Kinh NIKAYA Phân Loại theo Chủ Đề ( (HT Thích Minh Châu dịch; Chơn Tín Toàn phân loại)
(Thích Minh Châu dịch) - 143 - Điểm Khác Biệt Giữa Phàm Phu và Thánh Đệ Tử
Nguồn: kho Dân tộc KING — Giảng Sư (văn bản trích từ PDF)

Kinh tạng Pali
(Pali Nikaya)
HT. THÍCH MINH CHÂU
Việt dịch
Ấn bản năm 1991

Phân loại theo chủ đề: CHƠN TÍN TOÀN NIKAYA PHÂN LOẠI - CHỦ ĐỀ 143

ĐIỂM KHÁC BIỆT
GIỮA PHÀM PHU VÀ
THÁNH ĐỆ TỬ
Chịu trách nhiệm chính tả:
TÂM MINH ANH

143

Ấn bản điện tử 2018

MỤC LỤC

DẪN NHẬP .............................................................3

1     Kinh HẠNG NGƯỜI SAI KHÁC 1 – Tăng II, 54.......................................................................8 2     Kinh KHÔNG VÔ BIÊN XỨ – Tăng I, 484 ..13 3     Kinh SỰ KIỆN KHÔNG THỂ CÓ ĐƯỢC – Tăng II, 391.....................................................16 4     Kinh TÙY CHUYỂN THẾ GIỚI 2 – Tăng III, 498...................................................................21 5     Kinh TỪ 1 – Tăng II, 58 .................................27 6     Kinh TỪ 2 – Tăng II, 61 .................................32 7     Kinh Với Mũi Tên – Tương IV, 336 ..............34 8     Kinh Bhikkhaka – Tương I, 400 .....................39 9     Kinh GOPAKA MOGGALLANA – 108 Trung III, 119 ............................................................41 9.1       – Bài kinh số 108 – Trung III, 119 ............... 41

10 Kinh Chánh Đẳng Giác – Tương III, 122.......56 11 ĐẠI Kinh KHỔ UẨN – 13 Trung I, 193 .......59

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ                                  1

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ   2

DẪN NHẬP

1. Lời giới thiệu
 Sau khi nhận thấy tính thực tế, gần gũi, dễ hiểu và trí
tuệ tuyệt diệu trong những bài kinh của bộ ĐẠI TẠNG
KINH VIỆT NAM do Hoà Thượng Thích Minh Châu
dịch trực tiếp từ Kinh Tạng Pali, chúng tôi nhận thấy
rằng những bộ kinh này là những thực tế tuyệt diệu
trong cuộc sống và nếu những bài kinh này không
được tiếp cận và áp dụng trong cộng đồng Phật tử thì
thật là một thiệt thòi cho những người con của Phật.
 Ví như một người khi nếm được hương vị tuyệt vời của
một chiếc bánh ngon, lòng nghĩ tới những người thân
thương của mình và đem đến mời họ cùng ăn với
mình, đó chính là tâm niệm của chúng tôi khi thực
hiện công việc này. Chúng tôi với tấm lòng chân thành
sâu sắc cầu mong cho mọi người cùng có thể tiếp cận
được với Kinh Tạng Pali (kinh Nikaya) và tìm được
chân đứng trong bộ kinh này.
 Vì vậy, nhằm giới thiệu bộ kinh Nikaya đến với cộng
đồng Phật tử ở khắp nơi và nhằm giúp cho quý đạo
hữu dễ dàng tiếp cận với kinh Nikaya nên trong phiên
bản vi tính này chúng tôi đã mạo muội cẩn thận đánh

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ              3

dấu, tô màu những điểm căn bản và trọng tâm trong
các bài kinh để quý đọc giả có thể nhanh chóng nắm
hiểu được nội dung, ý nghĩa và những điểm quan
trọng của bài kinh. Công việc này đã được chúng tôi
thực hiện dựa trên sự thấy biết và kinh nghiệm thực
hành của bản thân, quý đạo hữu cố gắng đọc đi đọc
lại và suy nghiệm kỹ từng lời kinh rồi đem áp dụng
thực hành để có thể tự mình thành tựu Tuệ giác như
Đức Phật đã chỉ dạy.
2. Lợi ích của việc nghiên cứu học hỏi bộ kinh này là gì?
 Đi thẳng vào lời dạy của Đức Phật, tiếp cận trực tiếp
với những lời dạy nguyên chất của Đức Phật khi Ngài
còn tại thế, tránh được sự truyền tải ý nghĩa giáo
pháp có khi đúng, có khi lệch của các vị này vị kia,
tránh được việc đến với đạo Phật nhưng nhìn nhận
và hiểu biết đạo Phật thông qua lăng kính của người
khác.
 Biết được với những sự kiện đã từng xảy ra trong thời
kỳ Đức Phật còn tại thế như: hoàn cảnh xã hội thời
đó, đời sống thực tế của Đức Phật và các cuộc thuyết
giảng Chánh Pháp của Ngài.
 Trí tuệ được mở rộng, biết được đôi phần về trí tuệ
thâm sâu vi diệu của Đức Phật qua các bài thuyết

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ             4

giảng của Ngài và qua các cuộc cật vấn, chất vấn của
ngoại đạo.
 Được làm quen với các Pháp học và Pháp hành mà
Đức Phật đã trình bày dưới nhiều hình thức đa dạng
khác nhau. Học hỏi được nhiều cách tu tập, nhiều
phương diện tu tập, không bị hạn chế bó buộc trong
một phương diện tu tập theo một trường phái nào.
 Có được một cái nhìn trực tiếp, trực diện đối với
Chánh Pháp, giúp cho người tu tập không đi lệch ra
ngoài Chánh Pháp, không làm uổng phí thời gian và
công sức mà người tu tập đã bỏ ra để nghiên cứu tìm
hiểu học hỏi và thực hành Phật Pháp, giúp cho nhiệt
tình và ước nguyện của người tu học chân chánh được
thành đạt, có kết quả tốt đẹp và lợi ích thiết thực ngay
trong đời sống hiện tại.
 Có được đầy đủ những phương tiện để thực hiện Pháp
học vàPháp hành, biết rõ những gì mình cần phải làm
trên con đường đi đến sự chấm dứt khổ đau.
 Trong khi đọc, nghe, nghiên cứu, học hỏi các bản
kinh thì tâm được an trú vào trong Chánh Tri Kiến,
tham sân si được vắng mặt trong lúc ấy, tâm được an
trú vào trong Chánh Pháp.

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ              5

 Ngay trong hiện tại gieo kết được những thiện duyên tốt lành đối với Chánh Pháp của Đức Phật, có thể thẳng tiến đến việc tu tập sự giải thoát sanh tử ngay trong kiếp hiện tại. Nhưng nếu ngay trong hiện tại không đạt được sự giải thoát thì những thiện duyên này sẽ giúp được cho các đời sau: khi được sanh ra, tâm luôn hướng về sự tìm cầu Chánh Pháp, yêu thích tìm kiếm những lời dạy nguyên gốc của Đức Phật, và đồng thời tâm cũng luôn hướng về sự không ưa thích đối với các tà Pháp, tránh xa các tà thuyết không chân chánh, không có cảm xúc cảm tình đối với các tà đạo, tránh được các con đường tu tập sai lệch làm uổng phí công sức và tâm nguyện của người tu tập mà vẫn không đạt được sự giải thoát khổ đau.  Trong quá trình học hỏi nghiên cứu cẩn thận các bản kinh này thì Chánh Tri Kiến đi đến thành tựu đầy đủ, Giới Hạnh đi đến thành tựu đầy đủ, ba kiết sử Thân Kiến, Hoài Nghi, Giới Cấm Thủ được đoạn tận, chứng được Dự Lưu Quả, là bậc Dự Lưu, chỉ còn tái sanh tối đa là bảy lần giữa chư Thiên và loài người, không còn bị đọa vào trong các đường ác sanh như địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh.  Khi thân hoại mạng chung nếu bị thất niệm, tâm không được tỉnh giác, thì khi tái sanh đời sau, lúc đầu

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ             6

không nhớ được đạo pháp, nhưng sau đó sẽ có những
nhân duyên đưa đến giúp cho tâm trí từ từ nhớ lại và
tiếp tục tu tập trong vòng tối đa bảy lần tái sanh là sẽ
đi đến sự chứng đạt được tâm hoàn toàn tịch lặng
thoát ly sanh tử, thoát ly đau khổ, thoát khỏi mọi ràng
buộc, phiền não đối với năm thủ uẩn.
3. Lòng tri ân
 Chúng ta, những người đến với đạo thoát ly sanh tử
của Đức Phật sau khi Ngài nhập diệt đã trên 2500
năm, nhưng may mắn quá lớn cho chúng ta đó là việc
chúng ta vẫn còn được thấy, được gặp, được học hỏi
và được hành trì theo những bản kinh nguyên chất
truyền thống của Đức Phật. Xin hạnh phúc tri ân sự
may mắn này của mình và xin chân thành vô lượng
cung kính tri ân Hòa Thượng Thích Minh Châu,
người đã bỏ nhiều thời gian, nhiều tâm huyết để làm
cho Chánh Pháp được sáng tỏ đối với những người
con của Đức Phật tại Việt Nam.
 Xin chân thành cung kính cúi đầu tri ân Hoà Thượng
- vị ân sư của Phật tử Việt Nam.

Pháp quốc, ngày 05 tháng 07 năm 2014 Người trình bày - Chơn Tín Toàn

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ                7

1     Kinh HẠNG NGƯỜI SAI KHÁC 1 – Tăng II, 54

HẠNG NGƯỜI SAI KHÁC 1 – Tăng II, 54

1. - Có bốn hạng người này có mặt, hiện hữu ở đời. Thế nào là bốn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người ly dục, ly pháp bất thiện, chứng đạt và an trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm có tứ.

- Vị ấy nếm được vị ngọt của Thiền ấy, ái luyến
Thiền ấy và do vậy tìm được an lạc; an trú trên ấy,
chú tâm trên ấy, sống phần lớn với Thiền ấy,
không có thối đọa; khi thân hoại mạng chung,
được sanh cộng trú với chư Thiên ở Phạm chúng
thiên.
- Một kiếp, là tuổi thọ vô lượng của chư Thiên ở
Phạm chúng Thiên.
- Tại đấy, kẻ phàm phu, sau khi an trú cho đến hết
tuổi thọ ấy, sau khi sống trọn vẹn tuổi thọ của chư
Thiên, đi đến địa ngục, đi đến bàng sanh, đi đến
ngạ quỷ.
- Còn đệ tử Như Lai, tại đấy, sau khi an trú cho đến
hết vẹn tuổi thọ của chư Thiên ấy, nhập Niết-bàn
trong hiện hữu ấy. Này các Tỷ-kheo, đây là sự đặc

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ        8

thù, đây là sự thù thắng, đây là sự sai khác giữa Thánh đệ tử có nghe pháp và kẻ phàm phu không nghe pháp, tức là vấn đề sanh thú.

2. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, ở đây có hạng người
làm cho tịnh chỉ tầm và tứ, chứng đạt và an trú Thiền
thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không
tầm không tứ, nội tĩnh nhất tâm.

- Vị ấy nếm được vị ngọt của Thiền ấy … được
sanh cộng trú với chư Thiên ở cõi Quang âm
Thiên.
- Hai kiếp này, là tuổi thọ vô lượng của chư Thiên
ở Quang Âm Thiên.
- Tại đấy, kẻ phàm phu, sau khi an trú … Đây là sự
đặc thù, đây là sự thù thắng, đây là sự sai khác
giữa Thánh đệ tử có nghe pháp và kẻ phàm phu
không nghe pháp, tức là vấn đề sanh thú.

3. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, ở đây có hạng người ly
hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ
mà các bậc Thánh gọi là xả niệm lạc trú, chứng đạt
và an trú Thiền thứ ba.

- Vị ấy nếm được vị ngọt của Thiền ấy … được
sanh cộng trú với chư Thiên ở Biến tịnh Thiên.
- Bốn kiếp, là tuổi thọ vô lượng của chư Thiên ở
Biến tịnh Thiên.

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ        9

- Tại đấy, kẻ phàm phu, sau khi an trú … Đây là sự
đặc thù, đây là sự thù thắng, đây là sự sai khác
giữa Thánh đệ tử có nghe pháp và kẻ phàm phu
không nghe pháp, tức là vấn đề sanh thú.

4. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, ở đây có hạng người xả
lạc xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú
Thiền thứ tư, không khổ, không lạc, xả niệm thanh
tịnh.

- Vị ấy nếm được vị ngọt của Thiền ấy, ái luyến
Thiền ấy và do vậy tìm được an lạc; an trú trên ấy,
chú tâm trên ấy, sống phần lớn với Thiền ấy,
không có thối đọa; khi thân hoại mạng chung,
được sanh cộng trú với chư Thiên ở Quảng quả
Thiên.
- Năm kiếp, là tuổi thọ vô lượng các chư Thiên ở
Quảng quả Thiên.
- Tại đấy, kẻ phàm phu, sau khi an trú cho đến hết
tuổi thọ ấy, sau khi sống trọn vẹn tuổi thọ của chư
Thiên, đi đến địa ngục, đi đến bàng sanh, đi đến
ngạ quỷ.
- Còn đệ tử Như Lai, tại đấy, sau khi an trú cho đến
hết vẹn tuổi thọ của chư Thiên ấy, nhập Niết-bàn
trong hiện hữu ấy. Này các Tỷ-kheo, đây là sự đặc
thù, đây là sự thù thắng, đây là sự sai khác giữa

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ        10

Thánh đệ tử có nghe pháp và kẻ phàm phu không nghe pháp, tức là vấn đề sanh thú.

Này các Tỷ-kheo, có bốn hạng người này có mặt, hiện hữu ở đời.

HẠNG NGƯỜI SAI KHÁC 2 – Tăng II, 57

1. - Có bốn hạng người này có mặt, hiện hữu ở đời. Thế nào là bốn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người ly dục, ly ác
pháp, chứng đạt và an trú Thiền thứ nhất. Ở đây, về
các pháp thuộc sắc, thuộc thọ, thuộc tưởng, thuộc
hành, thuộc thức, vị ấy tùy quán là vô thường, là
khổ, là bệnh, là ung nhọt, là mũi tên, là bất hạnh, là
bệnh hoạn, là hướng ngoại, là hoại diệt, là trống
không, là vô ngã. Vị ấy, sau khi thân hoại mạng
chung được sanh cộng trú với chư Thiên ở Tịnh cư
Thiên. Sự sanh khởi này, này các Tỷ-kheo, không
có chung cùng các hàng phàm phu.

2. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, ở đây có hạng người
làm cho tịnh chỉ tầm và tứ … Thiền thứ hai …
Thiền thứ ba … Thiền thứ tư và an trú. Vị ấy, ở
đây về các pháp thuộc sắc, thuộc thọ, thuộc tưởng,

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ         11

thuộc hành, thuộc thức, vị ấy tùy quán là vô thường,
là khổ, là bệnh, là ung nhọt, là mũi tên, là bất hạnh,
là bệnh hoạn, là hướng ngoại, là hoại diệt, là trống
không, là vô ngã. Vị ấy, sau khi thân hoại mạng
chung được sanh cộng trú với chư Thiên ở Tịnh cư
Thiên. Sự sanh khởi này, này các Tỷ-kheo, không
có chung cùng các hàng phàm phu.

Có bốn hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt, hiện hữu ở đời.

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ         12

2     Kinh KHÔNG VÔ BIÊN XỨ – Tăng I, 484

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ – Tăng I, 484

1. Có ba hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt,
xuất hiện ở đời. Thế nào là ba?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người hoàn toàn vượt
qua sắc tưởng, chấm dứt đối ngại tưởng, không tác ý
các tưởng sai biệt, xem "hư không là vô biên", đạt
đến và an trú Không vô biên xứ. Vị ấy thưởng thức
cảnh giới ấy, hy cầu cảnh giới ấy, thỏa mãn với cảnh
giới ấy, an trú trong cảnh giới ấy, tín giải cảnh giới
ấy, an trú nhiều trong cảnh giới ấy, không có từ bỏ
cảnh giới ấy, đến khi mạng chung, được sanh cộng
trú với chư Thiên đã đạt Không vô biên xứ.
- Này các Tỷ-kheo, thọ mạng của chư Thiên đã đạt
đến Không vô biên xứ là hai mươi ngàn kiếp.
- Kẻ phàm phu, sau khi trú ở đấy cho đến hết thọ
mạng, sau khi trải qua tất cả thời gian thọ mạng
của chư Thiên ấy, kẻ ấy đi vào địa ngục, đi vào
loại bàng sanh, đi vào cõi ngạ quỷ.
- Nhưng đệ tử của Thế Tôn, sau khi trú ở đấy cho
hết thọ mạng, sau khi trải qua tất cả thời gian thọ

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ         13

mạng của chư Thiên ấy, cuối cùng nhập Niết bàn
trong hiện hữu ấy. Đây là sự đặc thù, đây là sự
tăng thượng, đây là sự sai biệt giữa vị Thánh đệ
tử có nghe nhiều và kẻ vô văn phàm phu về vấn
đề sanh thú và tái sanh.
2. Lại nữa, ở đây có người vượt qua Không vô biên
xứ, xem "thức là vô biên", đạt đến an trú Thức vô
biên xứ. Vị ấy thưởng thức cảnh giới ấy, hy cầu cảnh
giới ấy, thỏa mãn với cảnh giới ấy, an trú trong cảnh
giới ấy, tín giải cảnh giới ấy, an trú nhiều trong cảnh
giới ấy, không có từ bỏ cảnh giới ấy, đến khi mạng
chung, được sanh cộng trú với chư Thiên đã đạt đến
Thức vô biên xứ.
- Này các Tỷ-kheo, thọ mạng của chư Thiên đã đạt
đến Thức vô biên xứ là bốn mươi ngàn kiếp.
- Kẻ phàm phu, sau khi trú ở đấy cho đến hết thọ
mạng, sau khi trải qua tất cả thời gian thọ mạng
của chư Thiên ấy, kẻ ấy đi vào địa ngục, đi vào
loại bàng sanh, đi vào cõi ngạ quỷ.
- Nhưng đệ tử của Thế Tôn, sau khi trú ở đấy cho
hết thọ mạng, sau khi trải qua tất cả thời gian thọ
mạng của chư Thiên ấy, cuối cùng nhập Niết bàn
trong hiện hữu ấy. Đây là sự đặc thù, đây là sự
tăng thượng, đây là sự sai biệt giữa vị Thánh đệ
tử có nghe nhiều và kẻ vô văn phàm phu về vấn đề
sanh thú và tái sanh.

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ          14

3. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, ở đây có người vượt
qua Thức vô biên xứ, xem "không có gì cả", đạt đến
an trú Vô sở hữu xứ. Vị ấy thưởng thức cảnh giới ấy,
hy cầu cảnh giới ấy, thỏa mãn với cảnh giới ấy, an
trú trong cảnh giới ấy, tín giải cảnh giới ấy, an trú
nhiều trong cảnh giới ấy, không có từ bỏ cảnh giới
ấy, đến khi mạng chung, được sanh cộng trú với chư
Thiên đã đạt Vô sở hữu xứ.
- Này các Tỷ-kheo, thọ mạng của chư Thiên đã đạt
đến Vô sở hữu xứ là sáu mươi ngàn kiếp.
- Kẻ phàm phu, sau khi trú ở đấy cho đến hết thọ
mạng, sau khi trải qua tất cả thời gian thọ mạng
của chư Thiên ấy, kẻ ấy đi vào địa ngục, đi vào
loại bàng sanh, đi vào cõi ngạ quỷ.
- Nhưng đệ tử của Thế Tôn, sau khi trú ở đấy cho
hết thọ mạng, sau khi trải qua tất cả thời gian thọ
mạng của chư Thiên ấy, cuối cùng nhập Niết bàn
trong hiện hữu ấy. Đây là sự đặc thù, đây là sự
tăng thượng, đây là sự sai biệt giữa vị Thánh đệ
tử có nghe nhiều và kẻ vô văn phàm phu về vấn
đề sanh thú và tái sanh.
Ba hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt, xuất
hiện ở đời.

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ         15

3      Kinh SỰ KIỆN KHÔNG THỂ CÓ ĐƯỢC – Tăng II, 391

SỰ KIỆN KHÔNG THỂ CÓ ĐƯỢC – Tăng II, 391

1.- Này các Tỷ-kheo, có năm sự kiện này không thể có được bởi Sa-môn hay Bà-la-môn, bởi Ma hay Phạm thiên, hay bởi một ai ở đời.

2. Thế nào là năm?

- Phải bị già, muốn khỏi già, là một sự kiện
không thể có được bởi một Sa-môn hay Bà-la-
môn, bởi Ma hay Phạm thiên, hay bởi một ai ở
đời.
- Phải bị bệnh, muốn không bệnh...
- Phải bị chết, muốn không chết...
- Phải bị hoại diệt, muốn không hoại diệt...
- Phải bị tiêu diệt, muốn không tiêu diệt, là sự
kiện không thể có được bởi một Sa-môn hay
Bà-la-môn, bởi Ma hay Phạm thiên, hay bởi
một ai ở đời.

3. Với kẻ phàm phu không học, này các Tỷ-kheo, phải bị già và già đến; khi già đến, kẻ ấy không suy tư: "Không phải chỉ một mình ta phải bị già và già đến, nhưng đối với loài hữu tình, có đến, có đi, có

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ       16

diệt, có sanh, tất cả loài hữu tình đều phải bị già và già đến. Và nếu phải bị già và khi già đến, ta lại sầu, bi, than khóc, đập ngực, đi đến bất tỉnh, thời ăn uống không làm ta ưa thích, thân ta trở thành xấu xí; các công việc không có xúc tiến; kẻ thù sẽ hoan hỷ; bạn bè sẽ lo buồn". Kẻ ấy phải bị già, khi già đến, sầu, bi, than khóc, đập ngực, đi đến bất tỉnh.

Này các Tỷ-kheo, đây gọi là kẻ phàm phu không học bị mũi tên sầu muộn tẩm thuốc độc bắn trúng, kẻ ấy tự làm mình ưu não.

4. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, với kẻ phàm phu không học, phải bị bệnh và bệnh đến...

...phải bị chết và chết đến...

...phải bị hoại diệt và hoại diệt đến...

...phải bị tiêu diệt và tiêu diệt đến; khi tiêu diệt đến, kẻ ấy không suy tư: "Không phải chỉ một mình ta bị tiêu diệt và tiêu diệt đến, nhưng đối với các loài hữu tình, có đến, có đi, có diệt, có sanh, tất cả loài hữu tình đều phải bị tiêu diệt và tiêu diệt đến. Và nếu phải bị tiêu diệt, và khi tiêu diệt đến, ta lại sầu, bi, than khóc, đập ngực, đi đến bất tỉnh, thời ăn uống không làm ta ưa thích; thân ta trở thành xấu xí; công việc không có xúc tiến, kẻ thù sẽ hoan hỷ, bạn bè sẽ lo

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ            17

buồn". Kẻ ấy phải bị tiêu diệt, khi tiêu diệt đến, sầu, bi, than khóc, đập ngực, đi đến bất tỉnh.

Này các Tỷ-kheo, đây gọi là kẻ phàm phu không học, bị mũi tên sầu muộn tẩm thuốc độc bắn trúng, kẻ ấy tự làm mình ưu não.

5. Với vị Thánh đệ tử có học, này các Tỷ-kheo, phải bị già và già đến; khi già đến, vị ấy suy tư như sau: "Không phải chỉ một mình ta phải bị già và già đến. Nhưng đối với các loài hữu tình, có đến, có đi, có diệt, có sanh, tất cả các loài hữu tình đều phải bị già, và già đến. Và nếu phải bị già và già đến, ta lại sầu, bi, than khóc, đập ngực, đi đến bất tỉnh, thời ăn uống không làm ta ưa thích, thân ta trở thành xấu xí; các công việc không có xúc tiến; kẻ thù sẽ hoan hỷ; bạn bè sẽ lo buồn". Vị ấy phải bị già, khi già đến, không sầu, không bi, không than khóc, không đập ngực, không đi đến bất tỉnh.

Này các Tỷ-kheo, đây gọi là vị Thánh đệ tử có học, được nhổ lên là mũi tên sầu muộn có tẩm thuốc độc, mà kẻ phàm phu không học bị bắn trúng, tự làm mình ưu não. Không sầu muộn, không bị tên bắn, vị Thánh đệ tử làm cho chính mình được hoàn toàn tịch tịnh.

6. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, với vị Thánh đệ tử có học, phải bị bệnh và bệnh đến...

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ           18

...phải bị chết và chết đến...

...phải bị hoại diệt và hoại diệt đến...

...phải bị tiêu diệt và tiêu diệt đến; khi tiêu diệt đến, vị ấy suy tư như sau: "Không phải chỉ một mình ta phải bị tiêu diệt và tiêu diệt đến. Nhưng đối với các loài hữu tình, có đến, có đi, có diệt, có sanh, tất cả các loài hữu tình đều phải bị tiêu diệt và tiêu diệt đến. Và nếu phải bị tiêu diệt, và khi tiêu diệt đến, ta lại sầu, bi, than khóc, đập ngực, đi đến bất tỉnh, thời ăn uống không làm ta ưa thích, thân ta trở thành xấu xí; các công việc không có xúc tiến; kẻ thù sẽ hoan hỷ; bạn bè sẽ lo buồn". Vị ấy phải bị tiêu diệt, khi tiêu diệt đến, không sầu, không bi, không than khóc, không đập ngực, không đi đến bất tỉnh.

Này các Tỷ-kheo, đây gọi là vị Thánh đệ tử có học,
được nhổ lên là mũi tên sầu muộn có tẩm thuốc độc
mà kẻ phàm phu không học bị bắn trúng, tự mình
làm ưu não. Không sầu muộn, không bị bắn tên, vị
Thánh đệ tử làm cho mình hoàn toàn tịch tịnh.

Các pháp này, này các Tỷ-kheo, là năm sự kiện không thể có được bởi Sa-môn hay Bà-la-môn, bởi Ma hay Phạm thiên, hay bởi một ai ở đời.

Chớ sầu, chớ than khóc,

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ            19

Lợi ích được thật ít, Biết nó sầu, nó khổ, Kẻ địch tự vui sướng.

Do vậy, bậc Hiền trí,
Giữa các sự bất hạnh,
Không hoảng hốt rung sợ,
Biết phân tích, lợi ích.
Kẻ địch bị khổ não,
Thấy sắc diện không đổi,
Với tụng niệm văn chú,
Với lời thật khéo nói,
Với bố thí chân chánh,
Với truyền thống khéo giữ.
Chỗ nào được lợi ích,
Chỗ ấy gắn tinh cần.
Nếu biết lợi không được,
Cả ta và người khác,
Không sầu, biết chịu đựng,
Mong vị ấy nghĩ rằng:
Nay ta phải làm gì?
Phải kiên trì thế nào?

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ   20

4      Kinh TÙY CHUYỂN THẾ GIỚI 2 – Tăng III, 498

TÙY CHUYỂN THẾ GIỚI 2 –Tăng III, 498

1.- Tám thế gian pháp này, này các Tỷ-kheo, tùy chuyển thế giới. Thế giới tùy chuyển theo tám pháp thế gian này.

2. Thế nào là tám?

- Lợi dưỡng và không lợi dưỡng,
- Danh vọng và không danh vọng,
- Chỉ trích và tán thán,
- An lạc và đau khổ.

Tám pháp thế gian này, này các Tỷ-kheo, tùy chuyển thế giới. Thế giới tùy chuyển theo tám pháp thế gian này.

3. Với kẻ phàm phu không nghe pháp, này các Tỷ- kheo, sanh ra lợi dưỡng, không lợi dưỡng, danh vọng, chỉ trích, tán thán, an lạc, đau khổ.

Với vị Thánh đệ tử nghe pháp, cũng sanh ra lợi dưỡng, không lợi dưỡng, danh vọng, chỉ trích, tán thán, an lạc, đau khổ.

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ       21

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có đặc thù gì, thù thắng gì, có sai khác gì giữa vị Thánh có nghe pháp và kẻ phàm phu có không nghe pháp?

- Bạch Thế Tôn, các pháp lấy Thế Tôn làm căn bản,
lấy Thế Tôn làm chỉ đạo, lấy Thế Tôn làm chỗ nương
tựa. Lành thay, bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn giảng cho
ý nghĩa của lời nói này. Sau khi nghe Thế Tôn, các
Tỷ-kheo sẽ thọ trì.

- Vậy này các Tỷ-kheo, hãy lắng nghe và suy niệm kỹ, ta sẽ nói.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế tôn nói như sau:

4. - Với kẻ phàm phu không nghe pháp, này các Tỷ- kheo, khởi lên lợi dưỡng. Vị ấy không có suy tư: "Lợi dưỡng này khởi lên nơi ta, lợi dưỡng ấy vô thường, khổ, biến hoại". Vị ấy không như thật rõ biết … khởi lên không lợi dưỡng … khởi lên danh vọng … khởi lên không danh vọng … khởi lên chỉ trích … khởi lên tán thán … khởi lên an lạc … khởi lên khổ đau. Vị ấy không có suy tư: "Khổ này khởi lên nơi ta, khổ ấy là vô thường, khổ, biến hoại".

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ        22

Vị ấy không như thật rõ biết rằng:

- Lợi dưỡng xâm nhập tâm của người ấy và an
trú,
- Không lợi dưỡng xâm nhập tâm của người ấy
và an trú,
- Danh vọng xâm nhập tâm của người ấy và an
trú,
- Không danh vọng xâm nhập tâm của người ấy
và an trú,
- Chỉ trích xâm nhập tâm của người ấy và an trú,
- Tán thán xâm nhập tâm của người ấy và an
trú,
- An lạc xâm nhập tâm của người ấy và an trú,
- Đau khổ xâm nhập tâm của người ấy và an
trú".

 Người ấy thuận ứng với lợi dưỡng được khởi lên
và nghịch ứng với không lợi dưỡng; thuận ứng với
danh vọng được khởi lên và nghịch ứng với không
danh vọng; thuận ứng với tán thán được khởi lên
và nghịch ứng với chỉ trích; thuận ứng với an lạc
được khởi lên và nghịch ứng với đau khổ;
 Người ấy đầy đủ thuận ứng, nghịch ứng như vậy,
không có giải thoát khỏi sanh, già, chết, sầu, bi,
khổ, ưu, não. Ta nói rằng, người ấy không thoát
khỏi khổ.

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ       23

5. Với vị Thánh đệ tử có nghe pháp, này các Tỷ-kheo,
khởi lên lợi dưỡng. Vị ấy có suy tư: "Lợi dưỡng này
khởi lên nơi ta. Lợi dưỡng ấy là vô thường, đau
khổ, bị biến hoại". Vị ấy như thật rõ biết … khởi lên
không lợi dưỡng … khởi lên danh vọng … khởi lên
không danh vọng … khởi lên chỉ trích … khởi lên tán
thán … khởi lên an lạc … khởi lên khổ đau. Vị ấy có
suy tư: "Khổ này khởi lên nơi ta, khổ ấy là vô thường
khổ, biến hoại".

Vị ấy như thật rõ biết rằng:

- Lợi dưỡng này không xâm nhập tâm của vị ấy
và an trú,
- Không lợi dưỡng…
- Danh vọng…
- Không danh vọng…
- Chỉ trích…
- Tán thán…
- An lạc…
- Đau khổ không xâm nhập tâm của người ấy và
an trú".

 Vị ấy không thuận ứng với lợi dưỡng được khởi
lên và không nghịch ứng với không lợi dưỡng;
không thuận ứng với danh vọng được khởi lên và
không nghịch ứng với không danh vọng; không

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ        24

thuận ứng với tán thán được khởi lên và không
nghịch ứng với chỉ trích; không thuận ứng với an
lạc được khởi lên và không nghịch ứng với đau
khổ;
 Vị ấy do đoạn tận thuận ứng, nghịch ứng như vậy,
nên giải thoát khỏi sanh, già, chết, sầu, bi, khổ,
ưu, não. Ta nói rằng, vị ấy thoát khỏi khổ.

Đây là đặc thù, này các Tỷ-kheo, đây là thù thắng, đây là sai biệt giữa vị Thánh đệ tử có nghe pháp và kẻ phàm phu không nghe pháp.

Lợi dưỡng, không lợi dưỡng,
Danh vọng, không danh vọng
Chỉ trích và tán thán
An lạc và đau khổ
Những pháp này vô thường
Không thường hằng biến diệt
Biết chúng giữ chánh niệm
Bậc trí quán biến diệt
Pháp khả ái, không động
Không khả ái, không sân
Các pháp thuận hay nghịch
Được tiêu tan không còn
Sau khi biết con đường
Không trần cấu không sầu
Chơn chánh biết sanh hữu

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ       25

Đi đến bờ bên kia.

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ   26

5     Kinh TỪ 1 – Tăng II, 58

TỪ 1 – Tăng II, 58

1. - Có bốn hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt, hiện hữu ở đời. Thế nào là bốn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người với tâm cùng khởi với từ, biến mãn một phương rồi an trú; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư, như vậy, cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới. Vị ấy an trú biến mãn với tâm cùng khởi với từ, quảng đại, vô biên, không hận, không sân.

- Vị ấy nếm được vị ngọt của Thiền ấy, ái luyến
Thiền ấy và do vậy tìm được an lạc; an trú trên ấy,
chú tâm trên ấy, sống phần lớn với Thiền ấy,
không có thối đọa; khi thân hoại mạng chung,
được sanh cộng trú với chư Thiên ở cõi Phạm
chúng Thiên. Một kiếp, này các Tỷ kheo, là tuổi
thọ vô lượng của chư Thiên ở Phạm chúng Thiên.

 Tại đấy, kẻ phàm phu, sau khi an trú cho đến hết
tuổi thọ ấy, sau khi sống trọn vẹn tuổi thọ của chư
Thiên, đi đến địa ngục, đi đến bàng sanh, đi đến
ngạ quỷ.

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ        27

 Còn đệ tử Như Lai, tại đấy, sau khi an trú cho đến
hết vẹn tuổi thọ của chư Thiên ấy, nhập Niết-bàn
trong hiện hữu ấy. Này các Tỷ-kheo, đây là sự đặc
thù, đây là sự thù thắng, đây là sự sai khác giữa
Thánh đệ tử có nghe pháp và kẻ phàm phu
không nghe pháp, tức là vấn đề sanh thú.

2. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, ở đây có hạng người
với tâm cùng khởi với bi … với tâm cùng khởi với
hỷ … với tâm cùng khởi với xả, biến mãn một
phương rồi an trú; cũng vậy phương thứ hai, cũng
vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư, như
vậy, cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết
thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới. Vị ấy an trú
biến mãn với tâm cùng khởi với bi... với hỷ... với xả,
quảng đại, vô biên, không hận, không sân.

- Vị ấy nếm được vị ngọt của Thiền ấy, ái luyến
Thiền ấy và do vậy tìm được an lạc; an trú trên ấy,
chú tâm trên ấy, sống phần lớn với Thiền ấy,
không có thối đọa; khi thân hoại mạng chung,
được sanh cộng trú với chư Thiên ở cõi Quang
âm Thiên. Hai kiếp, là thọ mạng của các chư
Thiên ở Quang âm Thiên...
- … được sanh cộng trú với chư Thiên ở cõi Biến
tịnh Thiên. Bốn kiếp, là tuổi thọ vô lượng của
chư Thiên ở Biến tịnh Thiên...

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ         28

- … được sanh cộng trú với chư Thiên ở cõi Quảng quả Thiên. Năm kiếp, là tuổi thọ vô lượng của chư Thiên ở cõi Quảng quả Thiên...

 Tại đấy, kẻ phàm phu, sau khi an trú cho đến hết
tuổi thọ của chư Thiên ấy, sau khi sống trọn vẹn
tuổi thọ của chư Thiên ấy, đi đến địa ngục, đi đến
bàng sanh, đi đến ngạ quỷ.
 Còn đệ tử Như Lai, tại đấy, sau khi an trú cho đến
hết tuổi thọ ấy, sau khi sống trọn vẹn tuổi thọ của
chư Thiên ấy, nhập Niết-bàn trong hiện hữu ấy.
Này các Tỷ-kheo, đây là sự đặc thù, đây là sự thù
thắng, đây là sự sai khác giữa Thánh đệ tử có
nghe pháp và kẻ phàm phu không nghe pháp,
tức là vấn đề sanh thú.

Này các Tỷ-kheo, có bốn hạng người này có mặt, hiện hữu ở đời.

TỪ 2 – Tăng II, 61

 Có bốn hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt, hiện hữu ở đời. Thế nào là bốn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người với tâm cùng khởi với từ, biến mãn một phương rồi an trú; cũng

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ        29

vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư, như vậy, cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới. Vị ấy an trú biến mãn với tâm cùng khởi với từ, quảng đại, vô biên, không hận, không sân. Ở đây, về các pháp thuộc sắc, thuộc thọ, thuộc tưởng, thuộc hành, thuộc thức, vị ấy tùy quán là vô thường, là khổ, là bệnh, là ung nhọt, là mũi tên, là bất hạnh, là bệnh hoạn, là hướng ngoại, là hoại diệt, là trống không, là vô ngã. Vị ấy, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh cộng trú với chư Thiên ở Tịnh cư Thiên. Này các Tỷ-kheo, sự sanh khởi này không có chung cùng các hàng phàm phu.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, ở đây có hạng người với tâm cùng khởi với bi … với tâm cùng khởi với hỷ … với tâm cùng khởi với xả, biến mãn một phương rồi an trú; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư, như vậy, cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới. Vị ấy an trú biến mãn với tâm cùng khởi với bi... với hỷ... với xả, quảng đại, vô biên, không hận, không sân. Ở đây, về các pháp thuộc sắc, thuộc thọ, thuộc tưởng, thuộc hành, thuộc thức, vị ấy tùy quán là vô thường, là khổ, là bệnh, là ung nhọt, là mũi tên, là bất hạnh, là bệnh hoạn, là hướng ngoại, là hoại diệt, là trống không, là

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ          30

vô ngã. Vị ấy, sau khi thân hoại mạng chung, được
sanh cộng trú với chư Thiên ở Tịnh cư Thiên. Này
các Tỷ-kheo, sự sanh khởi này không có chung cùng
các hàng phàm phu.

Này các Tỷ-kheo, có bốn hạng người có mặt, hiện hữu ở đời.

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ    31

6     Kinh TỪ 2 – Tăng II, 61

TỪ 2 – Tăng II, 61

 Có bốn hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt, hiện hữu ở đời. Thế nào là bốn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người với tâm cùng khởi với từ, biến mãn một phương rồi an trú; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư, như vậy, cùng khắp thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới. Vị ấy an trú biến mãn với tâm cùng khởi với từ, quảng đại, vô biên, không hận, không sân. Ở đây, về các pháp thuộc sắc, thuộc thọ, thuộc tưởng, thuộc hành, thuộc thức, vị ấy tùy quán là vô thường, là khổ, là bệnh, là ung nhọt, là mũi tên, là bất hạnh, là bệnh hoạn, là hướng ngoại, là hoại diệt, là trống không, là vô ngã. Vị ấy, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh cộng trú với chư Thiên ở Tịnh cư Thiên. Này các Tỷ-kheo, sự sanh khởi này không có chung cùng các hàng phàm phu.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, ở đây có hạng người với tâm cùng khởi với bi … với tâm cùng khởi với hỷ … với tâm cùng khởi với xả, biến mãn một phương rồi an trú; cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ         32

thứ ba, cũng vậy phương thứ tư, như vậy, cùng khắp
thế giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ,
cùng khắp vô biên giới. Vị ấy an trú biến mãn với
tâm cùng khởi với bi... với hỷ... với xả, quảng đại, vô
biên, không hận, không sân. Ở đây, về các pháp
thuộc sắc, thuộc thọ, thuộc tưởng, thuộc hành,
thuộc thức, vị ấy tùy quán là vô thường, là khổ, là
bệnh, là ung nhọt, là mũi tên, là bất hạnh, là bệnh
hoạn, là hướng ngoại, là hoại diệt, là trống không, là
vô ngã. Vị ấy, sau khi thân hoại mạng chung, được
sanh cộng trú với chư Thiên ở Tịnh cư Thiên. Này
các Tỷ-kheo, sự sanh khởi này không có chung cùng
các hàng phàm phu.

Này các Tỷ-kheo, có bốn hạng người có mặt, hiện hữu ở đời.

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ          33

7          Kinh Với Mũi Tên – Tương IV, 336

Với Mũi Tên – Tương IV, 336

1-2) ...

3) -- Này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu, cảm thọ cảm giác lạc thọ, cảm thọ cảm giác khổ thọ, cảm thọ cảm giác bất khổ bất lạc thọ.

4) Này các Tỷ-kheo, bậc Đa văn Thánh đệ tử cũng cảm thọ cảm giác lạc thọ, cảm thọ cảm giác khổ thọ, cảm thọ cảm giác bất khổ bất lạc thọ.

5) Ở đây, này các Tỷ-kheo, thế nào là đặc thù, thế nào là thù thắng, thế nào là sai biệt giữa bậc Đa văn Thánh đệ tử và kẻ vô văn phàm phu?

6) -- Bạch Thế Tôn, các pháp lấy Thế Tôn làm căn bản...

7) -- Này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu khi cảm
xúc khổ thọ, sầu muộn, than vãn, khóc lóc, đấm
ngực, đi đến bất tỉnh. Vị ấy cảm giác hai cảm thọ,
cảm thọ về thân và cảm thọ về tâm.

8) Ví như, này các Tỷ-kheo, có người bị người ta bắn với mũi tên, rồi họ bắn người ấy với mũi tên thứ hai.

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ        34

Như vậy, này các Tỷ-kheo, người ấy cảm giác cảm thọ cả hai mũi tên.

- Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu
khi cảm xúc khổ thọ; thời sầu muộn, than vãn,
khóc lóc, đấm ngực, đi đến bất tỉnh. Người ấy cảm
giác hai cảm thọ, cảm thọ về thân và cảm thọ về
tâm.
- Cảm xúc bởi khổ thọ ấy, người ấy cảm thấy sân
hận (patigha). Do cảm thấy sân hận đối với khổ
thọ ấy, sân tùy miên đối với khổ thọ được tồn chỉ
tùy miên (anuseti).
- Cảm xúc bởi khổ thọ, người ấy hoan hỷ dục lạc.
Vì sao? Vì rằng, này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm
phu không tìm thấy một sự xuất ly khổ thọ nào
khác, ngoài dục lạc.
- Do hoan hỷ dục lạc ấy, tham tùy miên đối với lạc
thọ tồn tại. Người ấy không như thật rõ biết sự tập
khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự
xuất ly của các cảm thọ ấy.
- Do người ấy không như thật rõ biết sự tập khởi,
sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly
của các cảm thọ ấy, nên vô minh tùy miên đối với
bất khổ bất lạc thọ tồn tại. Nếu người ấy cảm thọ
cảm giác lạc thọ, người ấy cảm thọ cảm giác như
người bị trói buộc (sannutto). Nếu người ấy cảm
thọ cảm giác khổ thọ, người ấy cảm thọ cảm giác

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ        35

như người bị trói buộc. Nếu người ấy cảm thọ cảm
giác bất khổ bất lạc thọ, người ấy cảm thọ cảm
giác như người bị trói buộc. Này các Tỷ-kheo, đây
gọi là kẻ vô văn phàm phu bị trói buộc bởi sanh,
già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta nói rằng người
ấy bị trói buộc bởi đau khổ.

9) Và này các Tỷ-kheo, bậc Đa văn Thánh đệ tử
khi cảm xúc khổ thọ thời không có sầu muộn, không
có than vãn, không có khóc lóc, không có đấm ngực,
không có đi đến bất tỉnh. Vị ấy chỉ cảm thọ cảm giác
một cảm thọ, tức là cảm thọ về thân, không phải
cảm thọ về tâm.

10) Ví như, này các Tỷ-kheo, có người bị người ta
bắn một mũi tên. Họ không bắn tiếp người ấy với mũi
tên thứ hai. Như vậy, này các Tỷ-kheo, người ấy cảm
giác cảm thọ của một mũi tên.

- Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, bậc Đa văn Thánh
đệ tử khi cảm xúc khổ thọ; vị ấy không sầu muộn,
không than vãn, không khóc lóc, không đấm ngực,
không đi đến bất tỉnh. Vị ấy cảm giác chỉ một cảm
thọ, cảm thọ về thân, không phải cảm thọ về tâm.
- Vị ấy không cảm thấy sân hận đối với khổ thọ ấy.
Do không cảm thấy sân hận đối với khổ thọ ấy,
sân tùy miên đối với khổ thọ không có tồn tại.

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ        36

- Cảm xúc bởi khổ thọ, vị ấy không hoan hỷ dục lạc.
Vì sao? Vì bậc Đa văn Thánh đệ tử có tuệ tri một
sự xuất ly khác đối với khổ thọ, ngoài dục lạc.
- Vì vị ấy không hoan hỷ dục lạc, tham tùy miên đối
với dục lạc không có tồn tại. Vị ấy như thật tuệ tri
sự tập khởi, sự đoạn diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và
sự xuất ly của những cảm thọ ấy.
- Vì rằng, vị ấy như thật tuệ tri sự tập khởi, sự đoạn
diệt, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của các
cảm thọ ấy, đối với bất khổ bất lạc thọ, vô minh
tùy miên không có tồn tại. Nếu vị ấy cảm thọ lạc
thọ, vị ấy cảm thọ lạc thọ như người không bị
trói buộc. Nếu vị ấy cảm thọ cảm giác khổ thọ, vị
ấy cảm thọ cảm giác như người không bị trói
buộc. Nếu vị ấy cảm thọ cảm giác bất khổ bất lạc
thọ, vị ấy cảm thọ cảm giác như người không bị
trói buộc. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là Tỷ-kheo
không bị trói buộc bởi sanh, già, chết, sầu, bi,
khổ, ưu, ão. Ta nói rằng vị ấy không bị trói buộc
bởi đau khổ.

11) Này các Tỷ-kheo, đây là sự đặc thù, đây là thù thắng, đây là sự sai biệt giữa bậc Đa văn Thánh đệ tử và kẻ vô văn phàm phu.

1) Bậc Trí tuệ Đa văn, Lạc khổ không chi phối,

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ         37

Giữa kẻ trí, phàm phu, Thiện sai biệt rất lớn.

2) Bậc Đa văn, Tầm pháp,
Thấy đời này, đời sau,
Ái pháp không phá tâm,
Không ái, không sân hận.

3) Tùy thuận hay đối nghịch,
Tiêu tán, diệt, không còn,
Vị ấy biết con đường,
Đường không cấu, không sầu,
Chánh trí, đoạn tái sanh,
Đến được bờ giác ngộ.

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ   38

8     Kinh Bhikkhaka – Tương I, 400

Bhikkhaka – Tương I, 400

1) Nhân duyên ở Sàvatthi.

2) Rồi Bà-la-môn Bhikkhaka đi đến Thế Tôn; sau khi
đến, nói lên với Thế Tôn những lời chào đón hỏi
thăm; sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm
thân hữu, bèn ngồi một bên.

3) Ngồi một bên Bà-la-môn Bhikkhaka bạch Thế Tôn:

- Thưa Tôn giả Gotama, con là người khất thực và Tôn giả cũng là người khất thực. Vậy có sự sai khác gì giữa chúng ta?

(Thế Tôn):
4) Không phải ai xin ăn,
Cũng gọi là khất sĩ.
Nếu chấp trì độc pháp,
Không còn gọi Tỷ-kheo.
Ai sống ở đời này,
Từ bỏ các phước báo,
Đoạn trừ mọi ác pháp,
Hành trì theo Phạm hạnh,

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ      39

Sống đời sống chánh trí, Vị ấy xứng "Tỷ-kheo".

5) Khi được nghe nói vậy, Bà-la-môn Bhikkhaka bạch Thế Tôn:

- Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama!... Mong Tôn giả Gotama nhận con làm đệ tử cư sĩ, từ nay cho đến mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng!

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ      40

9     Kinh GOPAKA MOGGALLANA – 108 Trung III, 119

KINH GOPAKA MOGGALLANA (Gopaka Moggallana suttam) – Bài kinh số 108 – Trung III, 11

Như vầy tôi nghe.

Một thời Tôn giả Ananda trú ở Rajagaha
(Vương Xá) tại Veluvana (Trúc Lâm), chỗ nuôi
dưỡng các con sóc, khi Thế Tôn thị tịch không bao
lâu. Lúc bấy giờ, Vua Ajatasattu con bà Videhi nước
Magadha (Ma-kiệt-đà), vì nghi ngờ Pajjota (Đăng
Quang Vương), nên cho xây kiên cố thành Rajagaha.
Tôn giả Ananda buổi sáng đắp y, cầm y bát đi vào
Rajagaha để khất thực. Rồi Tôn giả Ananda suy
nghĩ: "Nay còn quá sớm để vào Rajagaha khất thực.
Vậy ta hãy đi đến Bà-la-môn Gopaka Moggallana và
chỗ làm việc của vị này". Rồi Tôn giả Ananda đi đến
Bà-la-môn Gopaka Moggallana và chỗ làm việc của
vị này. Bà-la-môn Gopaka Moggallana thấy Tôn giả
Ananda từ xa đi đến, sau khi thấy, liền nói với Tôn
giả Ananda:

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ      41

– Hãy đến, Tôn giả Ananda! Thiện lai, Tôn giả
Ananda! Đã lâu rồi Tôn giả Ananda mới tạo được cơ
hội này, tức là đến đây. Tôn giả Ananda hãy ngồi
xuống, đây là chỗ ngồi đã soạn sẵn.

Tôn giả Ananda ngồi xuống trên chỗ ngồi đã
soạn sẵn. Còn Bà-la-môn Gopaka Moggallana chọn
một chỗ ngồi thấp khác rồi ngồi xuống một bên. Ngồi
xuống một bên, Bà-la-môn Gopaka Moggallana thưa
với Tôn giả Ananda:

– Có thể chăng, một Tỷ-kheo thành tựu một cách
trọn vẹn, một cách đầy đủ tất cả các pháp mà Tôn
giả Gotama bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã
thành tựu?

– Không thể có một Tỷ-kheo, này Bà-la-môn,
thành tựu một cách trọn vẹn, một cách đầy đủ tất
cả các pháp mà Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác đã thành tựu. Này Bà-la-môn, Thế Tôn
là bậc làm khởi dậy con đường trước đây chưa được
hiện khởi, làm cho biết con đường trước đây chưa
từng được biết, nói lên con đường trước đây chưa
từng được nói, là bậc hiểu đạo, biết đạo và thiện xảo
về đạo. Và nay các đệ tử là những vị sống hành đạo
và tùy hành, và sẽ thành tựu (những pháp ấy) về sau.

Nhưng cuộc nói chuyện giữa Tôn giả Ananda

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ        42

và Bà-la-môn Gopaka Moggallana bị gián đoạn. Bà-
la-môn Vassaka ra bậc đại thần nước Magadha đi thị
sát các công sự Rajagaha (Vương Xá), đến công
trường của Bà-la-môn Gopaka Moggallana, đến chỗ
Tôn giả Ananda; sau khi đến, nói lên với Tôn giả
Ananda những lời chào đón hỏi thăm; sau khi nói lên
những lời chào đón hỏi thăm thân hữu ngồi xuống
một bên. Ngồi xuống một bên, Bà-la-môn Vassaka
ra, bậc đại thần nước Magadha thưa với Tôn giả
Ananda:

– Ở đây, thưa Tôn giả Ananda, Tôn giả đang ngồi đàm luận câu chuyện gì? Và câu chuyện gì của Tôn giả bị gián đoạn?

– Này Bà-la-môn, ở đây, Bà-la-môn Gopaka
Moggallana nói với tôi như sau: "Có thể có chăng,
Tôn giả Ananda, một Tỷ-kheo thành tựu một cách
trọn vẹn, một cách đầy đủ tất cả các pháp mà Tôn giả
Gotama, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã thành
tựu?" Khi được nói vậy, này Bà-la-môn, tôi nói với
Bà-la-môn Gopaka Moggallana như sau: "Này Bà-
la-môn, không thể có một vị Tỷ-kheo nào thành tựu
một cách trọn vẹn, một cách đầy đủ tất cả các pháp
mà Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã
thành tựu. Này Bà-la-môn, Thế Tôn là bậc làm khởi
dậy con đường trước đây chưa được hiện khởi, làm

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ       43

cho biết con đường trước đây chưa từng được biết, nói lên con đường trước đây chưa từng được nói, là bậc hiểu đạo, biết đạo và thiện xảo về đạo. Và các đệ tử Ngài là những vị sống hành đạo và tùy hành đạo và sẽ thành tựu (những pháp ấy) về sau".

– Thưa Tôn giả Ananda, có một vị Tỷ-kheo nào
được Tôn giả Gotama sắp đặt: "Vị này, sau khi Ta
diệt độ, sẽ là chỗ nương tựa cho các Ông, và các Ông
nay sẽ y chỉ vị này"?

– Này Bà-la-môn, không có một vị Tỷ-kheo
nào được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-
la-hán Chánh Đẳng Giác sắp đặt: "Vị này, sau
khi Ta diệt độ, sẽ là chỗ nương tựa cho các Ông,
và các Ông sẽ y chỉ vị này".

– Thưa Tôn giả Ananda, có một vị Tỷ-kheo nào
được chúng Tăng thỏa thuận và một số đông các vị
Tỷ-kheo Trưởng lão sắp đặt: "Vị này, sau khi Thế
Tôn diệt độ sẽ là chỗ nương tựa cho chúng tôi, và
các Ông nay sẽ y chỉ vị này?"

– Không có một vị Tỷ-kheo nào, này Bà-la-
môn, được chúng Tăng thỏa thuận và được số
đông các vị Tỷ-kheo Trưởng lão sắp đặt: "Vị này,
sau khi Thế Tôn diệt độ sẽ là chỗ nương tựa cho
chúng tôi, và chúng tôi nay sẽ y chỉ vị này".

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ        44

– Và như vậy là không có chỗ nương tựa, thưa Tôn giả Ananda, như vậy do nhân gì (Quý vị) có thể hòa hợp?

– Này Bà-la-môn, chúng tôi không phải không
có chỗ nương tựa. Này Bà-la-môn, chúng tôi có chỗ
nương tựa, và Pháp là chỗ nương tựa của chúng
tôi.

– Khi được hỏi: "Có một vị Tỷ-kheo nào được Tôn giả Gotama sắp đặt: "Vị này, sau khi Ta diệt độ, sẽ là chỗ nương tựa cho các Ông, và các Ông nay sẽ y chỉ vị này?"", Tôn giả trả lời: "Này Bà-la-môn, không có một vị Tỷ-kheo nào được Thế Tôn bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác sắp đặt: "Vị này, sau khi Ta diệt độ, sẽ là chỗ nương tựa cho các Ông", và chúng tôi nay sẽ y chỉ vị này". Khi được hỏi: "Có một vị Tỷ-kheo nào được chúng Tăng thỏa thuận và một số đông các vị Tỷ-kheo Trưởng lão sắp đặt: "Vị này, sau khi Thế Tôn diệt độ, sẽ là chỗ nương tựa cho chúng tôi, các Ông nay sẽ y chỉ vị này". Và Tôn giả trả lời: "Không có một vị Tỷ- kheo nào, này Bà-la-môn được chúng Tăng thỏa thuận và được số đông các vị Tỷ-kheo Trưởng lão sắp đặt: "Vị này, sau khi Thế Tôn diệt độ sẽ là chỗ nương tựa cho chúng tôi, và chúng tôi nay sẽ y chỉ vị này". Khi được hỏi: "Và như vậy là không có chỗ

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ        45

nương tựa, thưa Tôn giả Ananda, như vậy do nhân
gì, (Quý vị) có thể hòa hợp?". Tôn giả trả lời: "Này
Bà-la-môn, chúng tôi không phải không có chỗ
nương tựa. Chúng tôi có chỗ nương tựa này Bà-la-
môn, và Pháp là chỗ nương tựa của chúng tôi".
Nhưng thưa Tôn giả Ananda, ý nghĩa lời nói này cần
phải hiểu như thế nào?

– Này Bà-la-môn, Thế Tôn bậc Tri Giả, Kiến
Giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã thi thiết học
pháp, đã tuyên bố giới bổn Patimokkha cho các Tỷ-
kheo. Trong những ngày Bố-tát (Uposatha) chúng tôi
cận trú ở chung một thôn điền, tất cả chúng tôi hội
họp với nhau tại một chỗ; sau khi tụ họp, chúng tôi
hỏi những gì đã xảy ra cho mỗi một người. Nếu
trong khi hỏi nhau như vậy, có Tỷ-kheo phạm tội,
phạm giới, chúng tôi bảo vị ấy làm đúng Pháp,
đúng lời dạy. Thật vậy, không phải các Tôn giả xử
sự chúng tôi, chính pháp xử xự chúng tôi.

– Thưa Tôn giả Ananda, có Tỷ-kheo nào mà nay Quý vị cung kính, tôn trọng, lễ bái, cúng dường, sau khi cung kính, tôn trọng, Quý vị nương tựa?

– Này Bà-la-môn, có Tỷ-kheo mà nay chúng tôi cung kính, tôn trọng, lễ bái, cúng dường, và sau khi chúng tôi cung kính, tôn trọng, chúng tôi nương tựa.

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ       46

– Thưa Tôn giả Ananda, khi được hỏi: "Có một vị Tỷ-kheo nào được Tôn giả Gotama sắp đặt: "Sau khi Ta diệt độ, vị này sẽ là chỗ nương tựa cho các Ông và các Ông nay sẽ y chỉ vị này?"". Và Tôn giả trả lời: "Này Bà-la-môn, không có một vị Tỷ-kheo nào được Thế Tôn bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la- hán, Chánh Đẳng Giác sắp đặt: "Vị này, sau khi Ta diệt độ, sẽ là chỗ nương tựa cho các Ông", và chúng tôi nay y chỉ vị này". Khi được hỏi: "Thưa Tôn giả Ananda, có một vị Tỷ-kheo nào được chúng Tăng thỏa thuận, được một số đông Tỷ-kheo Trưởng lão sắp đặt: "Vị này sau khi Thế Tôn diệt độ, sẽ là chỗ nương tựa cho chúng tôi và các Ông nay sẽ y chỉ vị này", và Tôn giả trả lời: "Không có một Tỷ-kheo nào được chúng Tăng thỏa thuận, được một số đông Tỷ- kheo Trưởng lão sắp đặt: "Vị này sau khi Thế Tôn diệt độ sẽ là chỗ nương tựa cho chúng tôi", và chúng tôi nay sẽ y chỉ vị này". Khi được hỏi: "Có một Tỷ- kheo nào, thưa Tôn giả Ananda, nay quý vị cung kính, tôn trọng, đảnh lễ, cúng dường vị ấy và sau khi cung kính, tôn trọng, quý vị an trú nương tựa vị ấy?", và Tôn giả trả lời: "Này Bà-la-môn, có Tỷ-kheo, chúng tôi cung kính, tôn trọng, đảnh lễ, cúng dường và sau khi cung kính, tôn trọng, chúng tôi an trú nương tựa vị ấy". Thưa Tôn giả Ananda, ý nghĩa lời nói ấy cần phải hiểu như thế nào?

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ         47

– Này Bà-la-môn, có mười khả hỷ pháp được
Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác tuyên bố. Giữa chúng tôi, vị
nào có đầy đủ mười pháp này, chúng tôi nay cung
kính, tôn trọng, lễ bái, cúng dường vị ấy; sau khi
cung kính, tôn trọng, chúng tôi an trú, nương tựa
vị ấy.

Thế nào là mười?

1. Ở đây, này Bà-la-môn, Tỷ-kheo có giới hạnh,
sống chế ngự với sự chế ngự của giới bổn
Patimokkha, đầy đủ oai nghi chánh hạnh,
thấy sự nguy hiểm trong những lỗi nhỏ nhặt,
sau khi thọ trì, học tập trong các học pháp.
2. Vị ấy là bậc đa văn, thọ trì những điều đã
nghe, cất chứa những điều đã nghe; những
pháp nào sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, với
nghĩa, với văn, nói lên Phạm hạnh hoàn toàn
đầy đủ thanh tịnh, những pháp ấy đều được
nghe nhiều, được thọ trì, được lời nói làm cho
quen thuộc, được ý tư niệm, được chánh kiến
khéo ngộ nhập.
3. Vị ấy biết đủ đối với các vật thực dụng như
y, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị
bệnh.

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ        48

4. Vị ấy là người tùy theo ý muốn, không có khó
khăn, không có mệt nhọc, chứng được bốn
Thiền, thuộc tăng thượng tâm hiện tại lạc trú.
5. Vị ấy thực hiện các loại thần thông sai biệt,
một thân hiện ra nhiều thân, nhiều thân hiện
ra một thân, hiện hình, biến hình đi ngang qua
vách, qua tường, qua núi, như đi ngang hư
không; độn thổ trồi lên ngang qua đất liền
như ở trong nước; đi trên nước không chìm
như trên đất liền; ngồi kiết- già đi trên hư
không như chim có cánh; với bàn tay, vị ấy
chạm và rờ mặt trăng và mặt trời, những vật
có đại oai lực, đại oai thần như vậy; có thể tự
thân bay đến Phạm thiên.
6. Sau khi đi sâu vào tâm chúng sanh, tâm loài
Người với tâm của mình, vị ấy được biết như
sau: Tâm có tham, biết tâm có tham. Tâm
không tham, biết tâm không tham. Tâm có
sân, biết tâm có sân. Tâm không sân, biết tâm
không sân. Tâm có si, biết tâm có si. Tâm
không si, biết tâm không si. Tâm chuyên chú,
biết tâm chuyên chú. Tâm tán loạn, biết tâm
tán loạn. Đại hành tâm, biết là đại hành tâm;
không phải đại hành tâm, biết không phải đại
hành tâm. Tâm chưa vô thượng, biết tâm
chưa vô thượng. Tâm vô thượng, biết tâm vô

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ         49

thượng. Tâm Thiền định, biết tâm Thiền
định. Tâm không Thiền định, biết tâm không
Thiền định. Tâm giải thoát, biết tâm giải
thoát. Tâm không giải thoát, biết tâm không
giải thoát.
7. (Vị ấy) nhớ đến các đời sống quá khứ như
một đời, hai đời... nhớ đến các đời sống quá
khứ.
8. Vị ấy với thiên nhãn thuần tịnh siêu nhân,
thấy sự sống và chết của chúng sanh. Vị ấy
biết, chúng sanh người hạ liệt, kẻ cao sang,
người đẹp đẽ, kẻ thô xấu, người may mắn, kẻ
bất hạnh đều do hạnh nghiệp của họ.
9. Với sự đoạn diệt các lậu hoặc, sau khi với
thượng trí đã chứng ngộ, vị ấy chứng đạt và
an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm giải
thoát, tuệ giải thoát.

Này Bà-la-môn, mười pháp khả hỷ này đã
được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác nói lên giữa chúng tôi. Vị
nào có đầy đủ mười pháp này, chúng tôi nay cung
kính, tôn trọng, đảnh lễ, cúng dường vị ấy; sau khi
cung kính, tôn trọng, chúng tôi an trú, nương tựa
vị ấy.

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ       50

Khi nghe nói vậy, Bà-la-môn Vassakara, (Vũ Thế) đại thần nước Magadha, nói với tướng quân Upananda:

– Tướng quân nghĩ thế nào? Nếu là như vậy, này
tướng quân, những vị Tôn giả này cung kính những
ai đáng cung kính, tôn trọng những ai đáng tôn trọng,
lễ bái những ai đáng lễ bái, cúng dường những ai
đáng cúng dường; thời chắc chắn những Tôn giả này
cung kính những ai đáng cung kính, tôn trọng những
ai đáng tôn trọng, lễ bái những ai đáng lễ bái, cúng
dường những ai đáng cúng dường. Và nếu những
Tôn giả ấy không cung kính, không tôn trọng, không
lễ bái, không cúng dường (Tỷ-kheo) này, thời những
Tôn giả ấy cung kính, tôn trọng, lễ bái, cúng dường
ai?

Rồi Bà-la-môn Vassakara, vị đại thần nước Magadha thưa với Tôn giả Ananda:

– Tôn giả Ananda nay trú tại đâu?

– Này Bà-la-môn, tôi trú ở Veluvana (Trúc Lâm).

– Thưa Tôn giả Ananda, có phải Veluvana là một chỗ khả ái, ít tiếng động, ít tiếng ồn, được che khỏi gió, xa lánh dân cư đông đúc, thích hợp Thiền

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ        51

tịnh?

– Thật vậy, này Bà-la-môn, Veluvana (Trúc
Lâm) là một khả ái, ít tiếng động, ít tiếng ồn, được
che khỏi gió, xa cách dân cư đông đúc, thích hợp
Thiền tịnh, xứng đáng với những vị hộ trì và thủ hộ
như Ngài.

– Thật vậy, thưa Tôn giả Ananda, Veluvana là
một chỗ khả ái, ít tiếng động, ít tiếng ồn, được che
khỏi gió, xa lánh dân cư đông đúc, thích hợp Thiền
tịnh, xứng đáng với những người tu Thiền và tánh
thiên về Thiền định như quý vị Tôn giả. Và chư vị
Tôn giả là những vị tu Thiền và tánh thiên về Thiền
định. Thưa Tôn giả Ananda, một thời Tôn giả
Gotama ở tại Vesali, Đại Lâm, ở Kutagarasala
(Trùng Các giảng đường). Rồi thưa Tôn giả Ananda,
tôi đi đến Mahavana (Đại Lâm), Kutagarasala, đến
Tôn giả Gotama. Ở đấy, Tôn giả Gotama dùng nhiều
phương tiện nói về Thiền định luận. Tôn giả Gotama
thật là vị tu Thiền và tánh thiên về Thiền định. Và
Tôn giả Gotama tán thán tất cả Thiền định.

– Này Bà-la-môn, Thế Tôn ấy không tán thán tất cả Thiền định, không không tán thán tất cả Thiền định.

 Và này Bà-la-môn, loại Thiền định nào Thế Tôn

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ       52

ấy không tán thán?

 Ở đây, này Bà-la-môn, một số vị sống với
tâm thấm nhuần dục tham, bị dục tham chi
phối, và không như thật biết sự giải thoát khỏi
dục tham đã được khởi lên. Vị ấy lấy dục
tham làm đối tượng tối hậu. Thiền tu, Thiền
tư, Thiền định, Thiền nhập.
 Vị ấy sống với tâm thấm nhuần sân hận, bị
sân hận chi phối, và không như thật biết sự
giải thoát khỏi sân hận đã được khởi lên. Vị
ấy lấy sân hận làm đối tượng tối hậu, Thiền
tu, Thiền tư, Thiền định, Thiền nhập.
 Vị ấy sống với tâm thấm nhuần hôn trầm thụy
miên, bị hôn trầm thụy miên chi phối, và
không như thật biết sự giải thoát khỏi hôn
trầm thụy miên đã được khởi lên. Vị ấy lấy
hôn trầm thụy miên làm đối tượng tối hậu,
Thiền tu, Thiền tư, Thiền định, Thiền nhập.
 Vị ấy sống với tâm thấm nhuần trạo hối, bị
trạo hối chi phối và không như thật biết sự
giải thoát khỏi tạo hối đã được khởi lên. Vị
ấy lấy trạo hối làm đối tượng tối hậu, Thiền
tu, Thiền tư, Thiền định, Thiền nhập.
 Vị ấy sống với tâm thấm nhuần nghi hoặc, bị
nghi hoặc chi phối và không như thật biết sự

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ        53

giải thoát khỏi nghi hoặc đã được khởi lên. Vị ấy lấy nghi hoặc làm đối tượng tối hậu, Thiền tu, Thiền tư, Thiền định, Thiền nhập.

Này Bà-la-môn, Thế Tôn ấy không tán thán loại Thiền định như vậy.

 Và này Bà-la-môn, loại Thiền định nào Thế Tôn ấy tán thán?

 Ở đây, này Bà-la-môn, Tỷ-kheo ly dục, ly bất
thiện pháp, chứng và trú Thiền thứ nhất, một
trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm, có tứ.
 Diệt tầm và tứ, vị ấy chứng và trú Thiền thứ
hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không
tầm, không tứ, nội tỉnh nhất tâm
 Chứng và trú Thiền thứ ba, Thiền thứ tư. Này
Bà-la-môn, loại Thiền như vậy, Thế Tôn ấy tán
thán.

– Thật vậy, thưa Tôn giả Ananda, Tôn giả
Gotama khiển trách Thiền đáng được khiển trách, tán
thán Thiền đáng được tán thán. Nay thưa Tôn giả
Ananda, chúng tôi phải đi. Chúng tôi có những việc,
có nhiều phận sự phải làm.

– Này Bà-la-môn, hãy làm gì Bà-la-môn nghĩ là

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ       54

hợp thời.

Rồi Bà-la-môn Vassakara, đại thần nước
Magadha, hoan hỷ tín thọ lời Tôn giả Ananda giảng,
từ chỗ ngồi đứng dậy và ra đi. Rồi Bà-la-môn
Gopaka Moggalana, khi Bà-la-môn Vassakara, đại
thần nước Magadha đi không bao lâu, thưa với Tôn
giả Ananda:

– Nếu chúng tôi không hỏi Tôn giả Ananda thời Tôn giả Ananda đã không trả lời.

– Này Bà-la-môn, có phải chúng tôi đã nói
với Ông: "Không có một Tỷ-kheo nào, này Bà-la-
môn, thành tựu mười pháp ấy một cách trọn vẹn,
một cách đầy đủ, những pháp mà Thế Tôn, bậc A-
la-hán, Chánh Đẳng Giác đã thành tựu. Này Bà-
la-môn, vị Thế Tôn ấy là bậc làm cho khởi dậy con
đường trước đây chưa từng được hiện khởi, làm cho
biết con đường trước đây chưa từng được biết, nói
lên con đường trước đây chưa từng được nói; là bậc
hiểu đạo, biết đạo và thiện xảo về đạo. Và nay các
đệ tử Ngài là những vị sống hành đạo và tùy hành
đạo, và sẽ thành tựu (những pháp ấy) về sau".

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ     55

10    Kinh Chánh Đẳng Giác – Tương III, 122

Chánh Đẳng Giác – Tương III, 122

1-2) Nhân duyên ở Sàvatthi...

3) Như Lai, này các Tỷ-kheo, là bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác, do yếm ly, ly tham, đoạn diệt sắc,
được gọi là bậc Giải Thoát, không có chấp thủ,
Chánh Đẳng Giác.

Còn vị Tỷ-kheo, này các Tỷ-kheo, được giải thoát
nhờ trí tuệ, do yếm ly, ly tham, đoạn diệt sắc, được
gọi là bậc Giải Thoát, không có chấp thủ, giải thoát
nhờ trí tuệ.

4) Như Lai, này các Tỷ-kheo, là bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác, do yếm ly, ly tham, đoạn diệt thọ, được
gọi là bậc Giải Thoát, không có chấp thủ, Chánh
Đẳng Giác. Còn vị Tỷ-kheo, này các Tỷ-kheo, được
giải thoát nhờ trí tuệ, do yếm ly, ly tham, đoạn diệt
thọ, được gọi là bậc Giải Thoát, không có chấp thủ,
giải thoát nhờ trí tuệ.

5-7) Như Lai, này các Tỷ-kheo, là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, do yếm ly, ly tham, đoạn diệt

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ        56

tưởng... đoạn diệt các hành... đoạn diệt thức, được
gọi là bậc Giải Thoát, không có chấp thủ, Chánh
Đẳng Giác. Còn vị Tỷ-kheo, này các Tỷ-kheo, được
giải thoát nhờ trí tuệ, do yếm ly, ly tham, đoạn diệt
thức, được gọi là bậc Giải Thoát, không có chấp thủ,
giải thoát nhờ trí tuệ.

8) Ở đây, này các Tỷ-kheo, thế nào là sự sai biệt, thế
nào là sự đặc thù, thế nào là sự sai khác giữa bậc
Như Lai, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, và bậc Tỷ-
kheo được giải thoát nhờ trí tuệ?

9) Bạch Thế Tôn, đối với chúng con, các pháp lấy
Thế Tôn làm căn bản, lấy Thế Tôn làm chỉ đạo, lấy
Thế Tôn làm chỗ y chỉ. Lành thay, bạch Thế Tôn,
nếu được Thế Tôn nói lên ý nghĩa của lời này. Sau
khi nghe Thế Tôn, các Tỷ-kheo sẽ thọ trì!

- Vậy này các Tỷ-kheo, hãy nghe và khéo suy nghiệm, Ta sẽ nói:

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn.

10) Thế Tôn nói như sau:

- Như Lai, này các Tỷ-kheo, là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, làm cho khởi lên con đường (trước kia)

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ         57

chưa khởi, là bậc đem lại con đường (trước kia)
chưa được đem lại, là bậc tuyên thuyết con đường
(trước kia) chưa được tuyên thuyết, bậc tri đạo, bậc
ngộ đạo, bậc thuần thục về đạo. Còn nay, này các
Tỷ-kheo, các vị đệ tử là những vị sống theo đạo, tiếp
tục thành tựu (đạo).

11) Này các Tỷ-kheo, đây là sự sai biệt, sự đặc thù, sự sai khác giữa Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác và bậc Tỷ-kheo được giải thoát nhờ trí tuệ.

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ        58

11    ĐẠI Kinh KHỔ UẨN – 13 Trung I, 193

ĐẠI KINH KHỔ UẨN (Mahadukkhakkhandha sutta) – Bài kinh số 13 – Trung I, 193

Tôi nghe như vầy:

Một thời, Thế Tôn ở Savatthi, tại Jetavana (Kỳ- đà Lâm), trong vườn ông Anathapindika (Cấp Cô Độc). Lúc ấy nhiều Tỷ-kheo buổi sáng đắp y, cầm y bát, vào thành Savatthi khất thực. Rồi các Tỷ-kheo ấy suy nghĩ: "Nay còn quá sớm để đi khất thực ở Savatthi. Chúng ta hãy đi đến ngôi vườn các Du sĩ ngoại đạo". Các Tỷ-kheo ấy đi đến ngôi vườn các Du sĩ ngoại đạo, nói lên những lời chúc tụng hỏi thăm xã giao rồi ngồi xuống một bên. Các Du sĩ ngoại đạo ấy nói với các Tỷ-kheo đang ngồi xuống một bên.

– Chư Hiền, Sa-môn Gotama nêu rõ sự hiểu biết
hoàn toàn về các dục, chúng tôi cũng nêu rõ sự hiểu
biết hoàn toàn về các dục. Chư Hiền, Sa-môn
Gotama nêu rõ sự hiểu biết hoàn toàn về các sắc
pháp, chúng tôi cũng nêu rõ sự hiểu biết hoàn toàn

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ       59

về các sắc pháp. Chư Hiền, Sa-môn Gotama nêu rõ
sự hiểu biết hoàn toàn về các cảm thọ, chúng tôi cũng
nêu rõ sự hiểu biết hoàn toàn về các cảm thọ. Chư
Hiền, ở đây có sự đặc thù nào, sự dị biệt nào, sự sai
khác nào giữa Sa-môn Gotama và chúng tôi về vấn
đề thuyết pháp hay vấn đề giáo huấn?

Các Tỷ-kheo ấy không hoan hỷ cũng không chỉ
trích những lời nói các Du sĩ ngoại đạo, không hoan
hỷ, không chỉ trích, các Tỷ-kheo từ chỗ ngồi đứng
dậy, từ biệt với ý nghĩ: "Chúng ta sẽ học ý nghĩa lời
nói này từ Thế Tôn".

Rồi các Tỷ-kheo ấy, sau khi khất thực ở
Savatthi, khi ăn xong và đi khất thực trở về, liền đến
chỗ Thế Tôn ở, đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một bên.
Sau khi ngồi xuống một bên, các Tỷ-kheo ấy bạch
Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, ở đây chúng con buổi sáng đắp y, cầm y bát vào thành Savatthi khất thực. Bạch Thế Tôn, rồi chúng con suy nghĩ: "Nay còn quá sớm để đi khất thực ở Savatthi. Chúng ta hãy nghĩ đến ngôi vườn các Du sĩ ngoại đạo". Bạch Thế Tôn, rồi chúng con đi đến ngôi vườn các Du sĩ ngoại đạo, sau khi đến xong, nói lên những lời chúc tụng hỏi thăm xã giao rồi ngồi xuống một bên, Bạch Thế Tôn, các Du

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ         60

sĩ ngoại đạo ấy nói với chúng con đang ngồi một bên: "Chư Hiền, Sa-môn Gotama nêu rõ sự hiểu biết hoàn toàn về các dục, chúng tôi cũng nêu rõ sự hiểu biết hoàn toàn về các dục. Chư Hiền, Sa-môn Gotama nêu rõ sự hiểu biết hoàn toàn về các sắc pháp, chúng tôi cũng nêu rõ sự hiểu biết hoàn toàn về các sắc pháp. Chư Hiền, Sa-môn Gotama nêu rõ sự hiểu biết hoàn toàn về các cảm thọ, chúng tôi cũng nêu rõ sự hiểu biết hoàn toàn về các cảm thọ. Chư Hiền ở đây có sự đặc thù nào, sự dị biệt nào, sự sai khác nào giữa Sa-môn Gotama và chúng tôi về vấn đề thuyết pháp hay vấn đề giảng huấn?" Bạch Thế Tôn, chúng con không hoan hỷ, không chỉ trích những lời nói các Du sĩ ngoại đạo. Không hoan hỷ, không chỉ trích, chúng con từ chỗ ngồi đứng dậy, từ biệt với ý nghĩ: "Chúng ta sẽ học ý nghĩa lời nói này từ Thế Tôn".

– Này các Tỷ-kheo, các Du sĩ ngoại đạo nói như vậy cần được trả lời như sau: "Chư Hiền, thế nào là vị ngọt các dục? Thế nào là sự nguy hiểm, thế nào là sự xuất ly? Thế nào là vị ngọt các sắc pháp, thế nào là sự nguy hiểm, thế nào là sự xuất ly? Thế nào là vị ngọt các cảm thọ, thế nào là sự nguy hiểm, thế nào là sự xuất ly?" Này các Tỷ-kheo, khi được hỏi vậy, các Du sĩ ngoại đạo không thể trả lời được và sẽ bị mắc vào các khó khăn khác. Vì sao vậy? Này các Tỷ- kheo, vì vấn đề này không thuộc khả năng hiểu biết

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ          61

của họ. Này các Tỷ-kheo, Ta không thấy một ai trong
thế giới này với chư Thiên, Mara, Phạm thiên, với
chúng Sa-môn, Bà-la-môn, với chư Thiên và loài
Người, mà câu trả lời các câu hỏi được chấp nhận,
trừ Như Lai, đệ tử Như Lai và những ai được nghe
hai vị này.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là vị ngọt các dục?

Này các Tỷ-kheo, có năm pháp tăng trưởng dục này: Các sắc pháp do nhãn căn nhận thức, khả ái, khả lạc, khả ý, khả hỷ, tương ứng với dục, hấp dẫn, các tiếng do nhĩ căn nhận thức... các hương do tỷ căn nhận thức... các vị do thiệt căn nhận thức... các xúc do thân căn nhận thức, khả ái, khả lạc, khả ý, khả hỷ, tương ứng với dục, hấp dẫn. Này các Tỷ-kheo, có năm pháp tăng trưởng dục như vậy. Này các Tỷ- kheo, y cứ vào năm pháp tăng trưởng dục này, có lạc hỷ khởi lên, như vậy là vị ngọt các dục.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là sự nguy hiểm các dục?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có thiện nam tử nuôi
sống với nghề nghiệp, như đếm ngón tay, như tính
toán, như ước toán, như làm ruộng, như buôn bán,
như chăn bò, như bắn cung, như làm công cho vua,
như làm một nghề nào khác. Người ấy phải chống

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ         62

đỡ lạnh, phải chống đỡ nóng, phải chịu đựng sự xúc chạm của ruồi, muỗi, gió, sức nóng, mặt trời, các loài bò sát, bị chết đói chết khát. Này các Tỷ-kheo, như vậy là sự nguy hiểm các dục, thiết thực hiện tại, thuộc khổ uẩn, lấy dục làm nhân, lấy dục làm duyên, là nguồn gốc của dục, là nguyên nhân của dục.

Này các Tỷ-kheo, nếu thiện nam tử ấy nỗ lực
như vậy, tinh cần như vậy, tinh tấn như vậy, nhưng
các tài sản ấy không được đến tay mình, vị ấy than
vãn, buồn phiền khóc than, đấm ngực, mê man bất
tỉnh: "Ôi! Sự nỗ lực của ta thật sự là vô ích, sự tinh
cần của ta thật sự không kết quả". Này các Tỷ-kheo,
như vậy, là sự nguy hiểm các dục... (như trên)... là
nguyên nhân của dục.

Này các Tỷ-kheo, nếu thiện nam tử ấy nỗ lực như vậy, tinh cần như vậy, tinh tấn như vậy, và các tài sản ấy được đến tay mình, vì phải hộ trì các tài sản ấy, vị ấy cảm thọ sự đau khổ, ưu tư: "Làm sao các vua chúa khỏi cướp đoạt chúng, làm sao trộm cướp khỏi cướp đoạt chúng, làm sao lửa khỏi đốt cháy, nước khỏi cuốn trôi, hay các kẻ thừa tự không xứng đáng khỏi cướp đoạt chúng?" Dầu vị ấy hộ trì như vậy, giữ gìn như vậy, vua chúa vẫn cướp đoạt các tài sản ấy, trộm cướp vẫn cướp đoạt, lửa vẫn đốt cháy, nước vẫn cuốn trôi hay các kẻ thừa tự không

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ         63

xứng đáng vẫn cướp đoạt chúng. Vị ấy than vãn,
buồn phiền, khóc than, đấm ngực, mê man bất tỉnh:
"Cái đã thuộc của ta, nay ta không có nữa". Này các
Tỷ-kheo, như vậy là sự nguy hiểm các dục... (như
trên)... là nguyên nhân của dục.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, do dục làm nhân, do dục làm duyên, do dục làm nguyên nhân, do chính dục làm nhân, vua tranh đoạt với vua, Sát-đế-lỵ tranh đoạt với Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn tranh đoạt với Bà-la-môn, gia chủ tranh đoạt với gia chủ, mẹ tranh đoạt với con, con tranh đoạt với mẹ, cha tranh đoạt với con, con tranh đoạt với cha, anh em tranh đoạt với anh em, anh tranh đoạt với chị, chị tranh đoạt với anh, bạn bè tranh đoạt với bạn bè. Khi họ đã dấn mình vào tranh chấp, tranh luận, tranh đoạt; họ công phá nhau bằng tay; họ công phá nhau bằng đá; họ công phá nhau bằng gậy; họ công phá nhau bằng kiếm. Ở đây họ đi đến tử vong, đi đến sự đau khổ gần như tử vong. Này các Tỷ-kheo, như vậy là sự nguy hiểm các dục... (như trên)... là nguyên nhân của dục.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, do dục làm nhân... do
chính dục làm nhân, họ cầm mâu và thuẫn, họ đeo
cung và tên, họ dàn trận hai mặt, và tên được nhắm
bắn nhau, đao được quăng ném nhau, kiếm được
vung chém nhau. Họ bắn đâm nhau bằng tên, họ

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ         64

quăng đâm nhau bằng đao, họ chặt đầu nhau bằng kiếm. Ở đây họ đi đến tử vong, đi đến sự đau khổ gần như tử vong. Này các Tỷ-kheo, như vậy là sự nguy hiểm các dục... (như trên)... là nguyên nhân của dục.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, do dục làm nhân... do
chính dục làm nhân, họ cầm mâu và thuẩn, họ đeo
cung và tên, họ công phá thành quách mới trét vôi hồ
và tên được nhắm bắn nhau, đao được quăng ném
nhau, kiếm được vung chém nhau. Ở đây, họ bắn
đâm nhau bằng tên, họ quăng đâm nhau bằng đao, họ
đổ nước phân sôi, họ đè bẹp nhau bằng đá, họ chặt
đầu nhau bằng kiếm. Ở đây họ đi đến tử vong, đi đến
sự đau khổ gần như tử vong. Này các Tỷ-kheo, như
vậy là sự nguy hiểm các dục... (như trên)... là nguyên
nhân của dục.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, do dục làm nhân... do chính dục làm nhân, họ đột nhập nhà cửa, họ cướp giật đồ đạc, họ hành động như kẻ cướp, họ phục kích các đường lớn, họ đi đến vợ người. Các vua chúa khi bắt được một người như vậy liền áp dụng nhiều hình phạt sai khác. Họ đánh bằng roi, họ đánh bằng gậy, họ đánh bằng côn, họ chặt tay, họ chặt chân, họ chặt tay chân, họ xẻo tai, họ cắt mũi, họ xẻo tai cắt mũi, họ dùng hình phạt vạc dầu, họ dùng hình phạt bối đồi hình (xẻo đỉnh đầu thành hình con sò), họ dùng hình

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ         65

phạt la hầu khẩu hình... Hỏa man hình (lấy lửa đốt thành vòng hoa)... chúc thủ hình (đốt tay)... khu hành hình (lấy rơm bện lại rồi siết chặt)... bì y hình (lấy vỏ cây làm áo)... linh dương hình (hình phạt con dê núi)... câu nhục hình (lấy câu móc vào thịt)... tiền hình (cắt thịt thành hình đồng tiền)... khối trấp hình... chuyển hình... cao đạp đài... họ tưới bằng dầu sôi, họ cho chó ăn, họ đóng cọc những người sống, họ lấy gươm chặt đầu. Ở đây họ đi đến tử vong, đi đến sự đau khổ gần như tử vong. Này các Tỷ-kheo, như vậy là sự nguy hiểm của dục... (như trên)... là nguyên nhân của dục.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, do dục làm nhân... do
chính dục làm nhân, họ sống làm các ác hạnh về thân,
làm các ác hạnh về lời nói, làm các ác hạnh về ý. Do
họ sống làm các ác hạnh về thân, làm các ác hạnh về
lời nói, làm các ác hạnh về ý, khi thân hoại mạng
chung, họ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.
Này các Tỷ-kheo, như vậy là sự nguy hiểm các dục,
đưa đến đau khổ tương lai, là khổ uẩn, do dục làm
nhân, do dục làm duyên, do dục làm nhân duyên, do
chính dục làm nhân.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là sự xuất ly các dục?

Này các Tỷ-kheo, đây là sự điều phục dục tham

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ            66

đối với các dục, sự đoạn trừ dục tham, như vậy là sự xuất ly các dục.

Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn
nào không như thật tuệ tri vị ngọt các dục là vị ngọt
như vậy, sự nguy hiểm là sự nguy hiểm như vậy, sự
xuất ly là sự xuất ly như vậy, những vị này nhất định
sẽ không như thật tuệ tri các dục của họ, họ cũng
không có thể đặt người khác trong một địa vị tương
tự, nghĩa là như thật tuệ tri các dục, sự kiện như vậy
không thể xảy ra.

Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn nào như thật tuệ tri vị ngọt các dục là vị ngọt như vậy, sự nguy hiểm là sự nguy hiểm như vậy, sự xuất ly là sự xuất ly như vậy, những vị này nhất định sẽ như thật tuệ tri các dục của họ, họ cũng có thể đặt người khác trong một địa vị tương tự, nghĩa là như thật tuệ tri các dục, sự kiện như vậy có xảy ra.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là vị ngọt các sắc pháp?

Này các Tỷ-kheo, như các thiếu nữ Sát-đế-lỵ,
thiếu nữ Bà-la-môn hay thiếu nữ Gia chủ, tuổi
khoảng độ mười lăm hay mười sáu tuổi, không quá
lớn, không quá thấp, không quá ốm, không quá mập,
không quá đen, không quá trắng. Này các Tỷ-kheo,

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ         67

có phải trong thời ấy, họ đạt đến mỹ diệu tối thượng, sắc đẹp tối thượng?

– Bạch Thế Tôn, phải.

– Này các Tỷ-kheo, y cứ sắc đẹp mỹ diệu ấy khởi lên lạc thọ và hỷ thọ, như vậy là vị ngọt các sắc pháp.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sự nguy hiểm các sắc pháp?

Này các Tỷ-kheo, ở đây người ta có thể thấy bà chị ấy trong một thời khác, khoảng tám mươi tuổi, chín mươi tuổi hay một trăm tuổi, già yếu, cong như nóc nhà, lưng còm, phải dựa gậy để chống đỡ, vừa đi vừa run rẩy, đau ốm, tuổi trẻ đã tận, râu rụng, tóc bạc, hư rụng, sói đầu, da nhăn, tay chân bị khô đét tái xám. Này các Tỷ-kheo, các Người nghĩ thế nào? Có phải sự mỹ diệu về sắc đẹp xưa kia của người đó nay đã biến mất và sự nguy hiểm đã hiện ra?

– Bạch Thế Tôn, sự thật là vậy.

– Này các Tỷ-kheo, như vậy là sự nguy hiểm
các sắc pháp. Lại nữa này các Tỷ-kheo, người ta có
thể thấy bà chị ấy bị bệnh hoạn đau khổ, trầm bệnh,
nằm đắm mình trong phân tiểu của mình, phải có

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ         68

người nâng dậy, phải có người đỡ nằm. Này các Tỷ-
kheo, các Người nghĩ thế nào? Có phải sự mỹ diệu
về sắc đẹp xưa kia của người đó nay đã biến mất và
sự nguy hiểm đã hiện ra?

– Bạch Thế Tôn, sự thật là vậy.

– Này các Tỷ-kheo, như vậy là sự nguy hiểm
các sắc pháp. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, người ta
thấy cô gái ấy, thi thể bị quăng vào nghĩa địa, một
ngày hay hai ngày hay ba ngày, thi thể ấy trương
phồng lên, xanh đen lại, nát thối ra. Này các Tỷ-
kheo, các Người nghĩ thế nào? Có phải sự mỹ diệu
sắc đẹp xưa kia của cô gái đã biến mất và sự nguy
hiểm đã hiện ra?

– Bạch Thế Tôn, sự thật là vậy.

– Này các Tỷ-kheo, như vậy là sự nguy hiểm
các sắc pháp. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, người ta
thấy cô gái ấy, thi thể bị quăng vào nghĩa địa, bị các
loài quạ ăn, hay bị các loài diều hâu ăn, hay bị các
chim kên ăn, hay bị các loài chó ăn, hay bị các loài
giả can ăn, hay bị các loài côn trùng ăn. Này các Tỷ-
kheo, các Người nghĩ thế nào? Có phải sự mỹ diệu
về sắc đẹp xưa kia của cô gái nay đã biến mất và sự
nguy hiểm đã hiện ra?

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ         69

– Bạch Thế Tôn, sự thật là vậy.

– Này các Tỷ-kheo, như vậy là sự nguy hiểm các sắc pháp. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, người ta thấy cô gái ấy, thi thể bị quăng trong nghĩa địa, với các bộ xương còn liên kết với nhau, còn dính thịt và máu, còn được các đường gân cột lại... với các bộ xương còn liên kết với nhau, không còn dính thịt nhưng còn dính máu, còn được các đường gân cột bộ xương, không còn thịt, không có máu, còn được gân cột lại, chỉ còn có xương không dính lại với nhau, rải rác chỗ này chỗ kia, ở đây là xương tay, ở đây là xương chân, ở đây là xương ống, ở đây là xương bắp vế, ở đây là xương mông, ở đây là xương sống, ở đây là xương đầu. Này các Tỷ-kheo, các Người nghĩ thế nào? Có phải sự mỹ diệu về sắc đẹp xưa kia của cô gái nay đã biến mất, và sự nguy hiểm đã hiện ra?

– Bạch Thế Tôn, sự thật là vậy.

– Này các Tỷ-kheo, như vậy là sự nguy hiểm các sắc pháp. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, người ta thấy cô gái ấy, thi thể bị quăng vào nghĩa địa, chỉ có toàn xương trắng màu vỏ ốc... chỉ còn một đống xương lâu hơn một năm... chỉ còn các xương thối trở thành bột. Này các Tỷ-kheo, các Người nghĩ thế nào? Có phải sự mỹ diệu về sắc đẹp xưa kia của cô gái nay

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ         70

đã biến mất, và sự nguy hiểm hiện ra?

– Bạch Thế Tôn, sự thật là vậy.

– Này các Tỷ-kheo, như vậy là sự nguy hiểm các sắc pháp.

Này các Tỷ-kheo và thế nào là sự xuất ly các sắc pháp?

Này các Tỷ-kheo, đây là sự điều phục dục tham đối với các sắc pháp, sự đoạn trừ dục tham, như vậy là sự xuất ly các sắc pháp.

Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn
nào không như thật tuệ tri vị ngọt các sắc pháp là vị
ngọt như vậy, sự nguy hiểm là sự nguy hiểm như vậy,
sự xuất ly là sự xuất ly như vậy, những vị này nhất
định sẽ không như thật tuệ tri các sắc pháp của họ,
họ cũng không có thể đặt người khác trong một địa
vị tương tự, nghĩa là như thật tuệ tri các sắc pháp, sự
kiện như vậy không xảy ra.

Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn nào như thật tuệ tri vị ngọt các sắc pháp là vị ngọt như vậy, sự nguy hiểm là sự nguy hiểm như vậy, sự xuất ly là sự xuất ly như vậy, những vị này nhất định như thật tuệ tri các sắc pháp của họ, họ cũng có thể

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ          71

đặt người khác trong một địa vị tương tự, nghĩa là như thật tuệ tri các sắc pháp, sự kiện như vậy có xảy ra.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là vị ngọt các cảm thọ?

Ở đây các Tỷ-kheo ly các dục, ly các bất thiện
pháp tự chứng và an trú vào Thiền thứ nhất, một
trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm có tứ. Này
các Tỷ-kheo, trong khi Tỷ-kheo ly dục, ly các bất
thiện pháp, chứng và an trú Thiền thứ nhất... có tầm
có tứ, trong khi ấy, nếu vị ấy không nghĩ đến tự hại,
không nghĩ đến hại người, không nghĩ đến hại cả hai,
trong khi ấy vị ấy cảm giác một cảm thọ vô hại.
Này các Tỷ-kheo, tối thượng vô hại ấy, Ta nói là vị
ngọt các cảm thọ.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo diệt tầm và tứ, chứng và trú vào Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm không tứ, nội tỉnh nhất tâm... Thiền thứ ba... chứng và trú vào Thiền thứ tư, không khổ, không lạc, xả niệm thanh tịnh. Này các Tỷ-kheo, trong khi Tỷ-kheo xả lạc xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú Thiền thứ tư, không khổ, không lạc, xả niệm thanh tịnh, trong khi ấy nếu vị ấy không nghĩ đến tự hại, không nghĩ

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ        72

đến hại người, không nghĩ đến hại cả hai, trong khi
ấy vị ấy cảm giác một cảm thọ vô hại. Này các Tỷ-
kheo, tối thượng vô hại ấy, Ta nói là vị ngọt các cảm
thọ.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sự nguy hiểm
các cảm thọ? Này các Tỷ-kheo, các cảm thọ là vô
thường, khổ, biến hoại, như vậy là sự nguy hiểm các
cảm thọ.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sự xuất ly các
cảm thọ? Này các Tỷ-kheo, sự điều phục dục tham
đối với các cảm thọ, sự đoạn trừ dục tham, như vậy
gọi là sự xuất ly các cảm thọ.

Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn
nào không như thật tuệ tri vị ngọt các cảm thọ là vị
ngọt như vậy, sự nguy hiểm là sự nguy hiểm như vậy,
sự xuất ly là sự xuất ly như vậy, những vị này nhất
định sẽ không như thật tuệ tri các cảm thọ của họ, họ
cũng không có thể đặt người khác trong một địa vị
tương tự, nghĩa là như thật tuệ tri các cảm thọ, sự
kiện như vậy không xảy ra.

Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn nào như thật tuệ tri vị ngọt các cảm thọ là vị ngọt như vậy, sự nguy hiểm là sự nguy hiểm như vậy, sự xuất ly là sự xuất ly như vậy, những vị này nhất định như

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ          73

thật tuệ tri các cảm thọ của họ, họ có thể đặt các người khác trong một địa vị tương tự, nghĩa là như thật tuệ tri các cảm thọ, sự kiện như vậy có xảy ra.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời dạy Thế Tôn.

ĐIỂM KHÁC BIỆT GIỮA PHÀM PHU VÀ THÁNH ĐỆ TỬ       74
