Kinh NIKAYA Phân Loại theo Chủ Đề ( (HT Thích Minh Châu dịch; Chơn Tín Toàn phân loại)
(Thích Minh Châu dịch) - 148 - Đồ Ăn
Nguồn: kho Dân tộc KING — Giảng Sư (văn bản trích từ PDF)

Kinh tạng Pali
(Pali Nikaya)
HT. THÍCH MINH CHÂU
Việt dịch
Ấn bản năm 1991

Phân loại theo chủ đề: CHƠN TÍN TOÀN NIKAYA PHÂN LOẠI - CHỦ ĐỀ 148

ĐỒ ĂN Chịu trách nhiệm chính tả: TÂM MINH ANH

148

Ấn bản điện tử 2018

MỤC LỤC

DẪN NHẬP .............................................................3

1     4 loại đồ ăn - Ai ăn thức thực - Kinh Moliya Phagguna – Tương II, 30 ..................................8 2     4 loại đồ ăn - Cần quán thế nào - Kinh Thịt Đứa Con – Tương II, 175 .......................................12 3     4 loại đồ ăn - Khi mặt trời mọc, ánh sáng ngang qua cửa sổ chiếu vào chỗ nào - Kinh Có Tham – Tương II, 180 ...............................................18 4     4 loại đồ ăn - Kinh CHÁNH TRI KIẾN – 9 Trung I, 111 ....................................................25 5     4 loại đồ ăn - Kinh Các Loại Đồ Ăn – Tương II, 27.....................................................................48 6     4 loại đồ ăn - Thân này do đồ ăn, ái, kiêu mạn, dâm dục tác thành - Kinh TỶ KHEO NI – Tăng II, 90 ................................................................52 7     4 loại đồ ăn - Thế nào là một pháp - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567 .............57 8     4 loại đồ ăn - ĐẠI Kinh ĐOẠN TẬN ÁI – 38 Trung I, 559 ..................................................178

ĐỒ ĂN                                                                       1

ĐỒ ĂN   2

DẪN NHẬP

1. Lời giới thiệu
 Sau khi nhận thấy tính thực tế, gần gũi, dễ hiểu và trí
tuệ tuyệt diệu trong những bài kinh của bộ ĐẠI TẠNG
KINH VIỆT NAM do Hoà Thượng Thích Minh Châu
dịch trực tiếp từ Kinh Tạng Pali, chúng tôi nhận thấy
rằng những bộ kinh này là những thực tế tuyệt diệu
trong cuộc sống và nếu những bài kinh này không
được tiếp cận và áp dụng trong cộng đồng Phật tử thì
thật là một thiệt thòi cho những người con của Phật.
 Ví như một người khi nếm được hương vị tuyệt vời của
một chiếc bánh ngon, lòng nghĩ tới những người thân
thương của mình và đem đến mời họ cùng ăn với
mình, đó chính là tâm niệm của chúng tôi khi thực
hiện công việc này. Chúng tôi với tấm lòng chân thành
sâu sắc cầu mong cho mọi người cùng có thể tiếp cận
được với Kinh Tạng Pali (kinh Nikaya) và tìm được
chân đứng trong bộ kinh này.
 Vì vậy, nhằm giới thiệu bộ kinh Nikaya đến với cộng
đồng Phật tử ở khắp nơi và nhằm giúp cho quý đạo
hữu dễ dàng tiếp cận với kinh Nikaya nên trong phiên
bản vi tính này chúng tôi đã mạo muội cẩn thận đánh

ĐỒ ĂN                                                    3

dấu, tô màu những điểm căn bản và trọng tâm trong
các bài kinh để quý đọc giả có thể nhanh chóng nắm
hiểu được nội dung, ý nghĩa và những điểm quan
trọng của bài kinh. Công việc này đã được chúng tôi
thực hiện dựa trên sự thấy biết và kinh nghiệm thực
hành của bản thân, quý đạo hữu cố gắng đọc đi đọc
lại và suy nghiệm kỹ từng lời kinh rồi đem áp dụng
thực hành để có thể tự mình thành tựu Tuệ giác như
Đức Phật đã chỉ dạy.
2. Lợi ích của việc nghiên cứu học hỏi bộ kinh này là gì?
 Đi thẳng vào lời dạy của Đức Phật, tiếp cận trực tiếp
với những lời dạy nguyên chất của Đức Phật khi Ngài
còn tại thế, tránh được sự truyền tải ý nghĩa giáo
pháp có khi đúng, có khi lệch của các vị này vị kia,
tránh được việc đến với đạo Phật nhưng nhìn nhận
và hiểu biết đạo Phật thông qua lăng kính của người
khác.
 Biết được với những sự kiện đã từng xảy ra trong thời
kỳ Đức Phật còn tại thế như: hoàn cảnh xã hội thời
đó, đời sống thực tế của Đức Phật và các cuộc thuyết
giảng Chánh Pháp của Ngài.
 Trí tuệ được mở rộng, biết được đôi phần về trí tuệ
thâm sâu vi diệu của Đức Phật qua các bài thuyết

ĐỒ ĂN                                                   4

giảng của Ngài và qua các cuộc cật vấn, chất vấn của
ngoại đạo.
 Được làm quen với các Pháp học và Pháp hành mà
Đức Phật đã trình bày dưới nhiều hình thức đa dạng
khác nhau. Học hỏi được nhiều cách tu tập, nhiều
phương diện tu tập, không bị hạn chế bó buộc trong
một phương diện tu tập theo một trường phái nào.
 Có được một cái nhìn trực tiếp, trực diện đối với
Chánh Pháp, giúp cho người tu tập không đi lệch ra
ngoài Chánh Pháp, không làm uổng phí thời gian và
công sức mà người tu tập đã bỏ ra để nghiên cứu tìm
hiểu học hỏi và thực hành Phật Pháp, giúp cho nhiệt
tình và ước nguyện của người tu học chân chánh được
thành đạt, có kết quả tốt đẹp và lợi ích thiết thực ngay
trong đời sống hiện tại.
 Có được đầy đủ những phương tiện để thực hiện Pháp
học vàPháp hành, biết rõ những gì mình cần phải làm
trên con đường đi đến sự chấm dứt khổ đau.
 Trong khi đọc, nghe, nghiên cứu, học hỏi các bản
kinh thì tâm được an trú vào trong Chánh Tri Kiến,
tham sân si được vắng mặt trong lúc ấy, tâm được an
trú vào trong Chánh Pháp.

ĐỒ ĂN                                                    5

 Ngay trong hiện tại gieo kết được những thiện duyên tốt lành đối với Chánh Pháp của Đức Phật, có thể thẳng tiến đến việc tu tập sự giải thoát sanh tử ngay trong kiếp hiện tại. Nhưng nếu ngay trong hiện tại không đạt được sự giải thoát thì những thiện duyên này sẽ giúp được cho các đời sau: khi được sanh ra, tâm luôn hướng về sự tìm cầu Chánh Pháp, yêu thích tìm kiếm những lời dạy nguyên gốc của Đức Phật, và đồng thời tâm cũng luôn hướng về sự không ưa thích đối với các tà Pháp, tránh xa các tà thuyết không chân chánh, không có cảm xúc cảm tình đối với các tà đạo, tránh được các con đường tu tập sai lệch làm uổng phí công sức và tâm nguyện của người tu tập mà vẫn không đạt được sự giải thoát khổ đau.  Trong quá trình học hỏi nghiên cứu cẩn thận các bản kinh này thì Chánh Tri Kiến đi đến thành tựu đầy đủ, Giới Hạnh đi đến thành tựu đầy đủ, ba kiết sử Thân Kiến, Hoài Nghi, Giới Cấm Thủ được đoạn tận, chứng được Dự Lưu Quả, là bậc Dự Lưu, chỉ còn tái sanh tối đa là bảy lần giữa chư Thiên và loài người, không còn bị đọa vào trong các đường ác sanh như địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh.  Khi thân hoại mạng chung nếu bị thất niệm, tâm không được tỉnh giác, thì khi tái sanh đời sau, lúc đầu

ĐỒ ĂN                                                   6

không nhớ được đạo pháp, nhưng sau đó sẽ có những
nhân duyên đưa đến giúp cho tâm trí từ từ nhớ lại và
tiếp tục tu tập trong vòng tối đa bảy lần tái sanh là sẽ
đi đến sự chứng đạt được tâm hoàn toàn tịch lặng
thoát ly sanh tử, thoát ly đau khổ, thoát khỏi mọi ràng
buộc, phiền não đối với năm thủ uẩn.
3. Lòng tri ân
 Chúng ta, những người đến với đạo thoát ly sanh tử
của Đức Phật sau khi Ngài nhập diệt đã trên 2500
năm, nhưng may mắn quá lớn cho chúng ta đó là việc
chúng ta vẫn còn được thấy, được gặp, được học hỏi
và được hành trì theo những bản kinh nguyên chất
truyền thống của Đức Phật. Xin hạnh phúc tri ân sự
may mắn này của mình và xin chân thành vô lượng
cung kính tri ân Hòa Thượng Thích Minh Châu,
người đã bỏ nhiều thời gian, nhiều tâm huyết để làm
cho Chánh Pháp được sáng tỏ đối với những người
con của Đức Phật tại Việt Nam.
 Xin chân thành cung kính cúi đầu tri ân Hoà Thượng
- vị ân sư của Phật tử Việt Nam.

Pháp quốc, ngày 05 tháng 07 năm 2014 Người trình bày - Chơn Tín Toàn

ĐỒ ĂN                                                      7

1     4 loại đồ ăn - Ai ăn thức thực - Kinh Moliya Phagguna – Tương II, 30

Moliya Phagguna – Tương II, 30

1)...Trú Tại Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, có bốn loại đồ ăn này khiến cho
các loại sanh vật hay các loại chúng sanh được tồn
tại hay khiến cho các loại sắp sanh thành được thọ
sanh.

Thế nào là bốn?

- Một là đoàn thực hoặc thô hoặc tế,
- Hai là xúc thực,
- Ba là tư niệm thực,
- Bốn là thức thực.

Này các Tỷ-kheo, bốn loại đồ ăn này khiến cho các
loại sanh vật hay khiến cho các loại chúng sanh được
tồn tại hay khiến cho các loại sắp sanh thành được
thọ sanh.

3) Khi được nói vậy, Tôn giả Moliya-Phagguna bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, ai ăn thức thực?

ĐỒ ĂN                                             8

Thế Tôn đáp:

- Câu hỏi ấy không thích hợp. Ta không nói: "Có ai ăn". Nếu Ta nói: "Có kẻ ăn", thời câu hỏi: "Có ai ăn" là câu hỏi thích hợp. Nhưng Ta không nói như vậy. Và vì Ta không nói như vậy, nếu có ai hỏi Ta: "Bạch Thế Tôn, thức thực là cho ai?", thời câu hỏi ấy thích hợp. Ở đây, câu trả lời thích hợp là như sau: "Thức thực là duyên cho sự sanh thành, cho sự tái sanh trong tương lai. Khi cái ấy hiện hữu, có mặt thời sáu xứ có mặt. Do duyên sáu xứ, xúc có mặt".

4) Bạch Thế Tôn, ai cảm xúc?

Thế Tôn đáp:

- Câu hỏi ấy không thích hợp. Ta không nói: "Có kẻ
cảm xúc". Nếu Ta nói: "Có kẻ cảm xúc", thời câu
hỏi: "Ai cảm xúc" là câu hỏi thích hợp. Nhưng Ta
không nói như vậy. Và vì Ta không nói như vậy, nếu
có ai hỏi Ta: "Bạch Thế Tôn, do duyên gì, xúc sanh
khởi?", thời câu hỏi ấy thích hợp. Ở đây câu trả lời
thích hợp là như sau: "Do duyên sáu xứ, xúc sanh
khởi. Do duyên xúc, thọ sanh khởi".

5) Bạch Thế Tôn, ai cảm thọ?

Thế Tôn đáp:

ĐỒ ĂN                                              9

- Câu hỏi ấy không thích hợp. Ta không nói: "Có người cảm thọ". Nếu ta có nói: "Có người cảm thọ", thời câu hỏi: "Ai cảm thọ?" là câu hỏi thích hợp. Nhưng Ta không nói như vậy. Và vì Ta không nói như vậy, nếu có ai hỏi Ta: "Bạch Thế Tôn, do duyên gì, thọ sanh khởi?", thời câu hỏi ấy thích hợp. Ở đây câu trả lời thích hợp là như sau: "Do duyên xúc, thọ sanh khởi. Do duyên thọ, ái sanh khởi ".

6) Bạch Thế Tôn, ai khát ái?

Thế Tôn đáp:

- Câu hỏi ấy không thích hợp. Ta không nói: "Có kẻ
khát ái". Nếu Ta nói: "Có kẻ khát ái", thời câu hỏi:
"Ai khát ái" là câu hỏi thích hợp. Nhưng Ta không
nói như vậy. Và vì Ta không nói như vậy, nếu có ai
hỏi Ta: "Bạch Thế Tôn, do duyên gì, ái sanh khởi",
thời câu hỏi ấy thích hợp. Ở đây, câu trả lời thích hợp
là như sau: "Do duyên thọ, ái sanh khởi. Do duyên
ái, thủ sanh khởi".

7) Bạch Thế Tôn, ai chấp thủ?

Thế Tôn đáp:

- Câu hỏi ấy không thích hợp. Ta không nói: "Có kẻ chấp thủ". Nếu Ta nói: "Có kẻ chấp thủ", thời câu

ĐỒ ĂN                                                10

hỏi: "Ai chấp thủ" là câu hỏi thích hợp. Nhưng Ta
không nói như vậy. Và vì Ta không nói như vậy, nếu
có ai hỏi Ta: "Bạch Thế Tôn, do duyên gì, thủ sanh
khởi", thời câu hỏi ấy thích hợp. Ở đây, câu trả lời
thích hợp là như sau: "Do duyên ái, thủ sanh khởi.
Do duyên thủ, hữu sanh khởi". Như vậy là toàn bộ
khổ uẩn này tập khởi.

8) Nhưng này Phagguna, do ly tham, đoạn diệt một cách hoàn toàn sáu xúc xứ nên xúc diệt. Do xúc diệt, nên thọ diệt. Do thọ diệt nên ái diệt. Do ái diệt nên thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt. Do hữu diệt nên sanh diệt. Do sanh diệt nên già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não diệt. Như vậy là toàn bộ khổ uẩn này đoạn diệt.

ĐỒ ĂN                                                11

2      4 loại đồ ăn - Cần quán thế nào - Kinh Thịt Đứa Con – Tương II, 175

Thịt Đứa Con – Tương II, 175

1)...Ở Sàvatthi.

2)...Này các Tỷ-kheo, có bốn loại đồ ăn này đưa đến sự tồn tại, hay sự chấp thủ tái sanh cho các loài hữu tình hay chúng sanh.

3) Thế nào là bốn?

- Đoàn thực hoặc thô, hoặc tế;
- Thứ hai là xúc;
- Thứ ba là tư niệm;
- Thứ tư là thức.

Này các Tỷ-kheo, bốn loại đồ ăn này đưa đến sự tồn tại, hay sự chấp thủ tái sanh cho các loài hữu tình hay các loài chúng sanh.

4) Và này các Tỷ-kheo, đoàn thực cần phải nhận xét như thế nào?

5) Ví như, này các Tỷ-kheo, hai vợ chồng đem theo một ít lương thực đi qua một quảng đường hoang dã, với một đứa con khả ái, thương mến.

ĐỒ ĂN                                                12

6) Rồi này các Tỷ-kheo, trong khi hai vợ chồng ấy
đang đi trên con đường hoang vu, số lương thực ít ỏi
ấy đi đến hao mòn, khánh tận. Và một vùng hoang
vu còn lại chưa được họ vượt qua.

7) Rồi này các Tỷ-kheo, hai vợ chồng người ấy suy nghĩ: "Đồ lương thực ít ỏi của chúng ta đã bị hao mòn, khánh tận; còn lại vùng hoang vu này chưa được vượt qua; vậy chúng ta hãy giết đứa con một, khả ái, dễ thương này, làm thành thịt khô và thịt ướp, ăn thịt đứa con và vượt qua vùng hoang vu còn lại này, chớ để tất cả ba chúng đều bị chết hại ".

8) Rồi hai vợ chồng ấy giết đứa con một, khả ái, dễ
thương ấy, làm thịt khô và thịt ướp, ăn thịt người con
và vượt qua vùng hoang vu còn lại ấy. Họ vừa ăn thịt
con, vừa đập ngực ( than khóc): "Đứa con một ở đâu?
Đứa con một ở đâu?"

9) Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Họ ăn
món ăn có phải để vui chơi? Hay họ ăn món ăn để
tham đắm? Hay họ ăn món ăn để trang sức? Hay
họ ăn món ăn để béo tốt?

- Thưa không phải vậy, bạch Thế Tôn.

10) - Có phải họ ăn các món ăn chỉ với mục đích vượt qua vùng hoang vu?

ĐỒ ĂN                                               13

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

11) - Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Ta nói Đoàn thực cần phải nhận xét như vậy.

 Này các Tỷ-kheo, khi đoàn thực được hiểu biết,
thời lòng tham đối với năm dục trưởng dưỡng
được hiểu biết.
 Khi lòng tham đối với năm dục trưởng dưỡng
được hiểu biết, thời không còn kiết sử, do kiết
sử này, một vị Thánh đệ tử bị trói buộc để phải
sanh lại đời này.

12) Và này các Tỷ-kheo, xúc thực cần phải nhận xét như thế nào?

13) Này các Tỷ-kheo, ví như một con bò cái bị lở
da, nếu nó đứng dựa vào tường, thời các sanh vật
sống ở tường cắn nó. Nếu nó đứng dựa vào cây, thời
các sanh vật sống ở cây cắn nó. Nếu nó đứng ở trong
nước, thời các sanh vật sống ở trong nước cắn nó.
Nếu nó đứng giữa hư không, thời các sanh vật giữa
hư không cắn nó. Này các Tỷ-kheo, con bò cái ấy
đứng dựa vào chỗ nào, thời các sanh vật trong các
chỗ ấy cắn nó.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, Ta nói Xúc thực cần phải được nhận xét.

ĐỒ ĂN                                            14

14) Này các Tỷ-kheo, khi xúc thực được hiểu biết,
thời ba cảm thọ được hiểu biết. Khi ba cảm thọ được
hiểu biết, thời Ta nói rằng vị Thánh đệ tử không có
gì cần phải làm thêm nữa.

15) Và này các Tỷ-kheo, tư niệm thực cần phải nhận xét như thế nào?

16) Này các Tỷ-kheo, ví như một hố than hừng, sâu
hơn một thân người, chứa đầy than cháy đỏ rực, hừng
cháy không có khói. Rồi một người đi đến, muốn
sống, không muốn chết, muốn lạc, chán ghét khổ.
Rồi hai người lực sĩ đi đến, nắm chặt hai cánh tay
người ấy, kéo người ấy đến hố than hừng ấy. Này các
Tỷ-kheo, người ấy quyết chí muốn lánh xa, tinh cần
muốn lánh xa, phát nguyện muốn lánh xa (hố than
hừng ấy).

17) Vì sao? Này các Tỷ-kheo, người ấy chỉ nghĩ như sau: "Nếu ta rơi vào hố than hừng này, do nhân duyên ấy, ta đi đến chết, hay đi đến khổ gần như chết".

Như vậy, này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng Tư niệm thực cần phải nhận xét.

18) Này các Tỷ-kheo, khi tư niệm thực được hiểu biết, thời ba ái được hiểu biết. Khi ba ái được hiểu

ĐỒ ĂN                                             15

biết, Ta nói rằng vị Thánh đệ tử không có gì cần phải làm thêm nữa.

19) Và này các Tỷ-kheo, thức thực cần phải nhận xét như thế nào?

20) Ví như, này các Tỷ-kheo, người ta bắt một
người ăn trộm, một người phạm tội, dẫn đến vua và
thưa: "Thưa Đại vương, người này là người ăn trộm,
một người phạm tội. Hãy trừng phạt người ấy nếu
như Ngài muốn". Vị vua nói như sau về người ấy:
"Các Ông hãy đi và đánh người này với một trăm hèo
vào buổi sáng". Và họ đánh người ấy với một trăm
hèo vào buổi sáng.

21) Rồi vị vua vào buổi trưa nói: "Này các Ông,
người ấy như thế nào?" -"Thưa Đại vương, người ấy
vẫn còn sống". Rồi vua nói về người ấy: "Này các
Ông, các Ông hãy đi và đánh người này một trăm
hèo vào buổi trưa". Và họ đánh người ấy một trăm
hèo vào buổi trưa.

22) Rồi vị vua vào buổi chiều nói: "Này các Ông,
người ấy như thế nào?"-"Thưa Đại vương, người ấy
vẫn còn sống". Rồi vua nói về người ấy: "Này các
Ông, các Ông hãy đi và đánh người này một trăm
hèo vào buổi chiều".

ĐỒ ĂN                                              16

23) Này các Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Người ấy trong ngày bị đánh đến ba trăm hèo, do nhân duyên ấy có cảm thọ khổ ưu không?

- Bạch Thế Tôn, chỉ bị đánh một hèo, do nhân duyên ấy có cảm thọ khổ ưu, còn nói gì bị đánh đến ba trăm hèo!

24) Như vậy, này các Tỷ-kheo, Ta nói Thức thực cần phải nhận xét.

25) Này các Tỷ-kheo, khi thức thực được hiểu rõ,
thời danh sắc được hiểu rõ. Khi danh sắc được hiểu
rõ, thời Ta nói rằng vị Thánh đệ tử không làm gì
thêm nữa.

ĐỒ ĂN                                             17

3      4 loại đồ ăn - Khi mặt trời mọc, ánh sáng ngang qua cửa sổ chiếu vào chỗ nào - Kinh Có Tham – Tương II, 180

Có Tham – Tương II, 180

1)...Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, có bốn loại đồ ăn đưa đến sự tồn tại hay sự chấp thủ tái sanh của các loài hữu tình hay các loài chúng sanh.

3) Thế nào là bốn?

- Đoàn thực thô hoặc tế,
- Xúc thực là thứ hai,
- Tư niệm là thứ ba,
- Thức là thứ tư.

Này các Tỷ-kheo, bốn loại đồ ăn này đưa đến sự tồn tại hay sự chấp thủ tái sanh cho các loài hữu tình hay các loài chúng sanh.

4) Này các Tỷ-kheo,

- Nếu đối với đoàn thực, có tham, có hỷ, có ái, thời có thức được an trú, tăng trưởng.

ĐỒ ĂN                                               18

- Chỗ nào thức được an trú, tăng trưởng, chỗ ấy
có danh sắc sanh.
- Chỗ nào có danh sắc sanh, chỗ ấy có các hành
tăng trưởng.
- Chỗ nào có các hành tăng trưởng, chỗ ấy hữu
được tái sanh trong tương lai.
- Chỗ nào hữu được tái sanh trong tương lai,
chỗ ấy có sanh, già chết trong tương lai.
- Chỗ nào có sanh, già chết trong tương lai, Ta
nói chỗ ấy có sầu, có khổ, có não.

5) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với xúc thực... (như trên)...

6) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với tư niệm thực...

7) Này các Tỷ-kheo,

- Nếu đối với thức thực, có tham, có hỷ, có ái,
thời có thức được an trú, tăng trưởng.
- Chỗ nào có thức được an trú, tăng trưởng, chỗ
ấy có danh sắc sanh.
- Chỗ nào có danh sắc sanh, chỗ ấy có các hành
tăng trưởng.
- Chỗ nào có các hành tăng trưởng, chỗ ấy hữu
được tái sanh trong tương lai.

ĐỒ ĂN                                             19

- Chỗ nào hữu được tái sanh trong tương lai,
chỗ ấy có sanh, già chết trong tương lai.
- Chỗ nào có sanh, già chết trong tương lai, Ta
nói chỗ ấy có sầu, có khổ, có não.

8) Ví như, này các Tỷ-kheo, một người thợ nhuộm
hay một người thợ vẽ. Nếu có thuốc nhuộm hay sơn
màu nghệ, màu xanh, hay màu đỏ, có một tấm bảng
khéo đánh bóng, một bức tường hay tấm vải, có thể
phác họa hình người đàn bà hay người đàn ông có
đầy đủ chân tay.

9) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, nếu đối với đoàn thực, có tham, có hỷ, có ái, thời có thức an trú, tăng trưởng. Chỗ nào có thức an trú, tăng trưởng chỗ ấy có danh sắc sanh. Chỗ nào có danh sắc sanh, chỗ ấy có các hành tăng trưởng. Chỗ nào có các hành tăng trưởng, chỗ ấy có hữu tái sanh trong tương lai. Chỗ nào có hữu tái sanh trong tương lai, chỗ ấy có sanh, già chết trong tương lai. Chỗ nào có sanh, già chết trong tương lai, Ta nói chỗ ấy có sầu, có khổ, có não.

10) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với xúc thực...

11) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với niệm thực...

12) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với thức thực, có tham, có hỷ, có ái, thời có thức an trú, tăng trưởng. Chỗ nào

ĐỒ ĂN                                                20

có thức an trú, tăng trưởng, chỗ ấy có danh sắc sanh. Chỗ nào có danh sắc sanh, chỗ ấy có các hành tăng trưởng. Chỗ nào có các hành tăng trưởng, chỗ ấy có hữu tái sanh trong tương lai. Chỗ nào có hữu tái sanh trong tương lai, chỗ ấy có sanh, già, chết trong tương lai. Chỗ nào có sanh, già chết trong tương lai, Ta nói chỗ ấy có sầu, có khổ, có não.

13) Này các Tỷ-kheo,

- Nếu đối với đoàn thực không có tham, không
có hỷ, không có ái, thời không có thức an trú,
tăng trưởng.
- Chỗ nào không có thức an trú, tăng trưởng, chỗ
ấy không có danh sắc sanh.
- Chỗ nào không có danh sắc sanh, chỗ ấy không
có các hành tăng trưởng.
- Chỗ nào không có các hành tăng trưởng, chỗ
ấy không có hữu tái sanh trong tương lai.
- Chỗ nào không có hữu tái sanh trong tương lai,
chỗ ấy không có sanh, già, chết trong tương lai.
- Chỗ nào không có sanh, già, chết trong tương
lai, Ta nói rằng chỗ ấy không có sầu, không có
khổ, không có não.

14) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với xúc thực...

15) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với tư niệm thực ...

ĐỒ ĂN                                               21

16) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với thức thực, không có tham, không có hỷ, không có ái, thời không có thức an trú, tăng trưởng. Chỗ nào không có thức an trú, tăng trưởng, chỗ ấy không có danh sắc sanh. Chỗ nào không có danh sắc sanh, chỗ ấy không có các hành tăng trưởng. Chỗ nào không có các hành tăng trưởng, chỗ ấy không có hữu tái sanh trong tương lai. Chỗ nào không có hữu tái sanh trong tương lai, chỗ ấy không có sanh, già chết trong tương lai. Chỗ nào không có sanh, già chết trong tương lai, Ta nói rằng chỗ ấy không có sầu, không có khổ, không có não.

17) Ví như, này các Tỷ-kheo, một ngôi nhà có mái
hay một dãy hành lang có mái, có cửa sổ phía Bắc,
phía Nam, hay phía Đông. Khi mặt trời mọc lên, ánh
sáng ngang qua cửa sổ chiếu vào, thời chiếu vào chỗ
nào?

- Bạch Thế Tôn, chiếu vào tường phía Tây.

18) - Này các Tỷ-kheo, nếu không có tường phía Tây, thời chiếu vào chỗ nào?

- Bạch Thế Tôn, chiếu trên đất.

19) - Này các Tỷ-kheo, nếu không có đất, thời chiếu vào chỗ nào?

ĐỒ ĂN                                              22

- Bạch Thế Tôn, chiếu trên nước.

20) - Này các Tỷ-kheo, nếu không có nước, thời chiếu vào chỗ nào?

- Bạch Thế Tôn, không có chiếu ở đâu cả.

21) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, nếu đối với đoàn thực không có tham, không có hỷ, không có ái. ..

22) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với xúc thực...

23) Này các Tỷ-kheo, nếu đối với tư niệm thực...

24) Này các Tỷ-kheo,

- Nếu đối với thức thực, không có tham,
không có hỷ, không có ái, thời không có thức
an trú.
- Chỗ nào không có thức an trú, chỗ ấy không có
danh sắc sanh.
- Chỗ nào không có danh sắc sanh, chỗ ấy không
có các hành tăng trưởng.
- Chỗ nào không có các hành tăng trưởng, chỗ
ấy không có hữu tái sanh trong tương lai.
- Chỗ nào không có hữu tái sanh trong tương lai,
chỗ ấy không có sanh, già chết trong tương lai.

ĐỒ ĂN                                              23

- Chỗ nào không có sanh, già chết trong tương lai, Ta nói rằng chỗ ấy không có sầu, không có khổ, không có não.

ĐỒ ĂN                                       24

4     4 loại đồ ăn - Kinh CHÁNH TRI KIẾN – 9 Trung I, 111

KINH CHÁNH TRI KIẾN (Sammaditthisuttam) – Bài kinh số 9 – Trung I, 111

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), tại
Jetavana (Kỳ-đà Lâm), vườn ông Anathapindika
(Cấp Cô Độc). Lúc bấy giờ, Tôn giả Sariputta (Xá-
lợi-phất) gọi các Tỷ-kheo: "Này các Tỷ-kheo". -
"Hiền giả", các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả
Sariputta. Tôn giả Sariputta nói như sau:

– Chư Hiền, chánh tri kiến, chánh tri kiến, được
gọi là như vậy. Chư Hiền, cho đến như thế nào, một
Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có tri kiến chánh trực,
có lòng tin Pháp tuyệt đối và thành tựu diệu pháp
này?

– Chúng tôi từ xa đến để được hiểu ý nghĩa lời nói ấy từ Tôn giả Sariputta. Thật lành thay, nếu Tôn giả Sariputta giảng cho ý nghĩa lời nói ấy. Sau khi nghe Tôn giả Sariputta, các Tỷ-kheo sẽ thọ trì.

ĐỒ ĂN                                               25

– Chư Hiền, vậy hãy nghe, hãy khéo tác ý. Ta sẽ giảng.

– Thưa vâng, Hiền giả! - Các Tỷ-kheo vâng đáp Tôn giả Sariputta.

Tôn giả Sariputta nói như sau:

– Chư Hiền, khi Thánh đệ tử tuệ tri được bất
thiện và tuệ tri được căn bổn bất thiện, tuệ tri được
thiện và tuệ tri được căn bổn thiện, chư Hiền, khi
ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có tri kiến chánh
trực, có lòng tin Pháp tuyệt đối và thành tựu diệu
pháp này.

Chư Hiền, thế nào là bất thiện, thế nào là căn bổn bất thiện, thế nào là thiện, thế nào là căn bổn thiện?

1. Chư Hiền, sát sanh là bất thiện,
2. Lấy của không cho là bất thiện,
3. Tà hạnh trong các dục là bất thiện,
4. Nói láo là bất thiện,
5. Nói hai lưỡi là bất thiện,
6. Ác khẩu là bất thiện,
7. Nói phù phiếm là bất thiện,
8. Tham dục là bất thiện,
9. Sân là bất thiện,

ĐỒ ĂN                                              26

10.   Tà kiến là bất thiện. Chư Hiền, như vậy gọi là bất thiện. Và chư Hiền, thế nào là căn bổn bất thiện?

 Tham là căn bổn bất thiện,  Sân là căn bổn bất thiện,  Si là căn bổn bất thiện.

Chư Hiền, như vậy gọi là căn bổn bất thiện.

Và này chư Hiền, thế nào là thiện?

1. Từ bỏ sát sanh là thiện
2. Từ bỏ lấy của không cho là thiện
3. Từ bỏ tà hạnh trong các dục là thiện
4. Từ bỏ nói láo là thiện,
5. Từ bỏ nói hai lưỡi là thiện,
6. Từ bỏ ác khẩu là thiện,
7. Từ bỏ nói phù phiếm là thiện,
8. Không tham dục là thiện,
9. Không sân là thiện,
10. Chánh tri kiến là thiện.

Chư Hiền, như vậy gọi là thiện.

Chư Hiền, thế nào là căn bổn thiện?

ĐỒ ĂN                                             27

1. Không tham là căn bổn thiện 2. Không sân là căn bổn thiện 3. Không si là căn bổn thiện.

Chư Hiền, như vậy gọi là căn bổn thiện.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri bất thiện như vậy, tuệ tri căn bổn bất thiện như vậy, tuệ tri thiện như vậy, tuệ tri căn bổn thiện như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên, tẩy sạch sân tùy miên, nhổ tận gốc kiến mạn tùy miên "Tôi là", đoạn trừ vô minh, khiến minh khởi lên, diệt tận khổ đau ngay trong hiện tại. Chư Hiền, như vậy Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có tri kiến chánh trực, có lòng tin pháp tuyệt đối và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả!

Các Tỷ-kheo ấy, sau khi hoan hỷ, tín thọ lời nói Tôn giả Sariputta và hỏi thêm Tôn giả Sariputta câu hỏi như sau:

– Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác,
nhờ pháp môn này vị Thánh đệ tử có chánh tri kiến,
có tri kiến chánh trực, có lòng tin Pháp tuyệt đối và
thành tựu diệu pháp này?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh

ĐỒ ĂN                                               28

đệ tử tuệ tri thức ăn, tuệ tri tập khởi của thức ăn, tuệ tri đoạn diệt của thức ăn, và tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của thức ăn, chư Hiền khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có tri kiến chánh trực, có lòng tin Pháp tuyệt đối và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là thức ăn, thế nào là tập khởi của thức ăn, thế nào là đoạn diệt của thức ăn, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của thức ăn?

 Chư Hiền, có bốn loại thức ăn này, khiến các
loài chúng sanh đã sanh được an trú hay các
loài hữu tình sẽ sanh được hỗ trợ cho sanh. Thế
nào là bốn? Đoàn thực, loại thô hay loại tế, xúc
thực là thứ hai, tư niệm thực là thứ ba, thức
thực là thứ tư.
 Từ tập khởi của ái có tập khởi của thức ăn,
 Từ đoạn diệt của ái có đoạn diệt của thức ăn.
 Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường đưa
đến đoạn diệt của thức ăn, tức là: Chánh Tri
kiến, Chánh Tư duy, Chánh Ngữ, Chánh
Nghiệp, Chánh Mạng, Chánh Tinh tấn, Chánh
Niệm, Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri thức ăn như vậy, tuệ tri tập khởi của thức ăn như vậy, tuệ tri đoạn diệt của thức ăn như vậy, tuệ tri con đường đưa

ĐỒ ĂN                                                 29

đến đoạn diệt của thức ăn như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên, tẩy sạch sân tùy miên, nhổ tận gốc kiến mạn tùy miên "Tôi là", đoạn trừ vô minh, khiến minh khởi lên, diệt tận khổ đau ngay trong hiện tại. Chư Hiền, như vậy Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có tri kiến chánh trực, có lòng tin Pháp tuyệt đối và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả!

Các Tỷ-kheo ấy, sau khi hoan hỷ, tín thọ lời nói Tôn giả Sariputta liền hỏi thêm Tôn giả Sariputta câu hỏi như sau:

– Này Hiền giả, có pháp môn nào khác, nhờ
pháp môn này Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có tri
kiến chánh trực, có lòng tin Pháp tuyệt đối và thành
tựu diệu pháp này?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh
đệ tử tuệ tri Khổ, tuệ tri Tập khởi của khổ, tuệ tri
Đoạn diệt của khổ, tuệ tri con Đường đưa đến đoạn
diệt của khổ, chư Hiền, khi ấy Thánh đệ tử có chánh
tri kiến, có tri kiến chánh trực, có lòng tin Pháp tuyệt
đối và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là Khổ, thế nào là Tập khởi của khổ, thế nào là Đoạn diệt của khổ, thế nào là con

ĐỒ ĂN                                                 30

Đường đưa đến đoạn diệt của khổ?

 Sanh là khổ, già là khổ, bệnh là khổ, chết là
khổ, sầu bi khổ ưu não là khổ, cầu không được
là khổ, tóm lại năm thủ uẩn là khổ. Chư Hiền,
như vậy gọi là Khổ.
 Chư Hiền, thế nào là Tập khởi của khổ? Chính
là ái đưa đến tái sanh, cùng khởi hỷ dục và
tham hướng đến tái sanh, cùng khởi hỷ dục và
tham, tìm cầu hỷ lạc chỗ này chỗ kia, tức là dục
ái, phi hữu ái. Chư Hiền, như vậy gọi là Tập
khởi của khổ.
 Chư Hiền, thế nào là Đoạn diệt của khổ? Đó là
sự đoạn diệt ly tham, không có dư tàn, sự quăng
bỏ, sự từ bỏ, sự giải thoát, sự vô chấp khát ái
ấy.
 Chư Hiền, thế nào là con Đường đưa đến đoạn
diệt của khổ? Chính là Thánh Đạo Tám Ngành
đưa đến khổ diệt, tức là Chánh tri kiến... Chánh
Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri Khổ như
vậy, tuệ tri Tập khởi của khổ như vậy, tuệ tri Đoạn
diệt của khổ như vậy, tuệ tri con Đường đưa đến đoạn
diệt của khổ như vậy, khi ấy vị ấy đoạn trừ tất cả
tham tùy miên, tẩy sạch sân tùy miên,... (như trên)...
và thành tựu diệu pháp này.

ĐỒ ĂN                                               31

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác, nhờ pháp môn này Thánh đệ tử... (như trên)... thành tựu diệu pháp này?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh
đệ tử tuệ tri già chết, tuệ tri tập khởi của già chết, tuệ
tri đoạn diệt của già chết, tuệ tri con đường đưa đến
đoạn diệt của già chết, chư Hiền, khi ấy Thánh đệ tử
có chánh tri kiến,... (như trên)... và thành tựu diệu
pháp này.

Chư Hiền, thế nào là già chết, thế nào là tập
khởi của già chết, thế nào là đoạn diệt của già chết,
thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của già
chết?

– Thuộc bất kỳ hữu tính giới nào, trong từng mỗi
loại hữu tình, sự già cả, suy lão, rụng răng, tóc bạc
da nhăn, tuổi thọ ngày một hao mòn, bại hoại các
căn; chư Hiền, như vậy gọi là già.

Chư Hiền thế nào là chết? - Thuộc bất kỳ hữu
tình giới nào trong từng mỗi loại hữu tình, sự mệnh
một, từ trần, hủy hoại, hoại diệt, tử biệt, mệnh chung,
hủy hoại các uẩn, vất bỏ hình hài; chư Hiền, như vậy
gọi là chết. Già như vậy và chết như vậy, chư Hiền,
như vậy gọi là già chết.

ĐỒ ĂN                                                   32

 Từ sự tập khởi của sanh, có sự tập khởi của già
chết,
 Từ sự đoạn diệt của sanh, có sự đoạn diệt của
già chết.
 Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường đưa
đến đoạn diệt của già chết, tức là: Chánh Tri
kiến... (như trên)... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri già chết như vậy, tuệ tri tập khởi của già chết như vậy, tuệ tri đoạn diệt của già chết như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của già chết như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên, tẩy sạch sân tùy miên... (như trên)..., và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh
đệ tử tuệ tri sanh, tuệ tri tập khởi của sanh, tuệ tri
đoạn diệt của sanh, tuệ tri con đường đưa đến đoạn
diệt của sanh, chư Hiền, khi ấy vị Thánh đệ tử có
chánh tri kiến... (như trên)... và thành tựu diệu pháp
này.

Chư Hiền, thế nào là sanh, thế nào là tập khởi của sanh, thế nào là đoạn diệt của sanh, thế nào là

ĐỒ ĂN                                                33

con đường đưa đến đoạn diệt của sanh?

 Thuộc bất kỳ hữu tình giới nào, trong từng mỗi
loại hữu tình, sự sanh, hiện khởi, xuất hiện,
hiện diện, hiện hành các uẩn, tụ đắc các xứ;
Chư Hiền, như vậy gọi là sanh.
 Từ sự tập khởi của hữu có sự tập khởi của sanh,
 Từ sự đoạn diệt của hữu, có sự đoạn diệt của
sanh,
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của sanh, tức là: Chánh Tri
kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri được sanh như vậy, tuệ tri được tập khởi của sanh như vậy, tuệ tri được đoạn diệt của sanh như vậy, tuệ tri được con đường đưa đến đoạn diệt của sanh như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên... (như trên)... như vậy... (như trên)... và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri hữu, tuệ tri tập khởi của hữu, tuệ tri đoạn diệt của hữu, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của hữu, chư Hiền, khi ấy vị Thánh đệ tử có chánh tri

ĐỒ ĂN                                                  34

kiến... và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là hữu, thế nào là tập khởi của hữu, thế nào là đoạn diệt của hữu, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của hữu? –

 Chư Hiền, có ba hữu này: dục hữu, sắc hữu,
vô sắc hữu.
 Từ tập khởi của thủ, có tập khởi của hữu;
 Từ đoạn diệt của thủ có đoạn diệt của hữu
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của hữu, tức là: Chánh Tri
kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri hữu như vậy, tuệ tri tập khởi của hữu như vậy, tuệ tri đoạn diệt của hữu như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của hữu như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên... và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri tập khởi của thủ, tuệ tri đoạn diệt của thủ, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của thủ, khi ấy Thánh đệ tử có Chánh Tri kiến... và thành tựu diệu

ĐỒ ĂN                                              35

pháp này.

Chư Hiền, thế nào là thủ, thế nào là tập khởi của thủ, thế nào là đoạn diệt của thủ, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của thủ?

 Chư Hiền, có bốn thủ này: dục thủ, kiến thủ,
giới cấm thủ, ngã luận thủ.
 Từ tập khởi của ái, có tập khởi của thủ;
 Từ đoạn diệt của ái, có đoạn diệt của thủ;
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của thủ, tức là: Chánh Tri
kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri thủ như vậy, tuệ tri tập khởi của thủ như vậy, tuệ tri đoạn diệt của thủ như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của thủ như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền khi nào Thánh đệ tử tuệ tri ái, tuệ tri tập khởi của ái, tuệ tri đoạn diệt của ái, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của ái, khi ấy Thánh đệ tử có Chánh Tri kiến... và thành tựu

ĐỒ ĂN                                                    36

diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là ái, thế nào là tập khởi của ái, thế nào là đoạn diệt của ái, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của ái?

 Chư Hiền, có sáu loại ái này: sắc ái, thanh ái,
hương ái, vị ái, xúc ái, pháp ái.
 Từ tập khởi của thọ, có tập của ái,
 Từ đoạn diệt của thọ, có đoạn diệt của ái,
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của ái, tức là: Chánh Tri
kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri ái như
vậy, tuệ tri tập khởi của ái như vậy, tuệ tri đoạn diệt
của ái như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt
của ái như vậy, khi ấy, vị ấy, đoạn trừ tất cả tham tùy
miên... và thành tựu diệu pháp.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri thọ, tuệ tri tập khởi của thọ, tuệ tri đoạn diệt của thọ, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của thọ, khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến và thành

ĐỒ ĂN                                                  37

tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là thọ, thế nào là tập khởi của thọ, thế nào là đoạn diệt của thọ, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của thọ?

 Chư Hiền, có sáu loại thọ này: thọ do nhãn
xúc sanh, thọ do nhĩ xúc sanh, thọ do tỷ xúc
sanh, thọ do thiệt xúc sanh, thọ do thân xúc
sanh, thọ do ý xúc sanh.
 Từ tập khởi của xúc, có tập khởi của thọ;
 Từ đoạn diệt của xúc, có đoạn diệt của thọ;
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của thọ, tức là: Chánh Tri
kiến... Chánh Định. Chư Hiền, khi nào Thánh
đệ tử tuệ tri thọ như vậy, tuệ tri tập khởi của
thọ như vậy, tuệ tri đoạn diệt của thọ như vậy,
tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của thọ
như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy
miên... và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri xúc, tuệ tri tập khởi của xúc, tuệ tri đoạn diệt của xúc, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của

ĐỒ ĂN                                                  38

xúc, khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là xúc, thế nào là tập khởi của xúc, thế nào là đoạn diệt của xúc, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của xúc?

 Chư Hiền, có sáu loại xúc này: nhãn xúc, nhĩ
xúc, tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc.
 Từ tập khởi của sáu nhập, có tập khởi từ xúc;
 Từ đoạn diệt của sáu nhập, có đoạn diệt của
xúc,
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của xúc, tức là: Chánh Tri
kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri xúc như vậy, tuệ tri tập khởi của xúc như vậy, tuệ tri đoạn diệt của xúc như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của xúc như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên... và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả...câu hỏi như sau: Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri sáu nhập, tuệ tri tập khởi của sáu nhập,

ĐỒ ĂN                                                 39

tuệ tri đoạn diệt của sáu nhập, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của sáu nhập, khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến... và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là sáu nhập, thế nào là tập
khởi của sáu nhập, thế nào là đoạn diệt của sáu nhập,
thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của sáu
nhập?

 Chư Hiền, có sáu nhập này: nhãn nhập, nhĩ
nhập, tỷ nhập, thiệt nhập, thân nhập, ý nhập.
 Từ tập khởi của danh sắc có tập khởi của
sáu nhập;
 Từ đoạn diệt của danh sắc có đoạn diệt của
sáu nhập;
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của sáu nhập, tức là:
Chánh Tri kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, chỉ khi nào vị Thánh đệ tử tuệ tri sáu
nhập như vậy, tuệ tri tập khởi của sáu nhập như vậy,
tuệ tri đoạn diệt của sáu nhập như vậy, tuệ tri con
đường đưa đến đoạn diệt của sáu nhập như vậy, khi
ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên... và thành tựu
diệu hạnh pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền

ĐỒ ĂN                                                40

giả, có thể có pháp môn nào khác...?

Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri danh sắc, tuệ tri tập khởi của danh sắc, tuệ tri đoạn diệt của danh sắc, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của danh sắc, khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến... và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là danh sắc, thế nào là tập khởi của danh sắc, thế nào là đoạn diệt của danh sắc, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của danh sắc?

 Thọ, tưởng, tư, xúc, tác ý, chư Hiền, như vậy
gọi là danh; bốn đại và sắc do bốn đại tạo
thành, chư Hiền, như vậy gọi là sắc; như vậy
đây là danh và đây là sắc, Chư Hiền, như vậy
gọi là danh sắc.
 Từ tập khởi của thức, có tập khởi của danh
sắc;
 Từ đoạn diệt của thức, có đoạn diệt của danh
sắc;
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của danh sắc, tức là:
Chánh Tri kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri danh sắc như vậy, tuệ tri tập khởi của danh sắc như vậy, tuệ

ĐỒ ĂN                                               41

tri đoạn diệt của danh sắc như vậy, tuệ tri con đường
đưa đến đoạn diệt của danh sắc như vậy, khi ấy, vị
ấy, đoạn trừ tất cả tham tùy miên... và thành tựu diệu
pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh
đệ tử tuệ tri thức, tuệ tri tập khởi của thức, tuệ tri
đoạn diệt của thức, tuệ tri con đường đưa đến đoạn
diệt của thức, khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến...
và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là thức, thế nào là tập khởi của thức, thế nào là đoạn diệt của thức, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của thức?

 Chư Hiền, có sáu loại thức này: nhãn thức,
nhĩ thức, tỷ thức, thiệt thức, thân thức, ý thức.
 Từ tập khởi của hành, có tập khởi của thức;
 Từ đoạn diệt của hành có đoạn diệt của thức;
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của thức, tức là: Chánh Tri
kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri thức như

ĐỒ ĂN                                                42

vậy, tuệ tri tập khởi của thức như vậy, tuệ tri đoạn diệt của thức như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của thức như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên... và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh
đệ tử tuệ tri hành, tuệ tri tập khởi của hành, tuệ tri
đoạn diệt của hành, tuệ tri con đường đưa đến đoạn
diệt của hành, khi ấy Thánh đệ tử có chánh tri kiến...
và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là hành, thế nào là tập khởi của hành, thế nào là đoạn diệt của hành, thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của hành?

 Chư Hiền, có ba loại hành này: thân hành,
ngữ hành, tâm hành.
 Từ tập khởi của vô minh, có tập khởi của
hành;
 Từ đoạn diệt của vô minh, có đoạn diệt của
hành;
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của hành, tức là: Chánh Tri
kiến... Chánh Định.

ĐỒ ĂN                                               43

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri hành như vậy, tuệ tri tập khởi của hành như vậy, tuệ tri đoạn diệt của hành như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của hành như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên... và thành tựu diệu pháp này.

– Lành thay, Hiền giả... (như trên)... Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác...?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh
đệ tử tuệ tri vô minh, tuệ tri tập khởi của vô minh,
tuệ tri đoạn diệt của vô minh, tuệ tri con đường đưa
đến đoạn diệt của vô minh, khi ấy, Thánh đệ tử có
chánh tri kiến... (như trên)... và thành tựu diệu pháp
này.

Chư Hiền, thế nào là vô minh, thế nào là tập
khởi của vô minh, thế nào là đoạn diệt của vô minh,
thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của vô
minh?

 Sự không tuệ tri về khổ, không tuệ tri về khổ
tập, không tuệ tri về khổ diệt, không tuệ tri về
con đường đưa đến khổ diệt, Chư Hiền, như
vậy gọi là vô minh.
 Từ tập khởi của lậu hoặc, có tập khởi của vô
minh;

ĐỒ ĂN                                               44

 Từ đoạn diệt của lậu hoặc, có đoạn diệt của
vô minh;
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con đường
đưa đến đoạn diệt của vô minh, tức là: Chánh
Tri kiến... Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri vô minh
như vậy, tuệ tri tập khởi của vô minh như vậy, tuệ tri
đoạn diệt của vô minh như vậy, tuệ tri con đường đưa
đến đoạn diệt của vô minh như vậy, khi ấy, vị ấy
đoạn trừ tất cả tham tùy miên... và thành tựu diệu
pháp này.

– Lành thay, Hiền giả!

Các vị Tỷ-kheo ấy, sau khi hoan hỷ, tín thọ lời nói Tôn giả Sariputta, liền hỏi thêm Tôn giả Sariputta câu hỏi như sau:

– Này Hiền giả, có thể có pháp môn nào khác,
nhờ pháp môn này Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có
tri kiến chánh trực, có lòng tin pháp tuyệt đối và
thành tựu diệu pháp này?

– Chư Hiền, có thể có. Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri lậu hoặc, tuệ tri tập khởi của lậu hoặc, tuệ tri đoạn diệt của lậu hoặc, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của lậu hoặc. Chư Hiền, khi ấy Thánh

ĐỒ ĂN                                               45

đệ tử có chánh tri kiến, có tri kiến chánh trực, có lòng tin pháp tuyệt đối và thành tựu diệu pháp này.

Chư Hiền, thế nào là lậu hoặc, thế nào là tập
khởi của lậu hoặc, thế nào là đoạn diệt của lậu hoặc,
thế nào là con đường đưa đến đoạn diệt của lậu
hoặc?

 Chư Hiền, có ba lậu hoặc này: dục lậu, hữu
lậu, vô minh lậu.
 Từ tập khởi của vô minh có tập khởi của lậu
hoặc;
 Từ đoạn diệt của vô minh có đoạn diệt của
lậu hoặc
 Và Thánh Đạo Tám Ngành này là con
đường đưa đến đoạn diệt của lậu hoặc, tức là:
Chánh Tri kiến, Chánh Tư duy, Chánh Ngữ,
Chánh Nghiệp, Chánh Mạng, Chánh Tinh
tấn, Chánh Niệm, Chánh Định.

Chư Hiền, khi nào Thánh đệ tử tuệ tri lậu hoặc như vậy, tuệ tri tập khởi của lậu hoặc như vậy, tuệ tri đoạn diệt của lậu hoặc như vậy, tuệ tri con đường đưa đến đoạn diệt của lậu hoặc như vậy, khi ấy, vị ấy đoạn trừ tất cả tham tùy miên, tẩy sạch sân tùy miên, nhổ tận gốc kiến mạn tùy miên "Tôi là", đoạn trừ vô minh, khiến minh khởi lên, diệt tận khổ đau ngay

ĐỒ ĂN                                                 46

trong hiện tại. Chư Hiền, như vậy Thánh đệ tử có chánh tri kiến, có tri kiến chánh trực, có lòng tin pháp tuyệt đối và thành tựu diệu pháp này.

Tôn giả Sariputta thuyết giảng như vậy. Các Tỷ- kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời giảng của Tôn giả Sariputta.

ĐỒ ĂN                                             47

5     4 loại đồ ăn - Kinh Các Loại Đồ Ăn – Tương II, 27

Các Loại Đồ Ăn – Tương II, 27

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế tôn ở Sàvatthi (Xá-vệ) tại Jetavana (Thắng Lâm) trong vườn ông Anàthapindika (Cấp Cô Độc )

2) Này các Tỷ-kheo, có bốn loại đồ ăn này khiến
cho các loại sanh vật hay các loại chúng sanh được
tồn tại hay khiến cho các loại sắp sanh thành được
thọ sanh.

Thế nào là bốn?

- Một là đoàn thực hoặc thô hoặc tế,
- Hai là xúc thực,
- Ba là tư niệm thực,
- Bốn là thức thực.

Này các Tỷ-kheo, bốn loại đồ ăn này khiến cho các
loại sanh vật hay khiến cho các loại chúng sanh được
tồn tại hay khiến cho các loại sắp sanh thành được
thọ sanh.

ĐỒ ĂN                                             48

3) Và này các Tỷ-kheo, bốn loại đồ ăn này do cái gì làm nhân, do cái gì tập khởi, do cái gì tác sanh, do cái gì làm cho hiện hữu?

- Bốn loại đồ ăn này do ái làm nhân, do ái tập khởi, do ái tác sanh, do ái làm hiện hữu.

4) Ái này, này các Tỷ-kheo, do cái gì làm nhân, do cái gì tập khởi, do cái gì tác sanh, do cái gì làm cho hiện hữu?

- Ái do thọ làm nhân, do thọ tập khởi, do thọ tác sanh, do thọ làm cho hiện hữu.

5) Thọ này, này các Tỷ-kheo, do cái gì làm nhân, do cái gì tập khởi, do cái gì tác sanh, do cái gì làm cho hiện hữu?

- Thọ do xúc làm nhân, do xúc tập khởi, do xúc tác sanh, do xúc làm cho hiện hữu.

6) Xúc này, này các Tỷ-kheo, do cái gì làm nhân, do cái gì tập khởi, do cái gì tác sanh, do cái gì làm cho hiện hữu?

- Xúc do sáu xứ làm nhân, do sáu xứ tập khởi, do sáu xứ tác sanh, do sáu xứ làm cho hiện hữu.

ĐỒ ĂN                                               49

7) Sáu xứ này, này các Tỷ-kheo, do cái gì làm nhân, do cái gì tập khởi, do cái gì tác sanh, do cái gì làm cho hiện hữu?

- Sáu xứ do danh sắc làm nhân, do danh sắc tập khởi, do danh sắc tác sanh, do danh sắc làm cho hiện hữu.

8) Danh sắc này, này các Tỷ-kheo, do cái gì làm nhân, do cái gì tập khởi, do cái gì tác sanh, do cái gì làm cho hiện hữu?

- Danh sắc do thức làm nhân, do thức tập khởi, do thức tác sanh, do thức làm cho hiện hữu.

9) Thức này, này các Tỷ-kheo, do cái gì làm nhân, do cái gì tập khởi, do cái gì tác sanh, do cái gì làm cho hiện hữu?

- Thức do hành làm nhân, do hành tập khởi, do hành tác sanh, do hành làm cho hiện hữu.

10) Những hành này, này các Tỷ-kheo, do cái gì làm nhân, do cái gì tập khởi, do cái gì tác sanh, do cái gì làm cho hiện hữu?

- Các hành này do vô minh làm nhân, do vô minh tập khởi, do vô minh tác sanh, do vô minh làm cho hiện hữu.

ĐỒ ĂN                                                50

11) Như vậy, này các Tỷ-kheo, vô minh duyên hành, hành duyên thức...(như trên )...như vậy là toàn bộ khổ uẩn này tập khởi.

12) Nhưng do sự ly tham, đoạn diệt vô minh một
cách hoàn toàn, các hành diệt. Do các hành diệt
nên thức diệt...(như trên)...như vậy là toàn bộ khổ
uẩn này đoạn diệt.

ĐỒ ĂN                                              51

6     4 loại đồ ăn - Thân này do đồ ăn, ái, kiêu mạn, dâm dục tác thành - Kinh TỶ KHEO NI – Tăng II, 90

TỶ KHEO NI – Tăng II, 90

1. Một thời, Tôn giả Ànanda trú ở Kosambi, tại khu vườn Ghosita. Rồi một Tỷ-kheo ni gọi một người và nói:

"- Hãy đến đây, thưa Ông. Hãy đi đến Tôn giả Ànanda, và nhân danh tôi, với đầu đảnh lễ Tôn giả Ànanda và nói: "Thưa Tôn giả, Tỷ-kheo-ni tên là … bị bệnh, khổ đau, bị trọng bệnh. Tỷ-kheo-ni với đầu đảnh lễ Tôn giả Ànanda và nói như sau: "Thưa Tôn giả, lành thay, nếu Tôn giả đi đến trú xứ của Tỷ- kheo-ni, đi đến Tỷ-kheo-ni ấy vì lòng từ mẫn".

"- Thưa vâng, nữ Tôn giả". Người ấy vâng đáp Tỷ- kheo-ni ấy, đi đến Tôn giả Ànanda; sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả Ànanda, rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, người ấy nói với Tôn giả Ànanda:

- Thưa Tôn giả, Tỷ-kheo-ni tên này bị bệnh, khổ đau, bị trọng bệnh, với đầu đảnh lễ chân Tôn giả Ànanda, và nói như sau: "Thưa Tôn giả, lành thay, nếu Tôn

ĐỒ ĂN                                             52

giả đi đến trú xứ của Tỷ-kheo-ni, đi đến Tỷ-kheo-ni ấy vì lòng từ mẫn".

Tôn giả Ànanda im lặng nhận lời.

2. Rồi Tôn giả Ànanda, đắp y, cầm y bát, đi đến trú
xứ Tỷ-kheo-ni. Tỷ-kheo-ni ấy thấy Tôn giả Ànanda
từ xa đi đến, sau khi thấy, liền trùm đầu và nằm trên
giường. Rồi Tôn giả Ànanda đi đến Tỷ-kheo-ni ấy,
ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. Sau khi ngồi, Tôn giả
Ànanda nói với Tỷ-kheo-ni ấy:

3. –

- Này chị, thân này do đồ ăn được tác thành, y
cứ vào đồ ăn; đồ ăn cần phải đoạn tận.
- Này chị, thân này do ái được tác thành, y cứ
vào ái; ái cần phải đoạn tận.
- Này chị, thân này do kiêu mạn được tác thành,
y cứ vào kiêu mạn; kiêu mạn cần phải đoạn tận.
- Này chị, thân này do dâm dục được tác thành,
y cứ vào dâm dục; dâm dục, sự phá đổ cây cầu
được Thế Tôn nói đến.

4. Này chị, thân này do đồ ăn được tác thành, y cứ vào đồ ăn; đồ ăn cần phải đoạn tận. Như vậy, được nói đến, y cứ vào gì được nói đến như vậy?

ĐỒ ĂN                                              53

- Này chị, ở đây, Tỷ-kheo như lý quán sát thọ dụng
món ăn không phải để vui đùa, không phải để đam
mê, không phải để trang sức, không phải để tự làm
đẹp mình, mà chỉ để thân này được sống lâu, và
được bảo dưỡng, để thân này khỏi bị thương hại,
để hỗ trợ Phạm hạnh, nghĩ rằng: "Như vậy, ta diệt
trừ cảm thọ cũ và không cho khởi lên cảm thọ
mới, và ta sẽ không có lỗi lầm, sống được an ổn".
Vị ấy sau một thời gian, dầu cho y cứ vào đồ ăn,
vẫn không đắm trước đồ ăn. Này chị, thân này do
đồ ăn được tác thành, y cứ vào đồ ăn; đồ ăn cần
phải đoạn tận. Như vậy, được nói đến, chính do
duyên này được nói đến.

5. Này chị, thân này do ái được tác thành, y cứ vào ái; ái cần phải đoạn tận. Như vậy, được nói đến, y cứ vào gì được nói đến như vậy?

- Ở đây, này chị, Tỷ-kheo nghe: "Tỷ-kheo tên này do đoạn diệt các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí, chứng ngộ, chứng đạt và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát". - Vị ấy suy nghĩ: "Thật vậy, ta cũng do đoạn tận các lậu hoặc … ta sẽ chứng ngộ, chứng đạt và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát". Vị ấy, sau một thời gian, dầu y cứ vào ái, đoạn tận ái. Này chị, thân này do ái được tác thành, y cứ vào ái; ái

ĐỒ ĂN                                              54

cần phải đoạn tận. Như vậy, được nói đến, chính do duyên này được nói đến.

6. Này chị, thân này do kiêu mạn được tác thành, y cứ vào kiêu mạn; kiêu mạn cần phải đoạn tận. Như vậy, được nói đến, y cứ vào gì được nói đến như vậy?

- Ở đây, này chị, Tỷ-kheo nghe: "Tỷ-kheo tên này
do đoạn diệt các lậu hoặc … vô lậu tâm giải thoát,
tuệ giải thoát".
- Vị ấy suy nghĩ: "Vậy tại sao ta không như vậy?".
Vị ấy, sau một thời gian, dầu y cứ vào kiêu mạn,
đoạn tận kiêu mạn. Này chị, thân này do kiêu mạn
được tác thành, y cứ vào kiêu mạn; kiêu mạn cần
phải đoạn tận. Như vậy, được nói đến, chính do
duyên này được nói đến.

7. Này chị, thân này do dâm dục tác thành, dâm dục, sự phá đổ cây cầu được Thế Tôn nói đến.

8. Rồi Tỷ-kheo-ni ấy, từ giường đứng dậy, đắp thượng y vào một bên vai, với đầu đảnh lễ chân Tôn giả Ànanda, và thưa với Tôn giả Ànanda:

- Một lỗi con đã vi phạm, thưa Tôn giả, vì ngu đần,
vì si mê, vì bất thiện. Thưa Tôn giả, mong Tôn giả
Ànanda chấp nhận cho tội lỗi này là một tội lỗi để
con ngăn ngừa trong tương lai!

ĐỒ ĂN                                             55

9. - Thật vậy, này chị, thật sự chị đã phạm tội vì ngu đần, vì si mê, vì bất thiện. Chị đã làm như vậy. Này chị, vì Chị thấy phạm tội là phạm tội, và như Pháp phát lộ, nên chúng tôi chấp nhận tội ấy cho chị. Này chị, như vậy Luật của bậc Thánh được tăng trưởng khi thấy được phạm tội là phạm tội, và như pháp phát lộ để ngăn giữ trong tương lai.

ĐỒ ĂN                                               56

7     4 loại đồ ăn - Thế nào là một pháp - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567

KINH PHÚNG TỤNG
(SANGITI – SUTTANTA)
– Bài kinh số 33 – Trường II, 56
(Trích đoạn)

I

Như vầy tôi nghe.

1. Một thời Thế Tôn du hành giữa dân tộc Mallà cùng
với Đại chúng Tỷ-kheo khoảng năm trăm vị. Ngài
đến tại thành của dân chúng Mallà tên là Pàvà và trú
tại đấy. Thế Tôn trú tại Pàvà trong rừng xoài của thợ
rèn Cunda.

2. Lúc bấy giờ, một hội trường tên là Ubbhataka mới được dựng lên giữa dân chúng Mallà, trú ở Pàvà, và hội trường này chưa có vị Sa-môn, Bà-la-môn, hay một người nào khác an trú. Dân chúng Mallà ở Pàvà được nghe: "Thế Tôn du hành giữa dân tộc Mallà,

ĐỒ ĂN                                              57

cùng với Đại chúng Tỷ-kheo khoảng năm trăm vị.
Ngài đến tại Pàvà, trú tại đấy, trong rừng xoài của
thợ rèn Cunda". Rồi các vị Mallà ở Pàvà đến chỗ Thế
Tôn ở, sau khi đến, đảnh lễ Ngài rồi ngồi xuống một
bên. Sau khi ngồi xuống một bên, các vị Mallà ở
Pàvà bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, ở đây một hội trường tên là
Ubbhataka mới được dựng lên giữa dân chúng Mallà
ở Pàvà, và hội trường này chưa có vị Sa-môn, Bà-la-
môn, hay một người nào khác an trú. Bạch Thế Tôn,
mong Thế Tôn là người đến dùng hội trường này
trước tiên. Nhờ Thế Tôn dùng trước tiên, dân chúng
Mallà ở Pàvà sẽ được hạnh phúc an lạc lâu dài.

Thế Tôn im lặng nhận lời.

3. Rồi các vị Mallà ở Pàvà, sau khi biết Thế Tôn đã nhận lời, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân phía hữu hướng đến Ngài, từ tạ đi đến hội trường. Sau khi đến, liền dùng đệm trải khắp tất cả, sửa soạn các ghế ngồi, đặt sẵn một ghè nước, treo cây đèn dầu, rồi đến chỗ Thế Tôn ở. Sau khi đến, các vị này đảnh lễ Ngài và đứng một bên. Sau khi đứng một bên, các vị Mallà ở Pàvà bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, hội trường đã được trải nệm tất cả, các ghế ngồi đã được sửa soạn, ghè nước đã được đặt

ĐỒ ĂN                                             58

sẵn, cây đền dầu đã được treo lên, Thế Tôn hãy làm gì Ngài nghĩ là phải thời.

4. Rồi Thế Tôn đắp y, cầm y bát cùng với chúng Tỷ- kheo đến tại hội trường. Khi đến xong Ngài rửa chân và vào hội trường. Thế Tôn ngồi dựa trên cột chính giữa, mặt hướng về phía Đông. Chúng Tỷ-kheo sau khi rửa chân, vào hội trường, ngồi dựa trên bức tường phía Tây, mặt hướng về phía Đông, sau lưng Thế Tôn. Các vị Mallà ở Pàvà cũng rửa chân, đi vào hội trường, và ngồi xuống, dựa vào bức tường phía Đông, mặt hướng phía Tây, trước mặt có Thế Tôn. Rồi Thế Tôn, cho đến đêm thật khuya, thuyết pháp cho dân Mallà ở Pàvà, giảng dạy, giải thích, khích lệ, làm cho hứng khởi rồi bảo các vị ấy về:

- Này Vàsetthà, đêm đã quá khuya. Các Ngươi hãy làm những gì các Ngươi xem là phải thời.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn!

Các vị Mallà ở Pàvà vâng lời Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Ngài, thân phía hữu hướng về Ngài và ra đi.

5. Thế Tôn, khi dân Mallà đi chưa bao lâu, nhìn chúng Tỷ-kheo đang yên lặng, rồi bảo tôn giả Sàriputta:

ĐỒ ĂN                                               59

- Này Sàriputta, chúng Tỷ-kheo không có hôn trầm thụy miên. Này Sàriputta, hãy thuyết pháp cho chúng Tỷ-kheo. Ta cảm thấy đau lưng! Ta muốn nằm nghỉ.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn! - Tôn giả Sàriputta vâng lời Thế Tôn.

Rồi Thế Tôn, xếp y Sanghàti (Tăng-già-lê) gấp bốn
và nằm xuống như cách nằm con sư tử, thân phía
hữu, hai chân để trên nhau, chánh niệm tỉnh giác, với
tâm nghĩ đến lúc ngồi dậy.

6. Lúc bấy giờ, Niganthà Nàthaputta vừa mới tạ thế ở Pàvà. Sau khi vị này tạ thế, các vị Niganthà chia ra làm hai phái, chia rẽ nhau, tranh chấp nhau, tranh luận nhau và sống tàn hại nhau với binh khí bằng miệng: "Ngươi không biết pháp luật này, ta biết pháp luật này. Sao Ngươi có thể biết pháp luật này? Người theo tà hạnh, ta theo chánh hạnh. Lời nói ta tương ưng, lời nói Ngươi không tương ưng. Điều đáng nói trước, Ngươi nói sau; điều đáng nói sau, Ngươi nói trước. Điều Ngươi quan niệm trình bày đã bị đảo lộn. Quan niệm của Ngươi đã bị thách đố. Ngươi đã bị đánh bại. Hãy đi giải tỏa quan điểm của Ngươi! Hãy tự thoát khỏi bế tắc nếu Ngươi có thể làm được". Hình như các đệ tử của Niganthà Nàthaputta muốn tàn hại lẫn nhau. Chính các đệ tử cư sĩ mặc đồ trắng

ĐỒ ĂN                                               60

của Nigantha Nàthaputta cũng chán ngấy, cơ hiềm
và phản đối các vị Nigantha, vì pháp luật của họ đã
được trình bày, tuyên bố một cách vụng về, không
có hiệu năng hướng dẫn, không hướng đến an tịnh,
không do vị Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết, tháp y
chỉ đã bị đổ vỡ, không có chỗ y chỉ.

7. Rồi tôn giả Sàriputta bảo các Tỷ-kheo:

- Này Hiền giả, Niganthà Nàthaputta vừa mới từ trần
không bao lâu. Sau khi vị này từ trần, các Nigantha
(Ni-kiền-tử) chia làm hai phe... và không có người y
chỉ.

Nhưng với chúng ta, này các Hiền giả, pháp này được Thế Tôn khéo giảng dạy, khéo trình bày, một Chánh pháp có hiệu năng hướng dẫn, hướng đến an tịnh, do vị Chánh Đẳng Giác trình bày. Ở đây, tất cả mọi người cần phải cùng nhau tụng đọc, không cãi cọ nhau, để phạm hạnh này được trường tồn, được duy trì lâu ngày, vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì an lạc cho chúng sanh, vì lòng thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì an lạc cho chư Thiên và loài Người.

Này các Hiền giả, thế nào là Pháp được Thế
Tôn khéo giảng dạy, khéo trình bày, một pháp có
hiệu năng hướng dẫn, hướng đến an tịnh do vị Chánh
Đẳng Giác trình bày. Ở đây, tất cả cần phải cùng

ĐỒ ĂN                                             61

nhau tụng đọc không cãi cọ nhau, để phạm hạnh này
được trường tồn, được duy trì lâu ngày, vì hạnh phúc
cho chúng sanh, vì an lạc cho chúng sanh, vì lòng
thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an
lạc cho chư Thiên và loài Người?

Này các Hiền giả, có một pháp được Thế Tôn chơn
chánh giảng dạy, vị đã biết, đã thấy, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác. Ở đây, mọi người cần phải cùng
nhau tụng đọc, không có tranh luận, để phạm hạnh
này được trường tồn, được duy trì lâu ngày, vì hạnh
phúc cho chúng sanh, vì an lạc cho chúng sanh, vì
lòng thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc,
vì an lạc cho chư Thiên và loài Người.

8. Thế nào là một pháp?

1.   Tất cả loài hữu tình do các món ăn (àhàra) mà an trú,

2.   Tất cả loài hữu tình do các hành (samkhàrà) mà an trú.

Này các Hiền giả, đó là một pháp được Thế Tôn, vị đã biết, đã thấy, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, thuyết giảng một cách chơn chánh. Ở đây, mọi người cần phải cùng nhau tụng đọc, không có tranh luận, để phạm hạnh này được trường tồn, được duy trì lâu

ĐỒ ĂN                                              62

ngày, vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì an lạc cho chúng sanh, vì lòng thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư Thiên và loài Người.

9. Này các Hiền giả, có hai pháp được Thế Tôn chơn
chánh giảng dạy, vị đã biết, đã thấy, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác. Ở đây, mọi người cần phải cùng
nhau tụng đọc... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc
cho chư Thiên và loài Người.

Thế nào là hai pháp?

1.   Danh và sắc.

2.   Vô minh và hữu ái.

3.   Hữu kiến và vô hữu kiến.

4.   Vô tàm và vô quý.

5.   Tàm và quý.

6.   Ác ngôn và ác hữu.

7.   Thiện ngôn và thiện hữu.

8.   Nhập tội thiện xảo và xuất tội thiện xảo.

ĐỒ ĂN                                                 63

9.    Đẳng chí thiện xảo và xuất khởi đẳng chí thiện xảo.

10.   Giới thiện xảo và tác ý thiện xảo.

11.   Xứ thiện xảo và duyên khởi thiện xảo.

12.   Thiện xảo về xứ và thiện xảo về phi xứ.

13.   Chơn trực và tàm quý.

14.   Kham nhẫn và nhu hòa.

15.   Lời nói nhu thuần và tiếp đón thân tình.

16.   Vô hại và từ ái.

17.   Thất niệm và bất chánh tri.

18.   Chánh niệm và tỉnh giác.

19.   Các căn không được chế ngự và ăn uống không tiết độ.

20.   Các căn được chế ngự và ăn uống có tiết độ.

21.   Tư duy lực và tu tập lực.

22.   Niệm lực và định lực.

ĐỒ ĂN                                               64

23.   Chỉ và quán.

24.   Chỉ tướng và tinh cần tướng.

25.   Tinh cần và không dao động.

26.   Giới thành tựu và kiến thành tựu.

27.   Giới suy khuyết và kiến suy khuyết.

28.   Giới thanh tịnh và kiến thanh tịnh.

29.   Kiến thanh tịnh và tinh cần theo tri kiến ấy.

30.   Dao động đối với các pháp bị dao động và chánh tinh cần của người bị dao động ấy.

31.   Không tri túc với các thiện pháp và không thối thất trong tinh cần.

32.   Minh tri và giải thoát.

33.   Tận tri và vô sanh trí.

Này các Hiền giả, hai pháp này được Thế Tôn chơn chánh giảng dạy, vị đã biết, đã thấy, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Ở đây, mọi người cần phải cùng nhau tụng đọc... vì an lạc cho chư Thiên và loài

ĐỒ ĂN                                                 65

Người.

10. Này các Hiền giả, có ba pháp được Thế Tôn chơn chánh giảng dạy, vị đã biết, đã thấy, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Ở đây, mọi người cần phải cùng nhau tụng đọc... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư Thiên và loài Người. Thế nào là...

1.   Ba bất thiện căn: Tham bất thiện căn, sân bất thiện căn, si bất thiện căn.

2.   Ba thiện căn: Vô tham thiện căn, vô sân thiện căn, vô si thiện căn.

3.   Ba ác hạnh: Thân ác hạnh, khẩu ác hạnh, ý ác hạnh.

4.   Ba thiện hạnh: Thân thiện hạnh, khẩu thiện hạnh, ý thiện hạnh.

5.   Ba bất thiện tầm: Dục tầm, sân tầm, hại tầm.

6.   Ba thiện tầm: Ly dục tầm, vô sân tầm, vô hại tầm.

7.   Ba bất thiện tư duy: Dục tư duy, sân tư duy, hại tư duy.

ĐỒ ĂN                                                 66

8.    Ba thiện tư duy: Ly dục tư duy, vô sân tư duy, vô hại tư duy.

9.    Ba bất thiện tưởng: Dục tưởng, sân tưởng, hại tưởng.

10.   Ba thiện tưởng: Ly dục tưởng, vô sân tưởng, vô hại tưởng.

11.   Ba bất thiện giới: Dục giới, sân giới, hại giới.

12.   Ba thiện giới: Ly dục giới, vô sân giới, vô hại giới.

13.   Ba giới khác: Dục giới, sắc giới, vô sắc giới.

14.   Ba giới khác: Sắc giới, vô sắc giới, diệt giới.

15.   Ba giới khác: Liệt giới, trung giới, thắng giới.

16.   Ba ái: Dục ái, hữu ái, vô hữu ái.

17.   Ba ái khác: Dục ái, sắc ái, vô sắc ái.

18.   Ba ái khác: Sắc ái, vô sắc ái, diệt ái.

19.   Ba kiết sử: Thân kiến, nghi, giới cấm thủ.

20.   Ba lậu: Dục lậu, hữu lậu, vô minh lậu.

ĐỒ ĂN                                                    67

21.   Ba hữu: Dục hữu, sắc hữu, vô minh hữu.

22.   Ba cầu: Dục cầu, hữu cầu, phạm hạnh cầu.

23.   Ba mạn: Thắng mạn, đẳng mạn, ty liệt mạn.

24.   Ba thời: Quá khứ thời, vị lai thời, hiện tại thời.

25.   Ba biên: Hữu thân biên, hữu thân tập biên, hữu thân diệt biên.

26.   Ba thọ: Lạc thọ, khổ thọ, phi khổ phi lạc thọ.

27.   Ba khổ tánh: Khổ khổ, hành khổ, hoại khổ.

28.   Ba tụ: Tà định tụ, chánh định tụ, bất định tụ.

29.   Ba nghi:

- Đối với vấn đề thuộc quá khứ nghi ngờ, do dự, không quyết định, không hài lòng;

- Đối với các vấn đề thuộc tương lai, nghi ngờ, do dự, không quyết định, không hài lòng;

- Đối với các vấn đề hiện tại nghi ngờ, do dự, không quyết định, không hài lòng.

ĐỒ ĂN                                                   68

30.   Ba điều Như Lai không cần gìn giữ:

- Này các Hiền giả, Như Lai thanh tịnh
thiện hành về thân. Như Lai không có ác
hạnh về thân mà Như Lai phải gìn giữ:
"Chớ để người khác biết việc này về Ta".

- Này các Hiền giả, Như Lai thanh tịnh
thiện hành về miệng. Như Lai không có
ác hạnh về miệng mà Như Lai phải gìn
giữ: "Chớ để người khác biết việc này về
Ta".

- Này các Hiền giả, Như Lai thanh tịnh
thiện hành về ý. Như Lai không có ác
hạnh về ý mà Như Lai phải gìn giữ: "Chớ
để người khác biết việc này về Ta".

31.   Ba loại lửa:

   Tham chướng, sân chướng, si chướng.

32.   Ba loại lửa:

   Lửa tham, lửa sân, lửa si.

33.   Ba loại lửa khác:

ĐỒ ĂN                                              69

   Lửa của người hiếu kính,

   Lửa của người gia chủ,

   Lửa của người cúng dường (cha mẹ, vợ con và các vị xuất gia).

34.   Ba loại sắc tụ:

   Hữu kiến hữu đối sắc,

   Vô kiến hữu đối sắc,

   Vô kiến vô đối sắc.

35.   Ba hành:

 Phước hành,

 Phi phước hành,

 Bất động hành.

36.   Ba loại người:

 Hữu học nhân, vô học nhân, phi hữu học phi vô học nhân.

ĐỒ ĂN                                          70

37.   Ba vị trưởng lão:

 Sanh trưởng lão, pháp trưởng lão, nhập định trưởng lão.

38.   Ba phước nghiệp sự:

 Thí hành phước nghiệp sự,

 Giới hành phước nghiệp sự,

 Tu hành phước nghiệp sự.

39.   Ba cử tội sự:

 Thấy, nghe và nghi.

40.   Ba dục sanh:

- Này các Hiền giả, có những loại hữu tình
do dục an trú. Đối với các dục, họ chịu sự
an trú, họ bị chi phối phụ thuộc, như loài
Người, một số chư Thiên, một số tái sanh
trong đọa xứ. Đó là loại dục sanh thứ
nhất.

- Này các Hiền giả, có những loại hữu tình có lòng dục đối với những sự vật do họ

ĐỒ ĂN                                              71

tạo ra. Họ tạo hóa ra các sự vật và họ sống
bị chi phối phụ thuộc trong những dục
vọng ấy, như các loài chư Thiên
Nimmàna-Rati (Hóa Lạc thiên). Đó là
loại dục sanh thứ hai.

- Này các Hiền giả, có những loại hữu tình
có lòng dục đối sự vật do các loài khác
tạo ra. Họ sống bị chi phối phụ thuộc
trong những dục vọng đối với sự vật do
các loại khác tạo ra. Như các loài chư
Thiên Para-nimmitava-savatti (Tha Hóa
Tự tại thiên). Đó là hạng dục sanh thứ ba.

41.   Ba loại lạc sanh:

- Này các Hiền giả, có những loài hữu tình
(trong quá khứ) luôn luôn tạo ra (thiền
định lạc) hay sống trong sự an lạc, như
các vị Brahma - Kàyikà (Phạm Chúng
thiên). Đó là hạng lạc sanh thứ nhất.

- Này các Hiền giả, có những loại hữu tình
thấm nhuần, biến mãn, sung mãn, hưng
thịnh với an lạc. Thỉnh thoảng họ thốt ra
những câu cảm hứng: "Ôi an lạc thay! Ôi
an lạc thay!", như chư Thiên Àbhassarà

ĐỒ ĂN                                                72

(Quang Âm thiên). Đó là hạng lạc sanh thứ hai.

- Này các Hiền giả, có những loại hữu tình
thấm nhuần, biến mãn, sung mãn, hưng
thịnh với an lạc. Họ sống mãn túc với an
lạc ấy, cảm thọ an lạc, như chư Thiên
Subhakinnà (Biến Tịnh thiên). Đó là loại
lạc sanh thứ ba.

42.   Ba tuệ: Hữu học tuệ, vô học tuệ, phi hữu học phi vô học tuệ.

43.   Loại ba tuệ khác:

 Tư sanh tuệ,

 Văn sanh tuệ,

 Tu sanh tuệ.

44.   Ba loại binh khí:

 Nghe, xả ly và tuệ.

45.   Ba căn: Vị tri đương tri căn, dĩ tri căn, cụ tri căn.

ĐỒ ĂN                                                73

46.   Ba nhãn: Nhục nhãn, thiên nhãn, tuệ nhãn.

47.   Ba học:

 Tăng thượng giới học, tăng thượng tâm học, tăng thượng tuệ học.

48.   Ba sự tu tập:

 Thân tu, tâm tu, tuệ tu.

49.   Ba vô thượng:

 Kiến vô thượng, hành vô thượng, giải thoát vô thượng.

50.   Ba định:

- Hữu tầm hữu tứ định,

- Vô tầm hữu tứ định,

- Vô tầm vô tứ định.

51.   Lại ba định khác:

 Không định, vô tướng định, vô nguyện định.

ĐỒ ĂN                                              74

52.   Ba thanh tịnh:

 Thân thanh tịnh, ngữ thanh tịnh, ý thanh tịnh.

53.   Ba tịch mặc:

 Thân tịch mặc, ngữ tịch mặc, ý tịch mặc.

54.   Ba thiện xảo:

 Tăng ích thiện xảo, tổn ích thiện xảo, phương tiện thiện xảo.

55.   Ba kiêu:

 Vô bệnh kiêu, niên tráng kiêu, hoạt mạng kiêu.

56.   Ba tăng thượng:

 Ngã tăng thượng, thế tăng thượng, pháp tăng thượng.

57.   Ba luận sự:

 Luận bàn về vấn đề quá khứ: "Sự việc này xảy ra trong quá khứ",

ĐỒ ĂN                                            75

 Luận bàn về vấn đề tương lai: "Sự việc này xảy ra trong tương lai";

 Luận bàn về vấn đề hiện tại: "Sự việc này xảy ra trong hiện tại".

58.   Ba minh:

 Túc mạng trí minh, Hữu tình sanh tử minh, Lậu tận trí minh.

59.   Ba trú:

 Thiên trú, Phạm trú, Thánh trú.

60.   Ba thần thông:

- Thần túc thần thông,

- Tri tha tâm thần thông,

- Giáo giới thần thông.

Này các Hiền giả, ba pháp này được Thế Tôn chơn
chánh giảng dạy, vị đã biết, đã thấy, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác. Ở đây, mọi người cần phải
cùng nhau tụng đọc, không có tranh luận... vì lợi
ích cho chúng sanh, vì hạnh phúc cho chúng sanh,

ĐỒ ĂN                                             76

vì an lạc cho chư Thiên và loài Người.

11. Này các Hiền giả, có bốn pháp được Thế Tôn
chơn chánh giảng dạy, vị đã biết, đã thấy, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác. Ở đây, mọi người cần phải
cùng nhau tụng đọc, không có tranh luận, để phạm
hạnh... Thế nào là bốn?

1.   Bốn niệm xứ:

- Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ-kheo quán
thân trên thân, tinh cần, tỉnh giác, chánh
niệm để nhiếp phục tham sân trên đời...
trên các cảm thọ... trên các tâm... trên các
pháp, tinh cần, tỉnh giác, chánh niệm để
nhiếp phục tham sân trên đời.

2.   Bốn chánh cần:

- Ở đây, này các Hiền giả vị Tỷ-kheo, với
mục đích khiến cho các ác, bất thiện pháp
từ trước chưa sanh không cho sanh khởi,
khởi lên ý muốn, cố gắng, tinh tấn, sách
tâm, trì tâm.

- Với mục đích khiến cho các ác bất thiện pháp đã sanh ra được trừ diệt, khởi lên ý muốn, cố gắng, tinh tấn, sách tâm, trì tâm.

ĐỒ ĂN                                                77

- Với mục đích khiến cho các thiện pháp từ
trước chưa sanh nay cho sanh khởi, khởi
lên ý muốn, cố gắng, tinh tấn, sách tâm,
trì tâm.

- Với mục đích khiến cho các thiện pháp
đã được sanh có thể duy trì, không có mù
mờ, được tăng cường, được quảng đại,
được tu tập, được viên mãn, khởi lên ý
muốn, cố gắng, tinh tấn, sách tâm, trì tâm.

3.   Bốn thần túc:

- Này các Hiền giả, ở đây, vị Tỷ-kheo tu tập thần túc, câu hữu với tinh tấn thực hiện Dục thiền định.

- Tu tập thần túc câu hữu với tinh tấn thực hiện Tâm thiền định.

- Tu tập thần túc câu hữu với Tinh tấn thực hiện tinh tấn thiền định.

- Tu tập thần thức câu hữu với tinh tấn thực
hiện Tư duy thiền định (Dục như ý thần
túc, Tâm như ý thần túc, Tinh tấn như ý
thần túc, Tư duy như ý thần túc).

ĐỒ ĂN                                              78

4.   Bốn thiền:

- Ở đây, vị Tỷ-kheo ly dục, ly ác pháp
chứng và trú thiền thứ nhất, một trạng
thái hỷ lạc do ly dục sanh, với tầm, với
tứ.

- Diệt tầm và tứ, chứng và trú thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm không tứ, nội tỉnh nhất tâm.

- Ly hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân
cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là
xả niệm lạc trú, chứng và an trú thiền thứ
ba.

- Xả lạc, xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú thiền thứ tư, không khổ, không lạc, xã niệm thanh tịnh.

5.   Bốn tu tập thiền định:

- Này các Hiền giả, có sự tu tập thiền định, nhờ tu tập, nhờ hành trì nhiều lần đưa đến lạc trú ngay trong hiện tại.

- Này các Hiền giả, có sự tu tập thiền định, nhờ tu tập, nhờ hành trì nhiều lần, đưa

ĐỒ ĂN                                              79

đến chứng đắc tri kiến.

- Này các Hiền giả, có sự tu tập thiền định, nhờ tu tập, nhờ hành trì nhiều lần, đưa đến chánh niệm tỉnh giác.

- Này các Hiền giả, có sự tu tập thiền định, nhờ sự tu tập, nhờ hành trì nhiều lần đưa đến sự diệt tận các lậu hoặc.

 Này các Hiền giả, thế nào là sự tu tập
thiền định, nhờ tu tập, nhờ hành trì nhiều
lần đưa đến lạc trú ngay trong hiện tại?
Ở đây, này các Hiền giả, có vị Tỷ-kheo ly
dục, ly ác pháp, và trú thiền thứ nhất...
thiền thứ hai... thiền thứ ba... chứng và trú
thiền thứ tư. Này các Hiền giả, như vậy
là sự tu tập thiền định, nhờ tu tập, nhờ
hành trì nhiều lần đưa đến lạc trú ngay
trong hiện tại.

 Này các Hiền giả, thế nào là sự tu tập
thiền định, nhờ tu tập, nhờ hành trì nhiều
lần đưa đến chứng đắc tri kiến? Này các
Hiền giả, ở đây, vị Tỷ-kheo, tác ý quang
minh tưởng, an trú tưởng ban ngày, ban
ngày thế nào ban đêm như vậy, ban đêm

ĐỒ ĂN                                                80

thế nào ban ngày như vậy. Và như vậy
với tâm mở rộng không có đóng kính, tạo
ra một tâm có hào quang. Này các Hiền
giả, như vậy là tu tập thiền định, nhờ tu
tập, nhờ hành trì nhiều lần, đưa đến
chứng đắc tri kiến.

 Này các Hiền giả, thế nào là sự tu tập
thiền định, nhờ tu tập, nhờ hành trì nhiều
lần, hướng đến chánh niệm, tỉnh giác?
Này các Hiền giả, ở đây, vị Tỷ-kheo biết
được thọ khởi, biết được thọ trú, biết
được thọ diệt, biết được tưởng khởi, biết
được tưởng trú, biết được tưởng diệt, biết
được tầm khởi, biết được tầm trú, biết
được tầm diệt. Này các Hiền giả, như vậy
là sự tu tập thiền định, nhờ tu tập, nhờ
hành trì nhiều lần, đưa đến chánh niệm
tỉnh giác.

 Này các Hiền giả, thế nào là sự tu tập
thiền tịnh, nhờ tu tập, nhờ hành trì nhiều
lần, đưa đến sự diệt tận các lậu hoặc?
Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ-kheo an
trú, quán tánh sanh diệt trên Năm Thủ
uẩn - Đây là sắc, đây là sắc tập, đây là sắc
diệt. Đây là thọ... Đây là tưởng... Đây là

ĐỒ ĂN                                               81

hành... Đây là thức, đây là thức tập, đây
là thức diệt. Này các Tỷ-kheo, như vậy là
sự tu tập thiền định, nhờ tu tập, nhờ hành
trì nhiều lần, đưa đến sự diệt tận các lậu
hoặc.

6.   Bốn vô lượng tâm:

- Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ-kheo an
trú, biến mãn một phương với tâm câu
hữu tới từ, cũng vậy phương thứ hai, cũng
vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ
tư. Như vậy cùng khắp thế giới, trên dưới
bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp
vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn với
tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô biên,
không hận, không sân.

- Với tâm câu hữu với bi... với tâm câu hữu
với hỷ... an trú, biến mãn một phương với
tâm phương thứ ba, cũng vậy phương thứ
tư. Như vậy cùng khắp thế giới, trên,
dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng
khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn
với tâm câu hữu với xả, quảng đại, vô
biên, không hận, không sân.

ĐỒ ĂN                                             82

7.   Bốn vô sắc:

- Này các Hiền giả, ở đây, vị Tỷ-kheo vượt
lên mọi sắc tướng, diệt trừ mọi chướng
ngại tưởng, không tác ý đối với dị tưởng,
vị Tỷ-kheo nghĩ rằng: "Hư không là vô
biên", chứng và trú Không vô biên xứ.

- Vượt lên mọi Không vô biên xứ, nghĩ rằng: " Thức là vô biên ", chứng và trú Thức vô biên xứ.

- Vượt lên mọi thức vô biên xứ, nghĩ rằng: " Không có vật gì " , chứng và trú Vô sỡ hữu xứ.

- Vượt lên mọi Vô sở hữu xứ, chứng và trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ.

8.   Bốn y chỉ:

Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ-kheo:

- Sau khi suy nghĩ, thọ dụng;

- Sau khi suy nghĩ, nhẫn thọ;

- Sau khi suy nghĩ, viễn ly;

ĐỒ ĂN                                            83

- Sau khi suy nghĩ, khiển trừ.

9.   Bốn Thánh chủng:

- Này các Hiền giả, ở đây, vị Tỷ-kheo tự
bằng lòng với bất cứ loại y nào, tán thán
sự bằng lòng với bất cứ loại y nào, không
cố gắng tìm cầu y một cách không xứng
đáng, không có áo não nếu không được y,
nhưng khi được y, vị này, không nhiễm
trước, không say mê, không có phạm tội.
Vị này dùng y, thấy các nguy hiểm và biết
rõ sự giải thoát. Vì tự bằng lòng với bất
cứ loại y nào, vị ấy không khen mình chê
người. Ở đây, vị này khéo léo, tinh cần,
tỉnh giác, chánh niệm, này các Hiền giả,
vị Tỷ-kheo ấy được gọi là một vị đã trung
thành với Thánh chủng, theo truyền
thống quá khứ.

- Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ-kheo tự
bằng lòng với bất cứ món ăn khất thực
nào, tán thán sự bằng lòng với bất cứ món
ăn khất thực nào, không cố gắng tìm cầu
món ăn khất thực một cách không xứng
đáng, không có áo não nếu không được
món ăn khất thực. Nhưng khi được món

ĐỒ ĂN                                            84

ăn khất thực, vị này không nhiễm trước,
không say mê, không có phạm tội. Vị này
dùng các món ăn khất thực, thấy các nguy
hiểm và biết rõ sự giải thoát. Vì tự bằng
lòng với bất cứ món ăn khất thực nào, vị
này không khen mình chê người. Ở đây,
vị này khéo léo, tinh cần, chánh niệm.
Này các Hiền giả, vị Tỷ-kheo ấy được gọi
là một vị đã trung thành với Thánh chủng,
theo truyền thống quá khứ.

- Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ-kheo tự
bằng lòng với bất cứ phòng xá nào, tán
thán sự bằng lòng với bất cứ phòng xá
nào, không cố gắng tìm cầu phòng xá một
cách không xứng đáng, không có áo não
nếu không được trú xứ. Nhưng khi được
phòng xá, vị này không nhiễm trước,
không say mê, không có phạm tội. Vị này
dùng các phòng xá, thấy các nguy hiểm
và biết rõ sự giải thoát. Vì tự bằng lòng
với bất cứ phòng xá nào, vị này không
khen mình chê người. Ở đây, vị này khéo
léo, tinh cần, tỉnh giác, chánh niệm. Này
các Hiền giả, vị Tỷ-kheo ấy được gọi là
một vị đã trung thành với Thánh chủng,
theo truyền thống quá khứ.

ĐỒ ĂN                                            85

- Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ-kheo ưa
thích đoạn trừ, hoan hỷ đoạn trừ, ưa thích
tu tập, hoan hỷ tu tập. Nhờ ưa thích đoạn
trừ, hoan hỷ đoạn trừ, ưa thích tu tập,
hoan hỷ tu tập nên không khen mình chê
người. Ở đây, vị Tỷ-kheo này khéo léo,
tinh cần, tỉnh giác, chánh niệm. Này các
Hiền giả, vị ấy được gọi là một vị đã
trung thành với Thánh chủng, theo truyền
thống quá khứ.

10.   Bốn tinh cần:

 Chế ngự tinh cần,

 Đoạn trừ tinh cần,

 Tu tập tinh cần,

 Hộ trì tinh cần.

 Này các Hiền giả, thế nào là chế ngự tinh
cần? Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ-kheo,
khi mắt thấy sắc không nắm giữ tướng
chung, không nắm giữ tướng riêng.
Những nguyên nhân gì, vì nhãn căn
không được chế ngực, khiến tham ái, ưu

ĐỒ ĂN                                              86

bi, các ác, bất thiện pháp khởi lên, vị Tỷ-
kheo tự chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì
nhãn căn, thực hành sự chế ngực nhãn
căn. Khi tai nghe tiếng... mũi ngửi
hương... lưỡi nếm vị... thân cảm xúc... ý
nhận thức các pháp, vị ấy không nắm giữ
tướng chung, không nắm giữ tướng riêng.
Những nguyên nhân gì vì ý căn không
được chế ngực, khiến tham ái, ưu bi, các
ác, bất thiện pháp khởi lên, vị Tỷ-kheo
chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì căn thực
hành sự chế ngự ý căn. Này các Hiền giả,
như vậy gọi là chế ngự tinh cần.

 Này các Hiền giả, thế nào là đoạn trừ
tinh cần? Này các Hiền giả, ở đây, vị Tỷ-
kheo không nhẫn chịu dục tầm đã khởi
lên, từ bỏ, đoạn trừ, tiêu diệt, không cho
hiện hữu; với sân tầm đã khởi lên... với
hại tầm đã khởi lên, từ bỏ, đoạn trừ, tiêu
diệt, không cho hiện hữu. Này các Hiền
giả, như vậy gọi là đoạn trừ tinh cần.

 Này các Hiền giả, thế nào là tu tập tinh
cần? Này các Hiền giả, ở đây, vị Tỷ-kheo
tu tập Niệm Giác chi, pháp này y xả ly, y
ly dục, y đoạn diệt, thành thục trong đoạn

ĐỒ ĂN                                              87

trừ; tu tập Trạch pháp Giác chi... tu tập
Tinh tấn Giác chi... tu tập Hỷ Giác chi...
tu tập Khinh an Giác chi... tu tập Định
Giác chi... tu tập Xả Giác chi, pháp này y
xả ly, y ly dục, y đoạn diệt, thành thục
trong đoạn trừ. Này các Hiền giả, như vậy
gọi là tu tập tinh cần.

 Này các Hiền giả, thế nào là hộ trì tinh
cần? Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ-kheo
hộ trì định tướng tốt đẹp đã khởi lên, cốt
tưởng, trùng hám tưởng, thanh ứ tưởng,
đoạn hoại tưởng, trương bành tưởng. Này
các Hiền giả, như vậy gọi là hộ trì tinh
cần.

11.   Bốn trí:

- Pháp trí, loại trí, tha tâm trí, thế tục trí.

12.   Bốn trí khác:

- Khổ trí, tập trí, diệt trí, đạo trí.

13.   Bốn Dự lưu hướng chi:

- Thiện nhân thân cận,

ĐỒ ĂN                                                      88

- Diệu pháp thính thọ,

- Như lý tác ý,

- Pháp tùy pháp hành.

14.   Bốn Dự lưu quả chi:

- Ở đây Thánh đệ tử thành tựu lòng tin
tuyệt đối với Phật - "Đây là Thế Tôn, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh
Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô
Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên
Nhơn Sư, Phật, Thế Tôn".

- Vị này thành tựu lòng tin tuyệt đối đối với
Pháp - "Pháp được Thế Tôn khéo léo
thuyết giảng, Pháp ấy là thiết thực hiện
tại, vượt ngoài thời gian, đến mà thấy, có
hiệu năng hướng thượng, chỉ người có trí
mới tự mình giác hiểu".

- Vị ấy thành tự lòng tin tuyệt đối chúng
Tăng: "Chúng Tăng đệ tử của Thế Tôn là
đầy đủ diệu hạnh, chúng Tăng đệ tử của
Thế Tôn là đầy đủ như lý hạnh, chúng
Tăng đệ tử của Thế Tôn là đầy đủ chánh

ĐỒ ĂN                                               89

hạnh, tức là bốn đôi, tám vị.

- Chúng tăng đệ tử của Thế Tôn này đáng
cung kính, đáng tôn trọng, đáng được
cúng dường, đáng được chấp tay, là
phước điền vô thượng ở đời", thành tựu
giới đức được các bậc Thánh ái mộ,
không bị hư hoại, không bị tỳ vết, được
thực hành liên tục, không bị khiếm
khuyết con người tự tại, được bậc Thánh
tán thán, không bị nhiễm ô, hướng đến
thiền định.

15.   Bốn Sa môn quả:

- Dự lưu quả, Nhứt lai quả, Bất lai quả, A- la-hán quả.

16.   Bốn giới:

- Địa giới, thủy giới, hỏa giới, phong giới.

17.   Bốn thực:

- Đoàn thực, thô hay tế;

- Xúc thực là thứ hai;

ĐỒ ĂN                                              90

- Tư niệm thực là thứ ba;

- Thức thực là thứ tư.

18.   Bốn thức trú:

- Này các Hiền giả, khi duyên sắc, thức
khởi lên và an trú, thức ấy lấy sắc làm
cảnh, lấy sắc làm sở y, lấy sắc làm căn cứ
thọ hưởng, được tăng trưởng, tăng thịnh,
tăng quảng.

- Này các Hiền giả, hay duyên thọ, thức...
hay duyên tưởng... Này các Hiền giả, hay
duyên hành, thức khởi lên và an trú, thức
ấy lấy hành làm cảnh, lấy hành làm sở y,
lấy hành làm căn cứ thọ hưởng, được tăng
trưởng, tăng thịnh, tăng quảng.

19.   Bốn bất hành xứ hạnh:

- Tham dục bất hành xứ hạnh,

- Sân bất hành xứ hạnh,

- Si bất hành xứ hạnh,

- Bố úy bất hành xứ hạnh.

ĐỒ ĂN                                              91

20.   Bốn ái sanh:

- Này các Hiền giả, do nhơn y phục, vị Tỷ- kheo khởi lên lòng tham ái.

- Này các Hiền giả, do nhơn đồ ăn khất thực, vị Tỷ-kheo khởi lên lòng tham ái.

- Này các Hiền giả, do nhơn phòng xá, vị Tỷ-kheo khởi lên lòng tham ái.

- Này các Hiền giả, do nhơn hữu và phi hữu, vị Tỷ-kheo khởi lên lòng tham ái.

21.   Bốn hành:

- Khổ hành trì chứng,

- Khổ hành tốc chứng,

- Lạc hành trì chứng,

- Lạc hành tốc chứng.

22.   Bốn hành khác:

- Bất kham nhẫn hành,

ĐỒ ĂN                                            92

- Kham nhẫn hành,

- Điều phục hành,

- Tịch tịnh hành.

23.   Bốn pháp túc:

- Vô tham pháp túc,

- Vô sân pháp túc,

- Chánh niệm pháp túc,

- Chánh định pháp túc.

24.   Bốn pháp thọ:

- Này các Hiền giả, có pháp thọ, hiện tại khổ và tương lai quả báo khổ.

- Này các Hiền giả, có pháp thọ, hiện tại khổ và tương lai quả báo lạc.

- Này các Hiền giả, có pháp thọ, hiện tại lạc và tương lai quả báo khổ.

- Này các Hiền giả có pháp thọ, hiện tại lạc

ĐỒ ĂN                                              93

và tương lai quả báo lạc.

25.   Bốn pháp uẩn:

- Giới uẩn, định uẩn, công đức uẩn, giải thoát uẩn.

26.   Bốn lực:

- Tinh tấn lực, niệm lực, định lực, tuệ lực.

27.   Bốn thắng xứ:

- Tuệ thắng xứ, đế thắng xứ, xả thắng xứ, chỉ tức thắng xứ (Bốn nguyện).

28.   Bốn cách trả lời câu hỏi:

- Trả lời câu hỏi một cách dứt khoát,

- Trả lời câu hỏi bằng cách phân tích,

- Trả lời câu hỏi bằng cách cật vấn,

- Trả lời câu hỏi bằng cách giả lơ, bỏ qua.

29.   Bốn nghiệp:

ĐỒ ĂN                                              94

- Này các Hiền giả, có hắc nghiệp hắc báo.

- Này các Hiền giả, có bạch nghiệp bạch báo.

- Này các Hiền giả, có hắc bạch nghiệp, hắc bạch báo.

- Này các Hiền giả, có phi hắc phi bạch nghiệp, phi hắc phi bạch báo, và đưa đến sự tận diệt các nghiệp.

30.   Bốn pháp cần phải chứng ngộ:

- Túc mạng cần phải chứng ngộ bởi niệm.

- Sanh tử cần phải chứng ngộ bởi nhãn.

- Tám giải thoát cần phải chứng ngộ bởi thân.

- Lậu tận cần phải chứng ngộ bởi Tuệ.

31.   Bốn bộc lưu:

- Dục bộc lưu, hữu bộc lưu, kiến bộc lưu, vô minh bộc lưu.

ĐỒ ĂN                                             95

32.   Bốn ách:

- Dục ách, hữu ách, kiến ách, vô minh ách.

33.   Bốn ly ách:

- Ly dục ách, ly hữu ách, ly kiến ách, ly vô minh ách.

34.   Bốn hệ phược:

- Tham thân hệ, sân thân hệ, gới cấm thủ thân hệ, thử thực chấp thân hệ.

35.   Bốn thủ:

- Dục thủ, kiến thủ, giới cấm thủ, ngã thuyết thủ.

36.   Bốn sanh:

- Noãn sanh, thai sanh, thấp sanh, hóa sanh.

37.   Bốn nhập thai:

- Này các Hiền giả, ở đây, có loài không tỉnh giác nhập mẫu thai, không tỉnh giác

ĐỒ ĂN                                              96

trú mẫu thai, không tỉnh giác xuất mẫu thai. Đó là loại nhập thai thứ nhất.

- Lại nữa, này các Hiền giả, ở đây, có loại
tỉnh giác nhập mẫu thai, không tỉnh giác
trú mẫu thai, không tỉnh giác xuất mẫu
thai. Đó là loại nhập thai thứ hai.

- Lại nữa, này các Hiền giả, ở đây, có loại
tỉnh giác nhập mẫu thai, tỉnh giác trú mẫu
thai, không tỉnh giác xuất mẫu thai. Đó là
loại nhập thai thứ ba.

- Lại nữa, này các Hiền giả, ở đây, có loại
tỉnh giác nhập mẫu thai, tỉnh giác trú mẫu
thai, tỉnh giác xuất mẫu thai. Đó là loại
nhập thai thứ tư.

38.   Bốn phương cách được tự thể mới:

- Này các Hiền giả, có tự thể mới được, do ý chí của mình, không do ý chí của người khác.

- Này các Hiền giả, có tự thể mới được, do ý chí của người khác, không do ý chí của mình.

ĐỒ ĂN                                              97

- Này các Hiền giả, có tự thể mới được, do ý chí của mình và ý chí của người khác.

- Này các Hiền giả, có tự thể mới được không do ý chí của mình, không do ý chí của người khác.

39.   Bốn sự cúng dường thanh tịnh:

- Này các Hiền giả, có sự cúng dường, người cúng dường thanh tịnh, người nhận cúng dường không thanh tịnh.

- Này các Hiền giả, có sự cúng dường, người nhận cúng dường thanh tịnh, người cúng dường không thanh tịnh.

- Này các Hiền giả, có sự cúng dường, cả người cúng dường và người nhận cúng dường đều không thanh tịnh.

- Này các Hiền giả, có sự cúng dường, người cúng dường và người nhận sự cúng dường đều thanh tịnh.

40.   Bốn nhiếp pháp:

- Bố thí, ái ngữ, lợi hành, đồng sự.

ĐỒ ĂN                                            98

41.   Bốn phi Thánh ngôn:

- Vọng ngữ, lưỡng thiệt, ác khẩu, ỷ ngữ.

42.   Bốn Thánh ngôn:

- Ly vọng ngữ, ly lưỡng thiệt, ly ác khẩu, ly ỷ ngữ.

43.   Bốn phi Thánh ngôn khác:

- Không thấy nói thấy, không nghe nói nghe, không nghĩ nói nghĩ, không biết nói biết.

44.   Bốn Thánh ngôn khác:

- Không thấy nói không thấy,

- Không nghe nói không nghe,

- Không nghĩ nói không nghĩ,

- Không biết nói không biết.

45.   Bốn phi Thánh ngôn khác:

- Thấy nói không thấy,

ĐỒ ĂN                                               99

- Nghe nói không nghe,

- Nghĩ nói không nghĩ,

- Biết nói không biết.

46.   Bốn Thánh ngôn khác:

- Thấy nói thấy,

- Nghe nói nghe,

- Nghĩ nói nghĩ,

- Biết nói biết.

47.   Bốn loại người:

- Này các Hiền giả, ở đây, có người tự làm khổ mình và siêng năng làm khổ mình.

- Này các Hiền giả, ở đây, có loại người làm khổ người khác, siêng năng làm khổ người khác.

- Này các Hiền giả, ở đây, có loại người làm khổ mình, siêng năng làm khổ mình; làm khổ người, siêng năng làm khổ

ĐỒ ĂN                                            100

người.

- Này các Hiền giả, ở đây, có loại người
không làm khổ mình, không siêng năng
làm khổ mình; không làm khổ người
người, không siêng năng làm khổ người.
Vị này không làm khổ mình, không làm
khổ người ngay trong hiện tại sống ly
dục, tịch tịnh, thanh lương, an lạc thánh
thiện.

48.   Lại bốn loại người khác:

- Này các Hiền giả, ở đây, có loại người hành tự lợi, không hành lợi tha.

- Này các Hiền giả, ở đây, có loại người hành lợi tha, không hành tự lợi.

- Này các Hiền giả, ở đây, có loại người, không hành tự lợi và không hành lợi tha.

- Này các Hiền giả, ở đây, có loại người hành tư lợi và hành lợi tha.

49.   Lại bốn loại người khác:

- Sống trong bóng tối và hướng đến bóng

ĐỒ ĂN                                             101

tối,

- Sống trong bóng tối hướng đến ánh sáng,

- Sống trong ánh sáng hướng đến bóng tối,

- Sống trong ánh sáng hướng đến ánh sáng.

50.   Bốn loại người khác:

- Bất động Sa môn,

- Xích liên hoa Sa môn,

- Bạch liên hoa Sa môn,

- Diệu thiện Sa môn.

Này các Hiền giả, bốn Pháp này được Thế Tôn chơn chánh giảng dạy, vị đã biết, đã thấy, bậc A la Hán, Chánh Đẳng Giác. Ở đây, mọi người cần phải cùng nhau tụng đọc, không có tranh luận... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư Thiên và loài Người.

II

ĐỒ ĂN                                             102

1. Này các Hiền giả, có năm Pháp được Thế Tôn chơn chánh giảng dạy, vị đã biết, đã thấy, bậc A la hán, Chánh Đẳng Giác. Ở đây, mọi người cần phải cùng nhau tụng đọc, không có tranh luận... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư Thiên và loài Người.

1.   Năm uẩn:

- Sắc uẩn, thọ uẩn, tưởng uẩn, hành uẩn, thức uẩn.

2.   Năm thủ uẩn:

- Sắc thủ uẩn, thọ thủ uẩn, tưởng thủ uẩn, hành thủ uẩn, thức thủ uẩn.

3.   Năm dục công đức:

- Sắc do nhãn nhận thức. Sắc này khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, kích thích lòng dục, hấp dẫn.

- Tiếng do tai nhận thức... Hương do mũi
nhận thức... Vị do lưỡi nhận thức... Xúc
do thân cảm xúc là khả ái, khả hỷ, khả
lạc, khả ý, kích thích lòng dục, hấp dẫn.

4.   Năm thú:

ĐỒ ĂN                                               103

- Địa ngục, bàng sanh, ngạ quỷ, Người, chư Thiên.

5.   Năm xan tham:

- Xan tham đối với trú xứ,

- Xan tham đối với gia đình,

- Xan tham đối với các vật thâu hoạch,

- Xan tham đối với sắc,

- Xan tham đối với pháp.

6.   Năm triền cái:

- Tham dục triền cái, sân triền cái, hôn trầm thụy miên cái, trạo cử hối quá triền cái, nghi triền cái.

7.   Năm hạ phần kiết sử:

- Thân kiến, nghi, giới cấm thủ, tham, sân.

8.   Năm thượng phần kiết sử:

- Sắc tham, vô sắc tham, mạn, trạo cử, vô

ĐỒ ĂN                                            104

minh.

9.    Năm học xứ:

- Không sát sanh, không trộm cắp, không tà dâm, không vọng ngôn, không uống các loại rượu.

10.   Năm bất năng xứ:

- Này các Hiền giả, một vị Lậu tận Tỷ kheo không thể cố sát hại đời sống loài hữu tình.

- Một vị Lậu tận Tỷ kheo không thể cố ý lấy của không cho gọi là trộm cắp.

- Một vị Lậu tận Tỷ kheo không thể có ý hành dâm.

- Một vị Lậu tận Tỷ kheo không thể cố ý tự mình biết mà nói láo.

- Một vị Lậu tận Tỷ kheo không thể tiêu dùng các vật chứa cất vào các thú vui dục lạc như khi còn là cư sĩ.

11.   Năm sự tổn thất:

ĐỒ ĂN                                             105

- Thân thuộc tổn thất,

- Tài sản tổn thất,

- Tật bệnh tổn thất,

- Giới tổn thất,

- Kiến tổn thất.

 Này các Hiền giả, không có loài hữu tình
nào, vì thân thuộc tổn thất, vì tài sản tổn
thất, hay vì tật bệnh tổn thất, sau khi thân
hoại mạng chung sanh vào khổ giới, ác
thú, đọa xứ, địa ngục. Này các Hiền giả,
có loài hữu tình, vì giới tổn thất hay vì
kiến tổn thất, sau khi thân hoại mạng
chung... sanh vào địa ngục.

12.   Năm sự thành tựu:

- Thân thuộc thành tựu,

- Tài sản thành tựu, vô bệnh thành tựu, giới thành tựu, kiến thành tựu.

 Này các Hiền giả, không có loài hữu tình nào, vì thân thuộc thành tựu, vì tài sản

ĐỒ ĂN                                                106

thành tựu hay vì vô bệnh thành tựu, được
sanh lên thiện thú, Thiên giới, đời này.
Này các Hiền giả, có các loài hữu tình, vì
giới thành tựu hay vì kiến thành tựu được
sanh lên thiện thú, Thiên giới, đời này.

13.   Năm điều nguy hiểm của người ác giới, phạm giới:

- Này các Hiền giả, người ác giới, vì phạm
giới luật, do phóng dật thiệt hại nhiều tài
sản. Đó là điều nguy hiểm thứ nhất của
người ác giới, phạm ác giới.

- Lại nữa, này các Hiền giả, với người ác
giới, phạm ác giới, tiếng xấu đồn khắp.
Đó là điều nguy hiểm thứ hai của người
ác giới.

- Lại nữa, này các Hiền giả, với người ác
giới, phạm ác giới, khi vào hội chúng
nào, hội chúng Sát đế ly, hội chúng Bà la
môn, hội chúng Cư sĩ hay hội chúng Sa
môn, người ấy vào một cách sợ sệt và dao
động. Đó là điều nguy hiểm thứ ba của
người ác giới, phạm ác giới.

ĐỒ ĂN                                               107

- Lại nữa, này các Hiền giả, người ác giới,
phạm ác giới, khi mệnh chung, chết một
cách mê loạn. Đó là điều nguy hiểm thứ
tư của người ác giới, phạm ác giới.

- Lại nữa, này các Hiền giả, người ác giới,
phạm ác giới, khi thân hoại mạng chung
sanh vào khổ giới, ác thú, đọa xứ, địa
ngục. Đó là điều nguy hiểm thứ năm của
người ác giới, phạm ác giới.

14.   Năm điều lợi ích của người đủ giới, giữ giới:

- Này các Hiền giả, ở đây người đủ giới,
giữ giới, nhờ không phóng dật nên được
tài sản sung túc. Đó là điều lợi ích thứ
nhất cho người đủ giới, giữ giới.

- Này các Hiền giả, lại nữa người đủ giới,
giữ giới được tiếng tốt đồn khắp. Đó là
điều lợi ích thứ hai cho người đủ giới, giữ
giới.

- Này các Hiền giả, với người đủ giới, giữ
giới, khi vào hội chúng nào, hội chúng
Sát đế ly, hội chúng Ba la môn, hội chúng
Cư sĩ, hội chúng Sa môn, vị ấy vào một

ĐỒ ĂN                                               108

cách đàng hoàng, không dao động. Đó là điều lợi ích thứ ba cho người đủ giới, giữ giới.

- Này các Hiền giả, lại nữa người đủ giới,
giữ giới khi mệnh chung chết một cách
không sợ sệt và không dao động. Đó là
điều lợi ích thứ tư cho người đủ giới, giữ
giới.

- Này các Hiền giả, lại nữa người đủ giới,
giữ giới, sau khi thân hoại mạng chung
được sanh lên thiện thú, Thiên giới, cõi
đời này. Như vậy là điều lợi ích thứ năm
cho người đủ giới, giữ giới.

15.   Này các Hiền giả, năm pháp nội tâm một vị Tỷ kheo cần phải có nếu muốn chỉ trích một vị khác:

- "Tôi nói đúng thời, không phải phi thời.

- Tôi nói đúng sự thật, không sai sự thật.

- Tôi nói một cách từ tốn, không nói lời ác khẩu.

- Tôi nói lời có lợi ích, không nói lời không

ĐỒ ĂN                                                 109

có lợi ích.

- Tôi nói lời có lòng từ, không phải lời sân hận".

 Này các Hiền giả, như vậy là năm pháp nội tâm một vị Tỷ kheo cần phải có, nếu muốn chỉ trích một vị khác.

16.   Năm cần chi:

- Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ kheo có
lòng tin, tin tưởng sự giác ngộ của Như
Lai: "Đây là Thế tôn, bậc A la hán, Chánh
Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ,
Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự
Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế
Tôn".

- Vị ấy thiểu bệnh, thiểu não, sự tiêu hóa được điều hòa, không lạnh quá, không nóng quá, trung bình hợp với sự tinh tấn.

- Vị ấy không lừa đảo, dối gạt, nêu rõ tự
mình như chơn đối với bậc Đạo Sư, đối
với các vị sáng suốt hay đối với các vị
đồng phạm hạnh.

ĐỒ ĂN                                              110

- Vị ấy sống siêng năng, tinh tấn, từ bỏ các
ác pháp, thành tựu các thiện pháp, cương
quyết, kiên trì nỗ lực, không tránh né đối
với các thiện pháp.

- Vị ấy có trí tuệ, thành tựu trí tuệ hướng
đến sự sanh diệt của các pháp, thành tựu
Thánh quyết trạch, đưa đến sự đoạn diệt
chơn chánh các khổ đau.

17.   Năm tịnh cư:

- Vô Phiền thiên,

- Vô Nhiệt thiên,

- Thiện Hiện thiên,

- Thiện Kiến thiên,

- Sắc Cứu Cánh thiên.

18.   Năm bất hoàn:

- Trung gian Bát Niết bàn,

- Sanh Bát Niết bàn,

ĐỒ ĂN                                              111

- Vô hành Bát Niết bàn,

- Hữu hành Bát Niết bàn,

- Thượng lưu thú A-ca-ni-sá.

19.   Năm tâm hoang vu:

- Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ kheo nghi
ngờ, do dự, không quyết đoán, không có
thỏa mãn đối với vị Đạo Sư. Này các
Hiền giả, vị Tỷ kheo nào nghi ngờ, do dự,
không quyết đoán, không có thỏa mãn đối
với vị Đạo Sư, vị Tỷ kheo ấy không
hướng về nỗ lực, hăng hái, kiên trì và tinh
tấn. Khi tâm của vị ấy không hướng về nỗ
lực, hăng hái, kiên trì và tinh tấn, như vậy
gọi là tâm hoang vu thứ nhất.

- Này các Hiền giả, lại nữa vị Tỷ kheo nghi
ngờ đối với Pháp... đối với Tăng... đối với
học Pháp... tức giận đối với các vị đồng
Phạm hạnh, không hoan hỷ, tâm dao
động, trở thành hoang vu. Này các Hiền
giả, khi một vị Tỷ kheo tức giận đối với
các vị đồng Phạm hạnh, không hoan hỷ,
tâm dao động, trở thành hoang vu, vị Tỷ

ĐỒ ĂN                                                112

kheo ấy không hướng về nỗ lực, hăng hái, kiên trì và tinh tấn. Như vậy gọi là tâm hoang vu thứ năm.

20.   Năm tâm triền phược:

- Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ kheo tâm
không ly tham, không ly dục, không ly ái,
không ly khao khát, không ly nhiệt tình,
không ly ái nhiễm đối với các dục vọng.
Này các Hiền giả, vị Tỷ kheo tâm không
ly tham, không ly dục, không ly ái, không
ly khao khát, không ly nhiệt tình, không
ly ái nhiễm đối với ác dục vọng, tâm của
vị ấy không hướng về nỗ lực, hăng hái,
kiên trì và tinh tấn. Tâm của vị nào không
hướng về... như vậy là tâm triền phược
thứ nhất.

- Này các Hiền giả, lại nữa vị Tỷ kheo, tâm không ly tham đối với các thân... Như vậy là tâm triền phược thứ hai...

- Đối với các sắc, tâm không ly tham... Đây là tâm triền phược thứ ba.

- Này các Hiền giả, lại nữa vị Tỷ kheo

ĐỒ ĂN                                              113

không ăn quá sức bao tử có thể chịu nổi,
hưởng thọ sự sung sướng về nằm ngủ, sự
sung sướng về xúc chạm, sự sung sướng
về thụy miên... Đây là tâm triền phược
thứ tư.

- Này các Hiền giả, lại nữa vị Tỷ kheo sống
đời sống phạm hạnh với hy vọng mong
được thành một loại chư Thiên: "Với luật
pháp này, với giới luật này, với khổ hạnh
này hay với Phạm hạnh này, tôi sẽ trở
thành loại chư Thiên này hay loại chư
Thiên khác". Này các Hiền giả, khi vị Tỷ
kheo sống đời sống Phạm hạnh với hy
vọng được thành một loại chư Thiên:
"Với luật pháp này, với giới luật này, với
khổ hạnh này hay với Phạm hạnh này, tôi
sẽ trở thành loại chư Thiên này hay chư
Thiên khác". Tâm của vị này không
hướng về nỗi lực, hăng hái, kiên trì và
tinh tấn. Tâm của vị nào... như vậy là tâm
triền phược thứ năm.

21.   Năm căn:

- Nhãn căn, nhĩ căn, tỷ căn, thiệt căn, thân căn.

ĐỒ ĂN                                              114

22.   Lại năm căn khác:

- Lạc căn, khổ căn, hỷ căn, ưu căn, xả căn.

23.   Lại năm căn khác:

- Tín căn, tinh tấn căn, niệm căn, định căn, tuệ căn.

24.   Năm xuất ly giới:

a. Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ kheo, có
tác ý đối với dục vọng, tâm không hướng
nhập dục vọng, không tín lạc, không an
trú, không bị chi phối bởi dục vọng. Khi
vị này có tác ý đối với ly dục, tâm hướng
nhập ly dục, tín lạc, an trú và bị chị phối
bởi ly dục, tâm của vị ấy khéo ly, khéo tu,
khéo khởi, khéo giải thoát, khéo ly hệ đối
với các dục lạc. Và các lậu hoặc, các tổn
hại, các nhiệt não khởi lên do duyên, các
dục lạc, vị ấy đối với chúng được giải
thoát, không còn cảm thọ cảm giác ấy.
Như vậy được gọi là giải thoát đối với các
dục vọng.

b. Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo có tác ý đối với sân hận, tâm không hướng

ĐỒ ĂN                                                115

nhập sân hận, không tín lạc, không an trú,
không bị chi phối bởi sân hận. Khi vị này
có tác ý đối với vô sân, tâm hướng nhập
vô sân, có tín lạc, có an trú, có bị chi phối
bởi vô sân, tâm vị ấy khéo ly, khéo tu,
khéo khởi, khéo giải thoát, khéo ly hệ đối
với vô sân. Và các lậu hoặc, các tổn hoại,
các nhiệt não khởi lên do duyên với sân,
vị ấy đối với chúng được giải thoát,
không còn cảm thọ cảm giác ấy. Như vậy
được gọi là giải thoát đối với sân hận.

c. Này các Hiền giả, lại nữa vị Tỷ kheo, có
tác ý đối với hại tâm, tâm không hướng
nhập hại tâm, không tín lạc, không an trú,
không bị chi phối bởi hại tâm. Khi vị này
có tác ý đối với ly hại tâm, tâm hướng
nhập ly hại tâm, tín lại, an trú, bị chi phối
bởi ly hại tâm. Tâm vị ấy khéo ly, khéo
tu, khéo khởi, khéo giải thoát, khéo ly hệ
hại tâm. Và các lậu hoặc, các tổn hại, các
nhiệt não khởi lên do duyên với hại tâm,
vị ấy đối với chúng được giải thoát,
không còn cảm thọ cảm giác ấy. Như vậy
được gọi là giải thoát đối với hại tâm.

d. Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo, có

ĐỒ ĂN                                                 116

tác ý đối với sắc, tâm không hướng nhập
vào sắc, không tín lạc, không an trú,
không bị chi phối bởi sắc. Khi vị này có
tác ý đối với vô sắc, tâm hướng nhập vô
sắc, tín lạc, an trú, bị chi phối bởi vô sắc.
Tâm vị ấy khéo ly, khéo tu, khéo khởi,
khéo giải thoát, khéo ly hệ đối với sắc. Và
các lậu hoặc, các tổn hại, cái nhiệt não
khởi lên do duyên với sắc, vị ấy đối với
chúng được giải thoát, không còn cảm
thọ cảm giác ấy. Như vậy được gọi là giải
thoát đối với sắc.

e. Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo có
tác ý đối với tự thân, tâm không hướng
nhập tự thân, không tín lạc, không an trú,
không bị chi phối bởi tự thân. Khi vị này
có tác ý đối với thân diệt, tâm hướng nhập
thân diệt, tín lạc, an trú, bị chi phối bởi
thân diệt. Tâm vị ấy khéo ly, khéo tu,
khéo khởi, khéo giải thoát, khéo ly hệ
thân diệt. Và các lậu hoặc, các tổn hại,
các nhiệt não khởi lên do duyên với tự
thân, vị ấy đối với chúng được giải thoát,
không còn cảm thọ cảm giác ấy. Như vậy
được gọi là giải thoát đối với tự thân.

ĐỒ ĂN                                                117

25.   Năm giải thoát xứ:

- Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ kheo, khi
nghe bậc Đạo Sư, hay một vị đồng Phạm
hạnh đáng kính nào thuyết pháp. Này các
Hiền giả, khi vị Tỷ kheo nghe bậc Đạo Sư
hay một vị đồng Phạm hạnh đáng kính
nào thuyết pháp, vị ấy, đối với pháp ấy,
hiểu được nghĩa lý và hiểu cả văn cú. Nhờ
hiểu được nghĩa lý và hiểu cả văn cú,
khoan khoái sanh. Nhờ khoan khoái, hỷ
sanh. Nhờ hỷ tâm, thân khinh an sanh.
Nhờ thân khinh an, lạc thọ sanh. Nhờ lạc
thọ, tâm được định tỉnh. Đó là giải thoát
xứ thứ nhất.

- Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo
không nghe bậc Đạo Sư hay một vị đồng
Phạm hạnh đáng kính nào thuyết pháp.
Nhưng vị ấy, theo điều đã nghe, theo điều
đã học, thuyết pháp một cách rộng rãi cho
các người khác. Này các Hiền giả, khi vị
Tỷ kheo theo điều đã nghe, theo điều đã
học, thuyết pháp một cách rộng rãi cho
các người khác, vị ấy đối với pháp ấy,
hiểu được nghĩa lý và hiểu được văn cú.
Nhờ hiểu được nghĩa lý và hiểu được văn

ĐỒ ĂN                                             118

cú, khoan khoái sanh. Nhờ khoan khoái,
hỷ sanh. Nhờ hỷ tâm, thân khinh an sanh.
Nhờ thân khinh an, lạc thọ sanh. Nhờ lạc
thọ, tâm được định tỉnh. Đó là giải thoát
xứ thứ hai.

- Này các Hiền giả, lại nữa vị Tỷ kheo,
không được nghe bậc Đạo Sư hay một vị
đồng Phạm hạnh đáng kính nào thuyết
pháp, cũng không theo điều đã nghe, điều
đã học thuyết pháp một cách rộng rãi cho
các người khác. Vị ấy theo điều đã nghe,
theo điều đã học, tụng đọc pháp một cách
rõ ràng. Này các Hiền giả, vị Tỷ kheo,
theo điều đã nghe, theo điều đã học, tụng
đọc pháp một các rõ ràng, do vậy đối với
pháp ấy, hiểu được nghĩa lý và hiểu được
văn cú. Nhờ hiểu được nghĩa lý và hiểu
được văn cú, thân khinh an sanh. Nhờ
thân khinh an, lạc thọ sanh. Nhờ lạc thọ,
tâm được định tỉnh. Đó là giải thoát xứ
thứ ba.

- Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo,
không nghe bậc Đạo sư hay một vị đồng
Phạm hạnh đáng kính thuyết pháp, cũng
không theo điều đã nghe, điều đã học

ĐỒ ĂN                                            119

thuyết pháp một cách rộng rãi cho các
người khác, cũng không theo điều đã
nghe, điều đã học, tụng đọc pháp một
cách rõ ràng. Vị ấy, theo điều đã nghe,
theo điều đã học, dùng tâm tầm cầu, suy
tư, quán sát pháp ấy. Này các Hiền giả, vị
Tỷ kheo, theo điều đã nghe, theo điều đã
học, dùng tâm tầm cầu, suy tư, quán sát
pháp ấy. Này các Hiền giả, vị Tỷ kheo,
theo điều đã nghe, theo điều đã học, dùng
tâm tầm cầu, suy tư, quán sát pháp ấy nên
đối với pháp ấy hiểu được nghĩa lý, hiểu
được văn cú. Nhờ hiểu được nghĩa lý,
hiểu được văn cú, khoan khoái sanh. Nhờ
khoan khoái sanh, hỷ tâm sanh. Nhờ hỷ
tâm, thân khinh an sanh. Nhờ khinh an,
lạc thọ sanh. Nhờ lạc thọ, tâm được định
tỉnh. Đó là giải thoát xứ thứ tư.

- Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo,
không nghe bậc Đạo Sư hay một vị đồng
Phạm hạnh đáng kính nào thuyết pháp,
cũng không theo điều đã nghe, theo điều
đã học, thuyết pháp một cách rộng rãi cho
các người khác, cũng không theo điều đã
nghe, theo điều đã học dùng tâm tầm cầu,
suy tư, quán sát pháp ấy, vị Tỷ kheo đã

ĐỒ ĂN                                             120

khéo nắm giữ một định tướng nào, khéo
tác ý, khéo thọ trì, khéo thể nhập nhờ trí
tuệ. Này các Hiền giả, vị Tỷ kheo nắm
giữ một định tướng nào, khéo tác ý, khéo
thọ trì, khéo thể nhập nhờ trí tuệ. Này các
Hiền giả, vị Tỷ kheo tùy theo khéo nắm
giữ một định tướng nào, khéo tác ý, khéo
thọ trì, khéo thể nhập nhờ trí tuệ, nên đối
với pháp ấy, hiểu được nghĩa lý, hiểu
được văn cú. Nhờ hiểu được nghĩa lý,
hiểu được văn cú, nên khoan khoái sanh.
Nhờ khoan khoái sanh, hỷ tâm sanh. Nhờ
hỷ tâm, thân khinh an sanh. Nhờ thân
khinh an, lạc thọ sanh. Nhờ lạc thọ, tâm
được định tỉnh. Đó là giải thoát xứ thứ
năm.

26.   Năm giải thoát thành thục tưởng:

- Vô thường tưởng,

- Khổ tưởng trong vô thường,

- Vô ngã tưởng trong khổ,

- Đoạn trừ tưởng,

ĐỒ ĂN                                                121

- Vô tham tưởng.

Này các Hiền giả, năm pháp này được Thế Tôn chơn
chánh giảng dạy, vị đã biết, đã thấy, bậc A la hán,
Chánh Đẳng Giác. Ở đây mọi người cần phải cùng
nhau tụng đọc, không có tranh luận... vì lợi ích, vì
hạnh phúc, vì an lạc cho chư Thiên và cho loài
Người.

2. Này các Hiền giả, có sáu pháp được Thế Tôn chơn
chánh giảng dạy, vị đã biết, đã thấy, bậc A la hán,
Chánh Đẳng Giác. Ở đây, mọi người cần phải cùng
nhau tụng đọc, không có tranh luận... vì lợi ích, vì
hạnh phúc, vì an lạc cho chư Thiên và cho loài
Người. Thế nào là sáu?

1.   Sáu nội xứ:

 Nhãn xứ, nhĩ xứ, tỷ xứ, thiệt xứ, thân xứ, ý xứ.

2.   Sáu ngoại xứ:

 Sắc xứ, thanh xứ, hương xứ, vị xứ, xúc xứ, pháp xứ.

3.   Sáu thức thân:

ĐỒ ĂN                                              122

 Nhãn thức, nhĩ thức, tỷ thức, thiệt thức, thân thức, ý thức.

4.   Sáu xúc thân:

 Nhãn xúc, nhĩ xúc, tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc.

5.   Sáu thọ thân:

 Nhãn xúc sở sanh thọ, nhĩ xúc sở sanh
thọ, tỷ xúc sở sanh thọ, thiệt xúc sở sanh
thọ, thân xúc sở sanh thọ, ý xúc sở sanh
thọ.

6.   Sáu tưởng thân:

 Sắc tưởng, thanh tưởng, hương tưởng, vị tưởng, xúc tưởng, pháp tưởng.

7.   Sáu tư thân:

 Sắc tư, thanh tư, hương tư, vị tư, xúc tư, pháp tư.

8.   Sáu ái thân:

 Sắc ái, thanh ái, hương ái, vị ái, xúc ái,

ĐỒ ĂN                                             123

pháp ái.

9.    Sáu không cung kính pháp:

 Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ kheo, sống không cung kính, không tùy thuận bậc Đạo Sư;

 Sống không cung kính, không tùy thuận Pháp;

 Sống không cung kính, không tùy thuận Tăng;

 Sống không cung kính, không tùy thuận học Pháp;

 Sống không cung kính bất phóng dật, không tùy thuận bất phóng dật;

 Sống không cung kính, không tùy thuận sự lễ phép xã giao.

10.   Sáu cung kính pháp:

   Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ kheo sống cung kính, tùy thuận bậc Đạo Sư; sống cung kính, tùy thuận Pháp; sống cung

ĐỒ ĂN                                             124

kính, tùy thuận Tăng; sống cung kính tùy
thuận học pháp; sống cung kính, tùy
thuận bất phóng dật; sống cung kính; tùy
thuận lễ phép xã giao.

11.   Sáu suy tư đến hỷ:

   Khi mắt thấy sắc, hoan hỷ khởi lên, sắc
ấy được suy tư. Khi tai nghe tiếng... Khi
mũi ngửi hương... Khi lưỡi nếm vị... Khi
thân chạm xúc... Khi ý nhận pháp, hoan
hỷ khởi lên, pháp ấy được suy tư.

12.   Sáu suy tư đến ưu:

   Khi mắt thấy sắc, ưu khởi lên, sắc ấy được suy tư... như trên... khi ý nhận pháp, ưu khởi lên, pháp ấy được suy tư.

13.   Sáu suy tư đến xả:

   Khi mắt thấy sắc, xả khởi lên, sắc ấy được
suy tư... Khi tai nghe tiếng... Khi mũi
ngửi hương... Khi lưỡi nếm vị... Khi thân
chạm xúc... Khi ý nhận pháp, xả khởi lên,
pháp ấy được suy tư.

14.   Sáu hòa kính pháp:

ĐỒ ĂN                                                 125

 Này các Hiền giả, ở đây khi vị Tỷ kheo
thành tựu từ thân nghiệp, trước mặt hay
sau lưng đối với các vị đồng Phạm hạnh,
như vậy là một pháp hòa kính, tạo ra từ
ái, tạo ra cung kính, đưa đến đoàn kết,
không tranh luận, hòa hợp, đồng tâm, ý
hợp.

 Này các Hiền giả, lại nữa khi vị Tỷ kheo
thành tựu từ khẩu nghiệp trước mặt hay
sau lưng... từ ý nghiệp trước mặt hay sau
lưng, đối với các vị đồng Phạm hạnh, như
vậy là một pháp hòa kính, tạo ra từ ái, tạo
ra cung kính, đưa đến đoàn kết, không
tranh luận, hòa hợp, đồng tâm, ý hợp.

 Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo, đối
với các đồ vật được cúng dường một cách
hợp pháp cho đến đồ vật nhận trong bình
bát, đều đem chia đồng đều giữa các vị
Tỷ kheo có giới hạnh, như vậy là một
pháp hòa kính, tạo ra từ ái, tạo ra cung
kính, đưa đến đoàn kết, không tranh luận,
hòa hợp, đồng tâm, ý hợp.

 Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo, khi những giới luật của vị này không bị phá

ĐỒ ĂN                                              126

hoại, không vi phạm, được kiên trì tuân
hành, không có tỳ vết, làm con người
được giải thoát, được người trí tán thán,
không uế tạp, hướng đến thiền định, vị Tỷ
kheo ấy giữ giới hạnh Sa môn như vậy,
sống trước mặt hay sau lưng với các vị
đồng Phạm hạnh như vậy là một pháp hòa
kính, tạo ra từ ái, tạo ra cung kính, đưa
đến đoàn kết, không tranh luận, hòa hợp,
đồng tâm, ý hợp.

 Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo
sống đời sống được Chánh kiến hướng
dẫn, chơn chánh, đoạn diệt khổ đau, vị ấy
sống thành tựu với Chánh kiến như vậy,
sống với các vị đồng Phạm hạnh, trước
mặt hay sau lưng, như vậy là một pháp
hòa kính, tạo ra từ ái, tạo ra cung kính,
đưa đến đoàn kết, không tranh luận, hòa
hợp, đồng tâm, ý hợp.

15.   Sáu tránh căn:

 Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ kheo phẫn
nộ, uất hận. Này các Hiền giả, vị này
phẫn nộ, uất hận, sống không cung kính,
không tùy thuận vị Đạo Sư, sống không

ĐỒ ĂN                                              127

cung kính, không tùy thuận Pháp, không
cung kính, không tùy thuận Tăng, không
thành tựu đầy đủ các học pháp. Này các
Hiền giả, vị Tỷ kheo sống không cung
kính không tùy thuận bậc Đạo Sư, không
cung kính, không tùy thuận Pháp, không
cung kính, không tùy thuận Tăng, không
thành tựu đầy đủ các học pháp, vị ấy khởi
lên tranh luận giữa chư Tăng. Tranh luận
như vậy khiến chúng sanh không hạnh
phúc, khiến chúng sanh không an lạc,
khiến chúng sanh không lợi ích, và khiến
chư Thiên và loài Người không hạnh
phúc, mà đau khổ. Này các Hiền giả, nếu
Hiền giả thấy được tránh căn ấy giữa các
vị hay ngoài các vị, Hiền giả phải cố gắng
đoạn trừ ác tránh căn ấy. Này các Hiền
giả, nếu Hiền giả không thấy tránh căn ấy
giữa các vị hay ngoài các vị, các vị hãy
gìn giữ đừng cho ác tránh căn ấy có cơ
hội làm hại trong tương lai. Như vậy là
ngăn chặn nguy hại ác tránh căn ấy trong
tương lai.

 Này các Hiền giả, lại nữa vị Tỷ kheo che dấu và giả dối...

ĐỒ ĂN                                             128

 ... tật đố và xan tham...

 ... lừa đảo và lường gạt...

 ... ác dục và tà kiến...

 ... chấp trước sở kiến, kiên trì gìn giữ rất
khó rời bỏ. Này các Hiền giả, vị Tỷ kheo
chấp trước sở kiến, kiên trì gìn giữ, rất
khó rời bỏ, vị ấy sống không cung kính,
không tùy thuận bậc Đạo Sư, không cung
kính, không tùy thuận Pháp, không cung
kính, không tùy thuận Tăng, không thành
tựu đầy đủ các học pháp. Này các Hiền
giả, vị Tỷ kheo không cung kính, không
tùy thuận bậc Đạo Sư... Pháp... Tăng...
không thành tựu đầy đủ các học pháp, vị
ấy khởi lên tranh luận giữa chư Tăng.
Tranh luận như vậy khiến chúng sanh
không hạnh phúc, khiến chúng sanh
không an lạc, khiến chúng sanh không lợi
ích, khiến chư Thiên và loài Người không
hạnh phúc, mà đau khổ. Này các Hiền
giả, nếu Hiền giả thấy được tránh căn ấy
giữa các vị hay ngoài các vị, Hiền giả
phải cố gắng đoạn trừ ác tránh căn ấy.
Này các Hiền giả, nếu Hiền giả không

ĐỒ ĂN                                               129

thấy tránh căn ấy giữa các vị hay ngoài
các vị, các vị hãy gìn giữ đừng cho ác
tránh căn ấy có cơ hội làm hại trong
tương lai. Như vậy là sự đoạn trừ ác tránh
căn ấy, như vậy là ngăn chận nguy hại ác
tránh căn ấy trong tương lai.

16.   Sáu giới:

 Địa giới, thủy giới, hỏa giới, phong giới, không giới, thức giới.

17.   Sáu xuất ly giới:

 Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ kheo nói
như sau: "Ta đã tu tập từ tâm giải thoát,
làm cho sung mãn, làm thành cỗ xe, làm
thành căn cứ, an trú, chất chứa và khéo
léo tinh cần. Tuy vậy sân tâm vẫn ngự trị
tâm ta". Vị ấy cần phải được nói như sau:
"Chớ có như vậy, chớ nói như vậy, Đại
đức! Chớ có hiểu lầm Thế Tôn, vu khống
Thế Tôn như vậy thật không tốt. Thế Tôn
không nói như vậy". Này các Hiền giả, sự
kiện không phải như vậy, trường hợp
không phải như vậy. Ai tu tập từ tâm giải
thoát, làm cho sung mãn, làm thành cỗ

ĐỒ ĂN                                               130

xe, làm thành căn cứ, an trú, chất chứa và
khéo léo tinh cần, mà sân tâm vẫn ngự trị,
an trí, sự kiện không thể xảy ra như vậy.
Này các Hiền giả, từ tâm giải thoát có khả
năng giải thoát sân tâm.

 Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ kheo nói
như sau: "Ta đã tu tập bi tâm giải thoát,
làm cho sung mãn, làm thành cỗ xe, làm
thành căn cứ, an trú, chất chứa và khéo
léo tinh cần. Tuy vậy hại tâm vẫn ngự trị
tâm ta". Vị ấy cần phải được nói như sau:
"Chớ có hiểu lầm Thế Tôn, vu khống Thế
Tôn như vậy thật không tốt. Thế Tôn
không nói như vậy". Này các Hiền giả, sự
kiện không phải như vậy. Trường hợp
không phải như vậy. Nếu tu tập bi tâm
giải thoát, làm cho sung mãn, làm thành
cỗ xe, làm thành căn cứ, an trú, chất chứa
và khéo léo tinh cần, mà hại tâm vẫn ngự
trị an trú, sự kiện không xảy ra như vậy.
Này các Hiền giả, bi tâm giải thoát có khả
năng giải thoát hại tâm.

 Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ kheo nói như sau: "Ta đã tu tập hỷ tâm giải thoát, làm cho sung mãn, làm thành cỗ xe, làm

ĐỒ ĂN                                             131

thành căn cứ, an trú, chất chứa và khéo
léo tinh cần. Tuy vậy bất lạc tâm vẫn ngự
trị tâm ta". Vị ấy cần phải được nói như
sau: "Chớ có như vậy, chớ nói như vậy,
Đại đức! Chớ có hiểu lầm Thế Tôn, vu
khống Thế Tôn như vậy thật không tốt.
Thế Tôn không nói như vậy". Này các
Hiền giả, sự kiện không phải như vậy.
Trường hợp không phải như vậy. Nếu tu
tập hỷ tâm giải thoát, làm cho sung mãn,
làm thành cỗ xe, làm thành căn cứ, an trú,
chất chứa và khéo léo tinh cần, bất lạc
tâm vẫn ngự trị an trú, sự kiện không xảy
ra như vậy. Này các Hiền giả, hỷ tâm giải
thoát có khả năng giải thoát bất lạc tâm.

 Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ kheo nói
như sau: "Ta đã tu tập xả tâm giải thoát,
làm cho sung mãn, làm thành cỗ xe, làm
thành căn cứ, an trú, chất chứa và khéo
léo tinh cần. Tuy vậy tham tâm vẫn ngự
trị tâm ta". Vị ấy cần được nói như sau:
"Chớ có như vậy, chớ nói như vậy, Đại
Đức! Chớ có hiểu lầm Thế Tôn, vu khống
Thế Tôn như vậy thật không tốt. Thế Tôn
không nói như vậy". Này các Hiền giả, sự
kiện không phải như vậy. Trường hợp

ĐỒ ĂN                                             132

không phải như vậy. Nếu tu tập xả tâm
giải thoát, làm cho sung mãn, làm thành
cỗ xe, làm thành căn cứ, an trú, chất chứa
và khéo léo tinh cần mà tham tâm vẫn
ngự trị an trú, sự kiện không xảy ra như
vậy. Này các Hiền giả, xả tâm giải thoát,
có khả năng giải thoát tham tâm.

 Này các Hiền giả, lại nữa ở đây vị Tỷ
kheo nói như sau: "Ta đã tu tập vô tướng
tâm giải thoát, làm cho sung mãn, làm
thành cỗ xe, làm thành căn cứ, an trú, chất
chứa và khéo léo tinh cần. Tuy vậy thức
của tôi vẫn chạy theo các tướng". Vị ấy
cần phải được nói như sau: "Chớ có như
vậy, chớ nói như vậy, Đại Đức! Chớ có
hiểu lầm Thế Tôn, vu khống Thế Tôn như
vậy không tốt. Thế Tôn không nói như
vậy". Này các Hiền giả, sự kiện không
phải như vậy. Trường hợp không phải
như vậy. Nếu tu tập vô tướng tâm giải
thoát, làm cho sung mãn, làm thành cỗ
xe, làm thành căn cứ, an trú, chất chứa và
khéo léo tinh cần, mà thức vẫn chạy theo
các tướng, sự kiện không xảy ra như vậy.
Nếu tu tập vô tướng tâm giải thoát, làm
cho sung mãn, làm thành cỗ xe, làm thành

ĐỒ ĂN                                              133

căn cứ, an trú, chất chứa và khéo léo tinh
cần, mà thức vẫn chạy theo các tướng, sự
kiện không xảy ra như vậy. Này các Hiền
giả, vô tướng tâm giải thoát có khả năng
giải thoát tất cả tướng.

 Này các Hiền giả, lại nữa, ở đây vị Tỷ
kheo nói như sau: "Quan điểm "tôi có
mặt" bị tôi từ khước. Quan điểm "tôi là
cái này" không được tôi chấp nhận. Tuy
vậy mũi tên nghi ngờ do dự vẫn ám ảnh
an trú tôi". Vị ấy cần phải được nói như
sau: "Chớ có như vậy, chớ nói như vậy,
Đại Đức! Chớ có hiểu lầm Thế Tôn, vu
khống Thế Tôn như vậy không tốt. Thế
Tôn không nói như vậy". Này các Hiền
giả, sự kiện không phải như vậy. Trường
hợp không phải như vậy. "Quan điểm "tôi
có mặt" bị tôi từ khước. Quan điểm "tôi
là cái này" không được tôi chấp thuận.
Tuy vậy nghi ngờ, do dự vẫn ám ảnh an
trú nơi tôi". Sự kiện không xảy ra như
vậy. Này Hiền giả, chính nhờ khước từ sự
ngạo mạn "tôi có mặt", mà mũi tên do dự
nghi ngờ được giải thoát.

18.   Sáu vô thượng:

ĐỒ ĂN                                              134

   Kiến vô thượng,

   Văn vô thượng,

   Lợi đắc vô thượng,

   Học giới vô thượng,

   Hành vô thượng,

   Ức niệm vô thượng.

19.   Sáu niệm xứ:

   Niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng, niệm Giới, niệm Thí, niệm Thiên.

20.   Sáu hằng trú:

   Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ kheo mắt thấy sắc, không có hoan hỷ, không có ưu phiền, an trú xả, chánh niệm, giác tỉnh;

   Tai nghe tiếng... mũi ngửi hương... lưỡi nếm
vị... thân cảm xúc... ý nhận thức pháp, không
có hoan hỷ, không có ưu phiền, trú xả, chánh
niệm, tỉnh giác.

ĐỒ ĂN                                                 135

21.   Sáu sanh loại:

   Này các Hiền giả, ở đây có người hắc sanh và sống tạo hắc pháp.

   Này các Hiền giả, ở đây, có người hắc sanh và sống tạo bạch pháp.

   Này các Hiền giả, ở đây, có người hắc sanh và sống tạo Niết bàn, phi hắc phi bạch pháp.

   Ở đây, có người bạch sanh và sống tạo bạch pháp.

   Ở đây, có người bạch sanh và sống tạo hắc pháp.

   Ở đây, có người bạch sanh và sống tạo Niết bàn, phi hắc phi bạch pháp.

22.   Sáu quyết trạch phần tưởng:

   Vô thường tưởng,

   Khổ tưởng trên vô thường,

   Vô ngã tưởng trên khổ,

ĐỒ ĂN                                                136

   Đoạn tưởng,

   Vô tham tưởng,

   Diệt tưởng.

Này các Hiền giả, sáu pháp này được Thế Tôn chơn
chánh giảng dạy, vị đã biết, đã thấy, bậc A la hán,
Chánh Đẳng Giác. Ở đây, mọi người cần phải cùng
nhau tụng đọc... vị lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho
chư Thiên và loài Người.

8. Này các Hiền giả, có bảy pháp được Thế Tôn chơn chánh giảng dạy, vị đã biết, đã thấy, bậc A la hán, Chánh Đẳng Giác. Ở đây, mọi người phải cùng nhau tụng đọc... vị lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư Thiên và loài Người. Thế nào là bảy?

1.   Bảy tài sản:

   Tín tài, giới tài, tàm tài, quý tài, văn tài, thí tài, tuệ tài.

2.   Bảy giác chi:

   Niệm Giác chi, Trạch pháp Giác chi, Tinh tấn Giác chi, Hỷ Giác chi, Khinh an Giác chi, Định Giác chi, Xả Giác chi.

ĐỒ ĂN                                                     137

3.   Bảy định cụ:

   Chánh tri kiến, Chánh tư duy, Chánh ngữ, Chánh nghiệp, Chánh mạng, Chánh tinh tấn, Chánh niệm.

4.   Bảy phi diệu pháp:

   Này các Hiền giả, ở đây, có vị Tỷ kheo bất tín, vô tàm, vô quý, thiểu văn, giải đải, thất niệm, liệt tuệ.

5.   Bảy diệu pháp:

   Này các Hiền giả, ở đây, có vị Tỷ kheo có lòng tín, có tàm, có quý, đa văn, tinh tấn, niệm được an trú, có trí tuệ.

6.   Bảy thượng nhân pháp:

   Này các Hiền giả, ở đây có vị Tỷ kheo tri pháp, tri nghĩa, tự tri, tri lượng, tri thời, tri chúng và tri nhân.

7.   Bảy thù diệu sự:

   Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ kheo tha thiết hành trì học pháp và khát vọng hành trì học

ĐỒ ĂN                                                     138

pháp trong tương lai;

   Tha thiết quán pháp và khát vọng quán pháp trong tương lai;

   Tha thiết điều phục các dục vọng và khát vọng điều phục các dục vọng trong tương lai;

   Tha thiết sống an tịnh và khát vọng sống an tịnh trong tương lai;

   Tha thiết sống tinh tấn và khát vọng sống tinh tấn trong tương lai;

   Tha thiết quán sát tự niệm và khát vọng quán sát tự niệm trong tương lai;

   Tha thiết với kiến giải và khát vọng hiểu biết sở kiến trong tương lai.

8.   Bảy tưởng:

   Vô thường tưởng,

   Vô ngã tưởng,

   Bất tịnh tưởng,

ĐỒ ĂN                                                  139

    Hoạn nạn tưởng,

    Đoạn tưởng,

    Ly tham tưởng,

    Diệt tưởng.

9.    Bảy lực:

    Tín lực, tinh tấn lực, tàm lực, quý lực, niệm lực, định lực, tuệ lực.

10.   Bảy thức trú:

1.   Này các Hiền giả, có các loại hữu tình, thân
sai biệt và tưởng sai biệt, như loài Người,
một số chư Thiên và một số thuộc đọa xứ.
Đó là loại thức trú thứ nhất.

2.   Này các Hiền giả, có những loài hữu tình
thân sai biệt nhưng tưởng đồng loại, như các
vị Phạm Chúng thiên vừa mới sanh lần đầu
tiên (hay do tu sơ thiền). Đó là loại thức trú
thứ hai.

3.   Này các Hiền giả, có những loại hữu tình, thân đồng loại, nhưng tưởng sai biệt, như

ĐỒ ĂN                                                    140

chư Quang Âm thiên. Đó là loại thức trú thứ ba.

4.   Này các Hiền giả, có những loại hữu tình
thân đồng loại và tưởng đồng loại, như chư
Thiên Biến Tịnh thiên. Đó là loại thức trú
thứ tư.

5.   Này các Hiền giả, có những loại hữu tình,
vượt khỏi mọi tưởng về sắc, điều phục mọi
tưởng về sân, không tác ý đến các tướng sai
biệt, chứng Không vô biên xứ: "Hư không là
vô biên". Đó là loại thức trú thứ năm.

6.   Này các Hiền giả, có những loại hữu tình,
vượt khỏi hoàn toàn hư không vô biên xứ,
chứng thức vô biên xứ: "Thức là vô biên".
Đó là loại thức trú thứ sáu.

7.   Này các Hiền giả có những loại hữu tình
vượt khỏi hoàn toàn Thức vô biên xứ, chứng
Vô sở hữu xứ: "Không có vật gì cả". Đó là
loại thức trú thứ bảy.

11.   Bảy loại người đáng kính trọng:

    Câu phần giải thoát,

ĐỒ ĂN                                                 141

   Tuệ giải thoát,

   Thân chứng,

   Kiến chí,

   Tín giải thoát, Tùy pháp hành, Tùy tín hành.

12.   Bảy tùy miên:

   Dục ái tùy miên,

   Sân tùy miên,

   Kiến tùy miên,

   Nghi tùy miên,

   Mạn tùy miên,

   Hữu tham tùy miên,

   Vô minh tùy miên.

13.   Bảy kiết sử:

   Ái kiết sử,

   Sân kiết sử,

ĐỒ ĂN                                                 142

   Kiến kiết sử,

   Nghi kiết sử,

   Mạn kiết sử,

   Hữu tham kiết sử,

   Vô minh kiết sử.

14.   Bảy diệt tránh pháp:

   Có khả năng đình chỉ, trừ diệt các tránh pháp
đang khởi lên: Ưng dữ hiện tiền tỳ ni, ưng
dữ ức niệm tỳ ni, ưng dữ bất si tỳ ni, ưng dữ
tự ngôn trị, đa mích tội tướng, đa nhơn mích
tội, như thảo phú địa.

Này các Hiền giả, bảy pháp này được Thế Tôn chơn
chánh giảng dạy, vị đã biết, đã thấy, bậc A la hán,
Chánh Đẳng Giác. Ở đây mọi người cần phải cùng
nhau tụng đọc... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho
chư Thiên và loài Người.

III

ĐỒ ĂN                                                  143

1. "Này các Hiền giả, có tám pháp được Thế Tôn chơn chánh giảng dạy, vị đã biết, đã thấy, bậc A la hán, Chánh Đẳng Giác. Ở đây mọi người cần phải cùng nhau tụng đọc... Vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư Thiên và loài Người. Thế nào là tám?

1.   Tám tà:

   Tà tri kiến, ta tư duy, tà ngữ, tà nghiệp, tà mạng, tà tinh tấn, tà niệm, tà định.

2.   Tám chánh:

   Chánh tri kiến... Chánh định.

3.   Tám người đáng cung kính:

   Hạng Dự lưu, hạng đã thành tựu và chứng Dự lưu quả;

   Hạng Nhất lai, hạng đã thành tựu và chứng Nhất lai quả;

   Hạng Bất lai, hạng đã thành tựu và chứng Bất lai quả;

ĐỒ ĂN                                                 144

   Hạng A la hán và hạng đã thành tựu A la hán quả.

4.   Tám giải đãi sự:

   Này các Hiền giả, ở đây có việc vị Tỷ kheo
phải làm. Vị này nghĩ: "Có công việc ta sẽ
phải làm. Nếu ta làm việc, thời thân ta sẽ mệt
mỏi. Vậy ta nên nằm xuống". Vị ấy nằm
xuống, không có tinh tấn để đạt được điều
chưa đạt được, để thành tựu điều chưa thành
tựu, để chứng ngộ điều chưa chứng ngộ
được, như vậy là giải đãi sự thứ nhất.

   Này các Hiền giả, lại nữa, một việc đã được
vị Tỷ kheo làm. Vị này nghĩ: "Ta đã làm một
công việc. Do ta làm một công việc nên thân
ta mệt mỏi. Vậy ta nên nằm xuống". Vị ấy
nằm xuống, không có tinh tấn... như vậy là
giải đãi sự thứ hai.

   Này các Hiền giả, lại nữa, có con đường vị
Tỷ kheo phải đi. Vị nầy nghĩ: « Đây là con
đường mà ta sẽ phải đi. Khi ta đi con đường
ấy, thân ta sẽ mệt mỏi. Vậy ta nên nằm
xuống ». Vị ấy nằm xuống, không có tinh
tấn... Như vậy là giải đãi sự thứ ba.

ĐỒ ĂN                                                  145

    Này các Hiền giả, lại nữa, con đường vị Tỷ
kheo đã đi. Vị này nghĩ: "Ta đã đi con
đường, do ta đã đi con đường nên thân ta mệt
mỏi. Vậy ta nên nằm xuống". Vị ấy nằm
xuống, không có tinh tấn... Như vậy là giải
đãi sự thứ tư.

    Này các Hiền giả, vị Tỷ kheo đi khất thực ở
làng hay tại đô thị không nhận được các đồ
ăn loại cứng hay đồ ăn loại mềm, đầy đủ như
ý muốn. Vị ấy nghĩ: "Ta đi khất thực ở làng
hay đô thị, không nhận được các đồ ăn loại
cứng hay đồ ăn loại mềm đầy đủ như ý
muốn. Thân này của ta bị mệt mỏi không lợi
ích gì. Vậy ta nên nằm xuống". Vị ấy nằm
xuống, không có tinh tấn. Như vậy là giải
đãi sự thứ năm.

    Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo, trong
khi đi khất thực tại làng hay thị xã nhận được
các đồ ăn loại cứng hay đồ ăn loại mềm đầy
đủ như ý muốn. Vị ấy nghĩ: "Ta đi khất thức
tại làng hay tại thị xã, nhận được các đồ ăn
loại cứng hay đồ ăn loại mềm, đầy đủ như ý
muốn. Thân này của ta nặng nề, không làm
được gì, như một nhóm đậu. Vậy ta nên nằm
xuống". Vị ấy nằm xuống, không có tinh

ĐỒ ĂN                                               146

tấn... Như vậy là giải đãi sự thứ sáu.

   Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo bị đau
bệnh nhẹ. Vị này nghĩ: "Nay ta bị đau bệnh
nhẹ, cần phải nằm nghỉ. Vậy ta nên nằm
xuống". Vị ấy nằm xuống, không có tinh
tấn... Như vậy là giải đãi sự thứ bảy.

   Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo mới
đau bệnh dậy, mới khỏi bệnh không bao lâu.
Vị ấy nghĩ: "Ta mới đau bệnh dậy, mới khỏi
bệnh không bao lâu. Thân này của ta yếu
đuối, không làm được việc gì, vậy ta hãy
nằm xuống". Vị ấy nằm xuống, không có
tinh tấn để đạt được điều chưa đạt được, để
thành tựu điều chưa thành tựu được, để
chứng ngộ điều chưa chứng ngộ được. Như
vậy là giải đãi sự thứ tám.

5.   Tám tinh tấn sự:

   Này các Hiền giả, ở đây có việc vị Tỷ kheo
phải làm, vị ấy nghĩ: "Có công việc, ta sẽ
phải làm, nếu ta làm việc, thì không dễ gì ta
có thể suy tư đến giáo pháp chư Phật. Vậy ta
hãy cố gắng tinh tấn để đạt được điều gì
chưa đạt được, để thành tựu điều gì chưa
thành tựu được, để chứng ngộ điều gì chưa

ĐỒ ĂN                                                 147

chứng ngộ được". Và vị ấy tinh tấn để đạt
được điều gì chưa đạt được, để thành tựu
điều gì chưa thành tựu được, để chứng ngộ
điều gì chưa chứng ngộ được. Như vậy là
tinh tấn sự thứ nhất.

    Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo đã làm
xong công việc, vị ấy nghĩ: "Ta đã làm xong
công việc. Khi ta làm công việc, ta không
thể suy tư đến giáo pháp của chư Phật. Vậy
ta phải cố gắng tinh tấn..." Vị ấy tinh tấn...
Như vậy là tinh tấn sự thứ hai.

    Này các Hiền giả, lại nữa, có con đường vị
Tỷ kheo phải đi. Vị này nghĩ: "Đây là con
đường mà ta sẽ phải đi. Khi ta đi con đường
ấy, không dễ gì ta có thể suy tư đến giáo
pháp của chư Phật. Vậy ta hãy cố gắng
tinh..." Vị ấy tinh tấn... Như vậy là tinh tấn
sự thứ ba.

    Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo đã đi
con đường. Vị này nghĩ: "Ta đã đi con
đường ấy. Khi ta đi con đường, ta không có
thể suy tư đến giáo pháp của chư Phật. Vậy
ta hãy cố gắng tinh tấn..." Vị ấy tinh tấn...
Như vậy là tinh tấn sự thứ tư.

ĐỒ ĂN                                               148

    Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo trong
khi đi khất thực tại làng hay tại đô thị, không
nhận được các loại đồ ăn loại cứng hay đồ
ăn loại mềm đầy đủ như ý muốn. Vị này
nghĩ: "Ta trong khi đi khất thực tại làng hay
tại đô thị, không nhận được các loại đồ ăn
loại cứng hay đồ ăn loại mềm, đầy đủ như ý
muốn. Thân ta như vậy nhẹ nhàng có thể làm
việc. Vậy ta hãy cố gắng tinh tấn..." Và vị ấy
tinh tấn... Như vậy là tinh tấn sự thứ năm.

    Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo trong
khi đi khất thực tại làng hay tại đô thị được
các loại đồ ăn loại cứng hay loại đồ ăn loại
mềm, đầy đủ như ý muốn. Vị này nghĩ: "Ta
trong khi đi khất thực tại làng hay tại đô thị,
nhận được các loại đồ ăn loại cứng hay đồ
ăn loại mềm, đầy đủ như ý muốn. Như vậy
thân ta mạnh, có thể làm việc, vậy Ta hãy cố
gắng tinh tấn..." Và vị ấy tinh tấn... Như vậy
là tinh tấn sự thứ sáu.

    Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo bị đau
bệnh nhẹ. Vị ấy nghĩ: "Ta nay bị đau bệnh
nhẹ, sự kiện này có thể xảy ra, bệnh này có
thể trầm trọng hơn. Vậy ta hãy cố gắng tinh
tấn..." Và vị ấy tinh tấn... Như vậy là tinh tấn

ĐỒ ĂN                                                 149

sự thứ bảy.

    Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo mới
đau bệnh dậy, mới khỏi bệnh không bao lâu.
Vị ấy nghĩ: "Ta mới đau bệnh dậy, mới khỏi
bệnh không bao lâu. Sự kiện này có thể xảy
ra, bệnh của ta có thể trở lại. Vậy ta hãy cố
gắng tinh tấn để đạt được điều gì chưa đạt
được, thành tựu điều gì chưa thành tựu được,
chứng ngộ điều gì chưa chứng ngộ được".
Và vị ấy tinh tấn để đạt được điều gì chưa
đạt được, thành tựu điều gì chưa thành tựu
được, và chứng ngộ điều gì chưa chứng ngộ
được. Đó là tinh tấn sự thứ tám.

6.   Tám bố thí sự:

1.   Có người đến nên bố thí.

2.   Vì sợ nên bố thí.

3.   Vì "người ấy cho tôi", nên bố thí.

4.   Vì "người ấy sẽ cho tôi", nên bố thí.

5.   Vì suy nghĩ: "Bố thí là tốt lành", nên bố thí.

6.   Vì suy nghĩ: "Ta nấu, họ không nấu. Thật

ĐỒ ĂN                                                   150

không phải, nếu ta nấu mà không cho gì những người không nấu", nên bố thí.

7.   Vì suy nghĩ: "Nay ta bố thí, tiếng đồn tốt đẹp sẽ được truyền đi", nên bố thí.

8.   Vì muốn trang nghiêm tâm và tư trợ tâm nên bố thí.

7.   Tám thí sanh:

1.   Này các Hiền giả, có người bố thí cho Sa
môn hay Bà la môn, đồ ăn, đồ uống, vải, xe
cộ, hoa man, hương xông, hương thoa, sàng
tọa, phòng xá, đèn sáng. Đồ vật vị này bố
thí, vị này mong được bố thí trở lại. Người
này thấy người Sát đế lỵ có nhiều tài sản,
người Ba la môn có nhiều tài sản, hay người
gia chủ có nhiều tài sản, được sung mãn, cụ
túc, thụ hưởng năm món dục lạc. Vị này
nghĩ: "Mong rằng, sau khi thân hoại mạng
chung, ta sẽ được sanh là một trong những
người Sát đế lỵ có nhiều tài sản, người Bà la
môn có nhiều tài sản hay người gia chủ có
nhiều tài sản". Vị này nắm vững tâm ấy, an
trú tâm ấy, tu tập tâm ấy. Tâm này được giải
thoát trong tầm hạ liệt, không tu tập cao hơn,
nên đưa đến tái sanh trong tầm ấy. Và tôi xác

ĐỒ ĂN                                                   151

nhận, đây là trường hợp một vị đầy đủ giới
luật, không phải vị phá giới luật. Này các
Hiền giả, tâm nguyện của một vị giữ giới
được thành tựu nhờ sự thanh tịnh.

2.   Này các Hiền giả, lại nữa, ở đây, có người
bố thí cho Sa môn hay Bà la môn, đồ ăn, đồ
uống, vải, xe cộ, hoa man, hương xông,
hương thoa, sàng tọa, phòng xá, đèn sáng.
Đồ vật vị này bố thí, vị này mong được trở
lại. Vị này nghe: "Tứ Đại Thiên vương thọ
mạng lâu dài, đẹp trai và nhiều an lạc". Vị
này nghĩ: "Mong rằng sau khi thân hoại
mạng chung, ta được sanh thành một trong
hàng Tứ Đại Thiên vương". Vị này nắm
vững tâm ấy, an trú tâm ấy, tu tập tâm ấy.
Tâm này được giải thoát trong tầm hạ liệt,
không tu tập cao hơn, nên đưa đến tái sanh
trong tầm ấy. Và tôi xác nhận đây là trường
hợp một vị đầy đủ giới luật, không phải vị
phá giới luật. Này các Hiền giả, tâm nguyện
của một vị giữ giới được thành tựu nhờ sự
thanh tịnh.

3.   Này các Hiền giả, lại nữa, ở đây, có người bố thí cho Sa môn hay Bà la môn, đồ ăn, đồ uống, vải, xe cộ, hoa man, hương xông,

ĐỒ ĂN                                            152

hương thoa, sàng tọa, phòng xá, đèn sáng.
Đồ vật vị này bố thí, vị này mong được trở
lại. Vị này nghe: "Chư Thiên Tam thập tam
thiên...

4.   ...chư Thiên Dạ ma...

5.   ...chư Thiên Đâu suất...

6.   ....chư Thiên Hóa Lạc...

7.   ....chư Thiên Tha Hóa Tự tại được sống lâu,
đẹp trai, được nhiều an lạc". Vị này nghĩ:
"Mong rằng sau khi thân hoại mạng chung,
ta được sanh thành một trong hàng chư
Thiên Thoa Hóa Tự tại". Vị này nắm vững
tâm ấy, an trú tâm ấy, tu tập tâm ấy. Tâm này
được giải thoát trong tầm hạ liệt, không tu
tập cao hơn, nên đưa đến tái sanh trong tầm
ấy. Và tôi xác nhận, đây là trường hợp một
vị đầy đủ giới luật, không phải vị phá giới
luật. Này các Hiền giả, tâm nguyện của một
vị giữ giới được thành tựu nhờ sự thanh tịnh.

8.   Này các Hiền giả, lại nữa, ở đây, có người
bố thí cho Sa môn hay Bà la môn, đồ ăn, đồ
uống, vải, xe cộ, hoa man, hương xông,
hương thoa, sàng tọa, phòng xá, đèn sáng.

ĐỒ ĂN                                              153

Đồ vật vị này bố thí, vị này mong được trở
lại. Vị này nghe: "Chư Thiên Phạm Chúng
thọ mạng lâu dàu, đẹp trai và nhiều an lạc".
Vị này nghĩ: "Mong rằng, sau khi thân hoại
mạng chung, ta được sanh thành một trong
hàng Phạm Chúng thiên". Vị này nắm vững
tâm ấy, an trú tâm ấy, tu tập tâm ấy. Tâm này
được giải thoát trong tầm hạ liệt, không tu
tập cao hơn, nên đưa đến tái sanh trong tầm
ấy. Và tôi xác nhận đây là…trường hợp một
vị đầy đủ giới luật, không phải vị phá giới
luật. Này các Hiền giả, tâm nguyện của một
vị giữ giới được thành tựu nhờ sự thanh tịnh.

8.   Tám chúng:

   Chúng Sát đế lỵ, chúng Bà la môn, chúng Gia chủ, chúng Sa môn,

   Chúng Tứ Đại Thiên vương, chúng Tam thập tam thiên, chúng (Thiên) Ma, chúng Phạm thiên.

9.   Tám thế pháp:

   Đắc, bất đắc, danh văn, ác văn, phỉ báng, tán thán, lạc và khổ.

ĐỒ ĂN                                                 154

10.   Tám thắng xứ:

1.   Một vị quán tưởng nội sắc, thấy các loại
ngoại sắc có hạn lượng, đẹp, xấu. Vị ấy nhận
thức rằng: "Sau khi nhiếp thắng chúng, ta
biết, ta thấy", đó là thắng xứ thứ nhất.

2.   Một vị quán tưởng nội sắc, thấy các loại
ngoại sắc vô lượng, đẹp, xấu. Vị ấy nhận
thức rằng: "Sau khi nhiếp thắng chúng, ta
biết, ta thấy", đó là thắng xứ thứ hai.

3.   Một vị quán tưởng vô sắc ở nội tâm thấy các
loại ngoại sắc có hạn lượng, đẹp, xấu. Vị ấy
nhận thức rằng: "Sau khi nhiếp thắng chúng,
ta biết, ta thấy", đó là thắng xứ thứ ba.

4.   Một vị quán tưởng vô sắc ở nội tâm thấy các
loại ngoại sắc vô lượng, đẹp, xấu. Vị ấy nhận
thức rằng: "Sau khi nhiếp thắng chúng, ta
biết, ta thấy", đó là thắng xứ thứ tư.

5.   Một vị quán tưởng vô sắc ở nội tâm thấy các
loại ngoại sắc màu xanh, sắc màu xanh,
tướng sắc xanh, hình sắc xanh, ánh sáng
xanh - như bông gai màu xanh, sắc màu
xanh, tướng sắc xanh, hình sắc xanh, ánh
sáng xanh - như lụa Ba la nại, cả hai mặt

ĐỒ ĂN                                                   155

láng trơn, màu xanh, sắc màu xanh, tướng
sắc xanh, hình sắc xanh, ánh sáng xanh. Như
vậy vị này quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy
các loại ngoại sắc màu xanh, sắc màu xanh,
tướng sắc xanh, hình sắc xanh, ánh sáng
xanh. Vị ấy nhận thức rằng: "Sau khi nhiếp
thắng chúng, ta biết, ta thấy", đó là thắng xứ
thứ năm.

6.   Một vị quán tưởng vô sắc ở nội tâm thấy các
loại ngoại sắc màu vàng, tướng sắc vàng,
hình sắc vàng, ánh sáng vàng - như bông
kanikàra màu vàng, tướng sắc vàng, hình sắc
vàng, ánh sáng vàng - như lụa Ba la nại cả
hai mặt láng trơn màu vàng, sắc màu vàng,
tướng sắc vàng, hình sắc vàng, ánh sáng
vàng. Như vậy vị này quán tưởng vô sắc ở
nội tâm, thấy sắc vàng, hình sắc vàng, ánh
sáng vàng, vị ấy nhận thức rằng: "Sau khi
nhiếp thắng chúng, ta biết, ta thấy", đó là
thắng xứ thứ sáu.

7.   Một vị quán tưởng vô sắc ở nội tâm thấy các
loại ngoại sắc màu đỏ, sắc màu đỏ, tướng
màu đỏ, hình sắc đỏ, ánh sáng đỏ - như bông
bandhujĩvaka màu đỏ - như lụa Ba la nại cả
hai mặt láng trơn màu đỏ, sắc màu đỏ, tướng

ĐỒ ĂN                                               156

màu đỏ, hình sắc đỏ, ánh sáng đỏ. Như vậy
vị này quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các
loại ngoại sắc màu đỏ, sắc màu đỏ, tướng sắc
đỏ, hình sắc đỏ, ánh sáng đỏ, vị ấy nhận thức
rằng: "Sau khi nhiếp thắng chúng, ta biết, ta
thấy", đó là thắng xứ thứ bảy.

8.   Một vị quán tưởng vô sắc ở nội tâm thấy các
loại ngoại sắc màu trắng, sắc màu trắng,
tướng sắc trắng, hình sắc trắng, ánh sáng
trắng - như sao mai osadhi màu trắng, sắc
màu trắng, tướng sắc trắng, hình sắc trắng,
ánh sáng trắng, như lụa Ba la nại cả hai mặt
láng trớn màu trắng, sắc màu trắng, tướng
sắc trắng, hình sắc trắng, ánh sáng trắng.
Như vậy vị này quán tưởng vô sắc ở nội tâm
thấy các loại ngoại sắc màu trắng, sắc màu
trắng, tướng sắc trắng, hình sắc trắng, ánh
sáng trắng, vị ấy nhận thứ rằng: "Sau khi
nhiếp thắng chúng, ta biết, ta thấy", đó là
thắng xứ thứ tám.

11.   Tám giải thoát:

1.   Tự mình có sắc, thấy các sắc; đó là giải thoát thứ nhất.

2.   Quán tưởng nội sắc là vô sắc, thấy các ngoại

ĐỒ ĂN                                                      157

sắc; đó là giải thoát thứ hai.

3.   Quán tưởng nội sắc là tịnh, chú tâm trên suy tưởng ấy; đó là giải thoát thứ ba.

4.   Vượt khỏi hoàn toàn sắc tưởng, diệt trừ các
tưởng hữu đối, không suy tư đến những tưởng
khác biệt, với suy tư "Hư không là vô biên"
chứng và trú Không vô biên xứ; đó là giải thoát
thứ tư.

5.   Vượt khỏi hoàn toàn Hư không vô biên xứ, với suy tư "Thức là vô biên" chứng và trú Thức vô biên xứ; đó là giải thoát thứ năm.

6.   Vượt khỏi hoàn toàn Thức vô biên xứ, với suy tư "không có vật gì" chứng và trú Vô sở hữu xứ; đó là giải thoát thứ sáu.

7.   Vượt khỏi hoàn toàn Vô sở hữu xứ, chứng và trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ, đó là giải thoát thứ bảy.

8.   Vượt khỏi hoàn toàn Phi tưởng phi phi tưởng xứ, chứng và trú Diệt thọ tưởng, đó là giải thoát thứ tám.

Này các Hiền giả, tám pháp này được Thế Tôn chơn

ĐỒ ĂN                                                 158

chánh giảng dạy, vị đã biết, đã thấy, bậc A la hán, Chánh Đẳng Giác. Ở đây, mọi người phải cùng nhau tụng đọc, không có tranh luận... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư Thiên và loài Người.

2. Này các Hiền giả, có chín pháp được Thế Tôn chơn chánh giảng dạy, vị đã biết, đã thấy, bậc A la hán, Chánh Đẳng Giác. Ở đây, mọi người phải cùng nhau tụng đọc... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư Thiên và loài Người. Thế nào là chín?

1.   Chín xung đột sự:

1. "Người ấy đã làm hại tôi", xung đột khởi lên.

2. "Người ấy đang làm hại tôi", xung đột khởi lên.

3. "Người ấy sẽ làm hại tôi", xung đột khởi lên.

4. "Người ấy đã làm hại người tôi thương, người tôi mến"...

5. "Người ấy đang làm hại...

6. Người ấy sẽ làm hại...", xung đột khởi

ĐỒ ĂN                                             159

lên.

7. "Người ấy đã làm lợi cho người tôi không thương, không mến...

8. Người ấy đang làm lợi...

9. Người ấy sẽ làm lợi...", xung đột khởi lên.

2.   Chín sự điều phục xung đột:

1. "Người ấy đã làm hại tôi. Có ích lợi gì mà nghĩ như vậy?" Nhờ vậy xung đột được điều phục.

2. "Người ấy đang làm hại tôi. Có ích lợi gì mà nghĩ như vậy?". Nhờ vậy xung đột được điều phục.

3. "Người ấy sẽ làm hại tôi. Có ích lợi gì mà nghĩ như vậy?" Nhờ vậy, xung đột được điều phục.

4. "Người ấy đã làm hại người tôi thương,

5. Người ấy đang làm hại...

6. Người ấy sẽ làm hại người tôi thương,

ĐỒ ĂN                                               160

người tôi mến. Có ích lợi gì mà nghĩ như vậy?" Nhờ vậy xung đột được điều phục.

7. "Người ấy đã làm lợi cho người tôi không thương, không mến...

8. Người ấy đang làm lợi...

9. Người ấy sẽ làm lợi... Có ích lợi gì mà nghĩ như vậy?" Nhờ vậy xung đột được điều phục.

3.   Chín chỗ an trú của loài hữu tình:

1. Này các Hiền giả, có những loài hữu tình,
thân sai biệt, tưởng sai biệt, như loài
Người, một số chư Thiên, một số ở tại các
đọa xứ. Đó là hữu tình trú xứ thứ nhất.

2. Này các Hiền giả, có những loài hữu tình,
thân sai biệt, tưởng đồng nhất, như Phạm
Chúng thiên khi mới tái sanh. Đó là hữu
tình trú xứ thứ hai.

3. Này các Hiền giả, có loài hữu tình, thân đồng nhất, tưởng sai biệt như chư Quang Âm thiên. Đó là hữu tình trú xứ thứ ba.

ĐỒ ĂN                                             161

4. Này các Hiền giả, có loài hữu tình, thân đồng nhất, tưởng đồng nhất như chư Tịnh Cư thiên. Đó là hữu tình trú xứ thứ tư.

5. Này các Hiền giả, có những loài hữu tình
không có tưởng, không có thọ, như chư
Vô Tưởng thiên. Đó là hữu tình trú xứ thứ
năm.

6. Này các Hiền giả, có những loài hữu tình
vượt khỏi sắc tưởng một cách hoàn toàn,
diệt trừ các sân tưởng, không có tác ý sai
biệt tưởng, chứng được Hư không vô biên
xứ: "Hư không là vô biên". Đó là hữu tình
trú xứ thứ sáu.

7. Này các Hiền giả, có những loài hữu tình
vượt khỏi Hư không vô biên xứ một cách
hoàn toàn, chứng Thức vô biên xứ: "Thức
là vô biên". Đó là hữu tình trú xứ thứ bảy.

8. Này các Hiền giả, có những loài hữu tình
vượt khỏi Thức vô biên xứ một cách hoàn
toàn, chứng Vô sở hữu xứ: "Không có gì
tất cả". Đó là hữu tình trú xứ thứ tám.

9. Này các Hiền giả, có những loài hữu tình vượt khỏi Vô sở hữu xứ một cách hoàn

ĐỒ ĂN                                               162

toàn, chứng Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Đó là hữu tình trú xứ thứ chín.

4.   Phạm hạnh trú, chín bất thời bất tiết:

1. Này các Hiền giả, có Như Lai xuất hiện ở
đời, bậc A la hán, Chánh Đẳng Giác,
Pháp được thuyết giảng, đưa đến an tịnh,
hướng đến Niết bàn, tiến tới giác ngộ,
được Thiện Thệ khai thị. Và người ấy
sanh vào địa ngục. Đó là Phạm hạnh trú,
bất thời bất tiết thứ nhất.

2. Này các Hiền giả, lại nữa, có Như Lai
xuất hiện ở đời, bậc A la hán, Chánh
Đẳng Giác, Pháp được thuyết giảng, đưa
đến an tịnh, hướng đến Niết bàn, tiến tới
giác ngộ, được Thiện Thệ khai thị. Và
người ấy sanh vào bàng sanh. Đó là Phạm
hạnh trú, bất thời bất tiết thứ hai.

3. ... sanh vào ngạ quỷ...

4. ...sanh vào hàng A tu la...

5. ... sanh vào hàng chư Thiên được thọ mạng lâu dài...

ĐỒ ĂN                                             163

6. ... sanh vào các biên địa, giữa các loài mọi
rợ vô trí, những chỗ mà các hàng Tỷ
kheo, Tỷ kheo ni, Nam cư sĩ, Nữ cư sĩ
không có đất đứng. Đó là Phạm hạnh trú,
bất thời bất tiết thứ sáu.

7. Này các Hiền giả, lại nữa, có Như Lai
xuất hiện ở đời, bậc A la hán, Chánh
Đẳng Giác, Pháp được thuyết giảng, đưa
đến an tịnh, hướng đến Niết bàn, tiến tới
giác ngộ, được Thiện Thệ khai thị. Và
người ấy được sanh vào các trung quốc,
nhưng lại theo tà kiến điên đảo: "Không
có bố thí, không có cúng dường, không
có cúng tế, không có quả báo các hành vi
thiện ác, không có đời này, không có các
loài hóa sanh, không có các vị Sa môn,
Bà la môn đã chứng đạt chơn chánh, đã
thực thành chơn chánh, đã tự mình chứng
tri, chứng ngộ thế giới này với thế giới
sau và tuyên thuyết. Đó là Phạm hạnh trú,
bất thời bất tiết thứ bảy.

8. Này các Hiền giả, lại nữa, Thế Tôn xuất
hiện ở đời, bậc A la hán, Chánh Đẳng
Giác, Pháp được thuyết giảng, đưa đến an
tịnh, hướng đến Niết bàn, tiến đến giác

ĐỒ ĂN                                                164

ngộ, được Thiện Thệ khai thị. Và người
ấy sinh vào tại các nước trung quốc,
nhưng ác huệ, ngu si, điếc, ngọng, không
biết nghĩa lý được khéo nói hay vụng nói.
Đó là Phạm hạnh trú, bất thời bất tiết thứ
tám.

9. Này các Hiền giả, lại nữa Thế Tôn xuất
hiện ở đời, bậc A la hán, Chánh Đẳng
Giác, nhưng Pháp không được thuyết
giảng, đưa đến an tịnh, hướng đến Niết
bàn, tiến đến giác ngộ, được Thiện Thệ
khai thị, và người ấy sanh vào tại các
nước trung quốc nhưng có trí tuệ, không
ngu si, không điếc ngọng, biết nghĩa lý
được khéo nói hay vụng nói. Đó là Phạm
hạnh trú, bất thời bất tiết thứ chín.

5.   Chín thứ đệ trú:

1. Này các Hiền giả, ở đây có vị Tỷ kheo, ly
ác bất thiện pháp, chứng và trú vào Thiền
thứ nhất, có tầm có tứ có hỷ lạc do ly dục
sanh.

2. Diệt tầm diệt tứ... Thiền thứ hai...

3. ...Thiền thứ ba...

ĐỒ ĂN                                              165

4. ... chứng và trú vào Thiền thứ tư.

5. Sau khi vượt qua các sắc tưởng một cách
hoàn toàn, sau khi trừ diệt các hữu đối
tưởng, không có tác ý với các sai biệt
tưởng, chứng và trú Hư không vô biên
xứ: "Hư không là vô biên".

6. Sau khi vượt qua Hư không vô biên xứ một cách hoàn toàn, chứng và trú Thức vô biên xứ: "Thức là vô biên"

7. Sau khi vượt qua Thức vô biên xứ một cách hoàn toàn, chứng và trú Vô sở hữu xứ: "Không có sự vật gì tất cả".

8. Sau khi vượt qua một cách hoàn toàn Vô sở hữu xứ, chứng và trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ.

9. Sau khi vượt qua Phi tưởng phi phi tưởng xứ một cách hoàn toàn, chứng và trú Diệt thọ tưởng định.

6.   Chín thứ đệ diệt:

1. Thành tựu Sơ thiền, các dục tưởng bị đoạn diệt;

ĐỒ ĂN                                             166

2. Thành tựu đệ Nhị thiền, các tầm tứ bị đoạn diệt;

3. Thành tựu đệ Tam thiền, hỷ bị đoạn diệt;

4. Thành tựu đệ Tứ thiền, hơi thở vào hơi thở ra bị đoạn diệt;

5. Thành tựu Hư không vô biên xứ, sắc tưởng bị đoạn diệt;

6. Thành tựu Thức vô biên xứ, Hư không vô biên xứ tưởng bị đoạn diệt;

7. Thành tựu Vô sở hữu xứ, Thức vô biên xứ tưởng bị đoạn diệt;

8. Thành tựu Phi tưởng phi phi tưởng xứ, Vô sở hữu xứ tưởng bị đoạn diệt;

9. Thành tựu Diệt thọ tưởng (định), các tưởng và các thọ bị đoạn diệt.

Này các Hiền giả, chín pháp này được Thế Tôn chơn
chánh giảng dạy, vị đã biết, đã thấy, bậc A la hán,
Chánh Đẳng Giác. Ở đây, mọi người phải cùng nhau
tụng đọc... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư
Thiên và loài Người.

ĐỒ ĂN                                                167

3. Này Hiền giả, có mười pháp được Thế Tôn chơn
chánh giảng dạy, vị đã biết, đã thấy, bậc A la hán,
Chánh Đẳng Giác. Ở đây, mọi người phải cùng nhau
tụng đọc... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư
Thiên và loài Người. Thế nào là mười?

1.   Mười hộ trì nhân pháp:

1. Này các Hiền giả, ở đây, vị Tỷ kheo có
giới hạnh, sống chế ngự với sự chế ngự
của giới bổn Pàtimokkha, đầy đủ oai
nghi, chánh hạnh, thấy nguy hiểm trong
những lỗi nhỏ nhặt, thọ lãnh và tu học
trong giới pháp. Này các Hiền giả, vị Tỷ
kheo nào có giới hạnh, sống chế ngự với
sự chế ngự của giới bổn Pàtimokkha, đầy
đủ oai nghi chánh hạnh, thấy nguy hiểm
trong những lỗi nhỏ nhặt, thọ lãnh và tu
học trong giới pháp. Pháp như vậy là hộ
trì nhân.

2. Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo
nghe nhiều, gìn giữ những gì đã nghe,
chất chứa những gì đã nghe. Những pháp
ấy, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, nghĩa
lý căn cú cụ túc, đề cao đời sống Phạm
hạnh, hoàn toàn đầy đủ thanh tịnh những

ĐỒ ĂN                                                168

pháp ấy, vị đã nghe nhiều, đã nắm giữ, đã
ghi nhớ nhờ tụng đọc nhiều lần, chuyên ý
quán sát, khéo thành tựu nhờ chánh kiến.
Này các Hiền giả, vị Tỷ kheo nào, đa
văn... khéo thành tựu nhờ chánh kiến,
pháp như vậy là hộ trì nhân.

3. Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo là
thiện hữu, thiện bạn lữ, là thiện bạn đảng,
là hộ trì nhân. Này các Hiền giả, vị Tỷ
kheo nào là thiện hữu, là thiện bạn lữ, là
thiện bạn đảng. Pháp như vậy là hộ trì
nhân.

4. Này các Hiền giả, lại nữa vị Tỷ kheo
thiện ngôn, đầy đủ sự nhu hòa và khiêm
nhường, nhẫn nại và nhận sự chỉ trích
một cách cung kính. Này các Hiền giả, vị
Tỷ kheo nào thiện ngôn... nhận sự chỉ
trích một cách cung kính. Pháp như vậy
là hộ trì nhân.

5. Này các Hiền giả, khi nào có những trách
nhiệm cần phải làm đối với các vị đồng
Phạm hạnh niên lạp cao hơn, vị ấy khéo
léo, không có biếng nhác, suy tư một cách
đầy đủ các phương tiện, vừa đủ để làm,

ĐỒ ĂN                                               169

vừa đủ để tổ chức. Này các Hiền giả, một
vị Tỷ kheo nào, đối với các vị đồng Phạm
hạnh... vừa đủ để tổ chức. Pháp như vậy
là hộ trì nhân.

6. Này các Hiền giả, lại nữa có vị Tỷ kheo
ưa Pháp, ái luyến nói Pháp, tự mình vô
cùng hoan hỷ đối với Thắng pháp, Thắng
luật. Này các Hiền giả, vị Tỷ kheo nào ưa
Pháp... vô cùng hoan hỷ đối với Thắng
pháp, Thắng luật. Pháp như vậy là hộ trì
nhân.

7. Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo tự
mình bằng lòng với các vật dụng nhận
được như y phục, ẩm thực, sàng tọa, bệnh
dược. Này các Hiền giả, vị Tỷ kheo nào
tự bằng lòng... Pháp như vậy là hộ trì
nhân.

8. Này các Hiền giả, lại nữa vị Tỷ kheo sống
tinh tấn siêng năng đoạn trừ các ác pháp,
thành tựu các thiện pháp, cương quyết,
kiên trì tinh tấn, nhẫn trì không phế bỏ
các thiện pháp. Này các Hiền giả, một vị
Tỷ kheo nào sống tinh tấn siêng năng...
nhẫn trì không phế bỏ các thiện pháp.

ĐỒ ĂN                                             170

Pháp như vậy là hộ trì nhân.

9. Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo
chánh niệm, đầy đủ tối thượng niệm và
tỉnh giác, nhớ đến và ghi nhớ những điều
nói và làm từ lâu. Này các Hiền giả, vị Tỷ
kheo nào có chánh niệm, ghi nhớ những
điều đã nói và làm từ lâu. Pháp như vậy
là hộ trì nhân.

10. Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo
có huệ trí, đầy đủ sanh diệt trí, hướng đến
sự quyết trạch các bậc Thánh, chơn chánh
diệt trừ mọi đau khổ. Này các Hiền giả,
vị Tỷ kheo nào có huệ trí... chơi chánh
diệt trừ mọi đau khổ. Pháp như vậy là bộ
trì nhân.

2.   Mười biến xứ:

1. Một vị nào biết được địa biến xứ: trên, dưới, ngang, bất nhị, vô lượng.

2. Một vị biết được thủy biến...

3. Một vị biết được hỏa biến...

4. Một vị biết được phong biến...

ĐỒ ĂN                                               171

5. Một vị biết được thanh biến...

6. Một vị biết được hoàng biến...

7. Một vị biết được xích biến...

8. Một vị biết được bạch biến...

9. Một vị biết được hư không biến...

10. Một vị biết được thức biến, trên dưới, ngang, bất nhị, vô lượng.

3.   Mười bất thiện nghiệp đạo:

   Sát sanh, thâu đạo, tà dâm, vọng ngôn, lưỡng thiệt, ác khẩu, ỷ ngữ, tham, sân, tà kiến.

4.   Mười thiện nghiệp đạo:

- Ly sát sanh, ly thâu đạo, lỳ tà dâm, ly vọng ngôn, ly lưỡng thiệt, ly ác khẩu, ly ỷ ngữ, ly tham, ly sân, ly si.

5.   Mười Thánh cư:

 Này các Hiền giả, ở đây, vị Tỷ kheo đoạn trừ năm chi, đầy đủ sáu chi, một hộ trì, thực

ĐỒ ĂN                                                172

hiện bốn y, loại bỏ các giáo điều, đoạn tận
các mong cầu, tâm tư không trệ phược, thân
thể khinh an, tâm thiện giải thoát, tuệ thiện
giải thoát.

1. Này các Hiền giả, thế nào là vị Tỷ kheo
đoạn trừ năm chi? Này các Hiền giả, ở
đây, vị Tỷ kheo đoạn trừ tham dục, đoạn
trừ sân, đoạn trừ hôn trầm thụy miên,
đoạn trừ trạo hối, đoạn trừ nghi. Này các
hiền giả, như vậy là đoạn trừ năm chi.

2. Này các Hiền giả, thế nào là vị Tỷ kheo
đầy đủ sáu chi? Này các Hiền giả, ở đây,
vị Tỷ kheo mắt thấy sắc, không có thích
ý, không có phật ý, an trú xả, chánh niệm,
tỉnh giác, tại nghe tiếng... mũi ngửi
hương... lưỡi nếm vị... thân cảm xúc... ý
nhận thức pháp, không có thích ý, không
có phật ý, trú xả, chánh niệm, tỉnh giác.
Này các Hiền giả, như vậy là vị Tỷ kheo
đầy đủ sáu chi.

3. Này các Hiền giả, thế nào là vị Tỷ kheo
một hộ trì? Này các Hiền giả, ở đây, vị
Tỷ kheo thành tựu sự hộ trì về niệm. Này
các Hiền giả, như vậy là vị Tỷ kheo một

ĐỒ ĂN                                              173

hộ trì.

4. Này các Hiền giả, thế nào là vị Tỷ kheo
có thực hiện bốn y? Này các Hiền giả, vị
Tỷ kheo sau khi suy tư, thọ dụng một
pháp; sau khi suy tư, nhẫn thọ một pháp;
sau khi suy tư, đoạn trừ một pháp; sau
khi suy tư tránh xa một pháp. Này các
Hiền giả, như vậy là vị Tỷ kheo thực hiện
bốn y.

5. Này các Hiền giả, thế nào là vị Tỷ kheo
loại bỏ các giáo điều? Này các Hiền giả,
ở đây, tất cả những giáo điều thông
thường mà các vị Sa môn thông thường
chủ trương, vị Tỷ kheo đều loại bỏ, phóng
xả. Này các Hiền giả, như vậy gọi là Tỷ
kheo loại bỏ các giáo điều.

6. Này các Hiền giả, thế nào là vị Tỷ kheo
đoạn tận các mong cầu? Này các Hiền
giả, ở đây, vị Tỷ kheo đoạn trừ các mong
cầu về dục vọng, đoạn trừ các mong cầu
về hiện hữu, làm cho an tịnh các mong
cầu về phạm hạnh. Này các Hiền giả, như
vậy là vị Tỷ kheo đoạn tận các mong cầu.

7. Này các Hiền giả, thế nào là vị Tỷ kheo,

ĐỒ ĂN                                             174

tâm tư không trệ phược? Này các Hiền
giả, ở đây, vị Tỷ kheo đoạn trừ các tâm tư
dục vọng, đoạn trừ các tâm tư sân hận,
đoạn trừ các tâm tư não hại. Này các Hiền
giả, như vậy là vị Tỷ kheo, tâm tư không
trệ phược.

8. Này các Hiền giả, thế nào là vị Tỷ kheo,
thân hành được khinh an? Này các Hiền
giả, ở đây, vị Tỷ kheo đoạn trừ lạc, đoạn
trừ khổ, diệt các hỷ ưu từ trước, chứng và
an trú thiền thứ tư, không lạc, không khổ,
xả niệm thanh tịnh. Này các Hiền giả,
như vậy vị Tỷ- kheo thân hành được
khinh an.

9. Này các Hiền giả, thế nào là vị Tỷ- kheo,
tâm thiện giải thoát? Này các Hiền giả, ở
đây, vị Tỷ- kheo tâm giải thoát khỏi tham,
tâm giải thoát khỏi sân, tâm giải thoát
khỏi si. Này các Hiền giả, như vậy vị Tỷ
kheo tâm thiện giải thoát.

10. Này các Hiền giả, thế nào là vị Tỷ kheo tuệ thiện giải thoát?

 Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ- kheo biết rằng: "Tham tâm của ta

ĐỒ ĂN                                              175

đã được trừ, cắn tận gốc rễ, như
cây ta-la bị chặt, đi đến chỗ
không hiện hữu, không có khả
năng sanh khởi trong tương lai".

 Vị ấy biết rằng: "Sân tâm của ta
đã đoạn trừ, cắt tận gốc rễ, như
cây ta-la bị chặt, đi đến chỗ
không hiện hữu, không có khả
năng sanh khởi trong tương lai".

 Vị ấy biết rằng: "Si tâm của ta đã
đoạn trừ, cắt tận gốc rễ, như cây
ta-la bị chặt, đi đến chỗ không
hiện hữu, không có khả năng
sanh khởi trong tương lai. Này
các Hiền giả, như vậy là vị Tỷ
kheo tuệ thiện giải thoát.

6.   Mười pháp vô học:

 Vô học Chánh tri kiến, vô học Chánh tư duy,
vô học Chánh ngữ, vô học Cháng nghiệp, vô
học Chánh mạng, vô học Chánh tinh tấn, vô
học Chánh niệm, vô học Chánh định, vô học
Chánh trí, vô học Chánh giải thoát.

Này các Hiền giả, mười pháp này được Thế Tôn

ĐỒ ĂN                                              176

chơn chánh giảng dạy, vị đã biết, đã thấy, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác. Ở đây, mọi người phải cùng
nhau tụng đọc, không có tranh luận, để phạm hạnh
này được trường tồn, được duy trì lâu dài, vì hạnh
phúc cho mọi loài, vì an lạc cho mọi loài, vì lòng
thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an
lạc cho chư Thiên và loài Người.

4. Rồi Thế Tôn ngồi dậy và bảo tôn giả Sàriputta:

- Lành thay, lành thay Sàriputta! Này Sàriputta, Ngươi đã khéo giảng, khéo tụng kinh này cho chúng Tỷ kheo.

Tôn giả Sàriputta thuyết giảng như vậy. Bậc Đạo Sư chấp thuận. Các vị Tỷ kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời dạy của tôn giả Sàriputta.

ĐỒ ĂN                                               177

8     4 loại đồ ăn - ĐẠI Kinh ĐOẠN TẬN ÁI – 38 Trung I, 559

ĐẠI KINH ĐOẠN TẬN ÁI (Mahatanha sankhaya suttam) – Bài kinh số 38 – Trung I, 559

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ) tại
Jetavana (Kỳ-đà Lâm), vườn ông Anathapindika
(Cấp Cô Độc). Lúc bấy giờ, Tỷ-kheo tên là Sati, con
của người đánh cá, khởi lên ác tà kiến như sau:
"Theo như tôi hiểu pháp Thế Tôn thuyết giảng, thì
thức này dong ruỗi, luân chuyển nhưng không đổi
khác".

Một số đông Tỷ-kheo nghe như sau: "Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá, khởi lên ác tà kiến như sau: "Theo như tôi hiểu pháp Thế Tôn thuyết giảng, thì thức này dong ruỗi, luân chuyển nhưng không đổi khác"". Rồi những Tỷ-kheo ấy đi đến chỗ Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá ở, khi đến xong liền nói với Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá như sau:

ĐỒ ĂN                                             178

– Này Hiền giả Sati, có đúng sự thật chăng, Hiền
giả khởi lên ác tà kiến như sau: "Theo như tôi hiểu
pháp Thế Tôn thuyết giảng... (như trên)... nhưng
không đổi khác".

– Thật sự là vậy, chư Hiền, theo như tôi hiểu pháp Thế Tôn thuyết giảng, thì thức này dong ruỗi, luân chuyển nhưng không đổi khác.

Rồi những Tỷ-kheo ấy muốn Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá, từ bỏ ác tà kiến ấy, liền cật vấn, nạn vấn lý do, thảo luận:

– Hiền giả Sati, chớ nói như vậy, chớ xuyên tạc
Thế Tôn. Xuyên tạc Thế Tôn là không tốt. Thế Tôn
không có nói như vậy. Hiền giả Sati, Thế Tôn đã
dùng nhiều pháp môn nói thức do duyên khởi; không
có duyên thì thức không hiện khởi.

Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá, dù được các Tỷ-kheo ấy cật vấn, thảo luận, vẫn nói lên ác tà kiến ấy, cứng đầu chấp chặt, nắm chặt tà kiến ấy.

– Thật sự là vậy, chư Hiền. Theo như tôi hiểu pháp Thế Tôn thuyết giảng thì thức này dong ruỗi, luân chuyển, nhưng không đổi khác.

Vì các Tỷ-kheo ấy không thể làm cho Tỷ-kheo

ĐỒ ĂN                                              179

Sati, con người đánh cá từ bỏ ác tà kiến ấy, nên các
vị ấy đến chỗ Thế Tôn ở, khi đến xong, đảnh lễ Ngài
rồi ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên,
những Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo Sati, con của người
đánh cá, khởi lên ác tà kiến như sau: "Theo tôi hiểu
pháp Thế Tôn thuyết giảng thì thức này dong ruỗi,
luân chuyển, nhưng không đổi khác". Bạch Thế Tôn,
chúng con nghe: "Tỷ-kheo Sati, con của người đánh
cá khởi lên ác tà kiến như sau: "Theo tôi hiểu pháp
Thế Tôn thuyết giảng thì thức này dong ruỗi, luân
chuyển, nhưng không đổi khác"". Bạch Thế Tôn, rồi
chúng con đi đến chỗ Tỷ-kheo Sati, con của người
đánh cá ở, khi đến xong, liền nói với Tỷ-kheo Sati,
con của người đánh cá:

"– Này Hiền giả Sati, có đúng sự thật chăng?
Hiền giả khởi lên ác tà kiến như sau: "Theo tôi hiểu,
pháp Thế Tôn thuyết giảng... nhưng không đổi
khác"".

Bạch Thế Tôn, khi nghe nói vậy, Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá nói với chúng con như sau:

"– Thật sự là vậy, chư Hiền. Theo như tôi hiểu... nhưng không đổi khác.

ĐỒ ĂN                                              180

Bạch Thế Tôn, chúng con muốn khiến Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá, từ bỏ ác tà kiến ấy, liền cật vấn, nạn vấn lý do, thảo luận:

"– Hiền giả Sati chớ có nói như vậy. Chớ có
xuyên tạc Thế Tôn. Xuyên tạc Thế Tôn là không tốt.
Thế Tôn không có nói như vậy. Hiền giả Sati, Thế
Tôn đã dùng nhiều pháp môn nói thức do duyên
khởi, không có duyên thì thức không hiện khởi.

"Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo Sati, con của người
đánh cá dầu cho được chúng con cật vấn, nạn vấn lý
do, thảo luận, vẫn nói lên ác tà kiến ấy, cứng đầu,
chấp chặt, nắm chặt tà kiến ấy:

"– Thật sự là vậy, theo tôi hiểu, Thế Tôn thuyết giảng..., nhưng không đổi khác".

Bạch Thế Tôn, vì chúng con không thể làm cho Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá, từ bỏ ác tà kiến ấy, nên chúng con đến hỏi Thế Tôn ý nghĩa này.

Rồi Thế Tôn cho gọi là một Tỷ-kheo khác:

– Này Tỷ-kheo, hãy đi và nhân danh Ta, gọi Tỷ- kheo Sati, con của người đánh cá: "Hiền giả Sati, bậc Đạo Sư gọi Hiền giả".

ĐỒ ĂN                                               181

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Tỷ-kheo ấy vâng lời Thế Tôn, đến chỗ Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá, sau khi đến, liền nói với Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá:

– Hiền giả Sati, bậc Đạo Sư gọi Hiền giả.

– Thưa vâng, Hiền giả.

Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá đáp lời Tỷ-
kheo ấy, đi đến chỗ Thế Tôn ở, sau khi đến, đảnh lễ
Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với
Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá đang ngồi
xuống một bên:

– Này Sati, có thật chăng, Ông khởi lên ác tà
kiến như sau: "Theo như tôi hiểu pháp Thế Tôn
thuyết giảng, thì thức này dong ruỗi, luân chuyển
nhưng không đổi khác"?

– Thật sư là vậy, bạch Thế Tôn. Theo như con hiểu pháp Thế Tôn thuyết giảng, thì thức này dong ruỗi, luân chuyển nhưng không đổi khác.

– Này Sati, thế nào là thức ấy?

– Bạch Thế Tôn, chính thức ấy nói cảm thọ, thọ

ĐỒ ĂN                                               182

lãnh chỗ này, chỗ kia, kết quả các hành động thiện ác.

– Này kẻ mê mờ kia, vì ai mà Ông lại hiểu pháp
Ta thuyết giảng như vậy. Này kẻ mê mờ kia, có phải
chăng, Ta đã dùng nhiều pháp môn nói là thức do
duyên khởi, không có duyên, thì thức không hiện
khởi? Và này kẻ mê mờ kia, không những Ông xuyên
tạc Ta, vì Ông đã tự chấp thủ sai lạc, Ông còn tự phá
hoại Ông và tạo nên nhiều tổn đức. Này kẻ mê mờ
kia, và như vậy sẽ đưa đến bất hạnh và đau khổ lâu
dài cho Ông.

Rồi Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– Chư Tỷ-kheo, các Ông nghĩ thế nào? Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá, có thể khởi lên tia lửa sáng gì trong Pháp, Luật này không?

– Bạch Thế Tôn, làm sao có thể có được, không thể được, bạch Thế Tôn.

Được nói vậy, Tỷ-kheo Sati, con của người đánh
cá, im lặng, hổ ngươi, thụt vai, cúi đầu, lo âu, câm
miệng. Rồi Thế Tôn sau khi biết được Tỷ-kheo Sati,
con của người đánh cá, đang im lặng, hổ ngươi, thụt
vai, cúi đầu, lo âu, câm miệng, bèn nói với Tỷ-kheo
Sati, con của người đánh cá.

ĐỒ ĂN                                              183

– Này kẻ mê mờ kia, người ta sẽ biết Ông qua ác tà kiến của chính Ông. Ở đây, Ta sẽ hỏi các Tỷ- kheo.

Rồi Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– Chư Tỷ-kheo, các Ông có hiểu pháp Ta thuyết
giảng giống như Tỷ-kheo Sati, con của người đánh
cá này, không những đã xuyên tạc Ta vì đã tự chấp
thủ sai lạc, mà còn tự phá hoại mình và tạo nên nhiều
tổn đức?

– Bạch Thế Tôn, không. Bạch Thế Tôn, Thế Tôn đã dùng nhiều pháp môn nói thức do duyên khởi, không có duyên, thức không hiện khởi.

– Lành thay, chư Tỷ-kheo, lành thay, chư Tỷ-
kheo, các Ông hiểu pháp Ta thuyết giảng như vậy!
Chư Tỷ-kheo, Ta đã dùng nhiều pháp môn nói
thức do duyên khởi. Không có duyên, thức không
hiện khởi. Nhưng Tỷ-kheo Sati, con của người đánh
cá, không những xuyên tạc Ta vì đã tự chấp thủ sai
lạc, còn tự pháp hoại mình và tạo nên nhiều tổn đức,
và như vậy sẽ đưa đến bất hạnh và đau khổ lâu dài
cho kẻ mê mờ ấy.

Này các Tỷ-kheo, do duyên mà thức sanh, và thức ấy có tên tùy theo duyên ấy. Do duyên mắt và

ĐỒ ĂN                                              184

các sắc, thức sanh, và thức ấy có tên là nhãn thức.
Do duyên tai và các tiếng, thức sanh, và thức ấy có
tên là nhĩ thức. Do duyên mũi và các hương, thức
sanh, và thức ấy có tên là tỷ thức. Do duyên lưỡi và
các vị, thức sanh, và thức ấy có tên là thiệt thức. Do
duyên thân và các xúc, thức sanh và thức ấy có tên
là thân thức. Do duyên ý và các pháp, thức sanh, và
thức ấy có tên là ý thức.

Này các Tỷ-kheo, do duyên nào lửa sanh và lửa
ấy có tên tùy theo duyên ấy. Do duyên củi, lửa sanh,
lửa ấy gọi là lửa củi. Duyên vỏ gỗ bào, lửa sanh, lửa
ấy gọi là lửa vỏ bào. Duyên cỏ, lửa sanh, lửa ấy gọi
là lửa cỏ. Duyên phân bò, lửa sanh, lửa ấy gọi là lửa
phân bò. Duyên trấu, lửa sanh, lửa ấy gọi là lửa trấu.
Duyên đống rác, lửa sanh, lửa ấy gọi là lửa đống
rác.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, do duyên, thức sanh, và thức ấy có tên tùy theo duyên ấy. Do duyên mắt và các sắc, thức sanh, và thức ấy có tên là nhãn thức. Do duyên tai và các tiếng, thức sanh, và thức ấy có tên là nhĩ thức. Do duyên mũi và các hương, thức sanh, và thức ấy có tên và tỷ thức. Do duyên lưỡi và các vị, thức sanh, và thức ấy có tên là thiệt thức. Do duyên thân và các xúc, thức sanh, và thức ấy có tên là thân thức. Do duyên ý và các pháp, thức

ĐỒ ĂN                                               185

sanh, và thức ấy có tên là ý thức.

Này các Tỷ-kheo, các Ông có thấy sanh vật này không?

– Bạch Thế Tôn, có thấy.

– Này các Tỷ-kheo, các Ông có thấy sự tác thành sanh vật do món ăn ấy không?

– Bạch Thế Tôn có thấy.

– Này các Tỷ-kheo, các Ông có thấy, do sự đoạn diệt các món ăn ấy, sanh vật ấy cũng bị đoạn diệt không?

– Bạch Thế Tôn, có thấy.

– Này các Tỷ-kheo, vì do dự nên nghi hoặc sanh.

– Sanh vật này có thể không có mặt?

– Bạch Thế Tôn, có vậy.

– Này các Tỷ-kheo, vì do dự nên nghi hoặc sanh. Sự tác thành của món ăn ấy có thể có hay không?

– Bạch Thế Tôn, có vậy.

ĐỒ ĂN                                             186

– Này các Tỷ-kheo, vì do dự nên nghi hoặc sanh. Do sự đoạn diệt các món ăn ấy, sanh vật ấy có thể bị đoạn diệt hay không bị đoạn diệt?

– Bạch Thế Tôn, có vậy.

– Này các Tỷ-kheo, nếu thấy như thật với chánh trí tuệ, thì sự nghi ngờ này được trừ diệt. Sanh vật này có thể không có mặt.

– Bạch Thế Tôn, có vậy.

– Này các Tỷ-kheo, nếu thấy như thật với chánh trí tuệ, thì sự nghi ngờ này được trừ diệt. Sự tác thành của món ăn ấy có thể có hay không?

– Bạch Thế Tôn, có vậy. (???)

– Này các Tỷ-kheo, nếu thấy như thật với chánh
trí tuệ, thì sự nghi ngờ này được trừ diệt. Do sự đoạn
diệt các món ăn ấy, sanh vật có thể bị đoạn diệt hay
không bị đoạn diệt?

– Bạch Thế Tôn, có vậy.

– Này các Tỷ-kheo, sanh vật này có mặt, (đối với vấn đề này), ở đây, các Ông có phải không có nghi hoặc không?

ĐỒ ĂN                                                 187

– Bạch Thế Tôn, có vậy.

– Này các Tỷ-kheo, sự tác thành của món ăn ấy, (đối với vấn đề này), ở đây, các Ông có phải không có nghi hoặc không?

– Bạch Thế Tôn, có vậy.

– Này các Tỷ-kheo, do sự đoạn diệt các món ăn
ấy, sanh vật ấy có thể bị đoạn diệt, (đối với vấn đề
này), ở đây, các Ông có phải không có nghi hoặc
không?

– Bạch Thế Tôn, có vậy.

– Này các Tỷ-kheo, sanh vật này có mặt, (đối với vấn đề này) có phải các Ông khéo thấy, nhờ như thật chánh trí tuệ không?

– Bạch Thế Tôn, có vậy.

– Này các Tỷ-kheo, sự hiện hữu của sanh vật ấy là do các món ăn ấy tác thành, có phải các Ông khéo thấy nhờ như thật chánh trí tuệ không?

– Bạch Thế Tôn, có vậy.

– Này các Tỷ-kheo, do sự đoạn diệt các món ăn

ĐỒ ĂN                                             188

ấy, sanh vật ấy có thể bị đoạn diệt, (đối với vấn đề này), có phải các Ông khéo thấy nhờ như thật chánh trí tuệ không?

– Bạch Thế Tôn, có vậy.

– Này các Tỷ-kheo, đối với tri kiến này được
thanh tịnh như vậy, được làm cho trong sáng như
vậy, nếu các Ông chấp trước, lấy làm hãnh diện,
truy cầu, xem là của mình, thì này các Tỷ-kheo, các
Ông có thể hiểu ví dụ chiếc bè, nói Pháp được
giảng dạy là để đưa vượt qua, không phải để nắm
lấy.

– Bạch Thế Tôn, không.

– Nhưng này các Tỷ-kheo, đối với tri kiến này được thanh tịnh như vậy, được làm cho trong sáng như vậy, nếu các Ông không chấp trước, không lấy làm hãnh diện, không truy cầu, không xem là của mình, thì này các Tỷ-kheo, các Ông có thể hiểu ví dụ của mình, thì này các Tỷ-kheo, các Ông có thể hiểu ví dụ là của mình (???), thì này các Tỷ-kheo, các Ông có thể hiểu ví dụ chiếc bè, nói Pháp được giảng dạy là để đưa vượt qua, không phải để nắm lấy.

– Bạch Thế Tôn, có.

ĐỒ ĂN                                              189

– Này các Tỷ-kheo, có bốn món ăn giúp cho an
trú các loài hữu tình đã sanh hay phò trợ các loài
hữu tình sẽ sanh. Thế nào là bốn? Đoàn thực hoặc
thô hoặc tế, thứ hai là xúc thực, thứ ba là tư niệm
thực, và thứ tư là thức thực.

Và này các Tỷ-kheo bốn món ăn này, lấy gì làm
nhân duyên, lấy gì làm tập khởi, lấy gì làm sanh
chủng, lấy gì làm nguyên nhân? Bốn món ăn này lấy
ái làm nhân duyên, lấy ái làm tập khởi, lấy ái làm
sanh chủng, lấy ái làm nguyên nhân.

Này các Tỷ-kheo, ái này lấy gì làm nhân duyên,
lấy gì làm tập khởi, lấy gì làm sanh chủng, lấy gì làm
nguyên nhân? Ái lấy thọ làm nhân duyên, lấy thọ làm
tập khởi, lấy thọ làm sanh chủng, lấy thọ làm nguyên
nhân.

Này các Tỷ-kheo, thọ này lấy gì làm nguyên
nhân, lấy gì làm tập khởi, lấy gì làm sanh chủng, lấy
gì làm nguyên nhân? Thọ lấy xúc làm nhân duyên,
lấy xúc làm tập khởi, lấy xúc làm sanh chủng, lấy xúc
làm nguyên nhân.

Này các Tỷ-kheo, xúc này lấy gì làm nguyên
duyên, lấy gì làm tập khởi, lấy gì làm sanh chủng,
lấy gì làm nguyên nhân? Xúc lấy sáu nhập làm nhân
duyên, lấy sáu nhập làm tập khởi, lấy sáu nhập làm

ĐỒ ĂN                                               190

sanh chủng, lấy sáu nhập làm nguyên nhân.

Này các Tỷ-kheo, sáu nhập này lấy gì làm nhân duyên, lấy gì làm tập khởi, lấy gì làm sanh chủng, lấy gì làm nguyên nhân? Sáu nhập lấy danh sắc làm nhân duyên, lấy danh sắc làm tập khởi, lấy danh sắc làm sanh chủng, lấy danh sắc làm nguyên nhân.

Này các Tỷ-kheo, danh sắc này lấy gì làm nhân
duyên, lấy gì làm tập khởi, lấy gì làm sanh chủng,
lấy gì làm nguyên nhân? Danh sắc lấy thức làm nhân
duyên, lấy thức là tập khởi, lấy thức làm sanh chủng,
lấy thức làm nguyên nhân.

Này các Tỷ-kheo, thức này lấy gì làm nhân
duyên, lấy gì làm tập khởi, lấy gì làm sanh chủng,
lấy gì làm nguyên nhân? Thức lấy hành làm nhân
duyên, lấy hành làm tập khởi, lấy hành làm sanh
chủng, lấy hành làm nguyên nhân.

Này các Tỷ-kheo, các hành này lấy gì làm nhân
duyên, lấy gì làm tập khởi, lấy gì làm sanh chủng,
lấy gì làm nguyên nhân? Các hành lấy vô minh làm
sanh chủng, lấy vô minh làm nguyên nhân.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, vô minh duyên hành, hành duyên thức, thức duyên danh sắc, danh sắc duyên sáu nhập, sáu nhập duyên xúc, xúc duyên thọ,

ĐỒ ĂN                                              191

thọ duyên ái, ái duyên thủ, thủ duyên hữu, hữu duyên
sanh, sanh duyên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não
được hiện hữu. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ
khổ uẩn này.

– Trước đã nói: Sanh duyên già, chết (Do duyên
sanh nên già, chết hiện khởi). Này các Tỷ-kheo, sanh
duyên già, chết có phải không? Hay ở đây (nghĩa)
như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, sanh duyên già, chết. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Sanh duyên già, chết.

- Trước đã nói: hữu duyên sanh. Này các Tỷ- kheo, hữu duyên sanh có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, hữu duyên sanh. Như vậy, đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Hữu duyên sanh.

- Trước đã nói: Thủ duyên hữu. Này các Tỷ- kheo, thủ duyên hữu có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, thủ duyên hữu. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Thủ duyên hữu.

ĐỒ ĂN                                             192

– Trước đã nói: Ái duyên thủ. Này các Tỷ-kheo, ái duyên thủ có phải không? Hay ở đây, (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, ái duyên thủ. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Ái duyên thủ.

– Trước đã nói: Thọ duyên ái. Này các Tỷ-kheo, thọ duyên ái có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, thọ duyên ái. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Thọ duyên ái.

– Trước đã nói: Xúc duyên thọ. Này các Tỷ- kheo, xúc duyên thọ có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, xúc duyên thọ. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Xúc duyên thọ.

– Trước đã nói: Sáu nhập duyên xúc. Này các Tỷ-kheo, sáu nhập duyên xúc có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, sáu nhập duyên xúc. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Sáu nhập duyên xúc.

ĐỒ ĂN                                            193

– Trước đã nói: Danh sắc duyên sáu nhập. Này các Tỷ-kheo, danh sắc duyên sáu nhập có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, danh sắc duyên sáu nhập. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Danh sắc duyên sáu nhập.

– Trước đã nói: Thức duyên danh sắc. Này các Tỷ-kheo, thức duyên danh sắc có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, thức duyên danh sắc. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Thức duyên danh sắc.

– Trước đã nói: Hành duyên thức: Này các Tỷ- kheo, hành duyên thức có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, hành duyên thức. Như vậy, đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Hành duyên thức.

– Trước đã nói: Vô minh duyên hành. Này các Tỷ-kheo, vô minh duyên hành có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

ĐỒ ĂN                                            194

– Bạch Thế Tôn, vô minh duyên hành. Như vậy đối với chúng con (nghĩa) ở đây là vậy: Vô minh duyên hành.

– Lành thay, này các Tỷ-kheo! Các Ông nói như vậy và Ta cũng nói như vậy: "Cái này có nên cái kia có, cái này sanh nên cái kia sanh", như vô minh duyên hành, hành duyên thức, thức duyên danh sắc, danh sắc duyên sáu nhập, sáu nhập duyên xúc, xúc duyên thọ, thọ duyên ái, ái duyên thủ, thủ duyên hữu, hữu duyên sanh, sanh duyên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não cùng sanh khởi. Như vậy, là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này. Do vô minh đoạn diệt, xả ly một cách hoàn toàn nên các hành diệt. Do các hành diệt nên thức diệt. Do thức diệt nên danh sắc diệt. Do danh sắc diệt nên sáu nhập diệt. Do sáu nhập diệt nên xúc diệt. Do xúc diệt nên thọ diệt. Do thọ diệt nên ái diệt. Do ái diệt nên thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt. Do hữu diệt nên sanh diệt. Do sanh diệt nên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não đều diệt. Như vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ khổ uẩn này.

Trước đã nói: Do sanh diệt nên già, chết diệt. Này các Tỷ-kheo, do sanh diệt nên già, chết diệt có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, do sanh diệt nên già, chết diệt.

ĐỒ ĂN                                                 195

Như vậy đối với chúng con (nghĩa) ở đây là vậy: Do sanh diệt nên già, chết diệt.

– Trước đã nói: Do hữu diệt nên sanh diệt. Này các Tỷ-kheo, do hữu diệt nên sanh diệt có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, do hữu diệt nên sanh diệt. Như vậy đối với chúng con (nghĩa) ở đây là vậy: Do hữu diệt nên sanh diệt.

– Trước đã nói: Do thủ diệt nên hữu diệt. Này các Tỷ-kheo, do thủ diệt nên hữu diệt có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, do thủ diệt nên hữu diệt. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Do thủ diệt nên hữu diệt.

– Trước đã nói: Do ái diệt nên thủ diệt. Này các Tỷ-kheo, do ái diệt nên thủ diệt có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, do ái diệt nên thủ diệt. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Do ái diệt nên thủ diệt.

– Trước đã nói: Do thọ diệt nên ái diệt. Này các

ĐỒ ĂN                                              196

Tỷ-kheo, do thọ diệt nên ái diệt có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, do thọ diệt nên ái diệt. Như vậy đối với chúng con (nghĩa) ở đây là vậy: Do thọ diệt nên ái diệt.

– Trước đã nói: Do xúc diệt nên thọ diệt. Này các Tỷ-kheo, do xúc diệt nên thọ diệt có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, do xúc diệt nên thọ diệt. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Do xúc diệt nên thọ diệt.

– Trước đã nói: Do sáu nhập diệt nên xúc diệt. Này các Tỷ-kheo, do sáu nhập diệt nên xúc diệt có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, do sáu nhập diệt nên xúc diệt. Như vậy đối với chúng con (nghĩa) ở đây là vậy: Do sáu nhập diệt nên xúc diệt.

– Trước đã nói: Do danh sắc diệt nên sáu nhập diệt. Này các Tỷ-kheo, do danh sắc diệt nên sáu nhập diệt có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, do danh sắc diệt nên sáu nhập

ĐỒ ĂN                                              197

diệt. Như vậy đối với chúng con (nghĩa) ở đây là vậy: Do danh sắc diệt nên sáu nhập diệt.

– Trước đã nói: Do thức diệt nên danh sắc diệt. Này các Tỷ-kheo, do thức diệt nên danh sắc diệt có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, do thức diệt nên danh sắc diệt. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Do thức diệt nên danh sắc diệt.

– Trước đã nói: Do hành diệt nên thức diệt. Này các Tỷ-kheo, do hành diệt nên thức diệt có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, do hành diệt nên thức diệt. Như vậy đối với chúng con (nghĩa) ở đây là vậy: Do hành diệt nên thức diệt.

– Trước đã nói: Do vô minh diệt nên hành diệt. Này các Tỷ-kheo, do vô minh diệt nên hành diệt có phải không? Hay ở đây (nghĩa) như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, do vô minh diệt nên hành diệt. Như vậy đối với chúng con, (nghĩa) ở đây là vậy: Do vô minh diệt nên hành diệt.

– Lành thay, này các Tỷ-kheo! Các Ông nói như

ĐỒ ĂN                                              198

vậy và Ta cũng nói như vậy: "Cái này không có nên cái kia không có, cái này diệt nên cái kia diệt", như vô minh diệt nên hành diệt, hành diệt nên thức diệt, thức diệt nên danh sắc diệt, danh sắc diệt nên sáu nhập diệt, sáu nhập diệt nên xúc diệt, xúc diệt nên thọ diệt, thọ diệt nên ái diệt, ái diệt nên thủ diệt, thủ diệt nên hữu diệt, hữu diệt nên sanh diệt, sanh diệt nên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu não diệt. Như vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ khổ uẩn này.

Này các Tỷ-kheo, các Ông nên biết như vậy,
thấy như vậy, có còn chạy theo thời quá khứ, và suy
nghĩ: "Ta có mặt trong thời quá khứ hay không có
mặt trong thời quá khứ? Ta có mặt trong thời quá
khứ như thế nào? Ta có mặt trong thời quá khứ, hình
vóc như thế nào? Trước kia ta là gì và ta có mặt như
thế nào trong thời quá khứ"?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Này các Tỷ-kheo, các Ông biết như vậy, thấy
như vậy, có còn chạy theo thời vị lai, và suy nghĩ:
"Ta sẽ có mặt trong thời vị lai hay ta sẽ không có mặt
trong thời vị lai? Ta sẽ có mặt trong thời vị lai như
thế nào? Ta sẽ có mặt trong thời vị lai, hình vóc như
thế nào? Trước kia là gì và ta sẽ có mặt như thế nào
trong thời vị lai"?

ĐỒ ĂN                                                  199

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Này các Tỷ-kheo, các Ông biết như vậy, thấy
như vậy, các Ông có nghi ngờ gì về mình trong thời
hiện tại: "Ta có mặt hay ta không có mặt. Ta có mặt
như thế nào? Ta có mặt, hình vóc như thế nào? Hữu
tình này từ đâu đến? Và rồi nó sẽ đi đâu"?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Này các Tỷ-kheo, các Ông biết như vậy, thấy
như vậy, các Ông có nói như sau: "Bậc Đạo Sư quá
nặng nề (?) đối với chúng ta. Chúng ta nói vì chúng
ta tôn trọng bậc Đạo Sư"?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Này các Tỷ-kheo, các Ông biết như vậy, thấy
như vậy, các Ông có nói như sau: "Một Sa-môn nói
với chúng tôi như vậy, các Sa-môn khác cũng vậy(?),
và còn chúng tôi không có nói như vậy"?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Này các Tỷ-kheo, các Ông biết như vậy, thấy như vậy, các Ông có tìm một vị Đạo Sư khác không?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

ĐỒ ĂN                                            200

– Này các Tỷ-kheo, các Ông biết như vậy, thấy
như vậy, các Ông có trở lui lại các giới cấm, tế tự (?)
đàn tràng của các tục tử Sa-môn, Bà-la-môn (và nghĩ
rằng) chúng là căn bản không?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Này các Tỷ-kheo, có phải các Ông chỉ nói những gì các Ông tự biết, tự thấy, tự ý thức được?

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

– Lành thay, này các Tỷ-kheo,! Này các Tỷ-
kheo, các Ông đã được ta giới thiệu Chánh Pháp,
Pháp này thiết thực, hiện tại, không có thời gian, đến
để mà thấy, có khả năng hướng thượng, được người
trí tự thân giác hiểu. Này các Tỷ-kheo, Pháp này thiết
thực, hiện tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có
khả năng hướng thượng, được người trí tự thân giác
hiểu. Tất cả những gì đã nói là do duyên này mà
nói.

Này các Tỷ-kheo, có ba sự hòa hợp mà một bào thai thành hình:

 Ở đây, cha mẹ có giao hợp và người mẹ không trong thời có thể thụ thai, và hương ấm (gandhabba) không hiện tiền, như vậy bào thai

ĐỒ ĂN                                                201

không thể thành hình.
 Ở đây, cha và mẹ có giao hợp, và người mẹ
trong thời có thể thụ thai, nhưng hương ấm
(gandhabba) không hiện tiền, như vậy bào thai
không thể thành hình.
 Và này các Tỷ-kheo, khi nào cha mẹ có giao
hợp, và người mẹ trong thời có thể thụ thai, và
hương ấm có hiện tiền; có ba sự hòa hợp như
vậy, thì bào thai mới thành hình.
Rồi này các Tỷ-kheo, người mẹ trong chín hay
mười tháng mang bào thai ấy, với sự lo âu lớn đối
với gánh nặng ấy. Rồi này các Tỷ-kheo, sau chín hay
mười tháng, người mẹ sinh đẻ với sự lo âu lớn đối
với gánh nặng ấy. Khi đã sinh, người mẹ nuôi (hài
nhi ấy) với máu của mình. Này các Tỷ-kheo, trong
luật của bậc Thánh, sữa của bà mẹ được xem là máu.
Này các Tỷ-kheo, đứa trẻ ấy, sau khi lớn lên, sau khi
các căn đã thuần thục, chơi với những trò chơi dành
cho các đứa trẻ, như với cái cày nhỏ, chơi khăng,
chơi nhảy lộn nhào, chơi chong chóng, chơi với đồ
đong bằng lá, chơi xe con, chơi cung nhỏ. Này các
Tỷ-kheo, đứa trẻ sau khi lớn lên, sau khi các căn do
mắt nhận thức, được thuần thục, thọ hưởng đầy đủ
năm món dục lạc; các sắc do mắt nhận thức, sắc này
khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, kích thích lòng dục,
hấp dẫn; các tiếng do tai nhận thức... Các hương do

ĐỒ ĂN                                              202

mũi nhận thức... Các vị do lưỡi nhận thức... Các xúc do thân cảm xúc; các xúc này khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, kích thích lòng dục.

 Khi thấy sắc bằng mắt, người đó tham ái đối với
sắc đẹp, người đó ghét bỏ đối với sắc xấu, người
đó sống niệm không an trú trên thân, với một tâm
nhỏ mọn. Người đó không như thật tuệ tri tâm giải
thoát, tuệ giải thoát, chính nhờ chúng mà các ác
bất thiện pháp của người đó được trừ diệt, không
có dư tàn.
 Như vậy, đối diện với thân, sơ (thuận, nghịch) có
cảm thọ nào khởi lên: lạc thọ, khổ thọ, hay bất khổ
bất lạc thọ, người đó tùy hỷ, hoan nghênh, tham
trước thọ ấy.
 Vì tùy hỷ, hoan nghênh, tham trước cảm thọ ấy,
nên dục sanh hỷ, có tâm dục hỷ đối với những cảm
thọ ấy, nên dục hỷ sanh. Có tâm dục hỷ đối với
những cảm thọ ấy, tức là chấp thủ.
 Do duyên thủ nên hữu sanh; do duyên hữu nên
sanh sinh khởi; do duyên sanh nên già, chết, sầu,
bi, khổ, ưu, não, sanh. Như vậy là sự tập khởi của
toàn bộ khổ uẩn này.
Khi người đó nghe tiếng với tai... (như trên)...
khi người đó ngửi hương với mũi... (như trên)... khi
người đó nếm vị với lưỡi... (như trên)... khi người đó

ĐỒ ĂN                                               203

cảm xúc với thân... (như trên)... khi người đó nhận thức pháp với ý, người đó tham ái đối với pháp tốt, ghét bỏ đối với pháp xấu. Người đó sống niệm không an trú trên thân, với một tâm nhỏ mọn. Người đó không như thật tuệ tri đến tâm giải thoát, tuệ giải thoát, chính nhờ chúng mà các ác, bất thiện pháp của người đó được trừ diệt, không còn dư tàn. Như vậy, đối diện với thân, sơ (thuận, nghịch), có cảm thọ nào khởi lên: lạc thọ, khổ thọ, hay bất khổ bất lạc thọ. Người đó tùy hỷ, hoan nghênh, tham trước cảm thọ ấy. Vì người đó tùy hỷ, hoan nghênh, tham trước cảm thọ ấy nên dục hỷ sanh. Có tâm dục hỷ đối với những cảm thọ ấy, tức là chấp thủ. Do duyên thủ nên hữu sanh; do duyên hữu nên sanh sinh khởi; do duyên sanh nên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não sanh. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khổ uẩn này.

Ở đời, này các Tỷ-kheo, Như Lai xuất hiện ở đời là bậc A-la-hán, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn. Như Lai sau khi tự chứng ngộ với thượng trí, thế giới này với Thiên giới, Ma giới, Phạm thiên giới, gồm cả thế giới này với Sa-môn, Bà-la-môn, Thiên, Nhơn, lại tuyên thuyết điều Như Lai đã chứng ngộ. Như Lai thuyết pháp, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, đầy đủ văn nghĩa. Như Lai truyền dạy phạm hạnh hoàn toàn đầy

ĐỒ ĂN                                              204

đủ, thanh tịnh. Người gia trưởng hay con vị gia trưởng, hay một người sanh ở giai cấp (hạ tiện) nào nghe Pháp ấy. Sau khi nghe Pháp, người ấy sanh lòng kính ngưỡng Như Lai. Khi có lòng tín ngưỡng, vị ấy suy nghĩ: "Đời sống gia đình đầy những triền phược, con đường đầy những bụi đời. Đời sống xuất gia phóng khoáng như hư không. Thật rất khó cho một người sống ở gia đình có thể sống theo phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, hoàn toàn thanh tịnh, trắng bạch như vỏ ốc. Vậy ta nên cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình". Sau một thời gian, người ấy bỏ tài sản nhỏ hay bỏ tài sản lớn, bỏ bà con quyến thuộc nhỏ hay bà con quyến thuộc lớn, cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình.

Khi đã xuất gia như vậy, vị ấy sống thành tựu học pháp chánh hạnh:

 Từ bỏ sát sanh, tránh xa sát sanh, bỏ trượng, bỏ
kiếm, biết tàm quý, có lòng từ, sống thương xót
đến hạnh phúc tất cả chúng sanh và loài hữu
tình.
 Vị ấy từ bỏ lấy của không cho, chỉ lấy những
vật đã cho, chỉ mong những vật đã cho, sống
thanh tịnh, không có trộm cắp.

ĐỒ ĂN                                              205

 Từ bỏ tà hạnh, sống theo phạm hạnh, sống hạnh
viễn ly, từ bỏ dâm dục hèn hạ,
 Từ bỏ nói láo, nói những lời chân thật, y chỉ
trên sự thật, chắc chắn, đáng tin cậy, không
lường gạt, không phản lại đối với đời,
 Từ bỏ nói hai lưỡi, tránh xa nói hai lưỡi, nghe
điều gì ở chỗ này, không đến chỗ kia nói để
sanh chia rẽ ở những người này, nghe điều gì ở
chỗ kia, không đến nói với những người này để
sanh chia rẽ ở những người kia. Như vậy, vị ấy
sống hòa hợp những kẻ ly gián, khuyến khích
những kẻ hòa hợp, hoan hỷ trong hòa hợp, thoải
mái trong hòa hợp, hân hoan trong hòa hợp, nói
những lời đưa đến hòa hợp.
 Từ bỏ lời nói độc ác, tránh xa lời nói độc ác,
nói những lời nói không lỗi lầm, đẹp tai, dễ
thương, thông cảm đến tâm, tao nhã, đẹp lòng
nhiều người.
 Từ bỏ lời nói phù phiếm, tránh xa lời nói phù
phiếm, nói đúng thời, nói những lời chân thật,
nói những lời có ý nghĩa, nói những lời về
Chánh Pháp, nói những lời về Luật, nói những
lời đáng được gìn giữ, những lời hợp thời,
thuận lý, có mạch lạc hệ thống, có ích lợi.

Vị ấy từ bỏ làm hại đến các hột giống và các loại

ĐỒ ĂN                                             206

cây cỏ, dùng một ngày một bữa, không ăn ban đêm, từ bỏ ăn phi thời, từ bỏ đi xem múa, hát, nhạc, trình diễn, từ bỏ trang sức bằng vòng hoa, hương liệu, dầu thơm và các thời trang, từ bỏ dùng giường cao và giường lớn, từ bỏ nhận vàng bạc, từ bỏ nhận các hạt sống, từ bỏ nhận thịt sống, từ bỏ nhận đàn bà, con gái, từ bỏ nhận nô tỳ, gái và trai, từ bỏ nhận cừu và dê, từ bỏ nhận gia cầm và heo, từ bỏ nhận voi, bò, ngựa và ngựa cái, từ bỏ nhận ruộng nương và đất đai, từ bỏ nhận người môi giới hoặc tự mình làm môi giới, từ bỏ buôn bán, từ bỏ các sự gian lận bằng cân, tiền bạc, đo lường, từ bỏ các tà hạnh như hối lộ, gian trá, lừa đảo, từ bỏ làm thương tổn, sát hại, câu thúc, bức đoạt, trộm cắp, cướp phá.

Vị ấy biết đủ với tấm y để che thân, với đồ ăn
khất thực để nuôi bụng, đi tại chỗ nào cũng mang
theo (y và bình bát). Ví như con chim bay đến chỗ
nào cũng mang theo hai cánh; cũng vậy, Tỷ-kheo
biết đủ với tấm y để che thân, với đồ ăn khất thực để
nuôi bụng, đi tại chỗ nào cũng mang theo (y và bình
bát).

Vị ấy nhờ thành tựu Thánh giới uẩn này nên hưởng được lạc thọ, nội tâm không lỗi lầm.

Khi mắt thấy sắc, vị ấy không nắm giữ tướng

ĐỒ ĂN                                               207

chung, không nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì khiến con mắt không được chế ngự, khiến tham ái, ưu, bi, các ác, bất thiện pháp khởi lên; vị ấy tự chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì con mắt, thực hành sự hộ trì con mắt. Khi tai nghe tiếng... (như trên)... mũi ngửi hương... (như trên)... lưỡi nếm vị... (như trên)... thân cảm xúc... (như trên)... ý nhận thức các pháp; vị ấy không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì khiến ý căn không được chế ngự, khiến tham ái, ưu, bi, các ác, bất thiện pháp khởi lên; vị ấy chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì ý căn, thực hành sự hộ trì ý căn. Vị ấy nhờ sự hộ trì cao quý các căn ấy, nên hưởng lạc thọ, nội tâm không lỗi lầm.

Vị ấy khi đi tới, khi đi lui đều tỉnh giác, khi nhìn
thẳng, khi nhìn quanh đều tỉnh giác, khi co tay, khi
duỗi tay đều tỉnh giác, khi mang y kép, bình bát,
thượng y đều tỉnh giác, khi ăn uống, nhai, nuốt đều
tỉnh giác, khi đi đại tiểu tiện, tiểu tiện đều tỉnh giác,
khi đi, đứng, ngồi, nằm, thức, nói, im lặng đều tỉnh
giác.

Vị ấy với sự thành tựu Thánh giới uẩn này, với sự thành tựu Thánh hộ trì căn này, và với Thánh chánh niệm tỉnh giác này, lựa một chỗ thanh vắng, tịch mịch như khu rừng, gốc cây, khe núi, hang đá,

ĐỒ ĂN                                                  208

bãi tha ma, lùm cây, ngoài trời, đống rơm. Sau khi đi
khất thực về và ăn xong, vị ấy ngồi kiết-già, lưng
thẳng, tại chỗ nói trên, và an trú chánh niệm trước
mặt.

 Vị ấy từ bỏ tham ái ở đời, sống với tâm thoát
ly tham ái, gột rửa tâm hết tham ái.
 Từ bỏ sân hận, vị ấy sống với tâm không sân
hận, lòng từ mẫn thương xót tất cả chúng hữu
tình, gột rửa, tâm hết sân hận.
 Từ bỏ hôn trầm thụy miên, vị ấy sống thoát ly
hôn trầm thụy miên, với tâm tưởng hướng về
ánh sáng, chánh niệm tỉnh giác, gột rửa tâm hết
hôn trầm thụy miên.
 Từ bỏ trạo cử hối quá, vị ấy sống không trạo
cử, nội tâm trầm lặng, gột rửa tâm hết trạo cử,
hối tiếc.
 Từ bỏ nghi ngờ, vị ấy sống thoát khỏi nghi ngờ,
không phân vân lưỡng lự, gột rửa tâm hết nghi
ngờ đối với thiện pháp.

Sau khi từ bỏ năm triền cái làm ô nhiễm tâm, làm cho yếu ớt trí tuệ, vị ấy ly dục, ly pháp bất thiện, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm có tứ. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo diệt tầm và tứ, chứng và trú Thiền thứ hai,

ĐỒ ĂN                                                 209

một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm, không tứ, nội tĩnh nhất tâm. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ- kheo ly hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân cảm giác sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là "xả niệm lạc trú", chứng và trú Thiền thứ ba. Lại nữa, này các Tỷ- kheo, vị Tỷ-kheo xả lạc xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú Thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh.

 Khi vị ấy thấy sắc bằng mắt, vị ấy không tham ái
đối với sắc đẹp, không ghét bỏ đối với sắc xấu, vị
ấy sống an trú niệm trên thân, với tâm vô lượng.
Vị ấy như thật tuệ tri tâm giải thoát, tuệ giải thoát,
chính nhờ chúng mà các ác bất thiện pháp của vị
ấy được trừ diệt, không có dư tàn.
 Như vậy từ bỏ (thuận nghịch), có cảm thọ nào
khởi lên: lạc thọ, khổ thọ, hay bất khổ bất lạc thọ;
vị ấy không tùy hỷ, không hoan nghênh, không
tham trước thọ ấy.
 Vì vị ấy không tùy hỷ, không hoan nghênh, không
tham trước thọ ấy, nếu có dục hỷ nào đối với các
cảm thọ, dục hỷ ấy được trừ diệt.
 Do dục hỷ của vị ấy diệt nên thủ diệt. Do thủ diệt
nên hữu diệt. Do hữu diệt nên sanh diệt. Do sanh
diệt nên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não diệt. Như
vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ khổ uẩn này.

ĐỒ ĂN                                                 210

Khi vị ấy nghe tiếng bằng tai... (như trên)... khi vị ngửi hương bằng mũi... (như trên)... Khi vị ấy nếm vị bằng lưỡi... (như trên)...Khi vị ấy cảm xúc bằng thân... (như trên)... Khi vị ấy nhận thức pháp bằng ý, vị ấy không tham ái đối với pháp tốt, không ghét bỏ đối với pháp xấu. Vị ấy sống an trú niệm trên thân, với tâm vô lượng. Vị ấy như thật tuệ tri tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Chính nhờ chúng mà các ác, bất thiện pháp của vị ấy được trừ diệt, không có dư tàn. Như vậy, vị ấy đoạn trừ (thuận nghịch) có cảm thọ nào khởi lên: lạc thọ, khổ thọ hay bất khổ bất lạc thọ; vị ấy không tùy hỷ, không hoan nghênh, không tham trước thọ ấy. Vì vị ấy không tùy hỷ, không hoan nghênh, không tham trước thọ ấy, nếu có dục hỷ nào đối với các cảm thọ, dục hỷ ấy được trừ diệt. Do dục hỷ của vị ấy diệt nên thủ diệt. Do thủ diệt nên hữu diệt. Do hữu diệt nên sanh diệt. Do sanh diệt nên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não diệt. Như vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ khổ uẩn này.

Này các Tỷ-kheo, các Ông hãy thọ trì ái tận giải
thoát này, được Ta nói một cách tóm tắt, nhưng
(phải nhớ là) Tỷ-kheo Sati, con của người đánh cá,
đã bị mắc trong cái lưới lớn của ái, trong sự rối loạn
của ái.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy

ĐỒ ĂN                                                 211

hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.

ĐỒ ĂN                               212
