hành sự, gặp các người đàn bà mời mọc một cách bất
chánh.

Thuở trước, bạch Thế Tôn, con đi khất thực
trong đêm đen tối tăm. Một người đàn bà đang rửa
chén bát, thấy con trong khi trời chớp nhoáng, liền
hoảng sợ và hét lớn: "Ôi kinh khủng thay cho tôi, có
con quỷ (chạy) theo tôi!" Bạch Thế Tôn, khi nghe
nói vậy, con nói với người đàn bà ấy: "Này chị,
không phải quỷ đâu. Đây là Tỷ-kheo đang đứng khất
thực". "Cha Tỷ-kheo hãy chết đi! Mẹ Tỷ-kheo hãy
chết đi! Này Tỷ-kheo, thật tốt hơn cho Ông nếu Ông
lấy con dao sắc bén của người đồ tể cắt bụng của
Ông, còn hơn là vì lỗ bụng đi khất thực trong ban
đêm tối tăm".

Bạch Thế Tôn, khi con nhớ như vậy, con suy
nghĩ như sau: "Thế Tôn thật sự là vị đã đoạn trừ
nhiều khổ pháp cho chúng ta. Thế Tôn thật sự là vị
đã mang lại nhiều lạc pháp cho chúng ta. Thế Tôn
thật sự là vị đã đoạn trừ nhiều bất thiện pháp cho
chúng ta. Thế Tôn thật sự là vị đã mang lại nhiều
thiện pháp cho chúng ta".

 Tuy vậy, này Udayi, ở đây có một số người ngu

CHÍN THIỀN                                        426

si; khi Ta nói: "Hãy trừ bỏ việc này", liền nói như
sau: "Có sá gì sự việc tiểu tiết, nhỏ mọn này. Sa-
môn này đặt quá nặng về cấm đoán đoạn giảm".
Họ không chịu từ bỏ và gây lên bất mãn chống Ta
và chống những Tỷ-kheo muốn (thực hành) học
giới. Sự việc ấy, này Udayi, đối với họ, trở thành
một trói buộc mạnh mẽ, một trói buộc vững chắc,
một trói buộc kiên cường, một trói buộc không
mục nát, một khúc gỗ to lớn.

Ví như, này Udayi, có con chim cáy, mái nhỏ bị tấm lưới bằng dây leo trói chặt, ở đây con chim có thể bị hại, hay bị bắt nhốt, hay bị chết. Này Udayi, nếu có ai nói như sau: "Con chim cáy mái nhỏ ấy bị tấm lưới làm bằng dây leo trói chặt, ở đây, con chim có thể bị sát hại, hay bị bắt nhốt, hay bị chết. Tuy vậy đối với con chim kia, lưới ấy không có chắc mạnh, lưới ấy yếu ớt, lưới ấy bị mục nát, lưới ấy không có cứng chắc". Này Udayi, ai nói như vậy có phải nói một cách chơn chánh không?

– Bạch Thế Tôn, không. Bạch Thế Tôn, con chim cáy mái nhỏ ấy bị tấm lưới làm bằng dây leo trói chặt, ở đấy con chim có thể bị sát hại, hay bị bắt nhốt, hay bị chết. Đối với con chim kia, lưới ấy là mạnh mẽ, lưới ấy là vững chắc, lưới ấy là kiên cường, lưới ấy không mục nát, một khúc gỗ to lớn.

CHÍN THIỀN                                            427

– Cũng vậy, này Udayi, ở đây, có một số người
ngu si, khi được Ta nói: "Hãy từ bỏ việc này", liền
nói như sau: "Có sá gì việc tiểu tiết, nhỏ mọn này!
Vị Sa-môn này đặt quá nặng về cấm đoán, đoạn
giảm", và họ không chịu từ bỏ và gây lên bất mãn
chống Ta và chống những Tỷ-kheo muốn (thực
hành) học giới. Sự việc này, này Udayi, đối với họ
trở thành một trói buộc mạnh mẽ, một trói buộc vững
chắc, một trói buộc kiên cường, một trói buộc không
mục nát, một khúc gỗ to lớn.

 Nhưng này Udayi, một số Thiện gia nam tử, khi
được Ta nói: "Hãy từ bỏ sự việc này", liền nói như
sau: "Có sá gì sự từ bỏ việc tiểu tiết, nhỏ mọn này
mà Thế Tôn dạy chúng con phải đoạn trừ, bậc
Thiện Thệ, dạy chúng con phải từ bỏ!". Họ từ bỏ
sự việc ấy, và không gây lên bất mãn chống Ta và
chống các Tỷ-kheo muốn (thực hành) học giới.
Sau khi từ bỏ việc ấy, họ sống ít lăng xăng, lắng
dịu, tùy thuộc những người khác (bố thí), sống với
một tâm như con thú rừng. Này Udayi, như vậy
đối với các vị kia, sự trói buộc ấy không có chắc
mạnh, sự trói buộc ấy yếu ớt, sự trói buộc ấy bị
mục nát, sự trói buộc ấy không có vững chắc.

Ví như, này Udayi, một con voi của vua, có ngà dài như cán cày, to lớn, thuộc loại giống tốt, lấy bãi

CHÍN THIỀN                                          428

chiến trường làm nhà, nếu bị trói buộc bởi sự trói
buộc bằng da nịt vững chắc, chỉ cần chuyển thân một
cách dễ dàng, sau khi cắt đứt, bứt đứt những trói
buộc ấy, có thể muốn đi chỗ nào nó muốn. Này
Udayi, nếu có ai nói như sau: "Con voi của vua có
ngà dài như một cán cày ấy, to lớn, thuộc loại giống
tốt, lấy bãi chiến trường làm nhà, nếu bị trói buộc
bởi sự trói buộc bằng da nịt vững chắc, chỉ cần
chuyển thân một cách dễ dàng, sau khi cắt đứt, bứt
đứt những trói buộc ấy, có thể muốn đi chỗ nào nó
muốn. Tuy vậy đối với con voi kia, sự trói buộc ấy
vững chắc, sự trói buộc ấy kiên cường, sự trói buộc
ấy không mục nát, một khúc gỗ to lớn". Này Udayi,
ai nói như vậy có phải nói một cách chơn chánh
không?

– Bạch Thế Tôn, không. Bạch Thế Tôn, con voi của vua có ngà dài như một cán cày ấy, to lớn, thuộc loại giống tốt, lấy bãi chiến trường làm nhà, nếu bị trói buộc bởi sự trói buộc bằng da nịt vững chắc, chỉ cần chuyển thân một cách dễ dàng, sau khi cắt đứt, bứt đứt những trói buộc ấy, có thể muốn đi chỗ nào nó muốn. Đối với con voi kia, sự trói buộc ấy không có chắc mạnh, sự trói buộc ấy yếu ớt, sự trói buộc ấy bị mục nát, sự trói buộc ấy không có kiên cường.

– Cũng vậy, này Udayi, ở đây có một số Thiện

CHÍN THIỀN                                         429

gia nam tử khi được Ta nói: "Hãy từ bỏ sự việc này",
liền nói như sau: "Có sá chi việc tiểu tiết, nhỏ mọn
này mà Thế Tôn dạy chúng con phải đoạn trừ, bậc
Thiện Thệ dạy chúng con phải từ bỏ! " Họ từ bỏ việc
ấy, và không gây lên bất mãn chống Ta và chống các
Tỷ-kheo muốn (thực hành) học giới. Sau khi từ bỏ
việc ấy, họ sống ít lăng xăng, lắng dịu, tùy thuộc
những người khác (bố thí), sống với một tâm như con
thú rừng. Này Udayi, như vậy đối với các vị kia sự
trói buộc ấy không có chắc mạnh, sự trói buộc ấy yếu
ớt, sự trói buộc ấy bị mục nát, sự trói buộc ấy không
có vững chắc.

 Ví như, này Udayi, một người nghèo khổ, không
có vật sở hữu, khốn cùng, có một chòi ở hư nát,
mở toang cho quạ, không đẹp mắt chút nào, có
một giường nằm hư nát, không đẹp mắt chút nào,
các loại gạo lúa cất chứa trong một cái chum
không đẹp mắt chút nào, và một bà vợ không đẹp
mắt chút nào.

Người ấy thấy một Tỷ-kheo trong tịnh xá, tay chân lau rửa sạch sẽ, sau khi ăn buổi cơm ngon lành, đang ngồi trong bóng mát, hướng về tăng thượng tâm. Người ấy suy nghĩ: "An lạc thay, Sa-môn hạnh! Vô bệnh thay, Sa-môn hạnh! Vậy sau khi cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, ta hãy xuất gia, từ bỏ gia đình, sống

CHÍN THIỀN                                            430

không gia đình".

Nhưng người ấy không có thể từ bỏ cái chòi ở hư nát, mở toang cho quạ, không đẹp mắt chút nào, không có thể từ bỏ cái giường nằm hư nát, không đẹp mắt chút nào, không có thể từ bỏ các loại gạo lúa cất chứa trong một cái chum không đẹp mắt chút nào, không có thể từ bỏ bà vợ không đẹp mắt chút nào, để có thể sau khi cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình.

Này Udayi, nếu có ai nói như sau: "Người kia,
bị trói buộc bởi những trói buộc ấy không có thể từ
bỏ cái chòi ở hư nát... không có thể từ bỏ bà vợ không
đẹp mắt chút nào để có thể sau khi cạo bỏ râu tóc,
đắp áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia
đình. Đối với người kia, sự trói buộc ấy không có
chắc mạnh, sự trói buộc ấy yếu ớt, sự trói buộc ấy bị
mục nát, sự trói buộc ấy không có vững chắc", thời
này Udayi, ai nói như vậy có phải nói một cách chân
chánh không?

– Bạch Thế Tôn, không. Người kia bị trói buộc bởi những trói buộc ấy không thể từ bỏ chòi ở hư nát, mở toang cho quạ, không đẹp mắt chút nào, không thể từ bỏ giường nằm hư nát không đẹp mắt chút nào, không thể từ bỏ các loại gạo lúa cất chứa trong một

CHÍN THIỀN                                          431

cái chum không đẹp mắt chút nào, không thể từ bỏ bà vợ không đẹp mắt chút nào, để có thể, sau khi cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Đối với người kia, sự trói buộc ấy vững chắc, sự trói buộc ấy kiên cường, sự trói buộc ấy không mục nát, một khúc gỗ to lớn.

– Cũng vậy, này Udayi, ở đây, có một số người
ngu si khi được Ta nói ra: "Hãy từ bỏ việc này", liền
nói như sau: "Có sá gì sự việc tiểu tiết, nhỏ mọn này.
Vị Sa-môn này đặt quá nặng về cấm đoán, đoạn
giảm! " Và họ không chịu từ bỏ và gây lên bất mãn
chống Ta và chống những Tỷ-kheo muốn (thực
hành) học giới. Sự việc này, này Udayi, đối với họ,
trở thành một trói buộc mạnh mẽ, một trói buộc vững
chắc, một trói buộc kiên cường, một trói buộc không
mục nát, một khúc gỗ to lớn.

 Ví như, này Udayi, một gia chủ hay con người gia
chủ, giàu có, tài sản lớn, tiền của lớn, vô số vàng
bạc chất đống, vô số gạo thóc chất đống, vô số
ruộng nương chất đống, vô số đất đai chất đống,
vô số thê thiếp chất đống, vô số đầy tớ nam chất
đống, vô số nữ tỳ chất đống.

Vị này thấy một Tỷ-kheo trong một tinh xá, tay chân lau rửa sạch sẽ, sau khi ăn bữa cơm ngon lành,

CHÍN THIỀN                                           432

đang ngồi trong bóng mát, hướng về tăng thượng
tâm. Vị này suy nghĩ: "An lạc thay, Sa-môn hạnh!
Vô bệnh thay, Sa-môn hạnh! Vậy sau khi cạo bỏ râu
tóc, đắp áo cà-sa, ta hãy xuất gia, từ bỏ gia đình, sống
không gia đình".

Vị này có thể từ bỏ vô số vàng bạc chất đống,
có thể từ bỏ vô số gạo thóc chất đống, có thể từ bỏ
vô số ruộng nương chất đống, có thể từ bỏ vô số đất
đai chất đống, có thể từ bỏ vô số thê thiếp chất đống,
có thể từ bỏ vô số đầy tớ nam chất đống, có thể từ bỏ
vô số nữ tỳ chất đống.

Này Udayi, nếu có ai nói như sau: "Người gia
chủ hay con người gia chủ kia, bị trói buộc bởi những
trói buộc ấy, có thể từ bỏ vô số vàng bạc chất đống...
có thể từ bỏ vô số nữ tỳ chất đống để có thể sau khi
cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình,
sống không gia đình. Đối với người kia, sự trói buộc
ấy vững chắc, sự trói buộc ấy kiên cường, sự trói
buộc ấy không mục nát, một khúc gỗ to lớn". Này
Udayi, ai nói như vậy, có phải nói một cách chơn
chánh không?

– Bạch Thế Tôn, không. Người kia bị trói buộc bởi những trói buộc ấy có thể từ bỏ vô số vàng bạc chất đống, có thể từ bỏ vô số gạo thóc chất đống, có

CHÍN THIỀN                                            433

thể từ bỏ vô số ruộng nương chất đống, có thể từ bỏ
vô số đất đai chất đống, có thể từ bỏ vô số thê thiếp
chất đống, có thể từ bỏ vô số đầy tớ nam chất đống,
có thể từ bỏ vô số nữ tỳ chất đống, để có thể, sau khi
cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình,
sống không gia đình. Đối với người kia, sự trói buộc
ấy không có chắc mạnh, sự trói buộc ấy yếu ớt, sự
trói buộc ấy bị mục nát, sự trói buộc ấy không có
vững chắc.

– Cũng vậy, này Udayi, ở đây, có một số Thiện
gia nam tử, khi được Ta nói: "Hãy từ bỏ việc này",
liền nói như sau: "Có sá chi sự việc tiểu tiết, nhỏ mọn
này mà Thế Tôn dạy chúng con phải đoạn trừ, bậc
Thiện Thệ dạy chúng con phải từ bỏ! " Họ từ bỏ sự
việc ấy, và không gây lên bất mãn chống Ta và chống
các Tỷ-kheo muốn (thực hành) học giới. Sau khi từ
bỏ sự việc ấy, họ sống ít lăng xăng, lắng dịu, tùy
thuộc những người khác (bố thí), sống với một
tâm như con thú rừng. Này Udayi, như vậy đối với
họ, sự trói buộc ấy không có chắc mạnh, sự trói buộc
ấy yếu ớt, sự trói buộc ấy bị mục nát, sự trói buộc ấy
không có vững chắc.

 Này Udayi, có bốn hạng người có mặt trên đời. Thế nào là bốn?

CHÍN THIỀN                                           434

 Ở đây, này Udayi, có người sống, hướng đến
sự đoạn trừ sanh y, sự từ bỏ sanh y. Nhưng
trong khi vị này sống hướng đến sự đoạn trừ
sanh y, sự từ bỏ sanh y, những tư niệm, tư duy
liên hệ đến sanh y hiện hành khởi lên. Vị này
chấp nhận chúng, không đoạn trừ chúng, không
từ bỏ chúng, không chấm dứt chúng, không
tiêu diệt chúng. Này Udayi, Ta nói: "Người này
bị trói buộc, không phải không bị trói buộc". Vì
sao vậy? Này Udayi, sự sai biệt về căn tánh
trong người này đã được Ta biết rõ.
 Nhưng ở đây, này Udayi, có người sống, hướng
đến sự đoạn trừ sanh y, sự từ bỏ sanh y. Nhưng
trong khi vị này sống hướng đến sự đoạn trừ
sanh y, sự từ bỏ sanh y, những tư niệm, tư duy
liên hệ đến sanh y hiện hành khởi lên. Nhưng
vị này không chấp nhận chúng, đoạn trừ chúng,
từ bỏ chúng, chấm dứt chúng, tiêu diệt chúng.
Này Udayi, Ta nói: "Người này bị trói buộc,
không phải không trói buộc". Vì sao vậy? Này
Udayi, sự sai biệt về căn tánh trong người này
đã được Ta biết rõ".
 Nhưng ở đây, này Udayi, có người sống, hướng
đến sự đoạn trừ sanh y, sự từ bỏ sanh y. Nhưng
trong khi vị này sống hướng đến sự đoạn trừ
sanh y, sự từ bỏ sanh y, các tư niệm điên đảo,

CHÍN THIỀN                                        435

các tư niệm, tư duy liên hệ đến sanh y, tùy lúc
tùy thời hiện hành khởi lên. Này Udayi, niệm
khởi lên chậm chạp và vị này đoạn trừ niệm ấy
một cách mau chóng, từ bỏ, chấm dứt, tiêu diệt
(niệm ấy). Này Udayi, ví như một người nhỏ
hai hay ba giọt nước vào một ấm nước đun sôi
cả ngày. Này Udayi giọt nước rơi một cách
chậm chạp nhưng bị tiêu diệt, tiêu mất một
cách mau chóng. Cũng vậy, này Udayi, có
người sống hướng đến sự đoạn trừ sanh y, sự
từ bỏ sanh y. Nhưng trong khi vị này sống
hướng đến sự đoạn trừ sanh y, sự từ bỏ sanh y,
các tư niệm điên đảo, các tư niệm, tư duy liên
hệ đến sanh y tùy lúc, tùy thời, hiện hành khởi
lên. Này Udayi, niệm khởi lên chậm chạp và vị
này đoạn trừ niệm ấy một cách mau chóng, từ
bỏ, chấm dứt, tiêu diệt (niệm ấy). Này Udayi,
Ta nói: "Người này cũng bị trói buộc, không
phải không bị trói buộc". Vì sao vậy? Này
Udayi, sự sai biệt về căn tánh trong người này
đã được Ta biết rõ.
 Nhưng ở đây, này Udayi, có người nghĩ rằng:
"Sanh y là nguồn gốc của đau khổ", sau khi biết
như vậy, vị ấy thành vô sanh y, giải thoát với
sự đoạn diệt sanh y. Này Udayi, Ta nói: "Người
này không bị trói buộc, không phải bị trói
buộc". Vì sao vậy? Này Udayi, sự sai biệt về

CHÍN THIỀN                                       436

căn tánh trong người này đã được Ta biết rõ.
 Này Udayi, có năm dục trưởng dưỡng này. Thế
nào là năm?
 Sắc do mắt nhận thức, khả ái, khả hỷ, khả lạc,
khả ý, kích thích lòng dục, hấp dẫn.
 Tiếng do tai nhận thức,...
 Hương do mũi nhận thức,...
 Vị do lưỡi nhận thức,...
 Xúc do thân cảm xúc, khả ái, khả hỷ, khả lạc,
khả ý, kích thích lòng dục, hấp dẫn.
Những pháp này, này Udayi, là năm dục trưởng
dưỡng.
Này Udayi, phàm có lạc gì, hỷ gì khởi lên, do
duyên năm dục trưởng dưỡng này, lạc hỷ ấy được
gọi là dục lạc, ô uế lạc, phàm phu lạc, phi Thánh lạc,
không nên thực hiện, không nên tu tập, không nên
làm cho sung mãn. Ta nói rằng lạc ấy đáng phải sợ
hãi.
Ở đây, này Udayi, Tỷ-kheo ly dục, ly bất thiện
pháp, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ
lạc do ly dục sanh, có tầm, có tứ. Diệt tầm và tứ, vị
ấy chứng và trú Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc

CHÍN THIỀN                                          437

do định sanh, không tầm, không tứ, nội tỉnh nhứt
tâm,... (như trên)... Thiền thứ ba... chứng và trú
Thiền thứ tư. Như vậy được gọi là yếm ly lạc, độc
trú lạc, tịch tịnh lạc, chánh giác lạc, cần phải thực
hiện, cần phải tu tập, cần làm cho sung mãn. Ta nói
rằng lạc ấy không đáng sợ hãi.
 Ở đây, này Udayi, Tỷ-kheo ly dục... (như
trên)... chứng và trú Thiền thứ nhất. Thiền
này, này Udayi, Ta nói rằng ở trong tình
trạng dao động. Và ở đây, cái gì dao động? Ở
đây, chính là tầm tứ chưa đoạn diệt, chính tầm
tứ này ở trong tình trạng dao động.
 Ở đây, này Udayi, Tỷ-kheo diệt tầm và tứ...
chứng và trú Thiền thứ hai. Các Thiền này, này
Udayi, Ta nói rằng ở trong tình trạng dao động.
Và ở đây, cái gì dao động? Ở đây chính là hỷ
lạc chưa được đoạn diệt, chính hỷ lạc này ở
trong tình trạng dao động.
 Ở đây, này Udayi, Tỷ-kheo ly hỷ... chứng và
trú Thiền thứ ba. Thiền này, này Udayi, Ta nói
ở trong tình trạng dao động? Và ở đây cái gì
dao động? Ở đây, chính là xả lạc chưa được
đoạn diệt, chính xả lạc này ở trong tình trạng
dao động.
 Ở đây, này Udayi, Tỷ-kheo xả lạc và xả khổ...

CHÍN THIỀN                                         438

(như trên)... chứng và trú Thiền thứ tư. Thiền
này, này Udayi, Ta nói là không ở trong tình
trạng dao động.
 Ở đây, này Udayi, Tỷ-kheo ly dục, ly bất thiện
pháp, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái
hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm, có tứ.
 Thiền thứ nhất này, này Udayi, Ta nói: "Chưa
được hoàn toàn", Ta nói: "Hãy từ bỏ đi", Ta
nói: "Hãy vượt qua đi". Và này Udayi, vị ấy
cần vượt qua cái gì? Ở đây, này Udayi, Tỷ-
kheo diệt tầm và tứ... (như trên)... chứng và trú
Thiền thứ hai, đây là điều vị ấy cần vượt qua.
 Thiền thứ hai này, này Udayi, Ta nói: "Chưa
được hoàn toàn", Ta nói: "Hãy từ bỏ đi", Ta
nói: "Hãy vượt qua đi". Và này, Udayi, vị ấy
cần vượt qua cái gì? Ở đây, này Udayi, Tỷ-
kheo ly hỷ... (như trên)... chứng và trú Thiền
thứ ba, đây là điều vị ấy cần vượt qua.
 Thiền thứ ba này, này Udayi, Ta nói: "Chưa
được hoàn toàn, Ta nói: "Hãy từ bỏ đi", Ta nói:
"Hãy vượt qua đi". Và này Udayi, vị ấy cần
vượt qua cái gì? Ở đây, này Udayi, Tỷ-kheo xả
lạc... (như trên)... chứng và trú Thiền thứ tư.
Đây là điều vị ấy cần phải vượt qua.

CHÍN THIỀN                                         439

 Thiền thứ tư này, này Udayi, Ta nói: "Chưa
được hoàn toàn", Ta nói: "Hãy từ bỏ đi", Ta
nói: "Hãy vượt qua đi" Và này Udayi, vị ấy cần
phải vượt qua cái gì? Ở đây, này Udayi, Tỷ-
kheo vượt lên mọi sắc tưởng, diệt trừ mọi
chướng ngại tưởng, không tác ý đối với di
tưởng, Tỷ-kheo nghĩ rằng: "Hư không là vô
biên", chứng và trú Không vô biên xứ. Đây là
điều vị ấy cần phải vượt qua.
 Thiền Không vô biên xứ này, này Udayi, Ta
nói: "Chưa được hoàn toàn", Ta nói: "Hãy từ
bỏ đi", Ta nói: "Hãy vượt qua đi". Và này
Udayi, Tỷ-kheo vượt lên mọi Hư không vô
biên xứ, nghĩ rằng: "Thức là vô biên", chứng
và trú Thức vô biên xứ. Đây là điều vị ấy cần
phải vượt qua.
 Thiền Thức vô biên xứ này, này Udayi, Ta nói:
"Chưa được hoàn toàn", Ta nói: "Hãy từ bỏ đi",
Ta nói: "Hãy vượt qua đi". Và này Udayi, Tỷ-
kheo vượt lên mọi Thức vô biên xứ, nghĩ rằng:
"Không có vật gì", chứng và trú Vô sở hữu xứ.
Đây là điều vị ấy cần phải vượt qua.
 Thiền Vô sở hữu xứ này, này Udayi, Ta nói:
"Chưa được hoàn toàn", Ta nói: "Hãy từ bỏ đi",
Ta nói: "Hãy vượt qua đi". Và này Udayi, Tỷ-

CHÍN THIỀN                                      440

kheo vượt lên mọi Vô sở hữu xứ, chứng và trú
Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Đây là điều vị ấy
cần phải vượt qua.
 Thiền Phi tưởng phi phi tưởng xứ này, này
Udayi, Ta nói: "Chưa được hoàn toàn", Ta nói:
"Hãy từ bỏ đi", Ta nói: "Hãy vượt qua đi".
Và này Udayi, Tỷ-kheo vượt lên mọi Phi tưởng
phi phi tưởng xứ, chứng và trú Diệt thọ tưởng.
Đây là điều vị ấy cần phải vượt qua.
 Chính vì (Diệt thọ tưởng định) này, này Udayi,
mà Ta nói sự đoạn diệt của Phi tưởng phi phi
tưởng xứ.
 Này Udayi, Ông có thấy chăng, có kiết sử gì, nhỏ
hay lớn mà Ta chưa nói đến sự đoạn diệt?
– Bạch Thế Tôn, không.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Udayi hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn giảng.

CHÍN THIỀN                                      441

CHÍN THIỀN   442
