Kinh NIKAYA Phân Loại theo Chủ Đề ( (HT Thích Minh Châu dịch; Chơn Tín Toàn phân loại)
(Thích Minh Châu dịch) - 159 - Giới Định Tuệ
Nguồn: kho Dân tộc KING — Giảng Sư (văn bản trích từ PDF)

Kinh tạng Pali
(Pali Nikaya)
HT. THÍCH MINH CHÂU
Việt dịch
Ấn bản năm 1991

Phân loại theo chủ đề: CHƠN TÍN TOÀN NIKAYA PHÂN LOẠI - CHỦ ĐỀ 159

GIỚI ĐỊNH TUỆ Chịu trách nhiệm chính tả: TÂM MINH ANH

159

Ấn bản điện tử 2018

MỤC LỤC

DẪN NHẬP ...........................................................10

1    Định nghĩa - Hữu học là gì - Kinh HỮU HỌC 1 – Tăng I, 419 ................................................16 2    Định nghĩa - Kinh CÁC VỊ SÀPÙGIYÀ – Tăng II, 193 ..............................................................18 3    Định nghĩa - Kinh HỌC GIỚI – Tăng I, 426 .22 4    Định nghĩa - Kinh NGƯỜI HỌ THÍCH – Tăng I, 397 ...............................................................24 5    10 hộ trì nhân pháp - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567 .................................................27 6    11 lợi ích bắt đầu từ Giới - Kinh CÓ LỢI ÍCH GÌ – Tăng IV, 645 ...........................................31 7    3 khiếm khuyết - Kinh KHUYẾT ĐIỂM VÀ VIÊN MÃN – Tăng I, 487 ..............................34 8    3 việc cần phải làm - Kinh NGHỀ NÔNG – Tăng I, 416 ......................................................38 9    4 hạng người - Kinh CÓ GIỚI 1 – Tăng II, 73 .........................................................................40

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                                                1

10 6 hạng người - Kinh MIGASALA – Tăng III, 110...................................................................42 11 6 vô thượng - Kinh TRÊN TẤT CẢ – Tăng III, 74.....................................................................49 12 9 hạng người chết hữu dư y - Kinh KHÔNG CÓ DƯ Y – Tăng IV, 103 .....................................56 13 Bạn ác đưa đến đâu - Kinh NHỮNG NGƯỜI BẠN – Tăng III, 228.......................................62 14 Bậc toàn hảo - Kinh CÁC CHI PHẦN – Tăng IV, 254 ............................................................64 15 Con không thể học nổi hơn 150 học pháp - Kinh NGƯỜI VAJJI – Tăng I, 417 .........................67 16 Con đường hướng chánh giác - Kinh Khổ Hạnh Và Nghiệp – Tương I, 229 ..............................69 17 Cách chọn thầy, chọn bạn - Kinh CẦN PHẢI THÂN CẬN– Tăng I, 221 ..............................71 18 Dòng chảy của Không ưa thích hội chúng - Kinh HỘI CHÚNG – Tăng III, 229.........................74 19 Dòng chảy của hộ trì căn - Kinh CÁC CĂN – Tăng III, 133 ...................................................76

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                                            2

20 Dòng chảy của không cung kính - Kinh KHÔNG CÓ CUNG KÍNH 1 – Tăng II, 325 .78 21 Giới bị bể vụn - Kinh DÂM DỤC – Tăng III, 349...................................................................82 22 Giới của Bậc Thiện Thệ là tối thượng - Kinh CUNDÌ CON GÁI VUA – Tăng II, 355 ........86 23 Giới không phải là rổng không - Kinh BẢN TỤNG ĐỌC 1 – Tăng I, 422 ..........................90 24 Giới không phải là rổng không - Kinh BẢN TỤNG ĐỌC 2 – Tăng I, 425 ..........................94 25 Giới không phải là rổng không - Kinh HỮU HỌC 2 – Tăng I, 420 ......................................97 26 Giới ví như sắc đẹp của người tu - Kinh CON NGỰA THUẦN THỤC 1 – Tăng I, 443 ......101 27 Giới định tuệ cụ túc là gì - Kinh KASSAPA – 8 Trường I, 281 ................................................105 28 Hãy học tập như sau, Sắc bén sẽ là ước muốn của ta... - Kinh SAMÔN – Tăng I, 415 ........132 29 Hãy sống đầy đủ giới hạnh - Kinh ƯỚC NGUYỆN – 6 Trung I, 79 ............................134

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                                           3

30 Hãy sống đầy đủ giới hạnh - Kinh ƯỚC NGUYỆN – Tăng IV, 412 ............................142 31 Khi nào Tăng chúng sống an ổn - Kinh TÔN GIẢ ÀNANDA – Tăng II, 523 .....................146 32 Không có thần lực hay uy lực để ra lệnh - Kinh CẤP THIẾT – Tăng I, 435 ...........................150 33 Không cần làm với dụng ý - Kinh NGHĨ VỚI DỤNG Ý – Tăng IV, 238 .............................152 34 Kinh CHỨNG THỰC VỚI THÂN – Tăng I, 210 .......................................................................155 35 Kinh CÓ GIỚI 1 – Tăng II, 73 .....................160 36 Kinh MIGASALA – Tăng III, 110 ...............162 37 Kinh MIGASÀLÀ – Tăng IV, 421 ..............169 38 Kinh NGƯỜI BỐN PHƯƠNG – Tăng II, 527 .......................................................................180 39 Kinh TIỂU Kinh THÍ DỤ LÕI CÂY – 30 Trung I, 435 .............................................................182 40 Kinh VÍ DỤ TẤM VẢI – 7 Trung I, 87 .......196 41 Kinh ĐẠI BÁT NIẾT BÀN – 16 Trường I, 539 .......................................................................205

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                                             4

42 Kinh ĐẠI Kinh THÍ DỤ LÕI CÂY – 29 Trung I, 423 .............................................................358 43 Mục đích của gđt - Kinh TRẠM XE – 24 Trung I, 329 .............................................................369 44 Quả - 10 Thảnh quả - Kinh BẢN TỤNG ĐỌC 1 – Tăng I, 422 .................................................383 45 Quả - 4 Thánh quả - Kinh HỮU HỌC 2 – Tăng I, 420 .............................................................387 46 Quả - Tuỳ theo mức độ Giới định tuệ - Kinh KHÔNG CÓ DƯ Y – Tăng IV, 103 .............391 47 Ta cũng là con bò - Kinh SAMÔN – Tăng I, 415 .......................................................................397 48 Thánh giới uẩn, Thánh định uẩn... - Kinh SUBHA – 10 Trường I, 353 .........................399 49 Thâu nhiếp 8 chánh đạo - TIỂU Kinh PHƯƠNG QUẢNG – 44 Trung I, 655 ...........................408 50 Thế Tôn tán pháp 3 pháp uẩn - Kinh SUBHA – 10 Trường I, 353 ...........................................422 51 Tiến trình sanh khởi… - Kinh VÍ DỤ TẤM VẢI – 7 Trung I, 87 ..............................................431

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                                             5

52 Tiến trình tu tập - Kinh SÁU THANH TỊNH – 112 Trung III, 161.........................................440 53 Tuệ - Quyết trạch tuệ… - Kinh BẤT ĐOẠN – 111 Trung III, 153.........................................453 54 Tuệ - Ta tuyên bố rằng Trí chỉ có đối với người có Thiền định - Kinh TIẾNG RỐNG CON SƯ TỬ – Tăng III, 221........................................461 55 Tuệ - Trí tuệ đc hoàn thành nhờ học từ từ - Kinh KITAGIRI – 70 Trung II, 291 ......................467 56 Tâm cùng tu với Tuệ sẽ đưa đến… - Kinh ĐẠI BÁT NIẾT BÀN – 16 Trường I, 539 ...........487 57 Tỳ kheo trong tương lai sẽ ra sao - Kinh SỢ HÃI TRONG TƯƠNG LAI 3 – Tăng II, 479 ......641 58 Vì sao Giới đưa đến Định và Tuệ - Kinh BHADDALI – 65 Trung II, 215 ...................649 59 Đoạn tận 3 hữu - Kinh HỮU – Tăng III, 262 .......................................................................670 60 Định - 6 thiện xảo trong thiền định - Kinh NÚI TUYẾT SƠN – Tăng III, 59 .........................671

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                                             6

61 Định - Không có Định sẽ không thể chứng Lục thông - Kinh THẦN THÔNG – Tăng III, 233 .......................................................................672 62 Định - Kinh SỨC MẠNH – Tăng III, 237 ...675 63 Ai không có 4 pháp này là người rời khỏi pháp luật này - Kinh RỜI KHỎI – Tăng I, 551 ....677 64 Do không giác ngộ... mà Ta và các ông phải... - Kinh GIÁC NGỘ – Tăng I, 549 ...................679 65 Do không giác ngộ... mà Ta và các ông phải... - Kinh MẶT TRỜI – Tăng III, 418 .................682 66 Do không giác ngộ... mà Ta và các ông phải... - Kinh ĐẠI BÁT NIẾT BÀN – 16 Trường I, 539 .......................................................................691 67 Kinh CÁC LỢI ÍCH NHỜ BẬC CHÂN NHÂN – Tăng II, 271 ...............................................845 68 Kinh CỤ TÚC GIỚI – Tăng II, 747 .............846 69 Kinh LÕI – Tăng II, 83 .................................848 70 Kinh SÀLHA – Tăng II, 204 ........................849 71 Kinh TẠI URUVELÀ 1 – Tăng I, 585 .........854 72 Kinh VÔ HỌC – Tăng II, 526 ......................859

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                                             7

73 Kinh ĐẦY ĐỦ 2 – Tăng II, 501 ...................860 74 Kinh ĐỜI SỐNG – Tăng II, 437 ..................861 75 Tiến trình giải thoát - Kinh CÁC CĂN – Tăng III, 133 ..........................................................862 76 Tiến trình giải thoát - Kinh CÓ LỢI ÍCH GÌ – Tăng IV, 645 .................................................864 77 Tiến trình giải thoát - Kinh NGHĨ VỚI DỤNG Ý – Tăng IV, 238 ..........................................867 78 Tiến trình giải thoát - Kinh NIỆM – Tăng IV, 44 .......................................................................870 79 Tiến trình giải thoát - Kinh SỞ Y – Tăng IV, 241 .......................................................................873 80 Tiến trình giải thoát - Kinh XẤU HỔ – Tăng III, 417.................................................................876 81 Tiến trình giải thoát - Kinh ÁC GIỚI – Tăng II, 332.................................................................878 82 Tiến trình giải thoát - Kinh Ý NGHĨA GÌ – Tăng IV, 236 ..........................................................881 83 Định nghĩa - Kinh CÁC VỊ SÀPÙGIYÀ – Tăng II, 193 ............................................................885

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                                             8

84 Kinh GIỚI – Tăng II, 526 .............................889 85 Kinh HẠNH PHÚC CHO AI 1 – Tăng II, 321 .......................................................................891 86 Kinh NÓI CHUYỆN – Tăng II, 436 ............895

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                                             9

DẪN NHẬP

1. Lời giới thiệu
 Sau khi nhận thấy tính thực tế, gần gũi, dễ hiểu và trí
tuệ tuyệt diệu trong những bài kinh của bộ ĐẠI TẠNG
KINH VIỆT NAM do Hoà Thượng Thích Minh Châu
dịch trực tiếp từ Kinh Tạng Pali, chúng tôi nhận thấy
rằng những bộ kinh này là những thực tế tuyệt diệu
trong cuộc sống và nếu những bài kinh này không
được tiếp cận và áp dụng trong cộng đồng Phật tử thì
thật là một thiệt thòi cho những người con của Phật.
 Ví như một người khi nếm được hương vị tuyệt vời của
một chiếc bánh ngon, lòng nghĩ tới những người thân
thương của mình và đem đến mời họ cùng ăn với
mình, đó chính là tâm niệm của chúng tôi khi thực
hiện công việc này. Chúng tôi với tấm lòng chân thành
sâu sắc cầu mong cho mọi người cùng có thể tiếp cận
được với Kinh Tạng Pali (kinh Nikaya) và tìm được
chân đứng trong bộ kinh này.
 Vì vậy, nhằm giới thiệu bộ kinh Nikaya đến với cộng
đồng Phật tử ở khắp nơi và nhằm giúp cho quý đạo
hữu dễ dàng tiếp cận với kinh Nikaya nên trong phiên
bản vi tính này chúng tôi đã mạo muội cẩn thận đánh

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                            10

dấu, tô màu những điểm căn bản và trọng tâm trong
các bài kinh để quý đọc giả có thể nhanh chóng nắm
hiểu được nội dung, ý nghĩa và những điểm quan
trọng của bài kinh. Công việc này đã được chúng tôi
thực hiện dựa trên sự thấy biết và kinh nghiệm thực
hành của bản thân, quý đạo hữu cố gắng đọc đi đọc
lại và suy nghiệm kỹ từng lời kinh rồi đem áp dụng
thực hành để có thể tự mình thành tựu Tuệ giác như
Đức Phật đã chỉ dạy.
2. Lợi ích của việc nghiên cứu học hỏi bộ kinh này là gì?
 Đi thẳng vào lời dạy của Đức Phật, tiếp cận trực tiếp
với những lời dạy nguyên chất của Đức Phật khi Ngài
còn tại thế, tránh được sự truyền tải ý nghĩa giáo
pháp có khi đúng, có khi lệch của các vị này vị kia,
tránh được việc đến với đạo Phật nhưng nhìn nhận
và hiểu biết đạo Phật thông qua lăng kính của người
khác.
 Biết được với những sự kiện đã từng xảy ra trong thời
kỳ Đức Phật còn tại thế như: hoàn cảnh xã hội thời
đó, đời sống thực tế của Đức Phật và các cuộc thuyết
giảng Chánh Pháp của Ngài.
 Trí tuệ được mở rộng, biết được đôi phần về trí tuệ
thâm sâu vi diệu của Đức Phật qua các bài thuyết

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                           11

giảng của Ngài và qua các cuộc cật vấn, chất vấn của
ngoại đạo.
 Được làm quen với các Pháp học và Pháp hành mà
Đức Phật đã trình bày dưới nhiều hình thức đa dạng
khác nhau. Học hỏi được nhiều cách tu tập, nhiều
phương diện tu tập, không bị hạn chế bó buộc trong
một phương diện tu tập theo một trường phái nào.
 Có được một cái nhìn trực tiếp, trực diện đối với
Chánh Pháp, giúp cho người tu tập không đi lệch ra
ngoài Chánh Pháp, không làm uổng phí thời gian và
công sức mà người tu tập đã bỏ ra để nghiên cứu tìm
hiểu học hỏi và thực hành Phật Pháp, giúp cho nhiệt
tình và ước nguyện của người tu học chân chánh được
thành đạt, có kết quả tốt đẹp và lợi ích thiết thực ngay
trong đời sống hiện tại.
 Có được đầy đủ những phương tiện để thực hiện Pháp
học vàPháp hành, biết rõ những gì mình cần phải làm
trên con đường đi đến sự chấm dứt khổ đau.
 Trong khi đọc, nghe, nghiên cứu, học hỏi các bản
kinh thì tâm được an trú vào trong Chánh Tri Kiến,
tham sân si được vắng mặt trong lúc ấy, tâm được an
trú vào trong Chánh Pháp.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                            12

 Ngay trong hiện tại gieo kết được những thiện duyên tốt lành đối với Chánh Pháp của Đức Phật, có thể thẳng tiến đến việc tu tập sự giải thoát sanh tử ngay trong kiếp hiện tại. Nhưng nếu ngay trong hiện tại không đạt được sự giải thoát thì những thiện duyên này sẽ giúp được cho các đời sau: khi được sanh ra, tâm luôn hướng về sự tìm cầu Chánh Pháp, yêu thích tìm kiếm những lời dạy nguyên gốc của Đức Phật, và đồng thời tâm cũng luôn hướng về sự không ưa thích đối với các tà Pháp, tránh xa các tà thuyết không chân chánh, không có cảm xúc cảm tình đối với các tà đạo, tránh được các con đường tu tập sai lệch làm uổng phí công sức và tâm nguyện của người tu tập mà vẫn không đạt được sự giải thoát khổ đau.  Trong quá trình học hỏi nghiên cứu cẩn thận các bản kinh này thì Chánh Tri Kiến đi đến thành tựu đầy đủ, Giới Hạnh đi đến thành tựu đầy đủ, ba kiết sử Thân Kiến, Hoài Nghi, Giới Cấm Thủ được đoạn tận, chứng được Dự Lưu Quả, là bậc Dự Lưu, chỉ còn tái sanh tối đa là bảy lần giữa chư Thiên và loài người, không còn bị đọa vào trong các đường ác sanh như địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh.  Khi thân hoại mạng chung nếu bị thất niệm, tâm không được tỉnh giác, thì khi tái sanh đời sau, lúc đầu

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                           13

không nhớ được đạo pháp, nhưng sau đó sẽ có những
nhân duyên đưa đến giúp cho tâm trí từ từ nhớ lại và
tiếp tục tu tập trong vòng tối đa bảy lần tái sanh là sẽ
đi đến sự chứng đạt được tâm hoàn toàn tịch lặng
thoát ly sanh tử, thoát ly đau khổ, thoát khỏi mọi ràng
buộc, phiền não đối với năm thủ uẩn.
3. Lòng tri ân
 Chúng ta, những người đến với đạo thoát ly sanh tử
của Đức Phật sau khi Ngài nhập diệt đã trên 2500
năm, nhưng may mắn quá lớn cho chúng ta đó là việc
chúng ta vẫn còn được thấy, được gặp, được học hỏi
và được hành trì theo những bản kinh nguyên chất
truyền thống của Đức Phật. Xin hạnh phúc tri ân sự
may mắn này của mình và xin chân thành vô lượng
cung kính tri ân Hòa Thượng Thích Minh Châu,
người đã bỏ nhiều thời gian, nhiều tâm huyết để làm
cho Chánh Pháp được sáng tỏ đối với những người
con của Đức Phật tại Việt Nam.
 Xin chân thành cung kính cúi đầu tri ân Hoà Thượng
- vị ân sư của Phật tử Việt Nam.

Pháp quốc, ngày 05 tháng 07 năm 2014 Người trình bày - Chơn Tín Toàn

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                              14

GIỚI ĐỊNH TUỆ   15

1      Định nghĩa - Hữu học là gì - Kinh HỮU HỌC 1 – Tăng I, 419

HỮU HỌC 1 – Tăng I, 419

1. Rồi một Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn; sau khi đến,
đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống
một bên, Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:
- Hữu học, hữu học, bạch Thế Tôn, được nói đến như
vậy. Cho đến như thế nào, bạch Thế Tôn, là hữu học?
- Học tập, nên được gọi là hữu học.
2. Và học tập cái gì?
- Học tập tăng thượng giới,
- Học tập tăng thượng tâm,
- Học tập tăng thượng tuệ.
Vị ấy, này Tỷ-kheo, do vậy được gọi là vị Hữu học.
Bậc hữu học, học tập,
Đi theo con đường thẳng,
Ở trong sự diệt tận,
Trí thứ nhất khởi lên.
Tiếp theo không gián đoạn,
Chánh trí mới sanh khởi.
Rồi chánh trí giải thoát,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    16

Trí như vậy khởi lên. Bất động ta giải thoát, Hữu kiết sử đoạn tận.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                 17

2        Định nghĩa - Kinh CÁC                     VỊ SÀPÙGIYÀ – Tăng II, 193

CÁC VỊ SÀPÙGIYÀ – Tăng II, 193

1. Một thời, Tôn giả Ànanda trú ở giữa các dân chúng
Koliya tại một thị trấn các Koliya tên là Sàpùgà. Rồi
rất nhiều Koliya tử ở Sàpùgà đi đến Tôn giả Ànanda;
sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả Ànanda rồi ngồi xuống
một bên. Tôn giả Ànanda nói với các Koliya tử ấy ở
Sàpùgà:

- Này các Vyagghapajjà, có bốn thanh tịnh tinh cần
chi phần này được Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác chơn chánh nói lên để chúng sanh được
thanh tịnh, để vượt qua sầu bi, để chấm dứt khổ ưu,
để đạt đến chánh lý, để chứng ngộ Niết-bàn. Thế nào
là bốn?

-   Giới thanh tịnh tinh cần chi phần,
-   Tâm thanh tịnh tinh cần chi phần,
-   Kiến thanh tịnh tinh cần chi phần,
-   Giải thoát thanh tịnh tinh cần chi phần.

2. Và này các Vyagghapajjà, thế nào là giới thanh tịnh tinh cần chi phần?

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      18

Ở đây, này Vyagghapajjà, Tỷ-kheo có giới …, chấp
nhận và học tập trong các học pháp. Này các
Vyagghapajjà, đây gọi là giới thanh tịnh; với lời
nguyền: "Nếu giới thanh tịnh như vậy chưa đầy đủ,
tôi sẽ làm cho đầy đủ. Nếu giới thanh tịnh như vậy
được đầy đủ, tôi sẽ học thêm chỗ này chỗ kia với trí
tuệ". Ở đây, ước muốn, tinh tấn, nỗ lực, phấn chấn,
không có lối thoát, chánh niệm tỉnh giác, này các
Vyagghapajjà, đều được gọi là giới thanh tịnh tinh
cần chi phần.

Và này các Vyagghapajjà, thế nào là tâm thanh tịnh tinh cần chi phần?

3. Ở đây, này các Vyagghapajjà, vị Tỷ-kheo ly các
dục … chứng đạt và an trú Thiền thứ tư. Này các
Vyagghapajjà, đây gọi là tâm thanh tịnh; với lời
nguyện: "Nếu tâm thanh tịnh như vậy chưa đầy đủ,
tôi sẽ làm cho đầy đủ. Nếu tâm thanh tịnh như vậy
được đầy đủ, tôi sẽ học thêm chỗ này chỗ kia với trí
tuệ". Ở đây, ước muốn, tinh tấn, nỗ lực, phấn chấn,
không có lối thoát, chánh niệm tỉnh giác, này các
Vyagghapajjà, đều được gọi là tâm thanh tịnh tinh
cần chi phần.

4. Và này các Vyagghapajjà, thế nào là kiến thanh tịnh tinh cần chi phần?

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     19

Ở đây, này các Vyagghapajjà, Tỷ-kheo như thật quán
tri: "Đây là khổ"; như thật quán tri: "Đây là khổ
tập"; như thật quán tri: "Đây là khổ diệt"; như thật
quán tri: "Đây là con đường đưa đến khổ diệt". Này
Vyagghapajjà, đây gọi là kiến thanh tịnh; với lời
nguyện: "Nếu kiến thanh tịnh như vậy chưa đầy đủ,
tôi sẽ làm cho đầy đủ. Nếu kiến thanh tịnh như vậy
được đầy đủ, tôi sẽ học thêm chỗ này chỗ kia với trí
tuệ". Ở đây, ước muốn, tinh tấn, nỗ lực, phấn chấn,
không có lối thoát, chánh niệm tỉnh giác, này các
Vyagghapajjà, đều được gọi là kiến thanh tịnh tinh
cần chi phần.

5. Và này các Vyagghapajjà, thế nào là giải thoát thanh tịnh tinh cần chi phần?

Vị Thánh đệ tử nào, này các Vyagghapajjà, thành tựu với giới thanh tịnh tinh cần chi phần này, thành tựu với tâm thanh tịnh tinh cần chi phần này, thành tựu với kiến thanh tịnh tinh cần chi phần này, tâm được ly tham đối với các pháp hấp dẫn, tâm được giải thoát đối với các pháp cần được giải thoát. Vị ấy, sau khi tâm được ly tham đối với các pháp hấp dẫn, tâm được giải thoát đối với các pháp cần được giải thoát, cảm xúc chánh giải thoát. Này các Vyagghapajjà, đây gọi là giải thoát thanh tịnh. Với lời nguyện: "Nếu giải thoát thanh tịnh như vậy chưa đầy đủ, tôi sẽ làm cho

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      20

đầy đủ. Nếu giải thoát thanh tịnh như vậy được đầy
đủ, tôi sẽ học thêm chỗ này chỗ kia với trí tuệ". Ở
đây, ước muốn, tinh tấn, nỗ lực, phấn chấn, không có
lối thoát, chánh niệm tỉnh giác, này các
Vyagghapajjà, đều được gọi là giải thoát thanh tịnh
tinh cần chi phần.

Bốn thanh tịnh tinh cần chi phần này, này các
Vyagghapajjà, đã được Thế Tôn, bậc đã biết đã thấy,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chơn chánh nói lên
để chúng sanh được thanh tịnh, để vượt qua sầu bi,
để chấm dứt khổ ưu, để chứng đắc chánh lý, để
chứng ngộ Niết-bàn!

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     21

3      Định nghĩa - Kinh HỌC GIỚI – Tăng I, 426

HỌC GIỚI – Tăng I, 426

1. - Này các Tỷ-kheo, có ba học giới này.
2. Thế nào là ba?
- Tăng thượng giới học,
- Tăng thượng tâm học,
- Tăng thượng tuệ học.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là tăng thượng giới
học?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo giữ giới,
sống hộ trì với sự hộ trì của giới bổn, đầy đủ uy
nghi chánh hạnh, thấy sợ hãi trong những lỗi
nhỏ nhặt, chấp nhận và học tập các học giới.
- Này các Tỷ-kheo, đây gọi là tăng thượng giới
học.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là tăng thượng tâm
học?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo ly dục, ly
ác bất thiện pháp, chứng và trú Thiền thứ

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        22

nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, với
tầm, với tứ.
- Diệt tầm, diệt tứ, chứng và trú Thiền thứ hai,
một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm,
không tứ, nội tĩnh nhất tâm.
- Ly hỷ trú xả, chánh niệm, tỉnh giác, thân cảm
sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là xả niệm lạc
trú, chứng và trú Thiền thứ ba.
- Xả lạc, xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước,
chứng và trú Thiền thứ tư, không khổ, không
lạc, xả niệm thanh tịnh.
- Này các Tỷ-kheo, đây gọi là tăng thượng tâm
học.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là tăng thượng tuệ học?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo như thật
rõ biết: "Đây là Khổ", như thật rõ biết: "Đây là
Khổ tập", như thật rõ biết: "Đây là Khổ diệt",
như thật rõ biết: "Đây là con Đường đưa đến
Khổ diệt".
- Này các Tỷ-kheo, đây gọi là tăng thượng tuệ
học.
Những pháp này, này các Tỷ-kheo, là ba học giới.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     23

4     Định nghĩa - Kinh NGƯỜI HỌ THÍCH – Tăng I, 397

NGƯỜI HỌ THÍCH – Tăng I, 397

1. Một thời, Thế Tôn trú giữa dân chúng Thích tử, tại
Kapilavatthu, ở khu vườn Nigrodha.
Lúc bấy giờ, Thế Tôn khỏi bệnh, được khỏi bệnh
không bao lâu. Rồi họ Thích Mahànàma đi đến Thế
Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn, rồi ngồi xuống
một bên. Ngồi xuống một bên, họ Thích (Sakka)
bạch Thế Tôn:
- Đã lâu ngày, bạch Thế Tôn, con đã biết pháp đã
được dạy như sau: "Trí đến với người định tĩnh,
không đến với người không định tĩnh". Bạch Thế
Tôn, định đến trước rồi trí đến sau? Hay trí đến
trước rồi định đến sau?
2. Rồi Tôn giả Ànanda suy nghĩ như sau: "Thế Tôn
mới khỏi bệnh, khỏi bệnh không bao lâu. Họ Thích
Mahànàma này hỏi một câu rất thâm sâu. Vậy ta hãy
đưa họ Thích Mahànàma qua một bên và thuyết pháp
cho họ Thích".
Rồi Tôn giả Ànanda cầm tay họ Thích Mahànàma,
kéo qua một bên rồi nói với họ Thích Mahànàma:

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      24

3- Giới của bậc Hữu học, này Mahànàma, được Thế
Tôn nói đến. Và giới của bậc Vô học cũng được Thế
Tôn nói đến. Định bậc Hữu học được Thế Tôn nói
đến. Định bậc Vô học cũng được Thế Tôn nói đến.
Tuệ bậc Hữu học được Thế Tôn nói đến. Tuệ bậc Vô
học cũng được Thế Tôn nói đến
4. Này Mahànàma, thế nào là giới bậc Hữu học?
- Ở đây, này Mahànàma, vị Tỷ-kheo giữ giới,
sống hộ trì với sự hộ trì của giới bổn, đầy đủ uy
nghi chánh hạnh, thấy sợ hãi trong những lỗi
nhỏ nhặt, chấp nhận và học tập các học giới.
- Này Mahànàma, đây là giới bậc Hữu học.
5. Và này Mahànàma, thế nào là định bậc Hữu học?
- Ở đây, này Mahànàma, vị Tỷ-kheo ly dục, ly
bất thiện pháp, chứng đạt và an trú sơ Thiền,
một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, với tầm,
với tứ.
- Diệt tầm, diệt tứ, chứng và trú Thiền thứ hai,
một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm,
không tứ, nội tĩnh nhất tâm.
- Ly hỷ trú xả, chánh niệm, tỉnh giác, thân cảm
sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là xả niệm lạc
trú, chứng và trú Thiền thứ ba.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      25

- Xả lạc, xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước,
chứng và trú Thiền thứ tư, không khổ, không
lạc, xả niệm thanh tịnh.
- Này Mahànàma, đây là định của bậc Hữu học.
6. Và này Mahànàma, thế nào là trí tuệ của bậc Hữu
học?
- Ở đây, này Mahànàma, vị Tỷ-kheo như thật
quán tri: "Đây là Khổ", như thật quán tri: "Đây
là Khổ tập" như thật quán tri: "Đây là Khổ
diệt", như thật quán tri: "Đây là con Đường đưa
đến Khổ diệt".
- Này Mahànàma, đây gọi là trí tuệ của bậc Hữu
học.
Vị Thánh đệ tử như vậy đầy đủ giới, như vậy đầy đủ
định, như vậy đầy đủ tuệ, do đoạn tận các lậu hoặc,
ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí, chứng ngộ,
chứng đạt và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải
thoát.
Như vậy, này Mahànàma, là giới bậc Hữu học được
Thế Tôn thuyết, là giới bậc Vô học được Thế Tôn
thuyết, là định bậc Hữu học được Thế Tôn thuyết, là
định bậc Vô học được Thế Tôn thuyết, là tuệ bậc
Hữu học được Thế Tôn thuyết, là tuệ bậc Vô học
được Thế Tôn thuyết.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       26

5       10 hộ trì nhân pháp - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567

KINH PHÚNG TỤNG – Bài kinh số 33 – Trường II, 56 (Trích đoạn)

1.   Mười hộ trì nhân pháp:

- Này các Hiền giả, ở đây, vị Tỷ kheo có giới
hạnh, sống chế ngự với sự chế ngự của giới
bổn Pàtimokkha, đầy đủ oai nghi, chánh
hạnh, thấy nguy hiểm trong những lỗi nhỏ
nhặt, thọ lãnh và tu học trong giới pháp. Này
các Hiền giả, vị Tỷ kheo nào có giới hạnh,
sống chế ngự với sự chế ngự của giới bổn
Pàtimokkha, đầy đủ oai nghi chánh hạnh,
thấy nguy hiểm trong những lỗi nhỏ nhặt,
thọ lãnh và tu học trong giới pháp. Pháp như
vậy là hộ trì nhân.

- Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo nghe
nhiều, gìn giữ những gì đã nghe, chất chứa
những gì đã nghe. Những pháp ấy, sơ thiện,
trung thiện, hậu thiện, nghĩa lý căn cú cụ túc,
đề cao đời sống Phạm hạnh, hoàn toàn đầy

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                         27

đủ thanh tịnh những pháp ấy, vị đã nghe
nhiều, đã nắm giữ, đã ghi nhớ nhờ tụng đọc
nhiều lần, chuyên ý quán sát, khéo thành tựu
nhờ chánh kiến. Này các Hiền giả, vị Tỷ
kheo nào, đa văn... khéo thành tựu nhờ
chánh kiến, pháp như vậy là hộ trì nhân.

- Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo là
thiện hữu, thiện bạn lữ, là thiện bạn đảng, là
hộ trì nhân. Này các Hiền giả, vị Tỷ kheo
nào là thiện hữu, là thiện bạn lữ, là thiện bạn
đảng. Pháp như vậy là hộ trì nhân.

- Này các Hiền giả, lại nữa vị Tỷ kheo thiện
ngôn, đầy đủ sự nhu hòa và khiêm nhường,
nhẫn nại và nhận sự chỉ trích một cách cung
kính. Này các Hiền giả, vị Tỷ kheo nào thiện
ngôn... nhận sự chỉ trích một cách cung kính.
Pháp như vậy là hộ trì nhân.

- Này các Hiền giả, khi nào có những trách
nhiệm cần phải làm đối với các vị đồng
Phạm hạnh niên lạp cao hơn, vị ấy khéo léo,
không có biếng nhác, suy tư một cách đầy
đủ các phương tiện, vừa đủ để làm, vừa đủ
để tổ chức. Này các Hiền giả, một vị Tỷ
kheo nào, đối với các vị đồng Phạm hạnh...

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      28

vừa đủ để tổ chức. Pháp như vậy là hộ trì nhân.

- Này các Hiền giả, lại nữa có vị Tỷ kheo ưa
Pháp, ái luyến nói Pháp, tự mình vô cùng
hoan hỷ đối với Thắng pháp, Thắng luật.
Này các Hiền giả, vị Tỷ kheo nào ưa Pháp...
vô cùng hoan hỷ đối với Thắng pháp, Thắng
luật. Pháp như vậy là hộ trì nhân.

- Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo tự
mình bằng lòng với các vật dụng nhận được
như y phục, ẩm thực, sàng tọa, bệnh dược.
Này các Hiền giả, vị Tỷ kheo nào tự bằng
lòng... Pháp như vậy là hộ trì nhân.

- Này các Hiền giả, lại nữa vị Tỷ kheo sống
tinh tấn siêng năng đoạn trừ các ác pháp,
thành tựu các thiện pháp, cương quyết, kiên
trì tinh tấn, nhẫn trì không phế bỏ các thiện
pháp. Này các Hiền giả, một vị Tỷ kheo nào
sống tinh tấn siêng năng... nhẫn trì không
phế bỏ các thiện pháp. Pháp như vậy là hộ
trì nhân.

- Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo chánh niệm, đầy đủ tối thượng niệm và tỉnh giác,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    29

nhớ đến và ghi nhớ những điều nói và làm
từ lâu. Này các Hiền giả, vị Tỷ kheo nào có
chánh niệm, ghi nhớ những điều đã nói và
làm từ lâu. Pháp như vậy là hộ trì nhân.

- Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo có huệ
trí, đầy đủ sanh diệt trí, hướng đến sự quyết
trạch các bậc Thánh, chơn chánh diệt trừ
mọi đau khổ. Này các Hiền giả, vị Tỷ kheo
nào có huệ trí... chơi chánh diệt trừ mọi đau
khổ. Pháp như vậy là bộ trì nhân.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    30

6      11 lợi ích bắt đầu từ Giới - Kinh CÓ LỢI ÍCH GÌ – Tăng IV, 645

CÓ LỢI ÍCH GÌ – Tăng IV,645

(Giới – ý nghĩa của các thiện giới; dòng chảy của Giới - Định - Tuệ)

1. Rồi Tôn giả Ànanda đi đến Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Ànanda bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, các thiện giới có ý nghĩa gì, có
lợi ích gì?
- Có ý nghĩa không hối tiếc, có lợi ích không hối
tiếc.
- Nhưng bạch Thế Tôn, không hối tiếc có ý nghĩa
gì? Có lợi ích gì?
- Này Ànanda, không hối tiếc có ý nghĩa hân
hoan, có lợi ích hân hoan.
- Bạch Thế Tôn, nhưng hân hoan có ý nghĩa gì,
có lợi ích gì?
- Này Ànanda, hân hoan có ý nghĩa hoan hỷ, có
lợi ích hoan hỷ.
- Nhưng bạch Thế Tôn, hoan hỷ có ý nghĩa gì, có
lợi ích gì?

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      31

- Nhưng Ànanda, hoan hỷ có ý nghĩa khinh an,
có lợi ích khinh an.
- Nhưng bạch Thế Tôn, khinh an có ý nghĩa gì,
có lợi ích gì?
- Này Ànanda, khinh an có ý nghĩa an lạc, có lợi
ích an lạc.
- Nhưng bạch Thế Tôn, an lạc có ý nghĩa gì, có
lợi ích gì?
- Này Ànanda, an lạc có ý nghĩa định, có lợi ích
định.
- Nhưng bạch Thế Tôn, định có ý nghĩa gì? Có
lợi ích gì?
- Này Ànanda, định có ý nghĩa như thật tri kiến,
có lợi ích như thật tri kiến.
- Nhưng bạch Thế Tôn, như thật tri kiến có ý
nghĩa gì, có lợi ích gì?
- Này Ànanda, như thật tri kiến có ý nghĩa nhàm
chán, có lợi ích nhàm chán.
- Nhưng bạch Thế Tôn, nhàm chán có ý nghĩa gì,
có lợi ý gì?
- Này Ànanda, nhàm chán có ý nghĩa ly tham, có
lợi ích ly tham.
- Nhưng bạch Thế Tôn, ly tham có ý nghĩa gì, có
lợi ích gì?
- Này Ànanda ly tham có ý nghĩa giải thoát tri
kiến, có lợi ích giải thoát tri kiến.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                   32

2. Như vậy, này Ànanda:

1.  Các thiện giới có ý nghĩa không hối tiếc, có lợi
ích không hối tiếc.
2. Không hối tiếc có ý nghĩa hân hoan, có lợi ích
hân hoan.
3. Hân hoan có ý nghĩa hoan hỷ, có lợi ích hoan
hỷ.
4. Hoan hỷ có ý nghĩa khinh an, có lợi ích khinh
an.
5. Khinh an có ý nghĩa an lạc, có lợi ích an lạc.
6. An lạc có ý nghĩa định, có lợi ích định.
7. Định có ý nghĩa như thật tri kiến, có lợi ích như
thật tri kiến.
8. Như thật tri kiến có ý nghĩa nhàm chán, có lợi
ích nhàm chán.
9. Nhàm chán có ý nghĩa ly tham, có lợi ích ly
tham.
10. Ly tham có ý nghĩa giải thoát tri kiến, có lợi ích
giải thoát tri kiến.

Như vậy, này Ànanda, các thiện giới thứ lớp dẫn đến tối thượng.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                         33

7      3 khiếm khuyết - Kinh KHUYẾT ĐIỂM VÀ VIÊN MÃN – Tăng I, 487

KHUYẾT ĐIỂM VÀ VIÊN MÃN – Tăng I, 487

1. - Này các Tỷ-kheo, có ba sự khiếm khuyết này.
Thế nào là ba?
 Khiếm khuyết về giới,
 Khiếm khuyết về tâm,
 Khiếm khuyết về tri kiến.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là khiếm khuyết về giới?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người sát sanh, lấy
của không cho, tà hạnh trong các dục, nói láo, nói
hai lưỡi, nói lời độc ác, nói lời phù phiếm. Này
các Tỷ-kheo, đây gọi là khiếm khuyết về giới.
2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là khiếm khuyết về
tâm?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người tham lam, với
tâm sân hận. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là khiếm
khuyết về tâm.
3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là khiếm khuyết về tri
kiến?

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      34

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người có tà kiến, có
tri kiến điên đảo: "Không có bố thí, không có lễ
hy sinh, không có cúng tế, không có quả dị thục
trong các nghiệp thiện ác, không có đời này,
không có đời sau, không có mẹ, không có cha,
không có các loại hóa sanh, ở đời không có các
hàng Sa-môn, Bà-la-môn chánh hướng, chánh
hạnh, đã tự mình với thắng trí, giác ngộ đời này,
đời sau và truyền dạy lại". Này các Tỷ-kheo, đây
gọi là khiếm khuyết về tri kiến.
4. Này các Tỷ-kheo,
- Do nhân khiếm khuyết về giới, các loài hữu tình,
sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ,
ác thú, đọa xứ, địa ngục.
- Do nhân khiếm khuyết về tâm, các loài hữu tình,
sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ,
ác thú, đọa xứ, địa ngục.
- Do nhân khiếm khuyết về tri kiến, các loài hữu
tình, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi
dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.
Những pháp này, này các Tỷ-kheo, là ba khiếm
khuyết.
5. Này các Tỷ-kheo, có ba viên mãn này. Thế nào là
ba?
 Viên mãn về giới,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     35

 Viên mãn về tâm,
 Viên mãn về tri kiến.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là viên mãn về giới?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người từ bỏ sát sanh,
từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong các
dục, từ bỏ nói láo, từ bỏ nói hai lưỡi, từ bỏ nói lời
độc ác, từ bỏ nói lời phù phiếm. Này các Tỷ-kheo,
đây gọi là viên mãn về giới.
6. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là viên mãn về tâm?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người không tham
lam, không có tâm sân hận. Này các Tỷ-kheo, đây
gọi là viên mãn về tâm.
7. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là viên mãn về tri
kiến?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người có chánh kiến,
không có tri kiến điên đảo: "Có bố thí, có lễ hy
sinh, có cúng tế, có quả dị thục trong các nghiệp
thiện ác, có đời này, có đời sau, có mẹ, có cha, có
các loại hóa sanh, ở đời có các hàng Sa-môn, Bà-
la-môn chánh hướng, chánh hạnh, đã tự mình với
thắng trí, giác ngộ đời này, đời sau và truyền dạy
lại". Này các Tỷ-kheo, đây gọi là viên mãn về tri
kiến.
8. Này các Tỷ-kheo,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                         36

- Do nhân viên mãn về giới, các loại hữu tình, sau
khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi thiện, cõi
Trời, cõi đời này.
- Do nhân viên mãn về tâm, các loại hữu tình, sau
khi thân hoại mạng chung, sanh lên cõi thiện, cõi
Trời, cõi đời này.
- Do nhân viên mãn về tri kiến, các loại hữu tình,
sau khi thân hoại mạng chung, sanh lên cõi thiện,
cõi Trời, cõi đời này.
Những pháp này, này các Tỷ-kheo, là ba viên mãn.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    37

8      3 việc cần phải làm - Kinh NGHỀ NÔNG – Tăng I, 416

NGHỀ NÔNG – Tăng I, 416

1. Có ba việc này, này các Tỷ-kheo, một nông phu
gia chủ cần phải làm trước. Thế nào là ba?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, người nông phu gia
chủ, trước hết khéo cày và khéo bừa.
- Khéo cày và khéo bừa xong, người ấy cho gieo
hạt giống đúng thời.
- Cho gieo hạt giống đúng thời xong, người ấy
cho nước chảy vô chảy ra đúng thời.
Ba việc này, này các Tỷ-kheo, một nông phu gia chủ
cần phải làm trước.
2. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, có ba việc này, một
Tỷ-kheo cần phải làm trước. Thế nào là ba?
- Thọ trì tăng thượng giới học,
- Thọ trì tăng thượng tâm học,
- Thọ trì tăng thượng tuệ học.
Ba công việc này, này các Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo cần
phải làm trước.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                   38

Do vậy, này các Tỷ-kheo, cần phải học tập như sau:
"Sắc bén sẽ là ước muốn của tôi, thọ trì tăng
thượng giới học. Sắc bén sẽ là ước muốn của tôi,
thọ trì tăng thượng tâm học. Sắc bén sẽ là ước
muốn của tôi, thọ trì tăng thượng tuệ học". Như
vậy, này các Tỷ-kheo, các Thầy cần phải học tập.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                   39

9     4 hạng người - Kinh CÓ GIỚI 1 – Tăng II, 73

CÓ GIỚI 1 – Tăng II, 73

1. - Có bốn hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt, xuất hiện ở đời. Thế nào là bốn?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người không
đầy đủ về giới, không đầy đủ về định, không đầy
đủ về tuệ.
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người đầy đủ
về giới, không đầy đủ về định, không đầy đủ về
tuệ.
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người đầy đủ
về giới, đầy đủ về định, không đầy đủ về tuệ.
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người đầy đủ
về giới, đầy đủ về định, đầy đủ về tuệ.

Có bốn hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt, xuất hiện ở đời.

CÓ GIỚI 2 – Tăng II, 74

1. - Có bốn hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt, xuất hiện ở đời. Thế nào là bốn?

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     40

- Ở đây, này các tỷ-kheo, có hạng người không
kính trọng giới, không xem giới là tối thượng,
không kính trọng định, không xem định là tối
thượng, không kính trọng tuệ, không xem tuệ là
tối thượng.
- Ở đây, này các tỷ-kheo, có hạng người kính trọng
giới, xem giới là tối thượng, không kính trọng
định, không xem định là tối thượng, không kính
trọng tuệ, không xem tuệ là tối thượng.
- Ở đây, này các tỷ-kheo, có hạng người kính trọng
giới, xem giới là tối thượng, kính trọng định,
xem định là tối thượng, không kính trọng tuệ,
không xem tuệ là tối thượng.
- Ở đây, này các tỷ-kheo, có hạng người kính trọng
giới, xem giới là tối thượng, kính trọng định,
xem định là tối thượng, kính trọng tuệ, xem tuệ
là tối thượng.

Có bốn hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt, xuất hiện ở đời.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                   41

10    6 hạng người - Kinh MIGASALA – Tăng III, 110

MIGASALA –Tăng III, 110

1. Rồi Tôn giả Ànanada vào buổi sáng đắp y, cầm y vát, đi đến trú xứ của nữ tu sĩ Migasàlà; sau khi đến, ngồi trên ghế đã soạn sẵn, ngồi xuống một bên, nữ cư sĩ Migasàlà thưa với Tôn giả Ànanda: 2.- Như thế nào, thế nào, thưa Tôn giả Ànanda, cần phải hiểu pháp này do Thế Tôn tuyên thuyết (nói rằng): "Cả hai sống Phạm hạnh và sống không Phạm hạnh đều đồng đẳng về sanh thú trong tương lai? " Puràna, thân phụ của con, thưa Tôn giả, sống Phạm hạnh, sống biệt lập, tránh xa dâm dục hạ liệt, khi mệnh chung được Thế Tôn trả lời: "Là bậc Dự lưu sanh với thân ở Tusità ( Đâu-suất)". Còn Isidatta, cậu của con, thưa Tôn giả, sống không Phạm hạnh, tự bằng lòng với vợ mình, sau khi mệnh chung được Thế Tôn trả lời: "Là bậc Dự lưu, sanh với thân ở Tusità". Như thế nào, thế nào, thưa Tôn giả Ànanda, cần phải hiểu pháp này do Thế Tôn tuyên thuyết (nói rằng): "Cả hai sống Phạm hạnh và sống không Phạm hạnh đều đồng đẳng về sanh thú trong tương lai"? - Này Chị, như vậy là câu trả lời của Thế Tôn.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       42

3. Tôn giả Ànanda sau khi nhận đồ ăn khất thực tại nhà của nữ cư sĩ Migasàlà, từ chỗ ngồi đứng dậy rồi ra đi. Rồi Tôn giả Ànanda, sau buổi ăn, trên con đường đi khất thực trở về, đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Ànanda bạch Thế Tôn: - Ở đây, bạch Thế Tôn, vào buổi sáng con đắp y, cầm y bát, đi đến trú xứ của nữ cư sĩ Migasàlà, sau khi đến, con ngồi xuống trên chỗ đã soạn sẵn. Nữ cư sĩ Migasàlà đi đến con, sau khi đến, đảnh lễ con rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, bạch Thế Tôn, nữ cư sĩ Migasàlà thưa với con: "Như thế nào, thế nào, thưa Tôn giả Ànanda, cần phải hiểu pháp này do Thế Tôn tuyên thuyết (nói rằng): "Cả hai sống Phạm hạnh và sống không Phạm hạnh đều đồng đẳng về sanh thú trong tương lai". Puràna thân phụ con, thưa Tôn giả, sống Phạm hạnh, sống biệt lập, tránh xa dâm dục hạ liệt, khi mệnh chung, được Thế Tôn trả lời: "Là bậc Dự lưu, sanh với thân ở Tusità". Còn Isidatta, cậu của con, thưa Tôn giả, sống không Phạm hạnh, tự bằng lòng với vợ mình, sau khi mệnh chung, được Thế Tôn trả lời: "Là bậc Dự lưu, sanh với thân ở Tusità". Như thế nào, thế nào, thưa Tôn giả Ànanada, cần phải hiểu pháp này do Thế Tôn tuyên thuyết (nói rằng): '' Cả hai sống Phạm hạnh và sống không Phạm hạnh đều đồng đẳng về sanh thú trong tương lai"? "Được hỏi vậy, bạch Thế Tôn, con nói

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      43

với nữ cư sĩ Migasàlà: "Này Chị, như vậy là câu trả
lời của Thế Tôn".
- Nhưng này Ànanda, ai là nữ cư sĩ Migasàlà lại ngu
si, kém thông minh, với thân như bà mẹ, với trí như
bà mẹ, để có thể hiểu biết sự thắng liệt giữa các
người?
 Này Ànanda, có sáu hạng người có mặt, hiện
hữu ở đời. Thế nào là sáu?
4.- Ở đây, này Ànanda, có người khéo tự chế ngự, dễ
chung sống, các đồng Phạm hạnh hoan hỷ sống
chung, nhưng nghe pháp không có tác động gì, học
nhiều không có tác động gì, không thể nhập vào
tri kiến, không chứng đắc thời giải thoát. Người
ấy sau khi thân hoại mạng chung hướng về thối đọa,
không hướng về thù thắng, chỉ đi đến thối đọa, không
đi về thù thắng.
5. Ở đây, này Ànanda, có người khéo tự chế ngự, dễ
chung sống, các đồng Phạm hạnh hoan hỷ sống
chung. Vị ấy nghe Pháp có tác động, học nhiều có
tác động, có thể nhập vào tri kiến, có chứng đắc
thời giải thoát. Người ấy sau khi thân hoại mạng
chung hướng về thù thắng, không hướng về thối đọa,
chỉ đi đến thù thắng, không đi về thối đọa.
Ở đây, này Ànanda, những kẻ đo lường, đo lường
như sau: "Những pháp ấy của vị này là như vậy,
những pháp ấy của vị kia là như vậy; làm sao trong

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     44

những hạng người này, có người hạ liệt, có người là
thắng diệu? Và do sự đo lường ấy, này Ànanda, đối
với những người đo lường là không hạnh phúc, là
đau khổ lâu dài.
Ở đây, này Ànanda, hạng người này, khéo tự chế
ngự, dễ chung sống, các đồng Phạm hạnh hoan hỷ
sống chung. Vị này nghe pháp có tác động, học nhiều
có tác động, thể nhập được vào tri kiến, chứng được
thời giải thoát. Hạng người này so với hạng người
trước là tiến bộ hơn, là thắng diệu hơn. Vì cớ sao? Vì
dòng pháp đưa người này ra phía trước. Nhưng ai
ngoài Như Lai có thể biết được sự khác biệt? Do vậy,
này Ànanda, chớ có là người đo lường các hạng
người. Chớ có lấy sự đo lường của các hạng người.
Này Ànanada, tự đào hố cho mình là người đi lấy sự
đo lường của các hạng người. Chỉ có Ta, này
Ananda, mới có thể lấy sự đo lường của các hạng
người, hay là người như Ta.
6. Ở đây, này Ànanda, có hạng người đã chinh phục
được phẫn nộ và kiêu mạn, nhưng thỉnh thoảng các
tham pháp khởi lên; với người này, nghe pháp không
có tác động, học nhiều không có tác động, không thể
nhập tri kiến, không chứng được thời giải thoát.
Hạng người này sau khi thân hoại mạng chung
hướng về thối đọa, không hướng về thù thắng, chỉ đi
đến thối đọa, không đi về thù thắng.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       45

7. Ở đây, này Ànanda, có hạng người đã chinh phục
được phẫn nộ và kiêu mạn, nhưng thỉnh thoảng các
tham pháp khởi lên; với người này, nghe pháp có tác
động, học nhiều có tác động, có thể nhập tri kiến, có
chứng được thời giải thoát. Người ấy sau khi thân
hoại mạng chung hướng về thù thắng, không hướng
về thối đọa, chỉ đi đến thù thắng, không đi đến thối
đọa...
8. Nhưng ở đây, này Ànanda, có hạng người đã
chinh phục được phẫn nộ và kiêu mạn, nhưng thỉnh
thoảng khẩu hành khởi lên; với người này, nghe
pháp không có tác động, học nhiều không có tác
động, không thể nhập tri kiến, không chứng được
thời giải thoát. Hạng người này sau khi thân hoại
mạng chung hướng về thối đọa, không hướng về thù
thắng, chỉ đi đến thối đọa, không đi đến thù thắng.
9. Ở đây, này Ànanda, có hạng người đã chinh phục
được phẫn nộ và kiêu mạn, nhưng thỉnh thoảng khẩu
hành khởi lên. Với người này, nghe pháp có tác
động, học nhiều có tác động, có thể nhập tri kiến,
chứng được thời giải thoát. Hạng người này sau khi
thân hoại mạng chung hướng về thù thắng, không
hướng về thối đọa, chỉ đi đến thù thắng, không đi đến
thối đọa.
Ở đây, Này Ànanda, những kẻ đo lường đo lường
như sau: "Những pháp ấy của vị này là như vậy;

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      46

những pháp ấy của vị kia là như vậy. Làm sao trong
những hạng người là hạ liệt, có người là thắng diệu?
"Và sự đo lường ấy, này Ànanda, đối với những
người đo lường là không hạnh phúc, là đau khổ lâu
dài.
Ở đây, này Ànanda, hạng người này khéo tự chế ngự,
dễ chung sống, các đồng Phạm hạnh hoan hỷ sống
chung. Vị này nghe pháp có tác động, học nhiều có
tác động, thể nhập được vào tri kiến, chứng được thời
giải thoát. Hạng người này, này Ànanda, so sánh với
hạng người trước là tiến bộ hơn, là thắng diệu hơn.
Vì cớ sao? Vì dòng pháp đưa người này ra phía
trước. Nhưng ai ngoài Như Lai có thể biết được sự
khác biệt? Do vậy, này Ànanda, chớ có làm người đo
lường các hạng người. Chớ có lấy sự đo lường của
các hạng người. Này Ànanda, tự đào hố cho mình là
người đi lấy sự đo lường của các hạng người. Chỉ có
Ta, này Ànanda, mới có thể lấy sự đo lường của các
hạng người này hay là người như Ta.
- Và này Ànanda, ai là nữ cư sĩ Migasàlà, lại ngu si,
kém thông minh, với thân như bà mẹ, với trí như bà
mẹ, để có thể biết sự thắng liệt giữa các người? Này
Ànanda, có sáu hạng người này có mặt, hiện hữu ở
đời.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      47

 Giới như thế nào, này Ànanda, Puràna được thành
tựu, giới ấy Isidatta chưa thành tựu. Do vậy ở đây,
Puràna có sanh thú khác với sanh thú của Isidatta.
 Tuệ như thế nào, này Ànanda, Isidatta được thành
tựu, tuệ ấy Puràna chưa thành tựu. Do vậy ở đây,
Isidatta có sanh thú khác với sanh thú của Puràna.
 Như vậy, này Ànanda, cả hai người này đều có
thiếu sót một chi phần.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      48

11      6 vô thượng - Kinh TRÊN TẤT CẢ – Tăng III, 74

TRÊN TẤT CẢ –Tăng III, 74

1. - Này các Tỷ-kheo, có sáu pháp vô thượng này.
2. Thế nào là sáu?
- Thấy vô thượng,
- Nghe vô thượng,
- Lợi đắc vô thượng,
- Học tập vô thượng,
- Phục vụ vô thượng,
- Tùy niệm vô thượng.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là thấy vô thượng?
3. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người đi xem voi báu,
đi xem ngựa báu, đi xem châu báu, hay đi xem các
vật lớn nhỏ, hay đi xem Sa-môn, hay Bà-la-môn có
tà kiến, có tà hạnh. Này các Tỷ-kheo, đây có phải là
thấy không? Ta nói rằng: Đây là không thấy". Sự
thấy ấy, này các Tỷ-kheo, là hạ liệt, là hèn hạ, là
phàm phù, không xứng Thánh hạnh, không liên hệ
đến mục đích, không đưa đến yếm ly, ly tham, đoạn
diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     49

Này các Tỷ-kheo, ai đi yết kiến Thế Tôn hay đệ tử
Thế Tôn, với lòng tin an trú, với lòng ái mộ an trú,
nhứt hướng thuần tín, thời này các Tỷ-kheo, đây là
thấy vô thượng, đưa đến thanh tịnh cho các loài
chúng sanh, vượt qua sầu bi, chấm dứt khổ ưu, đạt
được chánh lý, chứng ngộ Niết-bàn, tức là đi yết kiến
Như Lai hay đệ tử Như Lai, với lòng tin an trú, với
lòng ái mộ an trú, nhứt hướng thuần tín. Này các Tỷ-
kheo, đây gọi là thấy vô thượng, đây là thấy vô
thượng.
Còn nghe vô thượng là gì?
4. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người đi nghe tiếng
trống, đi nghe tiếng sáo, đi nghe tiếng ca, hay đi nghe
tiếng cao thấp khác nhau, hay đi nghe pháp các Sa-
môn hay Bà-la-môn có tà kiến, tà hạnh. Này các Tỷ-
kheo, đây có phải là nghe không? Ta nói rằng: "Đây
là không nghe". Sự nghe ấy, này các Tỷ-kheo, là hạ
liệt, là hèn hạ, là phàm phu, không xứng Thánh hạnh,
không liên hệ đến mục đích, không đưa đến yếm ly,
ly tham, đoạn diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-
bàn.
Này các Tỷ-kheo, ai đi để nghe pháp của Như Lai
hay của đệ tử Như Lai, với lòng tin an trú, với lòng
ái mộ an trú, nhứt hướng thuần tín thời này, các Tỷ-
kheo, đây là nghe vô thượng, đưa đến thanh tịnh cho
các loài chúng sanh, vượt qua sầu bi, chấm dứt khổ

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        50

ưu, đạt được chánh lý, chứng ngộ Niết-bàn, tức là đi
nghe pháp của Như Lai hay của đệ tử Như Lai, với
lòng tin an trú, với lòng ái mộ an trú, nhứt hướng
thuần tín. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là nghe vô
thượng, đây là thấy vô thượng, nghe vô thượng.
Còn lợi đắc vô thượng là gì?
5. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người được con, được
vợ, được tài sản, được các vật cao thấp khác nhau,
được lòng tin vào các Sa-môn hay Bà-la-môn có tà
kiến, tà hạnh. Này các Tỷ-kheo, đây có lợi đắc hay
không? Ta nói rằng: "Đây là không lợi đắc". Lợi đắc
ấy, này các Tỷ-kheo, là hạ liệt, là hèn hạ, là phàm
phu, không xứng Thánh hạnh, không liên hệ đến mục
đích, không đưa đến yếm ly, ly tham, đoạn diệt, an
tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn.
Này các Tỷ-kheo, ai được lòng tin vào Như Lai hay
của đệ tử Như Lai, với lòng tin an trú, với lòng ái mộ
an trú, nhứt hướng thuần tín thời này các Tỷ-kheo,
đây là đắc lợi vô thượng, đưa đến thanh tịnh cho các
loài chúng sanh, vượt qua sầu bi, chấm dứt khổ ưu,
đạt được chánh lý, chứng ngộ Niết-bàn, tức là được
lòng tin vào Như Lai hay của đệ tử Như Lai, với lòng
tin an trú, với lòng ái mộ an trú, nhứt hướng thuần
tín. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là lợi đắc vô thượng,
đây là thấy vô thượng, nghe vô thượng, lợi đắc vô
thượng.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       51

Còn học tập vô thượng là gì?
6. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người học tập về voi,
học tập về ngựa, học tập về xe, học tập về cung pháp,
học tập về kiếm pháp, học tập về các nghề cao thấp
sai biệt hay học tập theo các Sa-môn hay Bà-la-môn
có tà kiến, tà hạnh. Này các Tỷ-kheo, đây là có học
tập hay không? Ta nói rằng: "Đây là không học tập".
Học tập ấy, này các Tỷ-kheo, là hạ liệt, là hèn hạ, là
phàm phu, không xứng Thánh hạnh, không liên hệ
đến mục đích, không đưa đến yếm ly, ly tham, đoạn
diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn.
Này các Tỷ-kheo, ai học tập Tăng thượng giới, học
tập tăng thượng định, học tập tăng thượng tuệ trong
Pháp và Luật do Như Lai tuyên thuyết, với lòng tin
an trú, với lòng ái mộ an trú, nhứt hướng thuần tín,
này các Tỷ-kheo, đây là học tập vô thượng, đưa đến
thanh tịnh cho các loài chúng sanh, vượt qua sầu bi,
chấm dứt khổ ưu, đạt được chánh lý, chứng ngộ Niết-
bàn, tức là học tập Tăng thượng giới, học tập tăng
thượng định, học tập tăng thượng tuệ trong Pháp và
Luật do Như Lai tuyên thuyết, với lòng tin an trú, với
lòng ái mộ an trú, nhứt hướng thuần tín. Này các Tỷ-
kheo, đây gọi là học tập vô thượng, đây là thấy vô
thượng, nghe vô thượng, lợi đắc vô thượng, học tập
vô thượng.
Còn phục vụ vô thượng là như thế nào?

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       52

7. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người phục vụ Sát-đế- ly, phục vụ Bà-la-môn, phục vụ gia chủ, phục vụ các người cao thấp sai biệt hay phục vụ Sa-môn hay Bà- la-môn có tà kiến, tà hạnh. Này các Tỷ-kheo, đây là có phục vụ hay không? Ta nói rằng: "Đây là không phục vụ". Phục vụ ấy, này các Tỷ-kheo, là hạ liệt, là hèn hạ, là phàm phu, không xứng Thánh hạnh, không liên hệ đến mục đích, không đưa đến yếm ly, ly tham, đoạn diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn. Này các Tỷ-kheo, ai phục vụ Như Lai hay đệ tử Như Lai, với lòng tin an trú, với lòng ái mộ an trú, nhứt hướng thuần tín, này các Tỷ-kheo, đây là phục vụ vô thượng, đưa đến thanh tịnh cho các loài chúng sanh, vượt qua sầu bi, chấm dứt khổ ưu, đạt được chánh lý, chứng ngộ Niết-bàn, tức là phục vụ Như Lai hay đệ tử Như Lai, với lòng tin an trú, với lòng ái mộ an trú, nhứt hướng thuần tín. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là phục vụ vô thượng, đây là thấy vô thượng, nghe vô thượng, lợi đắc vô thượng, học tập vô thượng, phục vụ vô thượng. Và thế nào là tùy niệm vô thượng? 8. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người tùy niệm được con, tùy niệm được vợ, tùy niệm được tài sản, tùy niệm được cao thấp sai biệt, tùy niệm Sa-môn hay Bà-la-môn có tà kiến, tà hạnh. Này các Tỷ-kheo, đây là có tùy niệm hay không? Ta nói rằng: "Đây là

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        53

không tùy niệm". Tùy niệm ấy, này các Tỷ-kheo, là
hạ liệt, là hèn hạ, là phàm phu, không xứng Thánh
hạnh, không liên hệ đến mục đích, không đưa đến
yếm ly, ly tham, đoạn diệt, an tịnh, thắng trí, giác
ngộ, Niết-bàn.
Này các Tỷ-kheo, ai tùy niệm Như Lai hay đệ tử Như
Lai, với lòng tin an trú, với lòng ái mộ an trú, nhứt
hướng thuần tín. Này các Tỷ-kheo, tùy niệm ấy là vô
thượng, đưa đến thanh tịnh cho các loài chúng sanh,
vượt qua sầu bi, chấm dứt khổ ưu, đạt được chánh lý,
chứng ngộ Niết-bàn, tức là tùy niệm Như Lai hay đệ
tử Như Lai, với lòng tin an trú, với lòng ái mộ an trú,
nhứt hướng thuần tín. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là
tùy niệm vô thượng.
Này các Tỷ-kheo, có sáu tùy niệm này:
Ai được thấy tối thắng,
Và được nghe vô thượng,
Được lợi đắc vô thượng,
Vui học tập vô thượng,
An trú trong phục vụ,
Tu tập chuyên tùy niệm,
Liên hệ đến viễn ly,
Đạt an ổn, bất tử,
Hoan hỷ, không phóng dật,
Thận trọng, hộ trì giới,
Khi thời đã chín muồi

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        54

Đau khổ được đoạn tận.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                     55

12    9 hạng người chết hữu dư y - Kinh KHÔNG CÓ DƯ Y – Tăng IV, 103

KHÔNG CÓ DƯ Y – Tăng IV, 103

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Sàvatthi, tại Jetavana, khu vườn ông Anàthapindika, rồi Tôn giả Sàriputta vào buổi sáng đắp y, cầm y bát đi vào Sàvatthi để khất thực. Tôn giả Sàriputta suy nghĩ như sau: "Nay còn quá sớm để vào Sàvatthi khất thực. Vậy ta hãy đi đến khu vườn của các du sĩ ngoại đạo". Tôn giả Sàriputta đi đến khu vườn các du sĩ ngoại đạo, sau khi đến, nói lên với các du sĩ ngoại đạo ấy những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, liền ngồi xuống một bên.

2. Lúc bấy giờ, trong khi các du sĩ ngoại đạo ấy đang
ngồi tụ họp, câu chuyện này khởi lên: "Thưa chư
Hiền, ai chết có dư y, tất cả không được giải thoát
khỏi địa ngục, không được giải thoát khỏi bàng sinh,
không được giải thoát ngạ quỷ, không được giải
thoát khỏi cõi dữ, ác thú, đọa xứ".

3. Rồi Tôn giả Sàriputta không hoan hỷ, không chỉ
trích lời nói các du sĩ ngoại đạo ấy, không hoan hỷ,
không chỉ trích, Tôn giả từ chỗ ngồi đứng dậy và ra
đi, với ý nghĩ: "Ta sẽ biết ý nghĩa lời nói này từ Thế
Tôn".

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       56

Rồi Tôn giả Sàriputta khất thực ở Sàvatthi xong, sau
bữa ăn, trên con đường khất thực trở về, đi đến Thế
Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống
một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Sàriputta
bạch Thế Tôn:

- Ở đây, bạch Thế Tôn, vào buổi sáng, con đắp y,
cầm y bát đi vào Sàvatthi để khất thực. Bạch Thế
Tôn, rồi con suy nghĩ như sau: "Nay còn quá sớm để
vào Sàvitthi khất thực. Vậy ta hãy đi đến khu vườn
các du sĩ ngoại đạo, sau khi đến, con nói lên với các
du sĩ ngoại đạo những lời chào đón, hỏi thăm, sau
khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu,
con ngồi xuống một bên. Lúc bấy giờ, trong khi các
du sĩ ngoại đạo đang ngồi tụ họp, câu chuyện này
khởi lên: "Thưa chư Hiền, ai chết có dư y, tất cả
người ấy không được giải thoát khỏi cõi dữ, ác thú,
đọa xứ". Rồi bạch Thế Tôn, con không hoan hỷ,
không chỉ trích lời nói các du sĩ ngoại đạo ấy. Không
hoan hỷ, không chỉ trích, con từ chỗ ngồi đứng dậy
và ra đi, với ý nghĩ rằng: "Ta sẽ biết ý nghĩa lời nói
này từ Thế Tôn".

4. - Này Sàriputta, một số các du sĩ ngoại đạo là
những kẻ ngu si, không thông minh, một số sẽ biết:
"Người có dư y là người có dư y", hay sẽ biết:
"Người không có dư y là người không có dư y".

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       57

Này Sàriputta, có chín hạng người này, khi chết có dư y, được giải thoát khỏi địa ngục, được giải thoát khỏi loài bàng sinh, được giải thoát khỏi ngạ quỷ, được giải thoát khỏi cõi dữ, ác thú , đọa xứ.

Thế nào là chín?

5. Ở đây, này Sàriputta, có hạng người viên mãn trong các giới, viên mãn trong định, nhưng không viên mãn trong tuệ. Vị ấy, sau khi diệt tận năm hạ phần kiết sử, là vị Trung gian Bát-niết-bàn. Này Sàriputta, đây là hạng người thứ nhất , khi chết có dư y, được giải thoát khỏi địa ngục, được giải thoát khỏi ngạ quỷ... được giải thoát khỏi cõi dữ, ác thú, đọa xứ.

6. Lại nữa, này Sàriputta, ở đây có hạng người viên mãn trong các giới, viên mãn trong định, nhưng không viên mãn trong tuệ. Vị ấy, sau khi diệt tận năm hạ phần kiết sử, là vị Tổn hại Bát-niết-bàn...

... là vị Vô hành Bát-niết-bàn...

... là vị Hữu hành Bát-niết-bàn...

... là vị Thượng lưu, đi đến Sắc cứu cánh thiên, này Sàriputta, đây là hạng người thứ năm, khi chết có dư y, được giải thoát khỏi địa ngục, được giải thoát khỏi

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        58

loài bàng sanh... được giải thoát khỏi cõi dữ, ác thú, đọa xứ.

7. Lại nữa, này Sàriputta, ở đây có hạng người viên mãn trong các giới, không viên mãn trong định, không viên mãn trong tuệ. Vị ấy, sau khi diệt tận ba kiết sử, làm nhẹ bớt tham, sân, si, là vị Nhất Lai, còn đến thế giới này một lần nữa, rồi đoạn tận khổ đau. Này Sàriputta, đây là hạng người thứ sáu, khi chết có dư y, được giải thoát khỏi địa ngục... được giải thoát khỏi cõi dữ, ác thú, đọa xứ.

8. Lại nữa, này Sàriputta, ở đây có hạng người viên
mãn trong các giới, không viên mãn trong định,
không viên mãn trong tuệ. Vị ấy, sau khi diệt tận ba
kiết sử, là vị Nhất chủng, còn sanh hiện hữu làm
người một lần nữa rồi đoạn tận khổ đau. Này
Sàriputta, đây là hạng người thứ bảy, khi chết có dư
y, được giải thoát khỏi địa ngục... được giải thoát
khỏi cõi dữ, ác thú, đọa xứ.

9. Lại nữa, này Sàriputta, ở đây có hạng người viên mãn trong các giới, thành tựu vừa phải trong định, thành tựu vừa phải trong tuệ. Vị ấy, sau khi diệt tận ba kiết sử, là vị Gia gia, sau khi dong ruỗi, sau khi luân chuyển hai hay ba gia đình, rồi đoạn tận khổ đau. Này Sàriputta, đây là hạng người thứ tám, khi

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        59

chết có dư y, được giải thoát khỏi địa ngục... được giải thoát khỏi cõi dữ, ác thú, đọa xứ.

10. Lại nữa, này Sàriputta, ở đây có hạng người viên mãn trong các giới, thành tựu vừa phải trong định, thành tựu vừa phải trong tuệ. Vị ấy, sau khi diệt tận ba kiết sử, là vị trở lui tối đa là bảy lần, sau khi dong ruỗi, sau khi luân chuyển, tối đa là bảy lần giữa chư Thiên và loài Người, rồi đoạn tận khổ đau. Này Sàriputta, đây là hạng người thứ chín, khi chết có dư y, được giải thoát khỏi địa ngục, được giải thoát khỏi bàng sanh, được giải thoát khỏi ngạ quỷ, được giải thoát khỏi cõi dữ, ác thú, đọa xứ.

Này Sàriputta, một số người du sĩ ngoại đạo là ngu
si, không thông minh, một số người sẽ biết: "Có dư
y là có dư y" hay một số người sẽ biết: "Không có dư
y là không dư y".

Này Sàriputta, chín hạng người này, khi chết có dư y, được giải thoát khỏi địa ngục, được giải thoát khỏi loài bàng sanh, được giải thoát khỏi ngạ quỷ, được giải thoát khỏi cõi dữ, ác thú, đọa xứ.

Nhưng này Sàriputta, cho đến nay, pháp môn này
chưa được nói cho các Tỷ-kheo, các Tỷ-kheo-ni, các
nam cư sĩ, các nữ cư sĩ. Vì cớ sao? Mong rằng khi
nghe pháp môn này, họ không đem lại phóng dật.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                          60

Lại nữa, này Sàriputta, pháp môn này được Ta nói đến vì Ta được hỏi đến.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                 61

13    Bạn ác đưa đến đâu - Kinh NHỮNG NGƯỜI BẠN – Tăng III, 228

NHỮNG NGƯỜI BẠN –Tăng III, 228

1. - Thật vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy, là ác
thân hữu, ác bằng hữu, ác bạn bè, thân cận, hầu hạ,
tôn kính ác thân hữu, chấp nhận tà kiến của họ, sẽ
làm cho viên mãn hành trì pháp, sự kiện này không
xảy ra.
 Không viên mãn hành trì pháp, sẽ có thể làm cho
viên mãn hữu học pháp, sự kiện này không xảy ra.
 Không viên mãn hữu học pháp, sẽ viên mãn các
giới luật, sự kiện này không xảy ra.
 Không viên mãn các giới luật, sẽ từ bỏ dục tham,
sắc tham, hay vô sắc tham, sự kiện này không xảy
ra
2. Thật vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy, là thiện
thân hữu, thiện bằng hữu, thiện bạn bè, thân cận, hầu
hạ, tôn kính thiện thân hữu, chấp nhận chánh kiến
của họ, sẽ làm cho viên mãn hành trì pháp, sự kiện
này có thể xảy ra.
 Sau khi viên mãn hành trì pháp, sẽ có thể làm cho
viên mãn hữu học pháp, sự kiện này có thể xảy ra.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      62

 Sau khi làm cho viên mãn hữu học pháp, sẽ làm
cho viên mãn các giới luật, sự kiện này có xảy ra.
 Sau khi làm cho viên mãn các giới luật sẽ từ bỏ
dục tham, sắc tham, hay vô sắc tham, sự kiện này
có xảy ra.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     63

14    Bậc toàn hảo - Kinh CÁC CHI PHẦN – Tăng IV, 254

CÁC CHI PHẦN – Tăng IV, 254

1. - Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đoạn tận năm chi
phần, thành tựu năm chi phần được gọi trong Pháp
và Luật này là vị toàn hảo, đã thành tựu viên mãn,
là bậc tối thượng.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo đoạn tận năm chi phần?

2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo:

1. Đoạn tận dục tham.
2. Đoạn tận sân.
3. Đoạn tận hôn trầm thụy miên.
4. Đoạn tận trạo hối.
5. Đoạn tận nghi.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo đoạn tận năm chi phần.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo thành tựu năm chi phần?

3. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo:

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                   64

1. Thành tựu vô học giới uẩn.
2. Thành tựu vô học định uẩn.
3. Thành tựu vô học tuệ uẩn.
4. Thành tựu vô học giải thoát uẩn.
5. Thành tựu vô học giải thoát tri kiến uẩn.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thành tựu năm chi phần.

Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đoạn tận năm chi phần,
thành tựu năm chi phần, được gọi trong Pháp và Luật
này, là vị toàn hảo, đã thành tựu viên mãn, là bậc tối
thượng.

Không dục tham, không sân,
Không hôn trầm thụy miên
Không trạo cử, không nghi,
Tỷ-kheo hoàn toàn không
Với vô học giới uẩn,
Với vô học định uẩn,
Đầy đủ với giải thoát,
Với tri kiến như vậy.
Vị Tỷ-kheo như vậy,
Đầy đủ năm chi phần,
Đoạn tận năm chi phần,
Trong Pháp và Luật này,
Được gọi vị đầy đủ
Hoàn toàn mọi phương diện.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       65

GIỚI ĐỊNH TUỆ   66

15    Con không thể học nổi hơn 150 học pháp - Kinh NGƯỜI VAJJI – Tăng I, 417

NGƯỜI VAJJI – Tăng I, 417

1. Như vầy tôi nghe.
Một thời Thế Tôn trú ở Vesàli, tại Đại Lâm, chỗ
giảng đường có nóc nhọn. Rồi một Tỷ-kheo người
Vajji đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn
rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tỷ-
kheo người Vajji bạch Thế Tôn:
- Bạch Thế Tôn, hơn 150 học pháp này, nửa tháng
một lần con phải tụng đọc, ở đây, con không có thể
học nổi.
- Này Tỷ-kheo, Thầy có thể học ba học pháp không,
tăng thượng giới học, tăng thượng tâm học, tăng
thượng tuệ học?
- Bạch Thế Tôn, con có thể học ba học pháp, tăng
thượng giới học, tăng thượng tâm học, tăng thượng
tuệ học.
2. - Do vậy, này Tỷ-kheo, Thầy hãy học tập ba học
pháp, tăng thượng giới học, tăng thượng tâm học,
tăng thượng tuệ học. Nếu Thầy học tập tăng thượng

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                   67

giới học, tăng thượng tâm học, tăng thượng tuệ học.
Này Tỷ-kheo, nhờ học tập ba học pháp này, tham sẽ
đoạn tận, sân sẽ đoạn tận, si sẽ đoạn tận. Do đoạn
tận tham, đoạn tận sân, đoạn tận si; điều bất thiện
Thầy sẽ không làm, điều ác Thầy sẽ không theo.
3. - Tỷ-kheo ấy, sau một thời gian học tập tăng
thượng giới, tăng thượng tâm, tăng thượng tuệ; do
học tập tăng thượng giới, học tập tăng thượng tâm,
học tập tăng thượng tuệ, tham được đoạn tận, sân
được đoạn tận, si được đoạn tận. Vị ấy, do đoạn tận
tham, đoạn tận sân, đoạn tận si nên không làm điều
bất thiện, không theo điều ác.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    68

16    Con đường hướng chánh giác - Kinh Khổ Hạnh Và Nghiệp – Tương I, 229

Khổ Hạnh Và Nghiệp – Tương I, 229

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Uruvelà bên bờ sông Neranjarà, dưới gốc cây Ajapàla Nigrodha, khi Ngài vừa giác ngộ.

2) Rồi Thế Tôn trong khi Thiền tịnh độc cư, tư tưởng sau đây được khởi lên: "Thật sự Ta được giải thoát khỏi khổ hạnh ấy. Tốt lành thay, thật sự Ta được giải thoát khỏi khổ hạnh không liên hệ đến lợi ích ấy! Tốt lành thay, Ta kiên trì, chánh niệm, chứng đạt Bồ-đề!"

3) Rồi Ác ma với tâm tư của mình biết được tâm tư của Thế Tôn, liền đi đến Thế Tôn, sau khi đến nói lên bài kệ này với Thế Tôn:

Từ bỏ pháp khổ hạnh,
Giúp thanh niên trong sạch,
Không tịnh, nghĩ mình tịnh,
Đi ngược thanh tịnh đạo.

4) Rồi Thế Tôn, biết được: "Đây là Ác ma", liền nói lên bài kệ với Ác ma:

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      69

Biết được pháp khổ hạnh,
Được xem là bất tử,
Pháp ấy không lợi ích,
Không đem lợi ích nào,
Như chèo và bánh lái,
Chiếc thuyền trên đất cạn.
Giới, định và trí tuệ,
Con đường hướng chánh giác.
Ta tu tập hạnh ấy,
Đạt được tối thắng tịnh,
Này kẻ Tử ma kia,
Ông bị bại trận rồi.

5) Rồi Ác ma biết được: "Thế Tôn đã biết ta, Thiện Thệ đã biết ta", buồn khổ, thất vọng, liền biến mất tại chỗ ấy.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        70

17      Cách chọn thầy, chọn bạn - Kinh CẦN PHẢI THÂN CẬN– Tăng I, 221

CẦN PHẢI THÂN CẬN – Tăng I, 221

1. Có ba hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt,
xuất hiện ở đời. Thế nào là ba?
- Có hạng người này, không nên gần gũi, không
nên sống chung, không nên hầu hạ cúng
dường.
- Có hạng người, nên thân cận gần gũi, nên sống
chung, nên hầu hạ cúng dường.
- Có hạng người, sau khi cung kính, tôn trọng,
nên gần gũi, nên sống chung, nên hầu hạ cúng
dường.
2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người không
nên gần gũi, không nên sống chung, không nên hầu
hạ cúng dường?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người thấp
kém về giới, định, tuệ.
- Hạng người như vậy, này các Tỷ-kheo, không
nên gần gũi, không nên sống chung, không nên
hầu hạ cúng dường, trừ khi vì lòng thương
tưởng, vì lòng từ mẫn.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     71

3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người nên
gần gũi, nên sống chung, nên hầu hạ cúng dường?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người đồng
đẳng với mình về giới, định, tuệ.
- Hạng người như vậy, này các Tỷ-kheo, nên gần
gũi, nên sống chung, nên hầu hạ cúng dường.
Vì cớ sao? Với ý nghĩ: "(Cả hai) thiện xảo về
giới, câu chuyện của chúng ta sẽ thuộc về giới,
được diễn tiến (lợi ích) cho cả hai chúng ta, và
sẽ làm cho hai chúng ta được an lạc. (Cả hai)
là thiện xảo về định…. (Cả hai) là thiện xảo về
tuệ, câu chuyện của chúng ta sẽ thuộc về tuệ,
được diễn tiến (lợi ích) cho cả hai chúng ta và
sẽ làm cho hai chúng ta an lạc". Cho nên, người
như vậy nên gần gũi, nên sống chung, nên hầu
hạ cúng dường.
4. Thế nào là hạng người, này các Tỷ-kheo, sau khi
cung kính, tôn trọng, nên gần gũi, nên sống chung,
nên hầu hạ cúng dường?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người thù
thắng về giới, định và tuệ.
- Hạng người ấy, này các Tỷ-kheo, sau khi cung
kính tôn trọng, cần phải gần gũi, cần phải sống
chung, cần phải hầu hạ cúng dường. Vì cớ sao?
Với ý nghĩ: "Như vậy, nếu giới chưa đầy đủ, ta
sẽ làm đầy đủ; hay nếu giới được đầy đủ, ta sẽ

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      72

hỗ trợ thêm cho chỗ này chỗ kia với trí tuệ. Hay
nếu định chưa đầy đủ, ta sẽ làm cho đầy đủ;
hay nếu định được đầy đủ, ta sẽ hỗ trợ thêm
cho chỗ này chỗ kia với trí tuệ. Hay nếu tuệ
chưa đầy đủ, ta sẽ làm cho đầy đủ; hay nếu tuệ
được đầy đủ, ta sẽ hỗ trợ thêm cho chỗ này chỗ
kia với trí tuệ." Cho nên, với hạng người như
vậy, sau khi cung kính, tôn trọng, nên gần gũi,
nên sống chung, nên hầu hạ cúng dường.
Ba hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt, xuất
hiện ở đời.
Người gần kẻ hạ liệt,
Rồi cũng bị hạ liệt,
Thân cận người đồng đẳng,
Được khỏi bị thối đọa,
Ai gần bậc thù thắng,
Mau chóng được thăng tiến,
Do vậy hãy sống chung,
Bậc ưu thắng hơn mình!

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       73

18    Dòng chảy của Không ưa thích hội chúng - Kinh HỘI CHÚNG – Tăng III, 229

HỘI CHÚNG –Tăng III, 229

1. - Thật vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy ưa thích
hội chúng, vui thích hội chúng, chuyên tâm ưa thích
hội chúng, ưa thích đồ chúng, vui thích đồ chúng,
chuyên tâm ưa thích đồ chúng sẽ hoan hỷ sống một
mình, sống viễn ly, sự kiện này không xảy ra.
 Không hoan hỷ sống một mình, sống viễn ly, vị
ấy sẽ nắm giữ tướng của tâm, sự kiện này không
xảy ra.
 Không nắm giữ tướng của tâm, sẽ làm cho viên
mãn chánh kiến, sự kiện này không xảy ra.
 Không làm cho viên mãn chánh kiến, sẽ làm cho
viên mãn chánh định, sự kiện này không xảy ra.
 Không làm cho viên mãn chánh định, sẽ từ bỏ các
kiết sử, sự kiện này không xảy ra.
 Không từ bỏ các kiết sử, sẽ chứng ngộ Niết-bàn,
sự kiện này không xảy ra.
2. Thật vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy không ưa
thích hội chúng, không vui thích hội chúng, không

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    74

chuyên tâm ưa thích hội chúng, không ưa thích đồ
chúng, không vui thích đồ chúng, không chuyên tâm
ưa thích đồ chúng, vị ấy sẽ hoan hỷ sống một mình,
sống viễn ly, sự kiện này có xảy ra.
 Hoan hỷ sống một mình, sống viễn ly, vị ấy sẽ
nắm giữ tướng của tâm, sự kiện này có xảy ra.
 Nắm giữ tướng của tâm, sẽ làm cho viên mãn
chánh kiến, sự kiện này có xảy ra.
 Làm cho viên mãn chánh kiến, sẽ làm cho viên
mãn chánh định, sự kiện này có xảy ra.
 Làm cho viên mãn chánh định, sẽ từ bỏ các kiết
sử, sự kiện này có xảy ra.
 Từ bỏ các kiết sử, sẽ chứng ngộ Niết-bàn, sự kiện
này có xảy ra.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    75

19    Dòng chảy của hộ trì căn - Kinh CÁC CĂN – Tăng III, 133

CÁC CĂN –Tăng III, 133

1. Này các Tỷ-kheo,
 Với căn không phòng hộ, với người khiếm
khuyết phòng hộ các căn thì giới đi đến hủy
hoại;
 Với giới không có, với ai khiếm khuyết về giới,
chánh định đi đến hủy hoại.
 Với chánh định không có, với ai khiếm khuyết
chánh định, tri kiến như thật đi đến hủy hoại.
 Với tri kiến như thật không có, với ai khiếm
khuyết tri kiến như thật, nhàm chán ly tham đi
đến hủy hoại.
 Với nhàm chán, ly tham không có, với ai khiếm
khuyết nhàm chán, ly tham giải thoát tri kiến đi
đến hủy hoại.
2. Ví như, này các Tỷ-kheo, một cây, với cành và lá
khiếm khuyết, thời các chồi non không đi đến viên
mãn, vỏ cây không đi đến viên mãn, giác cây không
đi đến viên mãn, lõi cây không đi đến viên mãn.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       76

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, với căn không phòng
hộ, với người khiếm khuyết phòng hộ các căn... giải
thoát tri kiến đi đến hủy hoại.
3. Này các Tỷ-kheo,
 Với các căn được phòng hộ, với người đầy đủ
các căn được phòng hộ, giới đi đến đầy đủ.
 Với giới có mặt, với người đầy đủ giới, chánh
định đi đến đầy đủ.
 Với chánh định có mặt, với người đầy đủ chánh
định, tri kiến như thật đi đến đầy đủ.
 Với tri kiến như thật có mặt, với người đầy đủ
tri kiến như thật, nhàm chán ly tham đi đến đầy
đủ.
 Với nhàm chán, ly tham có mặt, với người đầy
đủ nhàm chán ly tham thì giải thoát tri kiến đi
đến đầy đủ.
4. Ví như, này các Tỷ-kheo, một cây với cành và lá
đầy đủ, thời chồi non đi đến viên mãn, vỏ cây đi đến
viên mãn, giác cây đi đến viên mãn, lõi cây đi đến
viên mãn.
Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, với căn được phòng hộ,
với người đầy đủ phòng hộ các căn, giới đi đến đầy
đủ... giải thoát tri kiến đi đến đầy đủ.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       77

20    Dòng chảy của không cung kính - Kinh KHÔNG CÓ CUNG KÍNH 1 – Tăng II, 325

KHÔNG CÓ CUNG KÍNH 1 – Tăng II, 325

1- Này các Tỷ-kheo,

- Tỷ-kheo không cung kính, không thận trọng,
không sống tương hòa với các vị đồng Phạm
hạnh, sẽ làm cho viên mãn thắng hạnh pháp, sự
kiện này không xảy ra.
- Sau khi không làm cho viên mãn thắng hạnh
pháp, vị ấy sẽ làm cho viên mãn hữu học pháp,
sự kiện này không xảy ra.
- Không làm cho viên mãn hữu học pháp, vị ấy
sẽ làm cho viên mãn các giới luật, sự kiện này
không xảy ra.
- Sau khi không làm cho viên mãn các giới luật,
vị ấy sẽ làm cho viên mãn chánh tri kiến, sự
kiện này không xảy ra.
- Sau khi không làm cho viên mãn chánh tri kiến,
vị ấy sẽ làm cho viên mãn chánh định, sự kiện
này không xảy ra.

2. Này các Tỷ-kheo,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                   78

- Tỷ-kheo có cung kính có thận trọng, sống
tương hòa với các vị đồng Phạm hạnh sẽ làm
cho viên mãn thắng hạnh pháp, sự kiện này có
xảy ra.
- Sau khi làm cho viên mãn thắng hạnh, pháp, vị
ấy sẽ làm cho viên mãn hữu học pháp, sự kiện
này có xảy ra.
- Sau khi làm cho viên mãn hữu học pháp, vị ấy
sẽ làm cho viên mãn các giới luật, sự kiện này
có xảy ra.
- Sau khi làm cho viên mãn các giới luật, vị ấy
sẽ làm cho viên mãn chánh tri kiến, sự kiện này
có xảy ra.
- Sau khi làm cho viên mãn chánh tri kiến, vị ấy
sẽ làm cho viên mãn chánh định, sự kiện này
có xảy ra.

KHÔNG CÓ CUNG KÍNH 2 – Tăng II, 326

1. - Này các Tỷ-kheo,

- Tỷ-kheo, không cung kính, không thận trọng,
không sống tương hòa với các vị đồng Phạm
hạnh, sẽ làm viên mãn thắng hạnh pháp, sự
kiện này không xảy ra.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    79

- Sau khi không làm cho viên mãn thắng hạnh
pháp, vị ấy sẽ làm viên mãn hữu học pháp, sự
kiện này không xảy ra.
- Sau khi không làm cho viên mãn hữu học pháp,
vị ấy sẽ làm cho viên mãn giới uẩn, sự kiện này
không xảy ra.
- Sau khi không làm cho viên mãn giới uẩn, vị
ấy sẽ làm cho viên mãn định uẩn, sự kiện này
không xảy ra.
- Sau khi không làm cho viên mãn định, vị ấy sẽ
làm cho viên mãn tuệ uẩn, sự kiện này không
xảy ra.

2. Này các Tỷ-kheo,

- Tỷ-kheo có cung kính, có thận trong, sống
tương hòa với các vị đồng Phạm hạnh, vị ấy sẽ
làm cho viên mãn thắng hạnh pháp, sự kiện
này có xảy ra.
- Sau khi làm cho viên mãn thắng hạnh pháp, vị
ấy sẽ làm cho viên mãn hữu học pháp, sự kiện
này có xảy ra.
- Sau khi làm viên mãn hữu học pháp, vị ấy sẽ
làm cho viên mãn giới uẩn, sự kiện này có xảy
ra.
- Sau khi làm cho viên mãn giới uẩn, vị ấy sẽ làm
cho viên mãn định uẩn, sự kiện này có xảy ra.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    80

- Sau khi làm cho viên mãn định uẩn, vị ấy sẽ làm cho viên mãn tuệ uẩn, sự kiện này có xảy ra.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                 81

21    Giới bị bể vụn - Kinh DÂM DỤC – Tăng III, 349

DÂM DỤC –Tăng III, 349

1. Bấy giờ có Bà-la-môn Jànussoni đi đến Thế Tôn,
sau khi đến nói lên với Thế Tôn những lời chào đón
hỏi thăm... Ngồi xuống một bên, Bà-la-môn
Jànussoni bạch Thế Tôn:

- Thưa Tôn giả Gotama, Tôn giả có tự xem mình là sống Phạm hạnh không?

- Này Bà-la-môn, ai nói một cách chơn chánh phải
nói như sau: "Vị ấy sống Phạm hạnh, không có bể
vụn, không có khuyết điểm, không có nhiễm ô,
không bị điểm chấm, viên mãn, thanh tịnh". Này Bà-
la-môn, nếu nói về Ta một cách chơn chánh, thời
phải nói như vậy: "Ta sống Phạm hạnh, không có
bể vụn, không có khuyết phạm, không có nhiễm
ô, không bị điểm chấm, viên mãn, thanh tịnh".

- Thưa Tôn giả Gotama, Phạm hạnh như thế nào, thưa Tôn giả Gotama, là bị bể vụn, bị khuyết phạm, bị ô nhiễm, bị điểm chấm?

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                   82

2. - Ở đây, này Bà-la-môn, có Sa-môn hay Bà-la-
môn, tự xem mình sống Phạm hạnh một cách chơn
chánh, tuy không có hành dâm với nữ nhân, nhưng
hưởng thụ được nữ nhân thoa, bóp, tắm, xức dầu. Vị
ấy thích thú, ước muốn, bị kích thích bởi nữ nhân.
Này Bà-la-môn, đây gọi là Phạm hạnh bị bể vụn, bị
khuyết phạm, bị nhiễm ô, bị điểm chấm. Này Bà-la-
môn, đây gọi là hành Phạm hạnh không thanh tịnh,
bị liên hệ, bị hệ lụy với dâm dục, không giải thoát
khỏi sanh, già, chết, sầu bi, khổ, ưu, não. Ta nói rằng
không thoát khỏi khổ.

3. Lại nữa, này Bà-la-môn, ở đây có Sa-môn hay Bà- la-môn, tự xem mình sống Phạm hạnh một cách chơn chánh, tuy không có hành dâm với nữ nhân, không có hưởng thụ được nữ nhân thoa, bóp, tắm, xức dầu, nhưng cười giỡn, chơi đùa, vui chơi với nữ nhân...

…tuy không cười giỡn, chơi đùa, vui chơi với nữ nhân, nhưng lấy mắt nhìn mắt, trừng mắt nhìn theo nữ nhân...

… tuy không lấy mắt nhìn mắt, trừng mắt nhìn theo
nữ nhân, nhưng nghe tiếng của nữ nhân, tiếng cười,
tiếng nói, tiếng hát, tiếng khóc ngang qua vách,
ngang qua hàng rào...

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        83

…tuy không nghe tiếng của nữ nhân, tiếng cười, tiếng nói, tiếng hát, tiếng khóc ngang qua vách, ngang qua hàng rào, nhưng nhớ đến tiếng cười, tiếng nói, tiếng đùa giỡn trước kia đã có với nữ nhân...

…tuy không nhớ đến tiếng cười, tiếng nói, tiếng đùa
giỡn trước kia đã có với nữ nhân, nhưng xem gia chủ
hay con gia chủ thọ hưởng, thưởng thức thích thú
trong năm dục công đức...

…tuy không xem gia chủ hay con gia chủ thọ hưởng,
thưởng thức thích thú trong năm dục công đức,
nhưng sống Phạm hạnh với tâm nguyện hướng đến
một thân chư Thiên, nguyện rằng: "Với giới này hay
với giới cấm này, hay với khổ hạnh này, hay với
Phạm hạnh này, ta sẽ thành một Thiên nhân này hay
một Thiên nhân khác". Vị ấy thích thú, ước muốn, bị
kích thích bởi nữ nhân.

Này Bà-la-môn, đấy gọi là Phạm hạnh bị bể vụn, bị
khuyết phạm, bị nhiễm ô, bị điểm chấm. Này Bà-la-
môn, đấy gọi là hành Phạm hạnh không thanh tịnh,
bị liên hệ, bị hệ lụy với dâm dục, không giải thoát
khỏi sanh, già, chết, sầu bi, khổ, ưu, não. Ta nói rằng
không giải thoát khỏi khổ.

Cho đến khi nào, này Bà-la-môn, Ta còn tiếp tục thấy một hay một trong bảy hệ lụy đến dâm dục này chưa

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        84

được đoạn tận ở nơi Ta, cho đến khi ấy, này Bà-la-
môn, Ta không có xác chứng rằng, Ta đã chứng ngộ
Vô thượng Chánh Đẳng Giác trong thế giới chư
Thiên với Ma giới, Phạm thiên giới, trong quần
chúng Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài Người.

Và cho đến khi nào, này Bà-la-môn, Ta tiếp tục
không còn thấy một hay một trong bảy hệ lụy đến
dâm dục này chưa được đoạn tận ở nơi Ta, cho đến
khi ấy, này Bà-la-môn, Ta mới xác chứng rằng, Ta
đã chứng ngộ Vô thượng Chánh Đẳng Giác trong thế
giới chư Thiên với Ma giới, Phạm thiên giới, trong
quần chúng Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài
Người. Tri và kiến được khởi lên nơi Ta: "Bất động
là tâm giải thoát của Ta. Đây là đời sống cuối cùng.
Nay không còn tái sanh nữa".

Được nói như vậy, Bà-la-môn Jànussoni bạch Thế Tôn:

- Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn!... Mong Tôn giả Gotama nhận con làm đệ tử cư sĩ, từ này cho đến mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     85

22    Giới của Bậc Thiện Thệ là tối thượng - Kinh CUNDÌ CON GÁI VUA – Tăng II, 355

CUNDÌ CON GÁI VUA – Tăng II, 355

1. Một thời, Thế Tôn ở Ràjagaha (Vương Xá),
Veluvana (Trúc Lâm), chỗ nuôi dưỡng các con sóc.
Rồi Cundì, con gái vua, với năm trăm thiếu nữ hộ
tống trên năm trăm cỗ xe đi đến Thế Tôn, sau khi
đến, đảnh lễ Thế Tôn ngồi xuống một bên. Ngồi
xuống một bên, Cundì, con gái vua bạch Thế Tôn:

2. - Anh của chúng con, bạch Thế Tôn, hoàng tử Cunda nói như sau: "Nếu có người đàn bà hay người đàn ông quy y Phật, quy y Pháp, quy y chúng Tăng, từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong các dục, từ bỏ nói láo, từ bỏ say đắm rượu men, rượu nấu, người ấy, sau khi thân hoại mạng chung, nhất định sanh lên cõi lành, không vào cõi dữ".

Nhưng bạch Thế Tôn, con xin hỏi Thế Tôn:

- Với lòng tin bậc Đạo Sư như thế nào, bạch Thế Tôn sau khi thân hoại mạng chung: nhất định được sanh lên cõi lành, không vào cõi dữ?

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       86

- Với lòng tin Pháp như thế nào, sau khi thân
hoại mạng chung, nhất định được sanh lên cõi
lành, không vào cõi dữ?
- Với lòng tin chúng Tăng như thế nào, sau khi
thân hoại mạng chung, nhất định được sanh
lên cõi lành, không vào cõi dữ?
- Làm cho đầy đủ các giới như thế nào, sau khi
thân loại mạng chung, nhất định được sanh lên
cõi lành, không vào cõi dữ?

3. - Dầu cho các loại hữu tình nào, này Cundì, không
chân hay hai chân, bốn chân hay nhiều chân, có sắc
hay không sắc, có tưởng hay không tưởng, hay phi
tưởng phi phi tưởng, Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác được xem là tối thượng. Những ai đặt
lòng tin vào đức Phật, họ đặt lòng tin vào tối thượng.
Với những ai đặt lòng tin vào tối thượng, họ được
quả dị thục tối thượng.

4. Dầu cho loại pháp nào, này Cundì, hữu vi hay vô vi, ly tham được xem là tối thượng trong tất cả pháp, (tức là) sự nhiếp phục kiêu mạn, sự nhiếp phục khao khát, sự nhổ lên dục ái, sự chặt đứt tái sanh, sự đoạn diệt tham ái, sự ly tham, đoạn diệt, Niết-bàn. Những ai đặt lòng tin vào Pháp ly tham, này Cundi, họ đặt lòng tin vào tối thượng. Với những ai đặt lòng tin vào tối thượng, họ được quả dị thục tối thượng.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       87

5. Dầu cho loại chúng Tăng hay Hội chúng nào, này
Cundì, chúng Tăng đệ tử của Như Lai, được xem là
tối thượng trong tất cả hội chúng ấy, tức là bốn đôi
tám vị. Chúng Tăng đệ tử của Như Lai đáng được
cung kính, đáng được tôn trọng, đáng được cúng
đường, đáng được chắp tay, là vô thượng phước điền
ở đời. Những ai đặt lòng tin vào chúng Tăng, này
Cundì, họ đặt lòng tin vào tối thượng. Với những ai
đặt lòng tin vào tối thượng, họ được quả dị thục tối
thượng.

6. Dầu cho loại giới nào, này Cundì, các giới được bậc Thánh ái kính được gọi là tối thượng trong các giới ấy, tức là giới không bị bể vụn, không bị sứt mẻ, không bị vết chấm, không bị uế nhiễm, đem lại giải thoát, được bậc trí tán thán, không bị chấp thủ, đưa đến chánh định. Với những ai làm cho đầy đủ trong các giới luật được các bậc Thánh ái kính, họ làm cho đầy đủ những gì tối thượng. Với những ai đặt lòng tin tối thượng, họ được quả dị thục tối thượng.

Tin tưởng vào tối thượng,
Biết được pháp tối thượng,
Tin tưởng Phật tối thượng,
Đáng tôn trọng, vô thượng.
Tin tưởng Pháp tối thượng,
Ly tham, an tịnh lạc,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       88

Tin tưởng Tăng tối thượng,
Là ruộng phước vô thượng,
Bố thí bậc tối thượng,
Phước tối thượng tăng trưởng,
Tối thượng về thọ mạng,
Dung sắc và danh văn,
Tối thượng về sức mạnh.
Bậc trí thí tối thượng,
Pháp tối thượng chánh định,
Chư Thiên hay loài Người
Đạt được hỷ tối thượng.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                   89

23    Giới không phải là rổng không - Kinh BẢN TỤNG ĐỌC 1 – Tăng I, 422

BẢN TỤNG ĐỌC 1 – Tăng I, 422

1. - Này các Tỷ-kheo, bản tụng đọc này gồm hơn 150
học giới cần phải đọc nửa tháng một lần, ở đây các
thiện nam tử muốn được lợi ích, học tập bản tụng ấy.
Này các Tỷ-kheo, tất cả được thâu nhiếp làm thành
ba học giới này.
Thế nào là ba?
- Tăng thượng giới học,
- Tăng thượng tâm học,
- Tăng thượng tuệ học.
Chính ba học giới này, này các Tỷ-kheo, thâu nhiếp
tất cả.
2. Ở đây, này các Tỷ-kheo,
 Tỷ-kheo, đối với các giới luật, hành trì toàn
phần,
 Đối với định, hành trì một phần,
 Đối với tuệ, hành trì một phần.
Vị ấy có vi phạm học giới nhỏ nhặt nhỏ nhiệm nào,
vị ấy được xem là thanh tịnh. Vì cớ sao? Ở đây, này

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     90

các Tỷ-kheo, Ta không tuyên bố chúng làm cho vị
ấy không có khả năng. Phàm có những học giới nào
là căn bản Phạm hạnh, tương xứng Phạm hạnh, ở
đây, vị ấy kiên trì giới ấy, kiên trú giới ấy, chấp nhận
và học tập trong các học pháp.
- Vị ấy, do đoạn tận ba kiết sử, là bậc tối đa phải
sanh lại bảy lần, sau khi dong ruổi, luân
chuyển tối đa bảy lần giữa chư Thiên và loài
người, liền đoạn tận khổ đau.
- Vị ấy, do đoạn tận ba kiết sử, là bậc "Gia gia",
dong ruổi, lưu chuyển trong hai hay ba gia
đình, rồi đoạn tận khổ đau.
- Vị ấy, do đoạn tận ba kiết sử, là bậc Nhất
chủng, sau khi phải sanh hiện hữu làm người
một lần, rồi đoạn tận khổ đau.
- Vị ấy do đoạn tận ba kiết sử, làm cho muội lược
tham, sân, si là bậc Nhất lai, phải trở lui lại
đời này chỉ một lần, rồi đoạn tận khổ đau.
3. Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo,
 Tỷ-kheo đối với các giới luật, hành trì toàn
phần,
 Đối với định, hành trì toàn phần,
 Đối với tuệ, hành trì một phần.
Vị ấy có vi phạm … chấp nhận và học tập trong các
học pháp.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                         91

- Vị ấy do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, là bậc
Thượng lưu, đạt được Sắc cứu kính thiên.
- Vị ấy, do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, là bậc
Hữu hành Bát Niết bàn.
- Vị ấy do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, là bậc
Vô hành Bát Niết bàn.
- Vị ấy do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, là bậc
Tổn hại Bát-niết-bàn.
- Vị ấy do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, là bậc
Trung gian Bát Niết bàn.
4. Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo,
 Tỷ-kheo đối với các giới luật, hành trì toàn
phần,
 Đối với định, hành trì toàn phần,
 Đối với tuệ, hành trì toàn phần.
Vị ấy có vi phạm … chấp nhận và học tập trong các
học pháp. Vị ấy do đoạn tận các lậu hoặc, ngay trong
hiện tại, tự mình với thắng trí, chứng ngộ, chứng đạt
và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, người hành trì có một
phần, thành tựu được một phần; người hành trì toàn
phần, thành tựu được toàn phần. Ta tuyên bố rằng,
này các Tỷ-kheo, các học giới không phải là rỗng
không.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      92

GIỚI ĐỊNH TUỆ   93

24     Giới không phải là rổng không - Kinh BẢN TỤNG ĐỌC 2 – Tăng I, 425

BẢN TỤNG ĐỌC 2 – Tăng I, 425

1. - Này các Tỷ-kheo, bản tụng đọc này … (như kinh
trước, số 1) … này các Tỷ-kheo, thâu nhiếp tất cả.
2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đối với các giới
luật, hành trì toàn phần, đối với định, hành trì toàn
phần, đối với tuệ, hành trì toàn phần.
Vị ấy có vi phạm học giới nhỏ nhặt nhỏ nhiệm nào,
vị ấy được xem là thanh tịnh. Vì cớ sao? Ở đây, này
các Tỷ-kheo, Ta không tuyên bố chúng làm cho vị
ấy không có khả năng. Phàm có những học giới nào
là căn bản Phạm hạnh, tương xứng Phạm hạnh, ở
đây, vị ấy kiên trì giới ấy, kiên trú giới ấy, chấp nhận
và học tập trong các học pháp.
Vị ấy do đoạn tận các lậu hoặc ngay trong hiện tại,
tự mình với thắng trí, chứng ngộ, chứng đạt và an
trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát.
3. Hoặc nếu chưa chứng đạt, nếu chưa thể nhập, sau
khi đoạn tận năm hạ phần kiết sử, là bậc Trung gian
Bát-Niết-Bàn.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                         94

Hoặc nếu chưa chứng đạt, nếu chưa thể nhập, sau
khi đoạn tận năm hạ phần kiết sử, là bậc Tổn hại Bát
Niết bàn … là bậc Vô hành Bát Niết bàn … là bậc
Hữu hành Bát Niết bàn … là bậc Thượng lưu, chứng
đạt Sắc cứu kính thiên.
Hoặc nếu chưa chứng đạt, nếu chưa thể nhập, sau khi
đoạn tận ba kiết sử, sau khi làm cho muội lược tham,
sân, si, là bậc Nhất lai, chỉ trở lui đời này một lần
nữa, rồi đoạn tận khổ đau.
Hoặc nếu chưa chứng đạt, nếu chưa thể nhập, sau khi
đoạn tận ba kiết sử, là bậc Nhất chủng, sau khi phải
sanh hiện hữu làm người một lần, rồi đoạn tận khổ
đau.
Hoặc nếu chưa chứng đạt, nếu chưa thể nhập, sau khi
đoạn tận ba kiết sử, là bậc "Gia gia", sau khi dong
ruổi, luân chuyển trong hai hay ba gia đình, rồi đoạn
tận khổ đau.
Hoặc nếu chưa chứng đạt, nếu chưa thể nhập, sau khi
đoạn tận ba kiết sử, là bậc Tối đa phải sanh lại bảy
lần, sau khi dong ruổi, luân chuyển tối đa bảy lần
giữa chư Thiên và loài người, rồi đoạn tận khổ đau.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, người hành trì có một
phần, thành tựu được một phần, người hành trì toàn
phần, thành tựu được toàn phần. Ta tuyên bố rằng,
này các Tỷ-kheo, các học giới không phải là rỗng
không.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      95

GIỚI ĐỊNH TUỆ   96

25      Giới không phải là rổng không - Kinh HỮU HỌC 2 – Tăng I, 420

HỮU HỌC 2 – Tăng I, 420

1. - Này các Tỷ-kheo, bản tụng đọc này gồm hơn 150
học giới cần phải đọc nửa tháng một lần, ở đây các
người thiện nam tử muốn được lợi ích, học tập bản
tụng ấy. Này các Tỷ-kheo, tất cả được thâu nhiếp
hợp lại làm thành ba học giới này.
Thế nào là ba?
- Tăng thượng giới học,
- Tăng thượng tâm học,
- Tăng thượng tuệ học.
Chính ba học giới này, này các Tỷ-kheo, thâu nhiếp
tất cả.
2. Ở đây, này các Tỷ-kheo,
- Tỷ-kheo đối với các giới luật, hành trì toàn
phần,
- Đối với định, hành trì một phần,
- Đối với tuệ, hành trì một phần.
Vị ấy có vi phạm học pháp nhỏ nhặt nhỏ nhiệm nào,
vị ấy được xem là thanh tịnh. Vì cớ sao? Ở đây, này

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    97

các Tỷ-kheo, Ta không tuyên bố chúng làm cho vị
ấy không có khả năng. Phàm có những học pháp nào
là căn bản Phạm hạnh, tương xứng Phạm hạnh, ở
đây, vị ấy kiên trì giới ấy, kiên trú giới ấy, chấp nhận
và học tập trong các học pháp. Vị ấy, do đoạn tận ba
kiết sử, là bậc Dự lưu, không còn bị thối đọa, quyết
chắc đạt đến Chánh giác.
3. Ở đây, này các Tỷ-kheo,
- Tỷ-kheo đối với các giới luật, hành trì toàn
phần,
- Đối với định, hành trì một phần,
- Đối với tuệ, hành trì một phần.
Vị ấy có vi phạm học pháp nhỏ nhặt nhỏ nhiệm nào,
vị ấy được xem là thanh tịnh. Vì cớ sao? Ở đây, này
các Tỷ-kheo, Ta không tuyên bố chúng làm cho vị
ấy không có khả năng. Phàm có những học pháp nào
là căn bản Phạm hạnh, tương xứng Phạm hạnh, ở
đây, vị ấy kiên trì giới ấy, kiên trú giới ấy, chấp nhận
và học tập trong các học pháp. Vị ấy, do đoạn tận ba
kiết sử, làm cho muội lược tham, sân, si là bậc Nhất
lai, chỉ trở về thế giới này một lần, rồi đoạn tận khổ
đau.
4. Ở đây, này các Tỷ-kheo,
- Tỷ-kheo đối với các giới luật, hành trì toàn
phần,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                         98

- Đối với định, hành trì toàn phần,
- Đối với tuệ, hành trì một phần.
Vị ấy có vi phạm học pháp nhỏ nhặt nhỏ nhiệm nào,
vị ấy được xem là thanh tịnh. Vì cớ sao? Ở đây, này
các Tỷ-kheo, Ta không tuyên bố chúng làm cho vị
ấy không có khả năng. Phàm có những học pháp nào
là căn bản Phạm hạnh, tương xứng Phạm hạnh, ở
đây, vị ấy kiên trì giới ấy, kiên trú giới ấy, chấp nhận
và học tập trong các học pháp. Vị ấy, do đoạn tận
năm hạ phần kiết sử, được hóa sanh, tại đấy nhập
Niết-bàn, không còn phải trở lui đời này nữa.
5. Ở đây, này các Tỷ-kheo,
- Tỷ-kheo đối với các giới luật, hành trì toàn
phần,
- Đối với định, hành trì toàn phần,
- Đối với tuệ, hành trì toàn phần.
Vị ấy có vi phạm học pháp nhỏ nhặt nhỏ nhiệm nào,
vị ấy được xem là thanh tịnh. Vì cớ sao? Ở đây, này
các Tỷ-kheo, Ta không tuyên bố chúng làm cho vị
ấy không có khả năng. Phàm có những học pháp nào
là căn bản Phạm hạnh, tương xứng Phạm hạnh, ở
đây, vị ấy kiên trì giới ấy, kiên trú giới ấy, chấp nhận
và học tập trong các học pháp. Vị ấy, do đoạn tận
các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                         99

trí, chứng ngộ, chứng đạt và an trú vô lậu tâm giải
thoát, tuệ giải thoát.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, người hành trì có một
phần, thành tựu được một phần; người hành trì
toàn phần, thành tựu được toàn phần. Ta tuyên bố
rằng, này các Tỷ-kheo, các học giới không phải là
rỗng không.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    100

26    Giới ví như sắc đẹp của người tu - Kinh CON NGỰA THUẦN THỤC 1 – Tăng I, 443

CON NGỰA THUẦN THỤC 1 – Tăng I, 443

1. - Đầy đủ với ba đức tánh, này các Tỷ-kheo, một
con ngựa của vua, hiền thiện, thuần thục, xứng đáng
để vua dùng, thuộc quyền sở hữu của vua, và được
xem như một biểu tượng của vua. Thế nào là ba?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, một con ngựa của vua hiền
thiện, thuần thục, đầy đủ sắc đẹp, đầy đủ với sức
mạnh, đầy đủ với tốc lực.
Đầy đủ với ba đức tánh này, này các Tỷ-kheo, một
con ngựa của vua, hiền thiện, thuần thục, xứng đáng
để vua dùng, thuộc quyền sử dụng của vua, và được
xem như một biểu tượng của vua.
2. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, đầy đủ với ba pháp,
một Tỷ-kheo đáng được cung kính, đáng được tôn
trọng, đáng được cúng dường, đáng được chắp tay,
là ruộng phước vô thượng ở đời. Thế nào là ba?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ sắc đẹp,
đầy đủ sức mạnh, đầy đủ tốc lực.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    101

3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo đầy đủ sắc
đẹp?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo giữ gìn giới
luật, sống hộ trì với sự hộ trì của giới bổn, đầy đủ
uy nghi chánh hạnh, thấy sợ hãi trong những lỗi
nhỏ nhặt, chấp nhận và học tập trong các học
pháp. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo đầy
đủ sắc đẹp.
4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo đầy đủ
sức mạnh?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống tinh cần
tinh tấn, đoạn tận các pháp bất thiện, thành tựu
đầy đủ các pháp thiện, nỗ lực, kiên trì, dõng mãnh,
không từ bỏ trách nhiệm đối với các pháp thiện.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo đầy đủ sức
mạnh.
5. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo đầy đủ tốc
lực?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thật rõ
biết: "Đây là Khổ", như thật rõ biết: "Đây là Khổ
tập", như thật rõ biết: "Đây là Khổ diệt", như thật
rõ biết: "Đây là con Đường đưa đến Khổ diệt".
Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo đầy đủ tốc
lực.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        102

Đầy đủ với ba pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
đáng được cung kính, đáng được tôn trọng, đáng
được cúng dường, đáng được chắp tay, là ruộng
phước vô thượng ở đời.

CON NGỰA THUẦN THỤC 2 – Tăng I, 445

1-4. … (Hoàn toàn giống như kinh trên)
5. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo đầy đủ tốc
lực?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo do đoạn diệt
năm hạ phần kiết sử, được hóa sanh tại chỗ ấy
nhập Bát-Niết bàn, khỏi phải trở lui từ thế giới ấy,
đến thế giới này. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là
đầy đủ tốc lực.
Đầy đủ với ba pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
đáng được cung kính, đáng được tôn trọng, đáng
được cúng dường, đáng được chắp tay, là ruộng
phước vô thượng ở đời.

CON NGỰA THUẦN THỤC 3 – Tăng I, 445

1-4. … (Hoàn toàn giống như kinh số 94, từ 1-4)

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       103

5. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo đầy đủ tốc
lực?
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo do đoạn diệt
các lậu hoặc ngay trong hiện tại, tự mình với
thắng trí, chứng ngộ và chứng đạt an trú vô lậu
tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Như vậy, này các
Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo đầy đủ tốc lực.
Đầy đủ với ba pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
xứng đáng được cung kính, xứng đáng được tôn
trọng, xứng đáng được cúng dường, xứng đáng được
chắp tay, là ruộng phước vô thượng ở đời.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     104

27    Giới định tuệ cụ túc là gì         - Kinh KASSAPA – 8 Trường I, 281

KINH KASSAPA – Bài kinh số 8 – Trường I, 281

1. - Như vầy tôi nghe. Một thời đức Thế Tôn ở tại
Ujunnà (Uy-nhã-quốc), tại vườn nai Kannakatthala.
Lúc bấy giờ, lõa thể Kassapa (Ca-diếp) đến chỗ đức
Phật, nói những lời chào đón hỏi thăm xã giao với
đức Thế Tôn và đứng một bên. Sau khi đứng một
bên, lõa thể Kassapa thưa với Thế Tôn:

2. - Tôn giả Gotama, tôi nghe như vầy: "Sa-môn
Gotama chỉ trích mọi khổ hạnh, tuyệt đối phỉ báng,
mạt sát mọi khổ hạnh, mọi lối sống khắc khổ", có
phải những vị ấy nói đúng lời của Tôn giả Gotama?
Có phải những vị ấy đã vu oan không xác thật cho
Tôn giả Gotama? Có phải những vị ấy đã tuyên bố
như pháp, thuận pháp không? Có những chủ trương
nào chính và phụ gặp phải cật nạn không? Thật sự
chúng tôi không muốn chỉ trích sai lạc Tôn giả
Gotama.

3. - Này Kassapa, những ai nói: "Sa-môn Gotama chỉ

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                   105

trích mọi khổ hạnh, tuyệt đối phỉ báng, mạt sát mọi
khổ hạnh, mọi lối sống khắc khổ", những vị ấy nói
không đúng lời của Ta, đã vu oan không xác thật cho
Ta.

-     Này Kassapa, ở đời này, với thiên nhãn thanh
tịnh, siêu nhân, Ta thấy một số người tu khổ
hạnh, sống khắc khổ... Sau khi thân hoại mạng
chung, phải sinh vào ác sanh, ác thú, đọa xứ,
địa ngục.
- Này Kassapa, ở đời này, với thiên nhãn thanh
tịnh, siêu nhân, Ta thấy một số người tu khổ
hạnh, sống khắc khổ... Sau khi thân hoại mạng
chung, được sinh vào thiện chú, thiên giới, cõi
đời này.
- Này Kassapa, ở đời này, thanh tịnh, siêu nhân,
Ta thấy một số người tu khổ hạnh nhưng sống
ít khắc khổ hơn... Sau khi thân hoại mạng
chung, phải sinh vào ác sanh, ác thú, đọa xứ,
địa ngục.
- Này Kassapa, ở đời này, với thiên nhãn thanh
tịnh, siêu nhân, Ta thấy một số người tu khổ
hạnh nhưng sống ít khắc khổ hơn... Sau khi
thân hoại mạng chung, được sinh vào thiện thú,
thiên giới, cõi đời này.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     106

 Này Kassapa, khi đã biết đúng với sự thật sự
lai, khứ, sanh, diệt của những người tu khổ
hạnh như vậy, làm sao Ta lại chỉ trích mọi khổ
hạnh và tuyệt đối phỉ báng mạt sát mọi khổ
hạnh, mọi lối sống khắc khổ.

4. Này Kassapa, có một số Sa-môn, Bà-la-môn là
những nhà bác học, tế nhị, biệt tài trong tranh luận,
(nhà thiện xạ) bắn chẻ hai sợi tóc, đi chỗ này chỗ kia
như đả phá mọi tà kiến với trí tuệ của mình. Giữa Ta
và những vị này, có những điểm tương đồng và có
những điểm không tương đồng. Có điểm những vị
này công nhận là phải, chúng tôi cũng công nhận là
phải. Có điểm những vị này công nhận là không phải,
chúng tôi cũng công nhận là không phải. Có điểm
những vị này không công nhận là phải, chúng tôi
công nhận là phải. Có điểm chúng tôi công nhận là
phải, các vị này cũng công nhận là phải. Có điểm
chúng tôi không công nhận là phải, các vị này cũng
không công nhận là phải. Có điểm chúng tôi công
nhận là phải, các vị này không công nhận là phải. Có
điểm chúng tôi không công nhận là phải, các vị này
công nhận là phải.

5. Ta đến các vị ấy và nói: "Này các Hiền giả, những điểm bất đồng ý, hãy để chúng yên như vậy. Những điểm đồng ý, các vị có trí hãy hỏi nhau, tìm hiểu và

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       107

đàm luận với nhau, giáo sư với giáo sư, hay chúng
đệ tử với chúng đệ tử: "Những pháp bất thiện hay
được xem là bất thiện, những pháp lỗi lầm hay được
xem là lỗi lầm, những pháp không nên tuân hành hay
được xem là không nên tuân hành, những pháp
không xứng bậc Thánh hay được xem là không xứng
đáng bậc Thánh, giữa những pháp ô nhiễm hay được
xem là ô nhiễm, giữa quí vị hiền giả này, ai đã hoàn
toàn xả ly những pháp ấy, Sa-môn Gotama hay
những vị Tôn giả, sư trưởng các giáo phái kia?"

6. Này Kassapa, và sự tình này xảy ra. Khi các vị có
trí hỏi nhau, tìm hiểu và đàm luận với nhau. Các vị
này nói: "Những pháp bất thiện hay được xem là bất
thiện, những pháp lỗi lầm hay được xem là lỗi lầm,
những pháp không nên tuân hành hay được xem là
không nên tuân hành, những pháp không xứng bậc
Thánh hay được xem là không xứng bậc Thánh,
những pháp ô nhiễm hay được xem là ô nhiễm, giữa
những vị hiền giả này, Sa-môn Gotama đã hoàn toàn
xả ly những pháp ấy, còn những vị tôn giả, sư trưởng
các giáo phái kia chỉ xả ly một phần thôi". Như vậy,
này Kassapa, những vị có trí khi hỏi nhau, tìm hiểu
và đàm luận với nhau, một phần lớn tán thán chúng
tôi về vấn đề này.

7. Này Kassapa, lại nữa các vị có trí lại hỏi nhau, tìm

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        108

hiểu và đàm luận với nhau, giữa giáo sư với giáo sư,
giữa chúng đệ tử với chúng đệ tử: "Những pháp thiện
hay được xem là thiện, những pháp không lỗi lầm
hay được xem là không lỗi lầm, những pháp nên tuân
hành hay được xem là nên tuân hành, những pháp
xứng bậc Thánh hay được xem là xứng bậc Thánh,
những pháp thanh tịnh hay được xem là thanh tịnh,
giữa quí vị hiền giả này ai đã hoàn toàn thành tựu
những pháp này, Sa-môn Gotama hay những vị tôn
giả, sư trưởng các giáo phái kia?

8. Này Kassapa, và sự tình này xảy ra. Khi các vị có
trí hỏi nhau, tìm hiểu và đàm luận với nhau, các vị
này nói: "Những pháp thiện hay được xem là thiện,
những pháp không lỗi lầm hay được xem là không
lỗi lầm, những pháp nên tuân hành hay được xem là
nên tuân hành, những pháp xứng bậc Thánh hay
được xem là xứng bậc Thánh, những pháp thanh tịnh
hay được xem là thanh tịnh, Sa-môn Gotama đã hoàn
toàn thành tựu những pháp này, còn những vị tôn
giả, sư trưởng các giáo phái kia chỉ thành tựu một
phần". Như vậy này Kassapa, những vị có trí hỏi
nhau, tìm hiểu và đàm luận với nhau, một phần lớn
tán thán chúng tôi về vấn đề này.

9. Này Kassapa, lại nữa, các vị có trí lại hỏi nhau, tìm hiểu và đàm luận với nhau, giữa giáo sư với giáo

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     109

sư, giữa chúng đệ tử với chúng đệ tử: "Những pháp
bất thiện hay được xem là bất thiện, những pháp lỗi
lầm hay được xem là lỗi lầm, những pháp không nên
tuân hành hay được xem là không nên tuân hành,
những pháp không xứng bậc Thánh hay được xem là
không xứng bậc Thánh, những pháp ô nhiễm hay
được xem là ô nhiễm, giữa những vị hiền giả này ai
đã hoàn toàn xả ly những pháp ấy, chúng đệ tử của
Gotama hay chúng đệ tử của những tôn giả, sư
trưởng các giáo phái kia?".

10. Này Kassapa, và sự tình này xảy ra khi các vị có trí hỏi nhau, tìm hiểu và đàm luận với nhau. Các vị này nói: "Những pháp bất thiện hay được xem là bất thiện, những pháp lỗi lầm hay được xem là lỗi lầm, những pháp không nên tuân hành hay được xem là không nên tuân hành, những pháp không xứng bậc Thánh hay được xem là không xứng bậc Thánh, những pháp ô nhiễm hay được xem là ô nhiễm, giữa những vị hiền giả này, chúng đệ tử của Gomata đã hoàn toàn xả ly những pháp ấy, còn chúng đệ tử của những vị tôn giả, sư trưởng các giáo phái kia chỉ xả ly một phần thôi". Như vậy, này Kassapa, những vị có trí khi hỏi nhau, tìm hiểu và đàm luận với nhau một phần lớn tán thán chúng tôi về vấn đề này.

11. Này Kassapa, lại nữa, các vị có trí lại hỏi nhau,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      110

tìm hiểu và đàm luận với nhau, giữa giáo sư với giáo
sư, giữa chúng đệ tử với chúng đệ tử: "Những pháp
thiện hay được xem là thiện, những pháp không lỗi
lầm hay được xem là không lỗi lầm, những pháp nên
tuân hành hay được xem là nên tuân hành, những
pháp xứng bậc Thánh hay được xem là xứng bậc
Thánh, những pháp thanh tịnh hay được xem là
thanh tịnh, giữa những vị hiền giả này ai đã hoàn
toàn thành tựu những pháp này, chúng đệ tử của
Gotama hay chúng đệ tử của những tôn giả, sư
trưởng các giáo phái kia?"

12. Này Kassapa, sự tình này xảy ra khi các vị có trí
hỏi nhau, tìm hiểu và đàm luận với nhau. Các vị này
nói: "Những pháp thiện hay được xem là thiện,
những pháp không lỗi lầm hay được xem là không
lỗi lầm, những pháp nên tuân hành hay được xem là
nên tuân hành, những pháp xứng bậc Thánh hay
được xem là xứng bậc Thánh, những pháp thanh tịnh
hay được xem là thanh tịnh, giữa những vị hiền giả
này, chúng đệ tử của Gotama đã hoàn toàn thành tựu
những pháp này, còn chúng đệ tử của những vị tôn
giả, sư trưởng các giáo phái kia chỉ thành tựu một
phần thôi". Như vậy này Kassapa, những vị có trí hỏi
nhau, tìm hiểu và đàm luận với nhau, một phần lớn
tán thán chúng tôi về vấn đề này.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      111

13. Này Kassapa, có con đường, có phương pháp
khiến ai tuân theo sẽ tự thấy và tự biết: "Sa-môn
Gotama nói đúng thời, nói chân thật, nói lợi ích,
nói hợp pháp, nói đúng luật". Này Kassapa, con
đường ấy là gì, phương pháp ấy là gì khiến ai tuân
theo sẽ tự thấy và biết: "Sa-môn Gotama nói đúng
thời, nói chân thật, nói lợi ích, nói hợp pháp, nói
đúng luật "?

- Chính là con đường Thánh tám ngành tức
là chánh tri kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh
nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm,
chánh định. Này Kassapa, chính con đường này,
chính phương pháp này khiến ai tuân theo sẽ tự thấy
và tự biết: "Sa-môn Gotama nói đúng thời, nói lời
chân thật, nói lợi ích, nói hợp pháp, nói đúng luật".

14. Nghe nói vậy, lõa thể Kassapa bạch đức Thế Tôn:

- Hiền giả Gotama, những pháp khổ hạnh này được những Sa-môn và Bà-la-môn công nhận là đưa đến Sa-môn quả và Bà-la-môn quả: Sống lõa thể, - Sống phóng túng, không theo lễ nghi (như đứng mà đi đại tiểu tiện, đứng ăn, không chịu ngồi theo lễ nghi), - Liếm tay cho sạch (sau khi ăn, không chịu rửa), - Đi khất thực không chịu bước tới (theo yêu cầu để thí chủ bỏ đồ ăn vào bát), - Không nhận đồ ăn

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      112

mang đến (cho mình, trước khi đi khất thực), - Không nhận đồ ăn đặc biệt nấu cho mình. - Không nhận mời đi ăn. - Không nhận đồ ăn từ nơi nồi chảo (sợ nồi chảo bị nạo, bị cạy để cúng dường đồ ăn), - Không nhận đồ ăn tại ngưỡng cửa (sợ dành riêng cho mình), - Không nhận đồ ăn đặt giữa những cây gậy (sợ dành riêng cho mình), - Không nhận đồ ăn đặt giữa những cối giã gạo (sợ dành riêng cho mình), - Không nhận đồ ăn từ hai người đang ăn (sợ đồ ăn chỉ do một người cho), - Không nhận đồ ăn từ người đàn bà có thai (sợ đứa con trong bụng mẹ bị thiệt thòi), - Không nhận đồ ăn từ người đàn bà đang cho con bú (sợ sữa đàn bà sẽ bớt đi), - Không nhận đồ ăn từ người đàn bà đang giao cấu (sợ làm trở ngại sự giao cấu), - Không nhận đồ ăn đi quyên (bởi tín đồ khi có nạn đói), - Không nhận đồ ăn tại chỗ có chó đứng (sợ chó mất phần ăn), - Không nhận đồ ăn tại chỗ ruồi bu (sợ ruồi mất phần ăn), - Không ăn cá, ăn thịt, không uống rượu nấu, rượu men. - Vị ấy chỉ nhận ăn tại một nhà, chỉ nhận ăn một miếng hay vị ấy chỉ nhận ăn tại hai nhà, chỉ nhận ăn hai miếng, hay vị ấy chỉ nhận ăn tại bảy nhà, vị ấy chỉ nhận ăn bảy miếng. Vị ấy chỉ nuôi sống với một bát, nuôi sống chỉ với hai bát, nuôi sống chỉ với bảy bát. Vị ấy chỉ ăn một ngày một bữa, hai ngày một bữa, bảy ngày một bữa. Như vậy vị ấy sống theo hạnh tiết chế ăn uống cho đến nửa tháng mới ăn một lần.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       113

Này Hiền giả Gotama, những pháp khổ hạnh
này được chúng Sa-môn, Bà-la-môn công nhận là
đưa đến Sa-môn quả và Bà-la-môn quả. Vị này chỉ
ăn cỏ lúa để sống, lúa tắc, gạo lức, ăn hột cải nivara,
ăn da vụn, ăn trấu, ăn nước bột gạo, ăn bột vừng, ăn
cỏ, ăn phân bò, ăn trái cây, ăn rễ cây trong rừng, ăn
trái cây rụng để sống.

Này Hiền giả Gotama, những pháp khổ hạnh này được công nhận bởi những Sa-môn, Bà-la-môn là đưa đến Sa-môn và Bà-la-môn quả. Vị ấy mặc vải gai thô, mặc vải gai thô lẫn với các vải khác, mặc vải tẩm liệm rồi quăng đi, mặc vải phấn tảo y, mặc vỏ cây tititaka làm áo, mặc da con sơn dương đen, mặc áo bện bằng từng mảnh da của con sơn dương đen, mặc áo bằng cỏ cát tường (kusa), mặc áo vỏ cây, mặc áo bằng tấm gỗ nhỏ, mặc áo bằng tóc bện lại thành mền, mặc áo bằng đuôi ngựa bện lại, mặc áo bằng lông cú. Vị ấy là người sống nhổ râu tóc, là người theo tập tục sống nhổ râu tóc, là người theo hạnh thường dùng, không dùng chỗ ngồi, là người ngồi chò hỏ, sống theo hạnh ngồi chò hỏ một cách tinh tấn, là người dùng gai làm giường, thường ngủ nằm trên giường gai, sống dùng ván gỗ làm giường, sống nằm trên đất trần, thường nằm ngủ một bên hông, sống để bụi và nhớp che dính thân mình, sống và ngủ ngoài trời, theo hạnh bạ đâu nằm đấy, sống ăn các uế

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        114

vật, theo hạnh ăn các uế vật (phân bò, nước tiểu bò, tro và đất), sống không uống nước lạnh, theo hạnh không uống nước lạnh, sống một đêm tắm ba lần, theo hạnh xuống nước tắm (để gột sạch tội lỗi).

15. - Này Kassapa nếu một người sống lõa thể, sống
phóng túng không theo lễ nghi, liếm tay... như vậy
sống theo hạnh tiết chế ăn uống cho đến nửa tháng
chỉ ăn một lần, nhưng nếu vị này không tu và không
chứng được giới cụ túc, tâm cụ túc, tuệ cụ túc, thời
vị ấy cách rất xa Sa-môn vị, cách rất xa Bà-la-môn
vị. Này Kassapa, nếu Tỷ-kheo sống tu tập từ bi
tâm, không hận thù, không ác hại và với sự diệt
tận các lậu hoặc, tự giác chứng và an trú ngay
hiện tại, tâm giải thoát, tuệ giải thoát vô lậu, này
Kassapa Tỷ-kheo ấy được gọi là Sa-môn, được gọi
là Bà-la-môn .

Này Kassapa, nếu một người chỉ ăn cỏ lúa để sống, này Kassapa nếu người ấy chỉ ăn lúa tắc, gạo lức, ăn hột cải nivàra... ăn trái cây, rễ cây trong rừng, ăn trái cây rụng để sống, nhưng nếu vị này không tu và không chứng được giới cụ túc, tâm cụ túc, tuệ cụ túc thời vị ấy cách rất xa Sa-môn vị, cách rất xa Bà- la-môn vị. Này Kassapa, nếu Tỷ-kheo sống tu tập từ bi tâm, không hận thù, không ác hại, và với sự diệt tận các lậu hoặc, tự giác chứng và an trú ngay hiện

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                          115

tại, tâm giải thoát, tuệ giải thoát vô lậu, này Kassapa, Tỷ-kheo ấy được gọi là Sa-môn, được gọi là Bà-la- môn .

Này Kassapa, nếu một người mặc vải gai thô, mặc vải gai thô trộn với các vải khác,... sống một đêm tắm ba lần, theo hạnh xuống nước tắm (để gột sạch tội lỗi), nhưng nếu vị này không tu và không chứng được giới cụ túc, tâm cụ túc, tuệ cụ túc, thời vị ấy cách rất xa Sa-môn vị, cách rất xa Bà-la-môn vị. Này Kassapa, nếu Tỷ-kheo sống tu tập từ bi tâm, không hận thù, không ác hại và với sự diệt tận các lậu hoặc, tự giác chứng và an trú ngay hiện tại, tâm giải thoát, tuệ giải thoát vô lậu, này Kassapa, Tỷ- kheo ấy được gọi là Sa-môn, được gọi là Bà-la-môn .

16. Khi nghe nói đến đây, lõa thể Kassapa bạch Thế Tôn:

- Tôn giả Gotama, khó hành thay Sa-môn hạnh! Khó hành thay Bà-la-môn hạnh!

- Này Kassapa, đó là lời nói thường tình ở đời: "Khó hành thay Sa-môn hạnh! Khó hành thay Bà-la- môn hạnh! Này Kassapa, như một người sống lõa thể, sống phóng túng không theo lễ nghi, liếm tay... như vậy sống theo hạnh tiết chế ăn uống, cho đến nửa tháng chỉ ăn một lần. Này Kassapa, nếu sự khó

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                         116

hành, sự rất khó hành của Sa-môn hạnh, của Bà-la-
môn hạnh chỉ tùy thuộc khổ hạnh này và chỉ tùy
thuộc sự thiệt hành khổ hạnh này, thời thật không
xứng mà nói: "Khó hành thay Sa-môn hạnh! Khó
hành thay Bà-la-môn hạnh!" Một người cư sĩ, hay
con một người cư sĩ cho đến một người đầy tớ gái
đội ghè nước có thể làm theo những hạnh: "Tôi sống
lõa thể, sống phóng túng không theo lễ nghi, liếm
tay... . như vậy sống theo hạnh tiết chế ăn uống, cho
đến nửa tháng ăn một lần". Này Kassapa, vì ngoài
khổ hạnh này, ngoài sự thiệt hành khổ hạnh này, Sa-
môn hạnh hay Bà-la-môn hạnh vẫn khó hành trì, vẫn
thật khó hành trì, do vậy thật xứng đáng mà nói:
"Khó hành thay Sa-môn hạnh! Khó hành thay Bà-la-
môn hạnh!" Này Kassapa, nếu Tỷ-kheo sống tu tập
từ bi tâm, không hận thù, không ác hại, và với sự tận
diệt các lậu hoặc tự giác chứng và an trú ngay hiện
tại, tâm giải thoát, tuệ giải thoát vô lậu, này Kassapa,
Tỷ-kheo ấy được gọi là Sa-môn, được gọi là Bà-la-
môn .

Này Kassapa, nếu một người chỉ ăn cỏ lúa để sống, ăn lúa tắc, gạo lức... ăn trái cây, rễ cây trong rừng, ăn trái cây rụng để sống, nếu sự khó hành, sự rất khó hành của Sa-môn hạnh, của Bà-la-môn hạnh chỉ tùy thuộc khổ hạnh này, và chỉ tùy thuộc sự thực hành khổ hạnh này thời thật không xứng mà nói:

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                         117

"Khó hành thay Sa-môn hạnh! Khó hành thay Bà-la- môn hạnh". Một người cư sĩ, hay con một người cư sĩ, cho đến một người đầy tớ gái đội ghè nước có thể làm theo những hạnh: "Tôi chỉ ăn cỏ lúa để sống, ăn lúa tắc, gạo lức... ăn trái cây, rễ cây trong rừng, ăn trái cây rừng để sống". Này Kassapa, vì ngoài khổ hạnh này, ngoài sự thực hành khổ hạnh này, Sa-môn hạnh hay Bà-la-môn hạnh vẫn khó hành trì, vẫn thật khó hành trì, do vậy thật xứng đáng mà nói: "Khó hành thay Sa-môn hạnh! Khó hành thay Bà-la-môn hạnh!" Này Kassapa, nếu Tỷ-kheo sống tu tập từ bi tâm, không hận thù, không ác hại, và với sự diệt tận các lậu hoặc, tự giác chứng và an trú ngay hiện tại, tâm giải thoát, tuệ giải thoát vô lậu, này Kassapa, Tỷ- kheo ấy được gọi là Sa-môn, được gọi là Bà-la-môn!

Này Kassapa, nếu một người mặc vải gai thô, mặc vải gai thô trộn lẫn với các vải khác... sống một đêm tắm ba lần, theo hạnh xuống nước tắm (để gột sạch tội lỗi), nếu có sự khó hành, sự rất khó hành của Sa-môn hạnh, của Bà-la-môn hạnh chỉ tùy thuộc khổ hạnh này và chỉ tùy thuộc sự thi hành khổ hạnh này, thời thật không xứng mà nói: "Khó hành thay Sa- môn hạnh! Khó hành thay Bà-la-môn hạnh!" Một người cư sĩ hay con một người cư sĩ cho đến một người đầy tớ gái đội ghè nước có thể làm theo những hạnh: "Tôi chỉ mặc vải gai thô, mặc vải gai thô trộn

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        118

lẫn với các vải khác... sống một đêm tắm ba lần, theo
hạnh xuống nước tắm (để gột sạch tội lỗi)", này
Kassapa, vì ngoài khổ hạnh này, ngoài sự thực hành
khổ hạnh này, Sa-môn hạnh hay Bà-la-môn hạnh vẫn
khó hành trì, vẫn thật khó hành trì, do vậy thật xứng
đáng mà nói: "Khó hành thay Sa-môn hạnh! Khó
hành thay Bà-la-môn hạnh!" Này Kassapa, nếu Tỷ-
kheo sống tu tập từ bi tâm, không hận thù, không ác
hại, và với sự diệt tận các lậu hoặc, tự giác chứng và
an trú ngay hiện tại, tâm giải thoát, tuệ giải thoát vô
lậu, này Kassapa, Tỷ-kheo ấy được gọi là Sa-môn,
được gọi là Bà-la-môn .

17. Khi nghe nói vậy, lão thể Kassapa bạch đức Thế Tôn:

- Tôn giả Gotama, khó biết thay một vị Sa- môn! Khó biết thay một Bà-la-môn!

- Này Kassapa, đó là lời nói thường tình ở đời:
"Khó biết thay một Sa-môn! Khó biết thay một Bà-
la-môn!" Này Kassapa, nếu một người sống lõa thể,
sống phóng túng không theo lễ nghi, liếm tay... như
vậy sống theo hạnh tiết chế ăn uống, cho đến nửa
tháng chỉ ăn một lần.

Này Kassapa, nếu trở thành một Sa-môn, nếu trở thành một Bà-la-môn chỉ tùy thuộc khổ hạnh này,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        119

và chỉ tùy thuộc sự thi hành khổ hạnh này, thời thật
không xứng mà nói: "Khó biết thay một Sa-môn!
Khó biết thay một Bà-la-môn!" Một người cư sĩ, hay
con một người cư sĩ cho đến một người đầy tớ gái
đội ghè nước có thể làm theo những hạnh: "Tôi sống
lõa thể, sống phóng túng không theo lễ nghi, liếm
tay... như vậy sống theo hạnh tiết chế ăn uống, cho
đến nửa tháng chỉ ăn một lần". Này Kassapa, vì ngoài
khổ hạnh này, ngoài sự thực hành khổ hạnh này, vẫn
khó biết vẫn thật khó biết một người Sa-môn hay một
người Bà-la-môn, do vậy thật xứng đáng mà nói:
"Khó biết thay, một Sa-môn! Khó biết thay một Bà-
la-môn!" Này Kassapa, nếu Tỷ-kheo sống tu tập từ
bi tâm, không hận thù, không ác hại, và với sự diệt
tận các lậu hoặc, tự giác chứng và an trú ngay hiện
tại, tâm giải thoát, tuệ giải thoát vô lậu, này Kassapa,
vị Tỷ-kheo ấy được gọi là Sa-môn, được gọi là Bà-
la-môn .

Này Kassapa, nếu một người chỉ ăn cỏ lúa để sống, ăn lúa tắc, gạo lức... ăn trái cây, rễ cây trong rừng, ăn trái cây rụng để sống. Này Kassapa, nếu trở thành một Sa-môn, trở thành một Bà-la-môn chỉ tùy thuộc khổ hạnh này và chỉ tùy thuộc sự thực hành khổ hạnh này, thời thật không xứng đáng mà nói: "Khó biết thay một Sa-môn! Khó biết thay một Bà- la-môn!" Một người cư sĩ, hay con một người cư sĩ,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                         120

cho đến một người đầy tớ gái đội ghè nước có thể làm theo những hạnh: "Tôi chỉ ăn lúa để sống, ăn lúa tắc, gạo lức... ăn trái cây, rễ cây trong rừng, ăn trái cây rụng để sống". Này Kassapa, vì ngoài khổ hạnh này, ngoài sự thực khổ hạnh này, vẫn khó biết một người Sa-môn hay một người Bà-la-môn . Do vậy thật xứng đáng mà nói: "Khó biết thay, một Sa-môn! Khó biết thay, một Bà-la-môn! ". Này Kassapa, nếu Tỷ-kheo sống tu tập từ bi tâm, không hận thù, không ác hại, và với sự diệt tận các lậu hoặc, tự giác chứng và an trú ngay hiện tại, tâm giải thoát, tuệ giải thoát vô lậu, này Kassapa, Tỷ-kheo ấy được gọi là Sa-môn, được gọi là Bà-la-môn .

Này Kassapa, nếu một người mặc vải gai thô, mặc vải gai thô trộn lẫn với các vải khác... sống một đêm tắm ba lần, theo hạnh xuống nước tắm (để gột sạch tội lỗi). Này Kassapa, nếu trở thành một Sa- môn, trở thành một Bà-la-môn chỉ tùy thuộc khổ hạnh này, và chỉ tùy thuộc sự thực hành khổ hạnh này thời thật không xứng mà nói: "Khó biết thay một Sa-môn! Khó biết thay một Bà-la-môn!" Một người cư sĩ hay con một người cư sĩ, cho đến một người đầy tớ gái đội ghè nước có thể làm theo những hạnh: "Tôi mặc vải gai thô, mặc vải gai thô trộn lẫn với các vải khác ... sống một đêm tắm ba lần". Này Kassapa, vì ngoài khổ hạnh này vẫn rất khó biết một người Sa-

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        121

môn hay một người Bà-la-môn . Do vậy thật xứng
đáng mà nói: "Khó biết thay một Sa-môn! Khó biết
thay một Bà-la-môn!" Này Kassapa, nếu Tỷ-kheo
sống tu tập từ bi tâm, không hận thù, không ác hại,
và với sự diệt tận các lậu hoặc, tự giác chứng và an
trú ngay hiện tại, tâm giải thoát, tuệ giải thoát vô lậu,
này Kassapa, Tỷ-kheo ấy được gọi là Sa-môn, được
gọi là Bà-la-môn .

18. Khi nghe nói vậy, lõa thể Kassapa bạch đức Thế Tôn:

- Tôn giả Gotama, thế nào là giới cụ túc? Thế là tâm cụ túc? Thế nào là tuệ cụ túc?

- Này Kassapa, nay ở đời, Như Lai xuất hiện,
là bậc A-la-hán, Chánh Biến Tri... (xem kinh Sa-môn
Quả, từ số 40-42)... thấy nguy hiểm trong những lỗi
nhỏ nhặt, thọ lãnh và tu học trong giới pháp, thân
nghiệp, ngữ nghiệp thanh tịnh, sanh hoạt trong sạch,
giới hạnh cụ túc, thủ hộ các căn, đầy đủ chánh niệm,
chánh trí và biết tri túc.

Này Kassapa, thế nào là Tỷ-kheo giới hạnh cụ túc? Ở đây, này Kassapa, Tỷ-kheo từ bỏ sát sanh, tránh xa sát sanh, bỏ trượng, bỏ kiếm, biết tàm quý, có lòng từ, sống thương xót đến hạnh phúc của tất cả chúng sanh và loài hữu tình. Như vậy là giới hạnh

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                          122

của vị ấy trong giới luật. (Như Kinh Sa-môn Quả, số 43-61,... ) Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường vẫn còn tự nuôi sống bằng những tà mạng, như dùng các ảo thuật để được an ổn, để khỏi làm các điều đã hứa... (như Kinh Sa-môn Quả, số 62)... . ngăn ngừa công hiệu của thuốc. Còn vị ấy thì tránh xa các tà mạng kể trên. Như vậy là giới cụ túc của vị ấy. Và như vậy, này Kassapa, vị Tỷ-kheo ấy, nhờ giới luật cụ túc nên không thấy sợ hãi từ một chỗ nào về sự hộ trì giới luật. Này Kassapa, như một Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, đã hàng phục kẻ thù địch, không còn thấy sợ hãi chỗ nào về sự thù địch. Cũng vậy, này Kassapa, Tỷ-kheo ấy nhờ giới luật cụ túc, nên không thấy sợ hãi từ một chỗ nào về sự hộ trì giới luật. Vị ấy nhờ cụ túc giới luật cao quý này, nên hưởng lạc thọ, nội tâm thanh tịnh. Như vậy, này Kassapa, Tỷ-kheo giới luật cụ túc.

19. Này Kassapa, thế nào là vị Tỷ-kheo bảo hộ các căn? Này Kassapa, khi mắt thấy sắc, Tỷ-kheo không nắm giữ tướng chung... (như Kinh Sa-môn Quả, số 64)... những nguyên nhân gì vì ý căn không được chế ngự, khiến tham ái, ưu bi, các ác, bất thiện pháp khởi lên, Tỷ-kheo chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì ý căn, thiệt hành sự hộ trì ý căn. Vị ấy, nhờ sự hộ trì cao quý các căn ấy, nên hưởng lạc thọ, nội tâm thanh

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       123

tịnh... Như vậy, này Kassapa Tỷ-kheo hộ trì các căn... (như kinh Sa-môn Quả, số 64-75)

... khi quán tự thân đã xả ly năm triền cái ấy, hân
hoan sanh; do hân hoan nên hỷ sanh; do tâm hoan
hỷ, thân được khinh an; do thân khinh an, lạc thọ
sanh; do lạc thọ, tâm được định tỉnh. Tỷ-kheo ly dục,
ly ác pháp, chứng và trú thiền thứ nhất, một trạng
thái hỷ lạc do ly dục sanh, với tầm với tứ. Tỷ-kheo
thấm nhuần, tẩm ướt làm cho sung mãn tràn đầy thân
mình với hỷ lạc do ly dục sanh, không một chỗ nào
trên toàn thân không do hỷ lạc từ ly dục sanh ấy thấm
nhuần. Này Kassapa, như một người hầu tắm lão
luyện hay đệ tử người hầu tắm. Sau khi rắc bột tắm
trong thau bằng đồng, liền nhồi bột ấy với nước, cục
bột tắm ấy được thấm nhuần nước ướt, trào trộn với
nước ướt, thấm ướt cả trong lẫn ngoài với nước
nhưng không chảy thành giọt. Cũng vậy, này
Kassapa Tỷ-kheo thấm nhuần, tẩm ướt, làm cho sung
mãn, tràn đầy thân mình với hỷ lạc do ly dục sanh,
không một chỗ nào trên toàn thân không được hỷ lạc
do ly dục sanh ấy thấm nhuần. Như vậy là tâm cụ
túc của vị ấy.

Lại nữa, này Kassapa, Tỷ-kheo diệt tầm và tứ, chứng và trú thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm, không tứ, nội tỉnh nhất tâm... (như

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      124

Kinh Sa-môn Quả số 77-79)... đệ tam thiền (như
Kinh Sa-môn Quả số 79-81)... chứng và trú vào thiền
thứ tư... (số 81-82)... đó là tâm cụ túc của vị ấy. Này
Kassapa, đó là tâm cụ túc.

20. Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm,
không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc
bình thản như vậy, Tỷ-kheo dẫn tâm, hướng tâm đến
chánh trí, chánh kiến. Vị ấy biết: "Thân này của ta là
sắc pháp, do bốn đại thành, do cha mẹ sanh, nhờ cơm
cháo nuôi dưỡng, vô thường, biến hoại, phân toái,
đoạn tuyệt, hoại diệt, trong thân ấy thức ta lại nương
tựa và bị trói buộc."

Này Kassapa, ví như một hòn lưu ly bảo châu, đẹp đẽ, trong suốt, có tám mặt khéo giũa, khéo mài, sáng chói, không uế trược, đầy đủ tất cả mỹ tướng. Và một sợi dây được xâu qua hòn ngọc ấy, sợi dây màu xanh, màu vàng, màu đỏ, màu trắng hay màu nhạt. Một người có mắt cầm hòn ngọc ấy ở trên tay sẽ thấy: "Hòn ngọc lưu ly bảo châu này, đẹp đẽ, trong suốt, có tám mặt, khéo giũa, khéo mài, sáng chói, không uế trược, đầy đủ tất cả mỹ tướng. Và sợi dây này được xâu qua hòn ngọc ấy, sợi dây màu xanh, màu vàng, màu đỏ, màu trắng, hay màu vàng nhạt". Cũng vậy, này Kassapa, với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        125

sử dụng, vững chắc, bình thản như vậy, vị Tỷ-kheo
dẫn tâm, hướng tâm đến chánh trí, chánh kiến. Vị ấy
biết: "Thân này của ta là sắc pháp, do bốn đại thành,
do cha mẹ sanh, nhờ cơm cháo nuôi dưỡng, vô
thường, biến hoại, phân toái, đoạn tuyệt, hoại diệt.
Trong thân ấy, thức ta lại nương tựa và bị trói buộc".
Đó là tuệ cụ túc của vị ấy... (như kinh Sa-môn Quả,
số 85-98)... Vị ấy biết: "... không có đời sống nào
khác nữa". Đó là tuệ cụ túc của vị ấy. Này Kassapa,
đó là tuệ cụ túc.

Này Kassapa, và không có một giới cụ túc,
tâm cụ túc, tuệ cụ túc nào khác cao thượng hơn,
thù thắng hơn giới cụ túc, tâm cụ túc và tuệ cụ túc
này.

21. Này Kassapa, có một số Sa-môn, Bà-la-môn chủ
trương giới luật. Những vị này dùng nhiều phương
tiện tán thán giới luật. Này Kassapa, nói về giới luật
tôn kính cao thượng nhất, Ta nhận thấy không có
một ai bằng giới luật của Ta, làm sao có ai hơn
được. Như vậy Ta hơn trên tất cả về giới luật, tức là
tăng thượng giới.

Này Kassapa, có một số Sa-môn, Bà-la-môn chủ trương khổ hạnh, yểm ly. Những vị này dùng nhiều phương tiện tán thán khổ hạnh, yểm ly. Này

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       126

Kassapa, nói về khổ hạnh yểm ly tôn kính cao
thượng nhất, Ta nhận thấy không có một ai bằng
được khổ hạnh yểm ly của Ta, làm sao có ai hơn
được. Như vậy Ta hơn trên tất cả về khổ hạnh yểm
ly, tức là tăng thượng yểm ly.

Này Kassapa, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương trí tuệ. Những vị này dùng nhiều phương
tiện tán thán trí tuệ. Này Kassapa, nói về trí tuệ tôn
kính cao thượng nhất, Ta nhận thấy không có một
ai bằng được trí tuệ của Ta, làm sao có ai hơn được.
Như vậy Ta hơn trên tất cả về trí tuệ, tức là tăng
thượng trí tuệ.

Này Kassapa, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương giải thoát. Những vị này dùng nhiều
phương tiện tán thán giải thoát. Này Kassapa, nói về
giải thoát tôn kính cao thượng nhất, Ta nhận thấy
không có một ai bằng được giải thoát của Ta, làm
sao có ai hơn được. Như vậy, Ta hơn trên tất cả về
giải thoát, tức là tăng thượng giải thoát.

22. Này Kassapa, sự tình này có thể xảy ra. Các du sĩ ngoại đạo có thể nói: "Sa-môn Gotama rống tiếng rống con sư tử nhưng chỉ tại chỗ vắng người, không ở giữa đại chúng". Nên nói với chúng: "Chớ có nói như vậy. Sa-môn Gotama rống tiếng rống con sư tử

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       127

tại chỗ vắng người và cả giữa đại chúng". Này Kassapa, nên nói với chúng như vậy.

Này Kassapa, sự tình này có thể xảy ra. Các du sĩ ngoại đạo có thể hỏi: "Sa-môn Gotama rống tiếng rống con sư tử giữa đại chúng, nhưng rống không với tinh thần vô úy... với tinh thần vô úy... và "Không có ai hỏi Sa-môn Gotama câu hỏi gì... và "có người hỏi Sa-môn Gotama"... "Khi có người hỏi, Sa-môn Gotama không thể trả lời"... và "Khi có người hỏi, Sa-môn Gotama trả lời cho chúng"... và "Dầu cho có trả lời, câu trả lời không làm tâm người ta thỏa mãn"... và "Câu trả lời làm tâm người ta thỏa mãn"... "Nhưng người ta không xem ý kiến của Sa-môn Gotama là đáng được nghe"... . "Người ta xem ý kiến của Sa-môn Gotama là đáng được nghe"... . "Dầu cho có được nghe, người ta cũng không tin tưởng"... "Người ta nghe có lòng tin tưởng"... "Dầu cho người ta có lòng tin tưởng, người ta không biểu lộ lòng tin tưởng"... "Người ta có lòng tin tưởng và biểu lộ lòng tin tưởng" ... "Dầu cho có biểu lộ lòng tin tưởng, người ta không đạt đến chỗ như thực"... . "Người ta đạt đến chỗ như thực"... . "Dầu cho đạt đến chỗ như thực, người ta không đem ra thực hành được". Nên nói với chúng: "Chớ có nói như vậy. Sa-môn Gotama rống tiếng rống con sư tử, rống ở giữa đại chúng, rống với tinh thần vô úy, có người hỏi Sa-

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       128

môn Gotama, Sa-môn Gotama trả lời khi được hỏi,
câu trả lời làm tâm người ta được thỏa mãn, người
ta xem ý kiến của Sa-môn Gotama đáng được nghe,
sau khi được nghe người ta tin tưởng, khi có lòng
tin tưởng người ta biểu lộ lòng tin tưởng, người ta
đạt đến chỗ như thực, đạt đến chỗ như thực, người
ta đem ra thực hành". Này Kassapa, nên nói với
chúng như vậy.

23. Này Kassapa, một thời Ta ở tại Vương Xá trên núi Linh Thứu. Lúc bấy giờ, có người Phạm chí tu khổ hạnh tên là Nigrodha đến hỏi về tối thắng khổ hạnh yểm ly. Khi được hỏi về tối thắng khổ hạnh yểm ly, Ta đã trả lời. Và khi được Ta trả lời, vị ấy phát tâm hoan hỷ như với một hoan lạc tối thượng.

- Bạch Đại đức, ai có thể sau khi nghe Thế Tôn thuyết pháp, lại không hoan hỷ như với một hoan lạc tối thượng? Thật vi diệu thay, bạch Đại đức! Thật vi diệu thay, bạch Đại đức! Bạch Đại đức, như người dựng đứng lại những gì bị quăng ngã xuống, phơi bày ra những gì bị che kín, chỉ đường cho kẻ lạc hướng, đem đèn sáng vào trong bóng tối để những ai có mắt có thể thấy sắc. Cũng vậy, chánh pháp đã được Thế Tôn dùng nhiều phương tiện trình bày giải thích. Và nay con xin quy y Thế Tôn, quy y Pháp, quy y Tỷ-kheo Tăng. Bạch Đại đức, con xin xuất gia

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      129

với Thế Tôn, con xin thọ đại giới.

24. - Này Kassapa, ai trước kia là ngoại đạo, nay muốn xuất gia, muốn thọ đại giới trong pháp và luật này phải sống bốn tháng biệt trú. Sau khi sống bốn tháng biệt trú, chúng Tăng nếu đồng ý sẽ cho xuất gia, cho thọ đại giới để thành vị Tỷ-kheo. Nhưng ta nhận thấy cá tánh con người sai biệt nhau.

- Bạch Đại đức, nếu những người xưa kia là ngoại đạo, nay muốn xuất gia, muốn thọ đại giới trong pháp và luật này phải sống bốn tháng biệt trú, sau khi sống bốn tháng biệt trú chúng Tăng nếu đồng ý sẽ cho xuất gia, cho thọ đại giới, thời con sẽ xin sống biệt trú bốn năm, sau khi sống biệt trú bốn năm, nếu chúng Tăng đồng ý, mong chúng Tăng xuất gia cho con, thọ đại giới cho con để thành vị Tỷ-kheo.

Và lõa thể Kassapa được xuất gia với Thế Tôn và được thọ đại giới. Thọ đại giới không bao lâu, Đại đức Kassapa ở một mình an tịnh, không phóng dật, sống nhiệt tâm, cần mẫn. Và không bao lâu, vị này chứng được mục đích tối cao mà con cháu các lương gia đã xuất gia từ bỏ gia đình sống không gia đình hướng đến ... Đó là vô thượng cứu cánh phạm hạnh ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí chứng, ngộ và an trú: "Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       130

những gì nên làm đã làm, sau đời này sẽ không có đời sống khác nữa". Đại đức Kassapa liễu tri như vậy.

Và đại đức Kassapa trở thành một vị A-la-hán nữa.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                   131

28    Hãy học tập như sau, Sắc bén sẽ là ước muốn của ta... - Kinh SAMÔN – Tăng I, 415

SAMÔN – Tăng I, 415

1. - Này các Tỷ-kheo, có ba hạnh Sa-môn cần phải
làm này của Sa-môn. Thế nào là ba?
- Thọ trì tăng thượng giới học,
- Thọ trì tăng thượng tâm học,
- Thọ trì tăng thượng tuệ học.
Đây là ba hạnh Sa-môn cần phải làm của Sa-môn.
Do vậy, này các Tỷ-kheo, hãy học tập như sau:
"Sắc bén sẽ là ước muốn chúng ta để thọ trì tăng
thượng giới học.
Sắc bén sẽ là ước muốn chúng ta để thọ trì tăng
thượng định học.
Sắc bén sẽ là ước muốn chúng ta để thọ trì tăng
thượng tuệ học".
Như vậy, này các Tỷ-kheo, các Thầy cần phải học
tập.
2. Ví như, này các Tỷ-kheo, một con lừa đi theo sau
lưng đàn bò nghĩ rằng: "Ta cũng là con bò, ta cũng

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    132

là con bò", nhưng nó không có màu sắc giống như
con bò. Nó không có tiếng giống như con bò. Nó
không có chân giống như con bò. Tuy vậy, nó vẫn đi
theo đàn bò, nghĩ rằng: "Ta cũng là con bò, ta cũng
là con bò".
Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ở đây Tỷ-kheo đi theo
sau lưng chúng Tỷ-kheo, nghĩ rằng: "Ta cũng là Tỷ-
kheo, ta cũng là Tỷ-kheo". Nhưng vị ấy không có ước
muốn thọ trì tăng thượng giới học như các Tỷ-kheo
khác. Vị ấy không có ước muốn thọ trì tăng thượng
tâm học như các Tỷ-kheo khác. Vị ấy không có ước
muốn thọ trì tăng thượng tuệ học như các Tỷ-kheo
khác. Tuy vậy, vị ấy vẫn đi theo sau lưng chúng Tỷ-
kheo, nghĩ rằng: "Ta cũng là Tỷ-kheo, ta cũng là Tỷ-
kheo".
Do vậy, này các Tỷ-kheo, cần phải học tập như sau:
"Sắc bén sẽ là ước muốn chúng ta để thọ trì tăng
thượng giới học. Sắc bén sẽ là ước muốn chúng ta để
thọ trì tăng thượng tâm học. Sắc bén sẽ là ước muốn
chúng ta để thọ trì tăng thượng tuệ học". Như vậy,
này các Tỷ-kheo, các Thầy cần phải học tập.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     133

29    Hãy sống đầy đủ giới hạnh - Kinh ƯỚC NGUYỆN – 6 Trung I, 79

KINH ƯỚC NGUYỆN (Akankheyya suttam) – Bài kinh số 6 – Trung I, 79

Như vầy tôi nghe.

Một thời, Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), tại
Jetavana (Kỳ-đà Lâm), vườn ông Anathapindika
(Cấp Cô Độc). Ở đây, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:
"Này các Tỷ-kheo".

- "Bạch Thế Tôn", những Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn giảng như sau:

– Các Tỷ-kheo, hãy sống đầy đủ giới hạnh, đầy
đủ giới bổn, sống phòng hộ với sự phòng hộ của giới
bổn, đầy đủ uy nghi chánh hạnh, thấy sự nguy hiểm
trong các lỗi nhỏ nhặt, chơn chánh lãnh thọ và học
tập các học giới.

Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo có ước nguyện: "Mong rằng ta được các đồng phạm hạnh thương mến, yêu quý, cung kính và tôn trọng!", Tỷ-kheo ấy

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    134

phải thành tựu viên mãn giới luật, kiên trì nội tâm tịch tĩnh, không gián đoạn Thiền định, thành tựu quán hạnh, thích sống tại các trú xứ không tịnh.

Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo có ước nguyện:
"Mong rằng ta được các vật dụng như y phục, các
món ăn khất thực, sàng tọa và các dược phẩm trị
bệnh!", Tỷ-kheo ấy phải thành tựu viên mãn giới
luật, kiên trì, nội tâm tịch tĩnh, không gián đoạn
Thiền định, thành tựu quán hạnh, thích sống tại các
trú xứ không tịnh.

Này các Tỷ-kheo, nếu có Tỷ-kheo có ước
nguyện: "Mong rằng ta nay hưởng thọ các vật dụng
như y phục, các món ăn khất thực, sàng tọa và các
dược phẩm trị bệnh! Mong rằng hành động của
những vị tạo ra các vật dụng ấy được quả báo lớn,
được lợi ích lớn!", Tỷ-kheo ấy phải thành tựu viên
mãn giới luật... (như trên)... trú xứ không tịnh.

Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo có ước nguyện:
"Mong rằng những bà con huyết thống với ta, khi họ
chết và mệnh chung, nghĩ (đến ta) với tâm hoan hỷ
(và nhờ vậy) được quả báo lớn, lợi ích lớn!", Tỷ-
kheo ấy phải thành tựu viên mãn giới luật... (như
trên)... trú xứ không tịnh.

Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo có ước nguyện:

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    135

"Mong rằng ta nhiếp phục lạc và bất lạc, chớ không
phải bất lạc nhiếp phục ta. Mong rằng ta sống luôn
luôn nhiếp phục bất lạc được khởi lên!", Tỷ-kheo ấy
phải thành tựu viên mãn giới luật... (như trên)... trú
xứ không tịnh.

Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo có ước nguyện: "Mong rằng ta nhiếp phục khiếp đảm và sợ hãi, chớ không phải khiếp đảm và sợ hãi nhiếp phục ta! Mong rằng ta sống luôn luôn nhiếp phục khiếp đảm và sợ hãi được khởi lên!", Tỷ-kheo ấy phải thành tựu viên mãn giới luật... (như trên)... trú xứ không tịnh.

Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo có ước nguyện:
"Mong rằng, tùy theo ý muốn, không có khó khăn,
không có mệt nhọc, không có phí sức, ta chứng được
bốn Thiền, thuộc tăng thượng tâm, hiện tại lạc trú!",
Tỷ-kheo ấy phải thành tựu viên mãn giới luật... (như
trên)... trú xứ không tịnh.

Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo có ước nguyện:
"Có những giải thoát tịch tĩnh, siêu thoát Sắc giới,
thuộc Vô sắc giới. Mong rằng ta có thể cảm xúc với
thân và sống an trú trong cảnh giới ấy!", Tỷ-kheo ấy
phải thành tựu viên mãn giới luật... (như trên)... trú
xứ không tịnh.

Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo có ước nguyện:

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       136

"Mong rằng ta trừ diệt ba kiết sử, chứng quả Dự lưu,
không còn bị đọa lạc, chắc chắn hướng đến Chánh
giác!", Tỷ-kheo ấy phải thành tựu viên mãn giới
luật... (như trên)... trú xứ không tịnh.

Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo có ước nguyện:
"Mong rằng trừ diệt ba kiết sử, làm cho muội lược
tham, sân, si, ta chứng được Nhứt Lai, chỉ phải trở
lại đời một lần nữa để đoạn tận khổ đau!", Tỷ-kheo
ấy phải thành tựu viên mãn giới luật... (như trên)...
trú xứ không tịnh.

Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo có ước nguyện:
"Mong rằng, trừ diệt năm hạ phần kiết sử, ta được
hóa sanh, chứng được Niết-bàn ngay tại cảnh giới
ấy, không còn trở lui thế giới này nữa!", Tỷ-kheo ấy
phải thành tựu viên mãn giới luật... (như trên)... các
trú xứ không tịnh.

Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo có ước nguyện: "Mong rằng ta chứng được các loại thần thông! Một thân ta hiện ra nhiều thân, nhiều thân ta hiện ra một thân; ta hiện hình, biến hình đi ngang qua vách, qua thành, qua núi như đi ngang hư không, ta độn thổ trồi lên ngang qua đất liền như ở trong nước; ta đi trên nước không chìm như trên đất liền; ta ngồi kiết già đi trên hư không như con chim; với bàn tay, ta

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       137

chạm và rờ mặt trăng và mặt trời, những vật có đại
oai lực, đại oai thần như vậy; ta có thể, thân ta có
thần thông bay cho đến Phạm Thiên!", Tỷ-kheo ấy
phải thành tựu viên mãn giới luật... (Như trên)...các
trú xứ không tịnh.

Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo có ước nguyện: "Mong rằng, với thiên nhĩ thanh tịnh siêu nhân, ta có thể nghe hai loại tiếng, chư Thiên và loài Người, ở xa hay ở gần!", Tỷ-kheo ấy phải thành tựu viên mãn giới luật... (như trên)... các trú xứ không tịnh.

Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo có ước nguyện: "Mong rằng với tâm của ta, ta biết được tâm của các chúng sanh và loài Người. Tâm có tham, ta biết tâm có tham. Tâm không tham, ta biết tâm không tham. Tâm có sân, ta biết tâm có sân. Tâm không sân, ta biết tâm không sân. Tâm có si, ta biết tâm có si. Tâm không si, ta biết tâm không si. Tâm chuyên chú, ta biết tâm chuyên chú. Tâm tán loạn, ta biết tâm tán loạn. Tâm đại hành, ta biết tâm đại hành. Tâm không đại hành, ta biết tâm không đại hành. Tâm chưa vô thượng, ta biết tâm chưa vô thượng. Tâm vô thượng, ta biết tâm vô thượng. Tâm Thiền định, ta biết tâm Thiền định. Tâm không Thiền định, ta biết tâm không Thiền định. Tâm giải thoát, ta biết tâm giải thoát. Tâm không giải thoát, ta biết tâm không giải thoát!"

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      138

Tỷ-kheo ấy phải thành tựu viên mãn giới luật... (như trên)... các trú xứ không tịnh.

Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo có ước nguyện: "Mong rằng ta nhớ đến các đời sống quá khứ, như một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, mười đời, hai mươi đời, ba mươi đời, bốn mươi đời, năm mươi đời, một trăm đời, một ngàn đời, một trăm ngàn đời, nhiều hoại kiếp, nhiều thành kiếp, nhiều hoại và thành kiếp, ta nhớ rằng: "Tại chỗ kia, ta có tên như thế này, dòng họ như thế này, giai cấp như thế này, ăn uống như thế này, thọ khổ lạc như thế này, thọ mạng đến mức như thế này, Sau khi chết tại chỗ kia, ta được sanh chỗ nọ. Tại chỗ ấy, ta có tên như thế này, dòng họ như thế này, giai cấp như thế này, ăn uống như thế này, thọ khổ lạc như thế này, thọ mạng đến mức như thế này. Sau khi chết tại chỗ nọ, ta được sanh ra ở đây!", Tỷ-kheo ấy phải thành tựu viên mãn giới luật... (như trên)... các trú xứ không tịnh.

Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo có ước nguyện: "Mong rằng với thiên nhãn thuần tịnh, siêu nhân, ta thấy sự sống và sự chết của chúng sanh. Ta biết rõ rằng, chúng sanh người hạ liệt, kẻ cao sang, người đẹp đẽ, kẻ thô xấu, người may mắn, kẻ bất hạnh đều do hạnh nghiệp của chúng. Các Tôn giả, chúng sanh nào làm những ác hạnh về thân, về lời và về ý, phỉ

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      139

báng các bậc Thánh, theo tà kiến, tạo các nghiệp theo tà kiến. Những người này sau khi thân hoại mạng chung, phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Còn các Tôn giả, chúng sanh nào làm những thiện hạnh về thân, về lời và về ý, không phỉ báng các bậc Thánh, theo chánh kiến, tạo các nghiệp theo chánh kiến. Những người này, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh lên các thiện thú, cõi Trời, trên đời này. Như vậy, ta với thiên nhãn thuần tịnh siêu nhân, thấy sự sống chết của chúng sanh, ta biết rõ rằng chúng sanh, người hạ liệt, kẻ cao sang, người đẹp đẽ, kẻ thô xấu, người may mắn, kẻ bất hạnh, đều do hạnh nghiệp của họ!", Tỷ-kheo ấy phải thành tựu viên mãn giới luật, kiên trì, nội tâm tịch tĩnh, không gián đoạn Thiền định, thành tựu quán hạnh, thích sống tại các trú xứ không tịnh.

Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo có ước nguyện: "Với sự diệt trừ các lậu hoặc, sau khi tự tri tự chứng, ta chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại, tâm giải thoát, tuệ giải thoát không có lậu hoặc!", Tỷ-kheo ấy phải thành tựu viên mãn giới luật, kiên trì nội tâm tịch tĩnh, không gián đoạn Thiền định, thành tựu quán hạnh, thích sống tại các trú xứ không tịnh.

Này các Tỷ-kheo, hãy sống đầy đủ giới hạnh, đầy đủ giới bổn, sống phòng hộ với sự phòng hộ của

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        140

giới bổn, đầy đủ uy nghi chánh hạnh, thấy sự nguy
hiểm trong các lỗi nhỏ nhặt, chơn chánh lãnh thọ và
tu học các học giới. Như vậy, phàm đã nói gì, chính
duyên ở đây mà nói vậy.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy, các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    141

30      Hãy sống đầy đủ giới hạnh - Kinh ƯỚC NGUYỆN – Tăng IV, 412

ƯỚC NGUYỆN – Tăng IV, 412

1.Một thời, Thế Tôn trú ở Sàvatthi, tại Jetavana, khu vườn Anàthapindika. Ở đây, Thế Tôn gọi các Tỷ- kheo:

- Này các Tỷ-kheo.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn, Thế Tôn nói như sau:

2. - Này các Tỷ-kheo, hãy sống đầy đủ giới, đầu đủ
giới bổn Pàtimokkha. Hãy sống chế ngự với sự chế
ngự của giới bổn Pàtimokkha, đầy đủ uy nghi chánh
hạnh, thấy sợ hãi trong những lỗi nhỏ nhặt, chấp
nhận và học tập trong các học pháp.

Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo có ước nguyện:
"Mong rằng ta được các đồng Phạm hạnh thương
mến, yêu quý, cung kính và bắt chước". Tỷ-kheo ấy
phải:

1. Thành tựu viên mãn giới luật.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      142

2. Kiên trì nội tâm tịch tĩnh.
3. Không gián đoạn Thiền định.
4. Thành tựu quán hạnh.
5. Thích sống tại các trú xứ không tịnh.

Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo có ước nguyện:
"Mong rằng ta được các vật dụng như y phục, các
món ăn khất thực, sàng tọa và các dược phẩm trị
bệnh", Tỷ-kheo ấy phải thành tựu viên mãn giới luật,
kiên trì, nội tâm tịch tĩnh, không gián đoạn Thiền
định, thành tựu quán hạnh, thích sống tại các trú xứ
không tịnh.

Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo có ước nguyện: "Mong rằng ta hưởng thọ các vật dụng như y áo, các món ăn khất thực, sàng tọa và các dược phẩm trị bệnh. Mong rằng hành động của những vị tạo ra các vật dụng ấy được quả báo lớn, được lợi ích lớn", Tỷ- kheo có ước nguyện: "Mong rằng những bà con huyết thống với ta, khi họ chết và mệnh chung nghĩ (đến ta) với tâm hoan hỷ, (và nhờ vậy) được quả báo lớn, được lợi ích lớn". Tỷ-kheo ấy phải thành tựu viên mãn giới luật... (như trên)... trú xứ không tịnh.

Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo có ước nguyện: "Mong rằng ta biết đủ với bất cứ vật dụng gì như y áo, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh",

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       143

Tỷ-kheo ấy phải sống đầy đủ giới... trú xứ không tịnh.

Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo có ước nguyện:
"Mong rằng ta kham nhẫn với lạnh, nóng, đói khát,
sự xúc chạm của ruồi, muỗi, gió, sức nóng mặt trời,
của loài bò sát, kham nhẫn những cách nói mạ ly phỉ
báng, kham nhẫn các cảm thọ về thân, những cảm
thọ thống khổ, khốc liệt, đau nhói, nhức nhối, không
sung sướng, không thích thú, chết điếng người", thời
Tỷ-kheo ấy phải sống đầy đủ giới... trú xứ không
tịnh.

Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo có ước nguyện:
"Mong rằng ta nhiếp phục lạc và bất lạc, chớ không
để lạc, bất lạc nhiếp phục ta. Mong rằng ta sống luôn
luôn nhiếp phục lạc, bất lạc được khởi lên", Tỷ-kheo
ấy phải thành tựu viên mãn giới luật... (như trên)....
trú xứ không tịnh.

Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo có ước nguyện: "Mong rằng ta nhiếp phục khiếp đảm và sợ hãi, chớ không phải khiếp đảm và sợ hãi nhiếp phục ta. Mong rằng ta sống luôn luôn nhiếp phục khiếp đảm và sợ hãi được khởi lên". Tỷ-kheo ấy phải thành tựu viên mãn giới luật... (như trên)... trú xứ không tịnh.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       144

Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo có ước nguyện:
"Mong rằng tùy theo ý muốn, không có khó khăn,
không có mệt nhọc, không có phí sức, ta chứng được
bốn Thiền, thuộc tăng thượng tâm, hiện tại lạc trú".
Tỷ-kheo ấy phải thành tựu viên mãn giới luật... (như
trên)... trú xứ không tịnh.

Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo có ước nguyện: "Với sự đoạn tận các lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại, vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát". Tỷ-kheo ấy phải thành tựu viên mãn giới luật, kiên trì nội tâm tịch tĩnh, không gián đoạn Thiền định, thành tựu quán hạnh, thích sống trong các trú xứ không tịnh.

Này các Tỷ-kheo, hãy sống đầy đủ giới hạnh, đầy
đủ giới bổn, sống chế ngự với sự chế ngự của giới
bổn, đầy đủ uy nghi chánh hạnh, thấy sự nguy
hiểm trong các lỗi nhỏ nhặt, chấp nhận và tu học
trong các học pháp. Như vậy được nói đến, chính
do duyên này được nói đến như vậy.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     145

31    Khi nào Tăng chúng sống an ổn - Kinh TÔN GIẢ ÀNANDA – Tăng II, 523

TÔN GIẢ ÀNANDA – Tăng II, 523

1. Một thời, Thế Tôn ở Kosambì, tại khu vườn
Ghosita. Rồi Tôn giả Ànanda đi đến Thế Tôn; sau
khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.
Ngồi xuống một bên, Tôn giả Ànanda bạch Thế Tôn:

- Cho đến như thế nào, bạch Thế Tôn, chúng Tỷ-kheo Tăng sống an ổn trú?

- Này Ànanda, khi nào vị Tỷ-kheo tự mình đầy đủ
giới và không làm phiền hà người khác với tăng
thượng giới. Cho đến như vậy, này Ànanda, chúng
Tỷ-kheo Tăng sống an ổn trú.

- Bạch Thế Tôn, có pháp môn nào khác, nhờ vậy chúng Tỷ-kheo Tăng sống an ổn trú?

- Có thể có, này Ànanda!

Thế Tôn nói:

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                   146

- Này Ànanda, khi nào Tỷ-kheo đầy đủ giới và không
làm phiền hà người khác với tăng thượng giới, tự
quán sát mình không quán sát người khác. Cho đến
như vậy, này Ànanda, chúng Tỷ-kheo Tăng sống an
ổn trú.

- Bạch Thế Tôn, có pháp môn nào khác, nhờ vậy chúng Tỷ-kheo Tăng sống an ổn trú?

- Có thể có, này Ànanda!

Thế Tôn nói:

- Này Ànanda, khi nào vị Tỷ-kheo đầy đủ giới và không làm phiền hà người khác với tăng thượng giới, tự quán sát mình, không quán sát người khác, chưa trở thành có danh tiếng, và không cảm thấy bực phiền vì không được có danh tiếng. Cho đến như vậy, này Ànanda, chúng Tỷ-kheo Tăng sống an ổn trú.

- Bạch Thế Tôn, có pháp môn nào khác, nhờ vậy chúng Tỷ-kheo Tăng sống an ổn trú?

- Có thể có, này Ànanda!

Thế Tôn nói:

- Này Ànanda, khi nào Tỷ-kheo đầy đủ giới và không làm phiền hà người khác với tăng thượng giới, tự

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    147

quán sát mình, không quán sát người khác, chưa trở
thành có danh tiếng, và không cảm thấy bực phiền vì
không được có danh tiếng, đối với bốn Thiền, thuộc
tăng thượng tâm, hiện tại lạc trú, chứng được không
khó khăn, chứng được không mệt nhọc, chứng được
không phí sức. Cho đến như vậy, này Ànanda, chúng
Tỷ-kheo Tăng sống an ổn trú.

- Bạch Thế Tôn, có pháp môn nào khác, nhờ vậy chúng Tỷ-kheo Tăng sống an ổn trú?

- Có thể có, này Ànanda!

Thế Tôn nói:

- Này Ànanda, khi nào Tỷ-kheo đầy đủ giới và không
làm phiền hà người khác với tăng thượng giới, tự
quán sát mình, không quán sát người khác, chưa trở
thành có danh tiếng, và không cảm thấy bực phiền vì
không được có danh tiếng, đối với bốn thiền, thuộc
tăng thượng tâm, hiện tại lạc trú, chứng được không
khó khăn, chứng được không mệt nhọc, chứng được
không phí sức. Do đoạn tận các lậu hoặc, vị ấy tự
mình với thắng trí ngay trong hiện tại chứng đạt và
an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Cho đến
như vậy, này Ànanda, chúng Tỷ-kheo Tăng sống an
ổn trú.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      148

Ngoài các an ổn trú này, này Ànanda, Ta tuyên bố không có một an ổn trú nào khác cao thượng hơn, thù diệu hơn.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    149

32    Không có thần lực hay uy lực để ra lệnh - Kinh CẤP THIẾT – Tăng I, 435

CẤP THIẾT – Tăng I, 435

1. - Này các Tỷ-kheo, có ba việc cấp thiết này, người
nông phu gia chủ cần phải làm. Thế nào là ba?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, người nông phu gia chủ
mau lẹ khéo cày thửa ruộng, khéo bừa thửa ruộng,
sau khi mau lẹ khéo cày thửa ruộng, khéo bừa thửa
ruộng, liền mau lẹ gieo hạt giống, sau khi mau lẹ gieo
hạt giống, liền mau lẹ cho nước vô, cho nước ra. Này
các Tỷ-kheo, đây là ba việc cấp thiết mà người nông
phu gia chủ cần phải làm.
Người nông phu gia chủ ấy, này các Tỷ-kheo, không
có thần lực hay không có uy lực (để ra lệnh): "Hôm
nay lúa của ta được mọc lên, ngày mai chúng sẽ trổ
hạt, ngày kế tiếp chúng sẽ chín".
Nhưng chính theo thời gian của người nông phu gia
chủ, các cây lúa do sự hướng dẫn của thời tiết được
mọc lên, được trổ hạt và được chín.
2. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, có ba công việc cấp
thiết này Tỷ-kheo cần phải làm. Thế nào là ba?
- Chấp hành tăng thượng giới học,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       150

- Chấp hành tăng thượng tâm học,
- Chấp hành tăng thượng tuệ học.
Ba công việc cấp thiết này, này các Tỷ-kheo, một Tỷ-
kheo cần phải làm.
 Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy, không có thần lực
hay không có uy lực (để ra lệnh): "Hôm nay, tâm
ta được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có
chấp thủ, ngày mai cũng vậy, ngày kế tiếp cũng
vậy".
 Nhưng này các Tỷ-kheo, chính do thời gian Tỷ-
kheo ấy sử dụng để học tập tăng thượng giới, để
học tập tăng thượng tâm, để học tập tăng thượng
tuệ, mà tâm được giải thoát khỏi các lậu hoặc,
không có chấp thủ.
Do vậy, này các Tỷ-kheo, cần phải học tập như sau:
- "Sắc bén là ước muốn của ta để chấp hành tăng
thượng giới học.
- Sắc bén là ước muốn của ta để chấp hành tăng
thượng tâm học.
- Sắc bén là ước muốn của ta để chấp hành tăng
thượng tuệ học".
Như vậy, này các Tỷ-kheo, các Thầy cần phải học
tập.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     151

33   Không cần làm với dụng ý - Kinh NGHĨ VỚI DỤNG Ý – Tăng IV, 238

NGHĨ VỚI DỤNG Ý – Tăng IV, 238

1. Này các Tỷ-kheo, với người có giới, có giới
đầy đủ, không cần phải làm với dụng ý rằng:
"Mong rằng không hối tiếc sẽ sanh khởi nơi ta".
Pháp nhĩ là vậy, này Tỷ-kheo, với người có
giới, có giới đầy đủ, không hối tiếc sanh khởi.
2. Này các Tỷ-kheo, với người không hối tiếc,
không cần phải làm với dụng ý rằng: "Mong
rằng hân hoan sẽ sanh khởi nơi ta". Pháp nhĩ là
vậy, này các Tỷ-kheo, với người có không hối
tiếc, hân hoan sanh khởi.
3. Này các Tỷ-kheo, với người có hân hoan,
không cần phải làm với dụng ý rằng: "Mong
rằng hoan hỷ sẽ sanh khởi nơi ta", Pháp nhĩ là
vậy, này các Tỷ-kheo, với người có hân hoan
thì hoan hỷ sanh khởi.
4. Này các Tỷ-kheo, với người có hoan hỷ, không
cần phải làm với dụng ý rằng: "Mong rằng thân
ta được khinh an ", Pháp nhĩ là vậy, này các
Tỷ-kheo, với người có hoan hỷ thì thân được
khinh an.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     152

5. Này các Tỷ-kheo, với người có thân khinh an,
không cần phải làm với dụng ý rằng: "Mong
rằng ta cảm thọ an lạc". Pháp nhĩ là vậy, này
các Tỷ-kheo, với người có thân khinh an, an lạc
được cảm thọ.
6. Này các Tỷ-kheo, với người có an lạc, không
cần phải làm với dụng ý: "Mong rằng tâm ta
được Thiền định". Pháp nhĩ là vậy, này các Tỷ-
kheo, với người có an lạc, tâm được Thiền
định.
7. Này các Tỷ-kheo, với người có Thiền định,
không cần phải làm với dụng ý: "Mong rằng ta
biết, ta thấy như thật". Pháp nhĩ là vậy, này các
Tỷ-kheo, người có tâm Thiền định, biết và thấy
như thật". Pháp nhĩ là vậy, này các Tỷ-kheo,
người có tâm Thiền định, biết và thấy như thật.
8. Này các Tỷ-kheo, người biết và thấy như thật,
không cần phải làm với dụng ý: "Mong rằng ta
sẽ nhàm chán, ta sẽ ly tham" Pháp nhĩ là vậy,
này các Tỷ-kheo, người biết và thấy như thật,
nhàm chán và ly tham.
9. Này các Tỷ-kheo, người nhàm chán, ly tham
không cần phải làm với dụng ý: "Mong rằng ta
sẽ chứng ngộ giải thoát tri kiến". Pháp nhĩ là
vậy, này các Tỷ-kheo, người nhàm chán, ly
tham, chứng ngộ giải thoát tri kiến.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       153

Như vậy, này các Tỷ-kheo:

1. Nhàm chán ly tham có ý nghĩa giải thoát tri
kiến, có lợi ích giải thoát tri kiến.
2. Như thật tri kiến có ý nghĩa nhàm chán, ly
tham, có lợi ích nhàm chán, ly tham.
3. Định có ý nghĩa như thật tri kiến, có lợi như
thật tri kiến.
4. An lạc có ý nghĩa định, có lợi ích định.
5. Khinh an có ý nghĩa an lạc có lợi ích an lạc.
6. Hỷ có ý nghĩa khinh an, có lợi ích khinh an.
7. Hân hoan có ý nghĩa hỷ, có lợi ích hỷ.
8. Không nuối tiếc có ý nghĩa hân hoan, có lợi ích
hân hoan.
9. Các Thiện giới có ý nghĩa không nuối tiếc, có
lợi ích không hối tiếc.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, các pháp khiến cho các pháp (khác) tăng thịnh; các pháp khiến các pháp khác viên mãn, đưa từ bờ bên này qua bờ bên kia.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     154

34    Kinh CHỨNG THỰC VỚI THÂN – Tăng I, 210

CHỨNG THỰC VỚI THÂN – Tăng I, 210

Như vầy tôi nghe.
Một thời Thế Tôn trú ở Savatthi, tại Jetanava, vườn
ông Anàthapindika. Rồi Tôn giả Savittha, Tôn giả
Mahàkotthita đi đến Tôn giả Sàriputta; sau khi đến,
nói lên với Tôn giả những lời chào đón hỏi thăm. Tôn
giả Sàriputta nói với Tôn giả Savittha đang ngồi
xuống một bên:
- Có ba hạng người này, này Hiền giả
Savittha, có mặt, xuất hiện ở đời. Thế nào là ba?
Thân chứng, kiến chí, tín giải. Ba hạng người này,
này Hiền giả, có mặt, xuất hiện ở đời. Trong ba hạng
người này, này Hiền giả, hạng người nào Hiền giả
chấp nhận là hy hữu hơn, là thù diệu hơn?
- Có ba hạng người này, này Hiền giả
Sàriputta, có mặt, xuất hiện ở đời. Thế nào là ba?
Thân chứng, kiến chí, tín giải. Ba hạng người này,
này Hiền giả, có mặt, xuất hiện ở đời. Trong ba hạng
người này, thưa Hiền giả, hạng người tín giải, hạng
người này, tôi chấp nhận là hy hữu hơn, là thù diệu

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     155

hơn. Vì cớ sao? Vì rằng, thưa Hiền giả, với hạng
người này, tín căn được tăng thượng.
Rồi Tôn giả Sàriputta nói với Tôn giả Mahàkotthita:
- Có ba hạng người này, này Hiền giả
Kotthita, có mặt, xuất hiện ở đời. Thế nào là ba?
Thân chứng, kiến chí, tín giải. Ba hạng người này,
thưa Hiền giả, có mặt, xuất hiện ở đời. Trong ba hạng
người này, hạng người nào, Hiền giả chấp nhận là hy
hữu hơn, là thù diệu hơn?
- Có ba hạng người này, này Hiền giả
Sàriputta, có mặt, xuất hiện ở đời. Thế nào là ba?
Thân chứng, kiến chí, tín giải. Ba hạng người này,
này Hiền giả, có mặt, xuất hiện ở đời. Trong ba hạng
người này, thưa Hiền giả, hạng người thân chứng,
hạng người này, tôi chấp nhận là hy hữu hơn, là thù
diệu hơn. Vì cớ sao? Vì rằng, thưa Hiền giả, với hạng
người này, định căn được tăng thượng.
Rồi Tôn giả Mahàkotthita thưa với Tôn giả Sàriputta:
- Có ba hạng người này, này Hiền giả
Sàriputta, có mặt, xuất hiện ở đời. Thế nào là ba?
Thân chứng, kiến chí, tín giải. Ba hạng người này,
thưa Hiền giả, có mặt, xuất hiện ở đời. Trong ba hạng
người này, này Hiền giả, hạng người nào Hiền giả
chấp nhận là hy hữu hơn, là thù diệu hơn?
- Có ba hạng người này, này Hiền giả
Kotthita, có mặt, xuất hiện ở đời. Thế nào là ba?

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      156

Thân chứng, kiến chí, tín giải. Ba hạng người này,
này Hiền giả, có mặt, xuất hiện ở đời. Trong ba hạng
người này, thưa Hiền giả, hạng người kiến chí, hạng
người này, tôi chấp nhận là hy hữu hơn, là thù diệu
hơn. Vì cớ sao? Vì rằng, thưa Hiền giả, với hạng
người này, tuệ căn được tăng thượng.
Rồi Tôn giả Sàriputta nói với Tôn giả Savittha và
Tôn giả Mahàkotthita như sau:
- Thưa các Hiền giả, tất cả chúng ta đã trả lời,
tuỳ theo biện tài của mình. Thưa các Hiền giả, chúng
ta hãy đi đến Thế Tôn, sau khi đến chúng ta sẽ hỏi
Thế Tôn về ý nghĩa này. Thế Tôn trả lời chúng ta như
thế nào, chúng ta hãy như vậy thọ trì.
- Vâng, thưa Hiền giả.
Tôn giả Savittha và Tôn giả Mahàkotthita vâng đáp
Tôn giả Sàriputta.
Rồi Tôn giả Sàriputta, Tôn giả Savittha và Tôn giả
Mahàkotthita đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảng lễ
Thế Tôn rồi ngồi xuống, một bên. Ngồi xuống một
bên, Tôn giả Sàriputta thuật lại với Thế Tôn tất cả
câu chuyện xảy ra với Tôn giả Savittha và Tôn giả
Mahàkotthita.
- Ở đây, này Sàriputta, thật không dễ gì để trả
lời một chiều là hạng người này hy hữu hơn,
thù diệu hơn trong ba hạng người kia. Sự kiện

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        157

này xảy ra, này Sàriputta, là: hạng người tín
giải này là hạng người đang hướng đến A-la-
hán, hạng người thân chứng này là hạng người
Nhất Lai hay Bất Lai, hạng người kiến chí này
là hạng người Nhất Lai hay Bất Lai.
- Ở đây, này Sàriputta, thật không dễ gì để trả
lời một chiều là hạng người này hy hữu hơn,
thù diệu hơn trong ba hạng người kia. Sự kiện
này xảy ra, này Sàriputta, là: hạng người thân
chứng này là hạng người đang hướng đến A-
la-hán, hạng người tín giải này là hạng người
Nhất Lai hay Bất Lai, hạng người kiến chí này
là hạng người Nhất Lai hay Bất Lai.
- Ở đây, này Sàriputta, thật không dễ gì để trả
lời một chiều là hạng người này hy hữu hơn,
thù diệu hơn trong ba hạng người kia. Sự kiện
này xảy ra, này Sàriputta, là: hạng người kiến
chí này là hạng người đang hướng đến A-la-
hán, còn hạng người tín giải này là hạng người
Nhất Lai hay Bất Lai, và hạng người thân
chứng này là hạng người Nhất Lai hay Bất Lai.
Ở đây, này Sàriputta, thật không dễ gì để trả lời một
chiều rằng hạng người này là hy hữu hơn và thù diệu
hơn trong ba hạng người kia.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      158

GIỚI ĐỊNH TUỆ   159

35    Kinh CÓ GIỚI 1 – Tăng II, 73

CÓ GIỚI 1 – Tăng II, 73

1. - Có bốn hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt, xuất hiện ở đời. Thế nào là bốn?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người không
đầy đủ về giới, không đầy đủ về định, không đầy
đủ về tuệ.
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người đầy đủ
về giới, không đầy đủ về định, không đầy đủ về
tuệ.
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người đầy đủ
về giới, đầy đủ về định, không đầy đủ về tuệ.
- Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người đầy đủ
về giới, đầy đủ về định, đầy đủ về tuệ.

Có bốn hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt, xuất hiện ở đời.

CÓ GIỚI 2 – Tăng II, 74

1. - Có bốn hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt, xuất hiện ở đời. Thế nào là bốn?

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     160

- Ở đây, này các tỷ-kheo, có hạng người không
kính trọng giới, không xem giới là tối thượng,
không kính trọng định, không xem định là tối
thượng, không kính trọng tuệ, không xem tuệ là
tối thượng.
- Ở đây, này các tỷ-kheo, có hạng người kính trọng
giới, xem giới là tối thượng, không kính trọng
định, không xem định là tối thượng, không kính
trọng tuệ, không xem tuệ là tối thượng.
- Ở đây, này các tỷ-kheo, có hạng người kính trọng
giới, xem giới là tối thượng, kính trọng định,
xem định là tối thượng, không kính trọng tuệ,
không xem tuệ là tối thượng.
- Ở đây, này các tỷ-kheo, có hạng người kính trọng
giới, xem giới là tối thượng, kính trọng định,
xem định là tối thượng, kính trọng tuệ, xem tuệ
là tối thượng.

Có bốn hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt, xuất hiện ở đời.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                   161

36    Kinh MIGASALA – Tăng III, 110

MIGASALA –Tăng III, 110

1. Rồi Tôn giả Ànanada vào buổi sáng đắp y, cầm y vát, đi đến trú xứ của nữ tu sĩ Migasàlà; sau khi đến, ngồi trên ghế đã soạn sẵn, ngồi xuống một bên, nữ cư sĩ Migasàlà thưa với Tôn giả Ànanda: 2.- Như thế nào, thế nào, thưa Tôn giả Ànanda, cần phải hiểu pháp này do Thế Tôn tuyên thuyết (nói rằng): "Cả hai sống Phạm hạnh và sống không Phạm hạnh đều đồng đẳng về sanh thú trong tương lai? " Puràna, thân phụ của con, thưa Tôn giả, sống Phạm hạnh, sống biệt lập, tránh xa dâm dục hạ liệt, khi mệnh chung được Thế Tôn trả lời: "Là bậc Dự lưu sanh với thân ở Tusità ( Đâu-suất)". Còn Isidatta, cậu của con, thưa Tôn giả, sống không Phạm hạnh, tự bằng lòng với vợ mình, sau khi mệnh chung được Thế Tôn trả lời: "Là bậc Dự lưu, sanh với thân ở Tusità". Như thế nào, thế nào, thưa Tôn giả Ànanda, cần phải hiểu pháp này do Thế Tôn tuyên thuyết (nói rằng): "Cả hai sống Phạm hạnh và sống không Phạm hạnh đều đồng đẳng về sanh thú trong tương lai"? - Này Chị, như vậy là câu trả lời của Thế Tôn.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       162

3. Tôn giả Ànanda sau khi nhận đồ ăn khất thực tại nhà của nữ cư sĩ Migasàlà, từ chỗ ngồi đứng dậy rồi ra đi. Rồi Tôn giả Ànanda, sau buổi ăn, trên con đường đi khất thực trở về, đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Ànanda bạch Thế Tôn: - Ở đây, bạch Thế Tôn, vào buổi sáng con đắp y, cầm y bát, đi đến trú xứ của nữ cư sĩ Migasàlà, sau khi đến, con ngồi xuống trên chỗ đã soạn sẵn. Nữ cư sĩ Migasàlà đi đến con, sau khi đến, đảnh lễ con rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, bạch Thế Tôn, nữ cư sĩ Migasàlà thưa với con: "Như thế nào, thế nào, thưa Tôn giả Ànanda, cần phải hiểu pháp này do Thế Tôn tuyên thuyết (nói rằng): "Cả hai sống Phạm hạnh và sống không Phạm hạnh đều đồng đẳng về sanh thú trong tương lai". Puràna thân phụ con, thưa Tôn giả, sống Phạm hạnh, sống biệt lập, tránh xa dâm dục hạ liệt, khi mệnh chung, được Thế Tôn trả lời: "Là bậc Dự lưu, sanh với thân ở Tusità". Còn Isidatta, cậu của con, thưa Tôn giả, sống không Phạm hạnh, tự bằng lòng với vợ mình, sau khi mệnh chung, được Thế Tôn trả lời: "Là bậc Dự lưu, sanh với thân ở Tusità". Như thế nào, thế nào, thưa Tôn giả Ànanada, cần phải hiểu pháp này do Thế Tôn tuyên thuyết (nói rằng): '' Cả hai sống Phạm hạnh và sống không Phạm hạnh đều đồng đẳng về sanh thú trong tương lai"? "Được hỏi vậy, bạch Thế Tôn, con nói

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      163

với nữ cư sĩ Migasàlà: "Này Chị, như vậy là câu trả
lời của Thế Tôn".
- Nhưng này Ànanda, ai là nữ cư sĩ Migasàlà lại ngu
si, kém thông minh, với thân như bà mẹ, với trí như
bà mẹ, để có thể hiểu biết sự thắng liệt giữa các
người?
 Này Ànanda, có sáu hạng người có mặt, hiện
hữu ở đời. Thế nào là sáu?
4.- Ở đây, này Ànanda, có người khéo tự chế ngự, dễ
chung sống, các đồng Phạm hạnh hoan hỷ sống
chung, nhưng nghe pháp không có tác động gì, học
nhiều không có tác động gì, không thể nhập vào
tri kiến, không chứng đắc thời giải thoát. Người
ấy sau khi thân hoại mạng chung hướng về thối đọa,
không hướng về thù thắng, chỉ đi đến thối đọa, không
đi về thù thắng.
5. Ở đây, này Ànanda, có người khéo tự chế ngự, dễ
chung sống, các đồng Phạm hạnh hoan hỷ sống
chung. Vị ấy nghe Pháp có tác động, học nhiều có
tác động, có thể nhập vào tri kiến, có chứng đắc
thời giải thoát. Người ấy sau khi thân hoại mạng
chung hướng về thù thắng, không hướng về thối đọa,
chỉ đi đến thù thắng, không đi về thối đọa.
Ở đây, này Ànanda, những kẻ đo lường, đo lường
như sau: "Những pháp ấy của vị này là như vậy,
những pháp ấy của vị kia là như vậy; làm sao trong

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     164

những hạng người này, có người hạ liệt, có người là
thắng diệu? Và do sự đo lường ấy, này Ànanda, đối
với những người đo lường là không hạnh phúc, là
đau khổ lâu dài.
Ở đây, này Ànanda, hạng người này, khéo tự chế
ngự, dễ chung sống, các đồng Phạm hạnh hoan hỷ
sống chung. Vị này nghe pháp có tác động, học nhiều
có tác động, thể nhập được vào tri kiến, chứng được
thời giải thoát. Hạng người này so với hạng người
trước là tiến bộ hơn, là thắng diệu hơn. Vì cớ sao? Vì
dòng pháp đưa người này ra phía trước. Nhưng ai
ngoài Như Lai có thể biết được sự khác biệt? Do vậy,
này Ànanda, chớ có là người đo lường các hạng
người. Chớ có lấy sự đo lường của các hạng người.
Này Ànanada, tự đào hố cho mình là người đi lấy sự
đo lường của các hạng người. Chỉ có Ta, này
Ananda, mới có thể lấy sự đo lường của các hạng
người, hay là người như Ta.
6. Ở đây, này Ànanda, có hạng người đã chinh phục
được phẫn nộ và kiêu mạn, nhưng thỉnh thoảng các
tham pháp khởi lên; với người này, nghe pháp không
có tác động, học nhiều không có tác động, không thể
nhập tri kiến, không chứng được thời giải thoát.
Hạng người này sau khi thân hoại mạng chung
hướng về thối đọa, không hướng về thù thắng, chỉ đi
đến thối đọa, không đi về thù thắng.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       165

7. Ở đây, này Ànanda, có hạng người đã chinh phục
được phẫn nộ và kiêu mạn, nhưng thỉnh thoảng các
tham pháp khởi lên; với người này, nghe pháp có tác
động, học nhiều có tác động, có thể nhập tri kiến, có
chứng được thời giải thoát. Người ấy sau khi thân
hoại mạng chung hướng về thù thắng, không hướng
về thối đọa, chỉ đi đến thù thắng, không đi đến thối
đọa...
8. Nhưng ở đây, này Ànanda, có hạng người đã
chinh phục được phẫn nộ và kiêu mạn, nhưng thỉnh
thoảng khẩu hành khởi lên; với người này, nghe
pháp không có tác động, học nhiều không có tác
động, không thể nhập tri kiến, không chứng được
thời giải thoát. Hạng người này sau khi thân hoại
mạng chung hướng về thối đọa, không hướng về thù
thắng, chỉ đi đến thối đọa, không đi đến thù thắng.
9. Ở đây, này Ànanda, có hạng người đã chinh phục
được phẫn nộ và kiêu mạn, nhưng thỉnh thoảng khẩu
hành khởi lên. Với người này, nghe pháp có tác
động, học nhiều có tác động, có thể nhập tri kiến,
chứng được thời giải thoát. Hạng người này sau khi
thân hoại mạng chung hướng về thù thắng, không
hướng về thối đọa, chỉ đi đến thù thắng, không đi đến
thối đọa.
Ở đây, Này Ànanda, những kẻ đo lường đo lường
như sau: "Những pháp ấy của vị này là như vậy;

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      166

những pháp ấy của vị kia là như vậy. Làm sao trong
những hạng người là hạ liệt, có người là thắng diệu?
"Và sự đo lường ấy, này Ànanda, đối với những
người đo lường là không hạnh phúc, là đau khổ lâu
dài.
Ở đây, này Ànanda, hạng người này khéo tự chế ngự,
dễ chung sống, các đồng Phạm hạnh hoan hỷ sống
chung. Vị này nghe pháp có tác động, học nhiều có
tác động, thể nhập được vào tri kiến, chứng được thời
giải thoát. Hạng người này, này Ànanda, so sánh với
hạng người trước là tiến bộ hơn, là thắng diệu hơn.
Vì cớ sao? Vì dòng pháp đưa người này ra phía
trước. Nhưng ai ngoài Như Lai có thể biết được sự
khác biệt? Do vậy, này Ànanda, chớ có làm người đo
lường các hạng người. Chớ có lấy sự đo lường của
các hạng người. Này Ànanda, tự đào hố cho mình là
người đi lấy sự đo lường của các hạng người. Chỉ có
Ta, này Ànanda, mới có thể lấy sự đo lường của các
hạng người này hay là người như Ta.
- Và này Ànanda, ai là nữ cư sĩ Migasàlà, lại ngu si,
kém thông minh, với thân như bà mẹ, với trí như bà
mẹ, để có thể biết sự thắng liệt giữa các người? Này
Ànanda, có sáu hạng người này có mặt, hiện hữu ở
đời.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      167

 Giới như thế nào, này Ànanda, Puràna được thành
tựu, giới ấy Isidatta chưa thành tựu. Do vậy ở đây,
Puràna có sanh thú khác với sanh thú của Isidatta.
 Tuệ như thế nào, này Ànanda, Isidatta được thành
tựu, tuệ ấy Puràna chưa thành tựu. Do vậy ở đây,
Isidatta có sanh thú khác với sanh thú của Puràna.
 Như vậy, này Ànanda, cả hai người này đều có
thiếu sót một chi phần.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      168

37    Kinh MIGASÀLÀ – Tăng IV, 421

MIGASÀLÀ – Tăng IV, 421

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Sàvatthi, tại Jetavana, khu
vườn ông Ànathapindika. Rồi Tôn giả Ànanda vào
buổi sáng, đắp y, cầm y bát đi đến trú xứ của nữ cư
sĩ Migasàlà; sau khi đến, ngồi xuống trên chỗ đã soạn
sẵn. Rồi nữ cư sĩ Migasàlà đi đến Tôn giả Ànanda,
sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả Ànanda rồi ngồi xuống
một bên. Ngồi một bên, nữ cư sĩ Magasàlà bạch Tôn
giả Ànanda:

2. - Thưa Tôn giả Ànanada, như thế nào cần phải
hiểu pháp được Thế Tôn thuyết giảng, rằng người
sống phạm hạnh và người sống không phạm hạnh cả
hai sẽ đồng một chỗ thọ sanh trong đời sau?

- Thưa Tôn giả, phụ thân con Puràna sống phạm
hạnh, sống viễn ly, từ bỏ dâm dục hèn hạ. Vị
ấy, khi mệnh chung được Thế Tôn trả lời: "Là
bậc Nhất lai sanh với thân ở Tusita".
- Còn Isidatta, cậu của con, thưa Tôn giả, sống
không Phạm hạnh, tự bằng lòng với vợ mình,
sau khi mệnh chung, được Thế Tôn trả lời: "Là
bậc Nhất lai, sanh với thân ở Tusita".

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       169

- Như thế nào, thế nào, thưa Tôn giả Ànanda, cần
phải hiểu pháp này do Thế Tôn tuyên thuyết
(nói rằng): "Cả hai, sống phạm hạnh và sống
không phạm hạnh đều đồng đẳng về sanh thú
trong tương lai"?

- Này Chị, chính như vậy là câu trả lời của Thế Tôn.

3. Rồi Tôn giả Ànanda, sau khi nhận đồ khất thực tại nhà của nữ cư sĩ Migasàlà, từ chỗ ngồi đứng dậy rồi ra đi. rồi Tôn giả Ànanda sau buổi ăn, trên con đường đi khất thực trở về, đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Ànanda bạch Thế Tôn:

- Ở đây, bạch Thế Tôn, vào buổi sáng, con đắp y,
cầm y bát đi đến trú xứ của nữ cư sĩ Migasàlà, sau
khi đến, con ngồi xuống trên chỗ đã soạn sẵn. Rồi nữ
cư sĩ Migasàlà đi đến con, sau khi đến, đảnh lễ con
ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, bạch Thế
Tôn, nữ cư sĩ Magasàlà thưa với con:

- "Như thế nào, thế nào, thưa Tôn giả Ànanda, cần phải hiểu pháp này do Thế Tôn thuyết (nói rằng): "Cả hai sống phạm hạnh và sống không phạm hạnh đều đồng đẳng về sanh thú trong tương lai. "Puràna thân phụ con, thưa Tôn giả, sống phạm hạnh, sống viễn

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       170

ly, tránh xa dâm dục hạ liệt, khi mệnh chung, được Thế Tôn trả lời: "Là bậc Nhất Lai, sanh với thân ở Tusita". Còn Isdatta, cậu của con, thưa Tôn giả, không sống trong phạm hạnh, tự bằng lòng với vợ mình, sau khi mệnh chung, được Thế Tôn trả lời: "Là bậc Nhất Lai, sanh với thân ở Tusita, cần phải hiểu pháp này do Thế Tôn tuyên thuyết (nói rằng): "Cả hai sống phạm hạnh và không phạm hạnh đều đồng đẳng về sanh thú trong tương lai? " Được hỏi vậy, bạch Thế Tôn, con nói với nữ cư sĩ Migasàlà:

- "Này Chị, chính như vậy là câu trả lời của Thế Tôn".

- Nhưng này Ànanda, ai là nữ cư sĩ Migasàlà, lại ngu
si, kém thông minh, với thân như bà mẹ, với trí như
bà mẹ, để có thể hiểu biết sự thắng liệt giữa các
người. Này Ànanda, có mười hạng người, có mặt
hiện hữu ở đời. Thế nào là mười?

4. Ở đây, này Ànanda, có hạng người:

- Ác giới, và Không như thật rõ biết tâm giải
thoát, tuệ giải thoát ấy;
- Ở đây, ác giới ấy của người ấy được diệt trừ,
không có dư tàn.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     171

- Người ấy không có nghe pháp, không có học
nhiều, không có thể nhập với chánh kiến,
không chứng được nhất thời giải thoát.
- Người ấy sau khi thân hoại mạng chung, hướng
về thối đọa, không về thù thắng, chỉ đi đến thối
đọa, không đi về thù thắng.

5. Nhưng ở đây, này Ànanda, có hạng người:

- Ác giới, và Như thật rõ biết tâm giải thoát, tuệ
giải thoát ấy;
- Ở đây, ác giới ấy của người được trừ diệt,
không có dư tàn.
- Người ấy có nghe pháp, có học nhiều, có khéo
thể nhập với chánh kiến, chứng được thời giải
thoát.
- Vị ấy sau khi thân hoại mạng chung, hướng về
thù thắng, không hướng vê thối đọa, chỉ đi đến
thù thắng, không đi đến thối đọa.

Ở đây, này Ànanda, ai là người đo lường, đo như sau: "Những pháp ấy có mặt trong người này, những pháp ấy cũng có mặt trong người kia. Vì sao, giữa hai người ấy, một là hạ liệt, một là thù thắng? ". Nhận xét như vậy đem lại đau khổ lâu dài cho họ. Ở đây này Ànanda, người này là ác giới và như thật rõ biết tâm giải thoát, tuệ giải thoát ấy, chính ở nơi đây, ác

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       172

giới ấy của người ấy được trừ diệt, không có dư tàn.
Với vị ấy, có nghe pháp, có học hỏi nhiều, có khéo
thể nhập với chánh kiến, chứng được nhất thời giải
thoát. Này Ànanda, hạng người này, so sánh với
hạng người trước là vi diệu hơn, là thù thắng hơn. Vì
sao? Vì dòng pháp đưa người này ra phía trước.
Nhưng ai ngoài Như Lai có thể biết được sự khác
biệt. Do vậy, này Ànanda, chớ có làm người đo
lường các hạng người. Chớ có làm sự đo lường các
hạng người. Tự đào hố cho mình là người đi làm sự
đo lường các hạng người. Chỉ có Ta, này Ànanda,
mới có thể làm sự đo lường các hạng người. Ai có
thể được như Ta?

6. Ở đây, này Ànanda, có hạng người:

- Có giới nhưng không như thật rõ biết tâm giải
thoát, tuệ giải thoát ấy;
- Ở đây, giới ấy của người ấy được đoạn diệt,
không có dư tàn.
- Người ấy không có nghe pháp, không có học
hỏi nhiều, không có thể nhập với chánh kiến,
nên không chứng được nhất thời giải thoát.
- Vị ấy sau khi thân hoại mạng chung, hướng về
thối đọa, không hướng về thù thắng, chỉ đi đến
thối đọa, không đi đến thù thắng.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      173

7. Nhưng ở dây này Ànanda, có hạng người:

- Có giới và như thật rõ biết tâm giải thoát, tuệ
giải thoát ấy;
- Ở đây, giới ấy của người ấy được trừ diệt,
không có dư tàn.
- Vị ấy có nghe pháp, có học hỏi nhiều, và khéo
thể nhập với chánh kiến, vị ấy chứng được nhất
thời giải thoát.
- Vị ấy sau khi thân hoại mạng chung, hướng về
thù thắng, không hướng về thối đọa, chỉ đi đến
thù thắng, không đi đến thối đoạ.

Ở đây, này Ànanda... chỉ có Ta, này Ànanda, mới có thể làm sự đo lường các hạng người. Ai có thể được như Ta?

8. Nhưng ở đây, này Ànanda, có hạng người:

- Có tham rất sắc sảo, người ấy không như thật
rõ biết tâm giải thoát, tuệ giải thoát ấy;
- Ở đây, tham ấy của người ấy được trừ diệt,
không có tàn dư.
- Người này không có nghe pháp, không có học
hỏi nhiều, không có thể nhập với chánh kiến,
không có chứng được nhất thời giải thoát.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    174

- Vị ấy sau khi thân hoại mạng chung, hướng về thối đọa, không hướng về thù thắng, chỉ đi đến thối đọa, không đi đến thù thắng.

9. Nhưng ở đây, này Ànanda, có hạng người:

- Có tham rất sắc sảo, người ấy như thật rõ biết
tâm giải thoát, tuệ giải thoát ấy,
- Ở đây, lòng tham ấy của người ấy được trừ diệt,
không cò dư tàn.
- Người ấy có nghe pháp, học hỏi nhiều, khéo
thể nhập với chánh kiến, chứng được thời giải
thoát.
- Vị ấy sau khi thân mạng chung, hướng về thù
thắng, không hướng về thối đọa, chỉ đi đến thù
thắng, không đi đến thối đọa.

10. Nhưng ở đây, này Ànanda, có hạng người:

- Phẫn nộ, không như thật rõ biết tâm giải thoát,
tuệ giải thoát ấy;
- Ở đây, lòng phẫn nộ ấy của người ấy được trừ
diệt không có dư tàn.
- Vị ấy không có nghe pháp, không có học hỏi
nhiều, không có thể nhập với chánh kiến,
không chứng được thời giải thoát.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    175

- Vị ấy, sau khi thân hoại mạng chung, hướng về thối đọa, không hướng về thù thắng, chỉ đi đến thối đọa, không đi đến thù thắng.

11. Nhưng ở đây, này Ànanda, có hạng người:

- Phẫn nộ và như thật rõ biết tâm giải thoát, tuệ
giải thoát ấy;
- Ở đây, lòng phẫn nộ ấy của người ấy được trừ
diệt, không có dư tàn.
- Vị ấy lại nghe pháp, học hỏi nhiều, và khéo thể
nhập với chánh kiến, chứng được nhất thời giải
thoát.
- Vị ấy sau khi thân hoại mạng chung hướng về
thù thắng, không hướng về thối đọa, chỉ đi đến
thù thắng, không đi đến thối đọa.

Ở đây, này Ànanda... chỉ có Ta, này Ànanda, mới có thể làm sự đo lường các hạng người. Ai có thể được như Ta?

12. Nhưng ở đây, này Ànanda, có hạng người:

- Trạo cử, nhưng không như thật rõ biết tâm giải
thoát, tuệ giải thoát ấy;
- Ở đây, trạo cử của người ấy được trừ diệt
không có dư tàn.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    176

- Vị ấy không có nghe nhiều, không có học hỏi
nhiều, không có thể nhập với chánh kiến,
không chứng được nhất thời giải thoát.
- Vị ấy sau khi thân hoại mạng chung, hướng về
thối đọa, không hướng về thù thắng, chỉ đi đến
thối đọa, không đi đến thù thắng.

13. Nhưng ở đây, này Ànanda, có hạng người:

- Trạo cử, và như thật rõ biết tâm giải thoát, tuệ
giải thoát ấy;
- Ở đây, trạo cử của người ấy được trừ diệt
không có dư tàn.
- Và vị này có nghe pháp, có học hỏi nhiều, khéo
thể nhập với chánh kiến, chứng được nhất thời
giải thoát.
- Vị ấy sau khi thân hoại mạng chung hướng về
thù thắng, không hướng về thối đọa, chỉ đi đến
thù thắng, không đi đến thối đọa.

Ở đây, này Ànanda, ai là người đo lường, đo lường như sau: "Những pháp ấy có mặt trong người này, những pháp ấy cũng có mặt trong người kia. Vì sao giữa hai người ấy, một là hạ liệt, một là thù diệu? " Nhận xét như vậy, đem lại đau khổ lâu dài cho họ. Ở đây, này Ananda, người này là trạo cử, và như thật rõ biết tâm giải thoát, tuệ giải thoát ấy, chính ở đây,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        177

trạo cử của người ấy được trừ diệt không có dư tàn. Và vị ấy có nghe pháp, có học hỏi nhiều, có khéo thể nhập với chánh kiến, chứng được nhất thời giải thoát. Này Ànanda, hạng người này so sánh với hạng người trước, là vi diệu hơn, là thù thắng hơn. Vì sao? Vì dòng pháp đưa người này ra phía trước. Nhưng ai ngoài Như Lai có thể biết được sự khác biệt. Do vậy, này Ànanda, chớ có làm người đo lường các hạng người. Chớ có làm sự đo lường các hạng người. Tự đào hố cho mình là người làm sự đo lường các hạng người. Chỉ có Ta, này Ànanda, mới có thể làm sự đo lường các hạng người. Ai có thể được như Ta?

Nhưng này Ànanda, ai là nữ cư sĩ Migasàlà lại ngu
si, kém thông minh, với thân như bà mẹ, với trí như
bà mẹ, để có thể hiểu biết sự thắng liệt giữa các
người?

Này Ànanda, có mười hạng người này có mặt, hiện hữu ở đời.

- Giới như thế nào, này Ànanda, Puràna được
thành tựu, giới ấy Isidatta chưa thành tựu. Do
vậy, ở đây, Puràna có sanh thú khác với sanh
thú của Isidatta.
- Tuệ như thế nào, này Ànanda, Isidatta được
thành tựu, tuệ ấy Puràna chưa thành tựu. Do

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      178

vậy, ở đây, Isidatta có sanh thú khác với sanh
thú của Puràna.
- Như vậy, này Ànanda, cả hai người này đều có
thể thiếu sót một chi phần.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                   179

38    Kinh NGƯỜI BỐN PHƯƠNG – Tăng II, 527

NGƯỜI BỐN PHƯƠNG – Tăng II, 527

1. - Thành tựu năm pháp, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo là người bốn phương.

2. Thế nào là năm?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo có giới, sống
được bảo vệ với sự bảo vệ của giới bổn, đầy đủ
oai nghi chánh hạnh, thấy sợ hãi trong các tội
nhỏ nhiệm, chấp nhận và học tập trong các học
pháp, là bậc nghe nhiều, thọ trì điều đã được
nghe, tích tập điều đã được nghe.
- Đối với các pháp sơ thiện, trung thiện, hậu
thiện, có nghĩa, có văn, tán thán đời sống Phạm
hạnh hoàn toàn viên mãn thanh tịnh, các pháp
như vậy, vị ấy nghe nhiều, thọ trì nhiều đã ghi
nhớ nhờ đọc nhiều lần, chuyên ý quán sát, khéo
thành tựu nhờ chánh kiến,
- Biết đủ với các vật dụng nhu yếu như y áo, đồ
ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh.
- Đối với bốn Thiền thuộc tăng thượng tâm, hiện
tại lạc trú, vị ấy chứng đắc không khó khăn,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    180

chứng đắc không mệt nhọc, chứng đắc không
phí sức.
- Do đoạn diệt các lậu hoặc, vị ấy ngay trong
hiện tại tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng
đạt và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải
thoát.

Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo là vị bốn phương hướng.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    181

39     Kinh TIỂU Kinh THÍ DỤ LÕI CÂY – 30 Trung I, 435

TIỂU KINH THÍ DỤ LÕI CÂY (Culasaropamasuttam) – Bài kinh số 30 – Trung I, 435

Như vầy tôi nghe:

Một thời Thế Tôn trú tại Savatthi (Xá-vệ),
Jetavana (Kỳ-đà Lâm), vườn ông Anathapindika
(Cấp Cô Độc). Rồi Bà-la-môn Pingalakoccha đi đến
chỗ Thế Tôn ở, sau khi đến nói lên với Thế Tôn
những lời hỏi thăm, chúc tụng xã giao, rồi ngồi
xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, Bà-la-
môn Pingalakoccha bạch Thế Tôn:

– Tôn giả Gotama, có những Sa-môn, Bà-la-
môn này là vị Hội chủ, vị Giáo trưởng, vị Sư trưởng
Giáo hội, có tiếng tốt, có danh vọng, khi Tổ giáo
phái, được quần chúng tôn sùng, như Purana
Kassapa, Makkhali Gosala, Ajita Kesakambali,
Pakudha Kaccayana, Sanjaya Belatthiputta,
Nigantha Nataputta, tất cả những vị này tự xưng là
nhứt thiết trí hay tất cả không phải là nhứt thiết trí,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        182

hay một số là nhứt thiết trí và một số không phải nhứt thiết trí?

– Thôi vừa rồi, này Bà-la-môn, hãy dừng lại ở
đây: "Tất cả những vị này tự xưng là nhứt thiết trí
hay tất cả không phải là nhứt thiết trí? Hay một số
là nhứt thiết trí và một số không phải nhứt thiết trí?"
Này Bà-la-môn, Ta sẽ thuyết pháp cho Ông, hãy
nghe và khéo tác ý, Ta sẽ giảng.

– Thưa vâng, Tôn giả.

Bà-la-môn Pingalakoccha vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn thuyết giảng như sau:

– Này Bà-la-môn, ví như một người muốn được lõi cây, tìm cầu lõi cây. Trong khi đi tìm lõi cây, trước một cây lớn, đứng thẳng, có lõi cây, người bỏ qua lõi cây, bỏ qua giác cây, bỏ qua vỏ trong, bỏ qua vỏ ngoài, chặt cành lá, lấy chúng mang đi và tưởng rằng đó là lõi cây. Một người có mắt thấy vậy bèn nói: "Thật sự người này không biết lõi cây, không biết giác cây, không biết vỏ trong, không biết vỏ ngoài, không biết cành lá. Người này muốn được lõi cây, tìm cầu lõi cây. Trong khi đi tìm lõi cây, trước một cây lớn, đứng thẳng có lõi cây, người này bỏ qua lõi cây, bỏ qua giác cây, bỏ qua vỏ trong, bỏ qua vỏ ngoài, chặt cành lá lấy chúng mang đi, tưởng rằng đó

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        183

là lõi cây. Và người này không đạt mục đích mà lõi cây có thể thành tựu".

Này Bà-la-môn, ví như một người muốn được
lõi cây, tìm cầu lõi cây. Trong khi đi tìm lõi cây,
trước một cây lớn, đứng thẳng, có lõi cây, người ấy
bỏ qua lõi cây, bỏ qua giác cây, bỏ qua vỏ trong, chặt
vỏ ngoài, lấy chúng mang đi, tưởng rằng đó là lõi
cây. Một người có mắt thấy vậy bèn nói: "Thật sự
người này không biết lõi cây, không biết giác cây,
không biết vỏ trong, không biết vỏ ngoài, không biết
cành lá. Người này muốn được lõi cây, tìm cầu lõi
cây. Trước một cây lớn, đứng thẳng, có lõi cây,
người này bỏ qua lõi cây, bỏ qua giác cây, bỏ qua vỏ
trong, chặt võ ngoài, lấy chúng mang đi, tưởng rằng
đó là lõi cây. Và người này không đạt mục đích mà
lõi cây có thể thành tựu".

Này Bà-la-môn, ví như một người muốn được lõi cây, tìm cầu lõi cây. Trong khi đi tìm lõi cây, trước một cây lớn đứng thẳng, có lõi cây, người ấy bỏ qua lõi cây, bỏ qua giác cây, chặt vỏ trong, lấy chúng mang đi, tưởng rằng đó là lõi cây. Một người có mắt thấy vậy bèn nói: "Thật sự người này không biết lõi cây, không biết giác cây, không biết vỏ trong, không biết vỏ ngoài, không biết cành lá. Người này muốn được lõi cây, tìm cầu lõi cây. Trong khi đi tìm

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        184

lõi cây, trước một cây lớn, đứng thẳng, có lõi cây,
người này bỏ qua lõi cây, bỏ qua giác cây, chặt vỏ
trong mang đi, tưởng rằng đó là lõi cây. Và người
này không đạt được mục đích mà lõi cây có thể thành
tựu".

Này Bà-la-môn, ví như một người muốn được lõi cây, tìm cầu lõi cây. Trong khi đi tìm lõi cây, trước một cây lớn, đứng thẳng, có lõi cây, người ấy bỏ qua lõi cây, chặt giác cây mang đi, tưởng rằng đó là lõi cây. Một người có mắt thấy vậy bèn nói: "Thật sự người này không biết lõi cây, không biết giác cây, không biết vỏ trong, không biết vỏ ngoài, không biết cành lá. Người này muốn được lõi cây, tìm cầu lõi cây. Trước một cây lớn, đứng thẳng, có lõi cây, người này bỏ qua lõi cây, chặt giác cây mang đi, tưởng rằng đó là lõi cây. Và người này không đạt được mục đích mà lõi cây có thể thành tựu".

Này Bà-la-môn, ví như một người muốn được lõi cây, tìm cầu lõi cây. Trong khi đi tìm lõi cây, trước một cây lớn đứng thẳng, có lõi cây, người ấy chặt lõi cây, mang đi và biết rằng đó là lõi cây. Một người có mắt thấy vậy, có thể nói: "Người này biết lõi cây, biết giác cây, biết vỏ trong, biết vỏ ngoài, biết cành lá. Người này muốn được lõi cây, tìm cầu lõi cây. Trong khi đi tìm lõi cây, trước một cây lớn,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      185

đứng thẳng, có lõi cây, người ấy chặt lõi cây, mang đi và biết rằng đó là lõi cây. Và người này đạt được mục đích mà lõi cây có thể thành tựu".

Cũng vậy, này Bà-la-môn, ở đây, có người do lòng tin xuất gia từ bỏ gia đình sống không gia đình: "Ta bị chìm đắm trong sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não, bị chìm đắm trong đau khổ, bị chi phối bởi đau khổ, Rất có thể toàn bộ khổ uẩn này có thể chấm dứt". Vị ấy xuất gia như vậy, được lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng. Do lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng này, vị ấy hoan hỷ, tự mãn. Do lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng này, vị ấy khen mình, chê người: "Ta được lợi dưỡng như vậy, được danh vọng như vậy, còn các Tỷ-kheo khác ít được biết đến, ít có uy quyền". Và vị ấy không phát khởi lòng ao ước và không cố gắng tinh tấn để chứng được các pháp khác cao thượng hơn, thù thắng hơn những lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng. Vị ấy trở thành biếng nhác và thụ động. Này Bà-la-môn, ví như một người muốn được lõi cây, tìm cầu lõi cây. Trong khi đi tìm lõi cây, trước một cây lớn, đứng thẳng, có lõi cây, người ấy bỏ qua lõi cây, bỏ qua giác cây, bỏ qua vỏ trong, bỏ qua vỏ ngoài, chặt cành lá, lấy chúng mang đi, tưởng rằng đó là lõi cây. Và người ấy sẽ không đạt được mục đích mà lõi cây có thể thành tựu. Này Bà-la- môn, Ta nói rằng: Người này giống như ví dụ ấy.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      186

Nhưng ở đây, này Bà-la-môn, có người vì lòng tin xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình: "Ta bị chìm đắm trong sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não, bị chìm đắm trong đau khổ, bị chi phối bởi đau khổ. Rất có thể toàn bộ khổ uẩn này có thể chấm dứt". Rồi vị ấy xuất gia như vậy, được lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng. Vị ấy không vì lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng này, hoan hỷ, tự mãn. Vị ấy không vì lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng này, khen mình, chê người. Và vị ấy phát khởi lòng ao ước và cố gắng tinh tấn để chứng được các pháp khác cao thượng hơn, thù thắng hơn những lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng. Vị ấy không trở thành biếng nhác và thụ động. Vị ấy thành tựu giới đức. Vì thành tựu giới đức này, vị ấy hoan hỷ, tự mãn. Vì thành tựu giới đức này, vị ấy khen mình, chê người: "Ta trì giới, theo thiện pháp. Các Tỷ-kheo khác phá giới, theo ác pháp". Và vị ấy không phát khởi lòng ao ước và không cố gắng tinh tấn để chứng được các pháp khác cao thượng hơn, thù thắng hơn giới đức. Vị ấy trở thành biếng nhác và thụ động. Này Bà-la-môn, ví như một người muốn được lõi cây, tìm cầu lõi cây. Trong khi đi tìm lõi cây, trước một cây lớn, đứng thẳng, có lõi cây, người ấy bỏ qua lõi cây, bỏ qua giác cây, bỏ qua vỏ trong, chặt lấy vỏ ngoài, lấy chúng mang đi, tưởng rằng đó là lõi cây. Và người này sẽ không đạt được mục đích mà lõi cây có thể thành tựu. Này Bà-la-

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       187

môn, Ta nói rằng, người này giống như ví dụ ấy.

Nhưng ở đây, này Bà-la-môn, có người vì lòng tin xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình: "Ta bị chìm đắm trong sanh, già, chết, sầu bi, khổ, ưu, não, bị chìm đắm trong đau khổ, bị chi phối bởi đau khổ. Rất có thể toàn bộ khổ uẩn này có thể chấm dứt". Rồi vị ấy xuất gia như vậy, được lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng. Vị ấy, không vì lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng này, hoan hỷ, tự mãn. Vị ấy không vì lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng này, khen mình, chê người. Và vị ấy phát khởi lòng ao ước và cố gắng tinh tấn để chứng được các pháp khác cao thượng hơn, thù thắng hơn những lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng. Vị ấy không trở thành biếng nhác và thụ động. Vị ấy thành tựu giới đức. Vì thành tựu giới đức này, vị ấy hoan hỷ nhưng không tự mãn. Vị ấy không vì thành tựu giới đức này, khen mình, chê người. Và vị ấy phát khởi lòng ao ước và cố gắng tinh tấn để chứng được các pháp khác cao thượng hơn, thù thắng hơn giới đức. Vị ấy không trở thành biếng nhác và thụ động. Vị ấy thành tựu Thiền định. Do thành tựu Thiền định này, vị ấy hoan hỷ, tự mãn. Do thành tựu Thiền định này, vị ấy khen mình, chê người: "Ta có Thiền định, nhứt tâm. Các Tỷ-kheo khác không có Thiền định, tâm bị phân tán". Và vị ấy không phát khởi lòng ao ước và không cố gắng tinh tấn để chứng

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       188

được các pháp khác cao thượng hơn, thù thắng hơn
sự thành tựu Thiền định. Vị ấy trở thành biếng nhác
và thụ động. Này Bà-la-môn, ví như một người muốn
được lõi cây, tìm cầu lõi cây. Trong khi đi tìm lõi
cây, trước một cây lớn, đứng thẳng, có lõi cây, người
ấy bỏ qua lõi cây, bỏ qua giác cây, chặt vỏ trong, lấy
vỏ trong mang đi, tưởng rằng đó là lõi cây. Và người
này sẽ không đạt được mục đích mà lõi cây có thể
thành tựu. Này Bà-la-môn, Ta nói rằng, người này
giống như ví dụ ấy.

Nhưng ở đây, này Bà-la-môn, có người vì lòng tin xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình: "Ta bị chìm đắm trong sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não, bị chìm đắm trong đau khổ, bị chi phối bởi đau khổ. Rất có thể toàn bộ khổ uẩn này có thể chấm dứt". Rồi vị ấy xuất gia như vậy, được lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng. Vị ấy, không vì lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng này, hoan hỷ, tự mãn. Vị ấy, không vì lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng này, khen mình, chê người. Và vị ấy phát khởi lòng ao ước và cố gắng tinh tấn để chứng được các pháp khác cao thượng hơn, thù thắng hơn những lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng. Vị ấy không trở thành biếng nhác và thụ động. Vị ấy thành tựu giới đức. Do thành tựu giới này, vị ấy hoan hỷ nhưng không tự mãn. Vị ấy không do thành tựu giới đức này, khen mình, chê người. Vị ấy

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       189

phát khởi lòng ao ước và tinh tấn để chứng được các pháp khác cao thượng hơn, thù thắng hơn sự thành tựu giới đức. Vị ấy không trở thành biếng nhác và thụ động. Vị ấy thành tựu Thiền định. Vì thành tựu Thiền định này, vị ấy hoan hỷ nhưng không tự mãn. Vị ấy không do thành tựu Thiền định này khen mình, chê người. Vị ấy phát khởi lòng ao ước và cố gắng tinh tấn để chứng được các pháp khác cao thượng hơn, thù thắng hơn sự thành tựu Thiền định. Vị ấy không trở thành biếng nhác và thụ động. Vị ấy thành tựu tri kiến. Vị ấy, do tri kiến này, hoan hỷ tự mãn. Vị ấy, do tri kiến này, khen mình, chê người: "Ta sống, thấy và biết. Các Tỷ-kheo khác sống không thấy và không biết". Và vị ấy không phát khởi lòng ao ước và không cố gắng tinh tấn để chứng được các pháp khác cao thượng hơn, thù thắng hơn tri kiến. Vị ấy trở thành biếng nhác và thụ động. Này Bà-la-môn, ví như một người muốn được lõi cây, tìm cầu lõi cây. Trong khi đi tìm lõi cây, trước một cây lớn, đứng thẳng, có lõi cây, người ấy bỏ qua lõi cây, chặt giác cây mang đi, tưởng rằng đó là lõi cây. Và người này sẽ không đạt được mục đích mà lõi cây có thể thành tựu. Này Bà-la-môn, Ta nói rằng người này giống ví dụ ấy.

Nhưng ở đây, này Bà-la-môn, có người vì lòng tin xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình: "Ta

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       190

bị chìm đắm trong sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não, bị chìm đắm trong đau khổ, bị chi phối bởi đau khổ. Rất có thể toàn bộ khổ uẩn này có thể chấm dứt". Do vị ấy xuất gia như vậy, được lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng. Vị ấy không vì lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng này, hoan hỷ, tự mãn. Vị ấy không vì lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng này, khen mình chê người. Và vị ấy phát khởi lòng ao ước và cố gắng tinh tấn để chứng được các pháp khác cao thượng hơn, thù thắng hơn những lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng. Vị ấy không trở thành biếng nhác và thụ động. Vị ấy thành tựu giới đức. Do thành tựu giới đức này, vị ấy hoan hỷ nhưng không tự mãn. Vị ấy không do thành tựu giới đức này, khen mình, chê người. Và vị ấy phát khởi lòng ao ước và cố gắng tinh tấn để chứng được các pháp khác cao thượng hơn, thù thắng hơn sự thành tựu giới đức. Vị ấy không trở thành biếng nhác và thụ động. Vị ấy thành tựu Thiền định. Do thành tựu Thiền định, vị ấy hoan hỷ nhưng không tự mãn. Vị ấy không do thành tựu Thiền định, khen mình, chê người. Vị ấy phát khởi lòng ao ước và tinh tấn, chứng được các pháp khác cao thượng hơn, thù thắng hơn sự thành tựu Thiền định. Vị ấy không trở thành biếng nhác và thụ động. Vị ấy thành tựu tri kiến. Vị ấy do tri kiến này hoan hỷ nhưng không tự mãn. Vị ấy không do tri kiến này, khen mình, chê người. Vị ấy phát khởi lòng

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      191

ao ước, cố gắng tinh tấn để chứng được các pháp khác cao thượng hơn, thù thắng hơn tri kiến. Vị ấy không trở thành biếng nhác và thụ động.

Và này Bà-la-môn, những pháp gì cao thượng hơn, thù thắng hơn tri kiến?

 Ở đây, này Bà-la-môn, Tỷ-kheo ly dục, ly pháp
bất thiện, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng
thái hỷ lạc, do ly dục sanh, có tầm có tứ. Này Bà-
la-môn, pháp này cao thượng hơn, thù thắng hơn
tri kiến.
 Lại nữa, này Bà-la-môn, Tỷ-kheo diệt tầm và tứ,
chứng và trú Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc
do định sanh, không tầm, không tứ, nội tĩnh, nhất
tâm. Này Bà-la-môn, pháp này cao thượng hơn,
thù thắng hơn tri kiến.
 Lại nữa, này Bà-la-môn, Tỷ-kheo ly hỷ trú xả,
chánh niệm tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà các
bậc Thánh gọi là xả niệm lạc trú, chứng và trú
Thiền thứ ba. Này Bà-la-môn, pháp này cao
thượng hơn, thù thắng hơn tri kiến.
 Lại nữa, này Bà-la-môn, Tỷ-kheo xả lạc, xả khổ,
diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú Thiền
thứ tư, không khổ, không lạc, xả niệm thanh tịnh.
Này Bà-la-môn, pháp này cao thượng hơn, thù

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     192

thắng hơn tri kiến.
 Lại nữa, này Bà-la-môn, Tỷ-kheo vượt lên mọi
sắc tưởng, diệt trừ mọi chướng ngại tưởng, Tỷ-
kheo nghĩ rằng: "Hư không là vô biên", chứng và
trú Không vô biên xứ. Này Bà-la-môn, pháp này
cao thượng hơn, thù thắng hơn tri kiến.
 Lại nữa, này Bà-la-môn, Tỷ-kheo vượt lên mọi
Không vô biên xứ, nghĩ rằng: "Thức là vô biên",
chứng và trú Thức vô biên xứ. Này Bà-la-môn,
pháp này cao thượng hơn, thù thắng hơn tri kiến.
 Lại nữa, này Bà-la-môn, Tỷ-kheo vượt lên mọi
Thức vô biên xứ, nghĩ rằng: "Không có vật gì",
chứng và trú Vô sở hữu xứ. Này Bà-la-môn, pháp
này cao thượng hơn, thù thắng hơn tri kiến.
 Lại nữa, này Bà-la-môn, Tỷ-kheo vượt mọi Vô sở
hữu xứ, chứng và trú Phi tưởng Phi phi tưởng xứ.
Này Bà-la-môn, pháp này cao thượng hơn, thù
thắng hơn tri kiến.
 Lại nữa, này Bà-la-môn, Tỷ-kheo vượt lên mọi
Phi tưởng phi phi tưởng xứ, chứng và trú Diệt thọ
tưởng (định), sau khi thấy với trí tuệ, các lậu hoặc
được đoạn trừ. Này Bà-la-môn, pháp này cao
thượng hơn, thù thắng hơn tri kiến. Này Bà-la-
môn, các pháp này cao thượng hơn, thù thắng hơn
tri kiến.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       193

Này Bà-la-môn, ví như một người muốn được
lõi cây, tìm cầu lõi cây. Trong khi đi tìm lõi cây,
trước một cây lớn, đứng thẳng, có lõi cây, người ấy
chặt lõi cây, lấy và mang đi và tự biết đó là lõi cây.
Và người ấy đạt được mục đích mà lõi cây có thể
thành tựu. Này Bà-la-môn, Ta nói rằng, người này
giống như ví dụ ấy.

Như vậy, này Bà-la-môn, phạm hạnh này không phải vì lợi ích, lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng, không phải vì lợi ích thành tựu giới đức, không phải vì lợi ích thành tựu Thiền định, không phải vì lợi ích tri kiến. Và này Bà-la-môn, tâm giải thoát bất động chính là mục đích của phạm hạnh này, là lõi cây của phạm hạnh, là mục tiêu cuối cùng của phạm hạnh.

Khi nghe nói vậy, Bà-la-môn Pingalakoccha bạch Thế Tôn:

– Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Tôn giả Gotama, như người dựng đứng lại những gì quăng ngã xuống, phơi bày ra những gì bị che kín, chỉ đường cho kẻ bị lạc hướng, đem đèn sáng vào trong bóng tối để những ai có mắt có thể thấy sắc. Cũng vậy, Chánh Pháp đã được Thế Tôn dùng nhiều phương tiện trình bày. Và nay con xin quy y Tôn giả Gotama, quy y Pháp, quy

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       194

y Tỷ-kheo Tăng. Mong Tôn giả Gotama nhận con làm đệ tử, từ nay trở đi cho đến mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng!

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      195

40    Kinh VÍ DỤ TẤM VẢI – 7 Trung I, 87

KINH VÍ DỤ TẤM VẢI (Vatthupatna sutta) – Bài kinh số 7 – Trung I, 87

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), tại
Jetavana (Kỳ-đà Lâm), vườn ông Anathapindika
(Cấp Cô Độc). Lúc bấy giờ Thế Tôn gọi các Tỷ-
kheo: "Này các Tỷ-kheo". - "Bạch Thế Tôn", các vị
Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– Này các Tỷ-kheo, như một tấm vải cấu uế,
nhiễm bụi, một người thợ nhuộm nhúng tấm vải ấy
vào thuốc nhuộm này hay thuốc nhuộm khác - hoặc
xanh, hoặc vàng, hoặc đỏ, hoặc tía - vải ấy sẽ được
màu nhuộm không tốt đẹp, sẽ được màu nhuộm
không sạch sẽ. Vì sao vậy? Này các Tỷ-kheo, vì tấm
vải không được trong sạch. Cũng vậy, này các Tỷ-
kheo, cõi ác chờ đợi một tâm cấu uế.

Này các Tỷ-kheo, như một tấm vải thanh tịnh, trong sạch, một người thợ nhuộm nhúng tấm vải ấy vào thuốc nhuộm này hay thuốc nhuộm khác - hoặc

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    196

xanh, hoặc vàng, hoặc đỏ, hoặc tía, vải ấy sẽ được
màu nhuộm tốt đẹp, sẽ được màu nhuộm sạch sẽ. Vì
sao vậy? Này các Tỷ-kheo, vì tấm vải được trong
sạch. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, cõi thiện chờ đợi
một tâm không cấu uế.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là những cấu uế của tâm?

- Tham dục, tà tham là cấu uế của tâm,
- Sân là cấu uế của tâm,
- Phẫn là cấu uế của tâm,
- Hận là cấu uế của tâm,
- Hư ngụy, não hại, tật đố, xan tham, man trá,
khi cuống, ngoan cố, cấp tháo, quá mạn, kiêu,
phóng dật là cấu uế của tâm.

Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nào nghĩ rằng: "Tham dục, tà tham là cấu uế của tâm" và sau khi biết vậy, vị ấy đoạn trừ tham dục, tà tham cấu uế của tâm; nghĩ rằng: "Sân là cấu uế của tâm", và sau khi biết vậy, vị ấy đoạn trừ sân, cấu uế của tâm; phẫn... hận... hư ngụy... não hại, tật đố, xan tham, man trá, khi cuống... ngoan cố... cấp tháo... mạn... quá mạn... kiêu; nghĩ rằng: "Phóng dật là cấu uế của tâm" thì sau khi biết vậy, vị ấy đoạn trừ phóng dật, cấu uế của

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       197

tâm.

Này các Tỷ-kheo, khi nào Tỷ-kheo biết được:
"Tham dục, tà tham là cấu uế của tâm", tham dục, tà
tham cấu uế của tâm được diệt trừ, ... sân... phẫn...
hận... hư ngụy... não hại... tật đố... xan tham... man
trá... khi cuống... ngoan cố... cấp tháo... mạn... quá
mạn... kiêu; khi nào Tỷ-kheo biết được: "Phóng dật
là cấu uế của tâm", phóng dật, cấu uế của tâm được
diệt trừ.

 Tỷ-kheo ấy thành tựu lòng tin tuyệt đối, đối với
Phật: Ngài là bậc Thế Tôn, A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian
Giải, Điều Ngự Trượng Phu, Vô Thượng Sĩ, Thiên
Nhân Sư, Phật, Thế Tôn;
 Vị ấy thành tựu lòng tin tuyệt đối đối với Pháp:
Pháp được Thế Tôn khéo thuyết giảng, thiết thực
hiện tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có
khả năng hướng thượng, được người có trí chứng
hiểu;
 Vị ấy thành tựu lòng tin tuyệt đối, đối với chúng
Tăng: Diệu hạnh là chúng Tăng, đệ tử Thế Tôn;
Trực hạnh là chúng Tăng, đệ tử Thế Tôn; Như lý
hạnh là chúng Tăng, đệ tử Thế Tôn; Chánh hạnh
là chúng Tăng, đệ tử Thế Tôn. Tức là bốn đôi tám

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       198

vị. Chúng Tăng, đệ tử Thế Tôn, đáng được cung
kính, đáng được tôn trọng, đáng được cúng
dường, đáng được chắp tay, là phước điền vô
thượng ở đời.

Đến giai đoạn này, đối với vị ấy có sự từ bỏ, có sự diệt trừ, có sự giải thoát, có sự đoạn trừ, có sự xả ly.

 Vị ấy tự nghĩ: "Ta thành tựu lòng tin tuyệt đối, đối
với Thế Tôn", và chứng được nghĩa tín thọ, chứng
được pháp tín thọ, chứng được hân hoan liên hệ
đến pháp, từ hân hoan, hỷ sanh, từ hỷ, thân được
khinh an, thân khinh an, cảm giác được lạc thọ;
với lạc thọ, tâm được Thiền định.
 Vị ấy tự nghĩ: "Ta thành tựu lòng tin tuyệt đối đối
với Pháp", và chứng được nghĩa tín thọ, chứng
được pháp tín thọ, chứng được hân hoan liên hệ
đến pháp; từ hân hoan, hỷ sanh, từ hỷ, thân được
khinh an; thân khinh an, cảm giác được lạc thọ;
với lạc thọ, tâm được Thiền định.
 Vị ấy tự nghĩ: "Ta thành tựu lòng tin tuyệt đối đối
với Tăng", và chứng được nghĩa tín thọ, chứng
được pháp tín thọ, chứng được hân hoan liên hệ
đến pháp; từ hân hoan hỷ sanh; từ hỷ, thân được
khinh an, thân khinh an, cảm giác được lạc thọ;

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        199

với lạc thọ, tâm được Thiền định.
 Vị ấy tự nghĩ: "Đến giai đoạn này, đối với Ta, có
sự từ bỏ, có sự diệt trừ, có sự giải thoát, có sự
đoạn trừ, có sự xả ly", và chứng được nghĩa tín
thọ, chứng được pháp tín thọ, chứng được hân
hoan liên hệ đến pháp; từ hân hoan, hỷ sanh; từ
hỷ, thân khinh an; thân khinh an, cảm giác được
lạc thọ; với lạc thọ, tâm được Thiền định.

Này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo, giới như vậy, pháp như vậy, tuệ như vậy - nếu có ăn đồ khất thực với gạo thơm, hạt đen được vất đi, với các món ăn khác cũng không vì vậy trở thành một chướng ngại cho vị ấy. Này các Tỷ-kheo, như một tấm vải cấu uế, nhiễm bụi, nếu bỏ trong nước sạch, trở thành thanh tịnh sạch sẽ, như bỏ vào lò lửa trở thành thanh tịnh sạch sẽ. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo, giới như vậy, pháp như vậy, tuệ như vậy, - nếu có ăn đồ khất thực với gạo thơm, hạt đen được vất đi, với các món canh, với các món ăn khác, cũng không vì vậy trở thành một chướng ngại cho vị ấy.

Vị ấy an trú, biến mãn một phương với tâm câu
hữu với từ, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy
phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy,
cùng khắp thế giới, trên dưới bề ngang, hết thảy
phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     200

mãn với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô biên,
không hận, không sân... biến mãn một phương với
tâm câu hữu với bi... (như trên)... với tâm câu hữu
với hỷ... (như trên)... biến mãn một phương với tâm
câu hữu với xả, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy
phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy
cùng khắp thế giới, trên dưới bề ngang, hết thảy
phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến
mãn với tâm câu hữu với xả, quảng đại vô biên,
không hận, không sân.

Vị ấy biết: "Có cái này, có cái hạ liệt, có cái cao thượng, có sự giải thoát vượt qua các tưởng". Do vị ấy biết như vậy, thấy như vậy, tâm được giải thoát khỏi dục lậu, tâm được giải thoát khỏi hữu lậu, tâm được giải thoát khỏi vô minh lậu. Đối với tự thân đã giải thoát, trí khởi lên: "Ta đã giải thoát, sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa". Này các Tỷ- kheo, Tỷ-kheo ấy được gọi là Tỷ-kheo đã được tắm rửa với sự tắm rửa nội tâm.

Lúc bấy giờ, Bà-la-môn Sundarikabharadvaja đang ngồi không xa Thế Tôn. Rồi Bà-la-môn Sundarikabharadvaja bạch Thế Tôn:

– Tôn giả Gotama có đi đến sông Bahuka để tắm

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                          201

rửa không?

– Này Bà-la-môn, sông Bahuka là gì? Sông Bahuka có làm được lợi ích gì?

– Tôn giả Gotama, sông Bahuka được nhiều
người xem là có khả năng giải thoát. Tôn giả
Gotama, sông Bahuka được nhiều người xem là có
khả năng đem lại công đức. Và nhiều người đã gội
sạch các ác nghiệp trong sông Bahuka.

Rồi Thế Tôn nói lên những bài kệ sau đây cho Bà-la-môn Sundarikabharadvaja:

Trong sông Bàhukà
Tại Adhikakkà,
Tại cả sông Gayà
Và Sundarikà,
Tại Sarassatì
Và tại Payàna,
Tại Bàhumatì,
Kẻ ngu dầu thường tắm,
Ác nghiệp không rửa sạch.
Sông Sundarikà
Có thể làm được gì?
Payàga làm gì?
Cả sông Bàhukà?
Không thể rửa nghiệp đen

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                 202

Của kẻ ác gây tội.

Đối kẻ sống thanh tịnh,
Ngày nào cũng ngày tốt,
Với kẻ sống thanh tịnh,
Ngày nào cũng ngày lành,
Các tịnh nghiệp thanh tịnh,
Luôn thành tựu (thiện) hạnh.
Này vị Bà-la-môn,
Chỉ nên tắm ở đây,
Khiến mọi loài chúng sanh,
Được sống trong an ổn.
Nếu không nói dối trá,
Nếu không hại chúng sanh,
Không lấy của không cho,
Có lòng tín, không tham,
Đi Gayà làm gì,
Gayà một giếng nước?

Khi được nghe nói vậy,               Bà-la-môn Sundarikabharadvaja bạch Thế Tôn:

– Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi
diệu thay, Tôn giả Gotama! Tôn giả Gotama, như
người dựng đứng lại những gì bị quăng ngã xuống,
phơi bày ra những gì bị che kín, chỉ đường cho kẻ bị

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     203

lạc hướng, đem đèn sáng vào trong bóng tối, để
những ai có mắt có thể thấy sắc. Cũng vậy Chánh
pháp đã được Tôn giả Gotama dùng nhiều phương
tiện trình bày. Nay con quy y Tôn giả Gotama, quy
y Pháp và quy y Tăng. Mong con được xuất gia với
Tôn giả Gotama! Mong con được thọ đại giới!

Bà-la-môn Sundarikabharadvaja được xuất gia
với Thế Tôn, được thọ đại giới. Trong thời gian ngắn
sau khi thọ đại giới, Tôn giả Bharadvaja sống độc cư,
không phóng dật, nhiệt tâm tinh cần và không bao
lâu sau khi tự thân chứng ngộ với thượng trí, chứng
đắc và an trú ngay trong hiện tại, vô thượng cứu cánh
Phạm hạnh mà vì mục đích này các Thiện nam tử
xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Vị ấy
đã thắng tri: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành,
những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng
thái này nữa". Như vậy, Tôn giả Bharadvaja trở
thành một vị A-la-hán nữa.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      204

41    Kinh ĐẠI BÁT NIẾT BÀN – 16 Trường I, 539

KINH ĐẠI BÁT NIẾT BÀN (MAHA PARINIBBANA SUTTA) – Bài kinh số 16 – Trường I, 539

I

1. Như vầy tôi nghe. Một thời Thế Tôn ở tại Ràjagaha (Vương Xá), trên núi Gijjhakùta (Linh Thứu). Lúc bấy giờ, Ajàtasattu Vedehiputta (A-xà- thế, con bà Vi-đề-hi, vua nước Magadha, muốn chinh phục dân Vajjì (Bạc-kỳ). Vua tự nói: "Ta quyết chinh phạt dân Vajjì này, dầu chúng có uy quyền, có hùng mạnh; ta quyết làm cỏ dân Vajjì; ta sẽ tiêu diệt dân Vajjì; ta sẽ làm cho dân Vajjì bị hoại vong".

2. Rồi Ajàtasattu Vedehiputta, vua nước Magadha nói với Bà-la-môn Vassakara (Vũ Xá), đại thần nước Magadha:

- Này Bà-la-môn, hãy đi đến Thế Tôn, và nhân danh ta, cúi đầu đảnh lễ chân Ngài, vấn an. Ngài có thiểu bệnh, thiểu não, khinh an, khỏe mạnh, lạc trú: "Bạch Thế Tôn, Ajàtasattu Vedehiputta, vua nước

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      205

Magadha cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn, vấn an Ngài có thiểu bệnh, thiểu não, khinh an, lạc trú". Và khanh bạch tiếp: "Bạch Thế Tôn, Ajàtasattu Vedehiputta, vua nước Magadha muốn chinh phục dân Vajjì, vua tự nói: "Ta quyết chinh phạt dân Vajjì này, dầu chúng có uy quyền, có hùng mạnh; ta quyết làm cỏ dân Vajjì; ta sẽ tiêu diệt dân Vajjì; ta sẽ làm cho dân Vajjì bị hoại vong". Thế Tôn trả lời khanh thế nào, hãy ghi nhớ kỹ và nói lại ta biết. Các bậc Thế Tôn không bao giờ nói lời hư vọng.

- Đại vương, xin vâng!

3. Bà-la-môn Vassakara, đại thần nước Magadha
vâng theo lời dạy của Ajàtasattu Vedehiputta, vua
nước Magadha cho thắng những cỗ xe thù thắng, tự
mình cỡi lên một chiếc, cùng với các cỗ xe ấy đi ra
khỏi Ràjagaha (Vương Xá), đến tại núi Linh Thứu,
đi xe đến chỗ còn dùng xe được, rồi xuống xe đi bộ
đến chỗ Thế Tôn, khi đến liền nói những lời chào
đón hỏi thăm xã giao với Thế Tôn rồi ngồi xuống
một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, Bà-la-môn
Vassakara, đại thần nước Magadha, bạch Thế Tôn:

- Tôn giả Gotama, Ajàtasattu Vedehiputta, vua nước Magadha cúi đầu đảnh lễ chân Tôn giả Gotama, vấn an ngài có thiểu bệnh, thiểu não, khinh an, khỏe

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                          206

mạnh, lạc trú. Tôn giả Gotama, Ajàtasattu
Vedehiputta, vua nước Magadha muốn chinh phục
dân xứ Vajjì. Vua tự nói: "Ta quyết chinh phạt dân
Vajjì này, dầu chúng có uy quyền, có hùng mạnh, ta
quyết làm cỏ dân Vajjì, ta sẽ tiêu diệt dân Vajjì, ta sẽ
làm cho dân Vajjì bị hoại vọng".

4. Lúc bấy giờ, Tôn giả Ananda đứng quạt sau lưng Thế Tôn. Thế Tôn nói với Tôn giả Ananda:

 Này Ananda, Ngươi có nghe dân Vajjì thường hay tụ họp và tụ họp đông đảo với nhau không?

- Bạch Thế Tôn, con có nghe dân Vajjì thường hay tụ họp và tụ họp đông đảo với nhau.

- Này Ananda, khi nào dân Vajjì thường hay tụ họp và tụ họp đông đảo với nhau, thời này Ananda, dân Vajjì sẽ được cường thịnh, không bị suy giảm.

 Này Ananda, Ngươi có nghe dân Vajjì tụ họp trong niệm đoàn kết, giải tán trong niệm đoàn kết, và làm việc trong niệm đoàn kết không?

- Bạch Thế Tôn, con có nghe dân Vajjì tụ họp trong niệm đoàn kết, giải tán trong niệm đoàn kết, và làm việc trong niệm đoàn kết.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                         207

- Này Ananda, khi nào nghe dân Vajjì tụ họp trong
niệm đoàn kết, giải tán trong niệm đoàn kết, và làm
việc trong niệm đoàn kết, này Ananda dân Vajjì sẽ
được cường thịnh, không bị suy giảm.

 Này Ananda, Ngươi có nghe dân Vajjì không ban
hành những luật lệ không được ban hành, không
hủy bỏ những luật lệ đã được ban hành, sống
đúng với truyền thống của dân Vajjì như đã ban
hành thời xưa không?

- Bạch Thế Tôn, con nghe dân Vajjì không ban hành
những luật lệ không được ban hành, không hủy bỏ
những luật lệ đã được ban hành, sống đúng với
truyền thống của dân Vajjì như đã ban hành thuở
xưa.

- Này Ananda, khi nào dân Vajjì, không ban hành
những luật lệ không được ban hành, không hủy bỏ
những luật lệ đã được ban hành, sống đúng với
truyền thống của dân Vajjì như đã ban hành thuở xưa
thời, này Ananda, dân Vajjì sẽ được cường thịnh,
không bị suy giảm.

 Này Ananda, Ngươi có nghe dân Vajjì tôn sùng,
kính trọng, đảnh lễ, cúng dường các bậc trưởng
lão Vajjì và nghe theo lời dạy của những vị này
không?

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    208

- Bạch Thế Tôn, con có nghe dân Vajjì tôn sùng, kính trọng, đảnh lễ, cúng dường các bậc trưởng lão Vajjì và nghe theo lời dạy của những vị này.

- Này Ananda, khi nào dân Vajjì tôn sùng, kính
trọng, đảnh lễ, cúng dường các bậc trưởng lão Vajjì
và nghe theo lời dạy của những vị này, thời dân Vajjì
sẽ được cường thịnh, không bị suy giảm.

 Này Ananda, Ngươi có nghe dân Vajjì không có bắt cóc và cưỡng ép những phụ nữ và thiếu nữ Vajjì phải sống với mình không?

- Bạch Thế Tôn, con có nghe dân Vajjì không có bắt khóc và cưỡng ép những phụ nữ và thiếu nữ Vajjì phải sống với mình.

- Này Ananda, khi nào Vajjì không có bắt cóc và
cưỡng ép những phụ nữ và thiếu nữ Vajjì phải sống
với mình thời, này Ananda, dân Vajjì sẽ được cường
thịnh, không bị suy giảm.

 Này Ananda, Ngươi có nghe dân Vajjì tôn sùng,
kính trọng, đảnh lễ, cúng dường các tự miếu của
Vajjì ở tỉnh thành và ngoài tỉnh thành, không bỏ
phế các cúng lễ đã cúng từ trước, đã làm từ trước
đúng với quy pháp không?

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      209

- Bạch Thế Tôn, con có nghe dân Vajjì tôn sùng, kính
trọng, đảnh lễ, cúng dường các tự miếu của Vajjì ở
tỉnh thành và ngoài tỉnh thành, không bỏ phế các
cúng lễ đã cúng từ trước, đã làm từ trước đúng với
quy pháp.

- Này Ananda, khi nào dân Vajjì tôn sùng, kính
trọng, đảnh lễ, cúng dường các tự miếu của Vajjì ở
tỉnh thành và ngoài tỉnh thành, không bỏ phế các
cúng lễ đã cúng từ trước, đã làm từ trước đúng với
quy pháp, thời này Ananda, dân Vajjì sẽ được cường
thịnh, không bị suy giảm.

 Này Ananda, Ngươi có nghe dân Vajjì bảo hộ, che
chở, ủng hộ đúng pháp các vị A-la-hán ở tại Vajjì
khiến các vị A-la-hán chưa đến sẽ đến trong xứ,
và những vị A-la-hán đã đến được sống an lạc
không?

- Bạch Thế Tôn, con nghe dân Vajjì bảo hộ, che chở,
ủng hộ đúng pháp các vị A-la-hán ở tại Vajjì khiến
các vị A-la-hán chưa đến sẽ đến trong xứ, và những
vị A-la-hán đã đến được sống an lạc.

- Này Ananda, khi nào dân Vajjì bảo hộ, che chở, ủng hộ đúng pháp các vị A-la-hán ở tại Vajjì khiến các vị A-la-hán chưa đến sẽ đến trong xứ, và những vị A-la-hán đã đến được sống an lạc, thời này

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     210

Ananda, dân Vajjì sẽ được cường thịnh, không bị suy giảm.

5. Rồi Thế Tôn nói với Bà-la-môn Vassakara, đại thần nước Magadha:

- Này Bà-la-môn, một thời Ta sống ở Vesàli tại tự
miếu Sàrandada, Ta dạy cho dân Vajjì bảy pháp
bất thối này. Này Bà-la-môn, khi nào bảy pháp bất
thối được duy trì giữa dân Vajjì, khi nào dân Vajjì
được giảng dạy bảy pháp bất thối này, thời Bà-la-
môn, dân Vajjì sẽ được cường thịnh, không bị suy
giảm.

Khi được nói vậy, Bà-la-môn Vassakara, đại thần nước Magadha bạch Thế Tôn:

- Tôn giả Gotama, nếu dân Vajjì chỉ hội đủ một pháp
bất thối này, thời dân Vajjì nhất định được cường
thịnh, không bị suy giảm, huống nữa là đủ cả bảy
pháp bất thối. Tôn giả Gotama, Ajàtasattu
Vedehiputta, vua nước Magadha không thể đánh bại
dân Vajjì ở chiến trận trừ phi dùng ngoại giao hay kế
ly gián. Tôn giả Gotama, nay chúng con phải đi,
chúng con có nhiều việc và có nhiều bổn phận.

- Này Bà-la-môn, Người hãy làm những gì Ngươi nghĩ là hợp thời.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      211

Bà-la-môn Vassakara, vị đại thần nước Magadha hoan hỷ, tán thán lời dạy của Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy và từ biệt.

6. Khi Bà-la-môn Vassakara đi chưa bao lâu, Thế Tôn nói với Tôn giả Ananda:

- Này Ananda, hãy đi và tập họp tại giảng đường tất cả những vị Tỷ-kheo sống gần Ràjagaha (Vương Xá).

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng theo lời dạy Thế Tôn, đi tập
họp tất cả những vị Tỷ-kheo sống gần Vương Xá rồi
đi đến Thế Tôn, đảnh lễ Ngài, đứng một bên và bạch
Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo Tăng đã tu họp. Bạch Thế Tôn, Ngài hãy làm những gì Ngài nghĩ là hợp thời.

Rồi Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đi đến giảng đường, ngồi trên chỗ ngồi đã soạn sẵn và nói với các vị Tỷ-kheo:

 Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng bảy pháp bất thối. Hãy nghe và suy nghiệm kỹ. Ta sẽ giảng.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     212

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Những vị Tỷ-kheo ấy trả lời Thế Tôn. Thế Tôn giảng như sau:

1.   Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo
thường hay tụ họp và tụ họp đông đảo với nhau,
thời này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được
cường thịnh, không bị suy giảm.

2.   Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo tụ
họp trong niệm đoàn kết, giải tán trong niệm
đoàn kết, và làm việc Tăng sự trong niệm đoàn
kết, thời này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ
được cường thịnh, không bị suy giảm.

3.   Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo
không ban hành những luật lệ không được ban
hành, không hủy bỏ những luật lệ đã được ban
hành, sống đúng với những học giới được ban
hành, thời này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ
được cường thịnh, không bị suy giảm.

4.   Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo tôn
sùng, kính trọng, đảnh lễ, cúng dường các bậc
Tỷ-kheo thượng tọa những vị này là những vị
giàu kinh nghiệm, niên cao lạp trưởng, bậc cha
của chúng Tăng, bậc thầy của chúng Tăng và

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      213

nghe theo lời dạy của những vị này, thời này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị suy giảm.

5.   Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo
không bị chi phối bởi tham ái, tham ái này tác
thành một đời sống khác, thời này các Tỷ-kheo,
chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị
suy giảm.

6.   Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo thích
sống những chỗ nhàn tịnh, thời này các Tỷ-
kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh,
không bị suy giảm.

7.   Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo tự
thân an trú chánh niệm, khiến các bạn đồng tu
thiện chí chưa đến muốn đến ở, và các bạn
đồng tu thiện chí đã đến ở, được sống an lạc,
thời này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được
cường thịnh, không bị suy giảm.

Này các Tỷ-kheo, khi nào bảy pháp bất thối này
được duy trì giữa các vị Tỷ-kheo, khi nào các vị Tỷ-
kheo được dạy bảy pháp bất thối này, thời này các
Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh,
không bị suy giảm.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      214

7. Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng bảy pháp bất thối khác, hãy nghe và suy nghiệm kỹ. Ta sẽ nói.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Những vị Tỷ-kheo đáp ứng Thế Tôn. Thế Tôn nói:

1.   Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo
không ưa thích làm thế sự, không hoan hỷ làm
thế sự, không đam mê làm thế sự, thời này các
Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh,
không bị suy giảm.

2.   Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo
không ưa thích phiếm luận, không hoan hỷ
phiếm luận, không đam mê phiếm luận, thời
này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được
cường thịnh, không bị suy giảm.

3.   Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo
không ưa thích ngủ nghỉ, thời này các Tỷ-kheo,
chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị
suy giảm.

4.   Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo
không ưa thích quần tụ, không hoan hỷ quần
tụ, không đam mê quần tụ, thời này các Tỷ-
kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      215

không bị suy giảm.

5.   Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo
không có ác dục vọng, không bị chi phối bởi ác
dục vọng, thời này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-
kheo sẽ được cường thịnh, không bị suy giảm.

6.   Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo
không bạn bè ác dục vọng, không thân tín ác
dục vọng, không cộng hành với ác dục vọng,
thời này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được
cường thịnh, không bị suy giảm.

7.   Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo
không dừng ở nửa chừng, giữa sự đạt đáo
những quả vị thấp kém và những quả vị thù
thắng, thời này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ
được cường thịnh, không bị suy giảm.

Này các Tỷ-kheo, khi nào bảy pháp bất thối này được
duy trì giữa các vị Tỷ-kheo, khi nào các vị Tỷ-kheo
được dạy bảy pháp bất thối này, thời này các Tỷ-
kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị
suy giảm.

8. Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng bảy pháp bất thối khác, hãy nghe và suy nghiệm kỹ. Ta sẽ nói.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      216

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Những vị Tỷ-kheo ấy đáp ứng Thế Tôn. Thế Tôn nói:

- Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo có tín tâm, có tàm, có quý, có nghe nhiều, có tinh tấn, có chánh niệm, có trí tuệ, thời này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị suy giảm.

Này các Tỷ-kheo, khi nào bảy pháp bất thối này được
duy trì giữa các vị Tỷ-kheo, khi nào các vị Tỷ-kheo
được dạy bảy pháp bất thối này, thời này các Tỷ-
kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị
suy giảm.

9. Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng bảy pháp bất thối khác, hãy nghe và suy nghiệm kỹ. Ta sẽ nói.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Chư Tỷ-kheo đáp ứng. Thế Tôn nói:

- Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo tụ tập
niệm giác chi, tụ tập trạch pháp giác chi, tu tập tinh
tấn giác chi,tu tập hỷ giác chi, tu tập khinh an giác
chi, tu tập định giác chi, tu tập xả giác chi, thời này
các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh,
không bị suy giảm.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        217

Này các Tỷ-kheo, khi nào bảy pháp bất thối này được
duy trì giữa các vị Tỷ-kheo, khi nào các vị Tỷ-kheo
được dạy bảy pháp bất thối này, thời này các Tỷ-
kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị
suy giảm.

10. Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng bảy pháp bất thối khác, hãy nghe và suy nghiệm kỹ. Ta sẽ nói.

- Xin vâng bạch Thế Tôn!

Những vị Tỷ-kheo ấy đáp ứng Thế Tôn. Thế Tôn nói:

- Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo tụ tập vô
thường tưởng, tu tập vô ngã tưởng, tu tập bất tịnh
tưởng, tu tập nguy hiểm tưởng, tu tập xả ly tưởng, tu
tập vô tham tưởng, tu tập diệt tưởng, thời này các
Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh,
không bị suy giảm.

Này các Tỷ-kheo, khi nào bảy pháp bất thối này được
duy trì giữa các vị Tỷ-kheo, khi nào các vị Tỷ-kheo
được dạy bảy pháp bất thối này, thời này các Tỷ-
kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị
suy giảm.

11. Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng sáu pháp bất thối, hãy nghe và suy nghiệm kỹ. Ta sẽ giảng.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      218

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Những vị Tỷ-kheo ấy đáp ứng Thế Tôn. Thế Tôn nói:

1.   Này các, Tỷ-kheo khi nào các vị Tỷ-kheo đối
với các vị đồng tu phạm hạnh, tại chỗ đông
người và vắng người, gìn giữ thân nghiệp từ
hòa, thời này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ
được cường thịnh, không bị suy giảm.

2.   Này các Tỷ-kheo, khi nào các vị Tỷ-kheo đối
với các vị đồng tu phạm hạnh, tại chỗ đông
người và vắng người, gìn giữ khẩu nghiệp từ
hòa...

3.   ... gìn giữ ý nghiệp từ hòa tại chỗ đông người
và vắng người, thời này các Tỷ-kheo, chúng
Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị suy
giảm.

4.   Này các Tỷ-kheo, khi nào các vị Tỷ-kheo phân
phối không thiên vị, chung thọ hưởng với các
bạn giới đức đồng tu, mọi lợi dưỡng chơn
chánh, hợp pháp, cho đến những vật thọ lãnh
trong bát khất thực, thời này các Tỷ-kheo,
chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị
suy giảm.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      219

5.   Này các Tỷ-kheo, khi nào các vị Tỷ-kheo sống
với các bạn đồng tu, tại chỗ đông người, và
vắng người, trong sự thọ trì những giới luật,
đúng với Sa-môn hạnh, những giới luật không
bị gẫy vụn, không bị sứt mẻ, không bị tỳ vết,
không bị uế trược, những giới luật đưa đến giải
thoát, được người có trí tán thán, không bị ô
nhiễm bởi mục đích sai lạc, những giới luật
hướng đến định tâm, thời này các Tỷ-kheo,
chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị
suy giảm.

6.   Này các Tỷ-kheo, khi nào các vị Tỷ-kheo sống
với các bạn đồng tu, tại chỗ đông người và
vắng người, trong sự thọ trì những tri kiến
đúng với Sa-môn hạnh, những thánh tri
kiến đưa đến giải thoát, hướng đến sự diệt tận
khổ đau cho những ai thiệt hành theo, thời này
các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường
thịnh, không bị suy giảm.

Này các Tỷ-kheo, khi nào sáu pháp bất thối này
được duy trì giữa các vị Tỷ-kheo, khi nào các vị Tỷ-
kheo được dạy sáu pháp bất thối này, thời này các
Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh,
không bị suy giảm.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       220

12. Trong thời gian Thế Tôn ở Vương Xá tại núi Linh
Thứu, pháp thoại này được giảng cho chúng Tỷ-
kheo: "Đây là Giới, đây là Định, đây là Tuệ. Định
cùng tu với Giới sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn.
Tuệ cùng tu với Định sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích
lớn. Tâm cùng tu với Tuệ sẽ đưa đến giải thoát
hoàn toàn các món lậu hoặc tức là dục lậu, hữu
lậu (tri kiến lậu), vô minh lậu".

13. Thế Tôn ở Vương Xá cho đến khi Ngài xem là vừa đủ, rồi Ngài gọi tôn giả Ananda:

- Này Ananda, chúng ta hãy đi đến Ambalatthikà.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda đáp ứng Thế Tôn. Rồi Thế Tôn cùng với đại chúng Tỷ-kheo đi đến Ambalatthikà.

14. Tại Ambalatthikà, Thế Tôn thân trú tại nhà nghỉ
mát của vua. Trong thời gian Thế Tôn ở
Ambalatthikà, tại nhà nghỉ mát của vua, pháp thoại
này được giảng cho chúng Tỷ-kheo:

- Đây là Giới, đây là Định, đây là Tuệ. Định cùng tu với Giới sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn. Tuệ cùng tu với Định sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn. Tâm cùng tu với Tuệ sẽ đưa đến giải thoát hoàn toàn các

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      221

món lậu hoặc, tức là dục lậu, hữu lậu (tri kiến lậu), vô minh lậu.

15. Thế Tôn ở Ambalatthikà cho đến khi Ngài xem là vừa đủ, rồi Ngài bảo tôn giả Ananda:

- Này Ananda, chúng ta hãy đi đến Nalandà.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn.

Rồi Thế Tôn cùng với đại chúng Tỷ-kheo đi đến Nalandà. Tại đây, Thế Tôn ở Pavarikambavana (Ba Ba Lợi Âm Bà Lâm).

16. Tôn giả Sàriputta (Xá Lợi Phất) đến tại chỗ Thế Tôn, đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một bên. Tôn giả Sàriputta bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, con tin tưởng Thế Tôn đến nỗi con
nghĩ rằng, ở quá khứ, ở tương lai cũng như ở hiện
tại không thể có một Sa-môn, một Bà-la-môn nào
có thể vĩ đại hơn, sáng suốt hơn Thế Tôn về
phương diện chánh giác.

- Này Sàriputta, lời nói của Ngươi thật là đại ngôn, thật là gan dạ. Ngươi thật đã rống tiếng rống con sư

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      222

tử: "Con tin tưởng Thế Tôn đến nỗi con nghĩ rằng, ở
quá khứ, ở tương lai cũng như ở hiện tại không thể
có một Sa-môn, một Bà-la-môn nào có thể vĩ đại
hơn, sáng suốt hơn Thế Tôn về phương diện chánh
giác".

Này Sàriputta, có phải Ngươi đã biết tất cả những
Thế Tôn, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri ở quá khứ,
Ngươi đã biết tâm những Vị này nói với tâm của
Ngươi: "Những Thế Tôn này ở quá khứ có giới đức
như vậy, có thiền định như vậy, có trí tuệ như vậy,
có hạnh trú như vậy, có giải thoát như vậy"?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Sàriputta, có phải Ngươi đã biết tất cả những
Thế Tôn, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri ở tương lai,
Ngươi đã biết tâm những vị này với tâm của Ngươi:
"Những Thế Tôn này ở tương lai có giới đức như
vậy, có thiền định như vậy, có trí tuệ như vậy, có
hạnh trú như vậy, có giải thoát như vậy"?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Sàriputta, có phải Ngươi biết Ta là bậc Ứng Cúng, Chánh Biến Tri ở hiện tại, Ngươi đã biết tâm Ta với tâm của Ngươi. "Thế Tôn có giới đức như vậy, có thiền định như vậy, có trí tuệ như vậy, có

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    223

hạnh trú như vậy, có giải thoát như vậy"?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Sàriputta, như vậy Ngươi không có tha tâm
thông đối với các vị Ứng Cúng, Chánh Biến Tri ở
quá khứ, tương lai và hiện tại. Như vậy, này
Sàriputta, vì sao Ngươi lại thốt ra những lời đại ngôn,
lời nói gan dạ, rống lên tiếng rống con sư tử: "Bạch
Thế Tôn, con tin tưởng Thế Tôn đến nỗi con nghĩ
rằng, ở quá khứ, ở tương lai cũng như ở hiện tại
không thể có một Sa-môn, một Bà-la-môn nào có thể
vĩ đại hơn, sáng suốt hơn Thế Tôn về phương diện
chánh giác"?

17. Bạch Thế Tôn, con không có tha tâm thông đối
với các vị Ứng Cúng, Chánh Biến Tri ở quá khứ,
tương lai và hiện tại. Nhưng con biết truyền thống
về chánh pháp.

Bạch Thế Tôn, như vị vua có một thành trì tại Biên cảnh, thành này có hào lũy kiên cố, có thành quách tháp canh kiên cố và chỉ có một cửa ra vào. Tại đây có một người gác cửa thông minh, biệt tài và nhiều kinh nghiệm, không cho vào các người lạ mặt, chỉ cho vào những người quen mặt. Người này trong khi đi tuần trên con đường chạy vòng quanh thành trì ấy có thể không thấy các chỗ nối hay khe hở của

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        224

tường, cho đến chỗ một con mèo có thể lọt ra được,
nhưng người ấy chỉ cần biết rằng các sinh vật to
lớn vào hay ra thành trì này tất cả đều đi vào hay
đi ra bởi cửa này.

- Bạch Thế Tôn, cũng vậy con biết truyền thống
về chánh pháp.
- Bạch Thế Tôn, tất cả các vị A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác trong quá khứ, tất cả vị Thế Tôn này
đã diệt trừ Năm Triền cái, những nhiễm tâm
khiến cho trí tuệ yếu ớt, đã an trú tâm vào Bốn
Niệm xứ, đã chân chánh tu tập Bảy Giác chi,
đã chứng được Vô thượng Chánh Đẳng
Giác.
- Bạch Thế Tôn, tất cả các vị A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác trong tương lai, tất cả Thế Tôn này
đã diệt trừ Năm Triền cái, những nhiễm tâm
khiến cho trí tuệ yếu ớt, đã an trú tâm vào Bốn
Niệm xứ, đã chân chánh tu tập Bảy Giác chi,
đã chứng được Vô thượng Chánh Đẳng Giác.
- Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hiện tại đã diệt trừ
Năm Triền Cái, những nhiễm tâm khiến cho trí
tuệ yết ớt, đã an trú tâm vào Bốn Niệm xứ, đã
chân chánh tu tập Bảy Giác chi, đã chứng được
Vô thượng Chánh Đẳng Giác.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    225

18. Trong thời gian Thế Tôn ở tại Nalandà, rừng Pavarikamba, pháp thoại này được giảng cho chúng Tỷ-kheo.

- Đây là Giới, đây là Định, đây là Tuệ. Định cùng tu
với Giới sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn. Tuệ cùng
tu với Định sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn. Tâm
cùng tu với Tuệ sẽ đưa đến giải thoát hoàn toàn các
món lậu hoặc, tức là dục lậu, hữu lậu (tri kiến lậu),
vô minh lậu.

19. Thế Tôn ở Nalandà cho đến khi Ngài xem là vừa đủ, rồi gọi tôn giả Ananda:

- Này Ananda, chúng ta hãy đi đến Pàtaligàma.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn. Rồi Thế Tôn cùng với đại chúng Tỷ-kheo đi đến Pàtaligàma.

20. Lúc bấy giờ, các cư sĩ ở Pàtaligàma được nghe
Thế Tôn đã đến làng Pàtaligàma. Các cư sĩ ở
Pàtaligàma đi đến Thế Tôn, đảnh lễ Ngài và ngồi
xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, các cư
sĩ ở Pàtaligàma bạch Thế Tôn: "Bạch Thế Tôn, mong
Thế Tôn hãy đến ở tại nhà nghỉ mát của chúng con".
Thế Tôn im lặng nhận lời.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      226

21. Các cư sĩ ở Pàtaligàma được biết Thế Tôn đã
nhận lời, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Ngài, thân
phía hữu hướng về Ngài và từ biệt. Các cư sĩ này đi
đến nghỉ mát, rải cát khắp tất cả sàn nhà, sắp đặt chỗ
ngồi, đặt ghè nước, chuẩn bị dầu đèn rồi đi đến Thế
Tôn, đảnh lễ Ngài và đứng một bên, các cư sĩ ở
Pàtaligàma bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, tất cả nhà nghỉ mát đã được rãi cát,
các chỗ ngồi đã được sắp đặt, ghè nước đã đặt sẵn,
dầu đèn đã được chuẩn bị. Bạch Thế Tôn, Ngài hãy
làm những gì Ngài nghĩ là phải thời.

22. Rồi Thế Tôn đắp y, cầm y bát, cùng với đại chúng
Tỷ-kheo đi đến nhà nghỉ mát, sau khi đến liền rửa
chân bước vào nhà, ngồi xuống, lưng dựa và bức
tường ở giữa, mặt hướng về phía Đông. Chúng Tỷ-
kheo sau khi rửa chân, bước vào nhà ngồi xuống,
lưng dựa vào bức tường phía Đông, hướng mặt phía
Tây, đối diện Thế Tôn.

23. Thế Tôn nói với các cư sĩ ở Pataligama:

- Này các Gia chủ, có năm sự nguy hiểm cho những ai phạm giới, sống trái giới luật. Thế nào là năm?

- Ở đây, này các Gia chủ, người phạm giới, sống trái giới luật sẽ bị tiêu hao tiền của rất nhiều vì

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        227

sống phóng dật. Đó là điều nguy hiểm thứ nhất
cho những ai phạm giới, sống trái giới luật.
- Lại nữa, này các Gia chủ, người phạm giới,
sống trái giới luật bị tiếng dữ đồn xa. Đó là điều
nguy hiểm thứ hai cho những ai phạm giới,
sống trái giới luật.
- Lại nữa, này các Gia chủ, người phạm giới,
sống trái giới luật khi vào hội chúng nào, hoặc
Sát Đế Lỵ, hoặc Bà-la-môn, hoặc gia chủ, hoặc
Sa-môn, người ấy đi vào với tâm thần sợ hãi,
bối rối. Đó là điều nguy hiểm thứ ba cho những
ai phạm giới, sống trái giới luật.
- Lại nữa, này các Gia chủ, người phạm giới,
sống trái giới luật sẽ chết với tâm hồn rối loạn.
Đó là điều nguy hiểm thứ tư cho những ai phạm
giới, sống trái giới luật.
- Lại nữa, này các Gia chủ, người phạm giới,
sống trái giới luật sau khi thân hoại mạng
chung, sẽ bị sanh vào khổ cảnh, ác thú, đọa xứ,
địa ngục. Đó là điều nguy hiểm thứ năm cho
những ai phạm giới, sống trái giới luật.
Này các gia chủ, đó là năm điều nguy hiểm cho
những ai phạm giới, sống trái giới luật.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       228

24. Này các Gia chủ có năm sự lợi ích cho những ai giữ giới, sống theo giới luật. Thế nào là năm?

- Ở đây, này các Gia chủ, người giữ giới, sống
theo giới luật sẽ có tiền của dồi dào rất nhiều vì
sống không phóng dật. Đó là sự lợi ích thứ nhất
cho những ai giữ giới, sống theo giới luật.
- Lại nữa, này các Gia chủ, người giữ giới, sống
theo giới luật được tiếng tốt đồn xa. Đó là sự
lợi ích thứ hai cho những ai giữ giới, sống theo
giới luật.
- Lại nữa, này các Gia chủ, người giữ giới, sống
theo giới luật khi đi vào hội chúng nào, hoặc
Sát Đế Lỵ, hoặc Bà-la-môn, hoặc gia chủ, hoặc
Sa-môn, người ấy đi vào với tâm thần không sợ
hãi, không bối rối. Đó là sự lợi ích thứ ba cho
những ai giữ giới, sống theo giới luật.
- Lại nữa, này các Gia chủ, người giữ giới, sống
theo giới luật sẽ chết với tâm hồn không rối
loạn. Đó là sự lợi ích thứ tư cho những ai giữ
giới, sống theo giới luật.
- Lại nữa, này các Gia chủ, người giữ giới, sống
theo giới luật sau khi thân hoại mạng chung, sẽ
được sanh vào thiện thú, thiên giới. Đó là sự lợi

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       229

ích thứ năm cho những ai giữ giới, sống theo
giới luật.
25. Thế Tôn giảng pháp cho những cư sĩ ở
Pàtaligàma cho đến khuya, khích lệ, làm cho phấn
khởi, khiến tâm hoan hỷ rồi bảo các cư sĩ ấy:

- Này các Gia chủ, đêm đã khuya, nay các Ngươi hãy làm những gì các Ngươi nghĩ là phải thời.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Các người cư sĩ của Pàtaligàma vâng lời Thế Tôn, từ
chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân phía hữu
hướng về Ngài từ tạ ra về. Thế Tôn, sau khi các cư
sĩ ở Pàtaligàma đi không bao lâu, liền trở vào phòng
riêng.

26. Lúc bấy giờ Sunidha và Vassakara, hai vị đại
thần xứ Magadha đang dựng thành trì để ngăn chặn
dân Vajjì. Một số rất lớn các thiên thần tụ họp hàng
ngàn tại các trú địa ở Pàtaligàma.

- Chỗ nào có thiên thần có đại oai lực tụ họp, các vị này khiến tâm các vua chúa, các đại thần có đại oai lực, hướng đến sự xây dựng các trú xá. - Tại chỗ nào các thiên thần bậc trung tụ họp, các

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     230

vị này khiến tâm các vua chúa, các đại thần bậc
trung hướng đến sự xây dựng các trú xá.
- Tại chỗ nào các thiên thần bậc hạ đẳng tụ họp,
các vị này khiến tâm các vua chúa, các đại thần
bậc hạ đẳng hướng đến sự xây dựng các trú xá.
27. Thế Tôn với thiên nhãn, thanh tịnh, siêu nhân
thấy hàng ngàn các thiên thần tụ họp tại các trú địa ở
Pàtaligàma, Thế Tôn thức dậy khi đêm chưa tàn và
nói với tôn giả Ananda:

- Này Ananda, ai đang xây dựng thành trì ở Pataligama?

- Sunidha và Vassakara, bạch Thế Tôn, hai vị đại thần xứ Magadha, đang xây dựng thành trì ở Pataligama để ngăn chận dân Vajjì.

28. Này Ananda, thật giống như đã hỏi ý kiến các vị
thiên thần ở cõi trời Ba mươi ba, các đại thần ở
Magadha, Sunidha và Vassakara đang xây thành trì
ở Pataligama để ngăn chận dân Vajjì.

- Này Ananda ở đây với thiên nhãn, thanh tịnh, siêu nhân Ta thấy hàng ngàn thiên thần tụ họp tại các trú địa ở Pataligama.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       231

- Chỗ nào có thiên thần có đại oai lực tụ họp, các
vị ấy khiến tâm các vua chúa, các đại thần có
đại oai lực, hướng đến sự xây dựng các trú xá.
- Chỗ nào các thiên thần bậc trung tụ họp, các vị
ấy khiến tâm các vua chúa, các đại thần bậc
trung hướng đến sự xây dựng các trú xá.
- Chỗ nào các thiên thần bậc hạ đẳng tụ họp, các
vị này khiến tâm các vua chúa, các đại thần bậc
hạ đẳng hướng đến sự xây dựng các trú xá.
- Này Ananda, chỗ nào các vị Ariyans an trú, chỗ
nào các nhà thương mãi qua lại, chỗ ấy sẽ thiết
lập một thành thị bậc nhất tên gọi là Pàtaliputta,
một trung tâm thương mãi.
- Nhưng này Ananda, Pàtaliputta sẽ bị ba hiểm
nạn về lửa, về nước hay chia rẽ bất hòa.
29. Sunidha và Vassakara, hai vị đại thần nước
Magadha, đến tại chỗ Thế Tôn ở, khi đến xong liền
nói những lời chào đón hỏi thăm xã giao rồi đứng
một bên. Sau khi đứng một bên, vị đại thần xứ
Magadha, Sunidha và Vassakara bạch Thế Tôn:
"Mong Thế Tôn nhận lời mời dùng cơm tại nhà
chúng con hôm nay cùng với đại chúng Tỷ-kheo".
Thế Tôn im lặng nhận lời.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       232

30. Hai vị đại thần xứ Magadha, Sunidha và Vassakara sau khi biết Thế Tôn đã nhận lời liền đi về nhà ở, cho soạn tại nhà của mình các món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm, rồi cử người đến tin Thế Tôn: "Tôn giả Gotama, giờ đã đến, cơm đã sẵn sàng".

Rồi Thế Tôn buổi sáng đắp y, mang theo y bát cùng với đại chúng Tỷ-kheo đi đến trú sở của hai vị đại thần xứ Magadha, Sunidha và Vassakara, sau khi đi đến liền ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. Rồi hai vị thần xứ Magadha, Sunidha và Vassakara tự tay mời chúng Tỷ-kheo với Thế Tôn là thượng thủ, các món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm. Sau khi Thế Tôn dùng cơm xong và cất tay khỏi bình bát, Sunidha và Vassakara, hai vị đại thần xứ Magadha liền lấy chiếc ghế thấp khác và ngồi xuống một bên.

31. Sau khi Sunidha và Vassakara, hai vị đại thần thứ Magadha đã ngồi xuống một bên, Thế Tôn đọc bài kệ cảm tạ:

Tại chỗ nào người sáng suốt lấy làm chỗ trú
xứ.
Hãy nuôi dưỡng người giữ giới và người phạm
hạnh.
Và san sẽ công đức với Chư Thiên trú tại chỗ
ấy.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       233

Được tôn kính, chúng sẽ tôn kính lại.
Được trọng vọng, chúng sẽ trọng vọng lại.
Chúng sẽ mến thương người ấy như người mẹ
thương mến con.
Và những ai được thiên thần thân mến luôn
luôn được thấy may mắn.

Sau khi Thế Tôn tán thán Sunidha và Vassakara, hai vị đại thần xứ Magadha với bài kệ này, Ngài từ chỗ ngồi đứng dậy và ra về.

32. Sunidha và Vassakara, hai vị đại thần xứ Magadha đi sau lưng Thế Tôn và nói:

- "Hôm nay Sa-môn Gotama đi ra cửa nào cửa
ấy sẽ được đặt tên là Gotama; Sa-môn Gotama lội
qua sông từ bến nào, bến ấy sẽ được đặt tên là
Gotama. Và cửa Sa-môn Gotama đi ra được đặt tên
là cửa Gotama".

33. Rồi Thế Tôn đi đến sông Ganga (sông Hằng). Lúc bây giờ, sông Gangà tràn ngập nước đến bờ đến nỗi con quạ có thể uống được. Có người đang đi tìm thuyền, có người đang đi tìm phao, có người cột bè để qua bờ bên kia. Thế Tôn mau lẹ như người lực sĩ duỗi cánh tay được co lại hay co cánh tay đã duỗi ra, biến mất từ bờ bên này và hiện ra trên bờ bên kia với

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      234

chúng Tỷ-kheo.

34. Thế Tôn thấy những người kia, người đang đi tìm thuyền, người đang đi tìm phao, người đang đi cột bè để qua bờ bên kia. Thế Tôn hiểu được ý nghĩa của cảnh này, lúc ấy bèn ứng khẩu lời cảm khái:

"Những ai làm cầu vượt biển trùng dương, bỏ lại đất sũng đầm ao, trong khi người phàm phu đang cột bè.

Những người ấy thật là những vị trí tuệ được giải thoát".

II

1. Rồi Thế Tôn gọi tôn giả Ananda: "Này Ananda, chúng ta hãy đi đến Kotigàma".

- "Xin vâng, bạch Thế Tôn". Tôn giả Ananda đáp
ứng Thế Tôn. Rồi Thế Tôn cùng với đại chúng Tỷ-
kheo đi đến Kotigàma. Tại đây, Thế Tôn ở tại
Kotigàma.

2. Thế Tôn nói với các vị Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, chính vì không giác ngộ, không thông hiểu Bốn Thánh đế mà chúng ta phải lưu chuyển luân hồi lâu năm, Ta và các Ngươi.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     235

Bốn Thánh đế ấy là gì?

- Này các Tỷ-kheo, chính vì không giác ngộ,
không thông hiểu Khổ Thánh đế mà chúng ta
phải lưu chuyển luân hồi lâu năm, Ta và các
Ngươi.
- Này các Tỷ-kheo, chính vì không giác ngộ,
không thông hiểu Khổ Tập Thánh đế mà chúng
ta phải lưu chuyển luân hồi lâu năm, Ta và các
Ngươi.
- Này các Tỷ-kheo, chính vì không giác ngộ,
không thông hiểu Khổ Diệt Thánh đế... Khổ
Diệt Đạo Thánh đế mà chúng ta phải lưu
chuyển luân hồi lâu năm, Ta và các Ngươi.

Này các Tỷ-kheo khi Khổ Thánh đế này được giác
ngộ, được thông hiểu, khi Khổ Tập Thánh đế này
được giác ngộ, được thông hiểu, khi Khổ Diệt Đạo
Thánh đế này được giác ngộ, được thông hiểu, thời
hữu ái được diệt trừ, sự dắt dẫn đến một đời sống
được đoạn tuyệt, nay không còn hậu hữu nữa.

3. Thế Tôn thuyết như vậy, Thiện Thệ lại nói thêm:

- Chính vì không thấy như thật Bốn Thánh đế nên có sự luân chuyển lâu ngày trong nhiều đời. Khi những sự thực này được nhận thức, nguyên nhân

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    236

của một đời sống khác được trừ diệt, khi khổ căn được đoạn trừ, sẽ không còn một đời sống khác nữa.

4. Trong thời gian Thế Tôn ở Kotigàma, pháp thoại này được giảng cho chúng Tỷ-kheo:

- Đây là Giới, đây là Định, đây là Tuệ. Định cùng tu
với Giới sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn. Tuệ cùng
tu với Định sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn. Tâm
cùng tu với Tuệ sẽ đưa đến giải thoát hoàn toàn các
món lậu hoặc, tức là dục lậu, hữu lậu (tri kiến lậu),
vô minh lậu.

5. Thế Tôn, sau khi ở Kotigàma cho đến khi Ngài xem là vừa đủ, liền bảo tôn giả Ananda:

- Này Ananda, chúng ta hãy đi đến Nàdikà.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn. Rồi Thế Tôn cùng với đại chúng Tỷ-kheo đi đến Nàdikà, tại ngôi nhà gạch (Ginjakàvasatha).

6. Rồi Tôn giả Ananda đến chỗ Thế Tôn, đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một bên. Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      237

- Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo Sàlada mệnh chung tại
Nàdikà đã được sanh ở cõi nào, hậu thế trạng
thái như thế nào?
- Tỷ-kheo ni Nandà mệnh chung tại Nàdikà đã
được sanh ở cõi nào, hậu thế trạng thái như thế
nào?
- Bạch Thế Tôn, cư sĩ Sudatta mệnh chung tại
Nàdikà đã được sanh cõi nào, hậu thế trạng thái
như thế nào?
- Bạch Thế Tôn, nữ cư sĩ Sujàtà mệnh chung tại
Nàdikà đã được sanh ở cõi nào, hậu thế trạng
thái như thế nào?
- Bạch Thế Tôn, cư sĩ Kakudha mệnh chung tại
Nàdikà đã được sanh cõi nào, hậu thế trạng thái
như thế nào?
- Bạch Thế Tôn, cư sĩ Kàlinga... Bạch Thế Tôn,
cư sĩ Nikata... Bạch Thế Tôn, cư sĩ
Katissabha... Bạch Thế Tôn, cư sĩ Tuttha...
Bạch Thế Tôn, cư sĩ Santuttha..., Bạch Thế Tôn
cư sĩ Bhadda... Bạch Thế Tôn, cư sĩ Subhadda
đã mệnh chung tại Nàdikà đã được sanh ở cõi
nào, hậu thế trạng thái như thế nào?

7. Này Ananda, Tỷ-kheo Sàlada diệt tận các lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    238

an trú ngay hiện tại vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát.

- Này Ananda, Tỷ-kheo ni Nandà đoạn trừ năm
hạ phần kiết sử, hóa sanh (thiên giới) và từ đó
nhập Niết Bàn không còn trở lại đời này nữa.
- Này Ananda, cư sĩ Sudatta, diệt trừ ba kiết sử
làm giảm thiểu tham, sân, si, chứng quả Nhứt
lai sau khi trở lại đời này một lần nữa sẽ diệt
tận khổ đau.
- Này Ananda, nữ cư sĩ Sujatà diệt trừ ba kiết sử,
chứng quả Dự lưu, nhứt định không còn đọa
vào ác đạo, đạt đến Chánh giác.
- Này Ananda, cư sĩ Kakudha đoạn trừ năm hạ
phần kiết sử, hóa sanh (thiên giới), và từ đó
nhập Niết Bàn không còn trở lại đời này nữa.
- Này Ananda, cư sĩ Kalinga... Này Ananda cư
sĩ Nikata... Này Ananda, cư sĩ Katissabha...
Này Ananda, cư sĩ Tuttha... Này Ananda, cư sĩ
Santuttha... Này Ananda, cư sĩ Bhadada... Này
Ananda, cư sĩ Subhadda đoạn trừ năm hạ phần
kiết sử, được hóa sanh (thiên giới), và từ đó
nhập Niết Bàn không còn trở lại đời này nữa.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     239

- Này Ananda, hơn năm mươi cư sĩ mệnh chung
tại Nàdikà, đoạn trừ năm hạ phần kiết sử, hóa
sanh (thiên giới) và từ đó nhập Niết Bàn không
còn trở lại đời này nữa.
- Này Ananda, hơn chín mươi tín nam nữ cư sĩ
mệnh chung tại Nàdikà, diệt trừ ba kiết sử, làm
giảm thiểu tham, sân, si, chứng quả Nhứt lai,
sau khi trở lại đời này một lần nữa sẽ diệt tận
khổ đau.
- Này Ananda, hơn năm trăm cư sĩ, mệnh chung
tại Nàdikà, diệt trừ ba kiết sử, chứng quả Dự
lưu, nhứt định không còn đọa vào ác đạo, đạt
đến Chánh giác.

8. Này Ananda, thật không có gì lạ, vấn đề con người
phải mệnh chung. Nhưng mỗi lần có người mệnh
chung lại đến hỏi Như Lai về vấn đề này thời
Ananda, như vậy làm phiền nhiễu Như Lai. Này
Ananda, vì vậy ta sẽ giảng Pháp kính (Gương
chánh pháp) để Thánh đệ tử, sau khi chứng đạt
pháp nghĩa này, nếu muốn, sẽ tự tuyên bố về mình
như sau: "Đối với ta, sẽ không còn địa ngục, sẽ
không còn tái sanh cõi bàng sanh, ngạ quỷ, đọa xứ,
ác thú. Ta đã chứng quả Dự lưu, nhứt định không
đọa ác đạo, sẽ đạt Chánh giác".

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     240

9. Này Ananda, Pháp kính ấy là gì mà Thánh đệ tử, sau khi chứng đạt pháp nghĩa này, nếu muốn, sẽ tự tuyên bố về mình như sau: "Đối với ta, sẽ không còn địa ngục, sẽ không còn tái sanh cõi bàng sanh, ngạ quỷ, đọa xứ, ác thú. Ta đã chứng quả Dự lưu, nhứt định không đọa ác đạo, sẽ đạt Chánh giác"?

- Này Ananda, vị Thánh đệ tử có chánh tín đối
với đức Phật: "Thế Tôn là bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác, Minh hạnh Túc, Thiện Thệ,
Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự
Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn".

- Vị ấy có chánh tín đối với chánh pháp:
"Chánh pháp được Thế Tôn khéo giảng dạy,
thiết thực, vượt ngoài thời gian chi phối, đến để
mà thấy, có khả năng giải thoát, được kẻ trí tự
mình thâm hiểu".

- Vị ấy có chánh tín đối với chúng Tăng:
"Chúng Tăng đệ tử Thế Tôn chân chánh tu
hành, chúng Tăng đệ tử Thế Tôn chân trực tu
hành, chúng Tăng đệ tử Thế Tôn chân trí tu
hành, chúng Tăng đệ tử Thế Tôn chân tịnh tu
hành, tức là bốn đôi tám vị. Chúng Tăng đệ tử
Thế Tôn đáng được nghênh đón, đáng được
cúng dường, đáng được chiêm ngưỡng, đáng

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      241

được chấp tay, là phước điền vô thượng ở trên đời.

- Cụ túc giới hạnh, được bậc Thánh mến
chuộng, được viên mãn không mảy mún, được
vẹn toàn không sứt mẻ, không tỳ vết, không ô
nhiễm, những giới hạnh đưa đến giải thoát,
được người trí tán thán, không bị ảnh hưởng
bởi đời sau. Hướng dẫn đến thiền định".

Này Ananda, chính Pháp kính này mà Thánh đệ
tử sau khi chứng đạt pháp nghĩa này, nếu muốn
sẽ tự tuyên bố về mình như sau: "Đối với ta, sẽ
không còn địa ngục, sẽ không còn tái sanh cõi bàng
sanh, ngạ quỷ, đọa xứ, ác thú. Ta đã chứng quả Dự
lưu, nhứt định không đọa ác đạo, sẽ đạt chánh giác".

10. Khi Thế Tôn ở Nàdikà, pháp thoại này được giảng cho chúng Tỷ-kheo:

- Đây là Giới, đây là Định, đây là Tuệ... Tức là dục lậu, hữu lậu (tri kiến lậu), vô minh lâu.

11. Rồi Thế Tôn, sau khi ở Nàdikà cho đến khi Ngài xem là vừa đủ, liền bảo tôn giả Ananda:

- Này Ananda, chúng ta hãy đi đến Vesàli.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     242

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn. Rồi Thế Tôn cùng với đại chúng Tỷ-kheo đi đến Vesàli. Ở đây, Thế Tôn trú tại vườn Ambapàli.

12. Thế Tôn bảo các vị Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, các Ngươi phải sống an trú chánh niệm, tỉnh giác. Đó là lời dạy của Ta cho các Ngươi.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo an trú chánh
niệm? Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đối với thân, quán
thân, tinh tấn, tỉnh giác, chánh niệm nhiếp phục mọi
tham ái, ưu bi ở trên đời, đối với các cảm thọ... đối
với tâm... đối với các pháp, quán pháp, tinh tấn, tỉnh
giác, chánh niệm, nhiếp phục mọi tham ái, ưu bi ở
trên đời. Này các Tỷ-kheo, như vậy gọi là chánh
niệm.

13. Này các Tỷ-kheo thế nào là Tỷ-kheo tỉnh giác? Này các Tỷ-kheo, ở đây Tỷ Kheo tỉnh giác khi đi tới, đi lui, tỉnh giác khi ngó tới, ngó lui; tỉnh giác khi co tay, duỗi tay, tỉnh giác khi mang áo sanghati (tăng già lê) mang bát, mang y, tỉnh giác khi ăn, khi uống, khi nhai, khi nếm, tỉnh giác khi đại tiện, tiểu tiện; tỉnh giác khi đi; khi đứng, khi ngồi, khi nằm, khi

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                         243

thức, khi nói, khi im lặng. Này các Tỷ-kheo, như vậy
Tỷ-kheo sống tỉnh giác. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
phải sống an trú chánh niệm, tỉnh giác. Đó là lời dạy
của Ta cho các Ngươi.

14. Lúc bấy giờ dâm nữ Ambapàli được nghe: "Thế Tôn đã đến Vesàli và ở tại vườn xoài của ta". Dâm nữ Ambapàli liền cho thắng các cỗ xe thù thắng, tự leo lên một chiếc, cùng với các cổ xe thù thắng xuất phát ra khỏi Vesàli và đi đến vườn xoài. Nàng cỡi xe cho đến chỗ còn có thể cỡi xe được, rồi xuống xe đi bộ đến tại chỗ Thế Tôn, khi đến liền đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một bên, Thế Tôn thuyết pháp cho dâm nữ Ambapàli đang ngồi một bên, giảng dạy, khích lệ, làm cho phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ.

Dâm nữ Ambapàli sau khi được Thế Tôn giảng dạy, khích lệ, làm cho phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ, liền bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn ngày mai nhận lời mời dùng cơm của chúng con với chúng Tỷ-kheo.

Thế Tôn im lặng nhận lời. Dâm nữ Ambapali được biết Thế Tôn đã nhận lời, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Ngài, thân bên phải hướng về đức Phật và từ biệt.

15. Các người Licchavi ở Vesàli được nghe: "Thế

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      244

Tôn đến Vesàli hiện ở vườn Ambapàli", liền cho
thắng các cỗ xe thù thắng leo lên xe rồi xuất phát ra
khỏi Vesàli với những cỗ xe ấy. Có những vị
Licchavi toàn xanh, màu sắc xanh, mặc vải màu
xanh, mang đồ trang sức màu xanh. Có những vị
Licchavi toàn vàng, màu sắc vàng, mặc vải màu
vàng, mang đồ trang sức màu vàng. Có những vị
Licchavi toàn đỏ, màu sắc đỏ, mặc vải màu đỏ, mang
đồ trang sức màu đỏ. Có những vị Licchavi toàn
trắng, màu sắc trắng, mặc vải màu trắng, mang đồ
trang sức màu trắng.

16. Lúc bấy giờ dâm nữ Ambapàli đánh xe va chạm
với các thanh niên Licchavi, trục xe chạm với trục
xe, bánh xe chạm với bánh xe, gọng xe chạm với
gọng xe. Các Licchavi nói với dâm nữ Ambapàli:

- Này Ambapàli, tại sao nàng lại đánh xe va chạm
với các thanh niên Licchavi, trục xe chạm với trục
xe, bánh xe chạm với bánh xe, gọng xe chạm với
gọng xe?

- Này quý Công tử của tôi, tôi vừa mới mời Thế Tôn cùng chúng Tỷ-kheo ngày mai đến dùng cơm.

- Này Ambapàli, hãy nhường cho chúng ta bữa cơm ấy đổi lấy một trăm ngàn.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      245

- Dầu quý Công tử có cho tôi cả thành Vesàli cùng với các đất phụ thuộc, tôi cũng không nhường bữa cơm quan trọng này.

Các vị Licchavi này tức tối búng ngón tay và nói:

- Chúng ta bị cô thiếu nữ xoài này đả thắng! Chúng ta bị cô thiếu nữ xoài này phổng tay trên. Và các vị Licchavi này cùng đi đến vườn Ambapàli.

17. Thế Tôn xa thấy các vị Licchavi liền nói với các
Tỷ-kheo: "Này các Tỷ-kheo nếu có vị Tỷ-kheo nào
chưa thấy các chư Thiên ở cõi Tam thập tam thiên,
hãy ngó chúng Licchavi, hãy nhìn chúng Licchavi.
Này các Tỷ-kheo chúng Licchavi cũng giống như
chúng Tam thập tam thiên".

18. Các vị Licchavi ấy cỡi xe cho đến chỗ còn có thể
cỡi xe được, rồi xuống xe đi bộ đến tại chỗ Thế Tôn,
khi đến, liền đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một bên.
Thế Tôn thuyết pháp cho những vị Licchavi đang
ngồi một bên, giảng dạy, khích lệ, làm cho phấn
khởi, khiến tâm hoan hỷ.

Các vị Licchavi sau khi được Thế Tôn giảng dạy, khích lệ, làm cho phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ liền bạch Thế Tôn:

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       246

- Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn ngày mai nhận lời mời dùng cơm của chúng con với chúng Tỷ-kheo.

- Này các Licchavi, ngày mai Ta đã nhận lời mời dùng cơm của dâm nữ Ambapàli rồi.

Các vị Licchavi này tức tối búng ngón tay và nói: "Chúng ta bị cô thiếu nữ xoài này đả thắng! Chúng ta bị cô thiếu nữ xoài này phổng tay trên..."

Rồi những vị Licchavi này, hoan hỷ tán thán lời dạy Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Ngài, thân bên hữu hướng về đức Phật và từ biệt.

19. Lúc bấy giờ dâm nữ Ambapali, đêm vừa tàn
canh, liền cho sửa soạn tại vườn của mình các món
ăn thượng vị loại cứng và loại mềm và cho báo tin
Thế Tôn: "Bạch Thế Tôn, giờ đã đến, cơm đã sẵn
sàng". Thế Tôn buổi sáng đắp y, đem theo y bát, cùng
với chúng Tỷ-kheo đến tại túc xá của dâm nữ
Ambapàli, sau khi đến liền ngồi xuống chỗ đã soạn
sẵn. Rồi dâm nữ Ambapàli tự tay thân hành mời
chúng Tỷ-kheo với đức Phật là vị thượng thủ, dùng
các món ăn thượng vị loại cứng và loại mềm.

Khi Thế Tôn dùng xong, tay đã rời bát, dâm nữ Ambapàli lấy một ghế thấp khác và ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, dâm nữ Ambapàli

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     247

bạch Thế Tôn: "Bạch Thế Tôn, con xin cúng dường ngôi vườn này cho chúng Tỷ-kheo với đức Phật là vị thượng thủ".

Thế Tôn nhận lãnh khu vườn. Thế Tôn thuyết pháp cho dâm nữ Ambapàli, khích lệ, làm cho phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ, rồi đứng dậy ra về.

20. Trong thời gian Thế Tôn ở Vesàli, pháp thoại này được giảng cho chúng Tỷ-kheo:

- Đây là Giới, đây là Định, đây là Tuệ. Định cùng tu
với Giới sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn. Tuệ cùng
tu với Định sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn. Tâm
cùng tu với Tuệ sẽ đưa đến giải thoát hoàn toàn các
món lậu hoặc, tức là dục lậu, hữu lậu (tri kiến lậu),
vô minh lậu.

21. Rồi Thế Tôn, sau khi ở Vesàli cho đến khi Ngài xem là vừa đủ, liền bảo tôn giả Ananda:

- Này Ananda, chúng ta hãy đi đến làng Baluvà.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn. Rồi Thế Tôn cùng với đại chúng Tỷ-kheo đi đến làng Baluvà. Và Thế Tôn trú tại làng này.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      248

22. Thế Tôn nói với các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ Kheo hãy an cư trong mùa mưa xung quanh Vesàli tại chỗ có bạn bè quen thuộc và thân tín. Còn Ta sẽ an cư ở đây, tại làng Baluvà.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Những Tỷ Kheo này vâng đáp Thế Tôn và tìm chỗ
an cư mùa mưa xung quanh Vesàli tại chỗ có bạn bè
quyến thuộc và thân tín. Còn Thế Tôn an cư tại làng
Baluvà.

23. Trong khi Thế Tôn an cư trong mùa mưa, một
cơn bệnh trầm trọng khởi lên, rất đau đớn, gần như
muốn chết. Nhưng Thế Tôn giữ tâm chánh niệm,
tỉnh giác, chịu đựng cơn đau ấy, không một chút
ta thán. Thế Tôn tự nghĩ: "Thật không hợp lẽ nếu Ta
diệt độ mà không có một lời với các đệ tử hầu cận
Ta, không từ biệt chúng Tỷ-kheo. Vậy Ta hãy lấy sức
tinh tấn, nhiếp phục cơn bệnh này, duy trì mạng căn
và tiếp tục sống". Và Thế Tôn với sức tinh tấn, nhiếp
phục bệnh ấy duy trì mạng căn.

24. Rồi Thế Tôn lành bệnh. Sau khi lành bệnh không bao lâu, đức Phật rời khỏi tịnh xá và ngồi trên ghế đã soạn sẵn, trong bóng mát của ngôi tịnh xá. Lúc bấy giờ tôn giả Ananda đến tại chỗ Thế Tôn, đảnh lễ Ngài

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       249

và ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, con được thấy Thế Tôn khỏe mạnh. Bạch Thế Tôn, con được thấy Thế Tôn kham nhẫn, bạch Thế Tôn, thấy Thế Tôn bệnh hoạn, thân con cảm thấy yếu ớt như lau sậy, mắt con mờ mịt không thấy rõ phương hướng, dầu cho, bạch Thế Tôn, con được một chút an ủi rằng, Thế Tôn sẽ không diệt độ, nếu Ngài chưa có lời di giáo lại cho chúng Tỷ-kheo.

25. Này Ananda, chúng Tỷ-kheo còn mong mỏi gì
nữa ở Ta! Này Ananda, Ta đã giảng Chánh pháp,
không có phân biệt trong ngoài (mật giáo và không
phải mật giáo), vì này Ananda, đối với các Pháp,
Như Lai không bao giờ là vị Đạo sư còn nắm tay (còn
giữ lại một ít mật giáo chưa giảng dạy).

- Này Ananda, những ai nghĩ rằng: "Như Lai là
vị cầm đầu chúng Tỷ-kheo"; hay "chúng Tỷ-
kheo chịu sự giáo huấn của Như Lai" thời này
Ananda, người ấy sẽ có lời di giáo cho chúng
Tỷ-kheo.
- Này Ananda, Như Lai không nghĩ rằng: "Ta
là vị cầm đầu chúng Tỷ-kheo; hay "chúng Tỷ-
kheo chịu sự giáo huấn của Ta" thời nay
Ananda, làm sao Như Lai lại có lời di giáo cho

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    250

chúng Tỷ-kheo?
- Này Ananda, Ta nay đã già, đã thành bậc
trưởng thượng, đã đến tuổi lâm chung, đã đến
tám mươi tuổi. Này Ananda, như cỗ xe đã già
mòn, sở dĩ còn chạy được là nhờ dây thắng
chằng chịt, cũng vậy thân Như Lai được duy trì
sự sống giống như chính nhờ chống đỡ dây
chằng.
- Này Ananda, chỉ trong khi Như Lai không tác
ý đến tất cả tướng, với sự diệt trừ một số cảm
thọ, chứng và an trú vô tướng tâm định, chính
khi ấy thân Như Lai được thoải mái.

26. Vậy nên, này Ananda, hãy tự mình là ngọn đèn
cho chính mình, hãy tự mình nương tựa chính
mình, chớ nương tựa một gì khác. Dùng Chánh
pháp làm ngọn đèn, dùng Chánh pháp làm chỗ
nương tựa, chớ nương tựa một gì khác.

Này Ananda, thế nào là vị Tỷ-kheo hãy tự mình là
ngọn đèn cho chính mình, tự mình nương tựa chính
mình, không nương tựa một gì khác, dùng Chánh
pháp làm ngọn đèn, dùng Chánh pháp làm chỗ
nương tựa, không nương tựa một gì khác?

Này Ananda, ở đời, vị Tỷ-kheo, đối với thân quán

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                   251

thân, tinh tấn, tỉnh giác, chánh niệm, nhiếp phục mọi
tham ái, ưu bi trên đời; đối với các cảm thọ... đối với
tâm... đối với các pháp, quán pháp, tinh tấn, tỉnh giác,
chánh niệm, nhiếp phục mọi tham ái, ưu bi trên đời.
Này Ananda, như vậy vị Tỷ-kheo tự mình là ngọn
đèn cho chính mình, tự mình nương tựa chính mình,
không nương tựa một gì khác, dùng Chánh pháp làm
ngọn đèn, dùng Chánh pháp làm chỗ nương tựa,
không nương tựa một gì khác.

Này Ananda, những ai sau khi Ta diệt độ, tự mình
là ngọn đèn cho chính mình, tự mình nương tựa
chính mình, không nương tựa một gì khác, dùng
Chánh pháp làm ngọn đèn, dùng Chánh pháp
làm chỗ nương tựa, không nương tựa vào một
pháp gì khác, những vị ấy, Này Ananda là những
vị tối thượng trong hàng Tỷ-kheo của Ta, nếu
những vị ấy tha thiết học hỏi.

III

1. Rồi Thế Tôn vào buổi sáng đắp y, đem theo y bát,
vào Vesàli để khất thực. Sau khi khất thực ở Vesàli,
ăn xong và trên đường khất thực trở về Ngài nói với
tôn giả Ananda:

- Này Ananda, hãy lấy tọa cụ. Ta muốn đi đến điện thờ Càpàla, để nghỉ trưa.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                         252

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng đáp Thế Tôn, lấy tọa cụ và đi theo sau lưng Thế Tôn.

2. Thế Tôn đi đến điện thờ Càpàla, khi đến Ngài ngồi
trên chỗ đã soạn sẵn. Tôn giả Ananda đảnh lễ Thế
Tôn và ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với Tôn giả
Ananda đang ngồi một bên:

- Này Ananda, khả ái thay Vesàli, khả ái thay điện
thờ Udena, khả ái thay điện thờ Gotamaka, khả ái
thay điện thờ Sàttambaka, khả ái thay điện thờ
Bahuputta, khả ái thay điện thờ Sàrandada, khả ái
thay điện thờ Càpàla.

3. Này Ananda, những ai đã tu bốn thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo, thời nếu muốn người ấy có thể sống đến một kiếp hay phần kiếp còn lại.

Này Ananda, nay Như Lai đã tu bốn thần túc, tu
tập nhiều lần, thật lão luyện, thật chắc chắn, thật bền
vững, điêu luyện, thiện xảo. Này Ananda, nếu muốn
Như Lai có thể sống đến một kiếp hay phần kiếp còn
lại.

4. Nhưng Tôn giả Ananda không thể nhận hiểu sự

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        253

gợi ý quá rõ ràng, sự hiện tướng quá rõ ràng của
Thế Tôn, Tôn giả không thỉnh cầu Thế Tôn: "Bạch
Thế Tôn, Thế Tôn hãy ở lại cho đến trọn kiếp. Thiện
Thệ hãy ở lại cho đến trọn kiếp vì lợi ích cho chúng
sanh, vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì lòng thương
tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho
loài Trời và loài Người". Vì tâm tôn giả bị Ma vương
ám ảnh.

5. Lần thứ hai Thế Tôn... lần thứ ba Thế Tôn nói với tôn giả Ananda:

- Này Ananda, khả ái thay Vesàli, khả ái thay điện
thờ Udena, khả ái thay điện thờ Gotamaka, khả ái
thay điện thờ Sattambaka, khả ái thay điện thờ
Bahuputta, khả ái thay điện thờ Sàrandada, khả ái
thay điện thờ Càpàla!" Này Ananda, những ai đã tu
bốn thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật
chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo thời,
nếu người ấy muốn, có thể sống đến một kiếp hay
phần kiếp còn lại. Này Ananda, nay Như Lai đã tu
bốn thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật
chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo. Này
Ananda, nếu muốn, Như Lai có thể sống đến một
kiếp hay phần kiếp còn lại.

Nhưng tôn giả Ananda không thể nhận hiểu sự gợi ý

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       254

quá rõ ràng, sự hiện tướng quá rõ ràng của Thế Tôn, Tôn giả không thỉnh cầu Thế Tôn: "Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy ở lại cho đến trọn kiếp, Thiện Thệ hãy ở lại cho đến trọn kiếp, vì lợi ích cho chúng sanh, vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì lòng thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho loài Trời và loài Người". Vì tâm của tôn giả bị Ác ma ám ảnh.

6. Rồi Thế Tôn nói với tôn giả Ananda:

- Này Ananda hãy đi và làm những gì Ngươi nghĩ là phải thời.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Ngài, thân bên hữu hướng về Thế Tôn và đi ra.

7. Tôn giả Ananda đi ra chưa bao lâu, Ác ma liền đến chỗ Thế Tôn, khi đến xong liền đứng một bên. Sau khi đứng một bên, Ác ma nói với Thế Tôn.

- Bạch Thế Tôn, nay Thế Tôn hãy diệt độ, Thiện Thệ hãy diệt độ. Bạch Thế Tôn, nay đã đến thời Thế Tôn diệt độ. Bạch Thế Tôn, đây là lời Thế Tôn đã nói: "Này Ác ma, Ta sẽ không diệt độ khi nào những Tỷ- kheo của Ta chưa trở thành những vị đệ tử chân

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       255

chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn sàng, đa văn, duy trì Chánh pháp, thành tựu Chánh pháp và tùy pháp, sống chân chánh, sống theo Chánh pháp, sau khi học hỏi giáo lý, chưa có thể tuyên bố, diễn giảng, trình bày, xác định, khai minh, phân tích, và giải thích rõ ràng Chánh pháp, khi có tà đạo khởi lên chưa có thể chất vấn và hàng phục một cách khéo léo, chưa có thể truyền bá Chánh pháp thần diệu".

8. Bạch Thế Tôn, nay những Tỷ-kheo của Thế Tôn, đã trở thành những vị đệ tử chân chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn sàng, đa văn, duy trì Chánh pháp và tùy pháp, sống chân chánh, sống theo Chánh pháp, sau khi học hỏi giáo lý, đã có thể tuyên bố, diễn giảng, trình bày, xác định, khai minh, phân tách và giải thích rõ ràng Chánh pháp, khi có tà đạo khởi lên đã có thể chất vấn và hàng phục một cách khéo léo, đã có thể truyền bá Chánh pháp thần diệu. Như vậy, nay Thế Tôn, hãy diệt độ, Thiện Thệ hãy diệt độ. Bạch Thế Tôn, nay đã đến thời Thế Tôn diệt độ!

Bạch Thế Tôn, đây là lời Thế Tôn đã nói: "Này Ác ma, Ta sẽ không diệt độ khi nào những Tỷ-kheo ni của Ta chưa trở thành những vị đệ tử chơn chánh, sáng suốt, có kỷ luật... khi nào những nam cư sĩ của Ta chưa trở thành những vị đệ tử chơn chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn sàng, đa văn duy trì Chánh pháp,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       256

thành tựu Chánh pháp và tùy pháp, sống chơn chánh, sống theo Chánh pháp, sau khi học hỏi giáo lý, chưa có thể tuyên bố, diễn giảng, trình bày, xác định, khai minh, phân tách, và giải thích rõ ràng Chánh pháp; khi nào có tà đạo khởi lên, chưa có thể chất vấn và hàng phục một cách khéo léo, chưa có thể truyền bá Chánh pháp thần diệu". Bạch Thế Tôn, nay những nam cư sĩ của Thế Tôn đã trở thành những đệ tử chơn chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn sàng, đa văn, duy trì Chánh pháp, đầy đủ Chánh pháp và tùy pháp, sống chơn chánh, sống theo Chánh pháp, sau khi học hỏi giáo lý đã có thể tuyên bố, diễn giảng, trình bày, xác định, khai minh, phân tích và giải thích rõ ràng Chánh pháp; khi có tà đạo khởi lên, đã có thể chất vấn và hàng phục một cách khéo léo, và có thể truyền bá Chánh pháp thần diệu. Như vậy, nay Thế Tôn hãy diệt độ, Thiện Thệ hãy diệt độ. Bạch Thế Tôn nay đã đến thời Thế Tôn diệt độ.

Bạch Thế Tôn, đây là lời Thế Tôn đã nói: "Này Ác ma, Ta sẽ không diệt độ khi nào những nữ cư sĩ của Ta chưa trở thành những vị đệ tử chơn chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn sàng, đa văn, duy trì, Chánh pháp, thành tựu Chánh pháp và tùy pháp, sống chơn chánh, sống theo Chánh pháp, sau khi học hỏi giáo lý, chưa có thể tuyên bố, diễn giảng, trình bày, xác định, khai minh, phân tách, và giải thích rõ ràng

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        257

Chánh pháp; khi nào có tà đạo khởi lên, chưa có thể
chất vấn và hàng phục một cách khéo léo, chưa có
thể truyền bá chánh pháp một cách thần diệu". Bạch
Thế Tôn, nay những nữ cư sĩ của Thế Tôn đã trở
thành những đệ tử chơn chánh, sáng suốt, có kỷ luật,
sẵn sàng, đa văn, duy trì Chánh pháp, thành tựu
Chánh pháp và tùy pháp, sống chơn chánh, sống theo
Chánh pháp, sau khi học hỏi giáo lý đã có thể tuyên
bố, diễn giảng, trình bày, xác định, khai minh, phân
tách, và giải thích rõ ràng Chánh pháp; khi nào có tà
đạo khởi lên, đã có thể chất vấn và hàng phục một
cách khéo léo, có thể truyền bá Chánh pháp một cách
thần diệu. Như vậy, nay Thế Tôn hãy diệt độ, Thiện
Thệ hãy diệt độ. Bạch Thế Tôn, nay đã đến thời Thế
Tôn diệt độ.

Bạch Thế Tôn, đây là lời Thế Tôn đã nói: "Này Ác
ma, Ta sẽ không diệt độ khi nào phạm hạnh Ta
giảng dạy chưa thành tựu, thịnh đạt, phổ biến,
quảng bá, biến mãn, nghĩa là được khéo giảng dạy
cho loài người". Bạch Thế Tôn, nay phạm hạnh Thế
Tôn giảng dạy đã được thành tựu, thịnh đạt, phổ biến,
quảng bá, biến mãn, nghĩa là được khéo giảng dạy
cho loài người. Như vậy, nay Thế Tôn hãy diệt độ,
Thiện Thệ hãy diệt độ. Bạch Thế Tôn nay đã đến thời
Thế Tôn diệt độ.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      258

9. Khi được nói vậy Thế Tôn nói với Ác ma: "Này
Ác ma hãy yên tâm, không bao lâu Như Lai sẽ diệt
độ. Sau ba tháng bắt đầu từ hôm nay, Như Lai sẽ
diệt độ".

10. Và tại điện thờ Càpàla, Thế Tôn chánh niệm,
tỉnh giác, từ bỏ thọ, hành (không duy trì mạng sống
lâu hơn nữa). Khi Thế Tôn từ bỏ, không duy trì mạng
sống thêm nữa, thời đại địa chấn động, ghê rợn, tóc
lông dựng ngược, sấm trời vang dậy. Thế Tôn nhận
hiểu ý nghĩa của sự kiện ấy, liền thốt câu kệ cảm khái
như sau:

Mạng sống có hạn hay vô hạn,
Tu sĩ từ bỏ, không kéo dài.
Nội tâm chuyên nhất trú thiền định.
Như tháo áo giáp đang mang mặc.
11. Lúc bấy giờ, tôn giả Ananda suy nghĩ: "Thật là
kỳ diệu! Thật là hy hữu! Đại địa chấn động, đại địa
rung động như vậy, ghê rợn, tóc lông dựng ngược và
sấm trời vang dậy. Do nhân gì, do duyên gì, đại địa
chấn động như vậy?".

12. Rồi tôn giả Ananda đến tại chỗ Thế Tôn, đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một bên. Khi ngồi xuống một bên, tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

 Bạch Thế Tôn, thật là kỳ diệu! Bạch Thế Tôn thật

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       259

là hy hữu! Đại địa chấn động, đại địa rung động
như vậy, ghê rợn, tóc lông dựng ngược và sấm
trời vang dậy. Bạch Thế Tôn, do nhân gì, do duyên
gì, đại địa chấn động như vậy?

13. - Này Ananda, có tám nhân, có tám duyên khiến đại địa chấn động. Thế nào là tám?

Này Ananda, đại địa này thiết lập trên nước, nước ở
trên gió và gió ở tại hư không. Này Ananda, đến thời
đại phong khởi lên, gió lớn khi thổi làm nổi sóng
nước, và khi nước nổi sóng thì quả đất rung động.
Đó là nhân thứ nhất, duyên thứ nhất, đại địa chấn
động.

14. Lại nữa này Ananda, có vị Sa-môn hay Bà-la-
môn có thần thông, tâm được chế ngự, hay hàng chư
Thiên có đại thần thông, có đại uy lực; những vị này
quán địa tánh có hạn, quán thủy tánh vô lượng, vị ấy
có thể khiến quả đất này rung động, chuyển động
mạnh. Đó là nhân thứ hai, duyên thứ hai khiến đại
địa chấn động.

15. Lại nữa, này Ananda, khi vị Bồ-tát ở cõi Tusita
(Đâu suất) từ bỏ thân, chánh niệm, tỉnh giác, nhập
vào mẫu thai, khi ấy quả đất này rung động, chuyển
động, chấn động mạnh. Đó là nhân thứ ba, duyên thứ
ba khiến đại địa chấn động.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     260

16. Lại nữa, này Ananda, khi vị Bồ-tát, chánh niệm, tỉnh giác, ra khỏi mẫu thai, khi ấy quả đất này rung động, chuyển động, chấn động mạnh. Đó là nhân thứ tư, duyên thứ tư khiến đại địa chấn động.

17. Lại nữa, này Ananda, khi Như Lai chứng ngộ vô
thượng Chánh Đẳng Chánh Giác, khi ấy quả đất rung
động, chuyển động, chấn động mạnh. Đó là nhân thứ
năm, duyên thứ năm khiến đại địa chấn động.

18. Lại nữa, này Ananda, khi Như Lai chuyển bánh
xe Pháp, khi ấy quả đất này rung động, chuyển động,
chấn động mạnh. Đó là nhân thứ sau, duyên thứ sau,
khiến đại địa chấn động.

19. Lại nữa, này Ananda, khi Như Lai, chánh niệm,
tỉnh giác, từ bỏ, không duy trì mạng sống, khi ấy quả
đất này rung động, chuyển động, chấn động mạnh.
Đó là nhân thứ bảy, duyên thứ bảy, khiến đại địa
chấn động.

20. Lại nữa, này Ananda, khi Như Lai nhập vô dư y
Niết Bàn, khi ấy quả đất này rung động, chuyển
động, chấn động mạnh. Đó là nhân thứ tám duyên
thứ tám, khiến đại địa chấn động.

Này Ananda, do tám nhân này, tám duyên này, khiến đại địa chấn động.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      261

21. Này Ananda, có tám chúng. Thế nào là tám?

- Chúng Sát-đế-Lỵ,
- Chúng Bà-la-môn,
- Chúng Cư sĩ,
- Chúng Sa-môn,
- Chúng Bốn Thiên vương,
- Chúng Tam thập tam thiên,
- Chúng Ma,
- Chúng Phạm thiên.

22. Này Ananda, Ta nhớ lại Ta đã đến chúng Sát - đế-lỵ hơn một trăm lần. Tại đây trước khi Ta ngồi, trước khi Ta nói chuyện, và trước khi cuộc đối thoại bắt đầu, dung sắc của chúng Sát-đế-lỵ như thế nào, dung sắc của Ta cũng như vậy; giọng nói chúng như thế nào, giọng nói của Ta cũng như vậy. Và với bài pháp thoại, Ta giảng dạy, khích lệ, làm cho phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ. Khi Ta đang nói, chúng không biết: "Kẻ nói ấy là ai, là chư Thiên chăng, là Người chăng?" sau khi Ta giảng dạy, khích lệ, làm cho phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ với bài pháp thoại, Ta biến mất. Khi Ta biến mất, chúng không biết: "Kẻ biến mất ấy là ai, là chư Thiên

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     262

chăng, là Ngươi chăng?".

23. Này Ananda. Ta nhớ lại Ta đã đến chúng Bà-la- môn hơn một trăm lần... chúng Cư sĩ... chúng Sa- môn... chúng Bốn Thiên vương... chúng Tam thập tam thiên... chúng Ma... chúng Phạm thiên hơn trăm lần, tại đây trước khi Ta ngồi, trước khi Ta nói chuyện và trước khi cuộc đối thoại bắt đầu dung sắc của chúng Phạm thiên như thế nào, dung sắc của Ta cũng vậy; giọng nói của chúng như thế nào, giọng nói của Ta cũng vậy. Và với bài pháp thoại, Ta giảng dạy, khích lệ, làm cho phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ. Khi Ta đang nói, chúng không biết: "Kẻ nói ấy là ai, là chư Thiên chăng, là Người chăng?" Sau khi Ta giảng dạy, khích lệ, làm cho phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ, Ta biến mất. Khi Ta biến mất, chúng không biết: "Kẻ biến mất đó là ai, là chư Thiên chăng, là Người chăng? " Này Ananda, như vậy là tám chúng.

24. Này Ananda, có tám thắng xứ. Thế nào là tám?

25. Một vị quán tưởng nội sắc, thấy các loại ngoại
sắc, có hạn lượng, đẹp, xấu. Vị ấy nhận thức rằng:
"Sau khi nhiếp thắng chúng, ta biết, ta thấy", đó là
thắng xứ thứ nhất.

26. Một vị quán tưởng nội sắc, thấy các loại ngoại

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     263

sắc vô lượng, đẹp, xấu. Vị ấy nhận thức rằng: "Sau khi nhiếp thắng chúng, ta biết, ta thấy", đó là thắng xứ thứ hai.

27. Một vị quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các loại
ngoại sắc có hạn lượng đẹp, xấu. Vị ấy nhận thức
rằng: "Sau khi nhiếp thắng chúng, ta biết, ta thấy",
đó là thắng xứ thứ ba.

28. Một vị quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các loại
ngoại sắc vô lượng, đẹp, xấu. Vị ấy nhận thức rằng:
"Sau khi nhiếp thắng chúng, ta biết, ta thấy", đó là
thắng xứ thứ tư.

29. Một vị quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các loại ngoại sắc màu xanh, tướng sắc xanh, hình sắc xanh, ánh sáng xanh - như bông gai màu xanh, tướng sắc xanh, hình sắc xanh, ánh sáng xanh - như lụa Ba-la- nại, cả hai mặt láng trơn, màu xanh, tướng sắc xanh, hình sắc xanh, ánh sáng xanh. Như vậy vị này quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các loại ngoại sắc màu xanh, tướng sắc xanh, hình sắc xanh ánh sáng xanh. Vị ấy nhận thức rằng: "Sau khi nhiếp thắng chúng, ta biết, ta thấy", đó là thắng xứ thứ năm.

30. Một vị quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các loại ngoại sắc màu vàng, sắc màu vàng, tướng màu vàng, hình sắc vàng, ánh sáng vàng - như bông Kanikàra

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      264

màu vàng, tướng sắc vàng, hình sắc vàng, ánh sáng vàng - như lụa sa Balanại, cả hai mặt láng trơn màu vàng, tướng sắc vàng hình sắc vàng - như vậy vị này quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các loại ngoại sắc màu vàng, tướng sắc vàng, hình sắc vàng, ánh sáng vàng, vị ấy nhận thức rằng: "Sau khi nhiếp thắng chúng, ta biết, ta thấy", đó là thắng xứ thứ sáu.

31. Một vị quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các loại ngoại sắc màu đỏ, sắc màu đỏ, tướng sắc đỏ, hình sắc đỏ, ánh sáng đỏ - như bông bandhujìvaka màu đỏ, sắc màu đỏ, tướng màu đỏ, hình sắc đỏ, ánh sáng đỏ - như lụa sa Balanại, cả hai mặt láng trơn màu đỏ, sắc màu đỏ, tướng màu đỏ, hình sắc đỏ, ánh sáng đỏ. Như vậy vị này quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các loại ngoại sắc màu đỏ tướng sắc đỏ, hình sắc đỏ, ánh sáng đỏ, vị ấy nhận thức rằng: "Sau khi nhiếp thắng chúng, ta biết, ta thấy", đó là thắng xứ thứ bảy.

32. Một vị quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các loại ngoại sắc màu trắng, tướng sắc trắng, hình sắc trắng, ánh sáng trắng - như sao mai Osadhi màu trắng, tướng sắc trắng, hình sắc trắng, ánh sáng trắng - như lụa sa Balanại, cả hai mặt láng trơn màu trắng, tướng sắc trắng, hình sắc trắng, ánh sáng trắng. Như vậy vị này quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các loại ngoại sắc màu trắng, tướng sắc trắng, hình sắc trắng, ánh

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        265

sáng trắng, vị ấy nhận thức rằng: "Sau khi nhiếp thắng chúng, ta biết, ta thấy", đó là thắng xứ thứ tám. Này Ananda như vậy là tám thắng xứ.

33. Này Ananda, có tám giải thoát. Thế nào là tám?

- Tự mình có sắc, thấy các sắc; đó là sự giải thoát
thứ nhất.
- Quán tưởng nội sắc là vô sắc, thấy các ngoại
sắc; đó là sự giải thoát thứ hai.
- Quán tưởng (sắc là) tịnh, chú tâm trên suy
tưởng ấy; đó là sự giải thoát thứ ba.
- Vượt khỏi hoàn toàn sắc tưởng, diệt trừ các
tưởng hữu đối, không tác ý đến những tưởng
khác biệt, với suy tư "hư không là vô biên",
chứng và trú Không vô biên xứ; đó là sự giải
thoát thứ tư.
- Vượt khỏi hoàn toàn Không vô biên xứ, với suy
tư "thức là vô biên", chứng và trú Thức vô biên
xứ; đó là giải thoát thứ năm.
- Vượt khỏi hoàn toàn Thức vô biên xứ, với suy
tư "không có vật gì", chứng và trú Vô sở hữu
xứ; đó là sự giải thoát thứ sáu.
- Vượt khỏi hoàn toàn Vô sở hữu xứ, chứng và

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        266

trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ; đó là sự giải
thoát thứ bảy.
- Vượt khỏi hoàn toàn Phi tưởng phi phi tưởng
xứ, chứng và trú Diệt thọ tưởng; đó là sự giải
thoát thứ tám.

Này Ananda, như vậy là tám giải thoát.

34. Này Ananda, một thời Ta ở tại Uruvelà, trên
bờ     sông    Neranjara,     dưới     gốc      cây
Ajapàlanigrodha khi Ta mới thành đạo. Này
Ananda, lúc bấy giờ Ác ma đến tại chỗ Ta ở, khi đến
xong liền đứng một bên. Này Ananda, sau khi đứng
một bên, Ác ma nói với Ta: "Bạch Thế Tôn, nay Thế
Tôn hãy diệt độ, Thiện Thệ hãy diệt độ. Bạch Thế
Tôn nay đã đến thời Thế Tôn diệt độ".

35. Này Ananda, khi được nói vậy, Ta nói với Ác ma:

- "Này Ác ma, Ta sẽ không diệt độ khi nào những Tỷ-kheo của Ta chưa thành những đệ tử chơn chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn sàng, đa văn, duy trì Chánh pháp, thành tựu Chánh pháp và Tùy pháp, sống chơn chánh, sống theo Chánh pháp, sau khi học hỏi giáo lý chưa có thể tuyên bố, diễn giảng, trình bày, xác định, khai minh, phân tách và giải thích rõ

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        267

ràng Chánh pháp; khi có tà đạo khởi lên, chưa có thể chất vấn và hàng phục một cách khéo léo, chưa có truyền bá Chánh pháp thần diệu.

Này Ác ma, Ta sẽ không diệt độ khi nào những Tỷ-kheo ni của Ta chưa trở thành những đệ tử chơn chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn sàng, đa văn, duy trì Chánh pháp, thành tựu Chánh pháp và tùy pháp, sống chơn chánh, sống theo Chánh pháp, sau khi học hỏi giáo lý chưa có thể tuyên bố, diễn giảng, trình bày, xác định, khai minh, phân tách và giải thích rõ ràng Chánh pháp; khi có tà đạo khởi lên, chưa có thể chất vấn và hàng phục một cách khéo léo, chưa có thể truyền bá Chánh pháp thần diệu.

Này Ác ma, Ta sẽ không diệt độ khi nào những
nam cư sĩ của Ta chưa trở thành những đệ tử chơn
chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn sàng, đa văn, duy trì
Chánh pháp, thành tựu chánh pháp và tùy pháp, sống
chơn chánh, sống theo chánh pháp, sau khi học hỏi
giáo lý chưa có thể tuyên bố diễn giảng trình bày, xác
định, khai minh, phân tách và giải thích rõ ràng
Chánh pháp; khi có tà đạo khởi lên, chưa có thể chất
vấn và hàng phục một cách khéo léo, chưa có thể
truyền bá chánh pháp thần diệu.

Này Ác ma, Ta sẽ không diệt độ khi nào những

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        268

nữ cư sĩ của Ta chưa trở thành những đệ tử chơn chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn sàng, đa văn, duy trì Chánh pháp, thành tựu chánh pháp và tùy pháp, sống chơn chánh, sống theo chánh pháp, sau khi học hỏi giáo lý chưa có thể tuyên bố diễn giảng trình bày, xác định, khai minh, phân tách và giải thích rõ ràng Chánh pháp; khi có tà đạo khởi lên, chưa có thể chất vấn và hàng phục một cách khéo léo, chưa có thể truyền bá chánh pháp thần diệu.

Này Ác ma, Ta không diệt độ khi nào phạm hạnh
mà Ta giảng dạy chưa được thành tựu, thịnh đạt,
phổ biến, quảng bá, biến mãn, nghĩa là được khéo
giảng dạy cho loài Người.

36. Này Ananda, hôm nay tại điện thờ Càpàla, Ác ma đến Ta, sau khi đến liền đứng một bên. Này Ananda, Ác ma đứng một bên nói với Ta như sau:

"Bạch Thế Tôn, nay Thế Tôn hãy diệt độ, Thiện Thệ hãy diệt độ. Bạch Thế Tôn, nay đã đến thời Thế Tôn diệt độ. Bạch Thế Tôn, đây là lời Thế Tôn đã nói: "Này Ác ma, Ta sẽ không diệt độ khi nào những Tỷ- kheo của Ta chưa trở thành những đệ tử chơn chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn sàng, đa văn, duy trì Chánh pháp, thành tựu Chánh pháp và tùy pháp, sống chân chánh, sống theo Chánh pháp, sau khi học hỏi giáo

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        269

lý, chưa có thể tuyên bố, diễn giảng, trình bày, xác
định, khai minh, phân tách và giải thích rõ ràng
Chánh pháp; khi có tà đạo khởi lên, chưa có thể chất
vấn và hàng phục một cách khéo léo, chưa có thể
truyền bá Chánh pháp thần diệu". Bạch Thế Tôn, nay
những Tỷ-kheo của Thế Tôn đã trở thành những đệ
tử chơn chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn sàng, đa
văn, duy trì Chánh pháp, thành tựu Chánh pháp và
tùy pháp, sống chân chánh, sống theo Chánh pháp,
sau khi học hỏi giáo lý đã có thể tuyên bố, diễn giảng,
trình bày, xác định, khai minh, phân tách và giải
thích rõ ràng Chánh pháp, khi có tà đạo khởi lên, đã
có thể chất vấn và hành phục một cách khéo léo, đã
có thể truyền bá Chánh pháp một cách thần diệu.
Như vậy, nay Thế Tôn hãy diệt độ, Thiện Thệ hãy
diệt độ. Bạch Thế Tôn, nay đã đến thời Thế Tôn diệt
độ.

Bạch Thế Tôn đây là lời Thế Thôn đã nói: "Này Ác ma, Ta sẽ không diệt độ khi nào những Tỷ-kheo ni của Ta...; khi nào những cư sĩ của Ta...; khi nào phạm hạnh Ta giảng dạy chưa được thành tựu, thịnh đạt, phổ biến, quảng bá, biến mãn nghĩa là được khéo giảng dạy cho loài Người". Bạch Thế Tôn, nay phạm hạnh Thế Tôn giảng dạy đã được thành tựu, thịnh đạt, phổ biến, quảng bá, biến mãn nghĩa là được khéo giảng dạy cho loài Người. Như vậy, nay Thế Tôn hãy

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        270

diệt độ, Thiện Thệ hãy diệt độ. Bạch Thế Tôn nay đã đến thời Thế Tôn diệt độ".

37. Khi được nói vậy, Ta nói với Ác ma:

"Này Ác ma, hãy an tâm, không bao lâu Như Lai sẽ diệt độ. Sau ba tháng bắt đầu từ hôm nay Như Lai sẽ diệt độ".

Này Ananda, hôm nay tại điện thờ Càpàla, Như Lai chánh niệm, tỉnh giác, từ bỏ thọ, hành (không duy trì mạng sống lâu hơn nữa).

38. Khi được nói vậy, tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy ở lại cho đến trọn kiếp,
Thiện Thệ hãy ở lại cho đến trọn kiếp, vì lợi ích cho
chúng sanh, vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì lòng
thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc cho
loài Trời và loài Người.

- Thôi đi, này Ananda, đừng có thỉnh cầu Như Lai nữa. Này Ananda, nay thỉnh cầu Như Lai không còn kịp thời.

39. Lần thứ hai, tôn giả Ananda... Lần thứ ba, tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       271

- Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy ở lại cho đến trọn kiếp,
Thiện Thệ hãy ở lại cho đến trọn kiếp, vì lợi ích cho
chúng sanh, vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì lòng
thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an
lạc cho loài Trời và loài Người.

- Này Ananda, Ngươi có tin sự giác ngộ Thế Tôn không?

- Bạch Thế Tôn, con có tin!

- Vậy, này Ananda, sao Ngươi lại làm phiền Như Lai đến ba lần.

40. - Bạch Thế Tôn, chính con được tận mặt, đích
thân nghe Thế Tôn dạy như sau: "Này Ananda,
những ai đã tu bốn thần túc, tu tập nhiều lần, thật
lão luyện, thật chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện,
thiện xảo thời, nếu muốn, người ấy có thể sống đến
một kiếp, hay phần kiếp còn lại. Này Ananda, nay
Như Lai đã tu bốn thần túc... Như Lai có thể sống
đến một kiếp hay phần kiếp còn lại".

- Này Ananda, Ngươi có tin tưởng không?

- Bạch Thế Tôn, con có tin tưởng!

- Này Ananda, như vậy là lỗi của Ngươi, như vậy

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      272

là khuyết điểm của Ngươi, đã không nhận hiểu sự
gợi ý quá rõ ràng, sự hiện tướng quá rõ ràng của
Như Lai, Ngươi không thỉnh cầu Thế Tôn: "Bạch
Thế Tôn, Thế Tôn hãy ở lại cho đến trọn kiếp, Thiện
Thệ hãy ở lại cho đến trọn kiếp, vì lợi ích cho chúng
sanh, vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì lòng thương
tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho
loài Trời và loài Người". Này Ananda, nếu Ngươi
thỉnh Như Lai, Như Lai có thể bác bỏ hai lần cầu
thỉnh, nhưng đến lần thứ ba, Như Lai có thể nhận
lời. Này Ananda như vậy là lỗi của Ngươi, như vậy
là khuyết điểm của Ngươi.

41. Này Ananda, một thời Ta ở tại Vương Xá, núi Linh Thứu (Gijjha Kuta). Tại đấy Ta nói với Ananda: "Này Ananda, khả ái thay thành Vương Xá! Khả ái thay núi Linh Thứu! Này Ananda, những ai đã tu bốn thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo thời, nếu người ấy muốn, có thể sống đến một kiếp, hay phần kiếp còn lại. Này Ananda, nay Như Lai đã tu bốn thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo. Này Ananda, nếu muốn, Như Lai có thể sống đến một kiếp hay phần kiếp còn lại". Dầu vậy, này Ananda, Ngươi không thể nhận hiểu sự gợi ý quá rõ ràng, sự hiện tướng quá rõ ràng của Thế Tôn. Ngươi

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       273

không thỉnh cầu Thế Tôn: "Bạch Thế Tôn, Thế Tôn
hãy ở lại cho đến trọn kiếp, Thiện Thệ hãy ở lại cho
đến trọn kiếp, vì lợi ích cho chúng sanh, vì hạnh phúc
cho chúng sanh, vì lòng thương tưởng cho đời, vì lợi
ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho loài Trời và loài
Người". Này Ananda, nếu Ngươi cầu thỉnh Như Lai,
Như Lai có thể bác bỏ hai lần cầu thỉnh, nhưng đến
lần thứ ba, Như Lai có thể nhận lời. Này Ananda,
như vậy là lỗi của Ngươi, như vậy là khuyết điểm
của Ngươi".

42. Này Ananda, một thời Ta ở thành Vương Xá, tại
Nigrodhàràma... Ta cũng ở thành Vương Xá tại
Corapapàta... Ta cũng ở thành Vương Xá, hang
Sattapanni trên núi Vebhàra... Ta cũng ở thành
Vương Xá, tại hang đá Kàla, trên núi Isigili... Ta
cũng ở thành Vương Xá, tại khu rừng Sita trong hang
đá Sappasondika... Ta cũng ở thành Vương Xá, tại
Tapodàràma... Ta cũng ở thành Vương Xá, Trúc
Lâm, hồ Kalandaka... Ta cũng ở thành Vương Xá, tại
rừng Jìvakambavana... Ta cũng ở thành Vương Xá
tại Maddakucchi ở Lộc Uyển.

43. Này Ananda, tại đấy Ta nói: "Này Ananda, khả ái thay thành Vương Xá, khả ái thay núi Linh Thứu, khả ái thay Nigrodhàràma, khả ái thay Corapapàta, khả ái thay hang Sattapanni trên núi Vebhara, khả ái

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       274

thay hang đá Kàla trên núi Isigili, khả ái thay hang
đá Sappasondika trong rừng Sìta, khả ái thay suối
nước nóng Tapodàràma, khả ái thay hồ con sóc ở tại
Trúc Lâm, khả ái thay rừng Jìvakambavana, khả ái
thay vườn Nai ở tại Maddakucchi"!

44. "Này Ananda, những ai đã tu bốn thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo thời, nếu người ấy muốn, có thể sống đến một kiếp, hay phần kiếp còn lại. Này Ananda, nay Như Lai đã tu bốn thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo. Này Ananda, nếu muốn, Như Lai có thể sống đến một kiếp hay phần kiếp còn lại". Dầu vậy, này Ananda, Ngươi không thể nhận hiểu sự gợi ý quá rõ ràng, sự hiện tướng quá rõ ràng của Thế Tôn. Ngươi không thỉnh cầu Thế Tôn: "Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy ở lại cho đến trọn kiếp, Thiện Thệ hãy ở lại cho đến trọn kiếp, vì lợi ích cho chúng sanh, vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì lòng thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho loài Trời và loài Người". Này Ananda, nếu Ngươi cầu thỉnh Như Lai, Như Lai có thể bác bỏ hai lần cầu thỉnh, nhưng đến lần thứ ba, Như Lai có thể nhận lời. Này Ananda, như vậy là lỗi của Ngươi, như vậy là khuyết điểm của Ngươi".

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      275

45. Này Ananda, một thời Ta ở Vesàli tại điện thờ Udena.

Tại đấy, này Ananda, Ta cũng nói. "Này Ananda, khả ái thay Vesàli, khả ái thay điện thờ Udena. Này Ananda, những ai đã tu bốn thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo thời, nếu người ấy muốn, có thể sống đến một kiếp hay phần kiếp còn lại. Này Ananda, nay Như Lai đã tu bốn thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo thời, nếu muốn, Như Lai có thể sống đến một kiếp hay phần kiếp còn lại". Dầu vậy, này Ananda, Ngươi không thể nhận hiểu sự gợi ý quá rõ ràng, sự hiện tướng quá rõ ràng của Như Lai, Ngươi không thỉnh cầu Như Lai: "Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy ở lại cho đến trọn kiếp, Thiện Thệ hãy ở lại cho đến trọn kiếp, vì lợi ích cho chúng sanh, vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì lòng thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho loài Trời và loài Người". Này Ananda, nếu Ngươi cầu thỉnh Như Lai, Như Lai có thể bác bỏ hai lần cầu thỉnh, nhưng đến lần thứ ba, Như Lai có thể nhận lời. Này Ananda, như vậy là lỗi của Ngươi, như vậy là khuyết điểm của Ngươi.

46. Này Ananda, một thời Ta ở thành Vesàli tại điện

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      276

thờ Gotamaka... ta cũng ở thành Vesàli tại điện thờ
Sattambaka... Ta cũng ở thành Vesàli tại điện thờ
Bahuputta... Ta cũng ở thành Vesàli tại điện thờ
Sàrandada...

47. Này Ananda, hôm nay tại điện thờ Càpàla, Ta nói với ngươi: "Này Ananda, khả ái thay Vesàli, khả ái thay điện thờ Udena, khả ái thay điện thờ Gotamaka, khả ái thay điện thờ Sattamba, khả ái thay điện thờ Buhuputta, khả ái thay điện thờ Sàrandada, khả ái thay đền Càpàla. Này Ananda, những ai đã tu bốn thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo thời, nếu muốn, người ấy có thể sống đến một kiếp hay phần kiếp còn lại. Này Ananda, Như Lai đã tu bốn thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo. Này Ananda, nếu muốn, Như Lai có thể sống đến một kiếp hay phần kiếp còn lại". Dầu vậy, này Ananda, Ngươi không thể nhận hiểu sự gợi ý quá rõ ràng, sự hiện tướng quá rõ ràng của Như Lai, Ngươi không thỉnh cầu Thế Tôn: "Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy ở lại cho đến trọn kiếp, Thiện Thệ hãy ở lại cho đến trọn kiếp, vì lợi ích cho chúng sanh, vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì lòng thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho loài Trời và loài Người". Này Ananda, nếu Ngươi cầu thỉnh

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       277

Như Lai; Như Lai có thể bác bỏ hai lần cầu thỉnh,
nhưng đến lần thứ ba, Như Lai có thể nhận lời. Này
Ananda, như vậy là lỗi của Ngươi, như vậy là khuyết
điểm của Ngươi.

48. Này Ananda, phải chăng ngay từ ban đầu Ta đã từng tuyên bố rằng mọi vật ưu ái, thân tình đều phải bị thay đổi, trở về hư không, biến dịch?

Này Ananda, làm sao có thể được như vầy:
Những gì sanh khởi, tồn tại, hữu vi, chịu sự biến
hoại mà lại mong khỏi có sự biến diệt? Thật
không có sự trạng ấy.

Này Ananda, những gì Như Lai đã từ bỏ, dứt
khoát, xả ly, phóng xả, khước từ, chính là thọ,
hành. Như Lai đã nói và nói một cách dứt khoát:
"Không lâu, Như Lai sẽ diệt độ. Sau ba tháng bắt
đầu hôm nay, Như Lai sẽ diệt độ". Nói rằng Như
Lai vì muốn sống mà phản lại lời tuyên bố trên,
thời thật không có sự trạng ấy.

Này Ananda, chúng ta hãy đi đến giảng đường Kùtagàra tại rừng Đại Lâm.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    278

49. Rồi Thế Tôn cùng tôn giả Ananda đi đến giảng đường Kùtagàra vườn Đại Lâm, khi đi đến, Thế Tôn nói với tôn giả Ananda:

- Này Ananda, hãy đi mời tất cả Tỷ-kheo sống ở gần Vesàli tụ họp tại giảng đường này.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn, đi mời tất cả vị
Tỷ-kheo sống ở gần Vesàli tụ họp tại giảng đường,
rồi đi đến chỗ Thế Tôn, đảnh lễ Ngài và đứng một
bên. Sau khi đứng một bên, tôn giả Ananda bạch Thế
Tôn:

- Bạch Thế Tôn, chúng Tỷ-kheo đã tụ họp. Bạch Thế Tôn, Ngài hãy làm những gì Ngài nghĩ là hợp thời.

50. Thế Tôn liền đi đến giảng đường và ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. Sau khi ngồi, Thế Tôn nói với các vị Tỷ- kheo:

- Này các Tỷ-kheo, nay những pháp do Ta chứng
ngộ và giảng dạy cho các Ngươi, các Ngươi phải
khéo học hỏi, thực chứng tu tập và truyền rộng để
phạm hạnh được trường tồn, vĩnh cửu, vì hạnh
phúc cho chúng sanh, vì an lạc cho chúng sanh, vì
lòng thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      279

phúc, vì an lạc cho loài Trời và loài Người.

 Này các Tỷ-kheo, thế nào là các pháp do Ta chứng
ngộ và giảng dạy, các Ngươi phải khéo học hỏi,
thực chứng, tu tập và truyền rộng để cho phạm
hạnh được trường tồn, vĩnh cửu, vì hạnh phúc cho
chúng sanh, vì an lạc cho chúng sanh, vì lòng
thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì
an lạc cho loài Trời và loài Người?

Chính là Bốn Niệm xứ, Bốn Chánh cần, Bốn Thần
túc, Năm Căn, Năm Lực, Bảy Bồ-đề phần, Tám
Thánh đạo phần. Này các Tỷ-kheo, chính những
pháp này do Ta chứng ngộ và giảng dạy, mà các
Ngươi phải khéo học hỏi, thực chứng, tu tập và
truyền rộng để phạm hạnh được trường tồn, vĩnh
cửu, vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì lòng thương
tưởng của đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc
cho loài Trời và loài Người.

51. Rồi Thế Tôn nói với các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, đây là lời Ta nhắn nhủ các
Ngươi. Các hành là vô thường. Hãy tinh tấn lên
để tự giải thoát, không lâu Như Lai sẽ diệt độ. Sau
ba tháng bắt đầu từ hôm nay, Như Lai sẽ diệt độ.

Đó là lời Thế Tôn dạy. Sau khi nói vậy, Thiện Thệ

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     280

lại nói thêm:

Ta đã già, dư mạng chẳng còn bao,
Từ biệt các Ngươi, Ta đi một mình.
Tự mình làm sở y cho chính mình,
Hãy tinh tấn, chánh niệm, giữ giới
luật,
Nhiếp thúc ý chí, bảo hộ tự tâm.
Ai tinh tấn trong pháp và luật này
Sẽ diệt sanh tử, chấm dứt khổ đau.

IV

1. Rồi Thế Tôn, vào buổi sáng đắp y, đem theo y bát,
vào Vesàli để khất thực. Sau khi khất thực ở Vesàli,
ăn xong và trên đường khất thực trở về, Thế Tôn
nhìn Vesàli với cái nhìn của con voi chúa rồi nói
với tôn giả Ananda:

- Này Ananda, lần này là lần cuối cùng, Như Lai nhìn Vesàli. Này Ananda, chúng ta hãy đi đến làng Bhandagàma.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn . Rồi Thế Tôn cùng với đại chúng Tỷ-kheo đi đến Bhandagàma. Tại

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     281

đây, Thế Tôn ở tại Bhandagàma.

2. Rồi Thế Tôn nói với Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, chính vì không giác ngộ,
không chứng đạt bốn Pháp mà Ta và các Ngươi
lâu đời phải trôi lăn trong biển sanh tử. Thế nào
là bốn?

- Này các Tỷ-kheo, chính vì không giác ngộ
không chứng đạt Thánh Giới mà Ta và các
Ngươi lâu đời phải trôi lăn trong biển sanh
tử.

- Này các Tỷ-kheo, chính vì không giác ngộ, không chứng đạt Thánh Định mà Ta và các Ngươi lâu đời phải trôi lăn trong biển sanh tử.

- Này các Tỷ-kheo, chính vì không giác ngộ, không chứng đạt Thánh Tuệ mà Ta và các Ngươi lâu đời phải trôi lăn trong biển sanh tử.

- Này các Tỷ-kheo, chính vì không giác ngộ,
không chứng đạt Thánh giải thoát mà Ta và
các Ngươi lâu đời phải trôi lăn trong biển sanh
tử.

Này các Tỷ-kheo, khi Thánh Giới được giác ngộ,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    282

được chứng đạt; khi Thánh Định được giác ngộ,
được chứng đạt; khi Thánh Tuệ được giác ngộ, được
chứng đạt; khi Thánh giải thoát được giác ngộ, được
chứng đạt, thời tham ái một đời sống tương lai
được trừ diệt, những gì đưa đến một đời sống mới
được dứt sạch, nay không còn một đời sống nào
nữa.

3. Đó là lời Thế Tôn dạy. Sau khi nói vậy, Thiện Thệ lại nói thêm:

Giới, Định, Tuệ và Giải thoát vô
thượng
Gotama danh xưng đã chứng ngộ.
Đấng Giác Ngộ giảng pháp chúng
Tỷ-kheo.
Đạo Sư diệt khổ, pháp nhãn, tịnh
lạc.

4. Trong thời gian Thế Tôn ở tại Bhandagàma, pháp thoại này được giảng cho chúng Tỷ-kheo:

- Đây là Giới, đây là Định, đây là Tuệ, Định cùng tu với Giới sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn. Tuệ cùng tu với Định sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn. Tâm cùng tu với Tuệ sẽ đưa đến giải thoát hoàn toàn các món lậu hoặc, tức là dục lậu, hữu lậu (tri kiến lậu),

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      283

vô minh lậu.

5. Rồi Thế Tôn, sau khi ở Bhandagàma cho đến khi Ngài xem là vừa đủ, liền nói với tôn giả Ananda:

- Này Ananda, chúng ta hãy đi đến Hatthigam... Ambagama...   Jambugama...,   hãy   đi    đến Bhoganagara.

6. - Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng đáp Thế Tôn. Rồi Thế Tôn cùng với đại chúng Tỷ-kheo đi đến Bhoganagara.

7. Tại đây, Thế Tôn ở Bhoganagara tại đền Ananda, Ngài nói với các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng bốn Đại giáo pháp, hãy nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ giảng.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Các Tỷ-kheo ấy vâng lời Thế Tôn, Thế Tôn giảng như sau:

8. - Này các Tỷ-kheo, có thể có Tỷ-kheo nói: "Này Hiển giả, tôi tự thân nghe từ miệng Thế Tôn, tự thân lãnh thọ, như vậy là Pháp, như vậy là Luật, như

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     284

vậy là lời dạy của vị Đạo Sư".

 Này các Tỷ-kheo, các Ngươi không nên tán
thán, không nên hủy báng lời nói của Tỷ-kheo
ấy. Không tán thán, không hủy báng, mỗi mỗi
chữ, mỗi mỗi câu, cần phải được học hỏi kỹ
lưỡng và đem so sánh với Kinh, đem đối chiếu
với Luật.

 Khi đem so sanh với Kinh, đối chiếu với Luật,
nếu chúng không phù hợp với Kinh, không
tương ứng với Luật thời các Ngươi có thể kết
luận: "Chắc chắn những lời này không phải là
lời Thế Tôn, và Tỷ-kheo ấy đã thọ giáo sai
lầm". Và này các Tỷ kheo, các Ngươi hãy từ bỏ
chúng.

 Khi đem so sánh với Kinh, đem đối chiếu với
Luật và nếu chúng phù hợp với Kinh, tương
ứng với Luật, thời các Ngươi có thể kết luận:
"Chắc chắn những lời này phải là lời dạy của
Thế Tôn và Tỷ-kheo ấy đã thọ giáo chơn
chánh". Này các Tỷ-kheo, như vậy là Đại giáo
pháp thứ nhất, các Ngươi hãy thọ trì.

9. Này các Tỷ-kheo, nếu có Tỷ-kheo nói: "Tại trú xứ kia, có Tăng chúng ở với các vị Thượng tọa, với các Thủ chúng. Tôi tự thân nghe từ miệng Tăng

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    285

chúng, tự thân lãnh thọ, như vậy là Pháp, như vậy là Luật, như vậy là lời dạy của vị Đạo Sư".

- Này các Tỷ-kheo, các Ngươi không nên tán
thán, không nên hủy báng lời nói của Tỷ-kheo
ấy. Không tán thán, không hủy báng, mỗi mỗi
chữ, mỗi mỗi câu, phải được học hỏi kỹ lưỡng
và đem so sánh với Kinh, đem đối chiếu với
Luật.

- Khi đem so sánh với Kinh, đối chiếu với Luật,
và nếu chúng không phù hợp với Kinh, không
tương ứng với Luật thời các Ngươi có thể kết
luận: "Chắc chắn những lời này không phải là
lời Thế Tôn, và Tỷ-kheo ấy đã thọ giáo sai
lầm". Và này các Tỷ-kheo, các Ngươi hãy từ
bỏ chúng.

- Khi đem so sánh với Kinh, đem đối chiếu với
Luật và nếu chúng phù hợp với Kinh, tương
ứng với luật, thời các ngươi có thể kết luận:
"Chắc chắn những lời này phải là lời dạy của
Thế Tôn, và Tỷ-kheo ấy đã thọ giáo chơn
chánh". Này các Tỷ-kheo, như vậy là Đại giáo
pháp thứ hai, các Ngươi hãy thọ trì.

10. Này các Tỷ-kheo, có thể có vị Tỷ-kheo nói: "Tại

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    286

trú xứ kia có nhiều Tỷ-kheo Thượng tọa ở, những
vị này là bậc đa văn, gìn giữ truyền thống, trì pháp,
trì luật, trì pháp yếu. Tôi tự thân nghe từ miệng
những vị Thượng tọa ấy, tự thân lãnh thọ, như vậy
là Pháp, như vậy là Luật, như vậy là lời dạy của vị
Đạo Sư".

- Này các Tỷ-kheo, các Ngươi không nên tán
thán, không nên hủy báng lời nói của Tỷ-kheo
ấy. Không tán thán, không hủy báng, mỗi mỗi
chữ, mỗi mỗi câu, phải được học hỏi kỹ lưỡng
và đem so sánh với Kinh, đem đối chiếu với
Luật.

- Khi đem so sánh với Kinh, đối chiếu với Luật,
và nếu không phù hợp với Kinh, không tương
ứng với Luật thời các ngươi có thể kết luận:
"Chắc chắn những lời này không phải là lời
Thế Tôn và Tỷ-kheo ấy đã thọ giáo sai lầm".
Và này các Tỷ-kheo, các Ngươi hãy từ bỏ
chúng.

- Khi đem so sánh với Kinh, đem đối chiếu với
Luật, và nếu chúng phù hợp với Kinh, tương
ứng với Luật, thời các Ngươi có thể kết luận:
"Chắc chắn những lời ấy phải là lời dạy của
Thế Tôn và Tỷ-kheo ấy đã thọ giáo chơn

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      287

chánh". Này các Tỷ-kheo, như vậy là Đại giáo pháp thứ ba, các Ngươi hãy thọ trì.

11. Này các Tỷ-kheo, có thể có Tỷ-kheo nói: "Tại trú
xứ kia, có một vị Thượng tọa, vị này là bậc đa văn,
gìn giữ truyền thống, trì pháp, trì luật, trì pháp yếu.
Tôi tự thân nghe từ Thượng tọa, tự thân lãnh thọ;
như vậy là Pháp, như vậy là Luật, như vậy là lời dạy
của vị Đạo Sư".

- Này các Tỷ-kheo, các Ngươi không nên tán
thán, không nên hủy báng lời nói của Tỷ-kheo
ấy. Không tán thán, không hủy báng, mỗi mỗi
chữ, mỗi mỗi câu, cần phải được học hỏi kỹ
lưỡng và đem so sánh với Kinh, đối chiếu với
Luật.

- Khi đem so sánh với Kinh, đối chiếu với Luật,
và nếu chúng không phù hợp với Kinh, không
tương ứng với Luật, thời các ngươi có thể kết
luận: "Chắc chắn những lời này không phải là
lời của Thế Tôn, và Tỷ-kheo ấy đã thọ giáo sai
lầm". Và này các Tỷ-kheo, các Ngươi hãy từ
bỏ chúng.

- Khi đem so sánh với Kinh, đem đối chiếu với Luật, và nếu chúng phù hợp với Kinh, tương

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        288

ứng với Luật, thời các ngươi có thể kết luận:
"Chắc chắn những lời ấy phải là lời dạy của
Thế Tôn và Tỷ-kheo ấy đã thọ giáo chơn
chánh". Này các Tỷ-kheo, như vậy là Đại giáo
pháp thứ tư, các Ngươi hãy thọ trì.

Này các Tỷ-kheo, bốn đại giáo pháp này, các Ngươi hãy thọ trì.

12. Trong khi Thế Tôn ở tại Bhoganagara, pháp thoại này được giảng cho chúng Tỷ-kheo:

- Đây là Giới, đây là Định, đây là Tuệ, Định cùng tu với Giới sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn.

Tuệ cùng tu với Định sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích
lớn. Tâm cùng tu với Tuệ sẽ đưa đến giải thoát hoàn
toàn các món lậu hoặc, tức là dục lậu, hữu lậu (tri
kiến lậu), vô minh lậu.

13. Rồi Thế Tôn, sau khi ở tại Bhoganagara cho đến khi Ngài xem là vừa đủ, liền bảo tôn giả Ananda:

- Này Ananda, chúng ta sẽ đi đến Pàvà.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     289

Và Thế Tôn cùng với đại chúng Tỷ-kheo đi đến Pàvà, tại vườn xoài của Cunda, một người thợ sắt.

14. Thợ sắt Cunda nghe: "Nay Thế Tôn đã đến Pàvà
và hiện đang ở trong vườn xoài của ta". Rồi thợ sắt
Cunda đến tại chỗ Thế Tôn, khi đến xong liền đảnh
lễ Ngài và ngồi xuống một bên. Và Thế Tôn thuyết
pháp cho thợ sắt Cunda đang ngồi một bên, khích lệ,
làm cho phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ.

15. Và thợ sắt Cunda, sau khi được Thế Tôn thuyết
pháp, khích lệ, làm cho phấn khởi, khiến tâm hoa hỷ,
liền bạch Thế Tôn: "Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn
nhận lời mời của con ngày mai đến dùng cơm với
chúng Tỷ-kheo". Thế Tôn im lặng nhận lời.

16. Thợ sắt Cunda, sau khi biết Thế Tôn đã nhận lời, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Ngài, thân phía hữu hướng về Ngài và từ biệt.

17. Và thợ sắt Cunda, sau khi đêm đã mãn, liền cho
sửa soạn tại nhà các món ăn thượng vị, loại cứng và
loại mềm và nhiều thứ Sùkara-maddave (một loại
mộc nhĩ), và báo tin cho Thế Tôn: "Bạch Thế Tôn,
giờ đã đến, cơm đã sẵn sàng".

18. Và Thế Tôn buổi sáng đắp y, mang theo y bát, cùng với chúng Tỷ-kheo đến nhà thợ sắt Cunda, khi

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     290

đến xong liền ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. Sau khi ngồi. Thế Tôn nói với thợ sắt Cunda:

- Này Cunda, loại mộc nhĩ đã soạn sẵn, hãy dọn cho ta. Còn các món ăn khác đã soạn sẵn, loại cứng và loại mềm, hãy dọn cho chúng Tỷ-kheo.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Thợ sắt Cunda vâng lời Thế Tôn, dọn cho Thế Tôn các món mộc nhĩ đã soạn sẵn, và dọn cho chúng Tỷ- kheo các món ăn khác, loại cứng và loại mềm.

19. Rồi Thế Tôn nói với thợ sắt Cunda:

- Này Cunda, món ăn mộc nhĩ còn lại, Ngươi hãy
đem chôn vào một lỗ. Này Cunda, Ta không thấy
một ai ở cõi Trời, cõi Người, ở Ma giới, ở Phạm
thiên giới, không một người nào trong chúng Sa-
môn và chúng Bà-la-môn, giữa những Thiên,
Nhân, ăn món mộc nhĩ này mà có thể tiêu hóa
được, trừ Như Lai.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Thợ sắt Cunda vâng theo Thế Tôn, đem chôn món ăn mộc nhĩ còn lại vào một lỗ, đi đến chỗ Thế Tôn, đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một bên. Rồi Thế Tôn thuyết

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     291

pháp cho thợ sắt Cunda đang ngồi xuống một bên, khích lệ, làm cho phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ rồi từ chỗ ngồi đứng dậy và ra đi.

20. Sau khi dùng cơm của thợ sắt Cunda, Thế Tôn
bị nhiễm bệnh nặng, bệnh lỵ huyết, đau đớn gần
như đến chết, và Thế Tôn chánh niệm tĩnh giác,
nhẫn nại, chịu đựng cơn bệnh.

Rồi Thế Tôn nói với tôn giả Ananda:

- Này Ananda, chúng ta hãy đi đến Kusinàra.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn.

Tôi nghe: Sau khi dùng cơm tại nhà thợ
sắt Cunda.
Cơn bệnh khốc liệt bỗng khởi lên, gần
như chết đến nơi.
Sau khi cùng món ăn loại mộc nhĩ.
Kịch bệnh khởi lên nơi bậc Đạo Sư.
Điều phục bệnh hoạn, Thế Tôn dạy rằng:
"Ta đi đến thành Kusinàra".

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                   292

21. Rồi Thế Tôn bước xuống đường, đến một gốc cây và nói với Tôn giả Ananda:

- Này Ananda, hãy xếp tư áo Sanghàti. Ta cảm thấy mệt mỏi và muốn ngồi nghỉ, này Ananda.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn và xếp tư áo Sanghàti lại.

22. Thế Tôn ngồi trên chỗ đã soạn sẵn, và nói với Tôn giả Ananda:

- Này Ananda, hãy đem nước cho Ta. Này Ananda, Ta nay đang khát và muốn uống nước.

Khi được nói vậy, tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, vừa mới có khoảng năm trăm cỗ xe chạy qua. Do bánh xe khuấy lên, nước trở thành nông cạn, khuấy động và vẩn đục. Bạch Thế Tôn, sông Kakutthà không xa ở đây, nước thuần tịnh, dễ chịu, mát mẻ, trong sáng, dễ đến và khả ái. Tại đó, Thế Tôn có thể uống nước và làm dịu mát chân tay.

23. Lần thứ hai, Thế Tôn nói với tôn giả Ananda:

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      293

- Này Ananda, hãy đem nước uống cho Ta. Này Ananda, Ta nay đang khát và muốn uống nước.

Lần thứ hai tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, vừa mới có khoảng năm trăm cỗ xe chạy qua. Do bánh xe khuấy lên, nước trở thành nông cạn, khuấy động và vẩn đục. Bạch Thế Tôn, sông Kakutthà không xa ở đây, nước thuần tịnh, dễ chịu, mát mẻ, trong sáng, dễ đến và khả ái. Tại đó, Thế Tôn có thể uống nước và làm dịu mát chân tay.

24. Lần thứ ba, Thế Tôn nói với tôn giả Ananda:

- Này Ananda, hãy đem nước uống cho Ta. Này Ananda, Ta nay đang khát và muốn uống nước.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn, lấy bát và đi đến
con sông nhỏ. Con sông đang chảy nông cạn,
khuấy động và vẩn đục, khi tôn giả Ananda đến,
liền trở thành trong trẻo, sáng lặng, không vẩn
đục.

25. Tôn giả Ananda tự nghĩ: "Thật kỳ diệu thay, thật hy hữu thay thần túc và uy lực của Như Lai. Con sông nhỏ đang chảy nông cạn, khuấy động và vẩn

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     294

đục này, khi ta đến, liền trở thành trong trẻo, sáng lặng và không vẩn đục". Sau khi dùng bát lấy nước, tôn giả Ananda đến chỗ Thế Tôn và bạch với Ngài:

- Bạch Thế Tôn, thật là kỳ diệu! Bạch Thế Tôn thật
là hy hữu. Bạch Thế Tôn, con sông nhỏ đang chảy
nông cạn, khuấy động và vẩn đục này, khi con đến,
liền trở thành trong trẻo, sáng lặng và không vẩn đục.
Xin thỉnh Thế Tôn dùng nước. Xin thỉnh Thiện Thệ
dùng nước!

Và Thế Tôn uống nước.

26. Lúc bấy giờ, Pukkusa, dòng họ Mallà, đệ tử của ngài Alàra Kàlàma đang đi trên con đường từ Kusinàra đến Pàvà.

Pukkusa, dòng họ Mallà thấy Thế Tôn ngồi dưới
gốc cây, liền đến chỗ Thế Tôn, đảnh lễ Ngài và ngồi
xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên,
Pukkusa, dòng họ Mallà, bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, thật là kỳ diệu, bạch Thế Tôn thật là hy hữu, trạng thái trầm tĩnh của một vị xuất gia!

27. Bạch Thế Tôn, thuở xưa, ngài Alàra Kàlàma đang đi trên đường. Rồi ngài bước xuống đường và ngồi xuống một gốc cây, không xa con đường để

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       295

nghỉ trưa. Bạch Thế Tôn, lúc ấy có khoảng năm trăm
cỗ xe đi ngang qua gần ngài Alàra Kàlàma. Bạch Thế
Tôn, có một người đi theo sau lưng đoàn xe ấy, đễn
chỗ ngài Alàra Kàlàma và nói với ngài:

- "Tôn giả có thấy khoảng năm trăm cỗ xe vừa đi qua không?"

- "Này Hiền giả, ta không thấy".

- "Tôn giả có nghe tiếng không?"

- "Này Hiền giả, ta không nghe tiếng".

- "Có phải Tôn giả đang ngủ không?"

- "Này Hiền giả, không phải ta đang ngủ".

- "Vậy có phải Tôn giả đang thức tỉnh?"

- "Này Hiển giả, ta đang thức tỉnh".

- "Tôn giả đang thức tỉnh nhưng không thấy khoảng
năm trăm cỗ xe vừa đi ngang qua gần một bên, cũng
không nghe thấy tiếng. Bạch Tôn giả, cái áo của Tôn
giả cũng bị lấm bụi".

- "Này Hiền giả, phải, áo ta bị lấm bụi".

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    296

Bạch Thế Tôn, người ấy liền tự nghĩ: "Thật là kỳ
diệu, thật là hy hữu sự trầm tĩnh của vị xuất gia.
Trong khi giác tỉnh, còn thức nhưng không thấy năm
trăm cỗ xe vừa đi ngang qua gần một bên, cũng
không nghe tiếng". Sau khi tỏ sự thâm tín đối với
ngài Alàra Kàlàma, vị ấy từ biệt.

28. - Này Pukkusa, nhà ngươi nghĩ thế nào? Cái gì
khó làm hơn, cái gì khó thực hiện hơn? Một người
trong khi giác tỉnh, còn thức mà không thấy năm
trăm cỗ xe vừa đi ngang qua gần một bên, cũng
không nghe tiếng. Hay một người đang giác tỉnh,
còn thức, trong khi trời đang mưa, mưa tầm tả ào
ào, trong khi điện quang chớp lòa, sấm sét vang
động, mà không thấy, cũng không nghe tiếng?

29. - Bạch Thế Tôn, nói gì đến năm trăm cỗ xe này, cho đến hoặc sáu trăm, hoặc bảy trăm, hoặc tám trăm, hoặc chín trăm, hoặc một ngàn, cho đến trăm ngàn cỗ xe, cũng không thể so sánh được. Thật khó làm hơn, khó thực hiện hơn, một người đang giác tỉnh, còn thức, trong khi trời đang mưa, mưa tầm tả ào ào, trong khi điện quang chớp lòa, sấm sét vang động, mà không thấy cũng không nghe tiếng.

30. - Này Pukkusa, một thời, Ta ở Atumà, tại nhà đập lúa. Lúc bấy giờ trời mưa, mưa tầm tả ào ào,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    297

điện quang chớp lòa, sấm sét vang động, có hai anh
em nông phu, và bốn con bò đực bị sét đánh chết.
Này Pukkusa, một số đông người từ Atumà đi ra đến
tại chỗ hai anh em nông phu và bốn con bò đực bị sét
đánh chết...

31. Này Pukkusa, lúc bấy giờ Ta từ nhà đập lúa đi ra
và đi qua đi lại ngoài trời, trước cửa nhà đập lúa, Này
Pukkusa, có một người từ nơi đám đông ấy đi ra, đến
chờ Ta, đảnh lễ và đứng một bên. Và Ta nói với
người ấy đang đứng một bên:

32: - "Này Hiền giả, vì sao có số đông người tụ họp như vậy?"

- Bạch Thế Tôn vừa rồi trời đang mưa, mưa tầm tả
ào ào, điện quang chớp lòa, sấm sét vang động, có
hai anh em nông phu, và bốn con bò đực bị sét đánh
chết. Do vậy mà có số đông người ấy tụ họp tại đây.
Bạch Thế Tôn, lúc ấy Ngài ở tại chỗ nào?"

- "Này Hiền giả, lúc ấy Ta ở tại đây".

- "Bạch Thế Tôn, Ngài không thấy gì cả sao?"

- "Này Hiền giả, Ta không thấy gì".

- "Bạch Thế Tôn, Ngài không nghe tiếng gì cả sao?"

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        298

- "Này Hiền giả, Ta không nghe tiếng gì".

- "Bạch Thế Tôn, có phải Ngài đang ngủ, phải không?"

- "Này Hiền giả, không phải ta đang ngủ".

- "Bạch Thế Tôn, có phải Ngài đang tỉnh thức phải không?"

- "Này Hiền giả, phải".

- "Bạch Thế Tôn, Ngài đang tỉnh thức, nhưng trong
khi trời mưa, mưa tầm tả ào ào, điện quang chớp lòa,
sấm sét vang động, có hai anh em nông phu và bốn
con bò đực bị sét đánh chết, nhưng Ngài không thấy,
cũng không nghe gì".

- Này Hiền giả, phải như vậy".

33. Này Pukkusa, người ấy liền tự nghĩ: "Thật là kỳ
diệu, thật là hy hữu sự trầm lặng của vị xuất gia, khi
thức tỉnh, dầu có mưa tầm tả ào ào, điện quang chói
lòa, sấm sét vang động, có hai anh em nông phu và
bốn con bò đực bị sét đánh chết mà không thấy gì,
không nghe gì hết". Sau khi nói lên lòng tin tưởng ở
nơi Ta, người ấy đảnh lễ Ta, thân phía hữu hướng về
phía Ta và từ biệt.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       299

34. Khi được nói vậy, Pukkusa, dòng họ Mallà bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, sự tin tưởng của con đối với ngài Alàra Kàlàma, nay con đem rải rắc trước luồng gió lớn, nay con đem thả trôi vào dòng nước cuốn.

- Kỳ diệu thay, bạch Thế Tôn! Hy hữu thay bạch Thế
Tôn! Bạch Thế Tôn, như người dựng đứng lại những
gì bị quăng xuống, phơi bày ra những gì bị che kín,
chỉ đường cho người bị lạc hướng, đem đèn sáng vào
trong bóng tối để những ai có mắt có thể thấy sắc.
Cũng vậy, Chánh pháp đã được Thế Tôn dùng nhiều
phương tiện trình bày. Bạch Thế Tôn, con xin quy y
Thế Tôn, quy y Pháp và Tỷ-kheo Tăng. Mong Thế
Tôn nhận con làm đệ tử, từ nay trở đi cho đến mạng
chung, con trọn đời quy ngưỡng.

35. Rồi Pukkusa, dòng họ Mallà nói với một người
khác: "Này bạn, hãy đem đến một cặp áo màu kim
sắc, vàng chói và sẵn sàng để mặc". - "Tôn giả, xin
vâng". Người ấy vâng lời Pukkusa, dòng họ Mallà và
đem đến một cặp áo màu kim sắc, vàng chói và sẵn
sàng để mặc.

Rồi Pukkusa, dòng họ Mallà đem dâng một cặp áo màu kim sắc, vàng chói và sẵn sàng để mặc ấy cho Thế Tôn và nói:

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    300

- Bạch Thế Tôn, cặp áo màu kim sắc, vàng chói và sẵn sàng để mặc. Mong Thế Tôn vì thương xót con mà thâu nhận cho.

- Này Pukkusa, hãy đắp cho Ta một áo và đắp cho Ananda một áo.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Pukkusa, dòng họ Mallà vân lời Thế Tôn, đắp một áo cho Ngài và đắp một áo cho tôn giả Ananda.

36. Rồi Thế Tôn thuyết pháp cho Pukkusa, người
dòng họ Mallà, khích lệ, làm cho phấn khởi, khiến
tâm hoan hỷ. Và Pukkusa, người dòng họ Mallà, sau
khi được Thế Tôn thuyết pháp, khích lệ, làm cho
phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ, liền từ chỗ ngồi đứng
dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân phía hữu hướng về Thế
Tôn và từ biệt.

37. Khi Pukkusa, dòng họ Mallà đi chưa được bao
lâu, tôn giả Ananda đem cặp áo màu kim sắc, vàng
chói và sẵn sàng để mặc này đặt trên thân Thế Tôn,
và khi cặp áo này được đặt trên thân Thế Tôn, màu
sắc sáng chói của áo như bị lu mờ đi. Và Tôn giả
Ananda bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, thật là kỳ diệu, bạch Thế Tôn thật

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    301

là hy hữu, sự thanh tịnh và sáng chói màu da của Như Lai! Bạch Thế Tôn, khi con đặt trên thân Thế Tôn, cặp áo màu kim sắc vàng chói và sẵn sàng để mặc này, màu sắc sáng chói của áo như bị lu mờ đi.

- Thật vậy, này Ananda. Này Ananda, có hai trường hợp, màu da của Như Lai hết sức thanh tịnh và sáng chói. Thế nào là hai?

 Này Ananda, trong đêm Như Lai chứng vô thượng Chánh Đẳng Giác

 Và trong đêm Như Lai sắp diệt độ, nhập Niết- bàn giới, không còn dư y sanh tử nữa.

Này Ananda, đó là hai trường hợp, màu da của Như Lai hết sức thanh tịnh và sáng chói.

38. Này Ananda, hôm nay khi canh cuối cùng đã
mãn, tại Upavattana ở Kusinàrà, trong rừng Sàla
của dòng họ Mallà, giữa hai cây sàla song thọ,
Như Lai sẽ diệt độ. Này Ananda, chúng ta hãy đi
đến sông Kakutthà.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn:

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     302

Cặp áo kim sắc này.
Pukkusa mang đến.
Đắp áo kim sắc này,
Da Đạo Sư sáng chói.

39. Rồi Thế Tôn cùng với đại chúng Tỷ-kheo đi đến
con sông Kakutthà, xuống sông tắm và uống nước
rồi lội qua bờ bên kia, đi đến rừng xoài và tại đây,
nói với đại đức Cundaka:

- Này Cundaka, hãy xếp áo Sanghàti làm bốn cho Ta. Này Cundaka, Ta nay mệt mỏi, muốn nằm nghỉ.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Đại đức Cundaka vâng lời Thế Tôn và xếp áo Sanghàti làm bốn.

40. Rồi Thế Tôn nằm xuống phía hông bên mặt như
dáng điệu con sư tử, hai chân để trên nhau, chánh
niệm, tỉnh giác, suy tư, với ý niệm ngồi dậy lại khi
phải thời. Và đại đức Cundaka ngồi phía trước Thế
Tôn.

41. Đức Phật tự đi đến
Con sông Kakutthà.
Con sông chảy trong sáng.
Mát lạnh và thanh tịnh.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     303

Vị Đạo Sư mỏi mệt
Đi dần xuống mé sông.
Như Lai đấng Vô Thượng
Ngự trị ở trên đời
Tắm xong, uống nước xong,
Lội qua bên kia sông.
Bậc Đạo Sư đi trước,
Giữa Tăng chúng Tỷ-kheo,
Vừa đi vừa diễn giảng.
Chánh pháp thật vi diệu.
Rồi bậc Đại Sĩ đến,
Tại khu vực rừng xoài.
Cho gọi vị Tỷ-kheo,
Tên họ Cundaka:
"Hãy gấp tư áo lại,
Trải áo cho ta nằm.
Nghe dạy, Cundaka
Lập tức vâng lời dạy,
Gấp tư và trải áo,
Một cách thật mau lẹ.
Bậc Đạo Sư nằm xuống
Thân mình thật mệt mỏi.
Tại đây Cundaka,
Ngồi ngay phía trước mặt.

42. Rồi Thế Tôn nói với Tôn giả Ananda: - Này Ananda, rất có thể có người làm cho thợ

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     304

sắt Cunda hối hận: "Này Hiền giả Cunda, thật không
lợi ích gì cho Ngươi, thật là tai hại cho Ngươi, vì Như
Lai dùng bữa ăn cuối cùng từ Ngươi cúng dường và
nhập diệt".
Này Ananda, cần phải làm tiêu tan sự hối hận
ấy của thợ sắt Cunda:          "Này Hiền giả, thật là
công đức cho bạn, vì được Như Lai dùng bữa ăn cuối
cùng từ bạn cúng dường, và nhập diệt.
Này Hiền giả Cunda, tôi tự thân nghe, tự thân
lãnh thọ lời nói này của Thế Tôn: "Có hai sự cúng
dường ăn uống đồng một quả báo, đồng một dị thục
quả, quả báo lớn hơn, lợi ích hơn các sự cúng dường
ăn uống khác? Thế nào là hai?
- Một là bữa ăn trước khi Như Lai chứng vô
thượng Chánh Đẳng Chánh Giác,
- Hai là bữa ăn trước khi Như Lai diệt độ Niết-
bàn giới, không còn di hưởng sanh tử.
Hai bữa ăn này đồng một quả báo, đồng một dị
thục quả, quả báo lớn hơn, lợi ích hơn các sự cúng
dường ăn uống khác.
- Nhờ hành động này, đại đức Cunda sẽ được
hưởng tuổi thọ;
- Nhờ hành động này, đại đức Cunda sẽ được
hưởng sắc đẹp;
- Nhờ hành động này, đại đức Cunda sẽ được
hưởng an lạc;
- Nhờ hành động này, đại đức Cunda sẽ được

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        305

hưởng danh tiếng;
- Nhờ hành động này, đại đức Cunda sẽ được
hưởng cõi trời,
- Nhờ hành động này, đại đức Cunda sẽ được
hưởng uy quyền".
Này Ananda, cần phải làm cho thợ sắt Cunda tiêu tan

hối hận.

43. Rồi Thế Tôn, sau khi hiểu ý nghĩa này, liền thốt

lời cảm khái như sau:

Công đức người bố thí,
Luôn luôn được tăng trưởng,
Trừ được tâm hận thù.
Không chất chứa, chế ngự,
Kẻ chí thiện từ bỏ.
Mọi ác hạnh bất thiện,
Diệt trừ tham, sân, si.
Tâm giải thoát thanh tịnh.

-------------------------------------------------------------- ------- V

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                               306

1. Rồi Thế Tôn nói với Tôn giả Ananda:

- Này Ananda, chúng ta hãy đi qua bờ bên kia sông Hirannavati, đến ở Kusinàrà - Upavatama - rừng Sàlà của dòng họ Màllà.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn.

Rồi Thế Tôn, cùng với đại chúng Tỷ-kheo đi đến bên
kia sông Hirannavati, tại Kusinàrà Upavattana, rừng
Sàlà của dòng họ Mallà, khi đi đến nơi liền nói với
Tôn giả Ananda:

- Này Ananda, hãy trải chỗ nằm, đầu hướng về phía Bắc giữa hai cây sàlà song thọ: này Ananda, Ta nay mệt mỏi, muốn nằm nghỉ.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn, trải chỗ nằm, đầu
hướng về phía Bắc giữa hai cây sàlà song thọ. Và
Thế Tôn nằm xuống, về phía hông bên phải, như
dáng nằm con sư tử, hai chân để lên nhau chánh niệm
và giác tỉnh.

2. Lúc bấy giờ, cây sàlà song thọ trổ hoa trái mùa,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    307

tràn đầy cành lá.

- Những đóa hoa này rơi lên, gieo khắp và tung vãi trên thân Như Lai để cúng dường Ngài.

- Những thiên hoa Mandàrava từ trên hư không rơi xuống, rơi lên, gieo khắp và tung vãi trên thân Như Lai để cúng dường Ngài.

- Bột trời chiên đàn từ trên hư không rơi xuống, rơi lên, gieo khắp và tung vãi trên thân Như Lai để cúng dường Ngài,

- Nhạc trời trên hư không trổi dậy để cúng dường Như Lai.

- Thiên ca trên hư không vang lên để cúng dường Như Lai.

3. Rồi Như Lai nói với tôn giả Ananda:

- Này Ananada, các cây sàlà song thọ tự nhiên trổ hoa trái mùa tràn đầy cành lá, những đóa hoa này rơi lên, gieo khắp và tung vãi trên thân Như Lai để cúng dường. Những thiên hoa Mandàrava từ trên hư không rơi xuống, rơi lên, gieo khắp và tung vãi trên thân Như Lai để cúng dường. Bột trời chiên đàn từ trên hư không rơi xuống, rơi lên, gieo khắp và tung

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     308

vãi trên thân Như Lai để cúng dường. Nhạc trời trên hư không trổi dậy để cúng dường Như Lai. Thiên ca trên hư không vang lên để cúng dường Như Lai.

 Nhưng, này Ananda, như vậy không phải kính trọng, tôn sùng, đảnh lễ, cúng dường hay lễ kính Như Lai.

 Này Ananda, nếu có Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ni, cư
sĩ nam hay cư sĩ nữ nào thành tựu Chánh
pháp và Tùy pháp, sống chơn chánh trong
Chánh pháp, hành trì đúng Chánh pháp,
thời người ấy kính trọng, tôn sùng, đảnh lễ,
cúng dường Như Lai với sự cúng dường tối
thượng.

 Do vậy, này Ananda, hãy thành tựu Chánh
pháp và Tùy pháp, sống chơn chánh trong
Chánh pháp và hành trì đúng Chánh pháp.
Này Ananda, các Người phải học tập như vậy.

4. Lúc bấy giờ, tôn giả Upavàna đứng trước mặt Thế
Tôn và quạt Ngài. Thế Tôn liền quở trách tôn giả
Upavàna: "Này Tỷ-kheo, hãy đứng một bên, chớ có
đứng trước mặt Ta."

Tôn giả Ananda, liền tự suy nghĩ: "Đại đức Upavàna này là thị giả sống gần và hầu cận Thế Tôn đã lâu

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    309

ngày. Nay Thế Tôn trong giờ phút cuối cùng lại quở
trách đại đức Upavàna: "Này Tỷ-kheo, hãy đứng một
bên, chớ có đứng trước mặt Ta". Do nhơn gì, do
duyên gì, Thế Tôn quở trách đại đức Upavàna: "Này
Tỷ-kheo, hãy đứng một bên, chớ có đứng trước mặt
ta"?

5. Rồi tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

- Đại đức Upavàna này là thị giả, sống gần và hầu
cận Thế Tôn đã lâu ngày. Nay Thế Tôn trong giờ
phút cuối cùng lại quở trách đại đức Upavàna: "Này
Tỷ-kheo, hãy đứng một bên, chớ có đứng trước mặt
Ta." Do nhơn gì, do duyên gì, Thế Tôn quở trách đại
đức Upavàna: "Này Tỷ-kheo hãy đứng một bên, chớ
có đứng trước mặt Ta"?

- Này Ananda, rất đông các vị Thiên thần ở mười
phương thế giới tụ hội để chiêm ngưỡng Như Lai.
Này Ananda, cho đến mười hai do tuần xung quanh
Kusinàrà, Upavattana, rừng Sàlà thuộc dòng họ
Mallà, không có một chỗ nào, nhỏ cho đến đầu một
sợi tóc có thể chích được mà không đầy những Thiên
thần có uy lực tụ họp.

Này Ananda, các vị Thiên Thần đang than phiền: "Chúng ta từ rất xa đến chiêm ngưỡng Như Lai. Thật rất là hy hữu, các Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    310

Đẳng Giác xuất hiện ở đời, và tối hôm nay, trong
canh cuối cùng, Như Lai sẽ nhập diệt. Và nay Tỷ-
kheo có oai lực này lại đứng ngang trước Thế Tôn,
khiến chúng ta không thể chiêm ngưỡng Như Lai
trong giờ phút cuối cùng". Này Ananda, các chư
Thiên than phiền như vậy.

6. - Bạch Thế Tôn, Thế Tôn đang nghĩ đến hạng chư Thiên nào?

- Này Ananda, có hạng chư Thiên ở trên hư không
nhưng có tâm tư thế tục, những vị này khóc than,
với đầu bù tóc rối, khóc than với cánh tay duỗi
cao, khóc than thân bổ nhoài dưới đất, lăn lộn qua
lại: "Thế Tôn nhập diệt quá sớm, Thiện Thệ
nhập diệt quá sớm, Pháp nhãn biến mất ở trên
đời quá sớm".

- Này Ananda, có hạng Thiên thần ở trên đất với
tâm tư thế tục những vị này khóc than với đầu bù
tóc rối, khóc than với cánh tay duỗi cao, khóc than
thân nằm nhoài dưới đất, lăn lộn qua lại: "Thế Tôn
nhập diệt quá sớm, Thiện Thệ nhập diệt quá sớm,
Pháp nhãn biến mất ở trên đời quá sớm".

- Có chư Thiên đã diệt trừ ái dục, những vị này bình thản, tỉnh giác chịu đựng, với tâm suy tư: "Các

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      311

hành là vô thường, làm sao sự kiện có thể khác được?".

7. - Bạch Thế Tôn, thuở trước các Tỷ-kheo sau khi
thọ an cư, từ các địa phương đến chiêm ngưỡng Như
Lai, chúng con được sự lợi ích tiếp kiến, hầu cận
những Tỷ-kheo tu hành điêu luyện. Bạch Thế Tôn,
sau khi Thế Tôn nhập diệt, chúng con sẽ không được
sự lợi ích tiếp kiến, hầu cận những Tỷ-kheo tu
hành điêu luyện.

8. - Này Ananda, có bốn Thánh tích kẻ thiện tín cần phải chiêm ngưỡng và tôn kính. Thế nào là bốn?

 "Đây là chỗ Như Lai đản sanh" . Này Ananda, đó là Thánh tích, kẻ thiện tín cần phải chiêm ngưỡng và tôn kính.

 "Đây là chỗ Như Lai chứng ngộ vô thượng
Chánh Đẳng Giác", này Ananda, đó là Thánh
tích, kẻ thiện tín cần phải chiêm ngưỡng và tôn
kính.

 "Đây là chỗ Như Lai chuyển Pháp luân vô thượng", này Ananda, đó là Thánh tích, kẻ thiện tín cần phải chiêm ngưỡng và tôn kính.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    312

 "Đây là chỗ Như Lai diệt độ, nhập Vô dư y Niết-bàn", này Ananda, đó là Thánh tích, kẻ thiện tín cần phải chiêm ngưỡng và tôn kính.

Này Ananda, đó là bốn Thánh tích, kẻ thiện tín cư sĩ cần phải chiêm ngưỡng và tôn kính.

Này Ananda, các thiện tín Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ni, cư
sĩ nam, cư si nữ sẽ đến với niềm suy tư: "Đây là chỗ
Như Lai đản sanh", "Đây là chỗ Như Lai chứng ngộ
vô thượng Chánh Đẳng Chánh Giác", "Đây là chỗ
Như Lai chuyển Pháp luân vô thượng", "Đây là chỗ
Như Lai diệt độ, Nhập Vô dư y Niết-bàn".

 Này Ananda, và những ai, trong khi chiêm bái
những Thánh tích mà từ trần với tâm thâm tín
hoan hỷ, thời những vị ấy, sau khi thân hoại mạng
chung sẽ được sanh cõi thiện thú, cảnh giới chư
Thiên.

9. - Bạch Thế Tôn, chúng con phải cư xử với phái nữ như thế nào?

- Này Ananda, chớ có thấy chúng.

- Bạch Thế Tôn, nếu phải thấy chúng, thời phải như thế nào?

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     313

- Này Ananda, chớ có nói chuyện với chúng.

- Bạch Thế Tôn, nếu phải nói chuyện với chúng, thời phải như thế nào?

- Này Ananda, phải an trú chánh niệm.

10. - Bạch Thế Tôn, chúng con phải xử sự thân xá- lợi Như Lai như thế nào?

 Này Ananda, các Ngươi đừng có lo lắng vấn đề cung kính thân xá-lợi của Như Lai.

 Này Ananda, các Người hãy nỗ lực, hãy tinh tấn hướng về tự độ, sống không phóng dật, cần mẫn, chuyên hướng về tự độ.

 Này Ananda, có những học giả Sát-đế-lỵ,
những học giả Bà-la-môn, những học giả gia
chủ thâm tín Như Lai, những vị này sẽ lo cho
sự cung kính cúng dường thân xá-lợi của Như
Lai.

11. - Bạch Thế Tôn, cần phải xử sự thân Như Lai như thế nào?

- Này Ananda, xử sự thân Chuyển luân Thánh Vương như thế nào, hãy xử sự thân xá-lợi Như Lai

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    314

như vậy.

- Bạch Thế Tôn, người ta xử sự thân chuyển luân Thánh vương như thế nào?

- Này Ananda, thân của Chuyển luân Thánh
vương được vấn tròn với vải mới.
- Sau khi vấn vải mới xong, lại được vấn thêm
với vải gai bện.
- Sau khi vấn vải gai bệnh, lại vấn thêm với vải
mới, và tiếp tục như vậy cho đến năm trăm lớp
cả hai loại vải.
- Rồi thân được đặt vào trong một hòm dầu bằng
sắt, hòm sắt này được một hòm sắt khác đậy
kín.
- Xong một giàn hỏa gồm mọi loại hương được
xây dựng lên, thân của vị Chuyển luân Thánh
vương được đem thiêu trên giàn hỏa này và tại
ngã tư đường, tháp của vị Chuyển luân Thánh
vương được xây dựng lên.
- Này Ananda, đó là pháp táng thân vị Chuyển
luân Thánh vương.

 Này Ananda, pháp táng thân vị Chuyển

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                   315

luân Thánh vương như thế nào, pháp táng thân Thế Tôn cũng như vậy.

 Tháp của Như Lai phải được dựng lên tại ngã tư đường.

 Và những ai đem tại chỗ ấy vòng hoa,
hương, hay hương bột nhiều màu, đảnh lễ
tháp, hay khởi tâm hoan hỷ (khi đứng trước
mặt tháp), thời những người ấy sẽ được lợi
ích, hạnh phúc lâu dài.

12. Này Ananda, bốn hạng người sau này đáng được xây tháp. Thế nào là bốn?

- Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác xứng
đáng xây tháp.
- Độc Giác Phật xứng đáng xây tháp.
- Đệ tử Thanh Văn của Như Lai xứng đáng xây
tháp.
- Chuyển luân Thánh vương xứng đáng xây
tháp.

Này Ananda, vì lý do gì, Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri xứng đáng xây tháp? Này Ananda, tâm của dân chúng sẽ hoan hỷ khi nghĩ

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                316

đến: "Đây là tháp của Thế Tôn, Ứng Cúng, Chánh
Biến Tri. " Do tâm hoan hỷ như vậy, khi thân hoại
mạng chung, chúng sẽ sanh lên thiện thú, cảnh giới
chư Thiên. Này Ananda, vì lý do này, Như Lai, Ứng
Cúng, Chánh Biến Tri xứng đáng xây tháp.

Này Ananda, vì lý do gì, bậc Độc Giác Phật
xứng đáng xây tháp? Này Ananda, tâm của dân
chúng sẽ hoan hỷ khi nghĩ đến: "Đây là tháp của Thế
Tôn Độc Giác Phật". " Do tâm hoan hỷ như vậy, khi
thân hoại mạng chung, chúng sẽ được sanh thiện thú,
cảnh giới chư Thiên. Này Ananda, vì lý do này, bậc
Độc Giác Phật xứng đáng xây tháp.

Này Ananda, vì lý do gì, đệ tử Thanh Văn
của Như Lai xứng đáng xây tháp? Này Ananda,
tâm của dân chúng sẽ hoan hỷ khi nghĩ đến: " Đây là
tháp đệ tử Thanh Văn của Thế Tôn, Ứng Cúng,
Chánh Biến Tri." Do tâm hoan hỷ như vậy, khi thân
hoại mạng chung, chúng sẽ được sanh thiện thú, cảnh
giới chư Thiên. Này Ananda, vì lý do này, đệ tử
Thanh Văn của Như Lai xứng đáng xây tháp .

Này Ananda, vì lý do gì, Chuyển luân Thánh
vương xứng đáng xây tháp? Này Ananda, tâm của
dân chúng sẽ hoan hỷ khi nghĩ đến: " Đây là tháp của
vị Pháp vương trị vì đúng pháp ". Do tâm hoan hỷ

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     317

như vậy, khi thân hoại mạng chung, chúng sẽ được
sanh thiện thú, cảnh giới chư Thiên. Này Ananda, vì
lý do này, Chuyển luân Thánh vương xứng đáng xây
tháp.

Này Ananda, đó là bốn hạng người xứng đáng xây tháp.

13. Rồi tôn giả Ananda đi vào trong tịnh xá, dựa trên
cột cửa và đứng khóc: "Ta nay vẫn còn là kẻ hữu
học, còn phải tự lo tu tập. Nay bậc Đạo Sư của ta
sắp diệt độ, còn ai thương tưởng ta nữa! "

Thế Tôn nói với các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, Ananda ở tại đâu?

- Bạch Thế Tôn, tôn giả Ananda đi vào trong tịnh xá, dựa trên cột cửa và đứng khóc: "Ta nay vẫn còn là kẻ hữu học, còn phải tự lo tu tập. Nay bậc Đạo Sư của ta sắp diệt độ, còn ai thương tưởng ta nữa! "

Thế Tôn liền nói với một Tỷ-kheo:

- Này Tỷ-kheo, hãy đi và nhân danh Ta, nói với Ananda: " Này Hiền giả Ananda, bậc Đạo Sư mọi Hiền giả."

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      318

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Vị Tỷ-kheo ấy vâng lời Thế Tôn, đi đến chỗ tôn giả
Ananda, sau khi đến, liền nói với tôn giả: "Này Hiền
giả Ananda, bậc Đạo Sư cho gọi Hiền giả." - "Thưa
vâng, Hiền giả. " Tôn giả Ananda vâng lời vị Tỷ-
kheo ấy, đi đến Thế Tôn, đảnh lễ Ngài và ngồi xuống
một bên.

14. Thế Tôn nói với tôn giả Ananda đang ngồi một bên:

 Thôi vừa rồi, Ananda, chớ có buồn rầu, chớ có
khóc than.
 Này Ananda, Ta đã tuyên bố trước với Người
rằng mọi vật ái luyến, tốt đẹp đều phải sanh
biệt, tử biệt và dị biệt.
 Này Ananda làm sao được có sự kiện này: "Các
pháp sanh, trú, hữu vi, biến hoại đừng có bị tiêu
diệt? " Không thể có sự kiện như vậy được.
 Này Ananda, đã lâu ngày, Người đối với Như
Lai, với thân nghiệp đầy lòng từ ái, lợi ích, an
lạc, có một không hai; vô lượng với khẩu
nghiệp đầy lòng từ ái, lợi ích, an lạc, có một
không hai; vô lượng với ý nghiệp đầy lòng từ

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      319

ái, lợi ích, an lạc, có một không hai, vô lượng.
 Này Ananda, Ngươi là người tác thành công
đức. Hãy cố gắng tinh tấn lên, Người sẽ
chứng bậc Vô lậu, không bao lâu đâu.

15. Rồi Thế Tôn nói với các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, những vị A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác trong thời quá khứ, những bậc Thế
Tôn này đều có những thị giả tối thắng như
Ananda của Ta.

- Này Tỷ-kheo, những vị A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác thời vị lai, những bậc Thế Tôn này cũng
sẽ có những vị thị giả tối thắng như Ananda của
Ta vậy.

- Này các Tỷ-kheo, Ananda là người có trí và
hiểu rõ: "Nay đúng thời để các Tỷ-kheo yết
kiến Thế Tôn, nay đúng thời để các Tỷ-kheo ni,
nay đúng thời để các nam cư sĩ, nay đúng thời
để các nữ cư sĩ, nay đúng thời để các vua chúa,
để các đại thần, để các ngoại đạo sư, để các đệ
tử các ngoại đạo sư yết kiến Thế Tôn! "

16. Này các Tỷ-kheo, Ananda có bốn đức tánh kỳ cựu, hy hữu. Thế nào là bốn?

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      320

- Này các Tỷ-kheo, nếu có chúng Tỷ-kheo đến
yết kiến Ananda, chúng ấy sẽ được hoan hỷ vì
được yết kiến Ananda, và nếu Ananda thuyết
pháp chúng ấy sẽ được hoan hỷ vì bài thuyết
pháp, và nếu Ananda làm thinh thời, này các
Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo ấy sẽ thất vọng.

- Này các Tỷ-kheo, nếu có Tỷ-kheo ni..., chúng
nam cư sĩ... chúng nữ cư sĩ đến yết kiến
Ananda, chúng ấy sẽ được hoan hỷ, vì được yết
kiến Ananda, và nếu Ananda thuyết pháp,
chúng ấy sẽ được hoan hỷ vì bài thuyết pháp và
nếu Ananda làm thinh thời này các Tỷ-kheo,
chúng nữ cư sĩ ấy sẽ thất vọng.

Này các Tỷ-kheo, vị Chuyển luân Thánh vương có bốn đức tánh kỳ diệu, hy hữu.

Này các Tỷ-kheo, nếu có chúng Sát-đế-lỵ... chúng
Bà-la-môn... chúng gia chủ... chúng Sa-môn đến yết
kiến vị Chuyển luân Thánh vương, chúng sẽ được
hoan hỷ vì được yết kiến vị Chuyển luân Thánh
vương và nếu vị Chuyển luân Thánh vương nói
chuyện, chúng ấy sẽ được hoan hỷ vì bài nói chuyện,
và nếu vị Chuyển luân Thánh vương làm thinh thời
chúng Sa-môn ấy sẽ thất vọng.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    321

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Ananda có bốn đức tánh
kỳ diệu, hy hữu. Nếu có chúng Tỷ-kheo... chúng Tỷ-
kheo ni... chúng nam cư sĩ... chúng nữ cư sĩ đến yết
kiến Ananda, chúng ấy sẽ được hoan hỷ vì được yết
kiến Ananda, và nếu Ananda thuyết pháp chúng ấy
sẽ được hoan hỷ vì bài thuyết pháp, và nếu Ananda
làm thinh, thời này các Tỷ-kheo chúng nữ cư sĩ ấy sẽ
thất vọng.

Này các Tỷ-kheo, Ananda có bốn đức tánh kỳ diệu, hy hữu như vậy.

17. Khi được nói vậy, tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, Thế Tôn chớ có diệt độ tại đô thị
nhỏ bé này, tại đô thị hoang vu này, tại đô thị phụ
thuộc này. Bạch Thế Tôn, có những đô thị khác to
lớn hơn như Campà (Chiêm-bà), Ràjagaha (Vương
Xá), Sàvatthi (Xá-vệ), Sàketa (Sa-kỳ), Kosambi
(Kiều-thương-di), Bàrànasi (Ba-la-nại). Thế Tôn hãy
diệt độ tại chỗ ấy. Tại chỗ ấy, có đại chúng Sát-đế-
lỵ, có đại chúng Bà-la-môn, có đại chúng gia chủ rất
tin tưởng Như Lai, các vị này sẽ cúng dường thân xá-
lợi Như Lai.

- Này Ananda, chớ có nói như vậy, này Ananda, chớ có nói đô thị này nhỏ bé, đô thị này hoang vu, đô thị này phụ thuộc.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      322

18. Này Ananda, thuở xưa có vị vua tên là Mahasudassana (Đại Thiên Kiến). Vị này là Chuyển luân vương, trị vì như pháp, là vị pháp vương, thống lãnh bốn thiên hạ, chinh phục hộ trì quốc dân, đầy đủ bảy báu. Này Ananda, đô thị Kusinàrà này là kinh đô của vua Mahasudassana, tên là Kusàvatì (Câu-xá-bà- đề), phía Đông và phía Tây rộng đến mười hai do tuần, phía Bắc và phía Nam rộng đến bảy do tuần.

Này Ananda, kinh đô Kusàvatì này rất phồn thịnh,
phú cường, dân cư đông đúc, dân chúng sung mãn,
thực phẩm phong phú. Này Ananda, cũng như kinh
đô Alakamanda của chư thiên rất phồn thịnh, phú
cường dân cư đông đúc, Thiên chúng sung mãn, thực
phẩm phong phú, cũng vậy này Ananda, kinh đô
Kusàvatì này cũng rất phồn thịnh, phú cường, dân cư
đông đúc, nhân chúng sung mãn.

Này Ananda, kinh đô Kusàvatì này, ngày đêm vang dậy chín loại tiếng, tức là tiếng voi, tiếng ngựa, tiếng xe, tiếng trống lớn, tiếng trống nhỏ, tiếng tỳ bà, tiếng hát, tiếng xập xỏa, tiếng chuông và tiếng thứ mười là lời kêu gọi: " Hãy uống đi, hãy ăn đi ".

19. Này Ananda, hãy đi vào Kusinàrà và nói với dân Mallà Kusinàrà: "Này các Vàsetthà, đêm nay, vào canh cuối cùng, Như Lai sẽ diệt độ ".

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                         323

- Này Vàsetthà, các Ngươi hãy đến. Này Vàsetthà,
các Ngươi hãy đến. Về sau chớ có hối hận: "Như Lai
đã diệt độ tại làng vườn chúng ta mà chúng ta không
được chiêm ngưỡng Như Lai ".

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn, đắp y, đem theo y bát và cùng một vị khác làm bạn đồng hành đi vào Kusinàrà.

20. Lúc bấy giờ, dân Mallà ở Kusinàrà đang tụ họp tại giảng đường vì một vài cộng sự. Tôn giả Ananda đến tại giảng đường của dân Mallà ở Kusinàrà. Sau khi đến, tôn giả liền nói vói dân Mallà ở Kusinàrà:

- Này Vàsetthà, đêm nay, vào canh cuối cùng Như
Lai sẽ diệt độ, Này Vàsetthà, các Ngươi hãy đến.
Này Vàsetthà, các Ngươi hãy đến. Về sau chớ có hối
hận: " Như Lai đã diệt độ tại làng vườn chúng ta mà
chúng ta không được chiêm ngưỡng Như Lai ".

21. Dân Mallà cùng với con trai, con gái và vợ, khi nghe tôn giả Ananda nói như vậy, liền đau đớn, sầu muộn, tâm tư khổ não. Kẻ thì khóc than với đầu bù tóc rối, kẻ thì khóc than với cánh tay duỗi cao, kẻ thì khóc than thân bổ nhoài dưới đất, lăn lộn qua lại: " Thế Tôn nhập diệt quá sớm, Thiện Thệ nhập diệt quá

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        324

sớm, Pháp nhãn biến mất ở trên đời quá sớm ".

Và dân Mallà cùng với con trai, con gái và vợ đau
đớn, sầu muộn, tâm tư khổ não, đi đến Upavattana,
khu rừng Sàlà của dòng họ Mallà và đến chỗ tôn giả
Ananda.

22. Tôn giả Ananda tự nghĩ: "Nếu ta để dân Mallà ở
Kusinàrà đảnh lễ Thế Tôn từng người một, thời đêm
sẽ tàn trước khi Thế Tôn được tất cả dân Mallà đảnh
lễ. Vậy ta hãy để dân Mallà ở Kusinàrà đảnh lễ theo
từng gia tộc ".

- Bạch Thế Tôn, gia tộc Mallà này với vợ con, đồ chúng, bạn bè đến cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn.

Và tôn giả Ananda, theo phương tiện này trong canh một, khiến dân Mallà ở Kusinàrà đảnh lễ Thế Tôn.

23. Lúc bấy giờ, du sĩ ngoại đạo Subhadda ở tại
Kusinàrà. Du sĩ ngoại đạo Subhadda được nghe: "
Tối nay canh cuối cùng, Sa-môn Gotama sẽ diệt độ
".

Và du sĩ ngoại đạo Subhadda suy nghĩ: " Ta nghe các du sĩ ngoại đạo niên cao lạp lớn, sư trưởng và đệ tử nói rằng: " Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri xuất hiện ra đời thật là hy hữu. Và đêm nay, vào canh cuối

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      325

cùng Sa-môn Gotama sẽ diệt độ ". Nay có nghi vấn này khởi lên trong tâm ta. Ta tin Sa-môn Gotama có thể thuyết pháp và giải được nghi vấn cho ta ".

24. Rồi du sĩ ngoại đạo Subhadda đi đến Upavattana, khu rừng Sàla của dân Mallà, đến tại chỗ tôn giả Ananda và thưa với tôn giả:

- Hiền giả Ananda, tôi nghe các du sĩ ngoại đạo, niên cạo lạp lớn, sư trưởng và đệ tử nói rằng: " Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri xuất hiện ra đời thật là hy hữu, và đêm nay, vào canh cuối cùng, Sa-môn Gotama sẽ diệt độ ". Nay có nghi vấn này khởi lên trong tâm tôi. Tôi tin Sa-môn Gotama có thể thuyết pháp và giải được nghi vấn cho tôi. Hiền giả Ananda, hãy cho phép tôi được yết kiến Sa-môn Gotama.

Khi được nói vậy, tôn giả Ananda nói với du sĩ ngoại đạo Subhadda:

- Thôi đi Hiền giả Subhadda, chớ có phiền nhiễu Như Lai. Thế Tôn đang mệt.

Lần thứ hai, du sĩ ngoại đạo Subhadda ... Lần thứ ba, du sĩ ngoại đạo Subhadda nói với tôn giả Ananda:

- Hiền giả Ananda, tôi nghe các du sĩ ngoại đạo, niên cạo lạp lớn, sư trưởng và đệ tử nói rằng: " Như Lai,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      326

Ứng Cúng, Chánh Biến Tri xuất hiện ra đời thật là hy hữu, và đêm nay, vào canh cuối cùng, Sa-môn Gotama sẽ diệt độ ". Nay có nghi vấn này khởi lên trong tâm tôi. Tôi tin Sa-môn Gotama có thể thuyết pháp và giải được nghi vấn cho tôi. Hiền giả Ananda, hãy cho phép tôi được yết kiến Sa-môn Gotama.

Lần thứ ba, tôn giả Ananda nói với du sĩ ngoại đạo Subhadda:

- Thôi đi Hiền giả Subhadda, chớ có phiền nhiễu Như Lai. Thế Tôn đang mệt.

25. Thế Tôn nghe được câu chuyện của tôn giả Ananda với du sĩ ngoại đạo Subhadda, Ngài liền nói với tôn giả Ananda:

- Thôi Ananda, chớ có ngăn trở Subhadda, Ananda,
hãy để cho Subhadda được phép yết kiến Như Lai.
Những gì Subhadda hỏi Ta là hỏi để hiểu biết chớ
không phải để phiền nhiễu Ta. Và những gì ta trả lời
các câu hỏi, Subhadda sẽ hiểu ý nghĩa một cách mau
lẹ.

Tôn giả Ananda liền nói với du sĩ ngoại đạo Subhadda:

- Này Hiền giả Subhadda, hãy vào. Thế Tôn đã cho

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     327

phép Hiền giả.

26. Rồi du sĩ ngoại đạo Subhadda đến chỗ Thế Tôn,
nói lên những lời chúc tụng hỏi thăm xã giao, rồi
ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi một bên, du sĩ
ngoại đạo Subhadda bạch Thế Tôn:

- Tôn giả Gotama, có những Sa-môn, Bà-la-môn là
những vị hội chủ, vị giáo trưởng, vị sư trưởng giáo
hội, có tiếng tốt, có danh vọng, khai tổ giáo phái,
được quần chúng tôn sùng, như các ngài Pàrana
Kassapa, Makkhali Gosàla, Ajita Kesakambalì,
Pakadha Kaccàyana, Sanjaya Belatthiputta,
Nigantha Nàthaputta, tất cả những vị này có phải là
giác ngộ như các vị đã tự cho như vậy, hay tất cả
chưa giác ngộ, hay một số đã giác ngộ và một số
chưa giác ngộ?

- Thôi Subhadda, hãy để vấn đề này yên một bên: "
Tất cả những vị này có phải là đã giác ngộ như các
vị đã tự cho như vậy, hay tất cả chưa giác ngộ, hay
một số đã giác ngộ và một số chưa giác ngộ ". Này
Subhadda, Ta sẽ thuyết pháp cho Ngươi. Hãy nghe
và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ giảng.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn!

Du sĩ ngoại đạo Subhadda vâng lời Thế Tôn. Thế

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    328

Tôn nói như sau:

27. -

 Này Subhadda, trong pháp luật nào không có
Bát Thánh đạo, thời ở đây không có (đệ nhất)
Sa-môn, ở đây cũng không có đệ nhị Sa-môn,
cũng không có đệ tam Sa-môn, cũng không
có đệ tứ Sa-môn.

 Này Subhadda trong pháp luật nào có Bát
Thánh đạo thời ở đây có (đệ nhứt) Sa-môn,
cũng có đệ nhị Sa-môn, cũng có đệ tam Sa-
môn, ở đấy cũng có đệ tứ Sa-môn.

 Này Subhadda, chính trong pháp luật này có
Bát Thánh Đạo, thời này Subhadda, ở đây có
đệ nhất Sa-môn, ở đây cũng có đệ nhị Sa-
môn, cũng có đệ tam Sa-môn, cũng có đệ tứ
Sa-môn. Những hệ thống ngoại đạo khác đều
không có những Sa-môn.

 Này Subhadda, nếu những vị Tỷ-kheo này sống chơn chánh, thời đời này không vắng những vị A-la-hán.

Này Subhadda, năm hai mươi chín, Ta xuất gia hướng tìm chân thiện đạo.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     329

Trải năm mươi năm với thêm một năm Từ khi xuất gia, này Subhadda, Ta là du sĩ tu Trí, tu Đức.

Ngoài lãnh vực này, không có Sa-môn (đệ nhứt);
cũng không có Sa-môn đệ nhị, cũng không có Sa-
môn đệ tam, cũng không có Sa-môn đệ tứ. Những hệ
thống ngoại đạo khác đều không có những Sa-môn.
Này Subhadda, nếu những Tỷ-kheo sống chơn
chánh, thì đời này không vắng những vị A-la-hán.

28. Khi được nói vậy, du sĩ ngoại đạo Subhadda bạch Thế Tôn:

- Thật hy hữu thay, bạch Thế Tôn! Thật vi diệu thay,
bạch Thế Tôn! Như người dựng đứng lại những gì bị
quăng ngã xuống, phơi bày ra những gì bị che kín,
chỉ đường cho người bị lạc hướng, đem đèn sáng vào
trong bóng tối để những ai có mắt có thể thấy sắc.
Cũng vậy, chánh pháp đã được Thế Tôn dùng nhiều
phương tiện trình bày, giải thích. Bạch Thế Tôn, con
xin quy y Thế Tôn, quy y Pháp và quy y Tỷ-kheo
Tăng. Mong con được xuất gia với Thế Tôn. Con xin
thọ đại giới.

- Này Subhadda, ai trước kia là ngoại đạo, nay muốn xuất gia muốn thọ đại giới trong Pháp, Luật này phải

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     330

sống bốn tháng biệt trú. Sau khi sống bốn tháng biệt
trú, các vị Tỷ-kheo nếu đồng ý sẽ cho xuất gia, cho
thọ đại giới để thành vị Tỷ-kheo. Nhưng Ta nhận
thấy cá tánh con người sai biệt nhau.

29. - Bạch Thế Tôn, nếu những người xưa kia là ngoại đạo nay muốn xuất gia, muốn thọ đại giới trong Pháp và Luật này phải sống bốn tháng biệt trú. Sau khi sống bốn tháng biệt thú, các vị Tỷ-kheo nếu đồng ý sẽ cho xuất gia, cho thọ đại giới, thời con sẽ xin sống biệt trú bốn năm, sau khi sống biệt trú bốn năm, nếu các vị Tỷ-kheo đồng ý, hãy cho con xuất gia, cho con thọ đại giới để thành vị Tỷ-kheo.

Và Thế Tôn nói với tôn giả Ananda:

- Này Ananada, hãy xuất gia cho Subhadda.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn.

30. Du sĩ ngoại đạo Subhadda nói với tôn giả Ananda:

- Thật là lợi ích, thưa Tôn giả Ananda, thật là thiện lợi, thưa Tôn giả Ananda, được thọ lễ quán đảnh làm đệ tử trước mặt bậc Đạo Sư!

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      331

Và du sĩ ngoại đạo Subhadda được xuất gia được thọ đại giới với Thế Tôn. Thọ đại giới không bao lâu, đại đức Subhadda ở một mình, an tịnh, không phóng dật, tinh tấn, sống nhiệt tâm, cần mẫn. Và không bao lâu, vị này chứng được mục đích tối cao mà con cháu các lương gia đã xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình hướng đến. Đó là vô thượng phạm hạnh ngay trong hiện tại, tự giác chứng và an trú. Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, những gì nên làm đã làm, sau đời này sẽ không có đời sống khác nữa.

Và đại đức Subhadda trở thành một A-la-hán nữa.

Đại đức là vị đệ tử cuối cùng được Thế Tôn thế độ.

VI

1. Lúc bấy giờ, Thế Tôn nói với Tôn giả Ananda:

- Này Ananda, nếu trong các Ngươi có người nghĩ
rằng: "Lời nói của bậc Đạo sư không còn nữa. Chúng
ta không có Đạo sư (giáo chủ)". Này Ananda, chớ
có những tư tưởng như vậy. Này Ananda, Pháp

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      332

và Luật, Ta đã giảng dạy và trình bày, sau khi Ta diệt độ, chính Pháp và Luật ấy sẽ là Đạo Sư của các Ngươi.

2. Này Ananda, nay các vị Tỷ-kheo xưng hô với nhau là Hiền giả. Sau khi Ta diệt độ, chớ có xưng hô như vậy.

- Này Ananda, vị Tỷ-kheo niên lão hãy gọi vị Tỷ-kheo niên thiếu, hoặc bằng tên, hoặc bằng họ, hoặc bằng tiếng Hiền giả.

- Vị Tỷ-kheo niên thiếu, hãy gọi vị Tỷ-kheo niên lão là Thượng tọa (Bhante) hay Đại đức.

3. Này Ananda, nếu chúng Tăng muốn, sau khi Ta diệt độ có thể hủy bỏ những học giới nhỏ nhặt chi tiết.

4. Này Ananda, sau khi Ta diệt độ, hãy hành tội Phạm đàn (Brahmadanda) đối với Tỷ-kheo Channa.

- Bạch Thế Tôn, thế nào là Phạm Đàn?

- Này Ananda, Tỷ-kheo Channa muốn nói gì thì nói. Chúng Tỷ-kheo sẽ không nói, sẽ không giảng dạy, sẽ không giáo giới Tỷ-kheo Channa.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    333

5. Rồi Thế Tôn nói với các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, nếu có Tỷ-kheo nào nghi ngờ hay
phân vân gì về đức Phật, Pháp, chúng Tăng, đạo hay
phương pháp, thời này các Tỷ-kheo các Người hãy
hỏi đi. Sau chớ có hối tiếc: " Bậc Đạo Sư có mặt
trước chúng ta mà chúng ta không tận mặt hỏi Thế
Tôn ".

Khi được nói vậy, các Tỷ-kheo ấy im lặng. Một lần thứ hai, Thế Tôn... . Một lần thứ ba, Thế Tôn nói với các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, nếu có một Tỷ-kheo có nghi ngờ
hay phân vân gì về đức Phật, Pháp, chúng Tăng, đạo
hay phương pháp, thời này các Tỷ-kheo, các Người
hãy hỏi đi. Sau chớ có hối tiếc: " Bậc Đạo Sư có mặt
trước chúng ta mà chúng ta không tận mặt hỏi Thế
Tôn ".

Lần thứ ba, các Tỷ-kheo ấy giữ im lặng.

Rồi Thế Tôn nói với các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, nếu có vị nào vì lòng kính trọng bậc Đạo Sư mà không hỏi, thời này các Tỷ-kheo, giữa bạn đồng tu, hãy hỏi nhau.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      334

Khi được nói vậy, những vị Tỷ-kheo ấy giữ im lặng.

6. Rồi tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, thật kỳ diệu thay, bạch Thế Tôn,
thật hy hữu thay! Bạch Thế Tôn, con tin rằng trong
chúng Tỷ-kheo này, không có một Tỷ-kheo nào có
nghi ngờ hay phân vân gì đối với Phật, Pháp, chúng
Tăng, đạo hay phương pháp.

- Này Ananda, Ngươi có tín nhiệm nên nói vậy.
Nhưng ở đây, này Ananda, Như Lai biết rằng trong
chúng Tỷ-kheo này, không có một Tỷ-kheo nào có
nghi ngờ hay phân vân gì đối với Phật, Pháp, chúng
Tăng, đạo hay phương pháp. Này Ananda, trong
năm trăm Tỷ-kheo này, Tỷ-kheo thấp nhất đã
chứng được quả Dự lưu, không còn đọa lạc, chắc
chắn hướng đến Chánh giác.

7. Và Thế Tôn nói với các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, nay Ta khuyên dạy các Ngươi: "Các pháp hữu vi là vô thường, hãy tinh tấn, chớ có phóng dật ".

Đó là lời cuối cùng của Như Lai.

8.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                   335

- Rồi Thế Tôn nhập định Sơ thiền.
- Xuất Sơ thiền, Ngài nhập Nhị thiền.
- Xuất Nhị thiền Ngài nhập Tam thiền.
- Xuất Tam thiền, Ngài nhập Tứ thiền.
- Xuất Tứ thiền, Ngài nhập định Không vô biên
xứ.
- Xuất Không vô biên xứ, Ngài nhập định Thức
vô biên xứ.
- Xuất Thức vô biên xứ, Ngài nhập định Vô sở
hữu xứ.
- Xuất Vô Sở hữu xứ, Ngài nhập định Phi tưởng
phi phi tưởng xứ.
- Xuất Phi tưởng phi phi tưởng xứ, Ngài nhập
Diệt thọ tưởng định.

Khi ấy tôn giả Ananda nói với tôn giả Anuruddha:

- Thưa Tôn giả, Thế Tôn đã diệt độ.

- Này Hiền giả Ananda, Thế Tôn chưa diệt độ. Ngài mới nhập Diệt thọ tưởng định.

9.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      336

- Rồi xuất Diệt thọ tưởng định. Ngài nhập Phi
tưởng phi phi tưởng xứ định.
- Xuất Phi tưởng phi phi tưởng xứ, Ngài nhập Vô
sở hữu xứ định.
- Xuất Vô sở hữu xứ, Ngài nhập Thức vô biên
xứ định.
- Xuất thức Vô biên xứ, Ngài nhập Hư không vô
biên xứ định.
- Xuất Hư không vô biên xứ, Ngài nhập định Tứ
thiền.
- Xuất Tứ thiền, Ngài nhập định Tam thiền.
- Xuất Tam thiền, Ngài nhập định Nhị thiền.
- Xuất Nhị thiền, Ngài nhập định Sơ thiền.
- Xuất Sơ thiền, Ngài nhập định Nhị thiền.
- Xuất Nhị thiền, Ngài nhập định Tam thiền.
- Xuất Tam thiền, Ngài nhập định Tứ thiền.
- Xuất Tứ thiền, Ngài lập tức diệt độ.

10. Khi Thế Tôn diệt độ, cùng với sự diệt độ, đại địa chấn động khủng khiếp, râu tóc dựng ngược, sấm trời vang động.

Khi Thế Tôn diệt độ, Phạm thiên Sahampati, cùng

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      337

lúc Ngài diệt độ, thốt lên bài kệ này.

Chúng sanh ở trên đời,
Từ bỏ thân ngũ uẩn
Bậc đạo sư cũng vậy,
Đấng Tuyệt luân trên đời.
Bậc Đại hùng Giác ngộ
Như Lai đã diệt độ.

Khi Thế Tôn diệt độ, Thiên chủ Sakka, cùng lúc Ngài diệt độ, thốt lên bài kệ này:

Các hành là vô thường,
Có sanh phải có diệt
Đã sanh, chúng phải diệt,
Nhiếp chúng là an lạc.

Khi Thế Tôn diệt độ, Tôn giả Anuruddha, cùng lúc Ngài diệt độ, thốt lên bài kệ này:

Không phải thở ra vào
Chính tâm trú chánh định
Không tham ái tịch tịnh
Tu sĩ hướng diệt độ
Chính tâm tịnh bất động
Nhẫn chịu mọi cảm thọ
Như đèn sáng bị tắt

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    338

Tâm giải thoát hoàn toàn.

Khi Thế Tôn diệt độ, Tôn giả Ananda, cùng lúc Ngài diệt độ, thốt lên bài kệ này:

Thật kinh khủng bàng hoàng,
Thật râu tóc dựng ngược,
Khi Bậc Toàn thiện năng,
Bậc Giác ngộ nhập diệt.

Khi Thế Tôn diệt độ, những Tỷ-kheo chưa giải thoát
tham ái, có vị thì khóc than với cánh tay duỗi cao, có
vị thì khóc than, thân nằm nhoài dưới đất, lăn lộn qua
lại: "Thế Tôn nhập diệt quá sớm, Thiện Thệ nhập
diệt quá sớm, Pháp nhãn biến mất ở trên đời quá
sớm ".

Còn những Tỷ-kheo đã diệt trừ tham ái, những vị này an trú chánh niệm tỉnh giác, nhẫn nại, suy tư: "Các hành là vô thường, làm sao tránh khỏi sự kiện ấy."

11. Lúc bấy giờ, Tôn giả Anuruddha nói với các Tỷ kheo:

- Thôi các Hiền giả, chớ có sầu não, chớ có khóc
than. Này các Hiền giả, phải chăng Thế Tôn đã tuyên
bố ngay từ ban đầu rằng: Mọi vật ưu ái thân tình
đều phải sanh biệt, tử biệt và dị biệt.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       339

Này các Hiền giả, làm sao có thể được như vầy:
“ Những gì sanh, tồn tại, hữu vi, chịu sự biến hoại
mà lại mong khỏi có sự biến dịch? Thật không có
sự trạng ấy ”. Này các Hiền giả, chính chư Thiên
đang trách đó.

- Thưa Tôn giả Anuruddha, Tôn giả đang nghĩ đến hạng chư Thiên nào?

- Hiền giả Ananda, có hạng chư Thiên ở trên hư
không nhưng có tâm tư thế tục, những vị này
khóc than với đầu bù tóc rối, khóc than với
cánh tay duỗi cao, khóc than thân bổ nhoài
dưới đất, lăn lộn qua lại: " Thế Tôn nhập diệt
quá sớm, Thiện Thệ nhập diệt quá sớm, Pháp
nhãn biến mất ở trên đời quá sớm ".

- Hiền giả Ananda, có hạng chư Thiên ở trên đất
với tâm tư thế tục, những vị này khóc than với
đầu bù tóc rối, khóc than với cánh tay duỗi cao,
khóc than thân bổ nhoài dưới đất, lăn lộn qua
lại: " Thế Tôn nhập diệt quá sớm, Thiện Thệ
nhập diệt quá sớm, Pháp nhãn biến mất ở trên
đời quá sớm ".

- Còn những chư Thiên diệt trừ ái dục, những vị này chánh niệm tỉnh giác, chịu đựng với tâm

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     340

suy tư: “ Các hành là vô thường, làm sao có thể khác được? ”.

12. Tôn giả Anuruddha và Tôn giả Ananda luận bàn về Chánh pháp suốt cả đêm còn lại. Rồi tôn giả Anuruddha nói với tôn giả Ananda:

- Hiền giả Ananda, hãy vào thành Kusinàrà và nói
với dân Mallà ở Kusinàrà: “ Nay Vàsetthà, Thế Tôn
đã diệt độ, hãy làm những gì các Ngươi nghĩ phải
làm.”

- Tôn giả, xin vâng!

Tôn giả Ananda vâng lời tôn giả Anuruddha, buổi sáng đắp y, đem theo y bát, cùng một thị giả, vào thành Kusinàrà.

Lúc bấy giờ, dân Mallà ở Kusinàrà đang tụ họp tại
giảng đường vì một vài công vụ. Tôn giả Ananda đến
tại giảng đường của dân Mallà ở Kusinàrà, sau khi
đến liền nói với dân Mallà ở Kusinàrà: “ Này
Vàsetthà, Thế Tôn đã diệt độ, hãy làm những gì các
Ngươi nghĩ phải làm.”

Dân Mallà cùng với con trai, con gái và vợ, khi nghe tôn giả Ananda nói như vậy, liền đau đớn, sầu muộn, tâm tư khổ não. Kẻ thì khóc than với đầu bù tóc rối,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      341

kẻ thì khóc than với cánh tay duỗi cao, kẻ thì khóc than thân bổ nhoài dưới đất, lăn lộn qua lại: " Thế Tôn nhập diệt quá sớm, Thiện Thệ nhập diệt quá sớm, Pháp nhãn biến mất ở trên đời quá sớm ".

13. Rồi dân Mallà ở Kusinàrà ra lệnh cho những người làm: “ Các Người hãy gom góp hương, tràng hoa và tất cả nhạc khí ở Kusinàrà.”

Rồi dân Kusinàrà đem theo hương, tràng hoa, tất cả
nhạc khí và năm trăm cuộn vải đi đến Upavattana,
tại rừng Sàlà của giòng họ Mallà, đến tại chỗ thân
xá- lợi của Thế Tôn, rồi chúng ở lại cả ngày tôn
trọng, cung kính, đảnh lễ, cúng dường thân xá - lợi
Thế Tôn với các điệu múa, hát, nhạc, tràng hoa,
hương, làm những bảo cái bằng vải và tràng hoa
Mandala.

Rồi dân Mallà ở Kusinàrà suy nghĩ: “ Hôm nay, nếu thiêu thân xá - lợi Thế Tôn thời quá sớm. Ngày mai, chúng ta sẽ làm lễ thiêu thân xá - lợi của Thế Tôn.” Rồi dân Mallà ở Kusinàrà, cả ngày thứ hai, tôn trọng, cung kính, đãnh lễ, cúng dường thân xá - lợi Thế Tôn với các điệu múa, hát, nhạc, tràng hoa, hương, làm những bảo cái bằng vải và tràng hoa Malanda, ngày thứ ba cũng như vậy, ngày thứ tư cũng như vậy, ngày thứ năm cũng như vậy. Ngày thứ sáu cũng như vậy.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      342

14. Đến ngày thứ bảy, dân Mallà ở Kusinàrà suy
nghĩ: “Chúng ta đã tôn trọng, cung kính, đảnh lễ,
cúng dường thân xá - lợi Thế Tôn với các điệu múa,
hát, nhạc, tràng hoa, hương, nay chúng ta hãy chở
thân xá - lợi Thế Tôn ra ngoài thành về phía Nam và
làm lễ thiêu thân tại chỗ ấy.”

Lúc bấy giờ tám vị tộc trưởng Mallà gội đầu, mặc áo
mới với ý định khiêng nổi thân xá - lợi Như Lai
nhưng khiêng không nổi được. Các vị Mallà ở
Kuisnàrà bạch Tôn giả Anuruddha:

- Bạch Tôn giả, do nhân gì, do duyên gì, tám vị tộc
trưởng Mallà này gội đầu, mặc áo mới với ý định
khiêng nổi thân xá- lợi Như Lai, nhưng không khiêng
nổi được?

- Này Vàsetthà, vì ý định của các Ngươi khác, ý định của chư Thiên khác.

15. – Bạch Tôn giả, ý định của chư Thiên là gì?

- Này các Vàsetthà, ý định của các Ngươi như sau:
“ Chúng ta đã tôn trọng, cung kính, đảnh lễ, cúng
dường thân xá- lợi Thế Tôn với các điệu múa, hát,
nhạc, tràng hoa, hương. Nay chúng ta hãy chở thân
xá-lợi Thế Tôn ra ngoài thành về phía Nam và làm
lễ thiêu thân tại chỗ ấy.”

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     343

Này các Vàsetthà, ý định của chư Thiên như sau:
“Chúng ta đã tôn trọng, cung kính, đảnh lễ, cúng
dường thân xá- lợi Thế Tôn với các điệu múa, hát,
nhạc, tràng hoa, hương của chư Thiên, nay chúng ta
hãy khiêng thân xá- lợi Thế Tôn về hướng Bắc đến
phía Bắc của thành. Sau khi khiêng qua cửa phía
Bắc, hãy khiêng qua trung tâm của thành, rồi hướng
về phía Đông, khiêng đến phía Đông của thành. Sau
khi khiêng qua cửa phía Đông, hãy khiêng đến phía
Đông của thành, tại đền của dân Mallà tên là
Makuta- bandhana, và chúng ta sẽ thiêu thân Thế
Tôn tại chỗ ấy.”

- Bạch Tôn giả, ý định của chư Thiên thế nào, ý định của chúng con cũng như vậy.

16. Lúc ấy, khắp cả Kusinàrà cho đến đống bụi, đống
rác, được rải la liệt lên đến đầu gối toàn hoa
Mandaràva. Rồi chư Thiên và các dân Mallà ở
Kusinàrà, sau khi đã tôn trọng, cung kính, đảnh lễ,
cúng dường thân xá lợi Thế Tôn với các điệu múa,
hát, nhạc, tràng hoa, hương của chư Thiên và loài
Người, liền khiêng thân xá lợi Thế Tôn về phía Bắc
của Thành. Sau khi khiêng qua cửa phía Bắc, liền
khiêng qua Trung tâm của thành, rồi hướng về phía
Đông, khiêng đến phía Đông của thành. Sau khi
khiêng qua cửa phía Đông, liền khiêng đến phía

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     344

Đông của thành, tại đền của dân Mallà tên là Makuta- bandhana và đặt thân xá lợi của Thế Tôn tại chỗ ấy.

17. Rồi dân Mallà bạch tôn giả Ananda:

- Bạch Tôn giả Ananda, chúng con nay phải xử sự như thế nào đối với thân xá lợi Như Lai?

- Này các Vàsetthà, xử sự thân Chuyển luân Thánh vương như thế nào, hãy xử sự thân xá lợi Như Lai như vậy.

- Bạch Tôn giả Ananda, xử sự thân Chuyển luân Thánh vương phải như thế nào?

- Này các Vàsetthà:

- Thân Chuyển luân Thánh vương được vấn tròn
với vải mới.
- Sau khi vấn vải mới, lại được vấn thêm với vải
gai bện.
- Sau khi vấn với vải gai bện, lại vấn thêm với
vải mới và tiếp tục như vậy cho đến năm trăm
lớp cả hai loại vải.
- Rồi thân được đặt trong một hòm dầu bằng sắt,
hòm sắt này được một hòm sắt khác đậy kín.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     345

- Xong một giàn hỏa gồm mọi loại hương được
xây dựng lên, thân vị Chuyển luân Thánh
vương được đem thiêu trên giàn hỏa này,
- Và tại ngã tư đường, tháp vị Chuyển luân
Thánh vương này được xây dựng lên.
 Này các Vàsetthà, đó là pháp táng thân của vị
Chuyển luân Thánh vương.

 Này các Vàsetthà, pháp táng thân của vị Chuyển luân Thánh vương như thế nào, pháp táng thân của Thế Tôn cũng như vậy.

Tháp của Như Lai phải được dựng lên tại ngã tư đường. Và những ai đem đến tại chỗ ấy vòng hoa, hương, hay hương bột nhiều màu, đảnh lễ tháp hay khởi tâm hoan hỷ (khi đứng trước mặt tháp) , thời những người ấy sẽ được lợi ích, hạnh phúc lâu dài.

18. Và các người Mallà ở Kusinàrà sai những người làm công:

- Hãy đem lại tất cả vải gai bện của Mallà .

Rồi những người Mallà ở Kusinàrà vấn tròn thân Thế Tôn với vải mới. Sau khi vấn vải mới xong, lại vấn thêm với vải gai bện. Sau khi vấn với vải gai bện lại vấn thêm với vải mới và tiếp tục như vậy cho đến

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      346

năm trăm lớp cả hai loại vải. Rồi đặt thân Như Lai vào trong một hòm dầu bằng sắt, đậy hòm sắt này vào một hòm sắt khác, dựng lên một giàn hỏa gồm mọi loại hương và đặt thân Thế Tôn trên giàn hỏa.

19. Lúc bấy giờ, Tôn giả Mahà Kassapa đang đi
giữa đường từ Pàvà đến Kusinàrà với đại chúng Tỷ-
kheo khoảng năm trăm vị. Rồi Tôn giả Mahà
Kassapa bước xuống đường và đến ngồi tại một gốc
cây.

Lúc bấy giờ có một tà mạng ngoại đạo lấy một hoa Mandàrava ở Kusinàrà và đang đi trên một con đường đến Pàvà.

Tôn giả Mahà Kassapa thấy tà mạng ngoại đạo đi từ đàng xa đến. Thấy vậy, tôn giả liền hỏi tà mạng ngoại đạo ấy:

- Này Hiền giả, Hiền giả có biết bậc Đạo sư chúng tôi không?

- Này Hiền giả, tôi có biết. Sa-môn Gotama đã diệt độ cách hôm nay một tuần. Từ chỗ ấy, tôi được hoa Mandàrava này.

Lúc ấy những Tỷ-kheo chưa giải thoát tham ái, có vị thì khóc than với cánh tay duỗi cao, có vị thì khóc

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      347

than, thân nằm nhoài dưới đất, lăn lộn qua lại: " Thế Tôn nhập diệt quá sớm, Thiện Thệ nhập diệt quá sớm, Pháp nhãn biến mất ở trên đời quá sớm ". Còn những Tỷ-kheo đã diệt trừ tham ái, những vị này an trú chánh niệm, tỉnh giác, nhẫn nại suy tư: " Các hành là vô thường, làm sao tránh khỏi sự kiện ấy? ".

20. Lúc bấy giờ, Subhadda được xuất gia khi đã
lớn tuổi đang ngồi trong hội chúng này. Subhadda
được xuất gia khi đã lớn tuổi nói với những Tỷ-kheo
ấy:

- Thôi các Hiền giả, chớ có sầu não, chớ có khóc
than. Chúng ta đã được thoát khỏi hoàn toàn vị Đại
Sa-môn ấy, chúng ta đã bị phiền nhiễu quấy rầy với
những lời: " Làm như thế này không hợp với các
Ngươi. Làm như thế này hợp với các Ngươi ". Nay
những gì chúng ta muốn, chúng ta làm, những gì
chúng ta không muốn, chúng ta không làm.

Tôn giả Mahà Kassapa mới nói với các vị Tỷ-kheo:

- Thôi các Hiền giả, chớ có sầu não, chớ có khóc than. Này các Hiền giả, phải chăng Thế Tôn đã tuyên bố ngay từ ban đầu rằng mọi vật ưu ái thân tình đều phải bị sanh biệt, tử biệt và dị biệt. Này các Hiền giả, làm sao có thể được như vầy: Những gì sanh, tồn tại, hữu vi, chịu sự biến hoại mà lại mong khỏi có sự biến

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                         348

dịch? Thật không có sự trạng ấy.

21. Lúc bấy giờ bốn vị tộc trưởng Mallà gội đầu, mặc áo mới với ý định châm lửa thiêu giàn hỏa Thế Tôn nhưng châm lửa không cháy.

Các vị Mallà ở Kusinàrà bạch tôn giả Anuruddha:

- Bạch Tôn giả, do nhân gì, do duyên gì, bốn vị tộc
trưởng Mallà này gội đầu, mặc áo mới với ý định
châm lửa thiêu giàn hỏa Thế Tôn, nhưng châm lửa
không cháy?

- Này các Vàsetthà, ý định của chư Thiên khác.

- Bạch Tôn giả, ý định của chư Thiên như thế nào?

- Này các vàsetthà, ý định của chư Thiên như sau:
" Tôn giả Mahà Kassapa nay đang đi giữa đường
giữa Pàvà và Kusinàrà cùng với đại chúng Tỷ-kheo
khoảng năm trăm vị. Giàn hỏa Thế Tôn chỉ được
đốt cháy khi tôn giả Mahà Kassapa cúi đầu đảnh
lễ Thế Tôn ".

- Bạch Tôn giả, ý định chư Thiên như thế nào, hãy làm y như vậy.

22. Rồi Tôn giả Mahà Kassapa đến tại đền Makuta

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     349

Bandhana của những vị Mallà tại giàn hỏa Thế Tôn,
khi đến xong liền choàng áo phía một bên vai, chấp
tay, đi nhiễu phía tay phải xung quanh giàn hỏa
ba lần, cởi mở chân ra và cúi đầu đảnh lễ chân
Thế Tôn.

Năm trăm vị Tỷ-kheo ấy choàng áo phía một bên vai, chấp tay, đi nhiễu qua phía tay phải xung quanh giàn hỏa ba lần và cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn.

Và khi tôn giả Mahà Kassapa và năm trăm vị Tỷ- kheo đảnh lễ xong, thời giàn hỏa Thế Tôn tự bắt lửa cháy.

23. Khi thân Thế Tôn đã cháy, từ da ngoài cho đến
da mỏng, thịt, dây gân hay nước giữa các khớp
xương, thảy đều cháy sạch, không có tro, không
có than, chỉ có xương xá lợi còn lại.

Như sanh tô hay dầu bị cháy, tất cả đều cháy sạch không có tro, không có than. Cũng vậy khi thân Thế Tôn cháy, từ da ngoài cho đến da mỏng, thịt, dây gân hay nước giữa khớp xương, tất cả đều cháy sạch, không có tro, không có than, chỉ có xương xá lợi còn lại. Và năm trăm tầng lớp vải gai bện, cả hai lớp trong nhất và lớp ngoài nhất đều bị cháy thiêu.

Khi thân Thế Tôn bị thiêu cháy xong, một dòng nước

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     350

từ hư không chảy xuống tưới tắt giàn hỏa Thế Tôn,
và một dòng nước từ kho nước (hay từ cây sàlà) phun
lên tưới tắt giàn hỏa Thế Tôn, và các người Mallà ở
Kusinàrà dùng nước với mọi loại hương tưới tắt giàn
hỏa Thế Tôn.

Rồi các người Mallà xứ Kusinàrà đặt xá lợi Thế Tôn trong giảng đường, dùng cây thương làm hàng rào, dùng cây cung làm bức thành xung quanh và trong bảy ngày tôn trọng, cung kính, đảnh lễ, cúng dường với các điệu múa, hát, nhạc, vòng hoa, hương.

24.

1.   Vua nước Magadha tên là Ajàtasattu
Vedehiputta nghe tin Thế Tôn đã diệt độ ở
Kusinàrà. Vua liền gởi một sứ giả đến các
người Mallà ở Kusinàrà " Thế Tôn là người
Sát-đế-lỵ, ta cũng là người Sát-đế-lỵ. Ta cũng
xứng đáng được một phần xá lợi Thế Tôn, ta
cũng dựng tháp và tổ chức nghi lễ đối với xá
lợi Thế Tôn ".

2.   Những người Licchavì ở Vesàli nghe tin Thế
Tôn đã diệt độ ở Kusinàrà liền gởi một sứ giả
đến các người Mallà ở Kusinàrà: " Thế Tôn là
người Sát-đế-lỵ, chúng tôi cũng là người Sát-
đế-lỵ. Chúng tôi cũng xứng đáng được phần xá

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      351

lợi Thế Tôn. Chúng tôi cũng dựng tháp và tổ chức nghi lễ đối với xá-lợi Thế Tôn ".

3.   Các người Sakyà ở Kapilavatthu nghe tin Thế
Tôn đã diệt độ ở Kusinàrà, liền gởi một sứ giả
đến các người Mallà ở Kusinàrà: " Thế Tôn là
người Sát-đế-lỵ, chúng tôi cũng là người Sát-
đế-lỵ. Chúng tôi cũng xứng đáng được một
phần xá lợi Thế Tôn. Chúng tôi cũng sẽ dựng
tháp và tổ chức các nghi lễ với xá-lợi Thế Tôn
".

4.   Những người Buli ở Allakappa nghe tin Thế
Tôn đã diệt độ ở Kusinàrà, liền gởi một sứ giả
đến các người Mallà ở Kusinàrà: " Thế Tôn là
người Sát-đế-lỵ, chúng tôi cũng là người Sát-
đế-lỵ. Chúng tôi cũng xứng đáng được một
phần xá-lợi Thế Tôn. Chúng tôi cũng sẽ dựng
tháp và tổ chức các nghi lễ đối với xá lợi Thế
Tôn ".

5.   Những người Koli ở Rãmagãma nghe tin Thế
Tôn đã diệt độ ở Kusinàrà , liền gởi một sứ giả
đến các người Mallà ở Kusinàrà: " Thế Tôn là
người Sát-đế-lỵ, chúng tôi cũng là người Sát-
đế-lỵ. Chúng tôi cũng xứng đáng được một
phần xá lợi Thế Tôn. Chúng tôi cũng sẽ dựng

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       352

tháp và tổ chức các nghi lễ đối với xá lợi Thế Tôn."

6.   Bà-la-môn Vethadìpaka nghe tin Thế Tôn đã
diệt độ ở Kusinàrà, liền gởi một sứ giả đến các
người Mallà ở Kusinàrà: " Thế Tôn là người
Sát-đế-lỵ, tôi là người Bà-la-môn. Tôi cũng
xứng đáng được một phần xá lợi Thế Tôn. Tôi
cũng sẽ dựng tháp và tổ chức các nghi lễ đối
với xá-lợi Thế Tôn ".

7.   Các người Mallà ở Pàvà nghe tin Thế Tôn đã
diệt độ liền gửi một sứ giả đến các người Mallà
ở Kusinàrà: " Thế Tôn là người Sát-đế-lỵ,
chúng tôi cũng là người Sát-đế-lỵ. Chúng tôi
cũng xứng đáng được một phần xá-lợi Thế
Tôn. Chúng tôi cũng sẽ dựng tháp và tổ chức
các nghi lễ đối với xá-lợi Thế Tôn ".

25. Khi được nói vây các người Mallà ở Kusinàrà liền tuyên bố giữa đại chúng:

- Thế Tôn đã diệt độ tại làng vườn của chúng tôi, chúng tôi sẽ không cho phần xá lợi nào của Thế Tôn.

Khi nghe vậy. Bà-la-môn Dona nói với chúng:

Tôn giả, hãy nghe lời tôi nói!

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       353

Phật dạy chúng ta phải kham nhẫn.
Thật không tốt nếu có tranh giành.
Khi chia xá lợi bậc Thượng nhân.
Chúng ta hãy đoàn kết nhất tâm,
Hoan hỷ chia xá lợi tám phần.
Chúng ta hãy dựng tháp mọi phương,
Đại chúng mười phương tin Pháp nhãn...

- Này Tôn giả Bà-la-môn, Ngài hãy phân chia xá lợi ra tám phần đồng đều.

- Xin vâng, các Tôn giả.

Bà-la-môn Dona vâng lời hội chúng ấy, phân chia xá-lợi Thế Tôn thành tám phần đồng đều rồi thưa hội chúng:

- Các Tôn giả, hãy cho tôi cái bình dùng để đông chia xá-lợi này. Tôi sẽ dựng tháp và tổ chức các nghi lễ cho cái bình.

Và hội chúng ấy tặng Bà-la-môn Dona cái bình.

26. Và người Moriyà ở Pipphalivana nghe tin Thế Tôn đã diệt độ liền gởi một sứ giả đến các người Mallà ở Kusinàrà:

- "Thế Tôn là người Sát-đế-lỵ, chúng tôi cũng là

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    354

người Sát-đế-lỵ. Chúng tôi cũng xứng đáng được
hưởng một phần xá lợi Thế Tôn. Chúng tôi cũng sẽ
dựng tháp và tổ chức các nghi lễ đối với xá-lợi Thế
Tôn ".

- " Nay không còn phần xá-lợi Thế Tôn nào. Xá-lợi Thế Tôn đã được phân chia, hãy lấy tro còn lại ". Rồi các vị nầy lấy than tro còn lại.

27. Và vua nước Magadha tên là Ajàtasattu, con bà Videhi xây dựng tháp trên xá-lợi Thế Tôn tại Vương Xá và tổ chức lễ cúng dường.

Những người Licchavi ở Vesàli cũng xây dựng tháp trên xá-lợi Thế Tôn tại Vesàli và tổ chức lễ cúng dường.

Những người Sakya ở Kapilavatthu cũng xây dựng trên xá-lợi Thế Tôn tại Kapilavatthu và tổ chức lễ cúng dường.

Những người Buli ở Allakappa cũng xây dựng tháp trên xá lợi Thế Tôn tại Allakappa và tổ chức lễ cúng dường.

Những người Koli ở Ràmagama cũng xây dựng tháp trên xá-lợi Thế Tôn tại Ràmagama và tổ chức lễ cúng dường.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      355

Bà-la-môn Vethadìpaka cũng xây dựng tháp trên xá- lợi Thế Tôn tại Vethadìpa và tổ chức lễ cúng dường.

Những người Mallà ở Pàvà cũng xây dựng tháp trên xá-lợi Thế Tôn tại Pàvà và tổ chức lễ cúng dường.

Những người Màllà ở Kusinàrà cũng xây dựng tháp trên xá-lợi Thế Tôn tại Kusinàrà và tổ chức lễ cúng dường.

Bà-la-môn Dona cũng xây dựng tháp trên bình (dùng để đong chia xá-lợi) và tổ chức lễ cúng dường.

Những người Moriyà ở Pipphalivana cũng xây dựng tháp trên những than tro và tổ chức lễ cúng dường.

Như vậy có tám tháp xá-lợi, tháp thứ chín trên bình (dùng để đong chia xá-lợi) và tháp thứ mười trên tro (xá-lợi).

Đó là truyền thống thời xưa như vậy.

28. Đấng Pháp Nhãn Vô Thượng
Xá-lợi phân tám phần.
Bảy phần được cúng dường.
Tại Jambudìpa.
Một phần Long vương cúng.
Tại Ràmagàma.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     356

Một răng Phật được cúng,
Tại cõi Tam Thiên giới,
Một tại Gandhàra,
Một tại Kalinga.
Một răng, vua Long vương.
Tự mình riêng cúng dường.
Quả đất được chói sáng,
Với hào quang xá-lợi,
Với lễ vật cúng dường.
Hạng thượng phẩm, thượng đẳng.
Xá-lợi đấng Pháp Nhãn.
Như vậy được cúng dường,
Bởi những bậc tôn trọng
Cung kính lễ cúng dường,
Bởi những bậc tôn trọng
Cúng kính lễ cúng dường.
Bởi Thiên, Long, Nhơn chủ,
Bởi bậc Tối thượng nhơn.
Các Ngươi hãy chắp tay,
Cung kính lễ cúng dường.
Khó thay sự chiêm ngưỡng.
Tôn nhan bậc Như Lai.
Trải nhiều nhiều trăm kiếp,
May lắm được một lần.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                357

42    Kinh ĐẠI Kinh THÍ DỤ LÕI CÂY – 29 Trung I, 423

ĐẠI KINH THÍ DỤ LÕI CÂY (Mahasaropama suttam) – Bài kinh số 29 – Trung I, 423

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở tại Rajagaha (Vương Xá),
núi Gijjhakuta (Linh Thứu), khi Devadatta (Đề-bà-
đạt-đa) từ bỏ (Chúng Tăng) ra đi không bao lâu. Ở
đây, nhân việc Devadatta, Thế Tôn cho gọi các Tỷ-
kheo và dạy như sau:

– Ở đây, này các Tỷ-kheo, có Thiện nam tử do
lòng tin xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình:
"Ta bị chìm đắm trong sanh, già, chết, sầu, bi, khổ,
ưu, não, bị chìm đắm trong đau khổ, bị chi phối bởi
đau khổ. Rất có thể, toàn bộ khổ uẩn này có thể chấm
dứt được". Vị ấy xuất gia như vậy, được lợi dưỡng,
tôn kính, danh vọng.

Do lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng này, vị ấy hoan hỷ, mãn nguyện. Do lợi dưỡng, tôn kính, danh

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        358

vọng này, vị ấy khen mình, chê người: "Ta được lợi
dưỡng như vậy, được danh vọng như vậy. Còn các
Tỷ-kheo khác ít được biết đến, ít có uy quyền". Vị
ấy, vì lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng này, trở thành
mê say, tham đắm, phóng dật. Do sống phóng dật, vị
ấy bị đau khổ.

Chư Tỷ-kheo, ví như một người muốn được lõi cây, tìm cầu lõi cây. Trong khi đi tìm lõi cây, trước một cây lớn, đứng thẳng, có lõi cây, người ấy bỏ qua lõi cây, bỏ qua giác cây, bỏ qua vỏ trong, bỏ qua vỏ ngoài, chặt cành lá, lấy chúng mang đi, tưởng rằng đó là lõi cây. Một người có mắt thấy vậy bèn nói: "Thật sự người này không biết lõi cây, không biết giác cây, không biết vỏ trong, không biết vỏ ngoài, không biết cành lá. Người này muốn được lõi cây, tìm cầu lõi cây. Trong khi đi tìm lõi cây, trước một cây lớn, đứng thẳng, có lõi cây, người này bỏ qua lõi cây, bỏ qua giác cây, bỏ qua vỏ trong, bỏ qua vỏ ngoài, chặt cành lá, lấy chúng mang đi, tưởng rằng đó là lõi cây. Và người này không đạt mục đích mà lõi cây có thể thành tựu".

Cũng vậy, ở đây, này các Tỷ-kheo, có Thiện
nam tử vì lòng tin xuất gia, từ bỏ gia đình, sống
không gia đình: "Ta bị chìm đắm trong sanh, già,
chết, sầu, bi, khổ, ưu, não bị chi phối bởi đau khổ.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      359

Rất có thể toàn bộ khổ uẩn này có thể chấm dứt". Vị
ấy xuất gia như vậy, được lợi dưỡng, tôn kính, danh
vọng. Do lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng này, vị ấy
hoan hỷ, tự mãn. Do lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng
này, vị ấy khen mình, chê người: "Ta được lợi dưỡng
như vậy, được danh vọng như vậy, Còn các Tỷ-kheo
khác ít được biết đến, ít có uy quyền". Vị ấy vì lợi
dưỡng, tôn kính, danh vọng này, trở thành mê say,
tham đắm, phóng dật. Do sống phóng dật, vị ấy bị
đau khổ. Chư Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy được gọi là vị đã
nắm lấy cành lá của phạm hạnh, vì do vậy, vị ấy đã
dừng lại (ở đây).

Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo, có vị thiện nam tử vì lòng tin xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình: "Ta bị chìm đắm trong sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu não, bị chìm đắm trong đau khổ, bị chi phối bởi đau khổ. Rất có thể toàn bộ khổ uẩn này có thể chấm dứt". Rồi vị ấy xuất gia như vậy, được lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng. Vị ấy không vì lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng này khen mình, chê người. Vị ấy không vì lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng này trở thành mê say, tham đắm, phóng dật. Do sống không phóng dật, vị ấy thành tựu giới đức. Do thành tựu giới đức này, vị ấy hoan hỷ, tự mãn. Do thành tựu, giới đức này, vị ấy khen mình chê người: "Ta là người trì giới, theo thiện pháp. Các Tỷ-kheo khác

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        360

phá giới, theo ác pháp". Do thành tựu giới đức này, vị ấy trở thành mê say, tham đắm, phóng dật. Do sống phóng dật, vị ấy bị đau khổ. Chư Tỷ-kheo, ví như một người muốn được lõi cây, tìm cầu lõi cây. Trong khi đi tìm lõi cây, trước một cây lớn, đứng thẳng, có lõi cây, người ấy bỏ qua lõi cây, bỏ qua giác cây, bỏ qua vỏ trong, chặt vỏ ngoài, lấy chúng mang đi, tưởng đó là lõi cây. Một người có mắt thấy vậy bèn nói: "Thật sự người này không biết lõi cây, không biết giác cây, không biết vỏ trong, không biết vỏ ngoài, không biết cành lá. Người này muốn được lõi cây, tìm cầu lõi cây. Trong khi đi tìm lõi cây, trước một cây lớn, đứng thẳng, có lõi cây, người này bỏ qua lõi cây, bỏ qua giác cây, bỏ qua vỏ trong, chặt vỏ ngoài, lấy chúng mang đi, tưởng đó là lõi cây. Và người này không đạt mục đích mà lõi cây có thể thành tựu". Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ở đây Tỷ-kheo vì lòng tin xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình... (như trên)... Do thành tựu giới đức này, vị ấy trở thành mê say, tham đắm, phóng dật. Do sống phóng dật, vị ấy bị đau khổ. Chư Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy được gọi là vị đã nắm lấy vỏ ngoài của phạm hạnh. Và do vậy, vị ấy đã dừng lại (ở đây).

Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo, có Thiện nam tử vì lòng tin xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình: "Ta bị chìm đắm trong vòng sanh, già, chết,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        361

sầu, bi, khổ ưu, não, bị chìm đắm trong đau khổ, bị chi phối bởi đau khổ. Rất có thể toàn bộ khổ uẩn này có thể chấm dứt được". Rồi vị ấy xuất gia như vậy, được lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng. Vị ấy không vì lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng này, khen mình, chê người. Vị ấy không vì lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng này trở thành mê say, tham đắm, phóng dật. Do sống không phóng dật, vị ấy thành tựu giới đức. Do thành tựu giới đức này, vị ấy hoan hỷ, nhưng không tự mãn. Do thành tựu giới đức này, vị ấy không khen mình, chê người. Do thành tựu giới đức này, vị ấy không trở thành mê say, tham đắm, phóng dật. Do sống không phóng dật, vị ấy thành tựu thiền định. Do thành tựu thiền định này, vị ấy hoan hỷ, tự mãn. Do thành tựu thiền định này, vị ấy khen mình chê người: "Ta có thiền định nhất tâm. Các Tỷ-kheo khác không có thiền định, tâm bị phân tán". Do thành tựu thiền định này, vị ấy trở thành mê say, tham đắm, phóng dật. Do sống phóng dật, vị ấy bị đau khổ. Chư Tỷ- kheo, ví như một người muốn được lõi cây, tìm cầu lõi cây. Trong khi đi tìm lõi cây, trước một cây lớn, đứng thẳng, có lõi cây, người ấy bỏ qua lõi cây, bỏ qua giác cây, chặt vỏ trong, lấy chúng mang đi, tưởng đó là lõi cây. Một người có mắt thấy vậy, bèn nói: "Thật sự người này không biết lõi cây, không biết giác cây, không biết vỏ trong, không biết vỏ ngoài, không biết cành lá. Người này muốn lõi cây,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      362

tìm cầu lõi cây. Trong khi đi tìm lõi cây, trước một
cây lớn có lõi cây, người này bỏ qua lõi cây, bỏ qua
giác cây, chặt vỏ trong, mang đi, tưởng đó là lõi cây.
Và người này không đạt được mục đích mà lõi cây
có thể thành tựu". Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ở đây
Tỷ-kheo vì lòng tin xuất gia, từ bỏ gia đình, sống
không gia đình... (như trên)... Do thành tựu thiền
định này, vị ấy trở thành mê say, tham đắm, phóng
dật. Vì sống phóng dật, vị ấy bị đau khổ. Chư Tỷ-
kheo, như vậy vị ấy được gọi là Tỷ-kheo đã nắm giữ
vỏ trong của phạm hạnh. Và do vậy, vị ấy đã dừng
lại (ở đây).

Lại nữa, ở đây, có Thiện nam tử, vì lòng tin xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình: "Ta bị chìm đắm trong vòng sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não, bị chìm đắm trong đau khổ, bị chi phối bởi đau khổ. Rất có thể toàn bộ khổ uẩn này có thể chấm dứt". Vị ấy xuất gia như vậy, được lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng. Vị ấy không vì lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng này hoan hỷ, tự mãn. Vị ấy không vì lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng này, khen mình, chê người. Vị ấy không vì lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng này trở thành mê say, tham đắm, phóng dật. Do sống không phóng dật, vị ấy thành tựu giới đức. Do thành tựu giới đức, vị ấy hoan hỷ, nhưng không tự mãn. Vị ấy không vì thành tựu giới đức này khen mình, chê

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        363

người. Vị ấy không vì thành tựu giới đức này trở thành mê say, tham đắm, phóng dật. Do sống không phóng dật, vị ấy thành tựu Thiền định. Vị ấy do thành tựu Thiền định này nên hoan hỷ nhưng không tự mãn. Vị ấy không vì thành tựu Thiền định này khen mình, chê người. Vị ấy không vì thành tựu Thiền định này trở thành mê say, tham đắm, phóng dật. Do sống không phóng dật, vị ấy thành tựu tri kiến, vị ấy vì tri kiến này, hoan hỷ, tự mãn. Vị ấy do tri kiến này, khen mình, chê người. "Ta sống, thấy và biết. Các Tỷ-kheo khác sống, không thấy và không biết". Vị ấy, do tri kiến này, trở thành mê say, tham đắm, phóng dật. Do sống phóng dật vị ấy bị đau khổ. Chư Tỷ-kheo, ví như một người muốn được lõi cây, tìm cầu lõi cây. Trong khi đi tìm lõi cây, trước một cây lớn, đứng thẳng, có lõi cây, người bỏ qua lõi cây, chặt giác cây mang đi, tưởng đó là lõi cây. Một người có mắt thấy vậy bèn nói: "Thật sự người này không biết lõi cây, không biết giác cây, không biết vỏ trong, không biết vỏ ngoài, không biết cành lá. Người này muốn được lõi cây, tìm cầu lõi cây. Trước một cây lớn, đứng thẳng, có lõi cây, người ấy bỏ qua lõi cây, chặt giác cây và mang đi, tưởng đó là lõi cây. Và người ấy không đạt được mục đích mà lõi cây có thể thành tựu. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ở đây, có Thiện nam tử, vì lòng tin xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình... Vị này, vì tri kiến này nên mê

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                         364

say, tham đắm, phóng dật. Vì sống phóng dật, vị này
bị đau khổ. Chư Tỷ-kheo, như vậy vị này gọi là đã
nắm giữ giác cây của phạm hạnh. Và do vậy, vị ấy
đã dừng lại (ở đây).

Lại nữa, ở đây, này các Tỷ-kheo, có vị Thiện nam tử, vì lòng tin xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình: "Ta bị chìm đắm trong vòng sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não, bị chìm đắm trong đau khổ, bị chi phối bởi đau khổ. Rất có thể toàn bộ khổ uẩn này có thể chấm dứt". Vị ấy xuất gia như vậy, được lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng. Vị ấy không vì lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng này hoan hỷ, tự mãn. Vị ấy không vì lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng này khen mình, chê người. Vị ấy không vì lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng này trở thành mê say, tham đắm, phóng dật. Do sống không phóng dật, vị ấy thành tựu giới đức. Do thành tựu giới đức, vị ấy hoan hỷ nhưng không tự mãn. Vị ấy không vì thành tựu giới đức này khen mình, chê người. Vị ấy không vì thành tựu giới đức này trở thành mê say, tham đắm, phóng dật. Do sống không phóng dật, vị ấy thành tựu Thiền định, vị ấy do thành tựu Thiền định này, hoan hỷ nhưng không tự mãn. Vị ấy không do thành tựu Thiền định này khen mình, chê người. Vị ấy không do thành tựu Thiền định này trở thành mê say, tham đắm, phóng dật. Do sống không phóng dật,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     365

vị ấy thành tựu tri kiến. Do thành tựu tri kiến này, vị
ấy hoan hỷ nhưng không tự mãn. Vị ấy không vì
thành tựu tri kiến này khen mình, chê người. Vị ấy
không vì thành tựu tri kiến này trở thành mê say,
tham đắm, phóng dật. Do sống không phóng dật, vị
ấy thành tựu thời giải thoát. Này các Tỷ-kheo, sự tình
này có thể xảy ra, Tỷ-kheo ấy có thể từ bỏ thời giải
thoát.

Này các Tỷ-kheo, ví như một người muốn được lõi cây, tìm cầu lõi cây. Trong khi đi tìm lõi cây, trước một cây lớn, đứng thẳng, có lõi cây, người ấy chặt lõi cây, mang đi và biết đó là lõi cây. Một người có mắt thấy như vậy, có thể nói: "Người này biết lõi cây, biết giác cây, biết vỏ trong, biết vỏ ngoài, biết cành lá. Người này muốn được lõi cây, tìm cầu lõi cây. Trong khi đi tìm lõi cây, trước một cây lớn, đứng thẳng, có lõi cây, người ấy chặt lõi cây, mang đi và tự biết đó là lõi cây. Và người ấy đạt được mục đích mà lõi cây có thể thực hiện". Cũng vậy, này các Tỷ- kheo, ở đây một Thiện nam tử, vì lòng tin xuất gia, bỏ gia đình, sống không gia đình: "Ta bị chìm đắm trong sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não, bị chìm đắm trong khổ đau, bị chi phối bởi khổ đau. Rất có thể, toàn bộ khổ uẩn này có thể chấm dứt". Vị ấy xuất gia như vậy, được lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng. Vị ấy không vì lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng này

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        366

hoan hỷ, tự mãn. Vị ấy không vì lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng này khen mình, chê người. Vị ấy không vì lợi dưỡng, tôn kính, danh vọng này trở thành mê say, tham đắm, phóng dật. Do sống không phóng dật. Vị ấy thành tựu giới đức. Vị ấy do thành tựu giới đức này hoan hỷ nhưng không tự mãn. Vị ấy, không do thành tựu giới đức này khen mình, chê người. Vị ấy không do thành tựu giới đức này trở thành mê say, tham đắm, phóng dật. Do sống không phóng dật, vị ấy thành tựu Thiền định. Vị ấy do thành tựu thiền định nên hoan hỷ nhưng không tự mãn. Vị ấy không do thành tựu Thiền định này khen mình, chê người. Vị ấy không do thành tựu thiền định này trở thành mê say, tham đắm, phóng dật. Do sống không phóng dật, vị ấy thành tựu tri kiến. Vị ấy vì thành tựu tri kiến này nên hoan hỷ nhưng không tự mãn. Vị ấy không vì thành tựu tri kiến này khen mình, chê người. Vị ấy không vì thành tựu tri kiến này trở thành mê say, tham đắm, phóng dật. Do sống không phóng dật, vị ấy thành tựu được phi thời gian giải thoát. Này chư Tỷ-kheo, sự tình này không thể xảy ra, Tỷ-kheo ấy có thể từ bỏ phi thời giải thoát này.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, phạm hạnh này không phải vì lợi ích, lợi dưỡng, danh vọng, không phải vì lợi ích thành tựu giới đức, không phải vì lợi ích thành tựu thiền định, không phải vì lợi ích tri

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        367

kiến. Và này các Tỷ-kheo, tâm giải thoát bất động chính là mục đích của phạm hạnh này, là lõi cây, là mục tiêu cuối cùng của phạm hạnh.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    368

43    Mục đích của gđt - Kinh TRẠM XE – 24 Trung I, 329

KINH TRẠM XE (Rathavivutasutta) – Bài kinh số 24 – Trung I, 329

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Rajagaha (Vương Xá) tại
Veluvana (Trúc Lâm), Kalandakanivapa. Lúc ấy một
số đông Tỷ-kheo người địa phương, sau khi an cư
mùa mưa tại địa phương xong, liền đến chỗ Thế Tôn
ở, sau khi đến, đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một bên.
Thế Tôn nói với các Tỷ-kheo đang ngồi một bên:

– Này các Tỷ-kheo, ai ở tại địa phương được các Tỷ-kheo đồng phạm hạnh cùng một địa phương tán thán như sau: "Tự mình thiểu dục và giảng về thiểu dục cho các Tỷ-kheo; tự mình tri túc và giảng về tri túc cho các Tỷ-kheo; tự mình độc cư và giảng về độc cư cho các Tỷ-kheo; tự mình không ô nhiễm và giảng về không ô nhiễm cho các Tỷ-kheo; tự mình tinh cần, tinh tấn và giảng về tinh cần, tinh tấn cho các Tỷ- kheo; tự mình thành tựu giới hạnh và giảng về thành

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     369

tựu giới hạnh cho các Tỷ-kheo; tự mình thành tựu Thiền định và giảng về thành tựu Thiền định cho các Tỷ-kheo; tự mình thành tựu trí tuệ và nói về thành tựu trí tuệ cho các Tỷ-kheo; tự mình thành tựu giải thoát và nói về thành tựu giải thoát cho các Tỷ-kheo; tự mình thành tựu giải thoát tri kiến và nói về thành tựu giải thoát tri kiến cho các Tỷ-kheo; vị giáo giới, vị khai thị, vị trình bày, vị khích lệ, vị làm cho phấn khởi, vị làm cho các vị đồng phạm hạnh hoan hỷ".

– Bạch Thế Tôn, Tôn giả Punna Mantaniputta-
là Tỷ-kheo địa phương được các Tỷ-kheo đồng phạm
hạnh cùng một địa phương tán thán như sau: "Tự
mình thiểu dục và nói về thiểu dục cho các Tỷ-kheo...
(như trên)... vị làm cho các vị đồng phạm hạnh hoan
hỷ.

Lúc bấy giờ, Tôn giả Sariputta ngồi cách Thế
Tôn không xa. Tôn giả Sariputta suy nghĩ như sau:
"Hạnh phúc thay Tôn giả Punna Mantaniputta! Chơn
hạnh phúc thay Tôn giả Punna Mantaniputta! Tôn
giả đã được các vị đồng phạm hạnh có trí tán thán
từng điểm một trước mặt bậc Đạo Sư, và được bậc
Đạo Sư chấp nhận; có thể chúng ta sẽ gặp Tôn giả
Punna Mantaniputta, tại một chỗ nào, trong một thời
gian nào, có thể sẽ có một cuộc đàm luận với Tôn
giả.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        370

Thế Tôn trú tại Rajagaha (Vương Xá) lâu cho
đến khi vừa ý, rồi khởi hành đi Savatthi; Ngài tuần
tự đi và đến Savatthi. Ở đây, Thế Tôn trú ở Savatthi,
tại Jetavana, vườn ông Anathapindika. Tôn giả
Punna Mantaniputta được nghe: "Thế Tôn đã đến
Savatthi, trú ở Savatthi, tại Jetavana, vườn ông
Anathapindika". Rồi Tôn giả Punna Mantaniputta
thâu dọn lại sàng tọa, cầm y bát, khởi hành đi
Savatthi. Tôn giả tuần tự đi đến Savatthi, Jetavana,
vườn ông Anathapindika, đến chỗ Thế Tôn ở, sau khi
đến, đảnh lễ Thế Tôn và ngồi xuống một bên. Thế
Tôn thuyết pháp cho Tôn giả Punna Mantaniputta
đang ngồi một bên, khích lệ, làm cho hoan hỷ. Tôn
giả Punna Mantaniputta, sau khi được Thế Tôn
thuyết pháp, khích lệ, làm cho phấn khởi, làm cho
hoan hỷ, hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy, từ chỗ ngồi
đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân phía hữu hướng về
Ngài, từ tạ đi Andhavana để nghỉ trưa.

Rồi một Tỷ-kheo khác đến chỗ Tôn giả Sariputta ở, sau khi đến, thưa với Tôn giả Sariputta: "Hiền giả Sariputta, Hiền giả luôn luôn tán dương Tỷ-kheo Punna Mantaniputta; vị này được Thế Tôn thuyết pháp, khích lệ, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ, hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân bên hữu hướng về Ngài, từ tạ đi đến Andhavana để nghỉ trưa". Rồi Tôn

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      371

giả Sariputta vội vã đem theo tọa cụ, đi theo sau lưng Tôn giả Punna Mantaniputta, đầu hướng về trước mặt (để theo dõi). Rồi Tôn giả Punna Mantaniputta đi sâu vào rừng Andhavana, và ngồi nghỉ trưa dưới một gốc cây. Tôn giả Sariputta, sau khi đi sâu vào rừng Andhavana, ngồi nghỉ trưa dưới một gốc cây. Rồi vào buổi chiều, Tôn giả Sariputta từ Thiền định độc cư đứng dậy, đến tại chỗ Tôn giả Punna Mantaniputta, sau khi đến nói lên với Tôn giả Punna Mantaniputta những lời chào đón, hỏi thăm, xã giao rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Sariputta thưa với Tôn giả Punna Mantaniputta:

– Hiền giả, có phải chúng ta sống phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tôn?

– Thật như vậy, Hiền giả.

– Hiền giả, có phải sống phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tôn là vì mục đích giới thanh tịnh?

- Không phải vậy, Hiền giả.

– Hiền giả, có phải sống phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tôn là vì mục đích tâm thanh tịnh?

- Không phải vậy, Hiền giả.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       372

– Hiền giả, có phải sống phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tôn là mục đích kiến thanh tịnh?

- Không phải vậy, Hiền giả.

– Hiền giả, có phải sống phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tôn là vì mục đích đoạn nghi thanh tịnh?

– Không phải vậy, Hiền giả.

– Hiền giả, có phải sống phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tôn là vì mục đích đạo phi đạo tri kiến thanh tịnh?

– Không phải vậy, Hiền giả.

– Hiền giả, có phải sống phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tôn là vì mục đích đạo tri kiến thanh tịnh?

- Không phải vậy, Hiền giả.

– Hiền giả, có phải sống phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tôn là vì mục đích tri kiến thanh tịnh?

– Không phải vậy, Hiền giả.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    373

– Hiền giả, có phải sống phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tôn là vì mục đích giới thanh tịnh?

– Không phải vậy, Hiền giả.

– Hiền giả, có phải sống phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tôn là vì mục đích tâm thanh tịnh?

– Không phải vậy, Hiền giả.

– Hiền giả, có phải sống phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tôn là vì mục đích kiến thanh tịnh... (như trên)."...

– Hiền giả, có phải sống phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tôn là vì mục đích tri kiến thanh tịnh?

Và Hiền giả trả lời:

– Không phải vậy, Hiền giả.

– Hiền giả, vậy với mục đích gì, sống phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tôn?

– Hiền giả, với mục đích vô thủ trước Bát-niết- bàn, nên sống phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tôn.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     374

– Hiền giả, có phải giới thanh tịnh là vô thủ trước Bát-niết-bàn?

– Hiền giả, không phải vậy.

– Hiền giả, có phải tâm thanh tịnh là vô thủ trước Bát-niết-bàn?

– Hiền giả, không phải vậy.

– Hiền giả, có phải kiến thanh tịnh là vô thủ trước Bát-niết-bàn?

– Hiền giả, không phải vậy.

– Hiền giả, có phải đoạn nghi thanh tịnh là vô thủ trước Bát-niết-bàn?

– Hiền giả, không phải vậy.

– Hiền giả, có phải đạo phi đạo tri kiến thanh tịnh là vô thủ trước Bát-niết-bàn?

– Hiền giả, không phải vậy.

– Hiền giả, có phải đạo tri kiến thanh tịnh là vô thủ trước Bát-niết-bàn?

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       375

– Hiền giả, không phải vậy.

– Hiền giả, có phải tri kiến thanh tịnh là vô thủ trước Bát-niết-bàn?

– Hiền giả, không phải vậy.

– Hiền giả, có phải cái gì ngoài các pháp này là vô thủ trước Bát-niết-bàn?

– Hiền giả, không phải vậy.

– Hiền giả, có phải giới thanh tịnh là vô thủ trước Bát-niết-bàn?

– Không phải vậy, Hiền giả.

– Hiền giả, có phải tâm thanh tịnh là vô thủ trước Bát-niết-bàn?

– Không phải vậy, Hiền giả.

– Có phải kiến thanh tịnh... (như trên)...

– Có phải tri kiến thanh tịnh là vô thủ trước Bát- niết-bàn?

– Không phải vậy, Hiền giả.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        376

– Có phải cái gì ngoài các pháp này là vô thủ trước Bát-niết-bàn?

– Không phải vậy, Hiền giả.

– Hiền giả, vậy ý nghĩa lời nói này cần phải được hiểu như thế nào?

– Hiền giả, nếu Thế Tôn tuyên bố giới thanh tịnh
là vô thủ trước Bát-niết-bàn thì Ngài cũng tuyên bố
vô thủ trước Bát-niết-bàn là đồng đẳng với hữu thủ
trước Bát-niết-bàn. Hiền giả, nếu Thế Tôn tuyên bố
tâm thanh tịnh... Hiền giả, nếu Thế Tôn tuyên bố kiến
thanh tịnh... Hiền giả, nếu Thế Tôn tuyên bố đoạn
nghi thanh tịnh... Hiền giả, nếu Thế Tôn tuyên bố đạo
phi đạo tri kiến thanh tịnh... Hiền giả, nếu Thế Tôn
tuyên bố đạo tri kiến thanh tịnh... Hiền giả, nếu Thế
Tôn tuyên bố tri kiến thanh tịnh là vô thủ trước Bát-
niết-bàn thì Ngài cũng tuyên bố vô thủ trước Bát-
niết-bàn là đồng đẳng với hữu thủ trước Bát-niết-
bàn.

Hiền giả, và nếu Thế Tôn tuyên bố cái gì ngoài
các pháp ấy là vô thủ trước Bát-niết-bàn, thì kẻ phàm
phu có thể Bát-niết-bàn, vì này Hiền giả, phàm phu
là ngoài các pháp ấy. Hiền giả, tôi sẽ cho Hiền giả
một ví dụ, ở đây, một số kẻ có trí, nhờ ví dụ để hiểu
ý nghĩa của lời nói.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      377

Hiền giả, như vua Pasenadi xứ Kosala trong khi
ở tại Savatthi, có công việc khẩn cấp khởi lên ở
Saketa, và bảy trạm xe được sắp đặt cho vua giữa
Savatthi và Saketa. Hiền giả, rồi vua Pasenadi xứ
Kosala, từ cửa nội thành ra khỏi Savatthi, leo lên
trạm xe thứ nhất, và nhờ trạm thứ nhất đến được trạm
xe thứ hai, từ bỏ trạm xe thứ nhất, leo lên trạm xe thứ
hai, nhờ trạm xe thứ hai đến được trạm xe thứ ba; từ
bỏ trạm xe thứ hai, leo lên trạm xe thứ ba, nhờ trạm
xe thứ ba đến được trạm xe thứ tư; từ bỏ trạm xe thứ
ba leo lên trạm xe thứ tư, nhờ trạm xe thứ tư, đến
được trạm xe thứ năm; từ bỏ trạm xe thứ tư, leo lên
trạm xe thứ năm, nhờ trạm xe thứ năm đến được trạm
xe thứ sáu; từ bỏ trạm xe thứ năm, leo lên trạm xe
thứ sáu, nhờ trạm xe thứ sáu đến được trạm xe thứ
bảy; từ bỏ trạm xe thứ sáu, leo lên trạm xe thứ bảy,
nhờ trạm xe thứ bảy đến được Saketa, tại cửa nội
thành.

Khi vua đến tại cửa nội thành, các bộ trưởng cận thần, các thân thích cùng huyết thống hỏi như sau:

"– Tâu Đại vương có phải với trạm xe này, Bệ hạ đi từ Savatthi đến Saketa tại cửa nội thành?"

Hiền giả, vua Pasenadi nước Kosala phải trả lời như thế nào mới gọi là trả lời đúng đắn?

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        378

Hiền giả, vua Pasenadi nước Kosala phải trả lời như thế này mới trả lời đúng đắn:

"– Ở đây, trong khi ta ở Savatthi, có công việc khẩn cấp khởi lên ở Saketa, và bảy trạm xe được sắp đặt cho ta, giữa Savatthi và Saketa. Ta từ cửa nội thành ra khỏi Savatthi, leo lên trạm xe thứ nhất, và nhờ trạm xe thứ nhất, ta đến được trạm xe thứ hai; từ bỏ trạm xe thứ nhất, ta leo lên trạm xe thứ hai; và nhờ trạm xe thứ hai, ta đến được trạm xe thứ ba; từ bỏ trạm xe thứ hai... đến được trạm xe thứ tư; từ bỏ trạm xe thứ ba... đến được trạm xe thứ năm; từ bỏ trạm xe thứ tư... đến được trạm xe thứ sáu; từ bỏ trạm xe thứ năm, leo lên trạm xe thứ sáu, nhờ trạm xe thứ sáu, đến được trạm xe thứ bảy; từ bỏ trạm xe thứ sáu... leo lên trạm xe thứ bảy, nhờ trạm xe thứ bảy, Ta đến được Saketa, tại cửa nội thành".

Hiền giả, vua Pasenadi nước Kosala trả lời như vậy mới trả lời một cách đúng đắn.

Cũng vậy, này Hiền giả:

 Giới thanh tịnh chỉ có mục đích (đạt cho
được) tâm thanh tịnh;
 Tâm thanh tịnh chỉ có mục đích (đạt cho
được) kiến thanh tịnh;

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       379

 Kiến thanh tịnh chỉ có mục đích (đạt cho
được) đoạn nghi thanh tịnh;
 Đoạn nghi thanh tịnh chỉ có mục đích (đạt
cho được) đạo phi đạo tri kiến thanh tịnh;
 Đạo phi đạo tri kiến thanh tịnh chỉ có mục
đích (đạt cho được) đạo tri kiến thanh tịnh;
 Đạo tri kiến thanh tịnh chỉ có mục đích
(đạt cho được) tri kiến thanh tịnh;
 Tri kiến thanh tịnh chỉ có mục đích (đạt
cho được) vô thủ trước Bát-niết-bàn. Này
Hiền giả, sống phạm hạnh dưới sự chỉ dẫn
của Thế Tôn là với mục đích vô thủ trước
Bát-niết-bàn.
Khi được nói vậy, Tôn giả Sariputta nói với Tôn
giả Punna Mantaniputta:

– Tôn giả tên là gì? Và các vị đồng phạm hạnh biết Tôn giả như thế nào?

– Hiền giả, tên tôi là Punna và các vị đồng phạm hạnh biết tôi là Mantaniputta.

– Thật hy hữu thay, Hiền giả! Thật kỳ diệu thay, Hiền giả! Những câu hỏi sâu kín đã được trả lời từng điểm một bởi một đệ tử nghe nhiều, đã biết rõ giáo

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      380

lý của bậc Đạo Sư, và vị đệ tử ấy là Tôn giả Punna
Mantaniputta. Thật hạnh phúc thay cho các vị đồng
phạm hạnh! Thật chơn hạnh phúc thay cho các vị
đồng phạm hạnh được thăm viếng, được thân cận
Tôn giả Punna Mantaniputta! Nếu các vị đồng phạm
hạnh đội Tôn giả Punna Mantaniputta trên đầu với
một cuộn vải làm khăn để được thăm viếng, để được
thân cận, thì thật là hạnh phúc cho các vị ấy, thật là
chơn hạnh phúc cho các vị ấy! Thật hạnh phúc cho
chúng tôi, thật chơn hạnh phúc cho chúng tôi được
thăm viếng, được thân cận Tôn giả Punna
Mantaniputta!

Khi được nói vậy, Tôn giả Punna Mantaniputta nói với Tôn giả Sariputta:

– Tôn giả tên là gì, và các vị đồng phạm hạnh biết Tôn giả như thế nào?

– Hiền giả, tôi tên là Upatissa, và các vị đồng phạm hạnh biết tôi là Sariputta.

– Tôi đang luận bàn với bậc đệ tử được xem là ngang hàng với bậc Đạo Sư mà không được biết là Tôn giả Sariputta. Nếu chúng tôi được biết là Tôn giả Sariputta, thì chúng tôi đã không nói nhiều như vậy. Thật hy hữu thay, Hiền giả! Thật kỳ diệu thay, Hiền giả! Những câu hỏi sâu kín đã được trả lời từng điểm

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       381

một, bởi một đệ tử nghe nhiều, đã biết rõ giáo lý của
bậc Đạo Sư. Và vị đệ tử ấy là Tôn giả Sariputta. Thật
hạnh phúc thay cho các vị đồng phạm hạnh! Thật
chơn hạnh phúc thay cho các vị đồng phạm hạnh...
được thăm viếng, được thân cận Tôn giả Sariputta!
Nếu các vị đồng phạm hạnh đội Tôn giả Sariputta
trên đầu với một cuộn vải làm khăn để được thăm
viếng, được thân cận, thì thật hạnh phúc cho các vị
ấy, thật chơn hạnh phúc cho các vị ấy! Thật hạnh
phúc cho chúng tôi, thật chơn hạnh phúc cho chúng
tôi được thăm viếng, được thân cận Tôn giả
Sariputta!

Như vậy, hai bậc cao đức ấy cùng nhau thiện thuyết, cùng nhau tùy hỷ.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      382

44    Quả - 10 Thảnh quả - Kinh BẢN TỤNG ĐỌC 1 – Tăng I, 422

BẢN TỤNG ĐỌC 1 – Tăng I, 422

1. - Này các Tỷ-kheo, bản tụng đọc này gồm hơn 150
học giới cần phải đọc nửa tháng một lần, ở đây các
thiện nam tử muốn được lợi ích, học tập bản tụng ấy.
Này các Tỷ-kheo, tất cả được thâu nhiếp làm
thành ba học giới này.
Thế nào là ba?
- Tăng thượng giới học,
- Tăng thượng tâm học,
- Tăng thượng tuệ học.
Chính ba học giới này, này các Tỷ-kheo, thâu nhiếp
tất cả.
2. Ở đây, này các Tỷ-kheo,
 Tỷ-kheo, đối với các giới luật, hành trì toàn
phần,
 Đối với định, hành trì một phần,
 Đối với tuệ, hành trì một phần.
Vị ấy có vi phạm học giới nhỏ nhặt nhỏ nhiệm nào,
vị ấy được xem là thanh tịnh. Vì cớ sao? Ở đây, này

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     383

các Tỷ-kheo, Ta không tuyên bố chúng làm cho vị
ấy không có khả năng. Phàm có những học giới nào
là căn bản Phạm hạnh, tương xứng Phạm hạnh, ở
đây, vị ấy kiên trì giới ấy, kiên trú giới ấy, chấp nhận
và học tập trong các học pháp.
- Vị ấy, do đoạn tận ba kiết sử, là bậc tối đa phải
sanh lại bảy lần, sau khi dong ruổi, luân
chuyển tối đa bảy lần giữa chư Thiên và loài
người, liền đoạn tận khổ đau.
- Vị ấy, do đoạn tận ba kiết sử, là bậc "Gia gia",
dong ruổi, lưu chuyển trong hai hay ba gia
đình, rồi đoạn tận khổ đau.
- Vị ấy, do đoạn tận ba kiết sử, là bậc Nhất
chủng, sau khi phải sanh hiện hữu làm người
một lần, rồi đoạn tận khổ đau.
- Vị ấy do đoạn tận ba kiết sử, làm cho muội lược
tham, sân, si là bậc Nhất lai, phải trở lui lại
đời này chỉ một lần, rồi đoạn tận khổ đau.
3. Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo,
 Tỷ-kheo đối với các giới luật, hành trì toàn
phần,
 Đối với định, hành trì toàn phần,
 Đối với tuệ, hành trì một phần.
Vị ấy có vi phạm học giới nhỏ nhặt nhỏ nhiệm nào,
vị ấy được xem là thanh tịnh. Vì cớ sao? Ở đây, này

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                         384

các Tỷ-kheo, Ta không tuyên bố chúng làm cho vị
ấy không có khả năng. Phàm có những học giới nào
là căn bản Phạm hạnh, tương xứng Phạm hạnh, ở
đây, vị ấy kiên trì giới ấy, kiên trú giới ấy, chấp nhận
và học tập trong các học pháp.
- Vị ấy do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, là bậc
Thượng lưu, đạt được Sắc cứu kính thiên.
- Vị ấy do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, là bậc
Hữu hành Bát-Niết-bàn.
- Vị ấy do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, là bậc
Vô hành Bát-Niết-bàn.
- Vị ấy do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, là bậc
Tổn hại Bát-Niết-bàn.
- Vị ấy do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, là bậc
Trung gian Bát-Niết-bàn.
4. Nhưng ở đây, này các Tỷ-kheo,
 Tỷ-kheo đối với các giới luật, hành trì toàn
phần,
 Đối với định, hành trì toàn phần,
 Đối với tuệ, hành trì toàn phần.
Vị ấy có vi phạm học giới nhỏ nhặt nhỏ nhiệm nào,
vị ấy được xem là thanh tịnh. Vì cớ sao? Ở đây, này
các Tỷ-kheo, Ta không tuyên bố chúng làm cho vị
ấy không có khả năng. Phàm có những học giới nào

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                         385

là căn bản Phạm hạnh, tương xứng Phạm hạnh, ở
đây, vị ấy kiên trì giới ấy, kiên trú giới ấy, chấp nhận
và học tập trong các học pháp.
- Vị ấy do đoạn tận các lậu hoặc, ngay trong
hiện tại, tự mình với thắng trí, chứng ngộ,
chứng đạt và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ
giải thoát.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, người hành trì có một
phần, thành tựu được một phần; người hành trì toàn
phần, thành tựu được toàn phần. Ta tuyên bố rằng,
này các Tỷ-kheo, các học giới không phải là rỗng
không.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                         386

45      Quả - 4 Thánh quả - Kinh HỮU HỌC 2 – Tăng I, 420

HỮU HỌC 2 – Tăng I, 420

1. - Này các Tỷ-kheo, bản tụng đọc này gồm hơn 150
học giới cần phải đọc nửa tháng một lần, ở đây các
người thiện nam tử muốn được lợi ích, học tập bản
tụng ấy. Này các Tỷ-kheo, tất cả được thâu nhiếp
hợp lại làm thành ba học giới này.
Thế nào là ba?
- Tăng thượng giới học,
- Tăng thượng tâm học,
- Tăng thượng tuệ học.
Chính ba học giới này, này các Tỷ-kheo, thâu nhiếp
tất cả.
2. Ở đây, này các Tỷ-kheo,
- Tỷ-kheo đối với các giới luật, hành trì toàn
phần,
- Đối với định, hành trì một phần,
- Đối với tuệ, hành trì một phần.
Vị ấy có vi phạm học pháp nhỏ nhặt nhỏ nhiệm nào,
vị ấy được xem là thanh tịnh. Vì cớ sao? Ở đây, này

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    387

các Tỷ-kheo, Ta không tuyên bố chúng làm cho vị
ấy không có khả năng. Phàm có những học pháp nào
là căn bản Phạm hạnh, tương xứng Phạm hạnh, ở
đây, vị ấy kiên trì giới ấy, kiên trú giới ấy, chấp nhận
và học tập trong các học pháp. Vị ấy, do đoạn tận ba
kiết sử, là bậc Dự lưu, không còn bị thối đọa, quyết
chắc đạt đến Chánh giác.
3. Ở đây, này các Tỷ-kheo,
- Tỷ-kheo đối với các giới luật, hành trì toàn
phần,
- Đối với định, hành trì một phần,
- Đối với tuệ, hành trì một phần.
Vị ấy có vi phạm học pháp nhỏ nhặt nhỏ nhiệm nào,
vị ấy được xem là thanh tịnh. Vì cớ sao? Ở đây, này
các Tỷ-kheo, Ta không tuyên bố chúng làm cho vị
ấy không có khả năng. Phàm có những học pháp nào
là căn bản Phạm hạnh, tương xứng Phạm hạnh, ở
đây, vị ấy kiên trì giới ấy, kiên trú giới ấy, chấp nhận
và học tập trong các học pháp. Vị ấy, do đoạn tận ba
kiết sử, làm cho muội lược tham, sân, si là bậc Nhất
lai, chỉ trở về thế giới này một lần, rồi đoạn tận khổ
đau.
4. Ở đây, này các Tỷ-kheo,
- Tỷ-kheo đối với các giới luật, hành trì toàn
phần,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                         388

- Đối với định, hành trì toàn phần,
- Đối với tuệ, hành trì một phần.
Vị ấy có vi phạm học pháp nhỏ nhặt nhỏ nhiệm nào,
vị ấy được xem là thanh tịnh. Vì cớ sao? Ở đây, này
các Tỷ-kheo, Ta không tuyên bố chúng làm cho vị
ấy không có khả năng. Phàm có những học pháp nào
là căn bản Phạm hạnh, tương xứng Phạm hạnh, ở
đây, vị ấy kiên trì giới ấy, kiên trú giới ấy, chấp nhận
và học tập trong các học pháp. Vị ấy, do đoạn tận
năm hạ phần kiết sử, được hóa sanh, tại đấy nhập
Niết-bàn, không còn phải trở lui đời này nữa.
5. Ở đây, này các Tỷ-kheo,
- Tỷ-kheo đối với các giới luật, hành trì toàn
phần,
- Đối với định, hành trì toàn phần,
- Đối với tuệ, hành trì toàn phần.
Vị ấy có vi phạm học pháp nhỏ nhặt nhỏ nhiệm nào,
vị ấy được xem là thanh tịnh. Vì cớ sao? Ở đây, này
các Tỷ-kheo, Ta không tuyên bố chúng làm cho vị
ấy không có khả năng. Phàm có những học pháp nào
là căn bản Phạm hạnh, tương xứng Phạm hạnh, ở
đây, vị ấy kiên trì giới ấy, kiên trú giới ấy, chấp nhận
và học tập trong các học pháp. Vị ấy, do đoạn tận
các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                         389

trí, chứng ngộ, chứng đạt và an trú vô lậu tâm giải
thoát, tuệ giải thoát.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, người hành trì có một
phần, thành tựu được một phần; người hành trì toàn
phần, thành tựu được toàn phần. Ta tuyên bố rằng,
này các Tỷ-kheo, các học giới không phải là rỗng
không.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    390

46    Quả - Tuỳ theo mức độ Giới định tuệ - Kinh KHÔNG CÓ DƯ Y – Tăng IV, 103

KHÔNG CÓ DƯ Y – Tăng IV, 103

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Sàvatthi, tại Jetavana, khu vườn ông Anàthapindika, rồi Tôn giả Sàriputta vào buổi sáng đắp y, cầm y bát đi vào Sàvatthi để khất thực. Tôn giả Sàriputta suy nghĩ như sau: "Nay còn quá sớm để vào Sàvatthi khất thực. Vậy ta hãy đi đến khu vườn của các du sĩ ngoại đạo". Tôn giả Sàriputta đi đến khu vườn các du sĩ ngoại đạo, sau khi đến, nói lên với các du sĩ ngoại đạo ấy những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, liền ngồi xuống một bên.

2. Lúc bấy giờ, trong khi các du sĩ ngoại đạo ấy đang
ngồi tụ họp, câu chuyện này khởi lên: "Thưa chư
Hiền, ai chết có dư y, tất cả không được giải thoát
khỏi địa ngục, không được giải thoát khỏi bàng sinh,
không được giải thoát ngạ quỷ, không được giải
thoát khỏi cõi dữ, ác thú, đọa xứ".

3. Rồi Tôn giả Sàriputta không hoan hỷ, không chỉ trích lời nói các du sĩ ngoại đạo ấy, không hoan hỷ, không chỉ trích, Tôn giả từ chỗ ngồi đứng dậy và ra

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       391

đi, với ý nghĩ: "Ta sẽ biết ý nghĩa lời nói này từ Thế Tôn".

Rồi Tôn giả Sàriputta khất thực ở Sàvatthi xong, sau
bữa ăn, trên con đường khất thực trở về, đi đến Thế
Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống
một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Sàriputta
bạch Thế Tôn:

- Ở đây, bạch Thế Tôn, vào buổi sáng, con đắp y,
cầm y bát đi vào Sàvatthi để khất thực. Bạch Thế
Tôn, rồi con suy nghĩ như sau: "Nay còn quá sớm để
vào Sàvitthi khất thực. Vậy ta hãy đi đến khu vườn
các du sĩ ngoại đạo, sau khi đến, con nói lên với các
du sĩ ngoại đạo những lời chào đón, hỏi thăm, sau
khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu,
con ngồi xuống một bên. Lúc bấy giờ, trong khi các
du sĩ ngoại đạo đang ngồi tụ họp, câu chuyện này
khởi lên: "Thưa chư Hiền, ai chết có dư y, tất cả
người ấy không được giải thoát khỏi cõi dữ, ác thú,
đọa xứ". Rồi bạch Thế Tôn, con không hoan hỷ,
không chỉ trích lời nói các du sĩ ngoại đạo ấy. Không
hoan hỷ, không chỉ trích, con từ chỗ ngồi đứng dậy
và ra đi, với ý nghĩ rằng: "Ta sẽ biết ý nghĩa lời nói
này từ Thế Tôn".

4. - Này Sàriputta, một số các du sĩ ngoại đạo là những kẻ ngu si, không thông minh, một số sẽ biết:

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       392

"Người có dư y là người có dư y", hay sẽ biết: "Người không có dư y là người không có dư y".

Này Sàriputta, có chín hạng người này, khi chết có dư y, được giải thoát khỏi địa ngục, được giải thoát khỏi loài bàng sinh, được giải thoát khỏi ngạ quỷ, được giải thoát khỏi cõi dữ, ác thú , đọa xứ.

Thế nào là chín?

5. Ở đây, này Sàriputta, có hạng người viên mãn trong các giới, viên mãn trong định, nhưng không viên mãn trong tuệ. Vị ấy, sau khi diệt tận năm hạ phần kiết sử, là vị Trung gian Bát-niết-bàn. Này Sàriputta, đây là hạng người thứ nhất , khi chết có dư y, được giải thoát khỏi địa ngục, được giải thoát khỏi ngạ quỷ... được giải thoát khỏi cõi dữ, ác thú, đọa xứ.

6. Lại nữa, này Sàriputta, ở đây có hạng người viên mãn trong các giới, viên mãn trong định, nhưng không viên mãn trong tuệ. Vị ấy, sau khi diệt tận năm hạ phần kiết sử, là vị Tổn hại Bát-niết-bàn...

... là vị Vô hành Bát-niết-bàn...

... là vị Hữu hành Bát-niết-bàn...

... là vị Thượng lưu, đi đến Sắc cứu cánh thiên, này Sàriputta, đây là hạng người thứ năm, khi chết có dư

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        393

y, được giải thoát khỏi địa ngục, được giải thoát khỏi loài bàng sanh... được giải thoát khỏi cõi dữ, ác thú, đọa xứ.

7. Lại nữa, này Sàriputta, ở đây có hạng người viên mãn trong các giới, không viên mãn trong định, không viên mãn trong tuệ. Vị ấy, sau khi diệt tận ba kiết sử, làm nhẹ bớt tham, sân, si, là vị Nhất Lai, còn đến thế giới này một lần nữa, rồi đoạn tận khổ đau. Này Sàriputta, đây là hạng người thứ sáu, khi chết có dư y, được giải thoát khỏi địa ngục... được giải thoát khỏi cõi dữ, ác thú, đọa xứ.

8. Lại nữa, này Sàriputta, ở đây có hạng người viên
mãn trong các giới, không viên mãn trong định,
không viên mãn trong tuệ. Vị ấy, sau khi diệt tận ba
kiết sử, là vị Nhất chủng, còn sanh hiện hữu làm
người một lần nữa rồi đoạn tận khổ đau. Này
Sàriputta, đây là hạng người thứ bảy, khi chết có dư
y, được giải thoát khỏi địa ngục... được giải thoát
khỏi cõi dữ, ác thú, đọa xứ.

9. Lại nữa, này Sàriputta, ở đây có hạng người viên mãn trong các giới, thành tựu vừa phải trong định, thành tựu vừa phải trong tuệ. Vị ấy, sau khi diệt tận ba kiết sử, là vị Gia gia, sau khi dong ruỗi, sau khi luân chuyển hai hay ba gia đình, rồi đoạn tận khổ đau. Này Sàriputta, đây là hạng người thứ tám, khi

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        394

chết có dư y, được giải thoát khỏi địa ngục... được giải thoát khỏi cõi dữ, ác thú, đọa xứ.

10. Lại nữa, này Sàriputta, ở đây có hạng người viên mãn trong các giới, thành tựu vừa phải trong định, thành tựu vừa phải trong tuệ. Vị ấy, sau khi diệt tận ba kiết sử, là vị trở lui tối đa là bảy lần, sau khi dong ruỗi, sau khi luân chuyển, tối đa là bảy lần giữa chư Thiên và loài Người, rồi đoạn tận khổ đau. Này Sàriputta, đây là hạng người thứ chín, khi chết có dư y, được giải thoát khỏi địa ngục, được giải thoát khỏi bàng sanh, được giải thoát khỏi ngạ quỷ, được giải thoát khỏi cõi dữ, ác thú, đọa xứ.

Này Sàriputta, một số người du sĩ ngoại đạo là ngu
si, không thông minh, một số người sẽ biết: "Có dư
y là có dư y" hay một số người sẽ biết: "Không có dư
y là không dư y".

Này Sàriputta, chín hạng người này, khi chết có dư y, được giải thoát khỏi địa ngục, được giải thoát khỏi loài bàng sanh, được giải thoát khỏi ngạ quỷ, được giải thoát khỏi cõi dữ, ác thú, đọa xứ.

Nhưng này Sàriputta, cho đến nay, pháp môn này
chưa được nói cho các Tỷ-kheo, các Tỷ-kheo-ni, các
nam cư sĩ, các nữ cư sĩ. Vì cớ sao? Mong rằng khi
nghe pháp môn này, họ không đem lại phóng dật.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                          395

Lại nữa, này Sàriputta, pháp môn này được Ta nói đến vì Ta được hỏi đến.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                 396

47    Ta cũng là con bò - Kinh SAMÔN – Tăng I, 415

SAMÔN – Tăng I, 415

1. - Này các Tỷ-kheo, có ba hạnh Sa-môn cần phải
làm này của Sa-môn. Thế nào là ba?
- Thọ trì tăng thượng giới học,
- Thọ trì tăng thượng tâm học,
- Thọ trì tăng thượng tuệ học.
Đây là ba hạnh Sa-môn cần phải làm của Sa-môn.
Do vậy, này các Tỷ-kheo, hãy học tập như sau:
"Sắc bén sẽ là ước muốn chúng ta để thọ trì tăng
thượng giới học.
Sắc bén sẽ là ước muốn chúng ta để thọ trì tăng
thượng định học.
Sắc bén sẽ là ước muốn chúng ta để thọ trì tăng
thượng tuệ học".
Như vậy, này các Tỷ-kheo, các Thầy cần phải học
tập.
2. Ví như, này các Tỷ-kheo, một con lừa đi theo sau
lưng đàn bò nghĩ rằng: "Ta cũng là con bò, ta cũng
là con bò", nhưng nó không có màu sắc giống như

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    397

con bò. Nó không có tiếng giống như con bò. Nó
không có chân giống như con bò. Tuy vậy, nó vẫn đi
theo đàn bò, nghĩ rằng: "Ta cũng là con bò, ta cũng
là con bò".
Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ở đây Tỷ-kheo đi theo
sau lưng chúng Tỷ-kheo, nghĩ rằng: "Ta cũng là Tỷ-
kheo, ta cũng là Tỷ-kheo". Nhưng vị ấy không có ước
muốn thọ trì tăng thượng giới học như các Tỷ-kheo
khác. Vị ấy không có ước muốn thọ trì tăng thượng
tâm học như các Tỷ-kheo khác. Vị ấy không có ước
muốn thọ trì tăng thượng tuệ học như các Tỷ-kheo
khác. Tuy vậy, vị ấy vẫn đi theo sau lưng chúng Tỷ-
kheo, nghĩ rằng: "Ta cũng là Tỷ-kheo, ta cũng là Tỷ-
kheo".
Do vậy, này các Tỷ-kheo, cần phải học tập như sau:
"Sắc bén sẽ là ước muốn chúng ta để thọ trì tăng
thượng giới học. Sắc bén sẽ là ước muốn chúng ta để
thọ trì tăng thượng tâm học. Sắc bén sẽ là ước muốn
chúng ta để thọ trì tăng thượng tuệ học". Như vậy,
này các Tỷ-kheo, các Thầy cần phải học tập.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     398

48    Thánh giới uẩn, Thánh định uẩn... - Kinh SUBHA – 10 Trường I, 353

KINH SUBHA
(KINH TU-BÀ)
– Bài kinh số 10 – Trường I, 353
I

1. Như vậy tôi nghe. Một thời, Đại đức Ànanda ở tại
Sàvatthi (Xá-vệ), tại rừng Jetavana (Kỳ-đà), vườn
ông Anàthapindika (Cấp Cô Độc), sau khi đức Thế
Tôn nhập diệt không bao lâu. Lúc bây giờ thanh niên
Bà-la-môn Subha Todeyyaputta ở tại Sàvatthi vì một
vài công việc.

2. Rồi thanh niên Bà-la-môn Subha Todeyyaputta gọi một thanh niên Bà-la-môn khác:

- Này thanh niên Bà-la-môn, hãy đi đến chỗ Sa-môn
Ànanda ở, thay mặt ta hỏi thăm Sa-môn Ànanda có
ít bệnh ít não, khinh an, khí lực an ổn: "Thanh niên
Bà-la-môn Subha Todeyyaputta hỏi thăm Tôn giả
Ànanda có ít bệnh ít não, khinh an, khí lực an ổn",
và nói thêm: "Hân hạnh thay, nếu Tôn giả Ànanda có
lòng từ mẫn đến tại trú xứ của thanh niên Subha
Todeyyaputta".

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     399

3. - Tôn giả, xin vâng.

Thanh niên Bà-la-môn vâng lời thanh niên Bà-la-
môn Subha Todeyyaputta đến tại chỗ của Tôn giả
Ànanda, sau khi đến, nói lên những lời chúc tụng
thân hữu xã giao với Tôn giả Ànanda rồi ngồi xuống
một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, thanh niên Bà-
la-môn ấy nói với Tôn giả Ànanda: "Thanh niên Bà-
la-môn Subha Todeyyaputta hỏi thăm Tôn giả
Ànanda ít bệnh ít não, khinh an, khí lực an ổn. Hân
hạnh thay, nếu Tôn giả Ànanda có lòng từ mẫn đến
tại trú xá của thanh niên Bà-la-môn Subha
Todeyyaputta".

4. Khi được nói vậy Tôn giả Ànanda nói với thanh niên Bà-la-môn ấy:

- Này thanh niên Bà-la-môn, nay không phải thời, vì hôm nay tôi vừa mới uống thuốc. Ngày mai tôi sẽ đến, vừa hợp thời, hợp nghi.

Rồi thanh niên Bà-la-môn ấy từ chỗ ngồi đứng dậy,
đến tại chỗ của thanh niên Bà-la-môn Subha
Todeyyaputta; khi đến xong, liền thưa với thanh niên
Bà-la-môn Subha Todeyyaputta:

- Chúng tôi đã thay mặt Tôn giả thưa với Tôn giả Ànanda:    "Thanh    niên    Bà-la-môn    Subha

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     400

Todeyyaputta hỏi thăm Đại đức Ànanda có ít bệnh ít
não, khinh an, khí lực an ổn. Hân hạnh thay, nếu Tôn
giả Ànanda có lòng từ mẫn đến tại trú xá của thanh
niên Bà-la-môn, Subha Todeyyaputta". Này Tôn giả,
khi được nói vậy Sa-môn Ànanda nói với tôi: "Này
thanh niên Bà-la-môn, nay không phải thời, vì hôm
nay tôi mới vừa uống thuốc. Ngày mai, tôi sẽ đến,
vừa hợp thời hợp nghi". Này Tôn giả, sự việc đã như
vậy, khiến Tôn giả Ànanda đã có cơ hội ngày mai
đến.

5. Và Tôn giả Ànanda, sau khi đêm ấy đã mãn, vào buổi sáng đắp y, đem theo y bát, với vị Tỷ-kheo người xứ Cetiya làm vị Sa-môn tùy hành, đến tại chỗ ở của thanh niên Bà-la-môn Subha Todeyyaputta, sau khi đến, liền ngồi tại chỗ đã soạn sẵn. Rồi thanh niên Subha Todeyyaputta đến trước Tôn giả Ànanda, sau khi đến, nói lên những lời chúc tụng thân hữu và xã giao với Tôn giả Ànanda, rồi ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, thanh niên Bà-la-môn Subha Todeyyaputta nói với Tôn giả Ànanda:

- Tôn giả Ànanda đã lâu ngày là thị giả của Tôn giả Gotama, sống gần và ở một bên Ngài. Tôn giả Ànanda chắc biết Tôn giả Gotama đã tán thán những pháp nào và Ngài đã khích lệ, khuyến đạo, y chỉ mọi người theo những pháp ấy. Tôn giả Ànanda, những

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      401

pháp Tôn giả Gotama tán thán là những pháp gì và Ngài đã khích lệ, khuyến đạo, y chỉ mọi người theo những pháp ấy?

6. - Này thanh niên Bà-la-môn, Thế Tôn tán thán
ba pháp uẩn và Ngài đã khích lệ, khuyến đạo, y chỉ
mọi người theo những pháp ấy. Ba pháp ấy là gì?
Chính là Thánh giới uẩn, Thánh định uẩn, Thánh
tuệ uẩn. Thế Tôn tán thán ba pháp uẩn ấy. Ngài đã
khích lệ, khuyến đạo, y chỉ mọi người theo những
pháp ấy.

- Tôn giả Ànanda, thế nào là Thánh giới uẩn, Tôn giả Gotama tán thán và Ngài đã khích lệ, khuyến đạo, y chỉ mọi người theo pháp ấy?

7. - Này thanh niên Bà-la-môn, ở đây Như Lai sanh
ra đời, vị A-la-hán. Chánh Đẳng Giác... như vậy này
thanh niên Bà-la-môn là Tỷ-kheo đầy đủ giới đức.
(Xem kinh Sa-môn Quả số 40 - 63).

8. - Này thanh niên Bà-la-môn, đó là Thánh giới uẩn
Thế Tôn tán thán và Ngài đã khích lệ khuyến đạo, y
chỉ mọi người theo pháp ấy. Và còn pháp uẩn khác
cao thượng hơn cần phải hành trì?

- Thật vi diệu thay, Tôn giả Ànanda, thật hy hữu thay, Tôn giả Ànanda, Thánh giới uẩn này thật viên mãn,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       402

không phải không viên mãn; Tôn giả Ànanda, tôi không thấy Thánh giới uẩn viên mãn này ở những Sa-môn, Bà-la-môn nào ngoài giáo hội này. Tôn giả Ànanda, và nếu những Sa-môn, Bà-la-môn khác có thấy Thánh uẩn này tự nơi mình, các vị này cũng đã thỏa mãn với pháp ấy: "Hành trì như vậy là đầy đủ, chứng đạt như vậy là đầy đủ. Đó là mục đích Sa-môn hạnh của chúng tôi, không có gì cao thượng hơn cần phải hành trì nữa!" Nhưng Tôn giả Ànanda còn nói: "Còn pháp uẩn cao thượng hơn cần phải hành trì".

II

1. Tôn giả Ànanda, thế nào là Thánh định uẩn, Tôn giả Gotama tán thán và Ngài đã khích lệ, khuyến đạo y chỉ mọi người theo pháp ấy?

- Này thanh niên Bà-la-môn, thế nào là Tỷ-kheo hộ trì các căn?... Không một chỗ nào trên toàn thân không được hỷ lạc do y dục sanh ấy thấm nhuần.

(xem kinh Sa-môn Quả, số 64 - 76).

13. Này thanh niên Bà-la-môn, Tỷ-kheo ly dục, ly ác pháp, chứng và trú thiền thứ nhất một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, với tầm với tứ. Tỷ-kheo thấm

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    403

nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn tràn đầy thân
mình với hỷ lạc do ly dục sanh, không một chỗ nào
trên toàn thân không có hỷ lạc do ly dục sanh ấy thấm
nhuần. Đó là thiền định của vị ấy.

14. Này thanh niên Bà-la-môn, lại nữa Tỷ-kheo ấy diệt tầm diệt tứ... không thấm nhuần.

(xem kinh Sa-môn Quả, số 77-78)...

Đó là thiền định của vị ấy.

16. Lại nữa, này thanh niên Bà-la-môn, ly hỷ trú xả... không thấm nhuần. (Xem kinh Sa-môn Quả, số 79- 82)... Đó là thiền định của vị ấy.

19. Này thanh niên Bà-la-môn, đó là Thánh định uẩn
Tôn giả Gotama tán thán và Ngài đã khích lệ, khuyến
đạo, y chỉ mọi người theo pháp ấy và còn pháp uẩn
khác cao thượng hơn cần phải hành trì.

- Thật vi diệu thay, Tôn giả Ànanda! Thật hy hữu thay, Tôn giả Ànanda! Thánh định uẩn này thật viên mãn, không phải không viên mãn; Tôn giả Ànanda, tôi không thấy Thánh định uẩn viên mãn này ở những Sa-môn, Bà-la-môn nào ngoài giáo hội này. Tôn giả Ànanda, và nếu những Sa-môn khác có thấy Thánh định uẩn này tự nơi mình, các vị này cũng đã thỏa

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       404

mãn với pháp ấy: "Hành trì như vậy là đầy đủ. Đó là
mục đích Sa-môn hạnh của chúng tôi. Không còn gì
cao thượng hơn cần phải hành trì nữa". Nhưng Tôn
giả Ànanda còn nói: "Còn pháp uẩn cao thượng hơn
cần phải hành trì".

20. Tôn giả Ànanda, thế nào là Thánh tuệ uẩn, Tôn giả Gotama tán thán và Ngài đã khích lệ, khuyến đạo, y chỉ mọi người theo pháp ấy?

- Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm... và bị trói buộc (xem kinh Sa-môn Quả, số 83-84).

22. Này thanh niên Bà-la-môn, với tâm định tĩnh,
thuần tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu
nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bình thản như vậy,
Tỷ-kheo dẫn tâm hướng tâm đến chánh trí, chánh
kiến, vị ấy biết: "Thân này của ta là sắc pháp, do bốn
đại thành, do cha mẹ sanh, do cơm cháo nuôi dưỡng,
vô thường, biến hoại, phấn toái, đoạn tuyệt, hoại diệt,
trong thân ấy thức ta nương tựa và bị trói buộc". Đó
là trí tuệ của vị ấy.

23. Với tâm định tĩnh... không thiếu một căn nào (xem kinh Sa-môn Quả, số 85-86). Đó là trí tuệ của vị ấy.

25. Với tâm định tĩnh... Sau đời sống hiện tại, không

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        405

có đời sống nào khác nữa (xem kinh Sa-môn Quả, số 87-98).

36. Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến dễ sử dụng, vững chắc, bình thản như vậy, Tỷ-kheo dẫn tâm, hướng tâm đưa đến lậu tận trí. Vị ấy tuệ tri như thật: "Đây là khổ", Tuệ tri như thật: "Đây là nguyên nhân của khổ", tuệ tri như thật: "Đây là sự diệt khổ", tuệ tri như thật: "Đây là con đường đưa đến diệt khổ", tuệ tri như thật: "Đây là những lậu hoặc", tuệ tri như thật: "Đây là nguyên nhân của lậu hoặc", tuệ tri như thật: "Đây là sự diệt trừ các lậu hoặc", tuệ tri như thật: "Đây là con đường đưa đến sự diệt trừ các lậu hoặc", nhờ hiểu biết như vậy, nhận thức như vậy, tâm của vị ấy thoát khỏi dục lậu, thoát khỏi hữu lậu, thoát khỏi vô minh lậu. Đối với tự thân đã giải thoát như vậy, khởi lên sự biết: "Ta đã giải thoát". Vị ấy biết: "Sanh đã diệt, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, sau đời hiện tại, không có đời sống nào khác nữa". Đó là trí tuệ của vị ấy.

37. Này thanh niên Bà-la-môn, đó là Thánh tuệ uẩn,
Thế Tôn tán thán và Ngài đã khích lệ, khuyến đạo, y
chỉ mọi người theo pháp ấy. Không còn pháp nào cao
thượng hơn cần phải hành trì.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                         406

- Thật vi diệu thay, Tôn giả Ànanda, thật hy hữu thay, Tôn giả Ànanda! Tôn giả Ànanda, Thánh tuệ uẩn này thật viên mãn, không phải không viên mãn. Tôn giả Ànanda, tôi không thấy Thánh tuệ uẩn viên mãn này ở những Sa-môn, Bà-la-môn nào ngoài giáo hội này. Không còn pháp nào cao thượng hơn cần phải hành trì. Thật vi diệu thay, Tôn giả Ànanda!

Thật vi diệu thay, Tôn giả Ànanda! Như người dựng
đứng lại những gì bị quăng ngã xuống, phơi bày ra
những gì bị che kín, chỉ đường cho những người bị
lạc hướng, đem đèn sáng vào trong bóng tối để
những ai có mắt có thể thấy sắc. Cũng vậy, chánh
pháp đã được Thế Tôn dùng nhiều phương tiện trình
bày giải thích. Tôn giả Ànanda, con xin quy y Thế
Tôn Gotama, quy y Pháp, và quy y chúng Tỷ-kheo
Tăng. Mong Tôn giả Ànanda nhận con làm đệ tử, từ
nay trở đi cho đến mạng chung, con trọn đời quy
ngưỡng.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       407

49    Thâu nhiếp 8 chánh đạo - TIỂU Kinh PHƯƠNG QUẢNG – 44 Trung I, 655

TIỂU KINH PHƯƠNG QUẢNG (Culavedalla suttam) – Bài kinh số 44 – Trung I, 655

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Rajagaha (Vương Xá), tai
Veluvana (Trúc Lâm), chỗ Kalandaka Nivapa. Rồi
nam cư sĩ Visakha đến chỗ Tỷ-kheo-ni
Dhammadinna ở, sau khi đến, đảnh lễ Tỷ-kheo-ni
Dhammadinna rồi ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi
xuống một bên, nam cư sĩ Visakha thưa với Tỷ-kheo
ni Dhammadinna:

– Thưa Ni sư, tự thân, tự thân, (Sakkaya), được gọi là như vậy. Thưa Ni sư, Thế Tôn gọi tự thân là như thế nào?

– Hiền giả Visakha, Thế Tôn gọi năm thủ uẩn
là tự thân, tức là sắc thủ uẩn, thọ thủ uẩn, tưởng thủ
uẩn, hành thủ uẩn và thức thủ uẩn. Hiền giả Visakha,
năm thủ uẩn này, Thế Tôn gọi là tự thân.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       408

– Lành thay, thưa Ni sư.

Nam cư sĩ Visakha hoan hỷ, tín thọ lời Tỷ-kheo- ni Dhammadinna nói, rồi hỏi Tỷ-kheo-ni Dhammadinna thêm một câu hỏi nữa:

– Tự thân tập khởi, tự thân tập khởi, thưa Ni sư, được gọi là như vậy. Thưa Ni sư, Thế Tôn gọi tự thân tập khởi (Sakkayasamudaya) là như thế nào?

– Hiền giả Visakha, khát ái này đưa đến tái sanh,
câu hữu với hỷ và tham, tìm cầu hỷ lạc chỗ này chỗ
kia, tức là dục ái, hữu ái và phi hữu ái. Hiền giả
Visakha, khát ái này, Thế Tôn gọi là tự thân tập
khởi.

– Tự thân diệt, tự thân diệt, thưa Ni sư, được gọi là như vậy. Thế Tôn gọi tự thân diệt là như thế nào?

– Hiền giả Visakha, sự đoạn diệt, không tham đắm, không có dư tàn của khát ái ấy, sự xả ly, sự vất bỏ, sự giải thoát, sự vô chấp. Hiền giả Visakha, sự đoạn diệt khát ái này, Thế Tôn gọi là tự thân diệt.

– Thưa Ni sư, tự thân diệt đạo, tự thân diệt đạo, được gọi là như vậy. Thưa Ni sư, Thế Tôn gọi tự thân diệt đạo là như thế nào?

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       409

– Hiền giả Visakha, Con đường Thánh tám
ngành này, Thế Tôn gọi là tự thân diệt đạo, tức là
chánh tri kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, chánh
nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn, chánh niệm,
chánh định.

– Thưa Ni sư, thủ này tức là năm thủ uẩn kia hay thủ này khác với năm thủ uẩn?

– Không phải, Hiền giả Visakha. Thủ này tức là
năm thủ uẩn kia, thủ này không khác với năm thủ
uẩn kia, Hiền giả Visakha, phàm có dục tham đối với
năm thủ uẩn, tức là (chấp) thủ đối với chúng ở đây
vậy.

– Thưa Ni sư, thế nào là thân kiến?

– Ở đây, Hiền giả Visakha, kẻ vô văn phàm phu không đến yết kiến các bậc Thánh, không thuần thục pháp các bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc Thánh, không đến yết kiến các bậc Chân nhân, không thuần thục pháp các bậc Chân nhân, không tu tập pháp các bậc Chân nhân, xem sắc là tự ngã hay xem tự ngã là có sắc, hay xem sắc là trong tự ngã hay xem tự ngã là trong sắc; xem thọ là tự ngã, hay xem tự ngã là có thọ, hay xem thọ là trong tự ngã, hay xem tự ngã là trong thọ; xem tưởng là tự ngã, hay xem tự ngã là có tưởng, hay xem tưởng là trong tự ngã, hay

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      410

xem tự ngã là trong tưởng; xem hành là tự ngã, xem
tự ngã là có hành, hay xem hành là trong tự ngã, hay
xem tự ngã là trong hành; xem thức là tự ngã, hay
xem tự ngã là có thức, hay xem thức là trong tự ngã,
hay xem tự ngã là trong thức. Như vậy, Hiền giả
Visakha, là thân kiến.

– Thưa Ni sư, thế nào là không phải thân kiến?

Ở đây, Hiền giả Visakha, vị Đa văn Thánh đệ tử đến yết kiến các bậc Thánh, thuần thục pháp các bậc Thánh, tu tập pháp các bậc Thánh, đến yết kiến các bậc Chân nhân, thuần thục pháp các bậc Chân nhân, tu tập pháp các bậc Chân nhân, không xem sắc là tự ngã, không xem tự ngã là có sắc, không xem sắc là trong tự ngã, không xem tự ngã là trong sắc; không xem thọ là tự ngã, không xem tự ngã là có thọ, không xem thọ là trong tự ngã, không xem tự ngã là trong thọ; không xem tưởng là tự ngã, không xem tự ngã là có tưởng, không xem tưởng là trong tự ngã, không xem tự ngã là trong tưởng; không xem các hành là tự ngã, không xem tự ngã là có các hành, không xem các hành là trong tự ngã, không xem tự ngã là trong các hành; không xem thức là tự ngã, không xem tự ngã là có thức, không xem thức là trong tự ngã, không xem tự ngã là trong thức. Như vậy, Hiền giả Visakha, là không có thân kiến.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     411

– Thưa Ni sư, thế nào là Thánh đạo Tám ngành?

– Hiền giả Visakha, đây là Thánh đạo Tám
ngành, tức là chánh tri kiến, chánh tư duy, chánh
ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng, chánh tinh tấn,
chánh niệm, chánh định.

– Thưa Ni sư, Thánh đạo Tám ngành này là hữu vi hay vô vi?

– Hiền giả Visakha, Thánh đạo Tám ngành này là hữu vi.

– Thưa Ni sư, ba uẩn được Thánh đạo Tám ngành thâu nhiếp hay Thánh đạo Tám ngành được ba uẩn thâu nhiếp?

– Hiền giả Visakha, ba uẩn không bị Thánh đạo
Tám ngành thâu nhiếp. Hiền giả Visakha, Thánh
đạo Tám ngành bị ba uẩn thâu nhiếp. Hiền giả
Visakha:

 Chánh ngữ, chánh nghiệp và chánh mạng,
những pháp này được thâu nhiếp trong giới
uẩn.
 Chánh tinh tấn, chánh niệm và chánh định,
những pháp này được thâu nhiếp trong định

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                  412

uẩn.
 Chánh tri kiến và chánh tư duy, những pháp
này được thâu nhiếp trong tuệ uẩn
 Thưa Ni sư thế nào là định, thế nào là định
tướng, thế nào là định tư cụ, thế nào là định tu
tập?

Hiền giả Visakha:

- Nhất tâm là định,
- Bốn Niệm Xứ là định tướng,
- Bốn Tinh cần là định tư cụ,
- Sự luyện tập, sự tu tập, sự tái tu tập của những
pháp ấy là định tu tập ở đây vậy.
 Thưa Ni sư, có bao nhiêu hành?

- Hiền giả, có ba loại hành này: thân hành, khẩu hành, và tâm hành.

 Thưa Ni sư, thế nào là thân hành, thế nào là khẩu hành, thế nào là tâm hành?

- Thở vô, thở ra là thân hành, - Tầm tứ là khẩu hành, - Tưởng và thọ là tâm hành.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     413

 Thưa Ni sư, vì sao thở vô thở ra là thân hành, vì sao tầm tứ là khẩu hành, vì sao tưởng và thọ là tâm hành?

- Thở vô, thở ra, thuộc về thân, những pháp này
lệ thuộc với thân, nên thở vô thở ra thuộc về
thân hành.
- Trước phải tầm và tứ rồi sau mới phát lời nói,
nên tầm tứ thuộc về khẩu hành.
- Tưởng và thọ và tâm sở, các pháp này lệ thuộc
với tâm, nên tưởng và thọ thuộc về tâm hành.
 Thưa Ni sư, như thế nào là chứng nhập Diệt thọ
tưởng định?

- Hiền giả Visakha, Tỷ-kheo chứng nhập Diệt
thọ tưởng định, vị ấy không nghĩ rằng: "Tôi sẽ
chứng nhập Diệt thọ tưởng định", hay "Tôi
đang chứng nhập Diệt thọ tưởng định" hay "Tôi
đã chứng nhập Diệt thọ tưởng định". Vì rằng,
tâm của vị này trước đã được tu tập như vậy
nên đưa đến trạng thái như vậy.

 Thưa Ni sư, Tỷ-kheo chứng nhập Diệt thọ tưởng định, những pháp gì diệt trước, thân hành, hay khẩu hành, hay tâm hành?

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    414

– Hiền giả Visakha, vị Tỷ-kheo chứng nhập Diệt thọ tưởng định, khẩu hành diệt trước, rồi đến thân hành, rồi đến tâm hành.

 Thưa Ni sư, làm thế nào xuất khởi Diệt thọ tưởng định?

– Hiền giả Visakha, vị Tỷ-kheo xuất khởi Diệt
thọ tưởng định, không có nghĩ rằng: "Tôi sẽ xuất
khởi Diệt thọ tưởng định", hay "Tôi đang xuất khởi
Diệt thọ tưởng định", hay: "Tôi đã xuất khởi Diệt thọ
tưởng định". Vì rằng tâm của vị này trước đã tu tập
như vậy nên đưa đến trạng thái như vậy.

 Thưa Ni sư, Tỷ-kheo xuất khởi Diệt thọ tưởng định, những pháp nào khởi lên trước, thân hành, hay khẩu hành hay tâm hành?

– Hiền giả Visakha, Tỷ-kheo xuất khởi Diệt thọ tưởng định, tâm hành khởi lên trước nhất, rồi đến thân hành, rồi đến khẩu hành.

 Thưa Ni sư, khi Tỷ-kheo xuất khởi Diệt thọ tưởng định, vị ấy cảm giác những xúc nào?

– Hiền giả Visakha, khi Tỷ-kheo xuất khởi Diệt thọ tưởng định, vị ấy cảm giác ba loại xúc: không xúc, vô tướng xúc, vô nguyện xúc.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      415

 Thưa Ni sư, khi Tỷ-kheo xuất khởi Diệt thọ tưởng định, tâm của vị ấy thiên về gì, hướng về gì, khuynh hướng về gì?

– Hiền giả Visakha, khi Tỷ-kheo xuất khởi Diệt thọ tưởng định, tâm của vị ấy thiên về độc cư, hướng về độc cư, khuynh hướng về độc cư.

 Thưa Ni sư, có bao nhiêu thọ?

– Hiền giả Visakha, có ba thọ này, lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ.

 Thưa Ni sư, thế nào là lạc thọ, thế nào là khổ thọ, thế nào là bất khổ bất lạc thọ?

- Hiền giả Visakha, cái gì được cảm thọ bởi thân
hay tâm, một cách khoái lạc, khoái cảm, như
vậy là lạc thọ.
- Hiền giả Visakha, cái gì được cảm thọ bởi thân
hay tâm, một cách đau khổ, không khoái cảm,
như vậy là khổ thọ.
- Hiền giả Visakha, cái gì được cảm thọ bởi thân
hay tâm không khoái cảm, không khoái cảm
như vậy là bất khổ bất lạc thọ.
 Thưa Ni sư, đối với lạc thọ, cái gì lạc, cái gì khổ?

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       416

Đối với khổ thọ, cái gì khổ, cái gì lạc? Đối với bất khổ bất lạc thọ, cái gì lạc, cái gì khổ?

- Đối với lạc thọ, cái gì trú là lạc, cái gì biến hoại
là khổ.
- Đối với khổ thọ, cái gì trú là khổ, cái gì biến
hoại là lạc.
- Đối với bất khổ bất lạc thọ, có trí là lạc, vô trí
là khổ.
 Thưa Ni sư, trong lạc thọ, có tùy miên gì tồn tại;
trong khổ thọ, có tùy miên gì tồn tại; trong bất khổ
bất lạc thọ, có tùy miên gì tồn tại?

- Trong lạc thọ, có tham tùy miên tồn tại;
- Trong khổ thọ, có sân tùy miên tồn tại;
- Trong bất khổ bất lạc thọ, có vô minh tùy miên
tồn tại.
 Thưa Ni sư, có phải trong tất cả lạc thọ, tham tùy
miên tồn tại; trong tất cả khổ thọ, sân tùy miên
tồn tại; trong tất cả bất khổ bất lạc thọ, vô minh
tùy miên tồn tại?

– Hiền giả Visakha, không phải trong tất cả lạc thọ, tham tùy miên tồn tại; không phải trong tất cả khổ thọ, sân tùy miên tồn tại; không phải trong tất cả

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                         417

bất khổ bất lạc thọ, vô minh tùy miên tồn tại.

– Thưa Ni sư, trong lạc thọ, cái gì phải từ bỏ. Trong khổ thọ, cái gì phải từ bỏ. Trong bất khổ bất lạc thọ, cái gì phải từ bỏ?

– Hiền giả Visakha, trong lạc thọ, tham tùy miên
phải từ bỏ. Trong khổ thọ, sân tùy miên phải từ bỏ.
Trong bất khổ bất lạc thọ, vô minh tùy miên phải từ
bỏ.

– Thưa Ni sư, có phải trong tất cả lạc thọ, tham
tùy miên phải từ bỏ. Trong tất cả khổ thọ, sân tùy
miên phải từ bỏ. Trong tất cả bất khổ bất lạc thọ, vô
minh tùy miên phải từ bỏ?

– Hiền giả Visakha, không phải trong tất cả lạc
thọ, tham tùy miên phải từ bỏ; trong tất cả khổ thọ,
sân tùy miên phải từ bỏ; trong tất cả bất khổ bất lạc
thọ, vô minh tùy miên phải từ bỏ.

Ở đây, Hiền giả Visakha, vị Tỷ-kheo ly dục, ly
bất thiện pháp, chứng và an trú Thiền thứ nhất, một
trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm và tứ. Do vậy
tham đã được từ bỏ, không còn tham tùy miên tồn tại
ở đây.

Ở đây, Hiền giả Visakha, vị Tỷ-kheo suy tư như

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       418

sau: "Chắc chắn ta sẽ chứng và an trú trong trú xứ
mà nay các vị Thánh đang an trú". Vì muốn phát
nguyện hướng đến các cảnh giải thoát vô thượng, do
ước nguyện ấy, khởi lên ưu tư. Do vậy, sân được từ
bỏ, không còn sân tùy miên tồn tại ở đây.

Ở đây, Hiền giả Visakha, vị Tỷ-kheo xả lạc và
xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú
Thiền thứ tư, không khổ, không lạc, xả niệm thanh
tịnh. Do vậy vô minh đã được từ bỏ, không còn vô
minh tùy miên tồn tại ở đây.

– Thưa Ni sư, lạc thọ lấy gì làm tương đương?

– Hiền giả Visakha, lạc thọ lấy khổ thọ làm tương đương.

– Thưa Ni sư, khổ thọ lấy gì làm tương đương?

– Hiền giả Visakha, khổ thọ lấy lạc thọ làm tương đương.

– Thưa Ni sư, bất khổ bất lạc thọ lấy gì làm tương đương?

– Hiền giả Visakha, bất khổ bất lạc thọ lấy vô minh làm tương đương.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                   419

– Thưa Ni sư, vô minh lấy gì làm tương đương?

– Hiền giả Visakha, vô minh lấy minh làm tương đương.

– Thưa Ni sư, minh lấy gì làm tương đương?

– Hiền giả Visakha, minh lấy giải thoát làm tương đương.

– Thưa Ni sư, giải thoát lấy gì làm tương đương?

– Hiền giả Visakha, giải thoát lấy Niết-bàn làm tương đương.

– Thưa Ni sư, Niết-bàn lấy gì làm tương đương?

– Hiền giả Visakha, câu hỏi đi quá xa, vượt ra
ngoài giới hạn câu trả lời. Hiền giả Visakha, phạm
hạnh là để thể nhập vào Niết-bàn, để vượt qua đến
Niết-bàn, để đạt cứu cánh Niết-bàn. Hiền giả
Visakha, nếu Hiền giả muốn, hãy đến chỗ Thế Tôn
ở, và hỏi ý nghĩa này. Và Thế Tôn trả lời cho Hiền
giả như thế nào, hãy như vậy thọ trì.

Rồi nam cư sĩ Visakha hoan hỷ, tín thọ lời Tỷ- kheo-ni Dhammadinna giảng, từ chỗ ngồi đứng dậy,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    420

đảnh lễ Tỷ-kheo ni Dhammadinna, thân bên phải
hướng về phía Tỷ-kheo-ni rồi từ biệt, đi đến chỗ Thế
Tôn ở. Sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống
một bên. Ngồi một bên, nam cư sĩ Visakha thuật lại
cho Thế Tôn tất cả câu chuyện đàm đạo với Tỷ-kheo-
ni Dhammadinna. Khi nghe nói vậy, Thế Tôn nói với
nam cư sĩ Visakha:

– Này Visakha, Tỷ-kheo-ni Dhammadinna là
bậc Hiền trí! Này Visakha, Tỷ-kheo-ni
Dhammadinna là bậc Đại tuệ. Này Visakha, nếu Ông
hỏi Ta ý nghĩa ấy, Ta cũng trả lời như Tỷ-kheo-ni
Dhammadinna đã trả lời. Ông đối với nghĩa này, hãy
như vậy thọ trì.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Nam cư sĩ Visakha hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     421

50    Thế Tôn tán pháp 3 pháp uẩn - Kinh SUBHA – 10 Trường I, 353

KINH SUBHA
(KINH TU-BÀ)
– Bài kinh số 10 – Trường I, 353
I

1. Như vậy tôi nghe. Một thời, Đại đức Ànanda ở tại
Sàvatthi (Xá-vệ), tại rừng Jetavana (Kỳ-đà), vườn
ông Anàthapindika (Cấp Cô Độc), sau khi đức Thế
Tôn nhập diệt không bao lâu. Lúc bây giờ thanh niên
Bà-la-môn Subha Todeyyaputta ở tại Sàvatthi vì một
vài công việc.

2. Rồi thanh niên Bà-la-môn Subha Todeyyaputta gọi một thanh niên Bà-la-môn khác:

- Này thanh niên Bà-la-môn, hãy đi đến chỗ Sa-môn
Ànanda ở, thay mặt ta hỏi thăm Sa-môn Ànanda có
ít bệnh ít não, khinh an, khí lực an ổn: "Thanh niên
Bà-la-môn Subha Todeyyaputta hỏi thăm Tôn giả
Ànanda có ít bệnh ít não, khinh an, khí lực an ổn",
và nói thêm: "Hân hạnh thay, nếu Tôn giả Ànanda có
lòng từ mẫn đến tại trú xứ của thanh niên Subha
Todeyyaputta".

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     422

3. - Tôn giả, xin vâng.

Thanh niên Bà-la-môn vâng lời thanh niên Bà-la-
môn Subha Todeyyaputta đến tại chỗ của Tôn giả
Ànanda, sau khi đến, nói lên những lời chúc tụng
thân hữu xã giao với Tôn giả Ànanda rồi ngồi xuống
một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, thanh niên Bà-
la-môn ấy nói với Tôn giả Ànanda: "Thanh niên Bà-
la-môn Subha Todeyyaputta hỏi thăm Tôn giả
Ànanda ít bệnh ít não, khinh an, khí lực an ổn. Hân
hạnh thay, nếu Tôn giả Ànanda có lòng từ mẫn đến
tại trú xá của thanh niên Bà-la-môn Subha
Todeyyaputta".

4. Khi được nói vậy Tôn giả Ànanda nói với thanh niên Bà-la-môn ấy:

- Này thanh niên Bà-la-môn, nay không phải thời, vì hôm nay tôi vừa mới uống thuốc. Ngày mai tôi sẽ đến, vừa hợp thời, hợp nghi.

Rồi thanh niên Bà-la-môn ấy từ chỗ ngồi đứng dậy,
đến tại chỗ của thanh niên Bà-la-môn Subha
Todeyyaputta; khi đến xong, liền thưa với thanh niên
Bà-la-môn Subha Todeyyaputta:

- Chúng tôi đã thay mặt Tôn giả thưa với Tôn giả Ànanda:    "Thanh    niên    Bà-la-môn    Subha

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     423

Todeyyaputta hỏi thăm Đại đức Ànanda có ít bệnh ít
não, khinh an, khí lực an ổn. Hân hạnh thay, nếu Tôn
giả Ànanda có lòng từ mẫn đến tại trú xá của thanh
niên Bà-la-môn, Subha Todeyyaputta". Này Tôn giả,
khi được nói vậy Sa-môn Ànanda nói với tôi: "Này
thanh niên Bà-la-môn, nay không phải thời, vì hôm
nay tôi mới vừa uống thuốc. Ngày mai, tôi sẽ đến,
vừa hợp thời hợp nghi". Này Tôn giả, sự việc đã như
vậy, khiến Tôn giả Ànanda đã có cơ hội ngày mai
đến.

5. Và Tôn giả Ànanda, sau khi đêm ấy đã mãn, vào buổi sáng đắp y, đem theo y bát, với vị Tỷ-kheo người xứ Cetiya làm vị Sa-môn tùy hành, đến tại chỗ ở của thanh niên Bà-la-môn Subha Todeyyaputta, sau khi đến, liền ngồi tại chỗ đã soạn sẵn. Rồi thanh niên Subha Todeyyaputta đến trước Tôn giả Ànanda, sau khi đến, nói lên những lời chúc tụng thân hữu và xã giao với Tôn giả Ànanda, rồi ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, thanh niên Bà-la-môn Subha Todeyyaputta nói với Tôn giả Ànanda:

- Tôn giả Ànanda đã lâu ngày là thị giả của Tôn giả Gotama, sống gần và ở một bên Ngài. Tôn giả Ànanda chắc biết Tôn giả Gotama đã tán thán những pháp nào và Ngài đã khích lệ, khuyến đạo, y chỉ mọi người theo những pháp ấy. Tôn giả Ànanda, những

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      424

pháp Tôn giả Gotama tán thán là những pháp gì và Ngài đã khích lệ, khuyến đạo, y chỉ mọi người theo những pháp ấy?

6. - Này thanh niên Bà-la-môn, Thế Tôn tán thán
ba pháp uẩn và Ngài đã khích lệ, khuyến đạo, y chỉ
mọi người theo những pháp ấy. Ba pháp ấy là gì?
Chính là Thánh giới uẩn, Thánh định uẩn, Thánh
tuệ uẩn. Thế Tôn tán thán ba pháp uẩn ấy. Ngài đã
khích lệ, khuyến đạo, y chỉ mọi người theo những
pháp ấy.

- Tôn giả Ànanda, thế nào là Thánh giới uẩn, Tôn giả Gotama tán thán và Ngài đã khích lệ, khuyến đạo, y chỉ mọi người theo pháp ấy?

7. - Này thanh niên Bà-la-môn, ở đây Như Lai sanh
ra đời, vị A-la-hán. Chánh Đẳng Giác... như vậy này
thanh niên Bà-la-môn là Tỷ-kheo đầy đủ giới đức.
(Xem kinh Sa-môn Quả số 40 - 63).

8. - Này thanh niên Bà-la-môn, đó là Thánh giới uẩn
Thế Tôn tán thán và Ngài đã khích lệ khuyến đạo, y
chỉ mọi người theo pháp ấy. Và còn pháp uẩn khác
cao thượng hơn cần phải hành trì?

- Thật vi diệu thay, Tôn giả Ànanda, thật hy hữu thay, Tôn giả Ànanda, Thánh giới uẩn này thật viên mãn,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       425

không phải không viên mãn; Tôn giả Ànanda, tôi không thấy Thánh giới uẩn viên mãn này ở những Sa-môn, Bà-la-môn nào ngoài giáo hội này. Tôn giả Ànanda, và nếu những Sa-môn, Bà-la-môn khác có thấy Thánh uẩn này tự nơi mình, các vị này cũng đã thỏa mãn với pháp ấy: "Hành trì như vậy là đầy đủ, chứng đạt như vậy là đầy đủ. Đó là mục đích Sa-môn hạnh của chúng tôi, không có gì cao thượng hơn cần phải hành trì nữa!" Nhưng Tôn giả Ànanda còn nói: "Còn pháp uẩn cao thượng hơn cần phải hành trì".

II

1. Tôn giả Ànanda, thế nào là Thánh định uẩn, Tôn giả Gotama tán thán và Ngài đã khích lệ, khuyến đạo y chỉ mọi người theo pháp ấy?

- Này thanh niên Bà-la-môn, thế nào là Tỷ-kheo hộ trì các căn?... Không một chỗ nào trên toàn thân không được hỷ lạc do y dục sanh ấy thấm nhuần.

(xem kinh Sa-môn Quả, số 64 - 76).

13. Này thanh niên Bà-la-môn, Tỷ-kheo ly dục, ly ác pháp, chứng và trú thiền thứ nhất một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, với tầm với tứ. Tỷ-kheo thấm

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    426

nhuần, tẩm ướt, làm cho sung mãn tràn đầy thân
mình với hỷ lạc do ly dục sanh, không một chỗ nào
trên toàn thân không có hỷ lạc do ly dục sanh ấy thấm
nhuần. Đó là thiền định của vị ấy.

14. Này thanh niên Bà-la-môn, lại nữa Tỷ-kheo ấy diệt tầm diệt tứ... không thấm nhuần.

(xem kinh Sa-môn Quả, số 77-78)...

Đó là thiền định của vị ấy.

16. Lại nữa, này thanh niên Bà-la-môn, ly hỷ trú xả... không thấm nhuần. (Xem kinh Sa-môn Quả, số 79- 82)... Đó là thiền định của vị ấy.

19. Này thanh niên Bà-la-môn, đó là Thánh định uẩn
Tôn giả Gotama tán thán và Ngài đã khích lệ, khuyến
đạo, y chỉ mọi người theo pháp ấy và còn pháp uẩn
khác cao thượng hơn cần phải hành trì.

- Thật vi diệu thay, Tôn giả Ànanda! Thật hy hữu thay, Tôn giả Ànanda! Thánh định uẩn này thật viên mãn, không phải không viên mãn; Tôn giả Ànanda, tôi không thấy Thánh định uẩn viên mãn này ở những Sa-môn, Bà-la-môn nào ngoài giáo hội này. Tôn giả Ànanda, và nếu những Sa-môn khác có thấy Thánh định uẩn này tự nơi mình, các vị này cũng đã thỏa

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       427

mãn với pháp ấy: "Hành trì như vậy là đầy đủ. Đó là
mục đích Sa-môn hạnh của chúng tôi. Không còn gì
cao thượng hơn cần phải hành trì nữa". Nhưng Tôn
giả Ànanda còn nói: "Còn pháp uẩn cao thượng hơn
cần phải hành trì".

20. Tôn giả Ànanda, thế nào là Thánh tuệ uẩn, Tôn giả Gotama tán thán và Ngài đã khích lệ, khuyến đạo, y chỉ mọi người theo pháp ấy?

- Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm... và bị trói buộc (xem kinh Sa-môn Quả, số 83-84).

22. Này thanh niên Bà-la-môn, với tâm định tĩnh,
thuần tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu
nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bình thản như vậy,
Tỷ-kheo dẫn tâm hướng tâm đến chánh trí, chánh
kiến, vị ấy biết: "Thân này của ta là sắc pháp, do bốn
đại thành, do cha mẹ sanh, do cơm cháo nuôi dưỡng,
vô thường, biến hoại, phấn toái, đoạn tuyệt, hoại diệt,
trong thân ấy thức ta nương tựa và bị trói buộc". Đó
là trí tuệ của vị ấy.

23. Với tâm định tĩnh... không thiếu một căn nào (xem kinh Sa-môn Quả, số 85-86). Đó là trí tuệ của vị ấy.

25. Với tâm định tĩnh... Sau đời sống hiện tại, không

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        428

có đời sống nào khác nữa (xem kinh Sa-môn Quả, số 87-98).

36. Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến dễ sử dụng, vững chắc, bình thản như vậy, Tỷ-kheo dẫn tâm, hướng tâm đưa đến lậu tận trí. Vị ấy tuệ tri như thật: "Đây là khổ", Tuệ tri như thật: "Đây là nguyên nhân của khổ", tuệ tri như thật: "Đây là sự diệt khổ", tuệ tri như thật: "Đây là con đường đưa đến diệt khổ", tuệ tri như thật: "Đây là những lậu hoặc", tuệ tri như thật: "Đây là nguyên nhân của lậu hoặc", tuệ tri như thật: "Đây là sự diệt trừ các lậu hoặc", tuệ tri như thật: "Đây là con đường đưa đến sự diệt trừ các lậu hoặc", nhờ hiểu biết như vậy, nhận thức như vậy, tâm của vị ấy thoát khỏi dục lậu, thoát khỏi hữu lậu, thoát khỏi vô minh lậu. Đối với tự thân đã giải thoát như vậy, khởi lên sự biết: "Ta đã giải thoát". Vị ấy biết: "Sanh đã diệt, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, sau đời hiện tại, không có đời sống nào khác nữa". Đó là trí tuệ của vị ấy.

37. Này thanh niên Bà-la-môn, đó là Thánh tuệ uẩn,
Thế Tôn tán thán và Ngài đã khích lệ, khuyến đạo, y
chỉ mọi người theo pháp ấy. Không còn pháp nào cao
thượng hơn cần phải hành trì.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                         429

- Thật vi diệu thay, Tôn giả Ànanda, thật hy hữu thay, Tôn giả Ànanda! Tôn giả Ànanda, Thánh tuệ uẩn này thật viên mãn, không phải không viên mãn. Tôn giả Ànanda, tôi không thấy Thánh tuệ uẩn viên mãn này ở những Sa-môn, Bà-la-môn nào ngoài giáo hội này. Không còn pháp nào cao thượng hơn cần phải hành trì. Thật vi diệu thay, Tôn giả Ànanda!

Thật vi diệu thay, Tôn giả Ànanda! Như người dựng
đứng lại những gì bị quăng ngã xuống, phơi bày ra
những gì bị che kín, chỉ đường cho những người bị
lạc hướng, đem đèn sáng vào trong bóng tối để
những ai có mắt có thể thấy sắc. Cũng vậy, chánh
pháp đã được Thế Tôn dùng nhiều phương tiện trình
bày giải thích. Tôn giả Ànanda, con xin quy y Thế
Tôn Gotama, quy y Pháp, và quy y chúng Tỷ-kheo
Tăng. Mong Tôn giả Ànanda nhận con làm đệ tử, từ
nay trở đi cho đến mạng chung, con trọn đời quy
ngưỡng.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       430

51    Tiến trình sanh khởi… - Kinh VÍ DỤ TẤM VẢI – 7 Trung I, 87

KINH VÍ DỤ TẤM VẢI (Vatthupatna sutta) – Bài kinh số 7 – Trung I, 87

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), tại
Jetavana (Kỳ-đà Lâm), vườn ông Anathapindika
(Cấp Cô Độc). Lúc bấy giờ Thế Tôn gọi các Tỷ-
kheo: "Này các Tỷ-kheo". - "Bạch Thế Tôn", các vị
Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– Này các Tỷ-kheo, như một tấm vải cấu uế,
nhiễm bụi, một người thợ nhuộm nhúng tấm vải ấy
vào thuốc nhuộm này hay thuốc nhuộm khác - hoặc
xanh, hoặc vàng, hoặc đỏ, hoặc tía - vải ấy sẽ được
màu nhuộm không tốt đẹp, sẽ được màu nhuộm
không sạch sẽ. Vì sao vậy? Này các Tỷ-kheo, vì tấm
vải không được trong sạch. Cũng vậy, này các Tỷ-
kheo, cõi ác chờ đợi một tâm cấu uế.

Này các Tỷ-kheo, như một tấm vải thanh tịnh, trong sạch, một người thợ nhuộm nhúng tấm vải ấy

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    431

vào thuốc nhuộm này hay thuốc nhuộm khác - hoặc
xanh, hoặc vàng, hoặc đỏ, hoặc tía, vải ấy sẽ được
màu nhuộm tốt đẹp, sẽ được màu nhuộm sạch sẽ. Vì
sao vậy? Này các Tỷ-kheo, vì tấm vải được trong
sạch. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, cõi thiện chờ đợi
một tâm không cấu uế.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là những cấu uế của tâm?

- Tham dục, tà tham là cấu uế của tâm,
- Sân là cấu uế của tâm,
- Phẫn là cấu uế của tâm,
- Hận là cấu uế của tâm,
- Hư ngụy, não hại, tật đố, xan tham, man trá,
khi cuống, ngoan cố, cấp tháo, quá mạn, kiêu,
phóng dật là cấu uế của tâm.

Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nào nghĩ rằng: "Tham dục, tà tham là cấu uế của tâm" và sau khi biết vậy, vị ấy đoạn trừ tham dục, tà tham cấu uế của tâm; nghĩ rằng: "Sân là cấu uế của tâm", và sau khi biết vậy, vị ấy đoạn trừ sân, cấu uế của tâm; phẫn... hận... hư ngụy... não hại, tật đố, xan tham, man trá, khi cuống... ngoan cố... cấp tháo... mạn... quá mạn... kiêu; nghĩ rằng: "Phóng dật là cấu uế của tâm" thì

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       432

sau khi biết vậy, vị ấy đoạn trừ phóng dật, cấu uế của tâm.

Này các Tỷ-kheo, khi nào Tỷ-kheo biết được:
"Tham dục, tà tham là cấu uế của tâm", tham dục, tà
tham cấu uế của tâm được diệt trừ, ... sân... phẫn...
hận... hư ngụy... não hại... tật đố... xan tham... man
trá... khi cuống... ngoan cố... cấp tháo... mạn... quá
mạn... kiêu; khi nào Tỷ-kheo biết được: "Phóng dật
là cấu uế của tâm", phóng dật, cấu uế của tâm được
diệt trừ.

 Tỷ-kheo ấy thành tựu lòng tin tuyệt đối, đối với
Phật: Ngài là bậc Thế Tôn, A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian
Giải, Điều Ngự Trượng Phu, Vô Thượng Sĩ, Thiên
Nhân Sư, Phật, Thế Tôn;
 Vị ấy thành tựu lòng tin tuyệt đối đối với Pháp:
Pháp được Thế Tôn khéo thuyết giảng, thiết thực
hiện tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có
khả năng hướng thượng, được người có trí chứng
hiểu;
 Vị ấy thành tựu lòng tin tuyệt đối, đối với chúng
Tăng: Diệu hạnh là chúng Tăng, đệ tử Thế Tôn;
Trực hạnh là chúng Tăng, đệ tử Thế Tôn; Như lý
hạnh là chúng Tăng, đệ tử Thế Tôn; Chánh hạnh

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       433

là chúng Tăng, đệ tử Thế Tôn. Tức là bốn đôi tám
vị. Chúng Tăng, đệ tử Thế Tôn, đáng được cung
kính, đáng được tôn trọng, đáng được cúng
dường, đáng được chắp tay, là phước điền vô
thượng ở đời.

Đến giai đoạn này, đối với vị ấy có sự từ bỏ, có sự diệt trừ, có sự giải thoát, có sự đoạn trừ, có sự xả ly.

 Vị ấy tự nghĩ: "Ta thành tựu lòng tin tuyệt đối, đối
với Thế Tôn", và chứng được nghĩa tín thọ, chứng
được pháp tín thọ, chứng được hân hoan liên hệ
đến pháp, từ hân hoan, hỷ sanh, từ hỷ, thân được
khinh an, thân khinh an, cảm giác được lạc thọ;
với lạc thọ, tâm được Thiền định.
 Vị ấy tự nghĩ: "Ta thành tựu lòng tin tuyệt đối đối
với Pháp", và chứng được nghĩa tín thọ, chứng
được pháp tín thọ, chứng được hân hoan liên hệ
đến pháp; từ hân hoan, hỷ sanh, từ hỷ, thân được
khinh an; thân khinh an, cảm giác được lạc thọ;
với lạc thọ, tâm được Thiền định.
 Vị ấy tự nghĩ: "Ta thành tựu lòng tin tuyệt đối đối
với Tăng", và chứng được nghĩa tín thọ, chứng
được pháp tín thọ, chứng được hân hoan liên hệ
đến pháp; từ hân hoan hỷ sanh; từ hỷ, thân được

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        434

khinh an, thân khinh an, cảm giác được lạc thọ;
với lạc thọ, tâm được Thiền định.
 Vị ấy tự nghĩ: "Đến giai đoạn này, đối với Ta, có
sự từ bỏ, có sự diệt trừ, có sự giải thoát, có sự
đoạn trừ, có sự xả ly", và chứng được nghĩa tín
thọ, chứng được pháp tín thọ, chứng được hân
hoan liên hệ đến pháp; từ hân hoan, hỷ sanh; từ
hỷ, thân khinh an; thân khinh an, cảm giác được
lạc thọ; với lạc thọ, tâm được Thiền định.

Này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo, giới như vậy, pháp như vậy, tuệ như vậy - nếu có ăn đồ khất thực với gạo thơm, hạt đen được vất đi, với các món ăn khác cũng không vì vậy trở thành một chướng ngại cho vị ấy. Này các Tỷ-kheo, như một tấm vải cấu uế, nhiễm bụi, nếu bỏ trong nước sạch, trở thành thanh tịnh sạch sẽ, như bỏ vào lò lửa trở thành thanh tịnh sạch sẽ. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo, giới như vậy, pháp như vậy, tuệ như vậy, - nếu có ăn đồ khất thực với gạo thơm, hạt đen được vất đi, với các món canh, với các món ăn khác, cũng không vì vậy trở thành một chướng ngại cho vị ấy.

Vị ấy an trú, biến mãn một phương với tâm câu
hữu với từ, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy
phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy,
cùng khắp thế giới, trên dưới bề ngang, hết thảy

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     435

phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến
mãn với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô biên,
không hận, không sân... biến mãn một phương với
tâm câu hữu với bi... (như trên)... với tâm câu hữu
với hỷ... (như trên)... biến mãn một phương với tâm
câu hữu với xả, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy
phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy
cùng khắp thế giới, trên dưới bề ngang, hết thảy
phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến
mãn với tâm câu hữu với xả, quảng đại vô biên,
không hận, không sân.

Vị ấy biết: "Có cái này, có cái hạ liệt, có cái cao thượng, có sự giải thoát vượt qua các tưởng". Do vị ấy biết như vậy, thấy như vậy, tâm được giải thoát khỏi dục lậu, tâm được giải thoát khỏi hữu lậu, tâm được giải thoát khỏi vô minh lậu. Đối với tự thân đã giải thoát, trí khởi lên: "Ta đã giải thoát, sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa". Này các Tỷ- kheo, Tỷ-kheo ấy được gọi là Tỷ-kheo đã được tắm rửa với sự tắm rửa nội tâm.

Lúc bấy giờ, Bà-la-môn Sundarikabharadvaja đang ngồi không xa Thế Tôn. Rồi Bà-la-môn Sundarikabharadvaja bạch Thế Tôn:

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                          436

– Tôn giả Gotama có đi đến sông Bahuka để tắm rửa không?

– Này Bà-la-môn, sông Bahuka là gì? Sông Bahuka có làm được lợi ích gì?

– Tôn giả Gotama, sông Bahuka được nhiều
người xem là có khả năng giải thoát. Tôn giả
Gotama, sông Bahuka được nhiều người xem là có
khả năng đem lại công đức. Và nhiều người đã gội
sạch các ác nghiệp trong sông Bahuka.

Rồi Thế Tôn nói lên những bài kệ sau đây cho Bà-la-môn Sundarikabharadvaja:

Trong sông Bàhukà
Tại Adhikakkà,
Tại cả sông Gayà
Và Sundarikà,
Tại Sarassatì
Và tại Payàna,
Tại Bàhumatì,
Kẻ ngu dầu thường tắm,
Ác nghiệp không rửa sạch.
Sông Sundarikà
Có thể làm được gì?
Payàga làm gì?
Cả sông Bàhukà?

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                  437

Không thể rửa nghiệp đen Của kẻ ác gây tội.

Đối kẻ sống thanh tịnh,
Ngày nào cũng ngày tốt,
Với kẻ sống thanh tịnh,
Ngày nào cũng ngày lành,
Các tịnh nghiệp thanh tịnh,
Luôn thành tựu (thiện) hạnh.
Này vị Bà-la-môn,
Chỉ nên tắm ở đây,
Khiến mọi loài chúng sanh,
Được sống trong an ổn.
Nếu không nói dối trá,
Nếu không hại chúng sanh,
Không lấy của không cho,
Có lòng tín, không tham,
Đi Gayà làm gì,
Gayà một giếng nước?

Khi được nghe nói vậy,            Bà-la-môn Sundarikabharadvaja bạch Thế Tôn:

– Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Tôn giả Gotama, như người dựng đứng lại những gì bị quăng ngã xuống,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                 438

phơi bày ra những gì bị che kín, chỉ đường cho kẻ bị
lạc hướng, đem đèn sáng vào trong bóng tối, để
những ai có mắt có thể thấy sắc. Cũng vậy Chánh
pháp đã được Tôn giả Gotama dùng nhiều phương
tiện trình bày. Nay con quy y Tôn giả Gotama, quy
y Pháp và quy y Tăng. Mong con được xuất gia với
Tôn giả Gotama! Mong con được thọ đại giới!

Bà-la-môn Sundarikabharadvaja được xuất gia
với Thế Tôn, được thọ đại giới. Trong thời gian ngắn
sau khi thọ đại giới, Tôn giả Bharadvaja sống độc cư,
không phóng dật, nhiệt tâm tinh cần và không bao
lâu sau khi tự thân chứng ngộ với thượng trí, chứng
đắc và an trú ngay trong hiện tại, vô thượng cứu cánh
Phạm hạnh mà vì mục đích này các Thiện nam tử
xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Vị ấy
đã thắng tri: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành,
những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng
thái này nữa". Như vậy, Tôn giả Bharadvaja trở
thành một vị A-la-hán nữa.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      439

52    Tiến trình tu tập - Kinh SÁU THANH TỊNH – 112 Trung III, 161

KINH SÁU THANH TỊNH (Chabbisodhana suttam) – Bài kinh số 112 – Trung III, 161

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Savatthi, Jetavana, tại
tinh xá ông Anathapindika. Tại đấy, Thế Tôn gọi các
Tỷ-kheo, "Này các Tỷ-kheo". – "Thưa vâng, bạch
Thế Tôn". Các vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế
Tôn nói như sau:

– Ở đây, này các Tỷ-kheo, có Tỷ-kheo nói lên chánh trí (annam) như sau: "Ta tuệ tri như vầy: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa"". Này các Tỷ-kheo, lời nói của vị Tỷ-kheo ấy, không nên tán thán cũng không nên bác bỏ. Không tán thán, không bác bỏ, cần hỏi câu hỏi: "Này Hiền giả, có bốn hình thức tuyên bố này được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chân chánh nói lên. Thế nào là bốn? Cái gì được thấy được nói

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      440

lên như là được thấy. Cái gì được nghe được nói lên
là được nghe. Cái gì được cảm giác được nói lên như
là cảm giác. Cái gì được nhận thức được nói lên như
là được nhận thức. Bốn hình thức tuyên bố này, Này
Hiền giả, được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chơn chánh nói lên.
Nhưng biết cái gì, thấy cái gì, đối với bốn hình thức
tuyên bố này, Tôn giả có thể nói là tâm của Tôn giả
được giải thoát khỏi các lậu hoặc không có chấp
thủ?"

Này các Tỷ-kheo, với Tỷ-kheo, các lậu hoặc đã
đoạn tận, tu hành thành mãn, những việc phải làm đã
làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt mục đích,
đã đoạn trừ hữu kiết sử, và đã được giải thoát nhờ
chánh trí, câu trả lời tùy pháp (anudhamma) của vị
ấy phải như sau: "Này chư Hiền, tôi không cảm
thấy luyến ái, không chống đối, độc lập, không
trói buộc, giải thoát, không hệ lụy, an trú với tâm
không có hạn chế, đối với những vật được thấy...
được nghe... được cảm giác... được nhận thức.
Chư Hiền, vì rằng tôi biết như vậy, thấy như vậy, đối
với bốn hình thức tuyên bố này, tôi có thể nói tâm tôi
được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có chấp
thủ".

Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy cần phải được tán

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       441

thán, phải được tùy hỷ với lời nói: "Lành thay! Sau
khi tán thán, tùy hỷ với lời nói: "Lành thay, một câu
hỏi nữa cần phải được hỏi.: "Này Hiền giả, năm thủ
uẩn này được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chân chánh nói lên. Thế
nào là năm? Tức là sắc thủ uẩn, tưởng thủ uẩn, thọ
thủ uẩn, hành thủ uẩn, thức thủ uẩn. Năm thủ uẩn
này, này Hiền giả, được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến
Giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chân chánh
nói lên. Nhưng biết cái gì, thấy cái gì, đối với năm
thủ uẩn này, Tôn giả có thể nói tâm của Tôn giả
được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có chấp
thủ?"

Này các Tỷ-kheo, với Tỷ-kheo các lậu hoặc đã đoạn tận, tu hành thành mãn, những việc phải làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt mục đích, đã đoạn trừ hữu kiết sử, và đã được giải thoát nhờ chánh trí, câu trả lời tùy pháp của vị ấy phải như sau: "Này chư Hiền, sau khi biết sắc này là vô lực, biến hoại, không an ổn, đối với những sắc là những chấp thủ phương tiện (upayupadana), là những tâm cố chấp, thiên chấp, tùy miên, đối với những sắc ấy, với sự đoạn tận, đoạn ly, đoạn diệt, đoạn trừ, đoạn xả, tôi tuệ tri tâm tôi được giải thoát. Này chư Hiền, sau khi biết thọ này... Này chư Hiền, sau khi biết tưởng này.. Này chư Hiền, sau khi biết

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        442

hành này.. Này chư Hiền, sau khi biết thức này là vô
lực, biến hoại, không an ổn, đối với thức là những
chấp thủ phương tiện, là những tâm cố chấp, thiên
chấp, tùy miên. Đối với những thức ấy, với sự đoạn
tận, đoạn ly, đoạn diệt, đoạn trừ, đoạn xả, tôi tuệ tri
tâm tôi được giải thoát. Chư Hiền, vì rằng tôi biết
như vậy, thấy như vậy, đối với năm thủ uẩn này, tôi
có thể nói tâm tôi được giải thoát khỏi các lậu hoặc,
không có chấp thủ".

Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy cần phải được tán
thán, phải được tùy hỷ với lời nói: "Lành thay". Sau
khi tán thán, tùy hỷ với lời nói: "Lành thay", một câu
hỏi nữa cần phải được hỏi thêm: "Này Hiền giả, sáu
giới này được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chơn chánh nói lên. Thế
nào là sáu? Địa giới, thủy giới, hỏa giới, phong giới,
không giới, thức giới. Sáu giới này, này Hiền giả,
được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác nói lên. Nhưng biết cái gì, thấy
cái gì với sáu giới này, Tôn giả có thể nói tâm của
Tôn giả được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có
chấp thủ?"

Này các Tỷ-kheo, với Tỷ-kheo các lậu hoặc đã đoạn tận, tu hành thành mãn, những việc phải làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt mục đích,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        443

đã đoạn trừ hữu kiết sử, và đã được giải thoát nhờ chánh trí, câu trả lời tùy pháp của vị ấy phải như sau: "Chư Hiền, tôi đã đi đến địa giới như là không phải tự ngã, và (đi đến) tự ngã như là không tùy thuộc địa giới. Đối với những pháp là những chấp thủ phương tiện tùy thuộc địa giới, là những tâm cố chấp, thiên chấp, tùy miên; đối với những pháp ấy, với sự đoạn tận, đoạn ly, đoạn diệt, đoạn trừ, đoạn xả, tôi tuệ tri tâm tôi được giải thoát. Này chư Hiền, sau khi tôi đã đi đến thủy giới.. Này chư Hiền, sau khi tôi đã đi đến hỏa giới… Này chư Hiền, sau khi tôi đã đi đến phong giới... Này chư Hiền, sau khi tôi đã đi đến không giới... Này chư Hiền, sau khi tôi đã đi đến thức giới như là không phải tự ngã, và (đi đến) tự ngã như là không tùy thuộc thức giới. Đối với những pháp là những chấp thủ phương tiện tùy thuộc thức giới, là những tâm cố chấp, thiên chấp, tùy miên; đối với những pháp ấy, với sự đoạn tận, đoạn ly, đoạn diệt, đoạn trừ, đoạn xả, tôi tuệ tri tâm tôi được giải thoát. Chư Hiền, vì rằng tôi biết như vậy, thấy như vậy, đối với sáu giới này, tôi có thể nói tâm tôi được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có chấp thủ".

Này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo ấy cần phải được tán thán, cần phải được tùy hỷ với lời nói: "Lành thay". Sau khi tán thán tùy hỷ với lời nói: "Lành thay", một câu hỏi nữa cần phải được hỏi: "Này Hiền

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                         444

giả, sáu nội ngoại xứ này được Thế Tôn, bậc Tri
Giả, Kiến Giả bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chơn
chánh nói lên. Thế nào là sáu? Mắt và sắc, tai và
tiếng, mũi và hương, lưỡi và vị, thân và xúc, ý và
pháp. Sáu nội ngoại xứ này, này Hiền giả, được Thế
Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác nói lên. Nhưng biết cái gì, thấy cái gì,
thấy cái gì đối với sáu nội ngoại xứ này, Tôn giả có
thể nói tâm của Tôn giả được giải thoát khỏi các lậu
hoặc, không có chấp thủ".

Này các Tỷ-kheo, với Tỷ-kheo các lậu hoặc đã đoạn tận, tu hành thành mãn, những việc phải làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt mục đích, đã đoạn trừ hữu kiết sử, và đã được giải thoát nhờ chánh trí, câu trả lời tùy pháp của vị ấy phải như sau: "Chư Hiền, đối với mắt, đối với sắc, đối với nhãn thức, đối với những pháp được nhận thức bởi nhãn thức, phàm có dục gì, tham gì, hỷ gì, ái gì, phàm có những pháp chấp thủ phương tiện, những tâm cố chấp, thiên chấp, tùy miên. Đối với những pháp ấy, với sự đoạn tận, đoạn ly, đoạn diệt, đoạn trừ, đoạn xả, tôi tuệ tri tâm tôi được giải thoát. Chư Hiền, vì rằng tôi biết như vậy, thấy như vậy, đối với sáu nội ngoại xứ này, tôi có thể nói tâm tôi được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có chấp thủ. Chư Hiền, đối với tai, đối với tiếng, đối với nhĩ thức; chư Hiền, đối

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        445

với mũi, đối với hương, đối với tỷ thức; chư Hiền, đối với lưỡi, đối với vị, đối với thiệt thức; chư Hiền, đối với thân, đối với xúc, đối với thân thức; chư Hiền, đối với ý, đối với pháp, đối với ý thức, đối với các pháp được nhận thức bởi ý thức, phàm có dục gì, tham gì, hỷ gì, ái gì, phàm có những chấp thủ phương tiện, những tâm cố chấp, thiên chấp, tùy miên; đối với những pháp ấy, với sự đoạn tận, đoạn ly, đoạn diệt, đoạn trừ, đoạn xả, tôi tuệ tri tâm tôi được giải thoát. Chư Hiền, vì rằng tôi biết như vậy, thấy như vậy, đối với sáu nội ngoại xứ này, tôi có thể nói tâm tôi được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có chấp thủ".

Này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo ấy cần phải được
tán thán, cần phải được tùy hỷ với lời nói: "Lành
thay!" Sau khi tán thán, tùy hỷ với lời nói: "Lành
thay", một câu hỏi nữa cần phải được hỏi thêm:
"Nhưng này Hiền giả, do biết gì, thấy gì, do đối với
các thân có nhận thức này và đối với tất cả tướng ở
ngoài, Tôn giả có thể nói về mạn tùy miên: "Ta là
người làm, sở thuộc của ta là người làm", mạn tùy
miên của Tôn giả được đoạn trừ một cách hoàn
toàn"?

Chư Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo các lậu hoặc đã đoạn tận, tu hành thành mãn, những việc phải làm,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        446

đã làm, đã đặt gánh xuống, đã thành đạt mục đích, đã đoạn trừ hữu kiết sử, và đã được giải thoát nhờ chánh trí, câu trả lời tùy pháp của vị ấy phải như sau: "Chư Hiền, thuở xưa, khi tôi chưa xuất gia, tôi còn ngu muội. Tôi được Như Lai, đệ tử Như Lai thuyết pháp. Sau khi nghe pháp. Tôi có lòng tịnh tín đối với Như Lai. Thành tựu được tịnh tín ấy, tôi suy nghĩ: "Đời sống gia đình đầy những triền phược, con đường đầy những bụi đời. Đời sống xuất gia phóng khoáng như hư không. Thật rất khó cho một người sống ở gia đình có thể sống theo Phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, hoàn toàn thanh tịnh, trắng bạch như vỏ ốc. Vậy ta nên cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình".

"Chư Hiền, một thời gian sau, tôi từ bỏ tài sản nhỏ hay từ bỏ tài sản lớn, từ bỏ bà con quyến thuộc nhỏ hay từ bỏ bà con quyến thuộc lớn, cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, và xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Khi đã xuất gia như vậy, tôi thành tựu học giới và nếp sống các vị Tỷ-kheo, tôi từ bỏ sát sanh, tránh xa sát sanh, bỏ trượng bỏ kiếm, biết tàm quý, có lòng từ, sống thương xót tất cả chúng sanh và các loại hữu tình. Tôi từ bỏ lấy của không cho, tránh xa lấy của không cho, chỉ lấy những vật đã cho, chỉ mong những vật đã cho, tự sống thanh tịnh không có trộm cướp. Tôi từ bỏ phi Phạm hạnh, sống theo Phạm

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       447

hạnh, sống tránh xa (phi Phạm hạnh), từ bỏ dâm dục tục pháp. Tôi từ bỏ nói láo, tránh xa nói láo, nói những lời chơn thật, y chỉ trên sự thật, chắc chắn, đáng tin cậy, không phản lại đời. Tôi từ bỏ nói hai lưỡi, tránh xa nói hai lưỡi; nghe điều gì ở chỗ này, không đến nói chỗ kia để sanh chia rẽ ở những người này; nghe điều này ở chỗ kia, không đi nói với những người này, để sinh chia rẽ ở những người kia. Tôi sống hòa hợp những kẻ ly gián, khuyến khích những kẻ hòa hợp, hoan hỷ trong hòa hợp, thoải mái trong hòa hợp, hân hoan trong hòa hợp, nói những lời đưa đến hòa hợp. Tôi từ bỏ nói lời độc ác, tránh xa nói lời độc ác, tôi nói những lời nhẹ nhàng, thuận tai, dễ thương, thông cảm đến tâm, tao nhã, đẹp lòng nhiều người, tôi nói những lời nói như vậy. Tôi từ bỏ nói lời phù phiếm, tránh xa nói phù phiếm, nói đúng thời, nói những lời chân thật, nói những lời có ý nghĩa, nói những lời về Chánh pháp, nói những lời về luật, nói những lời đáng được gìn giữ, những lời hợp thời thuận lý, có mạch lạc hệ thống, có ích lợi. Tôi từ bỏ không làm hại đến các hột giống và các loại cây cỏ, dùng một ngày một bữa, không ăn ban đêm, từ bỏ không ăn phi thời. Tôi từ bỏ không đi xem múa, hát, nhạc, các cuộc trình diễn. Tôi từ bỏ không trang sức bằng vòng hoa, hương liệu, dầu thoa, các thời trang, các thời sức. Tôi từ bỏ không dùng giường cao và giường lớn. Tôi từ bỏ không nhận các hạt sống. Tôi

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       448

từ bỏ không nhận thịt sống. Tôi từ bỏ không nhận đàn bà, con gái. Tôi từ bỏ không nhận nô tỳ gái và trai. Tôi từ bỏ không nhận cừu dê. Tôi từ bỏ không nhận gia cầm và heo. Tôi từ bỏ không voi, bò, ngựa và ngựa cái. Tôi từ bỏ không nhận ruộng nương và đất đai. Tôi từ bỏ không nhận người môi giới hoặc tự mình làm môi giới. Tôi từ bỏ không buôn bán. Tôi từ bỏ các sự gian lận bằng cân tiền bạc và đo lường. Tôi từ bỏ các tà hạnh như hối lộ, gian trá, lừa đảo. Tôi từ bỏ không làm thương tổn, sát hại, câu thúc, bức đoạt, trộm cắp, cướp phá. Tôi bằng lòng (tri túc) với tấm y để che thân, với đồ ăn khất thực để nuôi bụng, đi tại chỗ nào cũng mang theo (y bát). Ví như con chim bay đến chỗ nào cũng mang theo hai cánh; cũng vậy, tôi bằng lòng với tấm y để che thân, với đồ ăn khất thực để nuôi bụng, đi tại chỗ nào cũng mang theo (y bát). Tôi thành tựu Thánh giới uẩn này, cảm giác lạc thọ thuộc nội tâm, không lỗi lầm. Khi mắt thấy sắc, tôi không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì, vì con mắt không được chế ngự khiến tham ái, ưu bi, các ác bất thiện pháp khởi lên, tôi tự chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì con mắt, thực hành sự hộ trì con mắt. Khi tai nghe tiếng... mũi ngửi hương... lưỡi nếm vị... thân cảm xúc... ý nhận thức các pháp, tôi không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì, vì ý căn không được chế ngự khiến

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      449

tham ái ưu bi, các ác bất thiện pháp khởi lên, tôi tự chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì ý căn, thực hành sự hộ trì ý căn. Tôi thành tựu Thánh hộ trì các căn này, cảm giác lạc thọ thuộc nội tâm, không vẩn đục. Khi đi tới, khi đi lui, tôi đều tỉnh giác. Khi nhìn thẳng, khi nhìn quanh, tôi đều tỉnh giác. Khi co tay, khi duỗi tay, tôi đều tỉnh giác. Khi mang y kép, y bát, tôi đều tỉnh giác. Khi ăn, uống, nhai, nuốt, tôi đều tỉnh giác. Khi đi đại tiện, tiểu tiện, tôi đều tỉnh giác. Khi đi, đứng, ngồi, nằm, thức, nói, yên lặng, tôi đều tỉnh giác.

"Và tôi đều thành tựu Thánh giới uẩn này, thành tựu Thánh hộ trì các căn này và thành tựu Thánh chánh niệm tỉnh giác này chọn một chỗ thanh vắng, tịch mịch như rừng, gốc cây, khe núi, hang đá, bãi tha ma, lùm cây, ngoài trời, đống rơm. Sau khi đi khất thực về và ăn xong, tôi ngồi kiết-già, lưng thẳng tại chỗ nói trên và an trú chánh niệm trước mặt. Tôi từ bỏ tham ái ở đời, sống với tâm thoát ly tham ái, gột rửa tâm hết tham ái. Từ bỏ sân hận, tôi sống với tâm không sân hận, lòng từ mẫn thương xót tất cả chúng hữu tình, gột rữa tâm hết sân hân. Từ bỏ hôn trầm thụy miên, tôi sống thoát ly hôn trầm thụy miên, với tâm tưởng hướng về ánh sáng chánh niệm tỉnh giác, gột rửa tâm hết hôn trâm thụy miên. Trừ bỏ trạo cử hối quá, tôi sống không trạo cử, hối quá, nội

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        450

tâm trầm lặng, gột rửa tâm hết trạo cử, hối quá. Từ bỏ
nghi ngờ, tôi sống thoát khỏi nghi ngờ, không phân
vân lưỡng lự, gột rửa tâm hết nghi ngờ đối với thiện
pháp.

"Tôi từ bỏ năm triền cái, các pháp làm cho tâm ô uế, làm cho trí tuệ muội lược này, ly dục, ly bất thiện pháp, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục, sanh có tầm có tứ. Tôi diệt tầm và tứ, chứng và trú Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm, không tứ, nội tỉnh nhất tâm. Tôi ly hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là xả niệm lạc trú, chứng và trú Thiền thứ ba. Tôi xả lạc, xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú Thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh.

"Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bình thản như vậy, tôi dẫn tâm, hướng tâm đến lậu tận trí. Tôi biết như thật: "Đây là khổ", biết như thật: "Đây là nguyên nhân của khổ", biết như thật: "Đây là khổ diệt", biết như thật: "Đây là con đường đưa đến khổ diệt", biết như thật: "Đây là những lậu hoặc", biết như thật: "Đây là nguyên nhân của lậu hoặc", biết như thật: "Đây là các lậu hoặc được đoạn trừ", biết như thật: "Đây là con đường đưa

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       451

đến các lậu hoặc được diệt trừ".

"Tôi nhờ biết như vậy, nhờ thấy như vậy, tâm của tôi thoát khỏi dục lậu, thoát khỏi hữu lậu, thoát khỏi vô minh lậu. Đối với tự thân đã giải thoát như vậy, tôi khởi lên sự hiểu biết: "Ta đã giải thoát"". Tôi biết: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm; không còn trở lui trạng thái này nữa".

"Chư Hiền do biết như vậy, thấy như vậy, đối với
các thân có nhận thức này và đối với tất cả tướng ở
ngoài, mạn tùy miên: "Ta là người làm, sở thuộc của
ta là người làm", mạn tùy miên này được đoạn trừ
một cách hoàn toàn".

Này các Tỷ-kheo Tỷ-kheo ấy cần phải được tán thán, cần phải được tùy hỷ với lời nói: "Lành thay!" Sau khi tán thán, tùy hỷ với lời nói: "Lành thay" vị ấy cần phải nói như sau: "Thật lợi ích thay cho chúng tôi, thật khéo lợi ích thay cho chúng tôi, khi chúng tôi được thấy một vị sống Phạm hạnh như Tôn giả".

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                         452

53    Tuệ - Quyết trạch tuệ… - Kinh BẤT ĐOẠN – 111 Trung III, 153

KINH BẤT ĐOẠN (Anupada suttam) – Bài kinh số 111 – Trung III, 153

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Savatthi (Xá-vệ), tại
Jetavana (Kỳ-đà-lâm), tinh xá ông Anathapindika
(Cấp Cô Độc). Ở đấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:
"Này các Tỷ-kheo" – "Thưa vâng, bạch Thế Tôn".
Các vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói
như sau:

 Này các Tỷ-kheo, Sariputta là bậc Hiền trí;
 Này các Tỷ-kheo, Sariputta là bậc Đại tuệ;
 Này các Tỷ-kheo, Sariputta là bậc Quảng tuệ;
 Này các Tỷ-kheo, Sariputta là bậc Hỷ tuệ
(Hasupanna);
 Này các Tỷ-kheo, Sariputta là bậc Tiệp tuệ
(javanapanna);

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       453

 Này các Tỷ-kheo, Sariputta là bậc Lợi tuệ
(tikkhapanna);
 Này các Tỷ-kheo, Sariputta là bậc Quyết
trạch tuệ (nibbedhikapanna).
 Này các Tỷ-kheo, cho đến nửa tháng,
Sariputta quán bất đoạn pháp quán. Này các
Tỷ-kheo, đây là do bất đoạn pháp quán của
Sariputta.

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Sariputta ly dục, ly bất thiện pháp, chứng đạt và an trú sơ Thiền, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm, có tứ. Và những pháp thuộc về Thiền thứ nhất như tầm, tứ, hỷ, lạc, nhứt tâm, và xúc, thọ, tưởng, tư, tâm, dục, thắng giải, tinh tấn, niệm, xả, tác ý; các pháp ấy được Sariputta an trú bất đoạn. Các pháp ấy được Sariputta biết đến khi chúng khởi lên, được Sariputta biết đến khi an trú, được Sariputta biết đến khi đoạn diệt. Sariputta biết rõ như sau: "Như vậy các pháp ấy trước không có nơi ta, nay có hiện hữu, sau khi hiện hữu, chúng đoạn diệt". Sariputta đối với những pháp ấy, cảm thấy không luyến ái, không chống đối, độc lập, không trói buộc, giải thoát, không hệ lụy, an trú với tâm không có hạn chế. Sariputta biết: "Còn có sự giải thoát hơn thế nữa. Đối với Sariputta, còn có nhiều việc phải làm hơn nữa".

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        454

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Sariputta diệt tầm và
tứ, chứng đạt và an trú Thiền thứ hai, một trạng thái
hỷ lạc do định sanh, không tầm không tứ, nội tỉnh
nhứt tâm. Và những pháp thuộc về Thiền thứ hai như
nội tỉnh, hỷ, lạc, nhứt tâm, và xúc, thọ, tưởng, tư,
tâm, dục, thắng giải, tinh tấn, niệm, xả, tác ý, những
pháp ấy được Sariputta an trú bất đoạn. Các pháp ấy
được Sariputta biết đến khi chúng khởi lên, được
Sariputta biết đến khi chúng an trú, được Sariputta
biết đến khi chúng đoạn diệt. Sariputta biết rõ như
sau: "Như vậy các pháp ấy trước không có nơi ta, nay
có hiện hữu, sau khi hiện hữu, chúng đoạn diệt".
Sariputta đối với những pháp ấy, không luyến ái,
không chống đối, độc lập, không trói buộc, giải thoát,
không hệ lụy, an trú với tâm không có hạn chế.
Sariputta biết: "Còn có sự giải thoát hơn thế nữa. Đối
với Sariputta, còn có nhiều việc phải làm hơn thế
nữa".

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Sariputta ly hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là xả niệm lạc trú, chứng và an trú Thiền thứ ba. Và những pháp thuộc về Thiền thứ ba, như xả, lạc, niệm, tỉnh giác, nhứt tâm, và xúc, thọ, tưởng, tư, tâm, dục, thắng giải, tinh tấn, xả, tác ý; những pháp ấy được Sariputta an trú bất đoạn, các pháp ấy được Sariputta biết đến khi chúng khởi lên, được

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        455

Sariputta biết đến khi chúng an trú, được Sariputta biết đến khi chúng đoạn diệt. Sariputta đối với những pháp ấy, không luyến ái, không chống đối, độc lập, không trói buộc, giải thoát không hệ lụy, an trú với tâm không có hạn chế. Sariputta biết: "Còn có sự giải thoát hơn thế nữa. Đối với Sariputta, còn có nhiều việc phải làm hơn thế nữa".

Lại nữa này các Tỷ-kheo, Sariputta xả lạc, xả
khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú Thiền
thứ tư, không khổ, không lạc, xả niệm, thanh tịnh.
Và những pháp thuộc về Thiền thứ tư, như xả, bất
khổ bất lạc thọ, thọ (passivedana?), vô quán niệm
tâm (Cetaso anabhogo), thanh tịnh nhờ niệm, nhứt
tâm, và xúc, thọ, tưởng, tư, tâm, dục, thắng giải, tinh
tấn, niệm, xả, tác ý; những pháp ấy được Sariputta
an trú bất đoạn, các pháp ấy được Sariputta biết đến
khi chúng khởi lên, được Sariputta biết đến khi
chúng an trú, được Sariputta biết đến khi chúng đoạn
diệt. Sariputta đối với những pháp ấy, không luyến
ái, không chống đối, độc lập, không trói buộc, giải
thoát, không hệ lụy, an trú với tâm không có hạn chế.
Sariputta biết: "Còn có sự giải thoát hơn thế nữa. Đối
với Sariputta, còn có nhiều việc phải làm hơn thế
nữa".

Lại nữa này các Tỷ-kheo, Sariputta vượt lên

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        456

hoàn toàn sắc tưởng, diệt trừ mọi chướng ngại tưởng, không tác ý đối với dị tưởng, nghĩ rằng: "Hư không là vô biên", chứng và trú Không vô biên xứ. Và những pháp thuộc về Không vô biên xứ như hư không, vô biên xứ tưởng, nhứt tâm, và xúc, thọ, tưởng, tư, tâm, dục, thắng giải, tinh tấn, niệm, xả, tác ý; những pháp ấy được Sariputta an trú bất đoạn, các pháp ấy được Sariputta biết đến khi chúng khởi lên, được Sariputta biết đến khi chúng an trú, được Sariputta biết đến khi chúng đoạn diệt. Sariputta đối với những pháp ấy, không luyến ái, không chống đối, độc lập, không trói buộc, giải thoát, không hệ lụy, an trú với tâm không có hạn chế. Sariputta biết: "Còn có sự giải thoát hơn thế nữa. Đối với Sariputta, còn có nhiều việc phải làm hơn thế nữa".

Lại nữa này các Tỷ-kheo, Sariputta vượt lên hoàn toàn Không vô biên xứ, nghĩ rằng: "Thức là vô biên", chứng và trú Thức vô biên xứ. Và những pháp thuộc về Thức vô biên xứ như Thức vô biên xứ tưởng, nhất tâm, và xúc, thọ, tưởng, tư, tâm, dục, thắng giải, tinh tấn, niệm, xả, tác ý; những pháp ấy được Sariputta an trú bất đoạn; các pháp ấy được Sariputta biết đến khi chúng khởi lên, được Sariputta biết đến khi chúng đoạn diệt. Sariputta đối với những pháp ấy không luyến ái, không chống đối, độc lập, không trói buộc, giải thoát, không hệ lụy, an trú với

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                         457

tâm không có hạn chế. Sariputta biết: "Còn có sự giải thoát hơn thế nữa. Đối với Sariputta, còn có nhiều việc phải làm hơn thế nữa".

Lại nữa này các Tỷ-kheo, Sariputta vượt lên
hoàn toàn Thức vô biên xứ, nghĩ rằng: "Không có vật
gì", chứng và trú Vô sở hữu xứ. Và những pháp
thuộc về Vô sở hữu xứ, như Vô sở hữu xứ tưởng,
nhứt tâm, và xúc, thọ, tưởng, tư, tâm, dục, thắng giải,
tinh tấn, niệm, xả, tác ý; những pháp ấy được
Sariputta an trú bất đoạn; các pháp ấy được Sariputta
biết đến khi chúng khởi lên, được Sariputta biết đến
khi chúng an trú, được Sariputta biết đến khi chúng
đoạn diệt. Sariputta đối với những pháp ấy không
luyến ái, không chống đối, độc lập, không trói buộc,
giải thoát, không hệ lụy, an trú với tâm không có hạn
chế. Sariputta biết: "Còn có sự giải thoát hơn thế nữa.
Đối với Sariputta, còn có nhiều việc phải làm hơn thế
nữa".

Lại nữa này các Tỷ-kheo, Sariputta vượt lên hoàn toàn Vô sở hữu xứ, chứng và trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Với chánh niệm, Sariputta xuất khỏi định ấy. Sau khi với chánh niệm xuất khỏi định ấy, Sariputta thấy các pháp ấy thuộc về quá khứ, bị đoạn diệt, bị biến hoại: "Như vậy các pháp ấy trước không có nơi ta, nay có hiện hữu, sau khi hiện hữu chúng

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        458

đoạn diệt". Sariputta đối với những pháp ấy cảm thấy
không luyến ái, không chống đối, độc lập, không trói
buộc, giải thoát, không hệ lụy, an trú với tâm không
hạn chế. Sariputta biết: "Còn có sự giải thoát hơn thế
nữa. Đối với Sariputta, còn có nhiều việc phải làm
hơn thế nữa".

Lại nữa này các Tỷ-kheo, Sariputta vượt khỏi
hoàn toàn Phi tưởng phi phi tưởng xứ, chứng và an
trú Diệt thọ tưởng (định). Sau khi thấy với trí tuệ,
các lậu hoặc được đoạn tận. Với chánh niệm,
Sariputta xuất khỏi định ấy. Sau khi với chánh niệm
xuất khỏi định ấy, Sariputta thấy các pháp ấy thuộc
về quá khứ, bị đoạn diệt, bị biến hoại: "Như vậy các
pháp ấy, trước không có nơi ta, sau có hiện hữu, sau
khi hiện hữu, chúng đoạn diệt". Sariputta đối với các
pháp ấy cảm thấy không luyến ái, không chống đối,
độc lập, không trói buộc, giải thoát, không hệ lụy, an
trú với tâm không hạn chế. Sariputta biết: "Không
có sự giải thoát nào vô thượng hơn thế nữa. Đối
với Sariputta, không có việc phải làm nhiều hơn
thế nữa".

Này các Tỷ-kheo, nếu nói một cách chơn chánh,
một người có thể nói về người ấy như sau: "Người
này được tự tại, được cứu cánh trong Thánh giới,
được tự tại, được cứu cánh trong Thánh định, được

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       459

tự tại, được cứu cánh trong Thánh tuệ, được tự tại, được cứu cánh trong Thánh giải thoát. Nói một cách chơn chánh về Sariputta, người ấy có thể nói như sau: "Sariputta được tự tại, được cứu cánh trong Thánh giới, được tự tại, được cứu cánh trong Thánh định, được tự tại, được cứu cánh trong Thánh tuệ, được tự tại, được cứu cánh trong Thánh giải thoát".

Này các Tỷ-kheo, nếu nói một cách chơn chánh,
một người có thể nói về người ấy như sau: "Người
này là con chánh tông của Thế Tôn, sanh ra từ miệng,
sanh ra từ Pháp, do Pháp hóa thành, thừa tự Chánh
pháp, không thừa tự vật chất". Nói một cách chơn
chánh về Sariputta, người ấy có thể nói như sau:
"(Sariputta) là con chánh tông của Thế Tôn, sanh
ra từ miệng, sanh ra từ Pháp, do Pháp hóa thành,
thừa tự Chánh pháp, không thừa tự vật chất".

Sariputta, này các Tỷ-kheo, chơn chánh chuyển Pháp luân vô thượng đã được Như Lai chuyển vận.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các vị Tỷ-kheo hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     460

54    Tuệ - Ta tuyên bố rằng Trí chỉ có đối
với người có Thiền định - Kinh
TIẾNG RỐNG CON SƯ TỬ – Tăng
III, 221

TIẾNG RỐNG CON SƯ TỬ –Tăng III, 221

1. - Này các Tỷ-kheo, có sáu Như Lai lực của Như
Lai, do thành tựu các lực này, Như Lai tự nhận cho
mình địa vị ngưu vương, rống tiếng rống con sư tử
trong các hội chúng, chuyển bánh xe pháp.
Thế nào là sáu?
2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Như Lai như thật rõ biết
xứ là xứ, phi xứ là phi xứ. Này các Tỷ-kheo, Như Lai
như thật rõ biết xứ là xứ, phi xứ là phi xứ, như vậy
là Như Lai lực của Như Lai. Chính nhờ Như Lai lực
này, Như Lai tự nhận cho mình địa vị ngưu vương,
rống tiếng rống con sư tử trong các hội chúng,
chuyển bánh xe pháp.
3. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Như Lai như thật rõ
biết quả báo tùy thuộc sở do, tùy theo sở nhân của
các thọ nghiệp quá khứ, vị lai, hiện tại. Này các Tỷ-
kheo, Như Lai như thật rõ biết quả báo tùy thuộc sở
do, tùy theo sở nhân của các hành nghiệp quá khứ, vị

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      461

lai, hiện tại, như vậy là Như Lai lực của Như Lai.…
và chuyển bánh xe pháp.
4. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Như Lai như thật rõ
biết sự tạp nhiễm, sự thanh tịnh, sự xuất khởi của
những thành đạt về Thiền, về giải thoát, về định. Này
các Tỷ-kheo, Như Lai như thật biết... và chuyển bánh
xe pháp.
5. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Như Lai nhớ đến các
đời sống quá khứ, như một đời, hai đời... Như vậy,
Như Lai nhớ đến nhiều đời sống quá khứ cùng với
các nét đại cương và các chi tiết. này các Tỷ-kheo,
Như Lai như thật rõ biết... và chuyển bánh xe pháp.
6. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Như Lai với thiên nhãn
tuẩn tịnh, siêu nhân, thấy sự sống và chết của chúng
sanh... Này các Tỷ-kheo, Như Lai như thật rõ biết...
và chuyển bánh xe pháp.
7. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Như Lai nhờ đoạn trừ
các lậu hoặc, tự mình với thắng trí, chứng ngộ thành
tựu và an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm giải thoát,
tuệ giải thoát. Này các Tỷ-kheo, Như Lai nhờ đoạn
trừ các lậu hoặc, tự mình với thắng trí, chứng ngộ,
thành tựu và an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm
giải thoát, tuệ giải thoát. Chính nhờ Như Lai lực này,
Như Lai tự nhận cho mình địa vị ngưu vương, rống
tiếng con sư tử trong các hội chúng và chuyển bánh
xe pháp.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                         462

Này các Tỷ-kheo, có sáu Như Lai lực này của Như Lai, do thành tựu các lực này, Như Lai tự nhận cho mình địa vị ngưu vương, rống tiếng rống con sư tử trong các hội chúng, chuyển bánh xe chánh pháp. 8. Ở đây, này các Tỷ-kheo, nếu có những người khác đến hỏi Như Lai các câu hỏi liên hệ đến như thật trí về xứ là xứ, phi xứ là phi xứ, này các Tỷ-kheo, tùy theo, tùy theo như thật trí hiểu biết của Như Lai về xứ là xứ, phi xứ là phi xứ; tùy theo như vậy, tùy theo như vậy, Như Lai trả lời các câu hỏi liên hệ đến như thật trí về xứ là xứ, phi xứ là phi xứ. 9. Ở đây, này các Tỷ-kheo, nếu có những người khác đến hỏi Như Lai các câu hỏi liên hệ đến như thật trí về quả báo tùy thuộc sở do, tùy theo sở nhân của các thọ nghiệp quá khứ, vị lai, hiện tại, này các Tỷ-kheo, tùy theo, tùy theo như thật trí hiểu biết của Như Lai về quả báo tùy thuộc sở do, tùy theo sở nhân của các thọ nghiệp quá khứ, vị lai, hiện tại; tùy theo như vậy, tùy theo như vậy, Như Lai trả lời các câu hỏi liên hệ đến như thật trí về quả báo tùy thuộc sở do, tùy thuộc sở nhân của các thọ nghiệp quá khứ, vị lai, hiện tại. 10. Ở đây, này các Tỷ-kheo, nếu có những người khác đến hỏi Như Lai các câu hỏi liên hệ đến sự tạp nhiễm, sự thanh tịnh, sự xuất khởi của những thành đạt về thiền, về giải thoát, về định, này các Tỷ-kheo; tùy theo, tùy theo như thật trí hiểu biết của Như Lai

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        463

về sự tạp nhiễm, sự thanh tịnh, sự xuất khởi của
những thành tựu về Thiền, về giải thoát, về định; tùy
theo như vậy, tùy theo như vậy, Như Lai trả lời các
câu hỏi liên hệ đến như thật trí về sự tạp nhiễm, sự
thanh tịnh, sự xuất khởi của những thành đạt về
Thiền, về giải thoát, về định.
11. Ở đây, này các Tỷ-kheo, nếu có những người
khác đến hỏi Như lai các câu hỏi liên hệ đến như thật
trí về nhớ đến các đời sống quá khứ, này các Tỷ-
kheo, tùy theo, tùy theo như thật trí hiểu biết của Như
Lai, về nhớ đến các đời sống quá khứ; tùy theo như
vậy, tùy theo như vậy, Như Lai trả lời các câu hỏi
liên hệ đến như thật trí về nhớ đến các đời sống quá
khứ.
12. Ở đây, này các Tỷ-kheo, nếu có những người
khác đến hỏi Như Lai các câu hỏi liên hệ đến như
thật trí về sự sanh diệt của các chúng sanh, này các
Tỷ-kheo, tùy theo, tùy theo như thật trí hiểu biết của
Như Lai về sự sanh diệt của các chúng sanh; tùy theo
như vậy, tùy theo như vậy, Như Lai trả lời các câu
hỏi liên hệ đến như thật trí về sự sanh diệt của các
chúng sanh.
13. Ở đây, này các Tỷ-kheo nếu có những người khác
đến hỏi Như Lai các câu hỏi liên hệ đến như thật trí...
về sự đoạn diệt các lậu hoặc; này các Tỷ-kheo, tùy
theo, tuỳ theo như thật trí hiểu biết của Như Lai về

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        464

sự đoạn diệt các lậu hoặc; tùy theo như vậy, tùy theo
như vậy, Như Lai trả lời các câu hỏi liên hệ đến như
thật trí về sự đoạn diệt các lậu hoặc.
14. Ở đây, này các Tỷ-kheo, liên hệ đến như thật trí
này, về xứ là xứ, phi xứ là phi xứ, Ta tuyên bố rằng
trí ấy chỉ có đối với người có Thiền định, không
phải với người không Thiền định.
Liên hệ đến như thật trí về quả báo tùy thuộc sở do,
tùy theo sở nhân của các thọ nghiệp quá khứ, vị lai,
hiện tại, Ta tuyên bố rằng trí ấy chỉ có đối với người
có Thiền định, không phải với người không có Thiền
định.
Liên hệ đến như thật trí về sự tạp nhiễm, sự thanh
tịnh, sự xuất khởi của những thành đạt về Thiền, về
giải thoát, về định, Ta tuyên bố rằng trí ấy chỉ có đối
với người có Thiền định, không phải với người không
có Thiền định.
Ở đây, này các Tỷ-kheo, liên hệ đến như thật trí,
nhớ đến các đời sống quá khứ, Ta tuyên bố rằng trí
ấy chỉ có đối với người có Thiền định, không phải
với người không Thiền định.
Liên hệ đến như thật trí về sự sanh diệt của chúng
sanh, Ta tuyên bố rằng trí ấy chỉ có đối với người có
Thiền định, không phải với người không Thiền định.
Ở đây, này các Tỷ-kheo, liên hệ đến như thật trí về
sự đoạn diệt các lậu hoặc, Ta tuyên bố rằng trí ấy chỉ

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        465

có đối với người có Thiền định, không phải với người
không Thiền định.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, định là chánh đạo,
không định là tà đạo.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     466

55    Tuệ - Trí tuệ đc hoàn thành nhờ học từ từ - Kinh KITAGIRI – 70 Trung II, 291

KINH KITAGIRI (Kitagiri suttam) – Bài kinh số 70 – Trung II, 291

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn du hành ở Kasi cùng với đại chúng Tỷ-kheo. Ở đây, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– Này các Tỷ-kheo, Ta ăn, từ bỏ ăn ban đêm. Này các Tỷ-kheo, do ăn, từ bỏ ăn ban đêm Ta cảm thấy ít bệnh, ít não, khinh an, có sức lực và an trú.

- Này các Tỷ-kheo, hãy đến và ăn, từ bỏ ăn ban
đêm. Này các Tỷ-kheo, do ăn, từ bỏ ăn ban đêm, các
Ông sẽ cảm thấy ít bệnh, ít não, khinh an, có sức lực
và an trú.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Rồi Thế Tôn

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      467

tiếp tục du hành ở Kasi và đến một thị trấn xứ Kasi
tên là Kitagiri. Rồi Thế Tôn ở tại Kitagiri, một thị
trấn xứ Kasi. Lúc bấy giờ Tỷ-kheo Assaji và
Punabbasuka đang ở Kitagiri. Rồi một số đông Tỷ-
kheo đi đến chỗ Tỷ-kheo Assaji và Tỷ-kheo
Punabbasuka, sau khi đến, nói với Tỷ-kheo Assaji và
Tỷ-kheo Punabbasuka như sau:

– Chư Hiền, Thế Tôn ăn, từ bỏ ăn ban đêm. Cả
chúng Tỷ-kheo cũng vậy. Do ăn, từ bỏ ăn ban đêm,
các vị ấy cảm thấy ít bệnh, ít não, khinh an, có sức
lực và an trú. Chư Hiền, hãy đến và ăn, từ bỏ ăn ban
đêm. Chư Hiền, do ăn, từ bỏ ăn ban đêm, chư Hiền
sẽ cảm thấy ít bệnh, ít não, khinh an, có sức lực và
an trú.

Được nói vậy, Tỷ-kheo Assaji và Tỷ-kheo Punabbasuka, nói với các Tỷ-kheo ấy:

– Chư Hiền, chúng tôi ăn chiều, ăn sáng, ăn ban ngày và ăn phi thời. Do chúng tôi ăn chiều, ăn sáng, ăn ban ngày và ăn phi thời, chúng tôi cảm thấy ít bệnh, ít não, khinh an, có sức lực và an trú. Sao chúng tôi lại bỏ hiện tại, chạy theo tương lai? Chúng tôi sẽ ăn chiều, ăn sáng, ăn ban ngày và ăn phi thời.

Vì các Tỷ-kheo ấy không thể làm cho Tỷ-kheo Assaji và Tỷ-kheo Punabbasuka chấp thuận, nên các

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      468

vị ấy đi đến chỗ Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn, ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, các Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

– Ở đây, bạch Thế Tôn, chúng con đi đến chỗ
các Tỷ-kheo Assaji và Punabbasuka, sau khi đến
chúng con nói với Tỷ-kheo Assaji và Tỷ-kheo
Punabbasuka như sau: "Chư hiền, Thế Tôn ăn, từ bỏ
ăn ban đêm... (như trên)... có sức lực và an trú". Bạch
Thế Tôn, được nói vậy. Tỷ-kheo Assaji và Tỷ-kheo
Punabbasuka nói với chúng con như sau: "Chư Hiền,
chúng tôi ăn chiều, ăn sáng, ăn ban ngày và ăn phi
thời... (như trên)... chúng tôi sẽ ăn chiều, ăn sáng, ăn
ban ngày và ăn phi thời". Bạch Thế Tôn, vì chúng
con không thể làm cho Tỷ-kheo `Assaji và Tỷ-kheo
Punabbasuka chấp thuận, nên chúng con trình sự
việc này lên Thế Tôn.

Rồi Thế Tôn bảo một Tỷ-kheo:

– Này Tỷ-kheo, hãy đi và nhân danh Ta, bảo Tỷ- kheo Assaji và Tỷ-kheo Punabbasuka: "Bậc Đạo Sư cho gọi các Tôn giả".

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn, đến chỗ Tỷ-kheo Assaji và Tỷ-kheo Punabbasuka, sau khi đến, nói với

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                         469

Tỷ-kheo Assaji và Tỷ-kheo Punabbasuka:

– Bậc Đạo Sư cho gọi các Tôn giả.

– Thưa vâng, Hiền giả.

Tỷ-kheo Assaji và Tỷ-kheo Punabbasuka vâng
đáp Tỷ-kheo ấy, đi đến chỗ Thế Tôn, sau khi đến
đảnh lễ Thế Tôn và ngồi xuống một bên. Thế Tôn
nói với Tỷ-kheo Assaji và Tỷ-kheo Punabbasuka
đang ngồi một bên:

– Có thật chăng, này các Tỷ-kheo, một số đông Tỷ-kheo đến các Ông và nói như sau: "Chư Hiền, Thế Tôn ăn, từ bỏ ăn ban đêm, cả chúng Tỷ-kheo cũng vậy. Do ăn, từ bỏ ăn ban đêm, các vị ấy cảm thấy ít bệnh, ít não, khinh an, có sức lực và an trú. Chư Hiền, hãy đến và ăn, từ bỏ ăn ban đêm. Chư Hiền, do ăn, từ bỏ ăn ban đêm, chư Hiền sẽ cảm thấy ít bệnh, ít não, khinh an, có sức lực và an trú". Được nói vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông nói với các Tỷ- kheo ấy như sau: "Chư Hiền, chúng tôi ăn chiều, ăn sáng, ăn ban ngày và ăn phi thời. Do ăn chiều, ăn sáng, ăn ban ngày và ăn phi thời, chúng tôi cảm thấy ít bệnh, ít não, khinh an, có sức lực và an trú. Sao chúng tôi lại bỏ hiện tại, chạy theo tương lai? Chúng tôi sẽ ăn chiều, ăn sáng, ăn ban ngày và ăn phi thời"?

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       470

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

– Này các Tỷ-kheo, các Ông có hiểu pháp Ta
dạy như sau: "Một cá nhân cảm thọ bất cứ cảm giác
nào, lạc, khổ, hay bất khổ bất lạc; đối với người ấy,
các pháp bất thiện được đoạn diệt, các thiện pháp
được tăng trưởng"?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

 Này các Tỷ-kheo, các Ông có hiểu pháp Ta dạy như sau:

 "Ở đây đối với một người, khi cảm thọ lạc
thọ như vậy, các bất thiện pháp được tăng
trưởng, các thiện pháp bị đoạn diệt.
 Ở đây đối với một người, khi cảm thọ lạc
thọ như vậy, các bất thiện pháp bị đoạn
diệt, các thiện pháp được tăng trưởng.
 Ở đây, đối với một người khi cảm thọ khổ
thọ như vậy, các bất thiện pháp được tăng
trưởng, các thiện pháp bị đoạn diệt.
 Ở đây, đối với một người, khi cảm thọ khổ
thọ như vậy, các bất thiện pháp bị đoạn
trừ, các thiện pháp được tăng trưởng.
 Ở đây, đối với một người, khi cảm thọ bất

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      471

khổ bất lạc thọ như vậy, các bất thiện pháp
được tăng trưởng, các thiện pháp bị đoạn
diệt.
 Ở đây, đối với một người, khi cảm thọ bất
khổ bất lạc thọ như vậy, các bất thiện pháp
bị đoạn diệt, các thiện pháp được tăng
trưởng"?
– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.
 Lành thay, này các Tỷ-kheo!

 Này các Tỷ-kheo, nếu sự việc này Ta không
biết, không thấy, không giác, không chứng,
không liễu giải với trí tuệ rằng: "Ở đây, đối
với một người, khi cảm thọ lạc thọ như vậy,
các bất thiện pháp được tăng trưởng, các
thiện pháp bị đoạn diệt", có thể chăng, này
các Tỷ-kheo, không biết như vậy, Ta lại nói:
"Hãy từ bỏ lạc thọ như vậy"? Và như vậy,
này các Tỷ-kheo, là xứng đáng đối với Ta
chăng?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Nhưng này các Tỷ-kheo, vì rằng sự việc này Ta biết, Ta thấy, Ta giác, Ta chứng, Ta liễu giải với trí tuệ rằng: "Ở đây, đối với một người, khi cảm thọ

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      472

lạc thọ như vậy, các bất thiện pháp được tăng trưởng, các thiện pháp bị đoạn diệt", do vậy Ta nói: "Hãy từ bỏ lạc thọ như vậy".

 Này các Tỷ-kheo, nếu sự việc này Ta không
biết, không thấy, không giác, không chứng,
không liễu giải với trí tuệ rằng: "Ở đây, đối
với một người, khi cảm thọ lạc thọ như vậy,
các bất thiện pháp bị đoạn diệt, các thiện
pháp được tăng trưởng", có thể chăng, này
các Tỷ-kheo, không biết như vậy, Ta lại nói:
"Hãy chứng và trú lạc thọ như vậy"? Và như
vậy, này các Tỷ-kheo, là xứng đáng đối với
Ta chăng?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Nhưng này các Tỷ-kheo, vì sự việc này Ta
biết, Ta thấy, Ta giác, Ta chứng, Ta liễu giải với trí
tuệ rằng: "Ở đây, đối với một người, khi cảm thọ lạc
thọ như vậy, các thiện pháp được tăng trưởng, các
bất thiện pháp bị đoạn diệt", do vậy Ta nói: "Hãy
chứng và trú lạc thọ như vậy".

 Này các Tỷ-kheo, nếu sự việc này Ta không
biết, không thấy, không giác, không chứng,
không liễu giải với trí tuệ rằng: "Ở đây, đối
với một người khi cảm giác khổ thọ...

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       473

... (như trên)...

 Này các Tỷ-kheo, nếu sự việc này Ta không
biết, không thấy, không giác, không chứng,
không liễu giải với trí tuệ rằng: "Ở đây, đối
với một người khi cảm giác bất khổ bất lạc
thọ như vậy, các bất thiện pháp được tăng
trưởng, các thiện pháp bị đoạn diệt", có thể
chăng, này các Tỷ-kheo, không biết như vậy,
Ta lại nói: "Hãy từ bỏ bất khổ bất lạc thọ
như vậy"? Và như vậy, này các Tỷ-kheo, là
xứng đáng đối với Ta chăng?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Nhưng này các Tỷ-kheo, vì rằng sự việc này Ta biết, Ta thấy, Ta giác, Ta chứng, Ta liễu giải với trí tuệ rằng: "Ở đây, đối với một người, khi cảm thọ bất khổ bất lạc thọ như vậy, các bất thiện pháp được tăng trưởng, các thiện pháp bị đoạn diệt", do vậy Ta nói: "Hãy từ bỏ bất khổ bất lạc thọ như vậy".

 Này các Tỷ-kheo, nếu sự việc này Ta không
biết, không thấy, không giác, không chứng,
không liễu giải với trí tuệ rằng: "Ở đây, đối
với một người, khi cảm thọ bất khổ bất lạc
thọ như vậy, các bất thiện pháp bị đoạn diệt,
các thiện pháp được tăng trưởng", có thể

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      474

chăng, này các Tỷ-kheo, không biết như vậy,
Ta lại nói: "Hãy chứng và trú bất khổ bất lạc
thọ như vậy"? Và như vậy, này các Tỷ-kheo
là xứng đáng đối với Ta chăng?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Nhưng này các Tỷ-kheo, vì rằng sự việc này
Ta biết, Ta thấy, Ta giác, Ta chứng, Ta liễu giải với
trí tuệ rằng: "Ở đây, đối với một người, khi cảm thọ
bất khổ bất lạc thọ như vậy, các thiện pháp được tăng
trưởng, các bất thiện pháp bị đoạn diệt", do vậy Ta
nói: "Hãy chứng và trú bất khổ bất lạc thọ như
vậy".

 Này các Tỷ-kheo, Ta không nói rằng đối với tất cả Tỷ-kheo, có sự việc cần phải làm, nhờ không phóng dật.

 Này các Tỷ-kheo, Ta không nói rằng đối với tất cả Tỷ-kheo không có sự việc cần phải làm, nhờ không phóng dật.

Này các Tỷ-kheo, đối với những Tỷ-kheo là bậc A-la-hán, các lậu hoặc đã đoạn tận, tu hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt được lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, chánh trí giải thoát; này các Tỷ-kheo, đối với

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        475

những Tỷ-kheo như vậy, Ta nói rằng không có sự việc cần phải làm, nhờ không phóng dật. Vì sao vậy? Vì sự việc ấy đã được các vị này làm, nhờ không phóng dật. Các vị này không thể trở thành phóng dật.

Và này các Tỷ-kheo, đối với các Tỷ-kheo còn là các bậc hữu học, tâm chưa thành tựu, đang sống cần cầu sự vô thượng an ổn khỏi các triền ách; này các Tỷ-kheo, đối với những Tỷ-kheo như vậy, Ta nói rằng có sự việc cần phải làm, nhờ không phóng dật. Vì sao vậy? Dầu cho trong khi các bậc Tôn giả này thọ dụng các sàng tọa đúng pháp, thân cận các thiện hữu, chế ngự các căn, các vị ấy (cần phải) tự mình nhờ thượng trí chứng ngộ chứng đạt, và an trú ngay trong hiện tại mục đích vô thượng của Phạm hạnh, vì mục đích này, các Thiện gia nam tử chân chánh xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Do vậy, này các Tỷ-kheo, đối với những Tỷ-kheo này, vì thấy quả này của không phóng dật nên Ta nói có sự việc cần phải làm, nhờ không phóng dật.

 Này các Tỷ-kheo có bảy hạng người sống trong
đời này. Thế nào là bảy?
1. Bậc câu phần giải thoát,
2. Bậc tuệ giải thoát,
3. Bậc thân chứng,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      476

4. Bậc kiến đáo,
5. Bậc tín giải thoát,
6. Bậc tùy pháp hành,
7. Bậc tùy tín hành.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là bậc Câu
Phần Giải Thoát?

– Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người, sau khi thân
đã chứng đắc các tịch tịnh giải thoát, vượt khỏi
các sắc pháp và vô sắc pháp, và sau khi đã thấy
với trí tuệ, các lậu hoặc của vị này được đoạn
trừ hoàn toàn. Vị này, này các Tỷ-kheo, được
gọi là hạng người câu phần giải thoát.

– Này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo này, Ta nói
không có sự việc cần phải làm, nhờ không
phóng dật. Vì sao vậy? Vì sự việc ấy đã được
vị này làm, nhờ không phóng dật, vị ấy không
có thể trở thành phóng dật.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là bậc Tuệ Giải Thoát?

– Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người, sau khi thân không chứng đắc các tịch tịnh giải thoát, vượt khỏi các sắc pháp và vô sắc pháp, và sau khi đã

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     477

thấy với trí tuệ, các lậu hoặc của vị này được đoạn trừ hoàn toàn. Vị này như vậy được gọi là bậc tuệ giải thoát.

– Này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo này, Ta nói
không có sự việc cần phải làm, nhờ không
phóng dật. Vì sao vậy? Vì sự việc ấy đã được
vị này làm, nhờ không phóng dật; vị ấy không
có thể trở thành phóng dật.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là bậc Thân Chứng?

– Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người sau khi thân
chứng đắc các tịch tịnh giải thoát, vượt khỏi các
sắc pháp và vô sắc pháp, và sau khi đã thấy với
trí tuệ, một số lậu hoặc của vị này được đoạn
trừ hoàn toàn. Vị này như vậy được gọi là bậc
thân chứng.

– Này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo này, Ta nói
có sự việc cần phải làm, nhờ không phóng dật.
Vì sao vậy? Dầu cho trong khi Tôn giả này thọ
dụng các sàng tọa đúng pháp, thân cận các
thiện hữu, chế ngự các căn, vị này (cần phải) tự
mình với thượng trí, chứng ngộ, chứng đạt và
an trú ngay trong hiện tại mục đích vô thượng
của Phạm hạnh, vì mục đích này các Thiện gia

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      478

nam tử đã chơn chánh xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình.

 Do vậy, này các Tỷ-kheo, vì thấy quả này của
không phóng dật, nên đối với Tỷ-kheo này, Ta
nói có sự việc cần phải làm, nhờ không phóng
dật.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là bậc Kiến Đáo?

– Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người sau khi tự
thân không chứng đắc các tịch tịnh giải thoát,
vượt khỏi các sắc pháp và vô sắc pháp, và sau
khi đã thấy với trí tuệ, một số lậu hoặc của vị
này được đoạn trừ hoàn toàn; và các pháp do
Như Lai tuyên thuyết được vị này thấy một
cách hoàn toàn với trí tuệ và thực hành một
cách hoàn toàn. Này các Tỷ-kheo, vị này được
gọi là kiến đáo.

– Này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo này, Ta nói
có sự việc cần phải làm, nhờ không phóng dật.
Vì sao vậy? Dầu cho trong khi Tôn giả này thọ
dụng các sàng tọa đúng pháp ... ... sống không
gia đình. Do vậy này các Tỷ-kheo, vì thấy quả
này của không phóng dật, nên đối với Tỷ-kheo
này, Ta nói có sự việc cần phải làm, nhờ không

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    479

phóng dật.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người Tín giải thoát?

– Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người, sau khi tự
thân chứng đắc các tịch tịnh giải thoát vượt
khỏi các sắc pháp và vô sắc pháp, và sau khi đã
thấy với trí tuệ, một số lậu hoặc của vị này được
đoạn trừ một cách hoàn toàn; và lòng tin của vị
này đối với Như Lai đã được xác định, phát
sanh từ căn để, an trú. Này các Tỷ kheo, vị này
được gọi là bậc tín giải thoát.

– Này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo này, Ta nói
có sự việc cần phải làm, nhờ không phóng dật.
Vì sao vậy? Dầu cho trong khi Tôn giả này thọ
dụng các sàng tọa đúng pháp... ...sống không
gia đình. Do vậy, này các Tỷ-kheo, vì thấy quả
này của không phóng dật, nên đối với Tỷ-kheo
này, Ta nói có sự việc cần phải làm, nhờ không
phóng dật.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người Tuỳ pháp hành?

– Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người sau khi tự thân không chứng đắc các tịch tịnh giải thoát,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      480

vượt khỏi các sắc pháp và vô sắc pháp, và sau
khi đã thấy với trí tuệ, nhưng các lậu hoặc
không được đoạn trừ một cách hoàn toàn; và
các pháp do Như Lai tuyên thuyết (chỉ) được vị
này chấp nhận một cách vừa phải với trí tuệ,
dầu cho vị này có những pháp như là tín căn,
tấn căn, niệm căn, định căn, tuệ căn. Này các
Tỷ-kheo, vị này được gọi là người tùy pháp
hành.

– Này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo này, Ta nói
có sự việc cần phải làm, nhờ không phóng dật.
Vì sao vậy? Dầu cho trong khi Tôn giả này thọ
dụng các sàng tọa đúng pháp... ... sống không
gia đình. Do vậy, này các Tỷ-kheo, vì thấy quả
này của không phóng dật, nên đối với Tỷ-kheo
này, Ta nói có sự việc cần phải làm, nhờ không
phóng dật.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là người Tuỳ tín hành?

– Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người sau khi tự
thân không chứng đắc có tịch tịnh giải thoát,
vượt khỏi các sắc pháp và vô sắc pháp, và sau
khi đã thấy với trí tuệ, nhưng các lậu hoặc
không được đoạn trừ. Nhưng nếu vị này có đủ

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                   481

lòng tin và lòng thương Như Lai, thời vị này sẽ
có những pháp như là tín căn, tấn căn, niệm
căn, định căn, tuệ căn. Này các Tỷ-kheo, vị này
được gọi là người tùy tín hành.

– Này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo này, Ta nói
có sự việc cần phải làm, nhờ không phóng dật.
Vì sao vậy? Dầu cho trong khi Tôn giả này thọ
dụng các sàng tọa đúng pháp, thân cận các
thiện hữu, chế ngự các căn, nhưng vị này (cần
phải) tự mình với thượng trí, chứng ngộ, chứng
đạt và an trú ngay trong hiện tại mục đích vô
thượng của Phạm hạnh, vì mục đích này các
Thiện gia nam tử chơn chánh xuất gia, từ bỏ
gia đình, sống không gia đình. Do vậy, này các
Tỷ-kheo, vì thấy quả này của phóng dật, nên
đối với Tỷ-kheo này, Ta nói có sự việc cần phải
làm, nhờ không phóng dật.

 Này các Tỷ-kheo, Ta không nói rằng trí tuệ
được hoàn thành lập tức. Nhưng này các Tỷ-
kheo, trí tuệ được hoàn thành nhờ học từ từ,
hành từ từ, thực tập từ từ.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là trí tuệ được hoàn thành nhờ học từ từ, hành từ từ, thực tập từ từ?

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    482

Ở đây, này các Tỷ-kheo:
 một vị có lòng tin đi đến gần;
 sau khi đến gần, vị ấy tỏ sự kính lễ;
 sau khi tỏ sự kính lễ, vị ấy lóng tai;
 sau khi lóng tai, vị ấy nghe pháp;
 sau khi nghe pháp, vị ấy thọ trì pháp,
 vị ấy suy tư ý nghĩa các pháp được thọ trì;
 sau khi suy tư => ý nghĩa các pháp được
chấp thuận;
 sau khi các pháp được chấp thuận => ước
muốn sanh khởi;
 sau khi ước muốn sanh khởi => vị ấy nỗ lực;
 sau khi nỗ lực => vị ấy cân nhắc;
 sau khi cân nhắc => vị ấy tinh cần.
 Do tinh cần, vị ấy tự thân chứng được sự thật
tối thượng, và với trí tuệ thể nhập sự thật ấy,
vị ấy thấy.

Nhưng này các Tỷ-kheo:
 Nếu không có lòng tin ấy, thời này các Tỷ-
kheo, không có sự đến gần ấy, thời này các
Tỷ-kheo, không có tỏ sự kính lễ ấy, thời này
các Tỷ-kheo, không có sự lóng tai ấy, thời

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      483

này các Tỷ-kheo, không có sự nghe pháp ấy,
thời này Tỷ-kheo, không có sự thọ trì pháp
ấy, thời này các Tỷ-kheo, không có sự suy tư
ý nghĩa ấy, thời này các Tỷ-kheo, không có
sự chấp thuận pháp ấy, thời này các Tỷ-kheo,
không có sự ước muốn ấy, thời này các Tỷ-
kheo, không có sự nỗ lực ấy, thời này các Tỷ-
kheo, không có sự cân nhắc ấy, thời này các
Tỷ-kheo không có sự tinh cần ấy.
 Này các Tỷ kheo, ở đây, các Ông đã đi vào
phi đạo. Này các Tỷ-kheo, ở đây, các Ông đã
đi vào tà đạo. Thật là quá xa, này các Tỷ-
kheo, các kẻ ngu này đã đi ra ngoài pháp luật
này.

 Này các Tỷ-kheo, có sự thuyết trình gồm có bốn
phần (Catuppadam = Bốn cú) chính nhờ thuyết
trình này người có trí, không bao lâu, nhờ tuệ biết
được ý nghĩa. Ta sẽ đọc sự thuyết trình ấy lên cho
các Ông, này các Tỷ-kheo, các Ông nhờ Ta mà sẽ
hiểu thuyết trình ấy.

– Bạch Thế Tôn, chúng con là ai có thể biết được pháp?

– Này các Tỷ-kheo, cho đến một bậc Đạo sư sống quá trọng vọng tài vật, là vị thừa tự tài vật, và

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       484

sống liên hệ với tài vật, thời sự mua may bán đắt này không xảy ra: "Chúng tôi sẽ làm việc này như vậy, và như vậy chúng tôi sẽ không làm việc này như vậy", huống nữa là Như Lai, này các Tỷ-kheo, là vị sống hoàn toàn không liên hệ với các tài vật.

 Này các Tỷ-kheo, đối với một đệ tử, có lòng tin
giáo pháp bậc Đạo sư và sống thể nhập giáo
pháp ấy, thời tùy pháp (anudhamma) được
khởi lên: "Bậc Đạo sư là Thế Tôn, đệ tử là tôi.
Thế Tôn biết, tôi không biết".
 Này các Tỷ-kheo, đến với một đệ tử, có lòng tin
giáo pháp bậc Đạo sư và sống thể nhập giáo
pháp ấy, thời giáo pháp bậc Đạo sư được hưng
thịnh được nhiều sinh lực.
 Này các Tỷ-kheo, đối với đệ tử có lòng tin giáo
pháp bậc Đạo Sư và sống thể nhập giáo pháp
ấy, thời tùy pháp này được khởi lên: "Dầu chỉ
còn da, gân và xương, dầu thịt và máu trên
thân bị khô héo, mong rằng sẽ có tinh tấn lực
để chứng đắc những gì chưa chứng đắc, nhờ
trượng phu nhẫn nại, nhờ trượng phu tinh
tấn, nhờ trượng phu cần dõng".
 Này các Tỷ-kheo, đối với một đệ tử có lòng tin
giáo pháp bậc Đạo sư và sống thể nhập giáo
pháp ấy, vị ấy sẽ chứng được một trong hai quả

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      485

như sau: Chánh trí ngay trong hiện tại, và nếu có dư y, chứng quả Bất hoàn.

Thế Tôn thuyết như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    486

56    Tâm cùng tu với Tuệ sẽ đưa đến… - Kinh ĐẠI BÁT NIẾT BÀN – 16 Trường I, 539

KINH ĐẠI BÁT NIẾT BÀN (MAHA PARINIBBANA SUTTA) – Bài kinh số 16 – Trường I, 539

I

1. Như vầy tôi nghe. Một thời Thế Tôn ở tại Ràjagaha (Vương Xá), trên núi Gijjhakùta (Linh Thứu). Lúc bấy giờ, Ajàtasattu Vedehiputta (A-xà- thế, con bà Vi-đề-hi, vua nước Magadha, muốn chinh phục dân Vajjì (Bạc-kỳ). Vua tự nói: "Ta quyết chinh phạt dân Vajjì này, dầu chúng có uy quyền, có hùng mạnh; ta quyết làm cỏ dân Vajjì; ta sẽ tiêu diệt dân Vajjì; ta sẽ làm cho dân Vajjì bị hoại vong".

2. Rồi Ajàtasattu Vedehiputta, vua nước Magadha nói với Bà-la-môn Vassakara (Vũ Xá), đại thần nước Magadha:

- Này Bà-la-môn, hãy đi đến Thế Tôn, và nhân danh ta, cúi đầu đảnh lễ chân Ngài, vấn an. Ngài có thiểu

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      487

bệnh, thiểu não, khinh an, khỏe mạnh, lạc trú: "Bạch
Thế Tôn, Ajàtasattu Vedehiputta, vua nước
Magadha cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn, vấn an Ngài
có thiểu bệnh, thiểu não, khinh an, lạc trú". Và khanh
bạch tiếp: "Bạch Thế Tôn, Ajàtasattu Vedehiputta,
vua nước Magadha muốn chinh phục dân Vajjì, vua
tự nói: "Ta quyết chinh phạt dân Vajjì này, dầu chúng
có uy quyền, có hùng mạnh; ta quyết làm cỏ dân
Vajjì; ta sẽ tiêu diệt dân Vajjì; ta sẽ làm cho dân Vajjì
bị hoại vong". Thế Tôn trả lời khanh thế nào, hãy ghi
nhớ kỹ và nói lại ta biết. Các bậc Thế Tôn không bao
giờ nói lời hư vọng.

- Đại vương, xin vâng!

3. Bà-la-môn Vassakara, đại thần nước Magadha
vâng theo lời dạy của Ajàtasattu Vedehiputta, vua
nước Magadha cho thắng những cỗ xe thù thắng, tự
mình cỡi lên một chiếc, cùng với các cỗ xe ấy đi ra
khỏi Ràjagaha (Vương Xá), đến tại núi Linh Thứu,
đi xe đến chỗ còn dùng xe được, rồi xuống xe đi bộ
đến chỗ Thế Tôn, khi đến liền nói những lời chào
đón hỏi thăm xã giao với Thế Tôn rồi ngồi xuống
một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, Bà-la-môn
Vassakara, đại thần nước Magadha, bạch Thế Tôn:

- Tôn giả Gotama, Ajàtasattu Vedehiputta, vua nước

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                          488

Magadha cúi đầu đảnh lễ chân Tôn giả Gotama, vấn
an ngài có thiểu bệnh, thiểu não, khinh an, khỏe
mạnh, lạc trú. Tôn giả Gotama, Ajàtasattu
Vedehiputta, vua nước Magadha muốn chinh phục
dân xứ Vajjì. Vua tự nói: "Ta quyết chinh phạt dân
Vajjì này, dầu chúng có uy quyền, có hùng mạnh, ta
quyết làm cỏ dân Vajjì, ta sẽ tiêu diệt dân Vajjì, ta sẽ
làm cho dân Vajjì bị hoại vọng".

4. Lúc bấy giờ, Tôn giả Ananda đứng quạt sau lưng Thế Tôn. Thế Tôn nói với Tôn giả Ananda:

 Này Ananda, Ngươi có nghe dân Vajjì thường hay tụ họp và tụ họp đông đảo với nhau không?

- Bạch Thế Tôn, con có nghe dân Vajjì thường hay tụ họp và tụ họp đông đảo với nhau.

- Này Ananda, khi nào dân Vajjì thường hay tụ họp và tụ họp đông đảo với nhau, thời này Ananda, dân Vajjì sẽ được cường thịnh, không bị suy giảm.

 Này Ananda, Ngươi có nghe dân Vajjì tụ họp trong niệm đoàn kết, giải tán trong niệm đoàn kết, và làm việc trong niệm đoàn kết không?

- Bạch Thế Tôn, con có nghe dân Vajjì tụ họp trong niệm đoàn kết, giải tán trong niệm đoàn kết, và làm

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                         489

việc trong niệm đoàn kết.

- Này Ananda, khi nào nghe dân Vajjì tụ họp trong
niệm đoàn kết, giải tán trong niệm đoàn kết, và làm
việc trong niệm đoàn kết, này Ananda dân Vajjì sẽ
được cường thịnh, không bị suy giảm.

 Này Ananda, Ngươi có nghe dân Vajjì không ban
hành những luật lệ không được ban hành, không
hủy bỏ những luật lệ đã được ban hành, sống
đúng với truyền thống của dân Vajjì như đã ban
hành thời xưa không?

- Bạch Thế Tôn, con nghe dân Vajjì không ban hành
những luật lệ không được ban hành, không hủy bỏ
những luật lệ đã được ban hành, sống đúng với
truyền thống của dân Vajjì như đã ban hành thuở
xưa.

- Này Ananda, khi nào dân Vajjì, không ban hành
những luật lệ không được ban hành, không hủy bỏ
những luật lệ đã được ban hành, sống đúng với
truyền thống của dân Vajjì như đã ban hành thuở xưa
thời, này Ananda, dân Vajjì sẽ được cường thịnh,
không bị suy giảm.

 Này Ananda, Ngươi có nghe dân Vajjì tôn sùng, kính trọng, đảnh lễ, cúng dường các bậc trưởng

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    490

lão Vajjì và nghe theo lời dạy của những vị này không?

- Bạch Thế Tôn, con có nghe dân Vajjì tôn sùng, kính trọng, đảnh lễ, cúng dường các bậc trưởng lão Vajjì và nghe theo lời dạy của những vị này.

- Này Ananda, khi nào dân Vajjì tôn sùng, kính
trọng, đảnh lễ, cúng dường các bậc trưởng lão Vajjì
và nghe theo lời dạy của những vị này, thời dân Vajjì
sẽ được cường thịnh, không bị suy giảm.

 Này Ananda, Ngươi có nghe dân Vajjì không có bắt cóc và cưỡng ép những phụ nữ và thiếu nữ Vajjì phải sống với mình không?

- Bạch Thế Tôn, con có nghe dân Vajjì không có bắt khóc và cưỡng ép những phụ nữ và thiếu nữ Vajjì phải sống với mình.

- Này Ananda, khi nào Vajjì không có bắt cóc và
cưỡng ép những phụ nữ và thiếu nữ Vajjì phải sống
với mình thời, này Ananda, dân Vajjì sẽ được cường
thịnh, không bị suy giảm.

 Này Ananda, Ngươi có nghe dân Vajjì tôn sùng, kính trọng, đảnh lễ, cúng dường các tự miếu của Vajjì ở tỉnh thành và ngoài tỉnh thành, không bỏ

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      491

phế các cúng lễ đã cúng từ trước, đã làm từ trước đúng với quy pháp không?

- Bạch Thế Tôn, con có nghe dân Vajjì tôn sùng, kính
trọng, đảnh lễ, cúng dường các tự miếu của Vajjì ở
tỉnh thành và ngoài tỉnh thành, không bỏ phế các
cúng lễ đã cúng từ trước, đã làm từ trước đúng với
quy pháp.

- Này Ananda, khi nào dân Vajjì tôn sùng, kính
trọng, đảnh lễ, cúng dường các tự miếu của Vajjì ở
tỉnh thành và ngoài tỉnh thành, không bỏ phế các
cúng lễ đã cúng từ trước, đã làm từ trước đúng với
quy pháp, thời này Ananda, dân Vajjì sẽ được cường
thịnh, không bị suy giảm.

 Này Ananda, Ngươi có nghe dân Vajjì bảo hộ, che
chở, ủng hộ đúng pháp các vị A-la-hán ở tại Vajjì
khiến các vị A-la-hán chưa đến sẽ đến trong xứ,
và những vị A-la-hán đã đến được sống an lạc
không?

- Bạch Thế Tôn, con nghe dân Vajjì bảo hộ, che chở,
ủng hộ đúng pháp các vị A-la-hán ở tại Vajjì khiến
các vị A-la-hán chưa đến sẽ đến trong xứ, và những
vị A-la-hán đã đến được sống an lạc.

- Này Ananda, khi nào dân Vajjì bảo hộ, che chở,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     492

ủng hộ đúng pháp các vị A-la-hán ở tại Vajjì khiến
các vị A-la-hán chưa đến sẽ đến trong xứ, và những
vị A-la-hán đã đến được sống an lạc, thời này
Ananda, dân Vajjì sẽ được cường thịnh, không bị suy
giảm.

5. Rồi Thế Tôn nói với Bà-la-môn Vassakara, đại thần nước Magadha:

- Này Bà-la-môn, một thời Ta sống ở Vesàli tại tự
miếu Sàrandada, Ta dạy cho dân Vajjì bảy pháp
bất thối này. Này Bà-la-môn, khi nào bảy pháp bất
thối được duy trì giữa dân Vajjì, khi nào dân Vajjì
được giảng dạy bảy pháp bất thối này, thời Bà-la-
môn, dân Vajjì sẽ được cường thịnh, không bị suy
giảm.

Khi được nói vậy, Bà-la-môn Vassakara, đại thần nước Magadha bạch Thế Tôn:

- Tôn giả Gotama, nếu dân Vajjì chỉ hội đủ một pháp
bất thối này, thời dân Vajjì nhất định được cường
thịnh, không bị suy giảm, huống nữa là đủ cả bảy
pháp bất thối. Tôn giả Gotama, Ajàtasattu
Vedehiputta, vua nước Magadha không thể đánh bại
dân Vajjì ở chiến trận trừ phi dùng ngoại giao hay kế
ly gián. Tôn giả Gotama, nay chúng con phải đi,
chúng con có nhiều việc và có nhiều bổn phận.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      493

- Này Bà-la-môn, Người hãy làm những gì Ngươi nghĩ là hợp thời.

Bà-la-môn Vassakara, vị đại thần nước Magadha hoan hỷ, tán thán lời dạy của Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy và từ biệt.

6. Khi Bà-la-môn Vassakara đi chưa bao lâu, Thế Tôn nói với Tôn giả Ananda:

- Này Ananda, hãy đi và tập họp tại giảng đường tất cả những vị Tỷ-kheo sống gần Ràjagaha (Vương Xá).

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng theo lời dạy Thế Tôn, đi tập
họp tất cả những vị Tỷ-kheo sống gần Vương Xá rồi
đi đến Thế Tôn, đảnh lễ Ngài, đứng một bên và bạch
Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo Tăng đã tu họp. Bạch Thế Tôn, Ngài hãy làm những gì Ngài nghĩ là hợp thời.

Rồi Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đi đến giảng đường, ngồi trên chỗ ngồi đã soạn sẵn và nói với các vị Tỷ-kheo:

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     494

 Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng bảy pháp bất thối. Hãy nghe và suy nghiệm kỹ. Ta sẽ giảng.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Những vị Tỷ-kheo ấy trả lời Thế Tôn. Thế Tôn giảng như sau:

8.    Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo
thường hay tụ họp và tụ họp đông đảo với nhau,
thời này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được
cường thịnh, không bị suy giảm.

9.    Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo tụ
họp trong niệm đoàn kết, giải tán trong niệm
đoàn kết, và làm việc Tăng sự trong niệm đoàn
kết, thời này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ
được cường thịnh, không bị suy giảm.

10.   Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo
không ban hành những luật lệ không được ban
hành, không hủy bỏ những luật lệ đã được ban
hành, sống đúng với những học giới được ban
hành, thời này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ
được cường thịnh, không bị suy giảm.

11.   Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo tôn sùng, kính trọng, đảnh lễ, cúng dường các bậc

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       495

Tỷ-kheo thượng tọa những vị này là những vị
giàu kinh nghiệm, niên cao lạp trưởng, bậc cha
của chúng Tăng, bậc thầy của chúng Tăng và
nghe theo lời dạy của những vị này, thời này
các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường
thịnh, không bị suy giảm.

12.   Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo
không bị chi phối bởi tham ái, tham ái này tác
thành một đời sống khác, thời này các Tỷ-kheo,
chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị
suy giảm.

13.   Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo thích
sống những chỗ nhàn tịnh, thời này các Tỷ-
kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh,
không bị suy giảm.

14.   Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo tự
thân an trú chánh niệm, khiến các bạn đồng tu
thiện chí chưa đến muốn đến ở, và các bạn
đồng tu thiện chí đã đến ở, được sống an lạc,
thời này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được
cường thịnh, không bị suy giảm.

Này các Tỷ-kheo, khi nào bảy pháp bất thối này được duy trì giữa các vị Tỷ-kheo, khi nào các vị Tỷ- kheo được dạy bảy pháp bất thối này, thời này các

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       496

Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị suy giảm.

7. Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng bảy pháp bất thối khác, hãy nghe và suy nghiệm kỹ. Ta sẽ nói.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Những vị Tỷ-kheo đáp ứng Thế Tôn. Thế Tôn nói:

8.    Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo
không ưa thích làm thế sự, không hoan hỷ làm
thế sự, không đam mê làm thế sự, thời này các
Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh,
không bị suy giảm.

9.    Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo
không ưa thích phiếm luận, không hoan hỷ
phiếm luận, không đam mê phiếm luận, thời
này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được
cường thịnh, không bị suy giảm.

10.   Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo
không ưa thích ngủ nghỉ, thời này các Tỷ-kheo,
chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị
suy giảm.

11.   Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       497

không ưa thích quần tụ, không hoan hỷ quần
tụ, không đam mê quần tụ, thời này các Tỷ-
kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh,
không bị suy giảm.

12.   Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo
không có ác dục vọng, không bị chi phối bởi ác
dục vọng, thời này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-
kheo sẽ được cường thịnh, không bị suy giảm.

13.   Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo
không bạn bè ác dục vọng, không thân tín ác
dục vọng, không cộng hành với ác dục vọng,
thời này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được
cường thịnh, không bị suy giảm.

14.   Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo
không dừng ở nửa chừng, giữa sự đạt đáo
những quả vị thấp kém và những quả vị thù
thắng, thời này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ
được cường thịnh, không bị suy giảm.

Này các Tỷ-kheo, khi nào bảy pháp bất thối này được
duy trì giữa các vị Tỷ-kheo, khi nào các vị Tỷ-kheo
được dạy bảy pháp bất thối này, thời này các Tỷ-
kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị
suy giảm.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       498

8. Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng bảy pháp bất thối khác, hãy nghe và suy nghiệm kỹ. Ta sẽ nói.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Những vị Tỷ-kheo ấy đáp ứng Thế Tôn. Thế Tôn nói:

- Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo có tín tâm, có tàm, có quý, có nghe nhiều, có tinh tấn, có chánh niệm, có trí tuệ, thời này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị suy giảm.

Này các Tỷ-kheo, khi nào bảy pháp bất thối này được
duy trì giữa các vị Tỷ-kheo, khi nào các vị Tỷ-kheo
được dạy bảy pháp bất thối này, thời này các Tỷ-
kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị
suy giảm.

9. Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng bảy pháp bất thối khác, hãy nghe và suy nghiệm kỹ. Ta sẽ nói.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Chư Tỷ-kheo đáp ứng. Thế Tôn nói:

- Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo tụ tập niệm giác chi, tụ tập trạch pháp giác chi, tu tập tinh tấn giác chi,tu tập hỷ giác chi, tu tập khinh an giác

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       499

chi, tu tập định giác chi, tu tập xả giác chi, thời này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị suy giảm.

Này các Tỷ-kheo, khi nào bảy pháp bất thối này được
duy trì giữa các vị Tỷ-kheo, khi nào các vị Tỷ-kheo
được dạy bảy pháp bất thối này, thời này các Tỷ-
kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị
suy giảm.

10. Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng bảy pháp bất thối khác, hãy nghe và suy nghiệm kỹ. Ta sẽ nói.

- Xin vâng bạch Thế Tôn!

Những vị Tỷ-kheo ấy đáp ứng Thế Tôn. Thế Tôn nói:

- Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo tụ tập vô
thường tưởng, tu tập vô ngã tưởng, tu tập bất tịnh
tưởng, tu tập nguy hiểm tưởng, tu tập xả ly tưởng, tu
tập vô tham tưởng, tu tập diệt tưởng, thời này các
Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh,
không bị suy giảm.

Này các Tỷ-kheo, khi nào bảy pháp bất thối này được duy trì giữa các vị Tỷ-kheo, khi nào các vị Tỷ-kheo được dạy bảy pháp bất thối này, thời này các Tỷ- kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        500

suy giảm.

11. Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng sáu pháp bất thối, hãy nghe và suy nghiệm kỹ. Ta sẽ giảng.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Những vị Tỷ-kheo ấy đáp ứng Thế Tôn. Thế Tôn nói:

7.    Này các, Tỷ-kheo khi nào các vị Tỷ-kheo đối
với các vị đồng tu phạm hạnh, tại chỗ đông
người và vắng người, gìn giữ thân nghiệp từ
hòa, thời này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ
được cường thịnh, không bị suy giảm.

8.    Này các Tỷ-kheo, khi nào các vị Tỷ-kheo đối
với các vị đồng tu phạm hạnh, tại chỗ đông
người và vắng người, gìn giữ khẩu nghiệp từ
hòa...

9.    ... gìn giữ ý nghiệp từ hòa tại chỗ đông người
và vắng người, thời này các Tỷ-kheo, chúng
Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị suy
giảm.

10.   Này các Tỷ-kheo, khi nào các vị Tỷ-kheo phân phối không thiên vị, chung thọ hưởng với các bạn giới đức đồng tu, mọi lợi dưỡng chơn

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       501

chánh, hợp pháp, cho đến những vật thọ lãnh
trong bát khất thực, thời này các Tỷ-kheo,
chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị
suy giảm.

11.   Này các Tỷ-kheo, khi nào các vị Tỷ-kheo sống
với các bạn đồng tu, tại chỗ đông người, và
vắng người, trong sự thọ trì những giới luật,
đúng với Sa-môn hạnh, những giới luật không
bị gẫy vụn, không bị sứt mẻ, không bị tỳ vết,
không bị uế trược, những giới luật đưa đến giải
thoát, được người có trí tán thán, không bị ô
nhiễm bởi mục đích sai lạc, những giới luật
hướng đến định tâm, thời này các Tỷ-kheo,
chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị
suy giảm.

12.   Này các Tỷ-kheo, khi nào các vị Tỷ-kheo sống
với các bạn đồng tu, tại chỗ đông người và
vắng người, trong sự thọ trì những tri kiến
đúng với Sa-môn hạnh, những thánh tri
kiến đưa đến giải thoát, hướng đến sự diệt tận
khổ đau cho những ai thiệt hành theo, thời này
các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường
thịnh, không bị suy giảm.

Này các Tỷ-kheo, khi nào sáu pháp bất thối này

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        502

được duy trì giữa các vị Tỷ-kheo, khi nào các vị Tỷ-
kheo được dạy sáu pháp bất thối này, thời này các
Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh,
không bị suy giảm.

12. Trong thời gian Thế Tôn ở Vương Xá tại núi Linh
Thứu, pháp thoại này được giảng cho chúng Tỷ-
kheo: "Đây là Giới, đây là Định, đây là Tuệ. Định
cùng tu với Giới sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn.
Tuệ cùng tu với Định sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích
lớn. Tâm cùng tu với Tuệ sẽ đưa đến giải thoát
hoàn toàn các món lậu hoặc tức là dục lậu, hữu
lậu (tri kiến lậu), vô minh lậu".

13. Thế Tôn ở Vương Xá cho đến khi Ngài xem là vừa đủ, rồi Ngài gọi tôn giả Ananda:

- Này Ananda, chúng ta hãy đi đến Ambalatthikà.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda đáp ứng Thế Tôn. Rồi Thế Tôn cùng với đại chúng Tỷ-kheo đi đến Ambalatthikà.

14. Tại Ambalatthikà, Thế Tôn thân trú tại nhà nghỉ
mát của vua. Trong thời gian Thế Tôn ở
Ambalatthikà, tại nhà nghỉ mát của vua, pháp thoại
này được giảng cho chúng Tỷ-kheo:

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     503

- Đây là Giới, đây là Định, đây là Tuệ. Định cùng tu
với Giới sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn. Tuệ cùng
tu với Định sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn. Tâm
cùng tu với Tuệ sẽ đưa đến giải thoát hoàn toàn các
món lậu hoặc, tức là dục lậu, hữu lậu (tri kiến lậu),
vô minh lậu.

15. Thế Tôn ở Ambalatthikà cho đến khi Ngài xem là vừa đủ, rồi Ngài bảo tôn giả Ananda:

- Này Ananda, chúng ta hãy đi đến Nalandà.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn.

Rồi Thế Tôn cùng với đại chúng Tỷ-kheo đi đến Nalandà. Tại đây, Thế Tôn ở Pavarikambavana (Ba Ba Lợi Âm Bà Lâm).

16. Tôn giả Sàriputta (Xá Lợi Phất) đến tại chỗ Thế Tôn, đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một bên. Tôn giả Sàriputta bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, con tin tưởng Thế Tôn đến nỗi con
nghĩ rằng, ở quá khứ, ở tương lai cũng như ở hiện
tại không thể có một Sa-môn, một Bà-la-môn nào
có thể vĩ đại hơn, sáng suốt hơn Thế Tôn về

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      504

phương diện chánh giác.

- Này Sàriputta, lời nói của Ngươi thật là đại ngôn,
thật là gan dạ. Ngươi thật đã rống tiếng rống con sư
tử: "Con tin tưởng Thế Tôn đến nỗi con nghĩ rằng, ở
quá khứ, ở tương lai cũng như ở hiện tại không thể
có một Sa-môn, một Bà-la-môn nào có thể vĩ đại
hơn, sáng suốt hơn Thế Tôn về phương diện chánh
giác".

Này Sàriputta, có phải Ngươi đã biết tất cả những
Thế Tôn, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri ở quá khứ,
Ngươi đã biết tâm những Vị này nói với tâm của
Ngươi: "Những Thế Tôn này ở quá khứ có giới đức
như vậy, có thiền định như vậy, có trí tuệ như vậy,
có hạnh trú như vậy, có giải thoát như vậy"?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Sàriputta, có phải Ngươi đã biết tất cả những
Thế Tôn, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri ở tương lai,
Ngươi đã biết tâm những vị này với tâm của Ngươi:
"Những Thế Tôn này ở tương lai có giới đức như
vậy, có thiền định như vậy, có trí tuệ như vậy, có
hạnh trú như vậy, có giải thoát như vậy"?

- Bạch Thế Tôn, không!

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     505

- Này Sàriputta, có phải Ngươi biết Ta là bậc Ứng
Cúng, Chánh Biến Tri ở hiện tại, Ngươi đã biết tâm
Ta với tâm của Ngươi. "Thế Tôn có giới đức như
vậy, có thiền định như vậy, có trí tuệ như vậy, có
hạnh trú như vậy, có giải thoát như vậy"?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Sàriputta, như vậy Ngươi không có tha tâm
thông đối với các vị Ứng Cúng, Chánh Biến Tri ở
quá khứ, tương lai và hiện tại. Như vậy, này
Sàriputta, vì sao Ngươi lại thốt ra những lời đại ngôn,
lời nói gan dạ, rống lên tiếng rống con sư tử: "Bạch
Thế Tôn, con tin tưởng Thế Tôn đến nỗi con nghĩ
rằng, ở quá khứ, ở tương lai cũng như ở hiện tại
không thể có một Sa-môn, một Bà-la-môn nào có thể
vĩ đại hơn, sáng suốt hơn Thế Tôn về phương diện
chánh giác"?

17. Bạch Thế Tôn, con không có tha tâm thông đối
với các vị Ứng Cúng, Chánh Biến Tri ở quá khứ,
tương lai và hiện tại. Nhưng con biết truyền thống
về chánh pháp.

Bạch Thế Tôn, như vị vua có một thành trì tại Biên cảnh, thành này có hào lũy kiên cố, có thành quách tháp canh kiên cố và chỉ có một cửa ra vào. Tại đây có một người gác cửa thông minh, biệt tài và nhiều

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        506

kinh nghiệm, không cho vào các người lạ mặt, chỉ
cho vào những người quen mặt. Người này trong
khi đi tuần trên con đường chạy vòng quanh thành
trì ấy có thể không thấy các chỗ nối hay khe hở của
tường, cho đến chỗ một con mèo có thể lọt ra được,
nhưng người ấy chỉ cần biết rằng các sinh vật to
lớn vào hay ra thành trì này tất cả đều đi vào hay
đi ra bởi cửa này.

- Bạch Thế Tôn, cũng vậy con biết truyền thống
về chánh pháp.
- Bạch Thế Tôn, tất cả các vị A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác trong quá khứ, tất cả vị Thế Tôn này
đã diệt trừ Năm Triền cái, những nhiễm tâm
khiến cho trí tuệ yếu ớt, đã an trú tâm vào Bốn
Niệm xứ, đã chân chánh tu tập Bảy Giác chi,
đã chứng được Vô thượng Chánh Đẳng
Giác.
- Bạch Thế Tôn, tất cả các vị A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác trong tương lai, tất cả Thế Tôn này
đã diệt trừ Năm Triền cái, những nhiễm tâm
khiến cho trí tuệ yếu ớt, đã an trú tâm vào Bốn
Niệm xứ, đã chân chánh tu tập Bảy Giác chi,
đã chứng được Vô thượng Chánh Đẳng Giác.
- Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hiện tại đã diệt trừ
Năm Triền Cái, những nhiễm tâm khiến cho trí

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    507

tuệ yết ớt, đã an trú tâm vào Bốn Niệm xứ, đã chân chánh tu tập Bảy Giác chi, đã chứng được Vô thượng Chánh Đẳng Giác.

18. Trong thời gian Thế Tôn ở tại Nalandà, rừng Pavarikamba, pháp thoại này được giảng cho chúng Tỷ-kheo.

- Đây là Giới, đây là Định, đây là Tuệ. Định cùng tu
với Giới sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn. Tuệ cùng
tu với Định sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn. Tâm
cùng tu với Tuệ sẽ đưa đến giải thoát hoàn toàn các
món lậu hoặc, tức là dục lậu, hữu lậu (tri kiến lậu),
vô minh lậu.

19. Thế Tôn ở Nalandà cho đến khi Ngài xem là vừa đủ, rồi gọi tôn giả Ananda:

- Này Ananda, chúng ta hãy đi đến Pàtaligàma.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn. Rồi Thế Tôn cùng với đại chúng Tỷ-kheo đi đến Pàtaligàma.

20. Lúc bấy giờ, các cư sĩ ở Pàtaligàma được nghe Thế Tôn đã đến làng Pàtaligàma. Các cư sĩ ở Pàtaligàma đi đến Thế Tôn, đảnh lễ Ngài và ngồi

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      508

xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, các cư
sĩ ở Pàtaligàma bạch Thế Tôn: "Bạch Thế Tôn, mong
Thế Tôn hãy đến ở tại nhà nghỉ mát của chúng con".
Thế Tôn im lặng nhận lời.

21. Các cư sĩ ở Pàtaligàma được biết Thế Tôn đã
nhận lời, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Ngài, thân
phía hữu hướng về Ngài và từ biệt. Các cư sĩ này đi
đến nghỉ mát, rải cát khắp tất cả sàn nhà, sắp đặt chỗ
ngồi, đặt ghè nước, chuẩn bị dầu đèn rồi đi đến Thế
Tôn, đảnh lễ Ngài và đứng một bên, các cư sĩ ở
Pàtaligàma bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, tất cả nhà nghỉ mát đã được rãi cát,
các chỗ ngồi đã được sắp đặt, ghè nước đã đặt sẵn,
dầu đèn đã được chuẩn bị. Bạch Thế Tôn, Ngài hãy
làm những gì Ngài nghĩ là phải thời.

22. Rồi Thế Tôn đắp y, cầm y bát, cùng với đại chúng
Tỷ-kheo đi đến nhà nghỉ mát, sau khi đến liền rửa
chân bước vào nhà, ngồi xuống, lưng dựa và bức
tường ở giữa, mặt hướng về phía Đông. Chúng Tỷ-
kheo sau khi rửa chân, bước vào nhà ngồi xuống,
lưng dựa vào bức tường phía Đông, hướng mặt phía
Tây, đối diện Thế Tôn.

23. Thế Tôn nói với các cư sĩ ở Pataligama:

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       509

- Này các Gia chủ, có năm sự nguy hiểm cho những ai phạm giới, sống trái giới luật. Thế nào là năm?

- Ở đây, này các Gia chủ, người phạm giới, sống
trái giới luật sẽ bị tiêu hao tiền của rất nhiều vì
sống phóng dật. Đó là điều nguy hiểm thứ nhất
cho những ai phạm giới, sống trái giới luật.
- Lại nữa, này các Gia chủ, người phạm giới,
sống trái giới luật bị tiếng dữ đồn xa. Đó là điều
nguy hiểm thứ hai cho những ai phạm giới,
sống trái giới luật.
- Lại nữa, này các Gia chủ, người phạm giới,
sống trái giới luật khi vào hội chúng nào, hoặc
Sát Đế Lỵ, hoặc Bà-la-môn, hoặc gia chủ, hoặc
Sa-môn, người ấy đi vào với tâm thần sợ hãi,
bối rối. Đó là điều nguy hiểm thứ ba cho những
ai phạm giới, sống trái giới luật.
- Lại nữa, này các Gia chủ, người phạm giới,
sống trái giới luật sẽ chết với tâm hồn rối loạn.
Đó là điều nguy hiểm thứ tư cho những ai phạm
giới, sống trái giới luật.
- Lại nữa, này các Gia chủ, người phạm giới,
sống trái giới luật sau khi thân hoại mạng
chung, sẽ bị sanh vào khổ cảnh, ác thú, đọa xứ,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        510

địa ngục. Đó là điều nguy hiểm thứ năm cho
những ai phạm giới, sống trái giới luật.
Này các gia chủ, đó là năm điều nguy hiểm cho
những ai phạm giới, sống trái giới luật.

24. Này các Gia chủ có năm sự lợi ích cho những ai giữ giới, sống theo giới luật. Thế nào là năm?

- Ở đây, này các Gia chủ, người giữ giới, sống
theo giới luật sẽ có tiền của dồi dào rất nhiều vì
sống không phóng dật. Đó là sự lợi ích thứ nhất
cho những ai giữ giới, sống theo giới luật.
- Lại nữa, này các Gia chủ, người giữ giới, sống
theo giới luật được tiếng tốt đồn xa. Đó là sự
lợi ích thứ hai cho những ai giữ giới, sống theo
giới luật.
- Lại nữa, này các Gia chủ, người giữ giới, sống
theo giới luật khi đi vào hội chúng nào, hoặc
Sát Đế Lỵ, hoặc Bà-la-môn, hoặc gia chủ, hoặc
Sa-môn, người ấy đi vào với tâm thần không sợ
hãi, không bối rối. Đó là sự lợi ích thứ ba cho
những ai giữ giới, sống theo giới luật.
- Lại nữa, này các Gia chủ, người giữ giới, sống
theo giới luật sẽ chết với tâm hồn không rối

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       511

loạn. Đó là sự lợi ích thứ tư cho những ai giữ
giới, sống theo giới luật.
- Lại nữa, này các Gia chủ, người giữ giới, sống
theo giới luật sau khi thân hoại mạng chung, sẽ
được sanh vào thiện thú, thiên giới. Đó là sự lợi
ích thứ năm cho những ai giữ giới, sống theo
giới luật.
25. Thế Tôn giảng pháp cho những cư sĩ ở
Pàtaligàma cho đến khuya, khích lệ, làm cho phấn
khởi, khiến tâm hoan hỷ rồi bảo các cư sĩ ấy:

- Này các Gia chủ, đêm đã khuya, nay các Ngươi hãy làm những gì các Ngươi nghĩ là phải thời.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Các người cư sĩ của Pàtaligàma vâng lời Thế Tôn, từ
chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân phía hữu
hướng về Ngài từ tạ ra về. Thế Tôn, sau khi các cư
sĩ ở Pàtaligàma đi không bao lâu, liền trở vào phòng
riêng.

26. Lúc bấy giờ Sunidha và Vassakara, hai vị đại
thần xứ Magadha đang dựng thành trì để ngăn chặn
dân Vajjì. Một số rất lớn các thiên thần tụ họp hàng
ngàn tại các trú địa ở Pàtaligàma.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      512

- Chỗ nào có thiên thần có đại oai lực tụ họp, các
vị này khiến tâm các vua chúa, các đại thần có
đại oai lực, hướng đến sự xây dựng các trú xá.
- Tại chỗ nào các thiên thần bậc trung tụ họp, các
vị này khiến tâm các vua chúa, các đại thần bậc
trung hướng đến sự xây dựng các trú xá.
- Tại chỗ nào các thiên thần bậc hạ đẳng tụ họp,
các vị này khiến tâm các vua chúa, các đại thần
bậc hạ đẳng hướng đến sự xây dựng các trú xá.
27. Thế Tôn với thiên nhãn, thanh tịnh, siêu nhân
thấy hàng ngàn các thiên thần tụ họp tại các trú địa ở
Pàtaligàma, Thế Tôn thức dậy khi đêm chưa tàn và
nói với tôn giả Ananda:

- Này Ananda, ai đang xây dựng thành trì ở Pataligama?

- Sunidha và Vassakara, bạch Thế Tôn, hai vị đại thần xứ Magadha, đang xây dựng thành trì ở Pataligama để ngăn chận dân Vajjì.

28. Này Ananda, thật giống như đã hỏi ý kiến các vị
thiên thần ở cõi trời Ba mươi ba, các đại thần ở
Magadha, Sunidha và Vassakara đang xây thành trì
ở Pataligama để ngăn chận dân Vajjì.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       513

- Này Ananda ở đây với thiên nhãn, thanh tịnh,
siêu nhân Ta thấy hàng ngàn thiên thần tụ họp
tại các trú địa ở Pataligama.
- Chỗ nào có thiên thần có đại oai lực tụ họp, các
vị ấy khiến tâm các vua chúa, các đại thần có
đại oai lực, hướng đến sự xây dựng các trú xá.
- Chỗ nào các thiên thần bậc trung tụ họp, các vị
ấy khiến tâm các vua chúa, các đại thần bậc
trung hướng đến sự xây dựng các trú xá.
- Chỗ nào các thiên thần bậc hạ đẳng tụ họp, các
vị này khiến tâm các vua chúa, các đại thần bậc
hạ đẳng hướng đến sự xây dựng các trú xá.
- Này Ananda, chỗ nào các vị Ariyans an trú, chỗ
nào các nhà thương mãi qua lại, chỗ ấy sẽ thiết
lập một thành thị bậc nhất tên gọi là Pàtaliputta,
một trung tâm thương mãi.
- Nhưng này Ananda, Pàtaliputta sẽ bị ba hiểm
nạn về lửa, về nước hay chia rẽ bất hòa.
29. Sunidha và Vassakara, hai vị đại thần nước
Magadha, đến tại chỗ Thế Tôn ở, khi đến xong liền
nói những lời chào đón hỏi thăm xã giao rồi đứng
một bên. Sau khi đứng một bên, vị đại thần xứ
Magadha, Sunidha và Vassakara bạch Thế Tôn:

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       514

"Mong Thế Tôn nhận lời mời dùng cơm tại nhà chúng con hôm nay cùng với đại chúng Tỷ-kheo". Thế Tôn im lặng nhận lời.

30. Hai vị đại thần xứ Magadha, Sunidha và Vassakara sau khi biết Thế Tôn đã nhận lời liền đi về nhà ở, cho soạn tại nhà của mình các món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm, rồi cử người đến tin Thế Tôn: "Tôn giả Gotama, giờ đã đến, cơm đã sẵn sàng".

Rồi Thế Tôn buổi sáng đắp y, mang theo y bát cùng với đại chúng Tỷ-kheo đi đến trú sở của hai vị đại thần xứ Magadha, Sunidha và Vassakara, sau khi đi đến liền ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. Rồi hai vị thần xứ Magadha, Sunidha và Vassakara tự tay mời chúng Tỷ-kheo với Thế Tôn là thượng thủ, các món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm. Sau khi Thế Tôn dùng cơm xong và cất tay khỏi bình bát, Sunidha và Vassakara, hai vị đại thần xứ Magadha liền lấy chiếc ghế thấp khác và ngồi xuống một bên.

31. Sau khi Sunidha và Vassakara, hai vị đại thần thứ Magadha đã ngồi xuống một bên, Thế Tôn đọc bài kệ cảm tạ:

Tại chỗ nào người sáng suốt lấy làm chỗ trú xứ.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       515

Hãy nuôi dưỡng người giữ giới và người phạm
hạnh.
Và san sẽ công đức với Chư Thiên trú tại chỗ
ấy.
Được tôn kính, chúng sẽ tôn kính lại.
Được trọng vọng, chúng sẽ trọng vọng lại.
Chúng sẽ mến thương người ấy như người mẹ
thương mến con.
Và những ai được thiên thần thân mến luôn
luôn được thấy may mắn.

Sau khi Thế Tôn tán thán Sunidha và Vassakara, hai vị đại thần xứ Magadha với bài kệ này, Ngài từ chỗ ngồi đứng dậy và ra về.

32. Sunidha và Vassakara, hai vị đại thần xứ Magadha đi sau lưng Thế Tôn và nói:

- "Hôm nay Sa-môn Gotama đi ra cửa nào cửa
ấy sẽ được đặt tên là Gotama; Sa-môn Gotama lội
qua sông từ bến nào, bến ấy sẽ được đặt tên là
Gotama. Và cửa Sa-môn Gotama đi ra được đặt tên
là cửa Gotama".

33. Rồi Thế Tôn đi đến sông Ganga (sông Hằng). Lúc bây giờ, sông Gangà tràn ngập nước đến bờ đến

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    516

nỗi con quạ có thể uống được. Có người đang đi tìm
thuyền, có người đang đi tìm phao, có người cột bè
để qua bờ bên kia. Thế Tôn mau lẹ như người lực sĩ
duỗi cánh tay được co lại hay co cánh tay đã duỗi ra,
biến mất từ bờ bên này và hiện ra trên bờ bên kia với
chúng Tỷ-kheo.

34. Thế Tôn thấy những người kia, người đang đi tìm thuyền, người đang đi tìm phao, người đang đi cột bè để qua bờ bên kia. Thế Tôn hiểu được ý nghĩa của cảnh này, lúc ấy bèn ứng khẩu lời cảm khái:

"Những ai làm cầu vượt biển trùng dương, bỏ lại đất sũng đầm ao, trong khi người phàm phu đang cột bè.

Những người ấy thật là những vị trí tuệ được giải thoát".

II

1. Rồi Thế Tôn gọi tôn giả Ananda: "Này Ananda, chúng ta hãy đi đến Kotigàma".

- "Xin vâng, bạch Thế Tôn". Tôn giả Ananda đáp
ứng Thế Tôn. Rồi Thế Tôn cùng với đại chúng Tỷ-
kheo đi đến Kotigàma. Tại đây, Thế Tôn ở tại
Kotigàma.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      517

2. Thế Tôn nói với các vị Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, chính vì không giác ngộ,
không thông hiểu Bốn Thánh đế mà chúng ta phải
lưu chuyển luân hồi lâu năm, Ta và các Ngươi.
Bốn Thánh đế ấy là gì?

- Này các Tỷ-kheo, chính vì không giác ngộ,
không thông hiểu Khổ Thánh đế mà chúng ta
phải lưu chuyển luân hồi lâu năm, Ta và các
Ngươi.
- Này các Tỷ-kheo, chính vì không giác ngộ,
không thông hiểu Khổ Tập Thánh đế mà chúng
ta phải lưu chuyển luân hồi lâu năm, Ta và các
Ngươi.
- Này các Tỷ-kheo, chính vì không giác ngộ,
không thông hiểu Khổ Diệt Thánh đế... Khổ
Diệt Đạo Thánh đế mà chúng ta phải lưu
chuyển luân hồi lâu năm, Ta và các Ngươi.

Này các Tỷ-kheo khi Khổ Thánh đế này được giác
ngộ, được thông hiểu, khi Khổ Tập Thánh đế này
được giác ngộ, được thông hiểu, khi Khổ Diệt Đạo
Thánh đế này được giác ngộ, được thông hiểu, thời
hữu ái được diệt trừ, sự dắt dẫn đến một đời sống
được đoạn tuyệt, nay không còn hậu hữu nữa.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                   518

3. Thế Tôn thuyết như vậy, Thiện Thệ lại nói thêm:

- Chính vì không thấy như thật Bốn Thánh đế nên
có sự luân chuyển lâu ngày trong nhiều đời. Khi
những sự thực này được nhận thức, nguyên nhân
của một đời sống khác được trừ diệt, khi khổ căn
được đoạn trừ, sẽ không còn một đời sống khác
nữa.

4. Trong thời gian Thế Tôn ở Kotigàma, pháp thoại này được giảng cho chúng Tỷ-kheo:

- Đây là Giới, đây là Định, đây là Tuệ. Định cùng tu
với Giới sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn. Tuệ cùng
tu với Định sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn. Tâm
cùng tu với Tuệ sẽ đưa đến giải thoát hoàn toàn các
món lậu hoặc, tức là dục lậu, hữu lậu (tri kiến lậu),
vô minh lậu.

5. Thế Tôn, sau khi ở Kotigàma cho đến khi Ngài xem là vừa đủ, liền bảo tôn giả Ananda:

- Này Ananda, chúng ta hãy đi đến Nàdikà.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn. Rồi Thế Tôn cùng với đại chúng Tỷ-kheo đi đến Nàdikà, tại ngôi nhà

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      519

gạch (Ginjakàvasatha).

6. Rồi Tôn giả Ananda đến chỗ Thế Tôn, đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một bên. Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo Sàlada mệnh chung tại
Nàdikà đã được sanh ở cõi nào, hậu thế trạng
thái như thế nào?
- Tỷ-kheo ni Nandà mệnh chung tại Nàdikà đã
được sanh ở cõi nào, hậu thế trạng thái như thế
nào?
- Bạch Thế Tôn, cư sĩ Sudatta mệnh chung tại
Nàdikà đã được sanh cõi nào, hậu thế trạng thái
như thế nào?
- Bạch Thế Tôn, nữ cư sĩ Sujàtà mệnh chung tại
Nàdikà đã được sanh ở cõi nào, hậu thế trạng
thái như thế nào?
- Bạch Thế Tôn, cư sĩ Kakudha mệnh chung tại
Nàdikà đã được sanh cõi nào, hậu thế trạng thái
như thế nào?
- Bạch Thế Tôn, cư sĩ Kàlinga... Bạch Thế Tôn,
cư sĩ Nikata... Bạch Thế Tôn, cư sĩ
Katissabha... Bạch Thế Tôn, cư sĩ Tuttha...
Bạch Thế Tôn, cư sĩ Santuttha..., Bạch Thế Tôn

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    520

cư sĩ Bhadda... Bạch Thế Tôn, cư sĩ Subhadda đã mệnh chung tại Nàdikà đã được sanh ở cõi nào, hậu thế trạng thái như thế nào?

7. Này Ananda, Tỷ-kheo Sàlada diệt tận các lậu
hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và
an trú ngay hiện tại vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải
thoát.

- Này Ananda, Tỷ-kheo ni Nandà đoạn trừ năm
hạ phần kiết sử, hóa sanh (thiên giới) và từ đó
nhập Niết Bàn không còn trở lại đời này nữa.
- Này Ananda, cư sĩ Sudatta, diệt trừ ba kiết sử
làm giảm thiểu tham, sân, si, chứng quả Nhứt
lai sau khi trở lại đời này một lần nữa sẽ diệt
tận khổ đau.
- Này Ananda, nữ cư sĩ Sujatà diệt trừ ba kiết sử,
chứng quả Dự lưu, nhứt định không còn đọa
vào ác đạo, đạt đến Chánh giác.
- Này Ananda, cư sĩ Kakudha đoạn trừ năm hạ
phần kiết sử, hóa sanh (thiên giới), và từ đó
nhập Niết Bàn không còn trở lại đời này nữa.
- Này Ananda, cư sĩ Kalinga... Này Ananda cư
sĩ Nikata... Này Ananda, cư sĩ Katissabha...

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     521

Này Ananda, cư sĩ Tuttha... Này Ananda, cư sĩ
Santuttha... Này Ananda, cư sĩ Bhadada... Này
Ananda, cư sĩ Subhadda đoạn trừ năm hạ phần
kiết sử, được hóa sanh (thiên giới), và từ đó
nhập Niết Bàn không còn trở lại đời này nữa.
- Này Ananda, hơn năm mươi cư sĩ mệnh chung
tại Nàdikà, đoạn trừ năm hạ phần kiết sử, hóa
sanh (thiên giới) và từ đó nhập Niết Bàn không
còn trở lại đời này nữa.
- Này Ananda, hơn chín mươi tín nam nữ cư sĩ
mệnh chung tại Nàdikà, diệt trừ ba kiết sử, làm
giảm thiểu tham, sân, si, chứng quả Nhứt lai,
sau khi trở lại đời này một lần nữa sẽ diệt tận
khổ đau.
- Này Ananda, hơn năm trăm cư sĩ, mệnh chung
tại Nàdikà, diệt trừ ba kiết sử, chứng quả Dự
lưu, nhứt định không còn đọa vào ác đạo, đạt
đến Chánh giác.

8. Này Ananda, thật không có gì lạ, vấn đề con người
phải mệnh chung. Nhưng mỗi lần có người mệnh
chung lại đến hỏi Như Lai về vấn đề này thời
Ananda, như vậy làm phiền nhiễu Như Lai. Này
Ananda, vì vậy ta sẽ giảng Pháp kính (Gương
chánh pháp) để Thánh đệ tử, sau khi chứng đạt

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     522

pháp nghĩa này, nếu muốn, sẽ tự tuyên bố về mình
như sau: "Đối với ta, sẽ không còn địa ngục, sẽ
không còn tái sanh cõi bàng sanh, ngạ quỷ, đọa xứ,
ác thú. Ta đã chứng quả Dự lưu, nhứt định không
đọa ác đạo, sẽ đạt Chánh giác".

9. Này Ananda, Pháp kính ấy là gì mà Thánh đệ tử, sau khi chứng đạt pháp nghĩa này, nếu muốn, sẽ tự tuyên bố về mình như sau: "Đối với ta, sẽ không còn địa ngục, sẽ không còn tái sanh cõi bàng sanh, ngạ quỷ, đọa xứ, ác thú. Ta đã chứng quả Dự lưu, nhứt định không đọa ác đạo, sẽ đạt Chánh giác"?

- Này Ananda, vị Thánh đệ tử có chánh tín đối
với đức Phật: "Thế Tôn là bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác, Minh hạnh Túc, Thiện Thệ,
Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự
Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn".

- Vị ấy có chánh tín đối với chánh pháp:
"Chánh pháp được Thế Tôn khéo giảng dạy,
thiết thực, vượt ngoài thời gian chi phối, đến để
mà thấy, có khả năng giải thoát, được kẻ trí tự
mình thâm hiểu".

- Vị ấy có chánh tín đối với chúng Tăng: "Chúng Tăng đệ tử Thế Tôn chân chánh tu

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      523

hành, chúng Tăng đệ tử Thế Tôn chân trực tu
hành, chúng Tăng đệ tử Thế Tôn chân trí tu
hành, chúng Tăng đệ tử Thế Tôn chân tịnh tu
hành, tức là bốn đôi tám vị. Chúng Tăng đệ tử
Thế Tôn đáng được nghênh đón, đáng được
cúng dường, đáng được chiêm ngưỡng, đáng
được chấp tay, là phước điền vô thượng ở trên
đời.

- Cụ túc giới hạnh, được bậc Thánh mến
chuộng, được viên mãn không mảy mún, được
vẹn toàn không sứt mẻ, không tỳ vết, không ô
nhiễm, những giới hạnh đưa đến giải thoát,
được người trí tán thán, không bị ảnh hưởng
bởi đời sau. Hướng dẫn đến thiền định".

Này Ananda, chính Pháp kính này mà Thánh đệ
tử sau khi chứng đạt pháp nghĩa này, nếu muốn
sẽ tự tuyên bố về mình như sau: "Đối với ta, sẽ
không còn địa ngục, sẽ không còn tái sanh cõi bàng
sanh, ngạ quỷ, đọa xứ, ác thú. Ta đã chứng quả Dự
lưu, nhứt định không đọa ác đạo, sẽ đạt chánh giác".

10. Khi Thế Tôn ở Nàdikà, pháp thoại này được giảng cho chúng Tỷ-kheo:

- Đây là Giới, đây là Định, đây là Tuệ... Tức là dục

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     524

lậu, hữu lậu (tri kiến lậu), vô minh lâu.

11. Rồi Thế Tôn, sau khi ở Nàdikà cho đến khi Ngài xem là vừa đủ, liền bảo tôn giả Ananda:

- Này Ananda, chúng ta hãy đi đến Vesàli.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn. Rồi Thế Tôn cùng với đại chúng Tỷ-kheo đi đến Vesàli. Ở đây, Thế Tôn trú tại vườn Ambapàli.

12. Thế Tôn bảo các vị Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, các Ngươi phải sống an trú chánh niệm, tỉnh giác. Đó là lời dạy của Ta cho các Ngươi.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo an trú chánh
niệm? Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đối với thân, quán
thân, tinh tấn, tỉnh giác, chánh niệm nhiếp phục mọi
tham ái, ưu bi ở trên đời, đối với các cảm thọ... đối
với tâm... đối với các pháp, quán pháp, tinh tấn, tỉnh
giác, chánh niệm, nhiếp phục mọi tham ái, ưu bi ở
trên đời. Này các Tỷ-kheo, như vậy gọi là chánh
niệm.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       525

13. Này các Tỷ-kheo thế nào là Tỷ-kheo tỉnh giác? Này các Tỷ-kheo, ở đây Tỷ Kheo tỉnh giác khi đi tới, đi lui, tỉnh giác khi ngó tới, ngó lui; tỉnh giác khi co tay, duỗi tay, tỉnh giác khi mang áo sanghati (tăng già lê) mang bát, mang y, tỉnh giác khi ăn, khi uống, khi nhai, khi nếm, tỉnh giác khi đại tiện, tiểu tiện; tỉnh giác khi đi; khi đứng, khi ngồi, khi nằm, khi thức, khi nói, khi im lặng. Này các Tỷ-kheo, như vậy Tỷ-kheo sống tỉnh giác. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo phải sống an trú chánh niệm, tỉnh giác. Đó là lời dạy của Ta cho các Ngươi.

14. Lúc bấy giờ dâm nữ Ambapàli được nghe: "Thế Tôn đã đến Vesàli và ở tại vườn xoài của ta". Dâm nữ Ambapàli liền cho thắng các cỗ xe thù thắng, tự leo lên một chiếc, cùng với các cổ xe thù thắng xuất phát ra khỏi Vesàli và đi đến vườn xoài. Nàng cỡi xe cho đến chỗ còn có thể cỡi xe được, rồi xuống xe đi bộ đến tại chỗ Thế Tôn, khi đến liền đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một bên, Thế Tôn thuyết pháp cho dâm nữ Ambapàli đang ngồi một bên, giảng dạy, khích lệ, làm cho phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ.

Dâm nữ Ambapàli sau khi được Thế Tôn giảng dạy, khích lệ, làm cho phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ, liền bạch Thế Tôn:

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                         526

- Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn ngày mai nhận lời mời dùng cơm của chúng con với chúng Tỷ-kheo.

Thế Tôn im lặng nhận lời. Dâm nữ Ambapali được biết Thế Tôn đã nhận lời, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Ngài, thân bên phải hướng về đức Phật và từ biệt.

15. Các người Licchavi ở Vesàli được nghe: "Thế
Tôn đến Vesàli hiện ở vườn Ambapàli", liền cho
thắng các cỗ xe thù thắng leo lên xe rồi xuất phát ra
khỏi Vesàli với những cỗ xe ấy. Có những vị
Licchavi toàn xanh, màu sắc xanh, mặc vải màu
xanh, mang đồ trang sức màu xanh. Có những vị
Licchavi toàn vàng, màu sắc vàng, mặc vải màu
vàng, mang đồ trang sức màu vàng. Có những vị
Licchavi toàn đỏ, màu sắc đỏ, mặc vải màu đỏ, mang
đồ trang sức màu đỏ. Có những vị Licchavi toàn
trắng, màu sắc trắng, mặc vải màu trắng, mang đồ
trang sức màu trắng.

16. Lúc bấy giờ dâm nữ Ambapàli đánh xe va chạm
với các thanh niên Licchavi, trục xe chạm với trục
xe, bánh xe chạm với bánh xe, gọng xe chạm với
gọng xe. Các Licchavi nói với dâm nữ Ambapàli:

- Này Ambapàli, tại sao nàng lại đánh xe va chạm với các thanh niên Licchavi, trục xe chạm với trục xe, bánh xe chạm với bánh xe, gọng xe chạm với

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      527

gọng xe?

- Này quý Công tử của tôi, tôi vừa mới mời Thế Tôn cùng chúng Tỷ-kheo ngày mai đến dùng cơm.

- Này Ambapàli, hãy nhường cho chúng ta bữa cơm ấy đổi lấy một trăm ngàn.

- Dầu quý Công tử có cho tôi cả thành Vesàli cùng với các đất phụ thuộc, tôi cũng không nhường bữa cơm quan trọng này.

Các vị Licchavi này tức tối búng ngón tay và nói:

- Chúng ta bị cô thiếu nữ xoài này đả thắng! Chúng ta bị cô thiếu nữ xoài này phổng tay trên. Và các vị Licchavi này cùng đi đến vườn Ambapàli.

17. Thế Tôn xa thấy các vị Licchavi liền nói với các
Tỷ-kheo: "Này các Tỷ-kheo nếu có vị Tỷ-kheo nào
chưa thấy các chư Thiên ở cõi Tam thập tam thiên,
hãy ngó chúng Licchavi, hãy nhìn chúng Licchavi.
Này các Tỷ-kheo chúng Licchavi cũng giống như
chúng Tam thập tam thiên".

18. Các vị Licchavi ấy cỡi xe cho đến chỗ còn có thể cỡi xe được, rồi xuống xe đi bộ đến tại chỗ Thế Tôn, khi đến, liền đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một bên.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       528

Thế Tôn thuyết pháp cho những vị Licchavi đang ngồi một bên, giảng dạy, khích lệ, làm cho phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ.

Các vị Licchavi sau khi được Thế Tôn giảng dạy, khích lệ, làm cho phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ liền bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn ngày mai nhận lời mời dùng cơm của chúng con với chúng Tỷ-kheo.

- Này các Licchavi, ngày mai Ta đã nhận lời mời dùng cơm của dâm nữ Ambapàli rồi.

Các vị Licchavi này tức tối búng ngón tay và nói: "Chúng ta bị cô thiếu nữ xoài này đả thắng! Chúng ta bị cô thiếu nữ xoài này phổng tay trên..."

Rồi những vị Licchavi này, hoan hỷ tán thán lời dạy Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Ngài, thân bên hữu hướng về đức Phật và từ biệt.

19. Lúc bấy giờ dâm nữ Ambapali, đêm vừa tàn
canh, liền cho sửa soạn tại vườn của mình các món
ăn thượng vị loại cứng và loại mềm và cho báo tin
Thế Tôn: "Bạch Thế Tôn, giờ đã đến, cơm đã sẵn
sàng". Thế Tôn buổi sáng đắp y, đem theo y bát, cùng
với chúng Tỷ-kheo đến tại túc xá của dâm nữ

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     529

Ambapàli, sau khi đến liền ngồi xuống chỗ đã soạn
sẵn. Rồi dâm nữ Ambapàli tự tay thân hành mời
chúng Tỷ-kheo với đức Phật là vị thượng thủ, dùng
các món ăn thượng vị loại cứng và loại mềm.

Khi Thế Tôn dùng xong, tay đã rời bát, dâm nữ
Ambapàli lấy một ghế thấp khác và ngồi xuống một
bên. Sau khi ngồi xuống một bên, dâm nữ Ambapàli
bạch Thế Tôn: "Bạch Thế Tôn, con xin cúng
dường ngôi vườn này cho chúng Tỷ-kheo với đức
Phật là vị thượng thủ".

Thế Tôn nhận lãnh khu vườn. Thế Tôn thuyết pháp cho dâm nữ Ambapàli, khích lệ, làm cho phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ, rồi đứng dậy ra về.

20. Trong thời gian Thế Tôn ở Vesàli, pháp thoại này được giảng cho chúng Tỷ-kheo:

- Đây là Giới, đây là Định, đây là Tuệ. Định cùng tu
với Giới sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn. Tuệ cùng
tu với Định sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn. Tâm
cùng tu với Tuệ sẽ đưa đến giải thoát hoàn toàn các
món lậu hoặc, tức là dục lậu, hữu lậu (tri kiến lậu),
vô minh lậu.

21. Rồi Thế Tôn, sau khi ở Vesàli cho đến khi Ngài xem là vừa đủ, liền bảo tôn giả Ananda:

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      530

- Này Ananda, chúng ta hãy đi đến làng Baluvà.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn. Rồi Thế Tôn cùng với đại chúng Tỷ-kheo đi đến làng Baluvà. Và Thế Tôn trú tại làng này.

22. Thế Tôn nói với các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ Kheo hãy an cư trong mùa mưa xung quanh Vesàli tại chỗ có bạn bè quen thuộc và thân tín. Còn Ta sẽ an cư ở đây, tại làng Baluvà.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Những Tỷ Kheo này vâng đáp Thế Tôn và tìm chỗ
an cư mùa mưa xung quanh Vesàli tại chỗ có bạn bè
quyến thuộc và thân tín. Còn Thế Tôn an cư tại làng
Baluvà.

23. Trong khi Thế Tôn an cư trong mùa mưa, một cơn bệnh trầm trọng khởi lên, rất đau đớn, gần như muốn chết. Nhưng Thế Tôn giữ tâm chánh niệm, tỉnh giác, chịu đựng cơn đau ấy, không một chút ta thán. Thế Tôn tự nghĩ: "Thật không hợp lẽ nếu Ta diệt độ mà không có một lời với các đệ tử hầu cận Ta, không từ biệt chúng Tỷ-kheo. Vậy Ta hãy lấy sức

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    531

tinh tấn, nhiếp phục cơn bệnh này, duy trì mạng căn và tiếp tục sống". Và Thế Tôn với sức tinh tấn, nhiếp phục bệnh ấy duy trì mạng căn.

24. Rồi Thế Tôn lành bệnh. Sau khi lành bệnh không
bao lâu, đức Phật rời khỏi tịnh xá và ngồi trên ghế đã
soạn sẵn, trong bóng mát của ngôi tịnh xá. Lúc bấy
giờ tôn giả Ananda đến tại chỗ Thế Tôn, đảnh lễ Ngài
và ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên,
tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, con được thấy Thế Tôn khỏe mạnh. Bạch Thế Tôn, con được thấy Thế Tôn kham nhẫn, bạch Thế Tôn, thấy Thế Tôn bệnh hoạn, thân con cảm thấy yếu ớt như lau sậy, mắt con mờ mịt không thấy rõ phương hướng, dầu cho, bạch Thế Tôn, con được một chút an ủi rằng, Thế Tôn sẽ không diệt độ, nếu Ngài chưa có lời di giáo lại cho chúng Tỷ-kheo.

25. Này Ananda, chúng Tỷ-kheo còn mong mỏi gì
nữa ở Ta! Này Ananda, Ta đã giảng Chánh pháp,
không có phân biệt trong ngoài (mật giáo và không
phải mật giáo), vì này Ananda, đối với các Pháp,
Như Lai không bao giờ là vị Đạo sư còn nắm tay (còn
giữ lại một ít mật giáo chưa giảng dạy).

- Này Ananda, những ai nghĩ rằng: "Như Lai là

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       532

vị cầm đầu chúng Tỷ-kheo"; hay "chúng Tỷ-
kheo chịu sự giáo huấn của Như Lai" thời này
Ananda, người ấy sẽ có lời di giáo cho chúng
Tỷ-kheo.
- Này Ananda, Như Lai không nghĩ rằng: "Ta
là vị cầm đầu chúng Tỷ-kheo; hay "chúng Tỷ-
kheo chịu sự giáo huấn của Ta" thời nay
Ananda, làm sao Như Lai lại có lời di giáo cho
chúng Tỷ-kheo?
- Này Ananda, Ta nay đã già, đã thành bậc
trưởng thượng, đã đến tuổi lâm chung, đã đến
tám mươi tuổi. Này Ananda, như cỗ xe đã già
mòn, sở dĩ còn chạy được là nhờ dây thắng
chằng chịt, cũng vậy thân Như Lai được duy trì
sự sống giống như chính nhờ chống đỡ dây
chằng.
- Này Ananda, chỉ trong khi Như Lai không tác
ý đến tất cả tướng, với sự diệt trừ một số cảm
thọ, chứng và an trú vô tướng tâm định, chính
khi ấy thân Như Lai được thoải mái.

26. Vậy nên, này Ananda, hãy tự mình là ngọn đèn
cho chính mình, hãy tự mình nương tựa chính
mình, chớ nương tựa một gì khác. Dùng Chánh
pháp làm ngọn đèn, dùng Chánh pháp làm chỗ

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                   533

nương tựa, chớ nương tựa một gì khác.

Này Ananda, thế nào là vị Tỷ-kheo hãy tự mình là
ngọn đèn cho chính mình, tự mình nương tựa chính
mình, không nương tựa một gì khác, dùng Chánh
pháp làm ngọn đèn, dùng Chánh pháp làm chỗ
nương tựa, không nương tựa một gì khác?

Này Ananda, ở đời, vị Tỷ-kheo, đối với thân quán
thân, tinh tấn, tỉnh giác, chánh niệm, nhiếp phục mọi
tham ái, ưu bi trên đời; đối với các cảm thọ... đối với
tâm... đối với các pháp, quán pháp, tinh tấn, tỉnh giác,
chánh niệm, nhiếp phục mọi tham ái, ưu bi trên đời.
Này Ananda, như vậy vị Tỷ-kheo tự mình là ngọn
đèn cho chính mình, tự mình nương tựa chính mình,
không nương tựa một gì khác, dùng Chánh pháp làm
ngọn đèn, dùng Chánh pháp làm chỗ nương tựa,
không nương tựa một gì khác.

Này Ananda, những ai sau khi Ta diệt độ, tự mình
là ngọn đèn cho chính mình, tự mình nương tựa
chính mình, không nương tựa một gì khác, dùng
Chánh pháp làm ngọn đèn, dùng Chánh pháp
làm chỗ nương tựa, không nương tựa vào một
pháp gì khác, những vị ấy, Này Ananda là những
vị tối thượng trong hàng Tỷ-kheo của Ta, nếu
những vị ấy tha thiết học hỏi.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                         534

III

1. Rồi Thế Tôn vào buổi sáng đắp y, đem theo y bát,
vào Vesàli để khất thực. Sau khi khất thực ở Vesàli,
ăn xong và trên đường khất thực trở về Ngài nói với
tôn giả Ananda:

- Này Ananda, hãy lấy tọa cụ. Ta muốn đi đến điện thờ Càpàla, để nghỉ trưa.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng đáp Thế Tôn, lấy tọa cụ và đi theo sau lưng Thế Tôn.

2. Thế Tôn đi đến điện thờ Càpàla, khi đến Ngài ngồi
trên chỗ đã soạn sẵn. Tôn giả Ananda đảnh lễ Thế
Tôn và ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với Tôn giả
Ananda đang ngồi một bên:

- Này Ananda, khả ái thay Vesàli, khả ái thay điện
thờ Udena, khả ái thay điện thờ Gotamaka, khả ái
thay điện thờ Sàttambaka, khả ái thay điện thờ
Bahuputta, khả ái thay điện thờ Sàrandada, khả ái
thay điện thờ Càpàla.

3. Này Ananda, những ai đã tu bốn thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật chắc chắn, thật bền

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     535

vững, điêu luyện, thiện xảo, thời nếu muốn người ấy có thể sống đến một kiếp hay phần kiếp còn lại.

Này Ananda, nay Như Lai đã tu bốn thần túc, tu
tập nhiều lần, thật lão luyện, thật chắc chắn, thật bền
vững, điêu luyện, thiện xảo. Này Ananda, nếu muốn
Như Lai có thể sống đến một kiếp hay phần kiếp còn
lại.

4. Nhưng Tôn giả Ananda không thể nhận hiểu sự
gợi ý quá rõ ràng, sự hiện tướng quá rõ ràng của
Thế Tôn, Tôn giả không thỉnh cầu Thế Tôn: "Bạch
Thế Tôn, Thế Tôn hãy ở lại cho đến trọn kiếp. Thiện
Thệ hãy ở lại cho đến trọn kiếp vì lợi ích cho chúng
sanh, vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì lòng thương
tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho
loài Trời và loài Người". Vì tâm tôn giả bị Ma vương
ám ảnh.

5. Lần thứ hai Thế Tôn... lần thứ ba Thế Tôn nói với tôn giả Ananda:

- Này Ananda, khả ái thay Vesàli, khả ái thay điện thờ Udena, khả ái thay điện thờ Gotamaka, khả ái thay điện thờ Sattambaka, khả ái thay điện thờ Bahuputta, khả ái thay điện thờ Sàrandada, khả ái thay điện thờ Càpàla!" Này Ananda, những ai đã tu bốn thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        536

chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo thời,
nếu người ấy muốn, có thể sống đến một kiếp hay
phần kiếp còn lại. Này Ananda, nay Như Lai đã tu
bốn thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật
chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo. Này
Ananda, nếu muốn, Như Lai có thể sống đến một
kiếp hay phần kiếp còn lại.

Nhưng tôn giả Ananda không thể nhận hiểu sự gợi ý quá rõ ràng, sự hiện tướng quá rõ ràng của Thế Tôn, Tôn giả không thỉnh cầu Thế Tôn: "Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy ở lại cho đến trọn kiếp, Thiện Thệ hãy ở lại cho đến trọn kiếp, vì lợi ích cho chúng sanh, vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì lòng thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho loài Trời và loài Người". Vì tâm của tôn giả bị Ác ma ám ảnh.

6. Rồi Thế Tôn nói với tôn giả Ananda:

- Này Ananda hãy đi và làm những gì Ngươi nghĩ là phải thời.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Ngài, thân bên hữu hướng về Thế Tôn và đi ra.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       537

7. Tôn giả Ananda đi ra chưa bao lâu, Ác ma liền đến chỗ Thế Tôn, khi đến xong liền đứng một bên. Sau khi đứng một bên, Ác ma nói với Thế Tôn.

- Bạch Thế Tôn, nay Thế Tôn hãy diệt độ, Thiện Thệ hãy diệt độ. Bạch Thế Tôn, nay đã đến thời Thế Tôn diệt độ. Bạch Thế Tôn, đây là lời Thế Tôn đã nói: "Này Ác ma, Ta sẽ không diệt độ khi nào những Tỷ- kheo của Ta chưa trở thành những vị đệ tử chân chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn sàng, đa văn, duy trì Chánh pháp, thành tựu Chánh pháp và tùy pháp, sống chân chánh, sống theo Chánh pháp, sau khi học hỏi giáo lý, chưa có thể tuyên bố, diễn giảng, trình bày, xác định, khai minh, phân tích, và giải thích rõ ràng Chánh pháp, khi có tà đạo khởi lên chưa có thể chất vấn và hàng phục một cách khéo léo, chưa có thể truyền bá Chánh pháp thần diệu".

8. Bạch Thế Tôn, nay những Tỷ-kheo của Thế Tôn, đã trở thành những vị đệ tử chân chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn sàng, đa văn, duy trì Chánh pháp và tùy pháp, sống chân chánh, sống theo Chánh pháp, sau khi học hỏi giáo lý, đã có thể tuyên bố, diễn giảng, trình bày, xác định, khai minh, phân tách và giải thích rõ ràng Chánh pháp, khi có tà đạo khởi lên đã có thể chất vấn và hàng phục một cách khéo léo, đã có thể truyền bá Chánh pháp thần diệu. Như vậy,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      538

nay Thế Tôn, hãy diệt độ, Thiện Thệ hãy diệt độ. Bạch Thế Tôn, nay đã đến thời Thế Tôn diệt độ!

Bạch Thế Tôn, đây là lời Thế Tôn đã nói: "Này Ác ma, Ta sẽ không diệt độ khi nào những Tỷ-kheo ni của Ta chưa trở thành những vị đệ tử chơn chánh, sáng suốt, có kỷ luật... khi nào những nam cư sĩ của Ta chưa trở thành những vị đệ tử chơn chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn sàng, đa văn duy trì Chánh pháp, thành tựu Chánh pháp và tùy pháp, sống chơn chánh, sống theo Chánh pháp, sau khi học hỏi giáo lý, chưa có thể tuyên bố, diễn giảng, trình bày, xác định, khai minh, phân tách, và giải thích rõ ràng Chánh pháp; khi nào có tà đạo khởi lên, chưa có thể chất vấn và hàng phục một cách khéo léo, chưa có thể truyền bá Chánh pháp thần diệu". Bạch Thế Tôn, nay những nam cư sĩ của Thế Tôn đã trở thành những đệ tử chơn chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn sàng, đa văn, duy trì Chánh pháp, đầy đủ Chánh pháp và tùy pháp, sống chơn chánh, sống theo Chánh pháp, sau khi học hỏi giáo lý đã có thể tuyên bố, diễn giảng, trình bày, xác định, khai minh, phân tích và giải thích rõ ràng Chánh pháp; khi có tà đạo khởi lên, đã có thể chất vấn và hàng phục một cách khéo léo, và có thể truyền bá Chánh pháp thần diệu. Như vậy, nay Thế Tôn hãy diệt độ, Thiện Thệ hãy diệt độ. Bạch Thế Tôn nay đã đến thời Thế Tôn diệt độ.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        539

Bạch Thế Tôn, đây là lời Thế Tôn đã nói: "Này Ác ma, Ta sẽ không diệt độ khi nào những nữ cư sĩ của Ta chưa trở thành những vị đệ tử chơn chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn sàng, đa văn, duy trì, Chánh pháp, thành tựu Chánh pháp và tùy pháp, sống chơn chánh, sống theo Chánh pháp, sau khi học hỏi giáo lý, chưa có thể tuyên bố, diễn giảng, trình bày, xác định, khai minh, phân tách, và giải thích rõ ràng Chánh pháp; khi nào có tà đạo khởi lên, chưa có thể chất vấn và hàng phục một cách khéo léo, chưa có thể truyền bá chánh pháp một cách thần diệu". Bạch Thế Tôn, nay những nữ cư sĩ của Thế Tôn đã trở thành những đệ tử chơn chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn sàng, đa văn, duy trì Chánh pháp, thành tựu Chánh pháp và tùy pháp, sống chơn chánh, sống theo Chánh pháp, sau khi học hỏi giáo lý đã có thể tuyên bố, diễn giảng, trình bày, xác định, khai minh, phân tách, và giải thích rõ ràng Chánh pháp; khi nào có tà đạo khởi lên, đã có thể chất vấn và hàng phục một cách khéo léo, có thể truyền bá Chánh pháp một cách thần diệu. Như vậy, nay Thế Tôn hãy diệt độ, Thiện Thệ hãy diệt độ. Bạch Thế Tôn, nay đã đến thời Thế Tôn diệt độ.

Bạch Thế Tôn, đây là lời Thế Tôn đã nói: "Này Ác ma, Ta sẽ không diệt độ khi nào phạm hạnh Ta giảng dạy chưa thành tựu, thịnh đạt, phổ biến,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      540

quảng bá, biến mãn, nghĩa là được khéo giảng dạy
cho loài người". Bạch Thế Tôn, nay phạm hạnh Thế
Tôn giảng dạy đã được thành tựu, thịnh đạt, phổ biến,
quảng bá, biến mãn, nghĩa là được khéo giảng dạy
cho loài người. Như vậy, nay Thế Tôn hãy diệt độ,
Thiện Thệ hãy diệt độ. Bạch Thế Tôn nay đã đến thời
Thế Tôn diệt độ.

9. Khi được nói vậy Thế Tôn nói với Ác ma: "Này
Ác ma hãy yên tâm, không bao lâu Như Lai sẽ diệt
độ. Sau ba tháng bắt đầu từ hôm nay, Như Lai sẽ
diệt độ".

10. Và tại điện thờ Càpàla, Thế Tôn chánh niệm,
tỉnh giác, từ bỏ thọ, hành (không duy trì mạng sống
lâu hơn nữa). Khi Thế Tôn từ bỏ, không duy trì mạng
sống thêm nữa, thời đại địa chấn động, ghê rợn, tóc
lông dựng ngược, sấm trời vang dậy. Thế Tôn nhận
hiểu ý nghĩa của sự kiện ấy, liền thốt câu kệ cảm khái
như sau:

Mạng sống có hạn hay vô hạn,
Tu sĩ từ bỏ, không kéo dài.
Nội tâm chuyên nhất trú thiền định.
Như tháo áo giáp đang mang mặc.
11. Lúc bấy giờ, tôn giả Ananda suy nghĩ: "Thật là
kỳ diệu! Thật là hy hữu! Đại địa chấn động, đại địa

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       541

rung động như vậy, ghê rợn, tóc lông dựng ngược và sấm trời vang dậy. Do nhân gì, do duyên gì, đại địa chấn động như vậy?".

12. Rồi tôn giả Ananda đến tại chỗ Thế Tôn, đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một bên. Khi ngồi xuống một bên, tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

 Bạch Thế Tôn, thật là kỳ diệu! Bạch Thế Tôn thật
là hy hữu! Đại địa chấn động, đại địa rung động
như vậy, ghê rợn, tóc lông dựng ngược và sấm
trời vang dậy. Bạch Thế Tôn, do nhân gì, do duyên
gì, đại địa chấn động như vậy?

13. - Này Ananda, có tám nhân, có tám duyên khiến đại địa chấn động. Thế nào là tám?

Này Ananda, đại địa này thiết lập trên nước, nước ở
trên gió và gió ở tại hư không. Này Ananda, đến thời
đại phong khởi lên, gió lớn khi thổi làm nổi sóng
nước, và khi nước nổi sóng thì quả đất rung động.
Đó là nhân thứ nhất, duyên thứ nhất, đại địa chấn
động.

14. Lại nữa này Ananda, có vị Sa-môn hay Bà-la- môn có thần thông, tâm được chế ngự, hay hàng chư Thiên có đại thần thông, có đại uy lực; những vị này quán địa tánh có hạn, quán thủy tánh vô lượng, vị ấy

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     542

có thể khiến quả đất này rung động, chuyển động mạnh. Đó là nhân thứ hai, duyên thứ hai khiến đại địa chấn động.

15. Lại nữa, này Ananda, khi vị Bồ-tát ở cõi Tusita
(Đâu suất) từ bỏ thân, chánh niệm, tỉnh giác, nhập
vào mẫu thai, khi ấy quả đất này rung động, chuyển
động, chấn động mạnh. Đó là nhân thứ ba, duyên thứ
ba khiến đại địa chấn động.

16. Lại nữa, này Ananda, khi vị Bồ-tát, chánh niệm, tỉnh giác, ra khỏi mẫu thai, khi ấy quả đất này rung động, chuyển động, chấn động mạnh. Đó là nhân thứ tư, duyên thứ tư khiến đại địa chấn động.

17. Lại nữa, này Ananda, khi Như Lai chứng ngộ vô
thượng Chánh Đẳng Chánh Giác, khi ấy quả đất rung
động, chuyển động, chấn động mạnh. Đó là nhân thứ
năm, duyên thứ năm khiến đại địa chấn động.

18. Lại nữa, này Ananda, khi Như Lai chuyển bánh
xe Pháp, khi ấy quả đất này rung động, chuyển động,
chấn động mạnh. Đó là nhân thứ sau, duyên thứ sau,
khiến đại địa chấn động.

19. Lại nữa, này Ananda, khi Như Lai, chánh niệm, tỉnh giác, từ bỏ, không duy trì mạng sống, khi ấy quả đất này rung động, chuyển động, chấn động mạnh.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      543

Đó là nhân thứ bảy, duyên thứ bảy, khiến đại địa chấn động.

20. Lại nữa, này Ananda, khi Như Lai nhập vô dư y
Niết Bàn, khi ấy quả đất này rung động, chuyển
động, chấn động mạnh. Đó là nhân thứ tám duyên
thứ tám, khiến đại địa chấn động.

Này Ananda, do tám nhân này, tám duyên này, khiến đại địa chấn động.

21. Này Ananda, có tám chúng. Thế nào là tám?

- Chúng Sát-đế-Lỵ,
- Chúng Bà-la-môn,
- Chúng Cư sĩ,
- Chúng Sa-môn,
- Chúng Bốn Thiên vương,
- Chúng Tam thập tam thiên,
- Chúng Ma,
- Chúng Phạm thiên.

22. Này Ananda, Ta nhớ lại Ta đã đến chúng Sát - đế-lỵ hơn một trăm lần. Tại đây trước khi Ta ngồi, trước khi Ta nói chuyện, và trước khi cuộc đối thoại

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     544

bắt đầu, dung sắc của chúng Sát-đế-lỵ như thế nào,
dung sắc của Ta cũng như vậy; giọng nói chúng
như thế nào, giọng nói của Ta cũng như vậy. Và
với bài pháp thoại, Ta giảng dạy, khích lệ, làm cho
phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ. Khi Ta đang nói,
chúng không biết: "Kẻ nói ấy là ai, là chư Thiên
chăng, là Người chăng?" sau khi Ta giảng dạy, khích
lệ, làm cho phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ với bài
pháp thoại, Ta biến mất. Khi Ta biến mất, chúng
không biết: "Kẻ biến mất ấy là ai, là chư Thiên
chăng, là Ngươi chăng?".

23. Này Ananda. Ta nhớ lại Ta đã đến chúng Bà-la- môn hơn một trăm lần... chúng Cư sĩ... chúng Sa- môn... chúng Bốn Thiên vương... chúng Tam thập tam thiên... chúng Ma... chúng Phạm thiên hơn trăm lần, tại đây trước khi Ta ngồi, trước khi Ta nói chuyện và trước khi cuộc đối thoại bắt đầu dung sắc của chúng Phạm thiên như thế nào, dung sắc của Ta cũng vậy; giọng nói của chúng như thế nào, giọng nói của Ta cũng vậy. Và với bài pháp thoại, Ta giảng dạy, khích lệ, làm cho phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ. Khi Ta đang nói, chúng không biết: "Kẻ nói ấy là ai, là chư Thiên chăng, là Người chăng?" Sau khi Ta giảng dạy, khích lệ, làm cho phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ, Ta biến mất. Khi Ta biến mất, chúng không biết: "Kẻ biến mất đó là ai, là chư Thiên chăng, là

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     545

Người chăng? " Này Ananda, như vậy là tám chúng.

24. Này Ananda, có tám thắng xứ. Thế nào là tám?

25. Một vị quán tưởng nội sắc, thấy các loại ngoại
sắc, có hạn lượng, đẹp, xấu. Vị ấy nhận thức rằng:
"Sau khi nhiếp thắng chúng, ta biết, ta thấy", đó là
thắng xứ thứ nhất.

26. Một vị quán tưởng nội sắc, thấy các loại ngoại
sắc vô lượng, đẹp, xấu. Vị ấy nhận thức rằng: "Sau
khi nhiếp thắng chúng, ta biết, ta thấy", đó là thắng
xứ thứ hai.

27. Một vị quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các loại
ngoại sắc có hạn lượng đẹp, xấu. Vị ấy nhận thức
rằng: "Sau khi nhiếp thắng chúng, ta biết, ta thấy",
đó là thắng xứ thứ ba.

28. Một vị quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các loại
ngoại sắc vô lượng, đẹp, xấu. Vị ấy nhận thức rằng:
"Sau khi nhiếp thắng chúng, ta biết, ta thấy", đó là
thắng xứ thứ tư.

29. Một vị quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các loại ngoại sắc màu xanh, tướng sắc xanh, hình sắc xanh, ánh sáng xanh - như bông gai màu xanh, tướng sắc

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      546

xanh, hình sắc xanh, ánh sáng xanh - như lụa Ba-la- nại, cả hai mặt láng trơn, màu xanh, tướng sắc xanh, hình sắc xanh, ánh sáng xanh. Như vậy vị này quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các loại ngoại sắc màu xanh, tướng sắc xanh, hình sắc xanh ánh sáng xanh. Vị ấy nhận thức rằng: "Sau khi nhiếp thắng chúng, ta biết, ta thấy", đó là thắng xứ thứ năm.

30. Một vị quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các loại ngoại sắc màu vàng, sắc màu vàng, tướng màu vàng, hình sắc vàng, ánh sáng vàng - như bông Kanikàra màu vàng, tướng sắc vàng, hình sắc vàng, ánh sáng vàng - như lụa sa Balanại, cả hai mặt láng trơn màu vàng, tướng sắc vàng hình sắc vàng - như vậy vị này quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các loại ngoại sắc màu vàng, tướng sắc vàng, hình sắc vàng, ánh sáng vàng, vị ấy nhận thức rằng: "Sau khi nhiếp thắng chúng, ta biết, ta thấy", đó là thắng xứ thứ sáu.

31. Một vị quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các loại ngoại sắc màu đỏ, sắc màu đỏ, tướng sắc đỏ, hình sắc đỏ, ánh sáng đỏ - như bông bandhujìvaka màu đỏ, sắc màu đỏ, tướng màu đỏ, hình sắc đỏ, ánh sáng đỏ - như lụa sa Balanại, cả hai mặt láng trơn màu đỏ, sắc màu đỏ, tướng màu đỏ, hình sắc đỏ, ánh sáng đỏ. Như vậy vị này quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các loại ngoại sắc màu đỏ tướng sắc đỏ, hình sắc đỏ,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      547

ánh sáng đỏ, vị ấy nhận thức rằng: "Sau khi nhiếp thắng chúng, ta biết, ta thấy", đó là thắng xứ thứ bảy.

32. Một vị quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các loại ngoại sắc màu trắng, tướng sắc trắng, hình sắc trắng, ánh sáng trắng - như sao mai Osadhi màu trắng, tướng sắc trắng, hình sắc trắng, ánh sáng trắng - như lụa sa Balanại, cả hai mặt láng trơn màu trắng, tướng sắc trắng, hình sắc trắng, ánh sáng trắng. Như vậy vị này quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các loại ngoại sắc màu trắng, tướng sắc trắng, hình sắc trắng, ánh sáng trắng, vị ấy nhận thức rằng: "Sau khi nhiếp thắng chúng, ta biết, ta thấy", đó là thắng xứ thứ tám. Này Ananda như vậy là tám thắng xứ.

33. Này Ananda, có tám giải thoát. Thế nào là tám?

- Tự mình có sắc, thấy các sắc; đó là sự giải thoát
thứ nhất.
- Quán tưởng nội sắc là vô sắc, thấy các ngoại
sắc; đó là sự giải thoát thứ hai.
- Quán tưởng (sắc là) tịnh, chú tâm trên suy
tưởng ấy; đó là sự giải thoát thứ ba.
- Vượt khỏi hoàn toàn sắc tưởng, diệt trừ các
tưởng hữu đối, không tác ý đến những tưởng

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        548

khác biệt, với suy tư "hư không là vô biên",
chứng và trú Không vô biên xứ; đó là sự giải
thoát thứ tư.
- Vượt khỏi hoàn toàn Không vô biên xứ, với suy
tư "thức là vô biên", chứng và trú Thức vô biên
xứ; đó là giải thoát thứ năm.
- Vượt khỏi hoàn toàn Thức vô biên xứ, với suy
tư "không có vật gì", chứng và trú Vô sở hữu
xứ; đó là sự giải thoát thứ sáu.
- Vượt khỏi hoàn toàn Vô sở hữu xứ, chứng và
trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ; đó là sự giải
thoát thứ bảy.
- Vượt khỏi hoàn toàn Phi tưởng phi phi tưởng
xứ, chứng và trú Diệt thọ tưởng; đó là sự giải
thoát thứ tám.

Này Ananda, như vậy là tám giải thoát.

34. Này Ananda, một thời Ta ở tại Uruvelà, trên
bờ     sông    Neranjara,     dưới     gốc      cây
Ajapàlanigrodha khi Ta mới thành đạo. Này
Ananda, lúc bấy giờ Ác ma đến tại chỗ Ta ở, khi đến
xong liền đứng một bên. Này Ananda, sau khi đứng
một bên, Ác ma nói với Ta: "Bạch Thế Tôn, nay Thế
Tôn hãy diệt độ, Thiện Thệ hãy diệt độ. Bạch Thế
Tôn nay đã đến thời Thế Tôn diệt độ".

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    549

35. Này Ananda, khi được nói vậy, Ta nói với Ác ma:

- "Này Ác ma, Ta sẽ không diệt độ khi nào những
Tỷ-kheo của Ta chưa thành những đệ tử chơn
chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn sàng, đa văn, duy trì
Chánh pháp, thành tựu Chánh pháp và Tùy pháp,
sống chơn chánh, sống theo Chánh pháp, sau khi học
hỏi giáo lý chưa có thể tuyên bố, diễn giảng, trình
bày, xác định, khai minh, phân tách và giải thích rõ
ràng Chánh pháp; khi có tà đạo khởi lên, chưa có thể
chất vấn và hàng phục một cách khéo léo, chưa có
truyền bá Chánh pháp thần diệu.

Này Ác ma, Ta sẽ không diệt độ khi nào những Tỷ-kheo ni của Ta chưa trở thành những đệ tử chơn chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn sàng, đa văn, duy trì Chánh pháp, thành tựu Chánh pháp và tùy pháp, sống chơn chánh, sống theo Chánh pháp, sau khi học hỏi giáo lý chưa có thể tuyên bố, diễn giảng, trình bày, xác định, khai minh, phân tách và giải thích rõ ràng Chánh pháp; khi có tà đạo khởi lên, chưa có thể chất vấn và hàng phục một cách khéo léo, chưa có thể truyền bá Chánh pháp thần diệu.

Này Ác ma, Ta sẽ không diệt độ khi nào những nam cư sĩ của Ta chưa trở thành những đệ tử chơn

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        550

chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn sàng, đa văn, duy trì Chánh pháp, thành tựu chánh pháp và tùy pháp, sống chơn chánh, sống theo chánh pháp, sau khi học hỏi giáo lý chưa có thể tuyên bố diễn giảng trình bày, xác định, khai minh, phân tách và giải thích rõ ràng Chánh pháp; khi có tà đạo khởi lên, chưa có thể chất vấn và hàng phục một cách khéo léo, chưa có thể truyền bá chánh pháp thần diệu.

Này Ác ma, Ta sẽ không diệt độ khi nào những
nữ cư sĩ của Ta chưa trở thành những đệ tử chơn
chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn sàng, đa văn, duy trì
Chánh pháp, thành tựu chánh pháp và tùy pháp, sống
chơn chánh, sống theo chánh pháp, sau khi học hỏi
giáo lý chưa có thể tuyên bố diễn giảng trình bày, xác
định, khai minh, phân tách và giải thích rõ ràng
Chánh pháp; khi có tà đạo khởi lên, chưa có thể chất
vấn và hàng phục một cách khéo léo, chưa có thể
truyền bá chánh pháp thần diệu.

Này Ác ma, Ta không diệt độ khi nào phạm hạnh
mà Ta giảng dạy chưa được thành tựu, thịnh đạt,
phổ biến, quảng bá, biến mãn, nghĩa là được khéo
giảng dạy cho loài Người.

36. Này Ananda, hôm nay tại điện thờ Càpàla, Ác ma đến Ta, sau khi đến liền đứng một bên. Này

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        551

Ananda, Ác ma đứng một bên nói với Ta như sau:

"Bạch Thế Tôn, nay Thế Tôn hãy diệt độ, Thiện Thệ
hãy diệt độ. Bạch Thế Tôn, nay đã đến thời Thế Tôn
diệt độ. Bạch Thế Tôn, đây là lời Thế Tôn đã nói:
"Này Ác ma, Ta sẽ không diệt độ khi nào những Tỷ-
kheo của Ta chưa trở thành những đệ tử chơn chánh,
sáng suốt, có kỷ luật, sẵn sàng, đa văn, duy trì Chánh
pháp, thành tựu Chánh pháp và tùy pháp, sống chân
chánh, sống theo Chánh pháp, sau khi học hỏi giáo
lý, chưa có thể tuyên bố, diễn giảng, trình bày, xác
định, khai minh, phân tách và giải thích rõ ràng
Chánh pháp; khi có tà đạo khởi lên, chưa có thể chất
vấn và hàng phục một cách khéo léo, chưa có thể
truyền bá Chánh pháp thần diệu". Bạch Thế Tôn, nay
những Tỷ-kheo của Thế Tôn đã trở thành những đệ
tử chơn chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn sàng, đa
văn, duy trì Chánh pháp, thành tựu Chánh pháp và
tùy pháp, sống chân chánh, sống theo Chánh pháp,
sau khi học hỏi giáo lý đã có thể tuyên bố, diễn giảng,
trình bày, xác định, khai minh, phân tách và giải
thích rõ ràng Chánh pháp, khi có tà đạo khởi lên, đã
có thể chất vấn và hành phục một cách khéo léo, đã
có thể truyền bá Chánh pháp một cách thần diệu.
Như vậy, nay Thế Tôn hãy diệt độ, Thiện Thệ hãy
diệt độ. Bạch Thế Tôn, nay đã đến thời Thế Tôn diệt
độ.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        552

Bạch Thế Tôn đây là lời Thế Thôn đã nói: "Này Ác
ma, Ta sẽ không diệt độ khi nào những Tỷ-kheo ni
của Ta...; khi nào những cư sĩ của Ta...; khi nào phạm
hạnh Ta giảng dạy chưa được thành tựu, thịnh đạt,
phổ biến, quảng bá, biến mãn nghĩa là được khéo
giảng dạy cho loài Người". Bạch Thế Tôn, nay phạm
hạnh Thế Tôn giảng dạy đã được thành tựu, thịnh
đạt, phổ biến, quảng bá, biến mãn nghĩa là được khéo
giảng dạy cho loài Người. Như vậy, nay Thế Tôn hãy
diệt độ, Thiện Thệ hãy diệt độ. Bạch Thế Tôn nay đã
đến thời Thế Tôn diệt độ".

37. Khi được nói vậy, Ta nói với Ác ma:

"Này Ác ma, hãy an tâm, không bao lâu Như Lai sẽ diệt độ. Sau ba tháng bắt đầu từ hôm nay Như Lai sẽ diệt độ".

Này Ananda, hôm nay tại điện thờ Càpàla, Như Lai chánh niệm, tỉnh giác, từ bỏ thọ, hành (không duy trì mạng sống lâu hơn nữa).

38. Khi được nói vậy, tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy ở lại cho đến trọn kiếp, Thiện Thệ hãy ở lại cho đến trọn kiếp, vì lợi ích cho chúng sanh, vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì lòng thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc cho

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       553

loài Trời và loài Người.

- Thôi đi, này Ananda, đừng có thỉnh cầu Như Lai nữa. Này Ananda, nay thỉnh cầu Như Lai không còn kịp thời.

39. Lần thứ hai, tôn giả Ananda... Lần thứ ba, tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy ở lại cho đến trọn kiếp,
Thiện Thệ hãy ở lại cho đến trọn kiếp, vì lợi ích cho
chúng sanh, vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì lòng
thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an
lạc cho loài Trời và loài Người.

- Này Ananda, Ngươi có tin sự giác ngộ Thế Tôn không?

- Bạch Thế Tôn, con có tin!

- Vậy, này Ananda, sao Ngươi lại làm phiền Như Lai đến ba lần.

40. - Bạch Thế Tôn, chính con được tận mặt, đích thân nghe Thế Tôn dạy như sau: "Này Ananda, những ai đã tu bốn thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo thời, nếu muốn, người ấy có thể sống đến

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       554

một kiếp, hay phần kiếp còn lại. Này Ananda, nay Như Lai đã tu bốn thần túc... Như Lai có thể sống đến một kiếp hay phần kiếp còn lại".

- Này Ananda, Ngươi có tin tưởng không?

- Bạch Thế Tôn, con có tin tưởng!

- Này Ananda, như vậy là lỗi của Ngươi, như vậy
là khuyết điểm của Ngươi, đã không nhận hiểu sự
gợi ý quá rõ ràng, sự hiện tướng quá rõ ràng của
Như Lai, Ngươi không thỉnh cầu Thế Tôn: "Bạch
Thế Tôn, Thế Tôn hãy ở lại cho đến trọn kiếp, Thiện
Thệ hãy ở lại cho đến trọn kiếp, vì lợi ích cho chúng
sanh, vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì lòng thương
tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho
loài Trời và loài Người". Này Ananda, nếu Ngươi
thỉnh Như Lai, Như Lai có thể bác bỏ hai lần cầu
thỉnh, nhưng đến lần thứ ba, Như Lai có thể nhận
lời. Này Ananda như vậy là lỗi của Ngươi, như vậy
là khuyết điểm của Ngươi.

41. Này Ananda, một thời Ta ở tại Vương Xá, núi Linh Thứu (Gijjha Kuta). Tại đấy Ta nói với Ananda: "Này Ananda, khả ái thay thành Vương Xá! Khả ái thay núi Linh Thứu! Này Ananda, những ai đã tu bốn thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo thời, nếu

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       555

người ấy muốn, có thể sống đến một kiếp, hay phần
kiếp còn lại. Này Ananda, nay Như Lai đã tu bốn
thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật chắc
chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo. Này
Ananda, nếu muốn, Như Lai có thể sống đến một kiếp
hay phần kiếp còn lại". Dầu vậy, này Ananda,
Ngươi không thể nhận hiểu sự gợi ý quá rõ ràng,
sự hiện tướng quá rõ ràng của Thế Tôn. Ngươi
không thỉnh cầu Thế Tôn: "Bạch Thế Tôn, Thế Tôn
hãy ở lại cho đến trọn kiếp, Thiện Thệ hãy ở lại cho
đến trọn kiếp, vì lợi ích cho chúng sanh, vì hạnh phúc
cho chúng sanh, vì lòng thương tưởng cho đời, vì lợi
ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho loài Trời và loài
Người". Này Ananda, nếu Ngươi cầu thỉnh Như Lai,
Như Lai có thể bác bỏ hai lần cầu thỉnh, nhưng đến
lần thứ ba, Như Lai có thể nhận lời. Này Ananda,
như vậy là lỗi của Ngươi, như vậy là khuyết điểm
của Ngươi".

42. Này Ananda, một thời Ta ở thành Vương Xá, tại
Nigrodhàràma... Ta cũng ở thành Vương Xá tại
Corapapàta... Ta cũng ở thành Vương Xá, hang
Sattapanni trên núi Vebhàra... Ta cũng ở thành
Vương Xá, tại hang đá Kàla, trên núi Isigili... Ta
cũng ở thành Vương Xá, tại khu rừng Sita trong hang
đá Sappasondika... Ta cũng ở thành Vương Xá, tại
Tapodàràma... Ta cũng ở thành Vương Xá, Trúc

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       556

Lâm, hồ Kalandaka... Ta cũng ở thành Vương Xá, tại rừng Jìvakambavana... Ta cũng ở thành Vương Xá tại Maddakucchi ở Lộc Uyển.

43. Này Ananda, tại đấy Ta nói: "Này Ananda, khả
ái thay thành Vương Xá, khả ái thay núi Linh Thứu,
khả ái thay Nigrodhàràma, khả ái thay Corapapàta,
khả ái thay hang Sattapanni trên núi Vebhara, khả ái
thay hang đá Kàla trên núi Isigili, khả ái thay hang
đá Sappasondika trong rừng Sìta, khả ái thay suối
nước nóng Tapodàràma, khả ái thay hồ con sóc ở tại
Trúc Lâm, khả ái thay rừng Jìvakambavana, khả ái
thay vườn Nai ở tại Maddakucchi"!

44. "Này Ananda, những ai đã tu bốn thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo thời, nếu người ấy muốn, có thể sống đến một kiếp, hay phần kiếp còn lại. Này Ananda, nay Như Lai đã tu bốn thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo. Này Ananda, nếu muốn, Như Lai có thể sống đến một kiếp hay phần kiếp còn lại". Dầu vậy, này Ananda, Ngươi không thể nhận hiểu sự gợi ý quá rõ ràng, sự hiện tướng quá rõ ràng của Thế Tôn. Ngươi không thỉnh cầu Thế Tôn: "Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy ở lại cho đến trọn kiếp, Thiện Thệ hãy ở lại cho đến trọn kiếp, vì lợi ích cho

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      557

chúng sanh, vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì lòng
thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an
lạc cho loài Trời và loài Người". Này Ananda, nếu
Ngươi cầu thỉnh Như Lai, Như Lai có thể bác bỏ
hai lần cầu thỉnh, nhưng đến lần thứ ba, Như Lai
có thể nhận lời. Này Ananda, như vậy là lỗi của
Ngươi, như vậy là khuyết điểm của Ngươi".

45. Này Ananda, một thời Ta ở Vesàli tại điện thờ Udena.

Tại đấy, này Ananda, Ta cũng nói. "Này Ananda, khả ái thay Vesàli, khả ái thay điện thờ Udena. Này Ananda, những ai đã tu bốn thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo thời, nếu người ấy muốn, có thể sống đến một kiếp hay phần kiếp còn lại. Này Ananda, nay Như Lai đã tu bốn thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo thời, nếu muốn, Như Lai có thể sống đến một kiếp hay phần kiếp còn lại". Dầu vậy, này Ananda, Ngươi không thể nhận hiểu sự gợi ý quá rõ ràng, sự hiện tướng quá rõ ràng của Như Lai, Ngươi không thỉnh cầu Như Lai: "Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy ở lại cho đến trọn kiếp, Thiện Thệ hãy ở lại cho đến trọn kiếp, vì lợi ích cho chúng sanh, vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì lòng thương tưởng cho đời,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      558

vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho loài Trời và
loài Người". Này Ananda, nếu Ngươi cầu thỉnh Như
Lai, Như Lai có thể bác bỏ hai lần cầu thỉnh, nhưng
đến lần thứ ba, Như Lai có thể nhận lời. Này Ananda,
như vậy là lỗi của Ngươi, như vậy là khuyết điểm
của Ngươi.

46. Này Ananda, một thời Ta ở thành Vesàli tại điện
thờ Gotamaka... ta cũng ở thành Vesàli tại điện thờ
Sattambaka... Ta cũng ở thành Vesàli tại điện thờ
Bahuputta... Ta cũng ở thành Vesàli tại điện thờ
Sàrandada...

47. Này Ananda, hôm nay tại điện thờ Càpàla, Ta nói với ngươi: "Này Ananda, khả ái thay Vesàli, khả ái thay điện thờ Udena, khả ái thay điện thờ Gotamaka, khả ái thay điện thờ Sattamba, khả ái thay điện thờ Buhuputta, khả ái thay điện thờ Sàrandada, khả ái thay đền Càpàla. Này Ananda, những ai đã tu bốn thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo thời, nếu muốn, người ấy có thể sống đến một kiếp hay phần kiếp còn lại. Này Ananda, Như Lai đã tu bốn thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo. Này Ananda, nếu muốn, Như Lai có thể sống đến một kiếp hay phần kiếp còn lại". Dầu vậy,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      559

này Ananda, Ngươi không thể nhận hiểu sự gợi ý quá
rõ ràng, sự hiện tướng quá rõ ràng của Như Lai,
Ngươi không thỉnh cầu Thế Tôn: "Bạch Thế Tôn,
Thế Tôn hãy ở lại cho đến trọn kiếp, Thiện Thệ hãy
ở lại cho đến trọn kiếp, vì lợi ích cho chúng sanh, vì
hạnh phúc cho chúng sanh, vì lòng thương tưởng cho
đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho loài Trời
và loài Người". Này Ananda, nếu Ngươi cầu thỉnh
Như Lai; Như Lai có thể bác bỏ hai lần cầu thỉnh,
nhưng đến lần thứ ba, Như Lai có thể nhận lời. Này
Ananda, như vậy là lỗi của Ngươi, như vậy là khuyết
điểm của Ngươi.

48. Này Ananda, phải chăng ngay từ ban đầu Ta đã từng tuyên bố rằng mọi vật ưu ái, thân tình đều phải bị thay đổi, trở về hư không, biến dịch?

Này Ananda, làm sao có thể được như vầy:
Những gì sanh khởi, tồn tại, hữu vi, chịu sự biến
hoại mà lại mong khỏi có sự biến diệt? Thật
không có sự trạng ấy.

Này Ananda, những gì Như Lai đã từ bỏ, dứt
khoát, xả ly, phóng xả, khước từ, chính là thọ,
hành. Như Lai đã nói và nói một cách dứt khoát:
"Không lâu, Như Lai sẽ diệt độ. Sau ba tháng bắt
đầu hôm nay, Như Lai sẽ diệt độ". Nói rằng Như

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       560

Lai vì muốn sống mà phản lại lời tuyên bố trên, thời thật không có sự trạng ấy.

Này Ananda, chúng ta hãy đi đến giảng đường Kùtagàra tại rừng Đại Lâm.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn.

49. Rồi Thế Tôn cùng tôn giả Ananda đi đến giảng đường Kùtagàra vườn Đại Lâm, khi đi đến, Thế Tôn nói với tôn giả Ananda:

- Này Ananda, hãy đi mời tất cả Tỷ-kheo sống ở gần Vesàli tụ họp tại giảng đường này.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn, đi mời tất cả vị
Tỷ-kheo sống ở gần Vesàli tụ họp tại giảng đường,
rồi đi đến chỗ Thế Tôn, đảnh lễ Ngài và đứng một
bên. Sau khi đứng một bên, tôn giả Ananda bạch Thế
Tôn:

- Bạch Thế Tôn, chúng Tỷ-kheo đã tụ họp. Bạch Thế Tôn, Ngài hãy làm những gì Ngài nghĩ là hợp thời.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                   561

50. Thế Tôn liền đi đến giảng đường và ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. Sau khi ngồi, Thế Tôn nói với các vị Tỷ- kheo:

- Này các Tỷ-kheo, nay những pháp do Ta chứng
ngộ và giảng dạy cho các Ngươi, các Ngươi phải
khéo học hỏi, thực chứng tu tập và truyền rộng để
phạm hạnh được trường tồn, vĩnh cửu, vì hạnh
phúc cho chúng sanh, vì an lạc cho chúng sanh, vì
lòng thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh
phúc, vì an lạc cho loài Trời và loài Người.

 Này các Tỷ-kheo, thế nào là các pháp do Ta chứng
ngộ và giảng dạy, các Ngươi phải khéo học hỏi,
thực chứng, tu tập và truyền rộng để cho phạm
hạnh được trường tồn, vĩnh cửu, vì hạnh phúc cho
chúng sanh, vì an lạc cho chúng sanh, vì lòng
thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì
an lạc cho loài Trời và loài Người?

Chính là Bốn Niệm xứ, Bốn Chánh cần, Bốn Thần
túc, Năm Căn, Năm Lực, Bảy Bồ-đề phần, Tám
Thánh đạo phần. Này các Tỷ-kheo, chính những
pháp này do Ta chứng ngộ và giảng dạy, mà các
Ngươi phải khéo học hỏi, thực chứng, tu tập và
truyền rộng để phạm hạnh được trường tồn, vĩnh
cửu, vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì lòng thương

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      562

tưởng của đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho loài Trời và loài Người.

51. Rồi Thế Tôn nói với các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, đây là lời Ta nhắn nhủ các
Ngươi. Các hành là vô thường. Hãy tinh tấn lên
để tự giải thoát, không lâu Như Lai sẽ diệt độ. Sau
ba tháng bắt đầu từ hôm nay, Như Lai sẽ diệt độ.

Đó là lời Thế Tôn dạy. Sau khi nói vậy, Thiện Thệ lại nói thêm:

Ta đã già, dư mạng chẳng còn bao,
Từ biệt các Ngươi, Ta đi một mình.
Tự mình làm sở y cho chính mình,
Hãy tinh tấn, chánh niệm, giữ giới
luật,
Nhiếp thúc ý chí, bảo hộ tự tâm.
Ai tinh tấn trong pháp và luật này
Sẽ diệt sanh tử, chấm dứt khổ đau.

IV

1. Rồi Thế Tôn, vào buổi sáng đắp y, đem theo y bát, vào Vesàli để khất thực. Sau khi khất thực ở Vesàli, ăn xong và trên đường khất thực trở về, Thế Tôn

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     563

nhìn Vesàli với cái nhìn của con voi chúa rồi nói với tôn giả Ananda:

- Này Ananda, lần này là lần cuối cùng, Như Lai nhìn Vesàli. Này Ananda, chúng ta hãy đi đến làng Bhandagàma.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn . Rồi Thế Tôn cùng với đại chúng Tỷ-kheo đi đến Bhandagàma. Tại đây, Thế Tôn ở tại Bhandagàma.

2. Rồi Thế Tôn nói với Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, chính vì không giác ngộ,
không chứng đạt bốn Pháp mà Ta và các Ngươi
lâu đời phải trôi lăn trong biển sanh tử. Thế nào
là bốn?

- Này các Tỷ-kheo, chính vì không giác ngộ
không chứng đạt Thánh Giới mà Ta và các
Ngươi lâu đời phải trôi lăn trong biển sanh
tử.

- Này các Tỷ-kheo, chính vì không giác ngộ, không chứng đạt Thánh Định mà Ta và các Ngươi lâu đời phải trôi lăn trong biển sanh tử.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     564

- Này các Tỷ-kheo, chính vì không giác ngộ, không chứng đạt Thánh Tuệ mà Ta và các Ngươi lâu đời phải trôi lăn trong biển sanh tử.

- Này các Tỷ-kheo, chính vì không giác ngộ,
không chứng đạt Thánh giải thoát mà Ta và
các Ngươi lâu đời phải trôi lăn trong biển sanh
tử.

Này các Tỷ-kheo, khi Thánh Giới được giác ngộ,
được chứng đạt; khi Thánh Định được giác ngộ,
được chứng đạt; khi Thánh Tuệ được giác ngộ, được
chứng đạt; khi Thánh giải thoát được giác ngộ, được
chứng đạt, thời tham ái một đời sống tương lai
được trừ diệt, những gì đưa đến một đời sống mới
được dứt sạch, nay không còn một đời sống nào
nữa.

3. Đó là lời Thế Tôn dạy. Sau khi nói vậy, Thiện Thệ lại nói thêm:

Giới, Định, Tuệ và Giải thoát vô
thượng
Gotama danh xưng đã chứng ngộ.
Đấng Giác Ngộ giảng pháp chúng
Tỷ-kheo.
Đạo Sư diệt khổ, pháp nhãn, tịnh

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     565

lạc.

4. Trong thời gian Thế Tôn ở tại Bhandagàma, pháp thoại này được giảng cho chúng Tỷ-kheo:

- Đây là Giới, đây là Định, đây là Tuệ, Định cùng tu
với Giới sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn. Tuệ cùng
tu với Định sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn. Tâm
cùng tu với Tuệ sẽ đưa đến giải thoát hoàn toàn các
món lậu hoặc, tức là dục lậu, hữu lậu (tri kiến lậu),
vô minh lậu.

5. Rồi Thế Tôn, sau khi ở Bhandagàma cho đến khi Ngài xem là vừa đủ, liền nói với tôn giả Ananda:

- Này Ananda, chúng ta hãy đi đến Hatthigam... Ambagama...   Jambugama...,   hãy   đi    đến Bhoganagara.

6. - Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng đáp Thế Tôn. Rồi Thế Tôn cùng với đại chúng Tỷ-kheo đi đến Bhoganagara.

7. Tại đây, Thế Tôn ở Bhoganagara tại đền Ananda, Ngài nói với các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng bốn Đại giáo pháp,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      566

hãy nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ giảng.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Các Tỷ-kheo ấy vâng lời Thế Tôn, Thế Tôn giảng như sau:

8. - Này các Tỷ-kheo, có thể có Tỷ-kheo nói: "Này
Hiển giả, tôi tự thân nghe từ miệng Thế Tôn, tự
thân lãnh thọ, như vậy là Pháp, như vậy là Luật, như
vậy là lời dạy của vị Đạo Sư".

 Này các Tỷ-kheo, các Ngươi không nên tán
thán, không nên hủy báng lời nói của Tỷ-kheo
ấy. Không tán thán, không hủy báng, mỗi mỗi
chữ, mỗi mỗi câu, cần phải được học hỏi kỹ
lưỡng và đem so sánh với Kinh, đem đối chiếu
với Luật.

 Khi đem so sanh với Kinh, đối chiếu với Luật,
nếu chúng không phù hợp với Kinh, không
tương ứng với Luật thời các Ngươi có thể kết
luận: "Chắc chắn những lời này không phải là
lời Thế Tôn, và Tỷ-kheo ấy đã thọ giáo sai
lầm". Và này các Tỷ kheo, các Ngươi hãy từ bỏ
chúng.

 Khi đem so sánh với Kinh, đem đối chiếu với

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     567

Luật và nếu chúng phù hợp với Kinh, tương
ứng với Luật, thời các Ngươi có thể kết luận:
"Chắc chắn những lời này phải là lời dạy của
Thế Tôn và Tỷ-kheo ấy đã thọ giáo chơn
chánh". Này các Tỷ-kheo, như vậy là Đại giáo
pháp thứ nhất, các Ngươi hãy thọ trì.

9. Này các Tỷ-kheo, nếu có Tỷ-kheo nói: "Tại trú xứ
kia, có Tăng chúng ở với các vị Thượng tọa, với các
Thủ chúng. Tôi tự thân nghe từ miệng Tăng
chúng, tự thân lãnh thọ, như vậy là Pháp, như vậy
là Luật, như vậy là lời dạy của vị Đạo Sư".

- Này các Tỷ-kheo, các Ngươi không nên tán
thán, không nên hủy báng lời nói của Tỷ-kheo
ấy. Không tán thán, không hủy báng, mỗi mỗi
chữ, mỗi mỗi câu, phải được học hỏi kỹ lưỡng
và đem so sánh với Kinh, đem đối chiếu với
Luật.

- Khi đem so sánh với Kinh, đối chiếu với Luật,
và nếu chúng không phù hợp với Kinh, không
tương ứng với Luật thời các Ngươi có thể kết
luận: "Chắc chắn những lời này không phải là
lời Thế Tôn, và Tỷ-kheo ấy đã thọ giáo sai
lầm". Và này các Tỷ-kheo, các Ngươi hãy từ
bỏ chúng.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    568

- Khi đem so sánh với Kinh, đem đối chiếu với
Luật và nếu chúng phù hợp với Kinh, tương
ứng với luật, thời các ngươi có thể kết luận:
"Chắc chắn những lời này phải là lời dạy của
Thế Tôn, và Tỷ-kheo ấy đã thọ giáo chơn
chánh". Này các Tỷ-kheo, như vậy là Đại giáo
pháp thứ hai, các Ngươi hãy thọ trì.

10. Này các Tỷ-kheo, có thể có vị Tỷ-kheo nói: "Tại
trú xứ kia có nhiều Tỷ-kheo Thượng tọa ở, những
vị này là bậc đa văn, gìn giữ truyền thống, trì pháp,
trì luật, trì pháp yếu. Tôi tự thân nghe từ miệng
những vị Thượng tọa ấy, tự thân lãnh thọ, như vậy
là Pháp, như vậy là Luật, như vậy là lời dạy của vị
Đạo Sư".

- Này các Tỷ-kheo, các Ngươi không nên tán
thán, không nên hủy báng lời nói của Tỷ-kheo
ấy. Không tán thán, không hủy báng, mỗi mỗi
chữ, mỗi mỗi câu, phải được học hỏi kỹ lưỡng
và đem so sánh với Kinh, đem đối chiếu với
Luật.

- Khi đem so sánh với Kinh, đối chiếu với Luật,
và nếu không phù hợp với Kinh, không tương
ứng với Luật thời các ngươi có thể kết luận:
"Chắc chắn những lời này không phải là lời

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      569

Thế Tôn và Tỷ-kheo ấy đã thọ giáo sai lầm". Và này các Tỷ-kheo, các Ngươi hãy từ bỏ chúng.

- Khi đem so sánh với Kinh, đem đối chiếu với
Luật, và nếu chúng phù hợp với Kinh, tương
ứng với Luật, thời các Ngươi có thể kết luận:
"Chắc chắn những lời ấy phải là lời dạy của
Thế Tôn và Tỷ-kheo ấy đã thọ giáo chơn
chánh". Này các Tỷ-kheo, như vậy là Đại giáo
pháp thứ ba, các Ngươi hãy thọ trì.

11. Này các Tỷ-kheo, có thể có Tỷ-kheo nói: "Tại trú
xứ kia, có một vị Thượng tọa, vị này là bậc đa văn,
gìn giữ truyền thống, trì pháp, trì luật, trì pháp yếu.
Tôi tự thân nghe từ Thượng tọa, tự thân lãnh thọ;
như vậy là Pháp, như vậy là Luật, như vậy là lời dạy
của vị Đạo Sư".

- Này các Tỷ-kheo, các Ngươi không nên tán
thán, không nên hủy báng lời nói của Tỷ-kheo
ấy. Không tán thán, không hủy báng, mỗi mỗi
chữ, mỗi mỗi câu, cần phải được học hỏi kỹ
lưỡng và đem so sánh với Kinh, đối chiếu với
Luật.

- Khi đem so sánh với Kinh, đối chiếu với Luật,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        570

và nếu chúng không phù hợp với Kinh, không
tương ứng với Luật, thời các ngươi có thể kết
luận: "Chắc chắn những lời này không phải là
lời của Thế Tôn, và Tỷ-kheo ấy đã thọ giáo sai
lầm". Và này các Tỷ-kheo, các Ngươi hãy từ
bỏ chúng.

- Khi đem so sánh với Kinh, đem đối chiếu với
Luật, và nếu chúng phù hợp với Kinh, tương
ứng với Luật, thời các ngươi có thể kết luận:
"Chắc chắn những lời ấy phải là lời dạy của
Thế Tôn và Tỷ-kheo ấy đã thọ giáo chơn
chánh". Này các Tỷ-kheo, như vậy là Đại giáo
pháp thứ tư, các Ngươi hãy thọ trì.

Này các Tỷ-kheo, bốn đại giáo pháp này, các Ngươi hãy thọ trì.

12. Trong khi Thế Tôn ở tại Bhoganagara, pháp thoại này được giảng cho chúng Tỷ-kheo:

- Đây là Giới, đây là Định, đây là Tuệ, Định cùng tu với Giới sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn.

Tuệ cùng tu với Định sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích
lớn. Tâm cùng tu với Tuệ sẽ đưa đến giải thoát hoàn
toàn các món lậu hoặc, tức là dục lậu, hữu lậu (tri
kiến lậu), vô minh lậu.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     571

13. Rồi Thế Tôn, sau khi ở tại Bhoganagara cho đến khi Ngài xem là vừa đủ, liền bảo tôn giả Ananda:

- Này Ananda, chúng ta sẽ đi đến Pàvà.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn.

Và Thế Tôn cùng với đại chúng Tỷ-kheo đi đến Pàvà, tại vườn xoài của Cunda, một người thợ sắt.

14. Thợ sắt Cunda nghe: "Nay Thế Tôn đã đến Pàvà
và hiện đang ở trong vườn xoài của ta". Rồi thợ sắt
Cunda đến tại chỗ Thế Tôn, khi đến xong liền đảnh
lễ Ngài và ngồi xuống một bên. Và Thế Tôn thuyết
pháp cho thợ sắt Cunda đang ngồi một bên, khích lệ,
làm cho phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ.

15. Và thợ sắt Cunda, sau khi được Thế Tôn thuyết
pháp, khích lệ, làm cho phấn khởi, khiến tâm hoa hỷ,
liền bạch Thế Tôn: "Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn
nhận lời mời của con ngày mai đến dùng cơm với
chúng Tỷ-kheo". Thế Tôn im lặng nhận lời.

16. Thợ sắt Cunda, sau khi biết Thế Tôn đã nhận lời, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Ngài, thân phía hữu hướng về Ngài và từ biệt.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     572

17. Và thợ sắt Cunda, sau khi đêm đã mãn, liền cho
sửa soạn tại nhà các món ăn thượng vị, loại cứng và
loại mềm và nhiều thứ Sùkara-maddave (một loại
mộc nhĩ), và báo tin cho Thế Tôn: "Bạch Thế Tôn,
giờ đã đến, cơm đã sẵn sàng".

18. Và Thế Tôn buổi sáng đắp y, mang theo y bát,
cùng với chúng Tỷ-kheo đến nhà thợ sắt Cunda, khi
đến xong liền ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. Sau khi
ngồi. Thế Tôn nói với thợ sắt Cunda:

- Này Cunda, loại mộc nhĩ đã soạn sẵn, hãy dọn cho ta. Còn các món ăn khác đã soạn sẵn, loại cứng và loại mềm, hãy dọn cho chúng Tỷ-kheo.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Thợ sắt Cunda vâng lời Thế Tôn, dọn cho Thế Tôn các món mộc nhĩ đã soạn sẵn, và dọn cho chúng Tỷ- kheo các món ăn khác, loại cứng và loại mềm.

19. Rồi Thế Tôn nói với thợ sắt Cunda:

- Này Cunda, món ăn mộc nhĩ còn lại, Ngươi hãy
đem chôn vào một lỗ. Này Cunda, Ta không thấy
một ai ở cõi Trời, cõi Người, ở Ma giới, ở Phạm
thiên giới, không một người nào trong chúng Sa-
môn và chúng Bà-la-môn, giữa những Thiên,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    573

Nhân, ăn món mộc nhĩ này mà có thể tiêu hóa được, trừ Như Lai.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Thợ sắt Cunda vâng theo Thế Tôn, đem chôn món ăn
mộc nhĩ còn lại vào một lỗ, đi đến chỗ Thế Tôn, đảnh
lễ Ngài và ngồi xuống một bên. Rồi Thế Tôn thuyết
pháp cho thợ sắt Cunda đang ngồi xuống một bên,
khích lệ, làm cho phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ rồi
từ chỗ ngồi đứng dậy và ra đi.

20. Sau khi dùng cơm của thợ sắt Cunda, Thế Tôn
bị nhiễm bệnh nặng, bệnh lỵ huyết, đau đớn gần
như đến chết, và Thế Tôn chánh niệm tĩnh giác,
nhẫn nại, chịu đựng cơn bệnh.

Rồi Thế Tôn nói với tôn giả Ananda:

- Này Ananda, chúng ta hãy đi đến Kusinàra.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn.

Tôi nghe: Sau khi dùng cơm tại nhà thợ sắt Cunda. Cơn bệnh khốc liệt bỗng khởi lên, gần

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     574

như chết đến nơi.
Sau khi cùng món ăn loại mộc nhĩ.
Kịch bệnh khởi lên nơi bậc Đạo Sư.
Điều phục bệnh hoạn, Thế Tôn dạy rằng:
"Ta đi đến thành Kusinàra".

21. Rồi Thế Tôn bước xuống đường, đến một gốc cây và nói với Tôn giả Ananda:

- Này Ananda, hãy xếp tư áo Sanghàti. Ta cảm thấy mệt mỏi và muốn ngồi nghỉ, này Ananda.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn và xếp tư áo Sanghàti lại.

22. Thế Tôn ngồi trên chỗ đã soạn sẵn, và nói với Tôn giả Ananda:

- Này Ananda, hãy đem nước cho Ta. Này Ananda, Ta nay đang khát và muốn uống nước.

Khi được nói vậy, tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, vừa mới có khoảng năm trăm cỗ xe chạy qua. Do bánh xe khuấy lên, nước trở thành nông

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    575

cạn, khuấy động và vẩn đục. Bạch Thế Tôn, sông
Kakutthà không xa ở đây, nước thuần tịnh, dễ chịu,
mát mẻ, trong sáng, dễ đến và khả ái. Tại đó, Thế
Tôn có thể uống nước và làm dịu mát chân tay.

23. Lần thứ hai, Thế Tôn nói với tôn giả Ananda:

- Này Ananda, hãy đem nước uống cho Ta. Này Ananda, Ta nay đang khát và muốn uống nước.

Lần thứ hai tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, vừa mới có khoảng năm trăm cỗ xe chạy qua. Do bánh xe khuấy lên, nước trở thành nông cạn, khuấy động và vẩn đục. Bạch Thế Tôn, sông Kakutthà không xa ở đây, nước thuần tịnh, dễ chịu, mát mẻ, trong sáng, dễ đến và khả ái. Tại đó, Thế Tôn có thể uống nước và làm dịu mát chân tay.

24. Lần thứ ba, Thế Tôn nói với tôn giả Ananda:

- Này Ananda, hãy đem nước uống cho Ta. Này Ananda, Ta nay đang khát và muốn uống nước.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn, lấy bát và đi đến con sông nhỏ. Con sông đang chảy nông cạn,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      576

khuấy động và vẩn đục, khi tôn giả Ananda đến, liền trở thành trong trẻo, sáng lặng, không vẩn đục.

25. Tôn giả Ananda tự nghĩ: "Thật kỳ diệu thay, thật hy hữu thay thần túc và uy lực của Như Lai. Con sông nhỏ đang chảy nông cạn, khuấy động và vẩn đục này, khi ta đến, liền trở thành trong trẻo, sáng lặng và không vẩn đục". Sau khi dùng bát lấy nước, tôn giả Ananda đến chỗ Thế Tôn và bạch với Ngài:

- Bạch Thế Tôn, thật là kỳ diệu! Bạch Thế Tôn thật
là hy hữu. Bạch Thế Tôn, con sông nhỏ đang chảy
nông cạn, khuấy động và vẩn đục này, khi con đến,
liền trở thành trong trẻo, sáng lặng và không vẩn đục.
Xin thỉnh Thế Tôn dùng nước. Xin thỉnh Thiện Thệ
dùng nước!

Và Thế Tôn uống nước.

26. Lúc bấy giờ, Pukkusa, dòng họ Mallà, đệ tử của ngài Alàra Kàlàma đang đi trên con đường từ Kusinàra đến Pàvà.

Pukkusa, dòng họ Mallà thấy Thế Tôn ngồi dưới
gốc cây, liền đến chỗ Thế Tôn, đảnh lễ Ngài và ngồi
xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên,
Pukkusa, dòng họ Mallà, bạch Thế Tôn:

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       577

- Bạch Thế Tôn, thật là kỳ diệu, bạch Thế Tôn thật là hy hữu, trạng thái trầm tĩnh của một vị xuất gia!

27. Bạch Thế Tôn, thuở xưa, ngài Alàra Kàlàma
đang đi trên đường. Rồi ngài bước xuống đường và
ngồi xuống một gốc cây, không xa con đường để
nghỉ trưa. Bạch Thế Tôn, lúc ấy có khoảng năm trăm
cỗ xe đi ngang qua gần ngài Alàra Kàlàma. Bạch Thế
Tôn, có một người đi theo sau lưng đoàn xe ấy, đễn
chỗ ngài Alàra Kàlàma và nói với ngài:

- "Tôn giả có thấy khoảng năm trăm cỗ xe vừa đi qua không?"

- "Này Hiền giả, ta không thấy".

- "Tôn giả có nghe tiếng không?"

- "Này Hiền giả, ta không nghe tiếng".

- "Có phải Tôn giả đang ngủ không?"

- "Này Hiền giả, không phải ta đang ngủ".

- "Vậy có phải Tôn giả đang thức tỉnh?"

- "Này Hiển giả, ta đang thức tỉnh".

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     578

- "Tôn giả đang thức tỉnh nhưng không thấy khoảng
năm trăm cỗ xe vừa đi ngang qua gần một bên, cũng
không nghe thấy tiếng. Bạch Tôn giả, cái áo của Tôn
giả cũng bị lấm bụi".

- "Này Hiền giả, phải, áo ta bị lấm bụi".

Bạch Thế Tôn, người ấy liền tự nghĩ: "Thật là kỳ
diệu, thật là hy hữu sự trầm tĩnh của vị xuất gia.
Trong khi giác tỉnh, còn thức nhưng không thấy năm
trăm cỗ xe vừa đi ngang qua gần một bên, cũng
không nghe tiếng". Sau khi tỏ sự thâm tín đối với
ngài Alàra Kàlàma, vị ấy từ biệt.

28. - Này Pukkusa, nhà ngươi nghĩ thế nào? Cái gì
khó làm hơn, cái gì khó thực hiện hơn? Một người
trong khi giác tỉnh, còn thức mà không thấy năm
trăm cỗ xe vừa đi ngang qua gần một bên, cũng
không nghe tiếng. Hay một người đang giác tỉnh,
còn thức, trong khi trời đang mưa, mưa tầm tả ào
ào, trong khi điện quang chớp lòa, sấm sét vang
động, mà không thấy, cũng không nghe tiếng?

29. - Bạch Thế Tôn, nói gì đến năm trăm cỗ xe này, cho đến hoặc sáu trăm, hoặc bảy trăm, hoặc tám trăm, hoặc chín trăm, hoặc một ngàn, cho đến trăm ngàn cỗ xe, cũng không thể so sánh được. Thật khó làm hơn, khó thực hiện hơn, một người đang giác

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    579

tỉnh, còn thức, trong khi trời đang mưa, mưa tầm tả ào ào, trong khi điện quang chớp lòa, sấm sét vang động, mà không thấy cũng không nghe tiếng.

30. - Này Pukkusa, một thời, Ta ở Atumà, tại nhà
đập lúa. Lúc bấy giờ trời mưa, mưa tầm tả ào ào,
điện quang chớp lòa, sấm sét vang động, có hai anh
em nông phu, và bốn con bò đực bị sét đánh chết.
Này Pukkusa, một số đông người từ Atumà đi ra đến
tại chỗ hai anh em nông phu và bốn con bò đực bị sét
đánh chết...

31. Này Pukkusa, lúc bấy giờ Ta từ nhà đập lúa đi ra
và đi qua đi lại ngoài trời, trước cửa nhà đập lúa, Này
Pukkusa, có một người từ nơi đám đông ấy đi ra, đến
chờ Ta, đảnh lễ và đứng một bên. Và Ta nói với
người ấy đang đứng một bên:

32: - "Này Hiền giả, vì sao có số đông người tụ họp như vậy?"

- Bạch Thế Tôn vừa rồi trời đang mưa, mưa tầm tả
ào ào, điện quang chớp lòa, sấm sét vang động, có
hai anh em nông phu, và bốn con bò đực bị sét đánh
chết. Do vậy mà có số đông người ấy tụ họp tại đây.
Bạch Thế Tôn, lúc ấy Ngài ở tại chỗ nào?"

- "Này Hiền giả, lúc ấy Ta ở tại đây".

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        580

- "Bạch Thế Tôn, Ngài không thấy gì cả sao?"

- "Này Hiền giả, Ta không thấy gì".

- "Bạch Thế Tôn, Ngài không nghe tiếng gì cả sao?"

- "Này Hiền giả, Ta không nghe tiếng gì".

- "Bạch Thế Tôn, có phải Ngài đang ngủ, phải không?"

- "Này Hiền giả, không phải ta đang ngủ".

- "Bạch Thế Tôn, có phải Ngài đang tỉnh thức phải không?"

- "Này Hiền giả, phải".

- "Bạch Thế Tôn, Ngài đang tỉnh thức, nhưng trong
khi trời mưa, mưa tầm tả ào ào, điện quang chớp lòa,
sấm sét vang động, có hai anh em nông phu và bốn
con bò đực bị sét đánh chết, nhưng Ngài không thấy,
cũng không nghe gì".

- Này Hiền giả, phải như vậy".

33. Này Pukkusa, người ấy liền tự nghĩ: "Thật là kỳ diệu, thật là hy hữu sự trầm lặng của vị xuất gia, khi

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       581

thức tỉnh, dầu có mưa tầm tả ào ào, điện quang chói
lòa, sấm sét vang động, có hai anh em nông phu và
bốn con bò đực bị sét đánh chết mà không thấy gì,
không nghe gì hết". Sau khi nói lên lòng tin tưởng ở
nơi Ta, người ấy đảnh lễ Ta, thân phía hữu hướng về
phía Ta và từ biệt.

34. Khi được nói vậy, Pukkusa, dòng họ Mallà bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, sự tin tưởng của con đối với ngài Alàra Kàlàma, nay con đem rải rắc trước luồng gió lớn, nay con đem thả trôi vào dòng nước cuốn.

- Kỳ diệu thay, bạch Thế Tôn! Hy hữu thay bạch Thế
Tôn! Bạch Thế Tôn, như người dựng đứng lại những
gì bị quăng xuống, phơi bày ra những gì bị che kín,
chỉ đường cho người bị lạc hướng, đem đèn sáng vào
trong bóng tối để những ai có mắt có thể thấy sắc.
Cũng vậy, Chánh pháp đã được Thế Tôn dùng nhiều
phương tiện trình bày. Bạch Thế Tôn, con xin quy y
Thế Tôn, quy y Pháp và Tỷ-kheo Tăng. Mong Thế
Tôn nhận con làm đệ tử, từ nay trở đi cho đến mạng
chung, con trọn đời quy ngưỡng.

35. Rồi Pukkusa, dòng họ Mallà nói với một người khác: "Này bạn, hãy đem đến một cặp áo màu kim sắc, vàng chói và sẵn sàng để mặc". - "Tôn giả, xin

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     582

vâng". Người ấy vâng lời Pukkusa, dòng họ Mallà và đem đến một cặp áo màu kim sắc, vàng chói và sẵn sàng để mặc.

Rồi Pukkusa, dòng họ Mallà đem dâng một cặp áo màu kim sắc, vàng chói và sẵn sàng để mặc ấy cho Thế Tôn và nói:

- Bạch Thế Tôn, cặp áo màu kim sắc, vàng chói và sẵn sàng để mặc. Mong Thế Tôn vì thương xót con mà thâu nhận cho.

- Này Pukkusa, hãy đắp cho Ta một áo và đắp cho Ananda một áo.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Pukkusa, dòng họ Mallà vân lời Thế Tôn, đắp một áo cho Ngài và đắp một áo cho tôn giả Ananda.

36. Rồi Thế Tôn thuyết pháp cho Pukkusa, người
dòng họ Mallà, khích lệ, làm cho phấn khởi, khiến
tâm hoan hỷ. Và Pukkusa, người dòng họ Mallà, sau
khi được Thế Tôn thuyết pháp, khích lệ, làm cho
phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ, liền từ chỗ ngồi đứng
dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân phía hữu hướng về Thế
Tôn và từ biệt.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    583

37. Khi Pukkusa, dòng họ Mallà đi chưa được bao
lâu, tôn giả Ananda đem cặp áo màu kim sắc, vàng
chói và sẵn sàng để mặc này đặt trên thân Thế Tôn,
và khi cặp áo này được đặt trên thân Thế Tôn, màu
sắc sáng chói của áo như bị lu mờ đi. Và Tôn giả
Ananda bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, thật là kỳ diệu, bạch Thế Tôn thật là hy hữu, sự thanh tịnh và sáng chói màu da của Như Lai! Bạch Thế Tôn, khi con đặt trên thân Thế Tôn, cặp áo màu kim sắc vàng chói và sẵn sàng để mặc này, màu sắc sáng chói của áo như bị lu mờ đi.

- Thật vậy, này Ananda. Này Ananda, có hai trường hợp, màu da của Như Lai hết sức thanh tịnh và sáng chói. Thế nào là hai?

 Này Ananda, trong đêm Như Lai chứng vô thượng Chánh Đẳng Giác

 Và trong đêm Như Lai sắp diệt độ, nhập Niết- bàn giới, không còn dư y sanh tử nữa.

Này Ananda, đó là hai trường hợp, màu da của Như Lai hết sức thanh tịnh và sáng chói.

38. Này Ananda, hôm nay khi canh cuối cùng đã mãn, tại Upavattana ở Kusinàrà, trong rừng Sàla

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     584

của dòng họ Mallà, giữa hai cây sàla song thọ, Như Lai sẽ diệt độ. Này Ananda, chúng ta hãy đi đến sông Kakutthà.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn:

Cặp áo kim sắc này.
Pukkusa mang đến.
Đắp áo kim sắc này,
Da Đạo Sư sáng chói.

39. Rồi Thế Tôn cùng với đại chúng Tỷ-kheo đi đến
con sông Kakutthà, xuống sông tắm và uống nước
rồi lội qua bờ bên kia, đi đến rừng xoài và tại đây,
nói với đại đức Cundaka:

- Này Cundaka, hãy xếp áo Sanghàti làm bốn cho Ta. Này Cundaka, Ta nay mệt mỏi, muốn nằm nghỉ.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Đại đức Cundaka vâng lời Thế Tôn và xếp áo Sanghàti làm bốn.

40. Rồi Thế Tôn nằm xuống phía hông bên mặt như dáng điệu con sư tử, hai chân để trên nhau, chánh

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     585

niệm, tỉnh giác, suy tư, với ý niệm ngồi dậy lại khi phải thời. Và đại đức Cundaka ngồi phía trước Thế Tôn.

41. Đức Phật tự đi đến
Con sông Kakutthà.
Con sông chảy trong sáng.
Mát lạnh và thanh tịnh.
Vị Đạo Sư mỏi mệt
Đi dần xuống mé sông.
Như Lai đấng Vô Thượng
Ngự trị ở trên đời
Tắm xong, uống nước xong,
Lội qua bên kia sông.
Bậc Đạo Sư đi trước,
Giữa Tăng chúng Tỷ-kheo,
Vừa đi vừa diễn giảng.
Chánh pháp thật vi diệu.
Rồi bậc Đại Sĩ đến,
Tại khu vực rừng xoài.
Cho gọi vị Tỷ-kheo,
Tên họ Cundaka:
"Hãy gấp tư áo lại,
Trải áo cho ta nằm.
Nghe dạy, Cundaka
Lập tức vâng lời dạy,
Gấp tư và trải áo,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     586

Một cách thật mau lẹ.
Bậc Đạo Sư nằm xuống
Thân mình thật mệt mỏi.
Tại đây Cundaka,
Ngồi ngay phía trước mặt.

42. Rồi Thế Tôn nói với Tôn giả Ananda:
- Này Ananda, rất có thể có người làm cho thợ
sắt Cunda hối hận: "Này Hiền giả Cunda, thật không
lợi ích gì cho Ngươi, thật là tai hại cho Ngươi, vì Như
Lai dùng bữa ăn cuối cùng từ Ngươi cúng dường và
nhập diệt".
Này Ananda, cần phải làm tiêu tan sự hối hận
ấy của thợ sắt Cunda:          "Này Hiền giả, thật là
công đức cho bạn, vì được Như Lai dùng bữa ăn cuối
cùng từ bạn cúng dường, và nhập diệt.
Này Hiền giả Cunda, tôi tự thân nghe, tự thân
lãnh thọ lời nói này của Thế Tôn: "Có hai sự cúng
dường ăn uống đồng một quả báo, đồng một dị thục
quả, quả báo lớn hơn, lợi ích hơn các sự cúng dường
ăn uống khác? Thế nào là hai?
- Một là bữa ăn trước khi Như Lai chứng vô
thượng Chánh Đẳng Chánh Giác,
- Hai là bữa ăn trước khi Như Lai diệt độ Niết-
bàn giới, không còn di hưởng sanh tử.
Hai bữa ăn này đồng một quả báo, đồng một dị
thục quả, quả báo lớn hơn, lợi ích hơn các sự cúng

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        587

dường ăn uống khác.
- Nhờ hành động này, đại đức Cunda sẽ được
hưởng tuổi thọ;
- Nhờ hành động này, đại đức Cunda sẽ được
hưởng sắc đẹp;
- Nhờ hành động này, đại đức Cunda sẽ được
hưởng an lạc;
- Nhờ hành động này, đại đức Cunda sẽ được
hưởng danh tiếng;
- Nhờ hành động này, đại đức Cunda sẽ được
hưởng cõi trời,
- Nhờ hành động này, đại đức Cunda sẽ được
hưởng uy quyền".
Này Ananda, cần phải làm cho thợ sắt Cunda tiêu tan

hối hận.

43. Rồi Thế Tôn, sau khi hiểu ý nghĩa này, liền thốt

lời cảm khái như sau:

Công đức người bố thí,
Luôn luôn được tăng trưởng,
Trừ được tâm hận thù.
Không chất chứa, chế ngự,
Kẻ chí thiện từ bỏ.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     588

Mọi ác hạnh bất thiện, Diệt trừ tham, sân, si. Tâm giải thoát thanh tịnh.

-------------------------------------------------------------- ------- V

1. Rồi Thế Tôn nói với Tôn giả Ananda:

- Này Ananda, chúng ta hãy đi qua bờ bên kia sông Hirannavati, đến ở Kusinàrà - Upavatama - rừng Sàlà của dòng họ Màllà.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn.

Rồi Thế Tôn, cùng với đại chúng Tỷ-kheo đi đến bên
kia sông Hirannavati, tại Kusinàrà Upavattana, rừng
Sàlà của dòng họ Mallà, khi đi đến nơi liền nói với
Tôn giả Ananda:

- Này Ananda, hãy trải chỗ nằm, đầu hướng về phía Bắc giữa hai cây sàlà song thọ: này Ananda, Ta nay mệt mỏi, muốn nằm nghỉ.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                               589

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn, trải chỗ nằm, đầu
hướng về phía Bắc giữa hai cây sàlà song thọ. Và
Thế Tôn nằm xuống, về phía hông bên phải, như
dáng nằm con sư tử, hai chân để lên nhau chánh niệm
và giác tỉnh.

2. Lúc bấy giờ, cây sàlà song thọ trổ hoa trái mùa, tràn đầy cành lá.

- Những đóa hoa này rơi lên, gieo khắp và tung vãi trên thân Như Lai để cúng dường Ngài.

- Những thiên hoa Mandàrava từ trên hư không rơi xuống, rơi lên, gieo khắp và tung vãi trên thân Như Lai để cúng dường Ngài.

- Bột trời chiên đàn từ trên hư không rơi xuống, rơi lên, gieo khắp và tung vãi trên thân Như Lai để cúng dường Ngài,

- Nhạc trời trên hư không trổi dậy để cúng dường Như Lai.

- Thiên ca trên hư không vang lên để cúng dường Như Lai.

3. Rồi Như Lai nói với tôn giả Ananda:

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     590

- Này Ananada, các cây sàlà song thọ tự nhiên trổ hoa trái mùa tràn đầy cành lá, những đóa hoa này rơi lên, gieo khắp và tung vãi trên thân Như Lai để cúng dường. Những thiên hoa Mandàrava từ trên hư không rơi xuống, rơi lên, gieo khắp và tung vãi trên thân Như Lai để cúng dường. Bột trời chiên đàn từ trên hư không rơi xuống, rơi lên, gieo khắp và tung vãi trên thân Như Lai để cúng dường. Nhạc trời trên hư không trổi dậy để cúng dường Như Lai. Thiên ca trên hư không vang lên để cúng dường Như Lai.

 Nhưng, này Ananda, như vậy không phải kính trọng, tôn sùng, đảnh lễ, cúng dường hay lễ kính Như Lai.

 Này Ananda, nếu có Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ni, cư
sĩ nam hay cư sĩ nữ nào thành tựu Chánh
pháp và Tùy pháp, sống chơn chánh trong
Chánh pháp, hành trì đúng Chánh pháp,
thời người ấy kính trọng, tôn sùng, đảnh lễ,
cúng dường Như Lai với sự cúng dường tối
thượng.

 Do vậy, này Ananda, hãy thành tựu Chánh
pháp và Tùy pháp, sống chơn chánh trong
Chánh pháp và hành trì đúng Chánh pháp.
Này Ananda, các Người phải học tập như vậy.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     591

4. Lúc bấy giờ, tôn giả Upavàna đứng trước mặt Thế
Tôn và quạt Ngài. Thế Tôn liền quở trách tôn giả
Upavàna: "Này Tỷ-kheo, hãy đứng một bên, chớ có
đứng trước mặt Ta."

Tôn giả Ananda, liền tự suy nghĩ: "Đại đức Upavàna
này là thị giả sống gần và hầu cận Thế Tôn đã lâu
ngày. Nay Thế Tôn trong giờ phút cuối cùng lại quở
trách đại đức Upavàna: "Này Tỷ-kheo, hãy đứng một
bên, chớ có đứng trước mặt Ta". Do nhơn gì, do
duyên gì, Thế Tôn quở trách đại đức Upavàna: "Này
Tỷ-kheo, hãy đứng một bên, chớ có đứng trước mặt
ta"?

5. Rồi tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

- Đại đức Upavàna này là thị giả, sống gần và hầu
cận Thế Tôn đã lâu ngày. Nay Thế Tôn trong giờ
phút cuối cùng lại quở trách đại đức Upavàna: "Này
Tỷ-kheo, hãy đứng một bên, chớ có đứng trước mặt
Ta." Do nhơn gì, do duyên gì, Thế Tôn quở trách đại
đức Upavàna: "Này Tỷ-kheo hãy đứng một bên, chớ
có đứng trước mặt Ta"?

- Này Ananda, rất đông các vị Thiên thần ở mười
phương thế giới tụ hội để chiêm ngưỡng Như Lai.
Này Ananda, cho đến mười hai do tuần xung quanh
Kusinàrà, Upavattana, rừng Sàlà thuộc dòng họ

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    592

Mallà, không có một chỗ nào, nhỏ cho đến đầu một sợi tóc có thể chích được mà không đầy những Thiên thần có uy lực tụ họp.

Này Ananda, các vị Thiên Thần đang than phiền:
"Chúng ta từ rất xa đến chiêm ngưỡng Như Lai. Thật
rất là hy hữu, các Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác xuất hiện ở đời, và tối hôm nay, trong
canh cuối cùng, Như Lai sẽ nhập diệt. Và nay Tỷ-
kheo có oai lực này lại đứng ngang trước Thế Tôn,
khiến chúng ta không thể chiêm ngưỡng Như Lai
trong giờ phút cuối cùng". Này Ananda, các chư
Thiên than phiền như vậy.

6. - Bạch Thế Tôn, Thế Tôn đang nghĩ đến hạng chư Thiên nào?

- Này Ananda, có hạng chư Thiên ở trên hư không
nhưng có tâm tư thế tục, những vị này khóc than,
với đầu bù tóc rối, khóc than với cánh tay duỗi
cao, khóc than thân bổ nhoài dưới đất, lăn lộn qua
lại: "Thế Tôn nhập diệt quá sớm, Thiện Thệ
nhập diệt quá sớm, Pháp nhãn biến mất ở trên
đời quá sớm".

- Này Ananda, có hạng Thiên thần ở trên đất với tâm tư thế tục những vị này khóc than với đầu bù

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     593

tóc rối, khóc than với cánh tay duỗi cao, khóc than
thân nằm nhoài dưới đất, lăn lộn qua lại: "Thế Tôn
nhập diệt quá sớm, Thiện Thệ nhập diệt quá sớm,
Pháp nhãn biến mất ở trên đời quá sớm".

- Có chư Thiên đã diệt trừ ái dục, những vị này bình
thản, tỉnh giác chịu đựng, với tâm suy tư: "Các
hành là vô thường, làm sao sự kiện có thể khác
được?".

7. - Bạch Thế Tôn, thuở trước các Tỷ-kheo sau khi
thọ an cư, từ các địa phương đến chiêm ngưỡng Như
Lai, chúng con được sự lợi ích tiếp kiến, hầu cận
những Tỷ-kheo tu hành điêu luyện. Bạch Thế Tôn,
sau khi Thế Tôn nhập diệt, chúng con sẽ không được
sự lợi ích tiếp kiến, hầu cận những Tỷ-kheo tu
hành điêu luyện.

8. - Này Ananda, có bốn Thánh tích kẻ thiện tín cần phải chiêm ngưỡng và tôn kính. Thế nào là bốn?

 "Đây là chỗ Như Lai đản sanh" . Này Ananda, đó là Thánh tích, kẻ thiện tín cần phải chiêm ngưỡng và tôn kính.

 "Đây là chỗ Như Lai chứng ngộ vô thượng Chánh Đẳng Giác", này Ananda, đó là Thánh

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      594

tích, kẻ thiện tín cần phải chiêm ngưỡng và tôn kính.

 "Đây là chỗ Như Lai chuyển Pháp luân vô thượng", này Ananda, đó là Thánh tích, kẻ thiện tín cần phải chiêm ngưỡng và tôn kính.

 "Đây là chỗ Như Lai diệt độ, nhập Vô dư y Niết-bàn", này Ananda, đó là Thánh tích, kẻ thiện tín cần phải chiêm ngưỡng và tôn kính.

Này Ananda, đó là bốn Thánh tích, kẻ thiện tín cư sĩ cần phải chiêm ngưỡng và tôn kính.

Này Ananda, các thiện tín Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ni, cư
sĩ nam, cư si nữ sẽ đến với niềm suy tư: "Đây là chỗ
Như Lai đản sanh", "Đây là chỗ Như Lai chứng ngộ
vô thượng Chánh Đẳng Chánh Giác", "Đây là chỗ
Như Lai chuyển Pháp luân vô thượng", "Đây là chỗ
Như Lai diệt độ, Nhập Vô dư y Niết-bàn".

 Này Ananda, và những ai, trong khi chiêm bái
những Thánh tích mà từ trần với tâm thâm tín
hoan hỷ, thời những vị ấy, sau khi thân hoại mạng
chung sẽ được sanh cõi thiện thú, cảnh giới chư
Thiên.

9. - Bạch Thế Tôn, chúng con phải cư xử với phái nữ

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     595

như thế nào?

- Này Ananda, chớ có thấy chúng.

- Bạch Thế Tôn, nếu phải thấy chúng, thời phải như thế nào?

- Này Ananda, chớ có nói chuyện với chúng.

- Bạch Thế Tôn, nếu phải nói chuyện với chúng, thời phải như thế nào?

- Này Ananda, phải an trú chánh niệm.

10. - Bạch Thế Tôn, chúng con phải xử sự thân xá- lợi Như Lai như thế nào?

 Này Ananda, các Ngươi đừng có lo lắng vấn đề cung kính thân xá-lợi của Như Lai.

 Này Ananda, các Người hãy nỗ lực, hãy tinh tấn hướng về tự độ, sống không phóng dật, cần mẫn, chuyên hướng về tự độ.

 Này Ananda, có những học giả Sát-đế-lỵ,
những học giả Bà-la-môn, những học giả gia
chủ thâm tín Như Lai, những vị này sẽ lo cho
sự cung kính cúng dường thân xá-lợi của Như

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    596

Lai.

11. - Bạch Thế Tôn, cần phải xử sự thân Như Lai như thế nào?

- Này Ananda, xử sự thân Chuyển luân Thánh Vương như thế nào, hãy xử sự thân xá-lợi Như Lai như vậy.

- Bạch Thế Tôn, người ta xử sự thân chuyển luân Thánh vương như thế nào?

- Này Ananda, thân của Chuyển luân Thánh
vương được vấn tròn với vải mới.
- Sau khi vấn vải mới xong, lại được vấn thêm
với vải gai bện.
- Sau khi vấn vải gai bệnh, lại vấn thêm với vải
mới, và tiếp tục như vậy cho đến năm trăm lớp
cả hai loại vải.
- Rồi thân được đặt vào trong một hòm dầu bằng
sắt, hòm sắt này được một hòm sắt khác đậy
kín.
- Xong một giàn hỏa gồm mọi loại hương được
xây dựng lên, thân của vị Chuyển luân Thánh
vương được đem thiêu trên giàn hỏa này và tại

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                   597

ngã tư đường, tháp của vị Chuyển luân Thánh
vương được xây dựng lên.
- Này Ananda, đó là pháp táng thân vị Chuyển
luân Thánh vương.

 Này Ananda, pháp táng thân vị Chuyển luân Thánh vương như thế nào, pháp táng thân Thế Tôn cũng như vậy.

 Tháp của Như Lai phải được dựng lên tại ngã tư đường.

 Và những ai đem tại chỗ ấy vòng hoa,
hương, hay hương bột nhiều màu, đảnh lễ
tháp, hay khởi tâm hoan hỷ (khi đứng trước
mặt tháp), thời những người ấy sẽ được lợi
ích, hạnh phúc lâu dài.

12. Này Ananda, bốn hạng người sau này đáng được xây tháp. Thế nào là bốn?

- Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác xứng
đáng xây tháp.
- Độc Giác Phật xứng đáng xây tháp.
- Đệ tử Thanh Văn của Như Lai xứng đáng xây
tháp.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                598

- Chuyển luân Thánh vương xứng đáng xây tháp.

Này Ananda, vì lý do gì, Như Lai, Ứng
Cúng, Chánh Biến Tri xứng đáng xây tháp? Này
Ananda, tâm của dân chúng sẽ hoan hỷ khi nghĩ
đến: "Đây là tháp của Thế Tôn, Ứng Cúng, Chánh
Biến Tri. " Do tâm hoan hỷ như vậy, khi thân hoại
mạng chung, chúng sẽ sanh lên thiện thú, cảnh giới
chư Thiên. Này Ananda, vì lý do này, Như Lai, Ứng
Cúng, Chánh Biến Tri xứng đáng xây tháp.

Này Ananda, vì lý do gì, bậc Độc Giác Phật
xứng đáng xây tháp? Này Ananda, tâm của dân
chúng sẽ hoan hỷ khi nghĩ đến: "Đây là tháp của Thế
Tôn Độc Giác Phật". " Do tâm hoan hỷ như vậy, khi
thân hoại mạng chung, chúng sẽ được sanh thiện thú,
cảnh giới chư Thiên. Này Ananda, vì lý do này, bậc
Độc Giác Phật xứng đáng xây tháp.

Này Ananda, vì lý do gì, đệ tử Thanh Văn
của Như Lai xứng đáng xây tháp? Này Ananda,
tâm của dân chúng sẽ hoan hỷ khi nghĩ đến: " Đây là
tháp đệ tử Thanh Văn của Thế Tôn, Ứng Cúng,
Chánh Biến Tri." Do tâm hoan hỷ như vậy, khi thân
hoại mạng chung, chúng sẽ được sanh thiện thú, cảnh
giới chư Thiên. Này Ananda, vì lý do này, đệ tử

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    599

Thanh Văn của Như Lai xứng đáng xây tháp .

Này Ananda, vì lý do gì, Chuyển luân Thánh
vương xứng đáng xây tháp? Này Ananda, tâm của
dân chúng sẽ hoan hỷ khi nghĩ đến: " Đây là tháp của
vị Pháp vương trị vì đúng pháp ". Do tâm hoan hỷ
như vậy, khi thân hoại mạng chung, chúng sẽ được
sanh thiện thú, cảnh giới chư Thiên. Này Ananda, vì
lý do này, Chuyển luân Thánh vương xứng đáng xây
tháp.

Này Ananda, đó là bốn hạng người xứng đáng xây tháp.

13. Rồi tôn giả Ananda đi vào trong tịnh xá, dựa trên
cột cửa và đứng khóc: "Ta nay vẫn còn là kẻ hữu
học, còn phải tự lo tu tập. Nay bậc Đạo Sư của ta
sắp diệt độ, còn ai thương tưởng ta nữa! "

Thế Tôn nói với các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, Ananda ở tại đâu?

- Bạch Thế Tôn, tôn giả Ananda đi vào trong tịnh xá, dựa trên cột cửa và đứng khóc: "Ta nay vẫn còn là kẻ hữu học, còn phải tự lo tu tập. Nay bậc Đạo Sư của ta sắp diệt độ, còn ai thương tưởng ta nữa! "

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      600

Thế Tôn liền nói với một Tỷ-kheo:

- Này Tỷ-kheo, hãy đi và nhân danh Ta, nói với Ananda: " Này Hiền giả Ananda, bậc Đạo Sư mọi Hiền giả."

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Vị Tỷ-kheo ấy vâng lời Thế Tôn, đi đến chỗ tôn giả
Ananda, sau khi đến, liền nói với tôn giả: "Này Hiền
giả Ananda, bậc Đạo Sư cho gọi Hiền giả." - "Thưa
vâng, Hiền giả. " Tôn giả Ananda vâng lời vị Tỷ-
kheo ấy, đi đến Thế Tôn, đảnh lễ Ngài và ngồi xuống
một bên.

14. Thế Tôn nói với tôn giả Ananda đang ngồi một bên:

 Thôi vừa rồi, Ananda, chớ có buồn rầu, chớ có
khóc than.
 Này Ananda, Ta đã tuyên bố trước với Người
rằng mọi vật ái luyến, tốt đẹp đều phải sanh
biệt, tử biệt và dị biệt.
 Này Ananda làm sao được có sự kiện này: "Các
pháp sanh, trú, hữu vi, biến hoại đừng có bị tiêu
diệt? " Không thể có sự kiện như vậy được.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      601

 Này Ananda, đã lâu ngày, Người đối với Như
Lai, với thân nghiệp đầy lòng từ ái, lợi ích, an
lạc, có một không hai; vô lượng với khẩu
nghiệp đầy lòng từ ái, lợi ích, an lạc, có một
không hai; vô lượng với ý nghiệp đầy lòng từ
ái, lợi ích, an lạc, có một không hai, vô lượng.
 Này Ananda, Ngươi là người tác thành công
đức. Hãy cố gắng tinh tấn lên, Người sẽ
chứng bậc Vô lậu, không bao lâu đâu.

15. Rồi Thế Tôn nói với các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, những vị A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác trong thời quá khứ, những bậc Thế
Tôn này đều có những thị giả tối thắng như
Ananda của Ta.

- Này Tỷ-kheo, những vị A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác thời vị lai, những bậc Thế Tôn này cũng
sẽ có những vị thị giả tối thắng như Ananda của
Ta vậy.

- Này các Tỷ-kheo, Ananda là người có trí và
hiểu rõ: "Nay đúng thời để các Tỷ-kheo yết
kiến Thế Tôn, nay đúng thời để các Tỷ-kheo ni,
nay đúng thời để các nam cư sĩ, nay đúng thời
để các nữ cư sĩ, nay đúng thời để các vua chúa,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     602

để các đại thần, để các ngoại đạo sư, để các đệ tử các ngoại đạo sư yết kiến Thế Tôn! "

16. Này các Tỷ-kheo, Ananda có bốn đức tánh kỳ cựu, hy hữu. Thế nào là bốn?

- Này các Tỷ-kheo, nếu có chúng Tỷ-kheo đến
yết kiến Ananda, chúng ấy sẽ được hoan hỷ vì
được yết kiến Ananda, và nếu Ananda thuyết
pháp chúng ấy sẽ được hoan hỷ vì bài thuyết
pháp, và nếu Ananda làm thinh thời, này các
Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo ấy sẽ thất vọng.

- Này các Tỷ-kheo, nếu có Tỷ-kheo ni..., chúng
nam cư sĩ... chúng nữ cư sĩ đến yết kiến
Ananda, chúng ấy sẽ được hoan hỷ, vì được yết
kiến Ananda, và nếu Ananda thuyết pháp,
chúng ấy sẽ được hoan hỷ vì bài thuyết pháp và
nếu Ananda làm thinh thời này các Tỷ-kheo,
chúng nữ cư sĩ ấy sẽ thất vọng.

Này các Tỷ-kheo, vị Chuyển luân Thánh vương có bốn đức tánh kỳ diệu, hy hữu.

Này các Tỷ-kheo, nếu có chúng Sát-đế-lỵ... chúng
Bà-la-môn... chúng gia chủ... chúng Sa-môn đến yết
kiến vị Chuyển luân Thánh vương, chúng sẽ được
hoan hỷ vì được yết kiến vị Chuyển luân Thánh

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     603

vương và nếu vị Chuyển luân Thánh vương nói
chuyện, chúng ấy sẽ được hoan hỷ vì bài nói chuyện,
và nếu vị Chuyển luân Thánh vương làm thinh thời
chúng Sa-môn ấy sẽ thất vọng.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Ananda có bốn đức tánh
kỳ diệu, hy hữu. Nếu có chúng Tỷ-kheo... chúng Tỷ-
kheo ni... chúng nam cư sĩ... chúng nữ cư sĩ đến yết
kiến Ananda, chúng ấy sẽ được hoan hỷ vì được yết
kiến Ananda, và nếu Ananda thuyết pháp chúng ấy
sẽ được hoan hỷ vì bài thuyết pháp, và nếu Ananda
làm thinh, thời này các Tỷ-kheo chúng nữ cư sĩ ấy sẽ
thất vọng.

Này các Tỷ-kheo, Ananda có bốn đức tánh kỳ diệu, hy hữu như vậy.

17. Khi được nói vậy, tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, Thế Tôn chớ có diệt độ tại đô thị nhỏ bé này, tại đô thị hoang vu này, tại đô thị phụ thuộc này. Bạch Thế Tôn, có những đô thị khác to lớn hơn như Campà (Chiêm-bà), Ràjagaha (Vương Xá), Sàvatthi (Xá-vệ), Sàketa (Sa-kỳ), Kosambi (Kiều-thương-di), Bàrànasi (Ba-la-nại). Thế Tôn hãy diệt độ tại chỗ ấy. Tại chỗ ấy, có đại chúng Sát-đế- lỵ, có đại chúng Bà-la-môn, có đại chúng gia chủ rất tin tưởng Như Lai, các vị này sẽ cúng dường thân xá-

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     604

lợi Như Lai.

- Này Ananda, chớ có nói như vậy, này Ananda, chớ có nói đô thị này nhỏ bé, đô thị này hoang vu, đô thị này phụ thuộc.

18. Này Ananda, thuở xưa có vị vua tên là Mahasudassana (Đại Thiên Kiến). Vị này là Chuyển luân vương, trị vì như pháp, là vị pháp vương, thống lãnh bốn thiên hạ, chinh phục hộ trì quốc dân, đầy đủ bảy báu. Này Ananda, đô thị Kusinàrà này là kinh đô của vua Mahasudassana, tên là Kusàvatì (Câu-xá-bà- đề), phía Đông và phía Tây rộng đến mười hai do tuần, phía Bắc và phía Nam rộng đến bảy do tuần.

Này Ananda, kinh đô Kusàvatì này rất phồn thịnh,
phú cường, dân cư đông đúc, dân chúng sung mãn,
thực phẩm phong phú. Này Ananda, cũng như kinh
đô Alakamanda của chư thiên rất phồn thịnh, phú
cường dân cư đông đúc, Thiên chúng sung mãn, thực
phẩm phong phú, cũng vậy này Ananda, kinh đô
Kusàvatì này cũng rất phồn thịnh, phú cường, dân cư
đông đúc, nhân chúng sung mãn.

Này Ananda, kinh đô Kusàvatì này, ngày đêm vang dậy chín loại tiếng, tức là tiếng voi, tiếng ngựa, tiếng xe, tiếng trống lớn, tiếng trống nhỏ, tiếng tỳ bà, tiếng hát, tiếng xập xỏa, tiếng chuông và tiếng thứ mười là

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                         605

lời kêu gọi: " Hãy uống đi, hãy ăn đi ".

19. Này Ananda, hãy đi vào Kusinàrà và nói với dân Mallà Kusinàrà: "Này các Vàsetthà, đêm nay, vào canh cuối cùng, Như Lai sẽ diệt độ ".

- Này Vàsetthà, các Ngươi hãy đến. Này Vàsetthà,
các Ngươi hãy đến. Về sau chớ có hối hận: "Như Lai
đã diệt độ tại làng vườn chúng ta mà chúng ta không
được chiêm ngưỡng Như Lai ".

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn, đắp y, đem theo y bát và cùng một vị khác làm bạn đồng hành đi vào Kusinàrà.

20. Lúc bấy giờ, dân Mallà ở Kusinàrà đang tụ họp tại giảng đường vì một vài cộng sự. Tôn giả Ananda đến tại giảng đường của dân Mallà ở Kusinàrà. Sau khi đến, tôn giả liền nói vói dân Mallà ở Kusinàrà:

- Này Vàsetthà, đêm nay, vào canh cuối cùng Như
Lai sẽ diệt độ, Này Vàsetthà, các Ngươi hãy đến.
Này Vàsetthà, các Ngươi hãy đến. Về sau chớ có hối
hận: " Như Lai đã diệt độ tại làng vườn chúng ta mà
chúng ta không được chiêm ngưỡng Như Lai ".

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    606

21. Dân Mallà cùng với con trai, con gái và vợ, khi nghe tôn giả Ananda nói như vậy, liền đau đớn, sầu muộn, tâm tư khổ não. Kẻ thì khóc than với đầu bù tóc rối, kẻ thì khóc than với cánh tay duỗi cao, kẻ thì khóc than thân bổ nhoài dưới đất, lăn lộn qua lại: " Thế Tôn nhập diệt quá sớm, Thiện Thệ nhập diệt quá sớm, Pháp nhãn biến mất ở trên đời quá sớm ".

Và dân Mallà cùng với con trai, con gái và vợ đau
đớn, sầu muộn, tâm tư khổ não, đi đến Upavattana,
khu rừng Sàlà của dòng họ Mallà và đến chỗ tôn giả
Ananda.

22. Tôn giả Ananda tự nghĩ: "Nếu ta để dân Mallà ở
Kusinàrà đảnh lễ Thế Tôn từng người một, thời đêm
sẽ tàn trước khi Thế Tôn được tất cả dân Mallà đảnh
lễ. Vậy ta hãy để dân Mallà ở Kusinàrà đảnh lễ theo
từng gia tộc ".

- Bạch Thế Tôn, gia tộc Mallà này với vợ con, đồ chúng, bạn bè đến cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn.

Và tôn giả Ananda, theo phương tiện này trong canh một, khiến dân Mallà ở Kusinàrà đảnh lễ Thế Tôn.

23. Lúc bấy giờ, du sĩ ngoại đạo Subhadda ở tại Kusinàrà. Du sĩ ngoại đạo Subhadda được nghe: " Tối nay canh cuối cùng, Sa-môn Gotama sẽ diệt độ

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        607

".

Và du sĩ ngoại đạo Subhadda suy nghĩ: " Ta nghe các du sĩ ngoại đạo niên cao lạp lớn, sư trưởng và đệ tử nói rằng: " Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri xuất hiện ra đời thật là hy hữu. Và đêm nay, vào canh cuối cùng Sa-môn Gotama sẽ diệt độ ". Nay có nghi vấn này khởi lên trong tâm ta. Ta tin Sa-môn Gotama có thể thuyết pháp và giải được nghi vấn cho ta ".

24. Rồi du sĩ ngoại đạo Subhadda đi đến Upavattana, khu rừng Sàla của dân Mallà, đến tại chỗ tôn giả Ananda và thưa với tôn giả:

- Hiền giả Ananda, tôi nghe các du sĩ ngoại đạo, niên cạo lạp lớn, sư trưởng và đệ tử nói rằng: " Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri xuất hiện ra đời thật là hy hữu, và đêm nay, vào canh cuối cùng, Sa-môn Gotama sẽ diệt độ ". Nay có nghi vấn này khởi lên trong tâm tôi. Tôi tin Sa-môn Gotama có thể thuyết pháp và giải được nghi vấn cho tôi. Hiền giả Ananda, hãy cho phép tôi được yết kiến Sa-môn Gotama.

Khi được nói vậy, tôn giả Ananda nói với du sĩ ngoại đạo Subhadda:

- Thôi đi Hiền giả Subhadda, chớ có phiền nhiễu Như Lai. Thế Tôn đang mệt.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      608

Lần thứ hai, du sĩ ngoại đạo Subhadda ... Lần thứ ba, du sĩ ngoại đạo Subhadda nói với tôn giả Ananda:

- Hiền giả Ananda, tôi nghe các du sĩ ngoại đạo, niên cạo lạp lớn, sư trưởng và đệ tử nói rằng: " Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri xuất hiện ra đời thật là hy hữu, và đêm nay, vào canh cuối cùng, Sa-môn Gotama sẽ diệt độ ". Nay có nghi vấn này khởi lên trong tâm tôi. Tôi tin Sa-môn Gotama có thể thuyết pháp và giải được nghi vấn cho tôi. Hiền giả Ananda, hãy cho phép tôi được yết kiến Sa-môn Gotama.

Lần thứ ba, tôn giả Ananda nói với du sĩ ngoại đạo Subhadda:

- Thôi đi Hiền giả Subhadda, chớ có phiền nhiễu Như Lai. Thế Tôn đang mệt.

25. Thế Tôn nghe được câu chuyện của tôn giả Ananda với du sĩ ngoại đạo Subhadda, Ngài liền nói với tôn giả Ananda:

- Thôi Ananda, chớ có ngăn trở Subhadda, Ananda,
hãy để cho Subhadda được phép yết kiến Như Lai.
Những gì Subhadda hỏi Ta là hỏi để hiểu biết chớ
không phải để phiền nhiễu Ta. Và những gì ta trả lời
các câu hỏi, Subhadda sẽ hiểu ý nghĩa một cách mau
lẹ.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      609

Tôn giả Ananda liền nói với du sĩ ngoại đạo Subhadda:

- Này Hiền giả Subhadda, hãy vào. Thế Tôn đã cho phép Hiền giả.

26. Rồi du sĩ ngoại đạo Subhadda đến chỗ Thế Tôn,
nói lên những lời chúc tụng hỏi thăm xã giao, rồi
ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi một bên, du sĩ
ngoại đạo Subhadda bạch Thế Tôn:

- Tôn giả Gotama, có những Sa-môn, Bà-la-môn là
những vị hội chủ, vị giáo trưởng, vị sư trưởng giáo
hội, có tiếng tốt, có danh vọng, khai tổ giáo phái,
được quần chúng tôn sùng, như các ngài Pàrana
Kassapa, Makkhali Gosàla, Ajita Kesakambalì,
Pakadha Kaccàyana, Sanjaya Belatthiputta,
Nigantha Nàthaputta, tất cả những vị này có phải là
giác ngộ như các vị đã tự cho như vậy, hay tất cả
chưa giác ngộ, hay một số đã giác ngộ và một số
chưa giác ngộ?

- Thôi Subhadda, hãy để vấn đề này yên một bên: "
Tất cả những vị này có phải là đã giác ngộ như các
vị đã tự cho như vậy, hay tất cả chưa giác ngộ, hay
một số đã giác ngộ và một số chưa giác ngộ ". Này
Subhadda, Ta sẽ thuyết pháp cho Ngươi. Hãy nghe
và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ giảng.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    610

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn!

Du sĩ ngoại đạo Subhadda vâng lời Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

27. -

 Này Subhadda, trong pháp luật nào không có
Bát Thánh đạo, thời ở đây không có (đệ nhất)
Sa-môn, ở đây cũng không có đệ nhị Sa-môn,
cũng không có đệ tam Sa-môn, cũng không
có đệ tứ Sa-môn.

 Này Subhadda trong pháp luật nào có Bát
Thánh đạo thời ở đây có (đệ nhứt) Sa-môn,
cũng có đệ nhị Sa-môn, cũng có đệ tam Sa-
môn, ở đấy cũng có đệ tứ Sa-môn.

 Này Subhadda, chính trong pháp luật này có
Bát Thánh Đạo, thời này Subhadda, ở đây có
đệ nhất Sa-môn, ở đây cũng có đệ nhị Sa-
môn, cũng có đệ tam Sa-môn, cũng có đệ tứ
Sa-môn. Những hệ thống ngoại đạo khác đều
không có những Sa-môn.

 Này Subhadda, nếu những vị Tỷ-kheo này sống chơn chánh, thời đời này không vắng những vị A-la-hán.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                  611

Này Subhadda, năm hai mươi chín,
Ta xuất gia hướng tìm chân thiện đạo.
Trải năm mươi năm với thêm một năm
Từ khi xuất gia, này Subhadda,
Ta là du sĩ tu Trí, tu Đức.

Ngoài lãnh vực này, không có Sa-môn (đệ nhứt);
cũng không có Sa-môn đệ nhị, cũng không có Sa-
môn đệ tam, cũng không có Sa-môn đệ tứ. Những hệ
thống ngoại đạo khác đều không có những Sa-môn.
Này Subhadda, nếu những Tỷ-kheo sống chơn
chánh, thì đời này không vắng những vị A-la-hán.

28. Khi được nói vậy, du sĩ ngoại đạo Subhadda bạch Thế Tôn:

- Thật hy hữu thay, bạch Thế Tôn! Thật vi diệu thay,
bạch Thế Tôn! Như người dựng đứng lại những gì bị
quăng ngã xuống, phơi bày ra những gì bị che kín,
chỉ đường cho người bị lạc hướng, đem đèn sáng vào
trong bóng tối để những ai có mắt có thể thấy sắc.
Cũng vậy, chánh pháp đã được Thế Tôn dùng nhiều
phương tiện trình bày, giải thích. Bạch Thế Tôn, con
xin quy y Thế Tôn, quy y Pháp và quy y Tỷ-kheo
Tăng. Mong con được xuất gia với Thế Tôn. Con xin
thọ đại giới.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     612

- Này Subhadda, ai trước kia là ngoại đạo, nay muốn xuất gia muốn thọ đại giới trong Pháp, Luật này phải sống bốn tháng biệt trú. Sau khi sống bốn tháng biệt trú, các vị Tỷ-kheo nếu đồng ý sẽ cho xuất gia, cho thọ đại giới để thành vị Tỷ-kheo. Nhưng Ta nhận thấy cá tánh con người sai biệt nhau.

29. - Bạch Thế Tôn, nếu những người xưa kia là ngoại đạo nay muốn xuất gia, muốn thọ đại giới trong Pháp và Luật này phải sống bốn tháng biệt trú. Sau khi sống bốn tháng biệt thú, các vị Tỷ-kheo nếu đồng ý sẽ cho xuất gia, cho thọ đại giới, thời con sẽ xin sống biệt trú bốn năm, sau khi sống biệt trú bốn năm, nếu các vị Tỷ-kheo đồng ý, hãy cho con xuất gia, cho con thọ đại giới để thành vị Tỷ-kheo.

Và Thế Tôn nói với tôn giả Ananda:

- Này Ananada, hãy xuất gia cho Subhadda.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn.

30. Du sĩ ngoại đạo Subhadda nói với tôn giả Ananda:

- Thật là lợi ích, thưa Tôn giả Ananda, thật là thiện

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      613

lợi, thưa Tôn giả Ananda, được thọ lễ quán đảnh làm đệ tử trước mặt bậc Đạo Sư!

Và du sĩ ngoại đạo Subhadda được xuất gia được thọ đại giới với Thế Tôn. Thọ đại giới không bao lâu, đại đức Subhadda ở một mình, an tịnh, không phóng dật, tinh tấn, sống nhiệt tâm, cần mẫn. Và không bao lâu, vị này chứng được mục đích tối cao mà con cháu các lương gia đã xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình hướng đến. Đó là vô thượng phạm hạnh ngay trong hiện tại, tự giác chứng và an trú. Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, những gì nên làm đã làm, sau đời này sẽ không có đời sống khác nữa.

Và đại đức Subhadda trở thành một A-la-hán nữa.

Đại đức là vị đệ tử cuối cùng được Thế Tôn thế độ.

VI

1. Lúc bấy giờ, Thế Tôn nói với Tôn giả Ananda:

- Này Ananda, nếu trong các Ngươi có người nghĩ

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      614

rằng: "Lời nói của bậc Đạo sư không còn nữa. Chúng
ta không có Đạo sư (giáo chủ)". Này Ananda, chớ
có những tư tưởng như vậy. Này Ananda, Pháp
và Luật, Ta đã giảng dạy và trình bày, sau khi Ta
diệt độ, chính Pháp và Luật ấy sẽ là Đạo Sư của
các Ngươi.

2. Này Ananda, nay các vị Tỷ-kheo xưng hô với nhau là Hiền giả. Sau khi Ta diệt độ, chớ có xưng hô như vậy.

- Này Ananda, vị Tỷ-kheo niên lão hãy gọi vị Tỷ-kheo niên thiếu, hoặc bằng tên, hoặc bằng họ, hoặc bằng tiếng Hiền giả.

- Vị Tỷ-kheo niên thiếu, hãy gọi vị Tỷ-kheo niên lão là Thượng tọa (Bhante) hay Đại đức.

3. Này Ananda, nếu chúng Tăng muốn, sau khi Ta diệt độ có thể hủy bỏ những học giới nhỏ nhặt chi tiết.

4. Này Ananda, sau khi Ta diệt độ, hãy hành tội Phạm đàn (Brahmadanda) đối với Tỷ-kheo Channa.

- Bạch Thế Tôn, thế nào là Phạm Đàn?

- Này Ananda, Tỷ-kheo Channa muốn nói gì thì nói.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    615

Chúng Tỷ-kheo sẽ không nói, sẽ không giảng dạy, sẽ không giáo giới Tỷ-kheo Channa.

5. Rồi Thế Tôn nói với các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, nếu có Tỷ-kheo nào nghi ngờ hay
phân vân gì về đức Phật, Pháp, chúng Tăng, đạo hay
phương pháp, thời này các Tỷ-kheo các Người hãy
hỏi đi. Sau chớ có hối tiếc: " Bậc Đạo Sư có mặt
trước chúng ta mà chúng ta không tận mặt hỏi Thế
Tôn ".

Khi được nói vậy, các Tỷ-kheo ấy im lặng. Một lần thứ hai, Thế Tôn... . Một lần thứ ba, Thế Tôn nói với các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, nếu có một Tỷ-kheo có nghi ngờ
hay phân vân gì về đức Phật, Pháp, chúng Tăng, đạo
hay phương pháp, thời này các Tỷ-kheo, các Người
hãy hỏi đi. Sau chớ có hối tiếc: " Bậc Đạo Sư có mặt
trước chúng ta mà chúng ta không tận mặt hỏi Thế
Tôn ".

Lần thứ ba, các Tỷ-kheo ấy giữ im lặng.

Rồi Thế Tôn nói với các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, nếu có vị nào vì lòng kính trọng

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      616

bậc Đạo Sư mà không hỏi, thời này các Tỷ-kheo, giữa bạn đồng tu, hãy hỏi nhau.

Khi được nói vậy, những vị Tỷ-kheo ấy giữ im lặng.

6. Rồi tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, thật kỳ diệu thay, bạch Thế Tôn,
thật hy hữu thay! Bạch Thế Tôn, con tin rằng trong
chúng Tỷ-kheo này, không có một Tỷ-kheo nào có
nghi ngờ hay phân vân gì đối với Phật, Pháp, chúng
Tăng, đạo hay phương pháp.

- Này Ananda, Ngươi có tín nhiệm nên nói vậy.
Nhưng ở đây, này Ananda, Như Lai biết rằng trong
chúng Tỷ-kheo này, không có một Tỷ-kheo nào có
nghi ngờ hay phân vân gì đối với Phật, Pháp, chúng
Tăng, đạo hay phương pháp. Này Ananda, trong
năm trăm Tỷ-kheo này, Tỷ-kheo thấp nhất đã
chứng được quả Dự lưu, không còn đọa lạc, chắc
chắn hướng đến Chánh giác.

7. Và Thế Tôn nói với các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, nay Ta khuyên dạy các Ngươi: "Các pháp hữu vi là vô thường, hãy tinh tấn, chớ có phóng dật ".

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                   617

Đó là lời cuối cùng của Như Lai.

8.

- Rồi Thế Tôn nhập định Sơ thiền.
- Xuất Sơ thiền, Ngài nhập Nhị thiền.
- Xuất Nhị thiền Ngài nhập Tam thiền.
- Xuất Tam thiền, Ngài nhập Tứ thiền.
- Xuất Tứ thiền, Ngài nhập định Không vô biên
xứ.
- Xuất Không vô biên xứ, Ngài nhập định Thức
vô biên xứ.
- Xuất Thức vô biên xứ, Ngài nhập định Vô sở
hữu xứ.
- Xuất Vô Sở hữu xứ, Ngài nhập định Phi tưởng
phi phi tưởng xứ.
- Xuất Phi tưởng phi phi tưởng xứ, Ngài nhập
Diệt thọ tưởng định.

Khi ấy tôn giả Ananda nói với tôn giả Anuruddha:

- Thưa Tôn giả, Thế Tôn đã diệt độ.

- Này Hiền giả Ananda, Thế Tôn chưa diệt độ. Ngài

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      618

mới nhập Diệt thọ tưởng định.

9.

- Rồi xuất Diệt thọ tưởng định. Ngài nhập Phi
tưởng phi phi tưởng xứ định.
- Xuất Phi tưởng phi phi tưởng xứ, Ngài nhập Vô
sở hữu xứ định.
- Xuất Vô sở hữu xứ, Ngài nhập Thức vô biên
xứ định.
- Xuất thức Vô biên xứ, Ngài nhập Hư không vô
biên xứ định.
- Xuất Hư không vô biên xứ, Ngài nhập định Tứ
thiền.
- Xuất Tứ thiền, Ngài nhập định Tam thiền.
- Xuất Tam thiền, Ngài nhập định Nhị thiền.
- Xuất Nhị thiền, Ngài nhập định Sơ thiền.
- Xuất Sơ thiền, Ngài nhập định Nhị thiền.
- Xuất Nhị thiền, Ngài nhập định Tam thiền.
- Xuất Tam thiền, Ngài nhập định Tứ thiền.
- Xuất Tứ thiền, Ngài lập tức diệt độ.

10. Khi Thế Tôn diệt độ, cùng với sự diệt độ, đại địa

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      619

chấn động khủng khiếp, râu tóc dựng ngược, sấm trời vang động.

Khi Thế Tôn diệt độ, Phạm thiên Sahampati, cùng lúc Ngài diệt độ, thốt lên bài kệ này.

Chúng sanh ở trên đời,
Từ bỏ thân ngũ uẩn
Bậc đạo sư cũng vậy,
Đấng Tuyệt luân trên đời.
Bậc Đại hùng Giác ngộ
Như Lai đã diệt độ.

Khi Thế Tôn diệt độ, Thiên chủ Sakka, cùng lúc Ngài diệt độ, thốt lên bài kệ này:

Các hành là vô thường,
Có sanh phải có diệt
Đã sanh, chúng phải diệt,
Nhiếp chúng là an lạc.

Khi Thế Tôn diệt độ, Tôn giả Anuruddha, cùng lúc Ngài diệt độ, thốt lên bài kệ này:

Không phải thở ra vào
Chính tâm trú chánh định
Không tham ái tịch tịnh
Tu sĩ hướng diệt độ

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    620

Chính tâm tịnh bất động
Nhẫn chịu mọi cảm thọ
Như đèn sáng bị tắt
Tâm giải thoát hoàn toàn.

Khi Thế Tôn diệt độ, Tôn giả Ananda, cùng lúc Ngài diệt độ, thốt lên bài kệ này:

Thật kinh khủng bàng hoàng,
Thật râu tóc dựng ngược,
Khi Bậc Toàn thiện năng,
Bậc Giác ngộ nhập diệt.

Khi Thế Tôn diệt độ, những Tỷ-kheo chưa giải thoát
tham ái, có vị thì khóc than với cánh tay duỗi cao, có
vị thì khóc than, thân nằm nhoài dưới đất, lăn lộn qua
lại: "Thế Tôn nhập diệt quá sớm, Thiện Thệ nhập
diệt quá sớm, Pháp nhãn biến mất ở trên đời quá
sớm ".

Còn những Tỷ-kheo đã diệt trừ tham ái, những vị này an trú chánh niệm tỉnh giác, nhẫn nại, suy tư: "Các hành là vô thường, làm sao tránh khỏi sự kiện ấy."

11. Lúc bấy giờ, Tôn giả Anuruddha nói với các Tỷ kheo:

- Thôi các Hiền giả, chớ có sầu não, chớ có khóc

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       621

than. Này các Hiền giả, phải chăng Thế Tôn đã tuyên bố ngay từ ban đầu rằng: Mọi vật ưu ái thân tình đều phải sanh biệt, tử biệt và dị biệt.

Này các Hiền giả, làm sao có thể được như vầy:
“ Những gì sanh, tồn tại, hữu vi, chịu sự biến hoại
mà lại mong khỏi có sự biến dịch? Thật không có
sự trạng ấy ”. Này các Hiền giả, chính chư Thiên
đang trách đó.

- Thưa Tôn giả Anuruddha, Tôn giả đang nghĩ đến hạng chư Thiên nào?

- Hiền giả Ananda, có hạng chư Thiên ở trên hư
không nhưng có tâm tư thế tục, những vị này
khóc than với đầu bù tóc rối, khóc than với
cánh tay duỗi cao, khóc than thân bổ nhoài
dưới đất, lăn lộn qua lại: " Thế Tôn nhập diệt
quá sớm, Thiện Thệ nhập diệt quá sớm, Pháp
nhãn biến mất ở trên đời quá sớm ".

- Hiền giả Ananda, có hạng chư Thiên ở trên đất
với tâm tư thế tục, những vị này khóc than với
đầu bù tóc rối, khóc than với cánh tay duỗi cao,
khóc than thân bổ nhoài dưới đất, lăn lộn qua
lại: " Thế Tôn nhập diệt quá sớm, Thiện Thệ
nhập diệt quá sớm, Pháp nhãn biến mất ở trên

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     622

đời quá sớm ".

- Còn những chư Thiên diệt trừ ái dục, những vị
này chánh niệm tỉnh giác, chịu đựng với tâm
suy tư: “ Các hành là vô thường, làm sao có thể
khác được? ”.

12. Tôn giả Anuruddha và Tôn giả Ananda luận bàn về Chánh pháp suốt cả đêm còn lại. Rồi tôn giả Anuruddha nói với tôn giả Ananda:

- Hiền giả Ananda, hãy vào thành Kusinàrà và nói
với dân Mallà ở Kusinàrà: “ Nay Vàsetthà, Thế Tôn
đã diệt độ, hãy làm những gì các Ngươi nghĩ phải
làm.”

- Tôn giả, xin vâng!

Tôn giả Ananda vâng lời tôn giả Anuruddha, buổi sáng đắp y, đem theo y bát, cùng một thị giả, vào thành Kusinàrà.

Lúc bấy giờ, dân Mallà ở Kusinàrà đang tụ họp tại
giảng đường vì một vài công vụ. Tôn giả Ananda đến
tại giảng đường của dân Mallà ở Kusinàrà, sau khi
đến liền nói với dân Mallà ở Kusinàrà: “ Này
Vàsetthà, Thế Tôn đã diệt độ, hãy làm những gì các
Ngươi nghĩ phải làm.”

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    623

Dân Mallà cùng với con trai, con gái và vợ, khi nghe tôn giả Ananda nói như vậy, liền đau đớn, sầu muộn, tâm tư khổ não. Kẻ thì khóc than với đầu bù tóc rối, kẻ thì khóc than với cánh tay duỗi cao, kẻ thì khóc than thân bổ nhoài dưới đất, lăn lộn qua lại: " Thế Tôn nhập diệt quá sớm, Thiện Thệ nhập diệt quá sớm, Pháp nhãn biến mất ở trên đời quá sớm ".

13. Rồi dân Mallà ở Kusinàrà ra lệnh cho những người làm: “ Các Người hãy gom góp hương, tràng hoa và tất cả nhạc khí ở Kusinàrà.”

Rồi dân Kusinàrà đem theo hương, tràng hoa, tất cả
nhạc khí và năm trăm cuộn vải đi đến Upavattana,
tại rừng Sàlà của giòng họ Mallà, đến tại chỗ thân
xá- lợi của Thế Tôn, rồi chúng ở lại cả ngày tôn
trọng, cung kính, đảnh lễ, cúng dường thân xá - lợi
Thế Tôn với các điệu múa, hát, nhạc, tràng hoa,
hương, làm những bảo cái bằng vải và tràng hoa
Mandala.

Rồi dân Mallà ở Kusinàrà suy nghĩ: “ Hôm nay, nếu thiêu thân xá - lợi Thế Tôn thời quá sớm. Ngày mai, chúng ta sẽ làm lễ thiêu thân xá - lợi của Thế Tôn.” Rồi dân Mallà ở Kusinàrà, cả ngày thứ hai, tôn trọng, cung kính, đãnh lễ, cúng dường thân xá - lợi Thế Tôn với các điệu múa, hát, nhạc, tràng hoa, hương, làm

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      624

những bảo cái bằng vải và tràng hoa Malanda, ngày thứ ba cũng như vậy, ngày thứ tư cũng như vậy, ngày thứ năm cũng như vậy. Ngày thứ sáu cũng như vậy.

14. Đến ngày thứ bảy, dân Mallà ở Kusinàrà suy
nghĩ: “Chúng ta đã tôn trọng, cung kính, đảnh lễ,
cúng dường thân xá - lợi Thế Tôn với các điệu múa,
hát, nhạc, tràng hoa, hương, nay chúng ta hãy chở
thân xá - lợi Thế Tôn ra ngoài thành về phía Nam và
làm lễ thiêu thân tại chỗ ấy.”

Lúc bấy giờ tám vị tộc trưởng Mallà gội đầu, mặc áo
mới với ý định khiêng nổi thân xá - lợi Như Lai
nhưng khiêng không nổi được. Các vị Mallà ở
Kuisnàrà bạch Tôn giả Anuruddha:

- Bạch Tôn giả, do nhân gì, do duyên gì, tám vị tộc
trưởng Mallà này gội đầu, mặc áo mới với ý định
khiêng nổi thân xá- lợi Như Lai, nhưng không khiêng
nổi được?

- Này Vàsetthà, vì ý định của các Ngươi khác, ý định của chư Thiên khác.

15. – Bạch Tôn giả, ý định của chư Thiên là gì?

- Này các Vàsetthà, ý định của các Ngươi như sau: “ Chúng ta đã tôn trọng, cung kính, đảnh lễ, cúng

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     625

dường thân xá- lợi Thế Tôn với các điệu múa, hát,
nhạc, tràng hoa, hương. Nay chúng ta hãy chở thân
xá-lợi Thế Tôn ra ngoài thành về phía Nam và làm
lễ thiêu thân tại chỗ ấy.”

Này các Vàsetthà, ý định của chư Thiên như sau:
“Chúng ta đã tôn trọng, cung kính, đảnh lễ, cúng
dường thân xá- lợi Thế Tôn với các điệu múa, hát,
nhạc, tràng hoa, hương của chư Thiên, nay chúng ta
hãy khiêng thân xá- lợi Thế Tôn về hướng Bắc đến
phía Bắc của thành. Sau khi khiêng qua cửa phía
Bắc, hãy khiêng qua trung tâm của thành, rồi hướng
về phía Đông, khiêng đến phía Đông của thành. Sau
khi khiêng qua cửa phía Đông, hãy khiêng đến phía
Đông của thành, tại đền của dân Mallà tên là
Makuta- bandhana, và chúng ta sẽ thiêu thân Thế
Tôn tại chỗ ấy.”

- Bạch Tôn giả, ý định của chư Thiên thế nào, ý định của chúng con cũng như vậy.

16. Lúc ấy, khắp cả Kusinàrà cho đến đống bụi, đống rác, được rải la liệt lên đến đầu gối toàn hoa Mandaràva. Rồi chư Thiên và các dân Mallà ở Kusinàrà, sau khi đã tôn trọng, cung kính, đảnh lễ, cúng dường thân xá lợi Thế Tôn với các điệu múa, hát, nhạc, tràng hoa, hương của chư Thiên và loài

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     626

Người, liền khiêng thân xá lợi Thế Tôn về phía Bắc của Thành. Sau khi khiêng qua cửa phía Bắc, liền khiêng qua Trung tâm của thành, rồi hướng về phía Đông, khiêng đến phía Đông của thành. Sau khi khiêng qua cửa phía Đông, liền khiêng đến phía Đông của thành, tại đền của dân Mallà tên là Makuta- bandhana và đặt thân xá lợi của Thế Tôn tại chỗ ấy.

17. Rồi dân Mallà bạch tôn giả Ananda:

- Bạch Tôn giả Ananda, chúng con nay phải xử sự như thế nào đối với thân xá lợi Như Lai?

- Này các Vàsetthà, xử sự thân Chuyển luân Thánh vương như thế nào, hãy xử sự thân xá lợi Như Lai như vậy.

- Bạch Tôn giả Ananda, xử sự thân Chuyển luân Thánh vương phải như thế nào?

- Này các Vàsetthà:

- Thân Chuyển luân Thánh vương được vấn tròn
với vải mới.
- Sau khi vấn vải mới, lại được vấn thêm với vải
gai bện.
- Sau khi vấn với vải gai bện, lại vấn thêm với

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     627

vải mới và tiếp tục như vậy cho đến năm trăm
lớp cả hai loại vải.
- Rồi thân được đặt trong một hòm dầu bằng sắt,
hòm sắt này được một hòm sắt khác đậy kín.
- Xong một giàn hỏa gồm mọi loại hương được
xây dựng lên, thân vị Chuyển luân Thánh
vương được đem thiêu trên giàn hỏa này,
- Và tại ngã tư đường, tháp vị Chuyển luân
Thánh vương này được xây dựng lên.
 Này các Vàsetthà, đó là pháp táng thân của vị
Chuyển luân Thánh vương.

 Này các Vàsetthà, pháp táng thân của vị Chuyển luân Thánh vương như thế nào, pháp táng thân của Thế Tôn cũng như vậy.

Tháp của Như Lai phải được dựng lên tại ngã tư đường. Và những ai đem đến tại chỗ ấy vòng hoa, hương, hay hương bột nhiều màu, đảnh lễ tháp hay khởi tâm hoan hỷ (khi đứng trước mặt tháp) , thời những người ấy sẽ được lợi ích, hạnh phúc lâu dài.

18. Và các người Mallà ở Kusinàrà sai những người làm công:

- Hãy đem lại tất cả vải gai bện của Mallà .

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                   628

Rồi những người Mallà ở Kusinàrà vấn tròn thân Thế Tôn với vải mới. Sau khi vấn vải mới xong, lại vấn thêm với vải gai bện. Sau khi vấn với vải gai bện lại vấn thêm với vải mới và tiếp tục như vậy cho đến năm trăm lớp cả hai loại vải. Rồi đặt thân Như Lai vào trong một hòm dầu bằng sắt, đậy hòm sắt này vào một hòm sắt khác, dựng lên một giàn hỏa gồm mọi loại hương và đặt thân Thế Tôn trên giàn hỏa.

19. Lúc bấy giờ, Tôn giả Mahà Kassapa đang đi
giữa đường từ Pàvà đến Kusinàrà với đại chúng Tỷ-
kheo khoảng năm trăm vị. Rồi Tôn giả Mahà
Kassapa bước xuống đường và đến ngồi tại một gốc
cây.

Lúc bấy giờ có một tà mạng ngoại đạo lấy một hoa Mandàrava ở Kusinàrà và đang đi trên một con đường đến Pàvà.

Tôn giả Mahà Kassapa thấy tà mạng ngoại đạo đi từ đàng xa đến. Thấy vậy, tôn giả liền hỏi tà mạng ngoại đạo ấy:

- Này Hiền giả, Hiền giả có biết bậc Đạo sư chúng tôi không?

- Này Hiền giả, tôi có biết. Sa-môn Gotama đã diệt độ cách hôm nay một tuần. Từ chỗ ấy, tôi được hoa

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      629

Mandàrava này.

Lúc ấy những Tỷ-kheo chưa giải thoát tham ái, có vị thì khóc than với cánh tay duỗi cao, có vị thì khóc than, thân nằm nhoài dưới đất, lăn lộn qua lại: " Thế Tôn nhập diệt quá sớm, Thiện Thệ nhập diệt quá sớm, Pháp nhãn biến mất ở trên đời quá sớm ". Còn những Tỷ-kheo đã diệt trừ tham ái, những vị này an trú chánh niệm, tỉnh giác, nhẫn nại suy tư: " Các hành là vô thường, làm sao tránh khỏi sự kiện ấy? ".

20. Lúc bấy giờ, Subhadda được xuất gia khi đã
lớn tuổi đang ngồi trong hội chúng này. Subhadda
được xuất gia khi đã lớn tuổi nói với những Tỷ-kheo
ấy:

- Thôi các Hiền giả, chớ có sầu não, chớ có khóc
than. Chúng ta đã được thoát khỏi hoàn toàn vị Đại
Sa-môn ấy, chúng ta đã bị phiền nhiễu quấy rầy với
những lời: " Làm như thế này không hợp với các
Ngươi. Làm như thế này hợp với các Ngươi ". Nay
những gì chúng ta muốn, chúng ta làm, những gì
chúng ta không muốn, chúng ta không làm.

Tôn giả Mahà Kassapa mới nói với các vị Tỷ-kheo:

- Thôi các Hiền giả, chớ có sầu não, chớ có khóc than. Này các Hiền giả, phải chăng Thế Tôn đã tuyên

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       630

bố ngay từ ban đầu rằng mọi vật ưu ái thân tình đều phải bị sanh biệt, tử biệt và dị biệt. Này các Hiền giả, làm sao có thể được như vầy: Những gì sanh, tồn tại, hữu vi, chịu sự biến hoại mà lại mong khỏi có sự biến dịch? Thật không có sự trạng ấy.

21. Lúc bấy giờ bốn vị tộc trưởng Mallà gội đầu, mặc áo mới với ý định châm lửa thiêu giàn hỏa Thế Tôn nhưng châm lửa không cháy.

Các vị Mallà ở Kusinàrà bạch tôn giả Anuruddha:

- Bạch Tôn giả, do nhân gì, do duyên gì, bốn vị tộc
trưởng Mallà này gội đầu, mặc áo mới với ý định
châm lửa thiêu giàn hỏa Thế Tôn, nhưng châm lửa
không cháy?

- Này các Vàsetthà, ý định của chư Thiên khác.

- Bạch Tôn giả, ý định của chư Thiên như thế nào?

- Này các vàsetthà, ý định của chư Thiên như sau:
" Tôn giả Mahà Kassapa nay đang đi giữa đường
giữa Pàvà và Kusinàrà cùng với đại chúng Tỷ-kheo
khoảng năm trăm vị. Giàn hỏa Thế Tôn chỉ được
đốt cháy khi tôn giả Mahà Kassapa cúi đầu đảnh
lễ Thế Tôn ".

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                         631

- Bạch Tôn giả, ý định chư Thiên như thế nào, hãy làm y như vậy.

22. Rồi Tôn giả Mahà Kassapa đến tại đền Makuta
Bandhana của những vị Mallà tại giàn hỏa Thế Tôn,
khi đến xong liền choàng áo phía một bên vai, chấp
tay, đi nhiễu phía tay phải xung quanh giàn hỏa
ba lần, cởi mở chân ra và cúi đầu đảnh lễ chân
Thế Tôn.

Năm trăm vị Tỷ-kheo ấy choàng áo phía một bên vai, chấp tay, đi nhiễu qua phía tay phải xung quanh giàn hỏa ba lần và cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn.

Và khi tôn giả Mahà Kassapa và năm trăm vị Tỷ- kheo đảnh lễ xong, thời giàn hỏa Thế Tôn tự bắt lửa cháy.

23. Khi thân Thế Tôn đã cháy, từ da ngoài cho đến
da mỏng, thịt, dây gân hay nước giữa các khớp
xương, thảy đều cháy sạch, không có tro, không
có than, chỉ có xương xá lợi còn lại.

Như sanh tô hay dầu bị cháy, tất cả đều cháy sạch không có tro, không có than. Cũng vậy khi thân Thế Tôn cháy, từ da ngoài cho đến da mỏng, thịt, dây gân hay nước giữa khớp xương, tất cả đều cháy sạch, không có tro, không có than, chỉ có xương xá lợi còn

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     632

lại. Và năm trăm tầng lớp vải gai bện, cả hai lớp trong nhất và lớp ngoài nhất đều bị cháy thiêu.

Khi thân Thế Tôn bị thiêu cháy xong, một dòng nước
từ hư không chảy xuống tưới tắt giàn hỏa Thế Tôn,
và một dòng nước từ kho nước (hay từ cây sàlà) phun
lên tưới tắt giàn hỏa Thế Tôn, và các người Mallà ở
Kusinàrà dùng nước với mọi loại hương tưới tắt giàn
hỏa Thế Tôn.

Rồi các người Mallà xứ Kusinàrà đặt xá lợi Thế Tôn trong giảng đường, dùng cây thương làm hàng rào, dùng cây cung làm bức thành xung quanh và trong bảy ngày tôn trọng, cung kính, đảnh lễ, cúng dường với các điệu múa, hát, nhạc, vòng hoa, hương.

24.

8.   Vua nước Magadha tên là Ajàtasattu
Vedehiputta nghe tin Thế Tôn đã diệt độ ở
Kusinàrà. Vua liền gởi một sứ giả đến các
người Mallà ở Kusinàrà " Thế Tôn là người
Sát-đế-lỵ, ta cũng là người Sát-đế-lỵ. Ta cũng
xứng đáng được một phần xá lợi Thế Tôn, ta
cũng dựng tháp và tổ chức nghi lễ đối với xá
lợi Thế Tôn ".

9.   Những người Licchavì ở Vesàli nghe tin Thế

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      633

Tôn đã diệt độ ở Kusinàrà liền gởi một sứ giả
đến các người Mallà ở Kusinàrà: " Thế Tôn là
người Sát-đế-lỵ, chúng tôi cũng là người Sát-
đế-lỵ. Chúng tôi cũng xứng đáng được phần xá
lợi Thế Tôn. Chúng tôi cũng dựng tháp và tổ
chức nghi lễ đối với xá-lợi Thế Tôn ".

10.   Các người Sakyà ở Kapilavatthu nghe tin Thế
Tôn đã diệt độ ở Kusinàrà, liền gởi một sứ giả
đến các người Mallà ở Kusinàrà: " Thế Tôn là
người Sát-đế-lỵ, chúng tôi cũng là người Sát-
đế-lỵ. Chúng tôi cũng xứng đáng được một
phần xá lợi Thế Tôn. Chúng tôi cũng sẽ dựng
tháp và tổ chức các nghi lễ với xá-lợi Thế Tôn
".

11.   Những người Buli ở Allakappa nghe tin Thế
Tôn đã diệt độ ở Kusinàrà, liền gởi một sứ giả
đến các người Mallà ở Kusinàrà: " Thế Tôn là
người Sát-đế-lỵ, chúng tôi cũng là người Sát-
đế-lỵ. Chúng tôi cũng xứng đáng được một
phần xá-lợi Thế Tôn. Chúng tôi cũng sẽ dựng
tháp và tổ chức các nghi lễ đối với xá lợi Thế
Tôn ".

12.   Những người Koli ở Rãmagãma nghe tin Thế Tôn đã diệt độ ở Kusinàrà , liền gởi một sứ giả

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        634

đến các người Mallà ở Kusinàrà: " Thế Tôn là
người Sát-đế-lỵ, chúng tôi cũng là người Sát-
đế-lỵ. Chúng tôi cũng xứng đáng được một
phần xá lợi Thế Tôn. Chúng tôi cũng sẽ dựng
tháp và tổ chức các nghi lễ đối với xá lợi Thế
Tôn."

13.   Bà-la-môn Vethadìpaka nghe tin Thế Tôn đã
diệt độ ở Kusinàrà, liền gởi một sứ giả đến các
người Mallà ở Kusinàrà: " Thế Tôn là người
Sát-đế-lỵ, tôi là người Bà-la-môn. Tôi cũng
xứng đáng được một phần xá lợi Thế Tôn. Tôi
cũng sẽ dựng tháp và tổ chức các nghi lễ đối
với xá-lợi Thế Tôn ".

14.   Các người Mallà ở Pàvà nghe tin Thế Tôn đã
diệt độ liền gửi một sứ giả đến các người Mallà
ở Kusinàrà: " Thế Tôn là người Sát-đế-lỵ,
chúng tôi cũng là người Sát-đế-lỵ. Chúng tôi
cũng xứng đáng được một phần xá-lợi Thế
Tôn. Chúng tôi cũng sẽ dựng tháp và tổ chức
các nghi lễ đối với xá-lợi Thế Tôn ".

25. Khi được nói vây các người Mallà ở Kusinàrà liền tuyên bố giữa đại chúng:

- Thế Tôn đã diệt độ tại làng vườn của chúng tôi, chúng tôi sẽ không cho phần xá lợi nào của Thế Tôn.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        635

Khi nghe vậy. Bà-la-môn Dona nói với chúng:

Tôn giả, hãy nghe lời tôi nói!
Phật dạy chúng ta phải kham nhẫn.
Thật không tốt nếu có tranh giành.
Khi chia xá lợi bậc Thượng nhân.
Chúng ta hãy đoàn kết nhất tâm,
Hoan hỷ chia xá lợi tám phần.
Chúng ta hãy dựng tháp mọi phương,
Đại chúng mười phương tin Pháp nhãn...

- Này Tôn giả Bà-la-môn, Ngài hãy phân chia xá lợi ra tám phần đồng đều.

- Xin vâng, các Tôn giả.

Bà-la-môn Dona vâng lời hội chúng ấy, phân chia xá-lợi Thế Tôn thành tám phần đồng đều rồi thưa hội chúng:

- Các Tôn giả, hãy cho tôi cái bình dùng để đông chia xá-lợi này. Tôi sẽ dựng tháp và tổ chức các nghi lễ cho cái bình.

Và hội chúng ấy tặng Bà-la-môn Dona cái bình.

26. Và người Moriyà ở Pipphalivana nghe tin Thế Tôn đã diệt độ liền gởi một sứ giả đến các người

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    636

Mallà ở Kusinàrà:

- "Thế Tôn là người Sát-đế-lỵ, chúng tôi cũng là
người Sát-đế-lỵ. Chúng tôi cũng xứng đáng được
hưởng một phần xá lợi Thế Tôn. Chúng tôi cũng sẽ
dựng tháp và tổ chức các nghi lễ đối với xá-lợi Thế
Tôn ".

- " Nay không còn phần xá-lợi Thế Tôn nào. Xá-lợi Thế Tôn đã được phân chia, hãy lấy tro còn lại ". Rồi các vị nầy lấy than tro còn lại.

27. Và vua nước Magadha tên là Ajàtasattu, con bà Videhi xây dựng tháp trên xá-lợi Thế Tôn tại Vương Xá và tổ chức lễ cúng dường.

Những người Licchavi ở Vesàli cũng xây dựng tháp trên xá-lợi Thế Tôn tại Vesàli và tổ chức lễ cúng dường.

Những người Sakya ở Kapilavatthu cũng xây dựng trên xá-lợi Thế Tôn tại Kapilavatthu và tổ chức lễ cúng dường.

Những người Buli ở Allakappa cũng xây dựng tháp trên xá lợi Thế Tôn tại Allakappa và tổ chức lễ cúng dường.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      637

Những người Koli ở Ràmagama cũng xây dựng tháp trên xá-lợi Thế Tôn tại Ràmagama và tổ chức lễ cúng dường.

Bà-la-môn Vethadìpaka cũng xây dựng tháp trên xá- lợi Thế Tôn tại Vethadìpa và tổ chức lễ cúng dường.

Những người Mallà ở Pàvà cũng xây dựng tháp trên xá-lợi Thế Tôn tại Pàvà và tổ chức lễ cúng dường.

Những người Màllà ở Kusinàrà cũng xây dựng tháp trên xá-lợi Thế Tôn tại Kusinàrà và tổ chức lễ cúng dường.

Bà-la-môn Dona cũng xây dựng tháp trên bình (dùng để đong chia xá-lợi) và tổ chức lễ cúng dường.

Những người Moriyà ở Pipphalivana cũng xây dựng tháp trên những than tro và tổ chức lễ cúng dường.

Như vậy có tám tháp xá-lợi, tháp thứ chín trên bình (dùng để đong chia xá-lợi) và tháp thứ mười trên tro (xá-lợi).

Đó là truyền thống thời xưa như vậy.

28. Đấng Pháp Nhãn Vô Thượng Xá-lợi phân tám phần.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     638

Bảy phần được cúng dường.
Tại Jambudìpa.
Một phần Long vương cúng.
Tại Ràmagàma.
Một răng Phật được cúng,
Tại cõi Tam Thiên giới,
Một tại Gandhàra,
Một tại Kalinga.
Một răng, vua Long vương.
Tự mình riêng cúng dường.
Quả đất được chói sáng,
Với hào quang xá-lợi,
Với lễ vật cúng dường.
Hạng thượng phẩm, thượng đẳng.
Xá-lợi đấng Pháp Nhãn.
Như vậy được cúng dường,
Bởi những bậc tôn trọng
Cung kính lễ cúng dường,
Bởi những bậc tôn trọng
Cúng kính lễ cúng dường.
Bởi Thiên, Long, Nhơn chủ,
Bởi bậc Tối thượng nhơn.
Các Ngươi hãy chắp tay,
Cung kính lễ cúng dường.
Khó thay sự chiêm ngưỡng.
Tôn nhan bậc Như Lai.
Trải nhiều nhiều trăm kiếp,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                639

May lắm được một lần.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                           640

57    Tỳ kheo trong tương lai sẽ ra sao - Kinh SỢ HÃI TRONG TƯƠNG LAI 3 – Tăng II, 479

SỢ HÃI TRONG TƯƠNG LAI 3 – Tăng II, 479

1. - Có năm sợ hãi về tương lai này, này các Tỷ-
kheo, nay chưa sanh khởi, nhưng sẽ sanh khởi trong
tương lai. Các Thầy cần phải hoàn toàn rõ biết chúng,
sau khi rõ biết, cần phải tinh tấn đoạn trừ chúng. Thế
nào là năm?

2. Này các Tỷ-kheo, sẽ có những vị Tỷ-kheo trong tương lai, thân không tu tập, giới không tu tập, tâm không tu tập, tuệ không tu tập. Do thân không tu tập, giới không tu tập, tâm không tu tập, tuệ không tu tập, nếu họ thọ đại giới cho các người khác, họ sẽ không có thể huấn luyện trong tăng thượng giới, trong tăng thượng tâm, trong tăng thượng tuệ. Các người ấy sẽ trở thành những người thân không tu tập, giới không tu tập, tâm không tu tập, tuệ không tu tập. Do thân không tu tập, giới không tu tập, tâm không tu tập, tuệ không tu tập, họ sẽ thọ đại giới cho các người khác, họ không có thể huấn luyện trong tăng thượng giới, trong tăng thượng tâm, trong tăng thượng tuệ. Các người ấy sẽ trở thành những người

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       641

thân không tu tập, giới không tu tập, tâm không tu
tập, tuệ không tu tập. Như vậy, này các Tỷ-kheo, do
Pháp ô nhiễm, nên Luật bị ô nhiễm; do Luật ô nhiễm,
nên Pháp bị ô nhiễm.

Này các Tỷ-kheo, đây là sợ hãi thứ nhất về tương lai,
nay chưa sanh khởi, nhưng sẽ sanh khởi trong tương
lai; các Thầy cần phải hoàn toàn rõ biết chúng. Sau
khi hoàn toàn rõ biết, các Thầy cần phải tinh tấn để
đoạn trừ chúng.

3. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, các Tỷ-kheo trong
tương lai sẽ trở thành những người thân không tu tập,
giới không tu tập, tâm không tu tập, tuệ không tu tập,
họ làm y chỉ sư cho các người khác. Họ không có
thể huấn luyện trong tăng thượng giới, trong tăng
thượng tâm, trong tăng thượng tuệ. Những người ấy
sẽ trở thành những người thân không tu tập, giới
không tu tập, tâm không tu tập, tuệ không tu tập. Các
người ấy, do thân không tu tập, giới không tu tập,
tâm không tu tập, tuệ không tu tập, lại làm y chỉ sư
cho những người khác, họ không có thể huấn luyện
trong tăng thượng giới, trong tăng thượng tâm, trong
tăng thượng tuệ. Như vậy, này các Tỷ-kheo, do Pháp
ô nhiễm, nên Luật bị ô nhiễm. Do Luật ô nhiễm, nên
Pháp bị ô nhiễm.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       642

Này các Tỷ-kheo, đây là sự sợ hãi thứ hai về tương
lai, nay chưa sanh khởi, nhưng sẽ sanh khởi trong
tương lai, các Thầy cần phải hoàn toàn rõ biết chúng.
Sau khi hoàn toàn rõ biết, các Thầy cần phải tinh tấn
để đoạn trừ chúng.

4. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, các Tỷ-kheo trong
tương lai sẽ trở thành những người thân không tu tập,
giới không tu tập, tâm không tu tập, tuệ không tu tập.
Do thân không tu tập, giới không tu tập, tâm không
tu tập, tuệ không tu tập, khi họ thuyết về Thắng
pháp hay về Quảng thuyết (Trí giải luận), họ rơi
vào hắc pháp, không có thể giác ngộ rõ ràng. Này
các Tỷ-kheo, đây là do ô nhiễm Pháp, nên sanh ô
nhiễm Luật; do ô nhiễm Luật, nên sanh ô nhiễm
Pháp.

Này các Tỷ-kheo, đây là sợ hãi thứ ba về tương lai,
nay chưa sanh khởi, nhưng sẽ sanh khởi trong tương
lai, các Thầy cần phải hoàn toàn rõ biết chúng. Sau
khi hoàn toàn rõ biết, các Thầy cần phải tinh tấn để
đoạn tận chúng.

5. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, sẽ có những Tỷ-kheo trong tương lai thân không tu tập, giới không tu tập, tâm không tu tập, tuệ không tu tập. Do thân không tu tập, giới không tu tập, tâm không tu tập, tuệ không tu tập, đối với các kinh tạng do Như Lai tuyên

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       643

thuyết, thâm sâu, ý nghĩa sâu kín, siêu thế, liên hệ đến không, khi các kinh ấy được thuyết giảng, họ không có nghe, họ không có lắng tai, họ không an trú tâm liễu giải, họ không nghĩ rằng các kinh ấy cần phải học tập, cần phải học thuộc lòng. Còn những kinh điển do các thi sĩ làm, những bài thi, với những chữ văn hoa, với những câu văn hoa, thuộc ngoại điển do các đệ tử thuyết, trong khi các kinh ấy được thuyết giảng, họ sẽ lắng nghe, họ sẽ lóng tai, họ an trú tâm liễu giải. Các pháp ấy, họ sẽ nghĩ cần phải học tập, cần phải học thuộc lòng. Này các Tỷ-kheo, đây là do Pháp ô nhiễm, nên Luật ô nhiễm; do Luật ô nhiễm, nên Pháp ô nhiễm.

Này các Tỷ-kheo, đây là sợ hãi thứ tư về tương lai,
nay chưa sanh khởi, nhưng sẽ sanh khởi trong tương
lai, các Thầy cần phải hoàn toàn rõ biết chúng. Sau
khi hoàn toàn rõ biết, các Thầy cần phải tinh tấn để
đoạn tận sợ hãi ấy.

6. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, sẽ có những Tỷ-kheo trong tương lai thân không tu tập, giới không tu tập, tâm không tu tập, tuệ không tu tập. Do thân không tu tập, giới không tu tập, tâm không tu tập, tuệ không tu tập nên các trưởng lão Tỷ-kheo sẽ sống đầy đủ, biếng nhác dẫn đầu trong thối đọa, từ bỏ gánh nặng viễn ly, không có hăng hái tinh tấn để chứng

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      644

đạt những gì chưa chứng đạt, để chứng đắc những gì
chưa chứng đắc, để chứng ngộ những gì chưa chứng
ngộ. Và quần chúng về sau sẽ đi theo tà kiến của họ.
Họ sẽ trở thành những người sống đầy đủ, biếng
nhác, dẫn đầu trong thối đọa, từ bỏ gánh nặng, viễn
ly, sẽ không hăng hái tinh tấn để chứng đạt những gì
chưa chứng đạt, để chứng đắc những gì chưa chứng
đắc, để chứng ngộ những gì chưa chứng ngộ. Như
vậy, này các Tỷ-kheo, do nhiễm ô về Pháp, đưa đến
nhiễm ô về Luật; do nhiễm ô về Luật, đưa đến nhiễm
ô về Pháp.

Này các Tỷ-kheo, đây là sợ hãi thứ năm về tương lai,
hiện nay chưa sanh khởi, nhưng sẽ sanh khởi trong
tương lai, các Thầy cần phải hoàn toàn rõ biết chúng.
Sau khi hoàn toàn rõ biết, cần phải tinh tấn để đoạn
tận sợ hãi ấy.

Này các Tỷ-kheo, năm sợ hãi về tương lai này, nay
chưa sanh khởi, nhưng sẽ sanh khởi trong tương lai.
Các Thầy cần phải hoàn toàn rõ biết chúng. Sau khi
hoàn toàn rõ biết, các Thầy cần phải tinh tấn để đoạn
tận sự sợ hãi ấy.

SỢ HÃI TRONG TƯƠNG LAI 4 – Tăng II, 484

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      645

1. - Có năm sợ hãi về tương lai này, hiện chưa sanh
khởi, nhưng sẽ sanh khởi trong tương lai, các Thầy
cần phải hoàn toàn rõ biết chúng. Sau khi hoàn toàn
rõ biết, các Thầy cần phải tinh tấn để đoạn tận sợ hãi
ấy.

2. Này các Tỷ-kheo, các Tỷ-kheo trong tương lai sẽ tham muốn các y tốt đẹp. Do họ tham muốn các y tốt đẹp, họ sẽ từ bỏ các y nhặt nơi đống rác, họ sẽ từ bỏ các khu rừng, các vùng cao nguyên, các trú xứ xa vắng, họ sẽ đi đến các làng, thị trấn, kinh đô vua chúa và sống tại các chỗ ấy. Vì nhân y áo, họ sẽ rơi vào những hành vi tầm cầu không thích hợp.

Này các Tỷ-kheo, đây là sợ hãi thứ nhất về tương lai,
hiện nay chưa sanh khởi, nhưng sẽ sanh khởi trong
tương lai. Các Thầy cần phải hoàn toàn rõ biết chúng.
Sau khi hoàn toàn rõ biết, cần phải tinh tấn để đoạn
trừ sợ hãi ấy.

3. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, những Tỷ-kheo trong tương lai sẽ tham muốn các đồ ăn khất thực ngon lành. Do họ tham muốn các đồ ăn khất thực ngon lành, họ sẽ từ bỏ nếp sống khất thực, từ bỏ các khu rừng, các vùng cao nguyên, các trú xứ xa vắng. Họ sẽ đi vào các làng, thị trấn, kinh đô của vua và sinh sống tại đấy, tìm cầu các món ăn thượng vị, như với

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       646

đầu lưỡi. Do nhân đồ ăn khất thực, họ sẽ rơi vào nhiều hành động tầm cầu không thích hợp.

Này các Tỷ-kheo, đây là sợ hãi thứ hai về tương lai, hiện nay chưa sanh khởi, nhưng sẽ sanh khởi trong tương lai... để đoạn trừ sợ hãi ấy.

4. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, những Tỷ-kheo trong
tương lai sẽ tham muốn sàng tọa tốt đẹp. Do họ
tham muốn các sàng tọa tốt đẹp, họ sẽ từ bỏ nếp sống
dưới gốc cây, họ sẽ từ bỏ các khu rừng, các vùng cao
nguyên, các trú xứ xa vắng. Họ sẽ đi vào các làng,
thị trấn, kinh đô của vua và sinh sống tại đấy. Vì nhân
sàng tọa, họ sẽ rơi vào nhiều hành động tầm cầu
không thích hợp.

Này các Tỷ-kheo, đây là sợ hãi thứ ba về tương lai, hiện nay chưa sanh khởi, nhưng sẽ sanh khởi trong tương lai... để đoạn trừ sợ hãi ấy.

5. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, sẽ có những Tỷ-kheo
trong tương lai sẽ sống liên hệ với Tỷ-kheo-ni, các
chánh học nữ, các Sa-di-ni. Khi sống liên hệ với
Tỷ-kheo-ni, chánh học nữ, Sa-di-ni, này các Tỷ-
kheo, được chờ đợi là: Họ sẽ không thích thú sống
Phạm hạnh, hay họ sẽ rơi vào một trong những tội
lỗi ô nhiễm, sẽ từ bỏ học pháp và trở lui lại đời sống
thế tục.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        647

Này các Tỷ-kheo, đây là sợ hãi thứ tư về tương lai, hiện nay chưa sanh khởi... để đoạn trừ sợ hãi ấy.

6. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, sẽ có những Tỷ-kheo
trong tương lai sống liên hệ với các người có hệ
lụy đến khu vườn, với các Sa-di. Khi sống liên hệ
với các người có hệ lụy đến khu vườn và với các Sa-
di, này các Tỷ-kheo, được chờ đợi là họ sẽ sống và
tận hưởng các vật liệu cất chứa, và họ sẽ làm các thô
tướng đối với đất đai và đối với các sản phẩm trồng
trọt.

Này các Tỷ-kheo, đây là sợ hãi thứ năm về tương lai,
hiện nay chưa sanh khởi, nhưng sẽ sanh khởi trong
tương lai. Các Thầy cần phải hoàn toàn rõ biết chúng.
Sau khi hoàn toàn rõ biết, các Thầy cần phải tinh tấn
để đoạn tận sự sợ hãi ấy.

Năm sự sợ hãi về tương lai này, này các Tỷ-kheo,
hiện nay chưa sanh khởi, nhưng sẽ sanh khởi trong
tương lai. Các Thầy cần phải hoàn toàn rõ biết chúng.
Sau khi hoàn toàn rõ biết, các Thầy cần phải tinh tấn
để đoạn tận những sợ hãi ấy.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      648

58    Vì sao Giới đưa đến Định và Tuệ - Kinh BHADDALI – 65 Trung II, 215

KINH BHADDALI (Bhaddali suttam) – Bài kinh số 65 – Trung II, 215

Như vầy tôi nghe.

Một thời, Thế Tôn trú tại Savatthi, Jetavana, tịnh xá ông Anathapindika. Ở đây, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo: "Này các Tỷ-kheo". – "Bạch Thế Tôn", các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– Này các Tỷ-kheo, Ta ăn chỉ ngồi một lần
(Ekasanabhojana). Này các Tỷ-kheo, do Ta ăn chỉ
ngồi một lần, Ta cảm thấy ít bệnh, ít não, nhẹ nhàng,
có sức và lạc trú.

Này các Tỷ-kheo, hãy ăn chỉ ngồi một lần.
Này các Tỷ-kheo, hãy ăn chỉ ngồi một lần, và các
Ông sẽ cảm thấy ít bệnh, ít não, nhẹ nhàng, có sức
và lạc trú.

Khi được nói vậy, Tôn giả Bhaddali bạch Thế

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      649

Tôn:

– Bạch Thế Tôn, con không có thể ăn chỉ ngồi một lần. Bạch Thế Tôn, nếu con ăn chỉ ngồi một lần, thời con cảm thấy như là hối tiếc, như là hối hận.

– Vậy này Bhaddali, khi nào Ông được mời, hãy
ăn tại chỗ một phần ăn, rồi đem về một phần ăn để
ăn sau. Như vậy, này Bhaddali, Ông có thể ăn như
vậy và sống qua ngày không?

– Như vậy, bạch Thế Tôn, con cũng không có thể ăn được. Bạch Thế Tôn, nếu con có ăn như vậy, con vẫn cảm thấy như là hối tiếc, như là hối hận.

Rồi Tôn giả Bhaddali, trong khi chúng Tỷ-kheo
chấp hành học giới đã được Thế Tôn chế định, tuyên
bố sự bất lực (của mình). Rồi Tôn giả Bhaddali, trong
ba tháng tròn, không diện kiến Thế Tôn vì không
thực hành trọn vẹn học giới trong giáo pháp bậc Đạo
Sư.

Sau một thời gian, một số đông Tỷ-kheo đang
làm y cho Thế Tôn (Civarakamma) và nói rằng: "Sau
khi làm y xong, sau ba tháng này, Thế Tôn sẽ du
hành". Rồi Tôn giả Bhaddali đến tại chỗ các vị Tỷ-
kheo ấy, sau khi đến, nói lên với các Tỷ-kheo ấy
những lời chào hỏi thăm, sau khi nói lên những lời

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      650

chào đón hỏi thăm thân hữu rồi ngồi xuống một bên. Những Tỷ-kheo ấy nói với Tôn giả Bhaddali đang ngồi một bên:

– Này Hiền giả Bhaddali, tấm y này đang được
làm cho Thế Tôn. Sau khi làm y xong, sau ba tháng
này, Thế Tôn sẽ du hành. Này Hiền giả Bhaddali,
hãy khéo tư niệm đến trường hợp đặc biệt này
(Desakam). Chớ để về sau, lại càng khó khăn hơn
cho Hiền giả.

– Thưa vâng, chư Hiền.

Tôn giả Bhaddali vâng đáp các Tỷ-kheo ấy, đi
đến chỗ Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn rồi
ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên,
Tôn giả Bhaddali bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, một lỗi lầm đã chiếm đoạt con,
thật là ngu ngốc, thật là si mê, thật là bất thiện. Trong
khi chúng Tỷ-kheo chấp hành học giới đã được Thế
Tôn chế định, con đã tuyên bố sự bất lực của con.
Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn chấp nhận cho con lỗi
lầm này là một lỗi lầm để có thể phòng hộ trong
tương lai.

– Này Bhaddali, thật sự một lỗi lầm đã chiếm đoạt Ông, thật là ngu ngốc, thật là si mê, thật là bất

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                          651

thiện. Trong khi chúng Tỷ-kheo chấp hành học giới đã được Thế Tôn chế định, Ông đã tuyên bố sự bất lực của Ông.

Này Bhaddali, trong thời ấy, Ông không ý thức
được điều này: "Thế Tôn trú tại Savatthi, Thế Tôn sẽ
biết ta như sau: "Tỷ-kheo tên Bhaddali không thực
hành trọn vẹn học giới trong giáo pháp bậc Đạo Sư".
Này Bhaddali, trong thời ấy, Ông không ý thức được
như vậy.

Này Bhaddali, trong thời ấy, Ông không ý thức được điều này: "Một số đông Tỷ-kheo đến an cư vào mùa mưa ở Savatthi. Các vị ấy sẽ biết ta như sau: "Tỷ-kheo tên Bhaddali không có thực hành trọn vẹn học giới trong giáo pháp bậc Đạo Sư". Này Bhaddali, trong thời ấy, Ông không ý thức được như vậy.

Này Bhaddali trong thời ấy, Ông không ý thức
được điều này: "Một số đông Tỷ-kheo-ni đến an cư
vào mùa mưa ở Savatthi. Các vị ấy sẽ biết ta như sau:
"... (như trên)...

... một số đông nam cư sĩ trú ở Savatthi, sẽ biết ta như sau: ... (như trên)...

... một số đông nữ cư sĩ trú ở Savatthi, sẽ biết ta như sau: "Tỷ-kheo tên Bhaddali không có thực hành

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        652

trọn vẹn học giới trong giáo pháp bậc Đạo Sư". Này Bhaddali, trong thời ấy, Ông không ý thức được như vậy.

Này Bhaddali, trong thời ấy, Ông không ý thức
được điều này: "Một số đông Sa-môn, Bà-la-môn
ngoại đạo đến an cư vào mùa mưa ở Savatthi. Các vị
ấy sẽ biết ta như sau: "Tỷ-kheo tên Bhaddali là đệ tử
của Sa-môn Gotama, một bậc Thượng tọa, không có
thực hành trọn vẹn học giới trong giáo pháp bậc Đạo
Sư". Này Bhaddali, trong thời ấy, Ông không ý thức
được như vậy.

– Bạch Thế Tôn, một lỗi lầm đã chiếm đoạt con,
thật là ngu ngốc, thật là si mê, thật là bất thiện. Trong
khi chúng Tỷ-kheo chấp hành học giới đã được Thế
Tôn chế định, con đã tuyên bố sự bất lực của con.
Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn chấp nhận cho con lỗi
lầm này là một lỗi lầm để có thể phòng hộ trong
tương lai.

– Này Bhaddali, thật sự một lỗi lầm đã chiếm
đoạt Ông, thật là ngu ngốc, thật là si mê, thật là bất
thiện. Trong khi chúng Tỷ-kheo chấp hành học giới
đã được Ta chế định, Ông đã tuyên bố sự bất lực của
Ông.

Này Bhaddali, Ông nghĩ thế nào? Ở đây, có Tỷ-

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                          653

kheo Câu Phần Giải thoát. Ta nói với vị ấy như sau:
"Này Tỷ-kheo, hãy đến và tự làm cầu cho Ta qua khỏi
đám bùn". Vị ấy tự đến làm cầu, hay tránh né thân
chỗ khác, hay nói: "Không"?

– Không phải vậy, bạch Thế Tôn.

– Này Bhaddali, Ông nghĩ thế nào? Ở đây, có vị Tỷ-kheo tuệ giải thoát... thân chứng... kiến chí... tín thắng giải... tùy pháp hành... tùy tín hành. Ta nói với vị ấy như sau: "Này Tỷ-kheo, hãy đến và tự làm cầu cho Ta qua khỏi đám bùn". Vị ấy tự đến làm cầu, hay tránh né thân chỗ khác, hay nói: "Không"?

– Không phải vậy, bạch Thế Tôn.

– Này Bhaddali, Ông nghĩ thế nào? Này
Bhaddali, trong thời gian ấy Ông có phải là câu phần
giải thoát, hay huệ giải thoát hay thân chứng, hay
kiến chí, hay tín thắng giải, hay tùy pháp hành, hay
tùy tín hành?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Này Bhaddali, có phải trong thời gian ấy, Ông trống không, rỗng không, phạm lỗi?

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn. Bạch Thế Tôn, một

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        654

lỗi lầm đã chiếm đoạt con, thật là ngu ngốc, thật là si
mê, thật là bất thiện. Trong khi chúng Tỷ-kheo chấp
hành học giới đã được Thế Tôn chế định, con đã
tuyên bố sự bất lực của con. Bạch Thế Tôn, mong
Thế Tôn chấp nhận cho con lỗi lầm này là một lỗi
lầm, để có thể phòng hộ trong tương lai.

– Này Bhaddali, thật sự một lỗi lầm đã chiếm
đoạt Ông, thật là ngu ngốc, thật là si mê, thật là bất
thiện. Trong khi chúng Tỷ-kheo chấp hành học giới
đã được Ta chế định, Ông đã tuyên bố sự bất lực của
Ông.

Này Bhaddali, nếu Ông sau khi thấy một lỗi lầm là một lỗi lầm, và như pháp phát lộ, chúng ta sẽ chấp nhận cho Ông. Vì rằng này Bhaddali, như vậy là sự lớn mạnh trong giới luật của bậc Thánh, nghĩa là bất cứ ai, sau khi thấy một lỗi lầm là một lỗi lầm, phải như pháp phát lộ và phòng hộ trong tương lai.

 Ở đây, này Bhaddali, có Tỷ-kheo không thực
hành trọn vẹn học giới trong giáo pháp của bậc
Đạo Sư. Vị ấy suy nghĩ như sau: "Ta hãy sống tại
một trú xứ xa vắng, khu rừng, gốc cây, sườn núi,
chỗ hoang dã, hang núi, nghĩa địa, tùng lâm, ngoài
trời, đống rơm. Và ta có thể chứng được thượng
nhân pháp, tri kiến thù thắng, xứng đáng bậc

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        655

Thánh". Vị ấy sống tại một trú xứ xa vắng, khu
rừng, gốc cây, sườn núi chỗ hoang dã, hang núi,
nghĩa địa, tùng lâm, ngoài trời, đống rơm. Khi vị
ấy sống viễn ly như vậy, bậc Đạo Sư quở trách,
các vị đồng Phạm hạnh có trí sau khi quán sát quở
trách, chư Thiên quở trách, tự mình quở trách
mình. Vị này bị bậc Đạo Sư quở trách, bị các vị
đồng Phạm hạnh có trí sau khi quán sát quở trách,
bị chư Thiên quở trách, bị tự mình quở trách mình,
nên không chứng được thượng nhân pháp, tri kiến
thù thắng xứng đáng bậc Thánh. Tại sao vậy? Sở
dĩ như vậy, này Bahaddali, là vì vị ấy không thực
hành trọn vẹn học giới trong giáo pháp bậc Đạo
Sư.

 Nhưng ở đây, này Bhaddali, có Tỷ-kheo thực
hành trọn vẹn học giới trong giáo pháp bậc
Đạo Sư. Vị ấy suy nghĩ như sau: "Ta hãy sống tại
một trú xứ xa vắng, khu rừng, gốc cây, sườn núi,
chỗ hoang dã, hang núi, nghĩa địa, tùng lâm, ngoài
trời, đống rơm. Và ta có thể chứng được thượng
nhân pháp, tri kiến thù thắng xứng đáng bậc
Thánh". Vị ấy sống tại một trú xứ xa vắng, khu
rừng, gốc cây, sườn núi, chỗ hoang dã, hang núi,
nghĩa địa, tùng lâm ngoài trời, đống rơm. Khi vị
ấy sống viễn ly như vậy, bậc Đạo Sư không quở
trách, các vị đồng Phạm hạnh có trí sau khi quán

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     656

sát không quở trách, chư Thiên không quở trách,
tự mình không quở trách mình. Vị này không bị
bậc Đạo Sư quở trách, không bị các đồng Phạm
hạnh sau khi quán sát quở trách, không bị chư
Thiên quở trách, không bị mình quở trách mình,
nên chứng được thượng nhân pháp, tri kiến thù
thắng xứng đáng bậc Thánh. Tại sao vậy? Sở dĩ
như vậy, này Bhaddali, là vì vị ấy thực hành trọn
vẹn học giới trong giáo pháp bậc Đạo Sư.

 Vị ấy ly dục, ly bất thiện pháp, chứng và trú
Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục
sanh, có tầm, có tứ. Vì sao vậy? Sở dĩ như vậy,
này Bhaddali, là vì vị ấy thực hành trọn vẹn học
giới trong giáo pháp bậc Đạo Sư.
 Và lại nữa, này Bhaddali, Tỷ-kheo diệt tầm và
tứ, chứng và trú Thiền thứ hai, một trạng thái
hỷ lạc do định sanh, không tầm không tứ, nội
tĩnh nhất tâm. Vì sao vậy? Sở dĩ như vậy, này
Bhaddali, là vì vị ấy thực hành trọn vẹn học
giới trong giáo pháp bậc Đạo Sư.
 Và lại nữa này Bhaddali, Tỷ-kheo ly hỷ trú xả,
chánh niệm tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà
các bậc Thánh gọi là xả niệm lạc trú, chứng và
trú Thiền thứ ba. Vì sao vậy? Sở dĩ như vậy,
này Bhaddali, là vì vị ấy thực hành trọn vẹn học

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     657

giới trong giáo pháp bậc Đạo Sư.
 Và lại nữa, này Bhaddali, Tỷ-kheo xả lạc, xả
khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú
Thiền thứ tư, không khổ, không lạc, xả niệm,
thanh tịnh. Vì sao vậy? Sở dĩ như vậy, này
Bhaddali, là vì vị ấy thực hành trọn vẹn học
giới trong giáo pháp bậc Đạo Sư.
 Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu
nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử
dụng, vững chắc, bình tĩnh như vậy, vị ấy dẫn
tâm hướng tâm đến túc mạng minh. Vị ấy nhớ
đến các đời sống quá khứ, như một đời, hai
đời,..., vị ấy nhớ đến nhiều đời sống quá khứ
cùng với các nét đại cương và các chi tiết. Vì
sao vậy? Sở dĩ như vậy, này Bhaddali, là vì vị
ấy thực hành trọn vẹn học giới trong giáo pháp
bậc Đạo Sư.
 Vị ấy với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu
nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử
dụng, vững chắc, bình tĩnh như vậy, dẫn tâm
hướng tâm đến trí tuệ về sanh tử của chúng
sanh. Vị ấy với thiên nhãn thuần tịnh, siêu
nhân, thấy sự sống và sự chết của chúng sanh.
Vị ấy biết rõ rằng, chúng sanh là người hạ liệt
kẻ cao sang, người đẹp đẽ, kẻ thô xấu, người
may mắn, kẻ bất hạnh... đều do hạnh nghiệp

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    658

của họ? Vì sao vậy? Sở dĩ như vậy, này
Bhaddali, là vì vị ấy thực hành trọn vẹn học
giới trong giáo pháp của bậc Đạo Sư.
 Vị ấy với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu
nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử
dụng, vững chắc, bình tĩnh như vậy, dẫn tâm,
hướng tâm đến lậu tận trí. Vị ấy biết như thật:
"Đây là khổ", ... biết như thật: "Đây là con
đường đưa đến diệt khổ", biết như thật: "Đây là
những lậu hoặc".... ...biết như thật: "Đây là con
đường đưa đến sự diệt trừ các lậu hoặc". Nhờ
biết như vậy, như vậy, tâm của vị ấy thoát khỏi
dục lậu, thoát khỏi hữu lậu, thoát khỏi vô minh
lậu. Đối với tự thân đã giải thoát như vậy, vị ấy
khởi lên sự hiểu biết: "Ta đã giải thoát". Vị ấy
biết: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, việc
cần làm đã làm, sau đời hiện tại, không có đời
sống nào khác nữa". Vì sao vậy? Sở dĩ như vậy,
này Bhaddali, là vì vị ấy thực hành trọn vẹn học
giới trong giáo pháp bậc Đạo Sư.
Được nghe nói vậy, Tôn giả Bhaddali bạch Thế
Tôn:

 Bạch Thế Tôn, do nhân gì, do duyên gì, ở đây (chúng Tăng) luôn luôn kết tội Tỷ-kheo? Bạch Thế Tôn, lại do nhân gì, do duyên gì ở đây, (chúng

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      659

Tăng) không luôn luôn kết tội Tỷ-kheo như vậy?

 Này Bhaddali, ở đây, có Tỷ-kheo thường hay
phạm giới tội, phạm nhiều giới tội, khi bị các
Tỷ-kheo nói, tránh né câu hỏi bằng một câu hỏi
khác, hướng câu chuyện ra ngoài vấn đề, hiện
khởi phẫn nộ, sân hận, và bất mãn, không xử
sự chơn chánh, không có lắng dịu, không có
chấm dứt giới tội, không có nói: "Tôi phải làm
gì để chúng Tăng hoan hỷ?" Ở đây, này
Bhaddali, các Tỷ-kheo nghĩ như sau: "Này chư
Hiền, Tỷ-kheo này thường hay phạm giới tội,
phạm nhiều giới tội, khi bị các Tỷ-kheo nói,
tránh né câu hỏi bằng một câu hỏi khác, hướng
câu chuyện ra ngoài vấn đề, hiện khởi phẫn nộ,
sân hận và bất mãn, không xử sự chơn chánh,
không có lắng dịu, không có chấm dứt giới tội,
không có nói: "Tôi phải làm gì để chúng Tăng
hoan hỷ?" Tốt lành thay, nếu chư Tôn giả, sau
khi điều tra nhiều lần Tỷ-kheo này, chớ có giải
tội ấy một cách mau chóng". Như vậy, này
Bhaddali, các Tỷ-kheo, sau khi điều tra nhiều
lần Tỷ-kheo ấy, không giải tội ấy một cách mau
chóng.
 Nhưng ở đây, này Bhaddali, lại có Tỷ-kheo,
thường hay phạm giới tội, phạm nhiều giới tội,
khi bị các Tỷ-kheo nói, không tránh né câu hỏi

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    660

bằng một câu hỏi khác, không hướng câu
chuyện ra ngoài vấn đề, không hiện khởi phẫn
nộ, sân hận và bất mãn, xử sự chơn chánh, có
tự lắng dịu, có chấm dứt giới tội, có nói: "Tôi
phải làm gì để chúng Tăng hoan hỷ?" Ở đây,
này Bhaddali, các Tỷ-kheo nghĩ như sau: "Này
chư Hiền, Tỷ-kheo này thường hay phạm giới
tội, phạm nhiều giới tội, khi bị các Tỷ-kheo nói,
không tránh né câu hỏi bằng một câu hỏi khác,
không hướng câu chuyện ra ngoài vấn đề,
không hiện khởi phẫn nộ, sân hận và bất mãn,
xử sự chơn chánh, có tự lắng dịu, có chấm dứt
giới tội, có nói: "Tôi phải làm gì để chúng Tăng
hoan hỷ?" Tốt lành thay, nếu chư Tôn giả, sau
khi điều tra nhiều lần Tỷ-kheo này, hãy giải tội
ấy một cách mau chóng". Như vậy, này
Bhaddali, các Tỷ-kheo sau khi điều tra nhiều
lần Tỷ-kheo ấy, giải tội ấy một cách mau
chóng.
 Ở đây, này Bhaddali, có Tỷ-kheo không
thường phạm giới tội, không phạm nhiều giới
tội, khi bị các Tỷ-kheo nói, tránh né câu hỏi này
bằng một câu hỏi khác, hướng câu chuyện ra
ngoài vấn đề, hiện khởi phẫn nộ, sân hận và bất
mãn, không xử sự chơn chánh, không có lắng
dịu, không có chấm dứt giới tội, không có nói
"Tôi phải làm gì để chúng Tăng hoan hỷ?" Ở

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      661

đây, này Bhaddali, các Tỷ-kheo nghĩ như sau:
"Này chư Hiền, Tỷ-kheo này không thường
phạm giới tội, không phạm nhiều giới tội, khi
bị các Tỷ-kheo nói, tránh né câu hỏi này bằng
một câu hỏi khác, hướng câu chuyện ra ngoài
vấn đề, hiện khởi phẫn nộ, sân hận và bất mãn
không xử sự chơn chánh, không có tự lắng dịu,
không có chấm dứt giới tội, không có nói: "Tôi
phải làm gì để chúng Tăng hoan hỷ?" Tốt lành
thay, nếu chư Tôn giả, sau khi điều tra nhiều
lần Tỷ-kheo này, chớ có giải tội một cách mau
chóng". Như vậy, này Bhaddali, các Tỷ-kheo
sau khi điều tra nhiều lần Tỷ-kheo ấy, không
giải tội ấy một cách mau chóng.
 Nhưng ở đây, này Bhaddali, lại có Tỷ-kheo
không thường phạm giới tội, không phạm
nhiều giới tội, khi bị các Tỷ-kheo nói, không
tránh né câu hỏi này bằng một câu hỏi khác,
không hướng câu chuyện ra ngoài vấn đề,
không hiện khởi phẫn nộ sân hận và bất mãn,
không xử sự chơn chánh, có tự lắng dịu, có
chấm dứt giới tội, có nói: "Tôi phải làm gì để
chúng Tăng hoan hỷ?" Ở đây, này Bahaddali,
các Tỷ-kheo nghĩ như sau: "Chư Hiền, Tỷ-kheo
này không thường phạm giới tội, không phạm
nhiều giới tội, khi bị các Tỷ-kheo nói, không
tránh né câu hỏi này bằng một câu hỏi khác,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                   662

không hướng câu chuyện ra ngoài vấn đề,
không hiện khởi phẫn nộ, sân hận và bất mãn,
xử sự chơn chánh, có tự lắng dịu, có chấm dứt
giới tội, có nói: "Tôi phải làm gì để chúng Tăng
hoan hỷ?" Tốt lành thay, nếu chư Tôn giả, sau
khi điều tra nhiều lần Tỷ-kheo này, hãy giải tội
này một cách mau chóng". Như vậy này
Bhaddali, các Tỷ-kheo, sau khi điều tra nhiều
lần Tỷ-kheo ấy, giải tội ấy một cách mau
chóng.
 Ở đây, này Bhaddali, có Tỷ-kheo còn sống
(trong Tăng chúng) với một ít lòng tin, với một
ít lòng thương. Ở đây, này Bhaddali, các Tỷ-
kheo suy nghĩ như sau: "Chư Hiền, Tỷ-kheo
này còn sống (trong Tăng chúng) với một ít
lòng tin, với một ít lòng thương. Nếu chúng ta
thường hay kết tội Tỷ-kheo này, chúng ta hãy
đừng để cho chút ít lòng tin, chút ít lòng thương
của vị ấy đoạn diệt". Ví như, này Bhaddali, một
người chỉ có một mắt, các thân hữu bà con
huyết thống bảo vệ con mắt còn lại ấy và suy
nghĩ như sau: "Chớ để cho con mắt còn lại này
bị đoạn diệt". Cũng vậy, này Bhaddali, ở đây
Tỷ-kheo còn sống (trong Tăng chúng) với một
ít lòng tin, với một ít lòng thương. Ở đây, này
Bhaddali, các Tỷ-kheo suy nghĩ như sau: "Chư
Hiền, Tỷ-kheo này còn sống (trong Tăng

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      663

chúng) với một ít lòng tin, với một ít lòng
thương. Nếu chúng ta thường hay kết tội Tỷ-
kheo này, chúng ta hãy đừng để cho chút ít lòng
tin, chút ít lòng thương của vị ấy bị đoạn diệt".
Này Bhaddali, do nhân này, do duyên này, ở đây
(chúng Tăng) luôn luôn kết tội Tỷ-kheo. Do nhân
này, do duyên này, ở đây, (chúng Tăng) không luôn
luôn kết tội vị Tỷ-kheo.

 Bạch Thế Tôn, do nhân gì, do duyên gì, lúc xưa
các học giới tuy ít hơn, nhưng các Tỷ-kheo đã ngộ
nhập chánh trí nhiều hơn. Bạch Thế Tôn, lại do
nhân gì, do duyên gì, ngày nay các học giới nhiều
hơn, nhưng các Tỷ-kheo ngộ nhập chánh trí ít
hơn?

 Này Bhaddali, khi các loài hữu tình bị thối thất,
khi diệu pháp bị diệt mất, thời các học giới có
nhiều hơn và các vị Tỷ-kheo ngộ nhập chánh
trí ít hơn.
 Này Bhaddali, khi nào một số hữu lậu pháp
(Asavatthaniyadhamma) chưa hiện khởi trong
Tăng chúng, khi ấy bậc Đạo Sư vẫn không chế
định một học giới cho các đệ tử. Và này
Bhaddali, ở đây, chỉ khi nào một số hữu lậu
pháp hiện khởi trong Tăng chúng, chỉ khi ấy

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       664

bậc Đạo Sư mới chế định một số học giới cho
các đệ tử để đối trị lại các pháp hữu lậu ấy.
 Này Bhaddali, ở đây, khi nào Tăng chúng chưa
lớn mạnh, khi ấy một số hữu lậu pháp chưa
hiện khởi trong Tăng chúng. Và này Bhaddali,
chỉ khi nào Tăng chúng đã được lớn mạnh, thời
ở đây một số hữu lậu pháp hiện khởi trong
Tăng chúng, khi ấy bậc Đạo Sư mới chế định
học giới cho các đệ tử để đối trị lại các pháp
hữu lậu ấy.
 Này Bhaddali, ở đây, khi nào Tăng chúng chưa
đạt được quyền lợi tối thượng...
 ... chưa đạt được danh xưng tối thượng...
 ... chưa đạt được đa văn...
 ... chưa đạt được địa vị kỳ cựu, khi ấy một số
hữu lậu pháp chưa hiện khởi trong Tăng chúng.
Và này Bhaddali, ở đây, chỉ khi nào Tăng
chúng đã đạt được địa vị kỳ cựu, thời ở đây một
số hữu lậu pháp hiện khởi trong Tăng chúng,
khi ấy bậc Đạo Sư mới chế định học giới cho
các đệ tử để đối trị lại các pháp hữu lậu ấy.
Này Bhaddali, các Ông còn số ít, khi Ta giảng
cho các Ông pháp môn ví dụ lương chủng mã. Này
Bhaddali, Ông có nhớ không?

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    665

– Bạch Thế Tôn, không.

– Ở đây, này Bhaddali, do nhân gì, Ông xem sự việc xảy ra như vậy?

– Bạch Thế Tôn, vì con trong một thời gian dài, đã không thực hành trọn vẹn học giới trong giáo pháp bậc Đạo Sư.

– Này Bhaddali, không phải chỉ có nhân như
vậy, chỉ có duyên như vậy. Vì rằng, trong một thời
gian khá dài, này Bhaddali, Ta biết tâm Ông với tâm
của Ta (Ta biết rằng): Khi Ta thuyết pháp, kẻ ngu si
này không có để tâm, không có tác ý, không dùng
nhứt thiết tâm để tư niệm, không có nghe pháp với
(hai) tai sẵn sàng.

Và này Bhaddali, Ta sẽ giảng cho Ông pháp môn ví dụ lương chủng mã. Hãy nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ giảng.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Tôn giả Bhaddali, vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn giảng như sau:

 Này Bhaddali, ví như một người điều mã sư thiện xảo, có nhận được một con lương mã hiền thiện:

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     666

 Trước hết phải huấn luyện con ngựa ấy cho
quen với dây cương. Trong khi huấn luyện nó
cho quen với dây cương, nếu nó có vùng vẫy,
nhảy chồm, nhảy ngược, chống cự, vì chưa
quen sự huấn luyện trước kia chưa làm. Con
ngựa ấy do sự huấn luyện thường tiếp tục, được
thuần thục về phương diện ấy.
 Này Bhaddali, khi con lương mã hiền thiện do
huấn luyện thường xuyên, do sự huấn luyện
tiếp tục đã được thuần thục về phương diện ấy,
thời người điều mã sư lại huấn luyện thêm con
ngựa ấy cho quen với yên ngựa. Trong khi huấn
luyện nó cho quen với yên ngựa, nếu nó có
vùng vẫy, nhảy chồm, nhảy ngược, chống cự vì
chưa quen sự huấn luyện trước đây chưa làm,
con ngựa ấy do sự huấn luyện thường xuyên,
do sự huấn luyện tiếp tục, được thuần thục về
phương diện ấy.
 Này Bhaddali, khi con lương mã hiền thiện do
huấn luyện thường xuyên, do huấn luyện tiếp
tục, đã được thuần thục về phương diện ấy, thời
người điều mã sư lại huấn luyện thêm con ngựa
ấy cho quen với sự diễn hành, đi vòng quanh,
đi đầu móng chân, chạy phi, hí, các trò chơi
vương giả, vương lực, tối thượng tốc lực, tối
thượng nhanh nhẹn, tối thượng thiện hành.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    667

Trong khi huấn luyện cho nó quen với tối
thượng tốc lực, tối thượng nhanh nhẹn, tối
thượng thiện hành, nếu nó có vùng vẫy nhảy
chồm, nhảy ngược, chống cự vì chưa quen sự
huấn luyện trước đây chưa làm. Con ngựa ấy
do sự huấn luyện thường xuyên, do sự huấn
luyện tiếp tục, được thuần thục về phương diện
ấy.
 Này Bhaddali, khi con lương mã hiền thiện, do
huấn luyện thường xuyên, do huấn luyện tiếp
tục, đã được thuần phục về phương diện ấy,
thời người điều mã sư lại giúp thêm con ngựa
ấy về phần sắc đẹp và trang sức. Này Bhaddali,
con lương mã, hiền thiện được thành tựu mười
đặc tánh này trở thành xứng đáng cho bậc vua
chúa, trở thành báu vật của vua, được liệt vào
một ấn tướng của vua.
 Cũng vậy, này Bhaddali, một Tỷ-kheo thành tựu
được mười pháp trở thành đáng được kính trọng,
đáng được tôn kính, đáng được cúng dường, đáng
được chấp tay, là phước điền vô thượng ở đời.

Thế nào là mười? Ở đây, này Bhaddali, Tỷ- kheo:

 Thành tựu vô học chánh tri kiến,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    668

 Thành tựu vô học chánh tư duy,
 Thành tựu vô học chánh ngữ,
 Thành tựu vô học chánh nghiệp,
 Thành tựu vô học chánh mạng,
 Thành tựu vô học chánh tinh tấn,
 Thành tựu vô học chánh niệm,
 Thành tựu vô học chánh định,
 Thành tựu vô học chánh trí,
 Thành tựu vô học chánh giải thoát.
Này Bhaddali, Tỷ-kheo thành tựu mười pháp
này trở thành đáng được kính trọng, đáng được tôn
kính, đáng được cúng dường, đáng được chấp tay, là
phước điền vô thượng ở đời.
Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả
Bhaddali hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                   669

59    Đoạn tận 3 hữu - Kinh HỮU – Tăng III, 262

HỮU –Tăng III, 262

 Này các Tỷ-kheo, có ba hữu này cần phải đoạn
tận, cần phải được học tập trong ba học pháp.
Thế nào là ba hữu cần phải đoạn tận?
- Dục hữu, sắc hữu, vô sắc hữu. Ba hữu này cần
phải đoạn tận.
Trong ba học pháp nào, cần phải học tập?
- Tăng thượng giới học,
- Tăng thượng định học,
- Tăng thượng tuệ học.
Trong ba học pháp này, cần phải học tập.
Này các Tỷ-kheo, khi nào Tỷ-kheo đã đoạn tận ba
hữu này, đã học tập trong ba học pháp này, Tỷ-kheo
ấy, này các Tỷ-kheo, được gọi là Tỷ-kheo đã chặt đứt
khát ái, đã giải tỏa kiết sử do chơn chánh hiện quán
kiêu mạn, đã đoạn tận khổ đau.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     670

60    Định - 6 thiện xảo trong thiền định - Kinh NÚI TUYẾT SƠN – Tăng III, 59

NÚI TUYẾT SƠN –Tăng III, 59

1. - Thành tựu sáu pháp, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
có thể phá vỡ vua núi Tuyết sơn, còn nói gì vô minh
hạ liệt.
Thế nào là sáu?
2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo:
- Thiện xảo nhập được Thiền định,
- Thiện xảo trú được Thiền định,
- Thiện xảo xuất khỏi Thiền định,
- Thiện xảo trong sự an lạc Thiền định,
- Thiện xảo trong cảnh giới Thiền định,
- Thiện xảo trong sự dẫn khởi đến Thiền định.
Thành tựu sáu pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
có thể phá vỡ vua núi Tuyết sơn, còn nói gì vô minh
hạ liệt.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    671

61    Định - Không có Định sẽ không thể chứng Lục thông - Kinh THẦN THÔNG – Tăng III, 233

THẦN THÔNG –Tăng III, 233

1. - Thật vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy không có
Thiền định, tịch tĩnh, không đạt được khinh an thù
diệu, không chứng đắc nội tĩnh nhứt tâm, sẽ chứng
được nhiều loại thần thông. Một thân hiện ra nhiều
thân... nhiều thân hiện ra một thân... có thể tự thân
bay đến cõi Phạm thiên, sự kiện này không xảy ra.
 Với thiên nhĩ thanh tịnh siêu nhân sẽ nghe hai
loại tiếng chư Thiên và loài Người, xa và gần, sự
kiện này không xảy ra.
 Sau khi đi sâu vào tâm của các chúng sanh, của
loài Người với tâm của mình, vị ấy sẽ rõ biết
được: "Tâm có tham, biết là tâm có tham... tâm
không giải thoát, biết là tâm không giải thoát" sự
kiện này không xảy ra.
 Sẽ nhớ đến các đời sống quá khứ, như một đời,
hai đời.... Sẽ nhớ đến các đời sống quá khứ cùng
với các nét đại cương và các chi tiết, sự kiện này
không xảy ra.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      672

 Với thiên nhãn thanh tịnh siêu nhân, sẽ thấy được
các chúng sanh... vị ấy sẽ rõ biết các chúng sanh
tùy theo hạnh nghiệp của họ, sự kiện này không
xảy ra.
 Do đoạn diệt các lậu hoặc... sau khi chứng ngộ,
chứng đạt và an trú, sự kiện này không xảy ra.
2. Thật vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy có Thiền
định tịch tĩnh, đạt được sự khinh an thù diệu, chứng
đắc nội tĩnh nhứt tâm, sẽ chứng được nhiều loại thần
thông. Một thân hiện ra nhiều thân, nhiều thân hiện
ra một thân... có thể tự thân bay đến cõi Phạm thiên,
sự kiện này có thể xảy ra.
 Với thiên nhĩ thanh tịnh siêu nhân, sẽ nghe hai loại
tiếng chư Thiên và loài Người, xa và gần, sự kiện
này có xảy ra.
 Sau khi đi sâu vào tâm của các chúng sanh, của
loài Người với tâm của mình, vị ấy sẽ rõ biết:
"Tâm có tham, biết được là tâm có tham... tâm
không giải thoát, biết được là tâm không giải
thoát", sự kiện này có xảy ra.
 Vị ấy sẽ nhớ đến các đời sống quá khứ, như một
đời, hai đời... sẽ nhớ đến các đời sống quá khứ
cùng với các nét đại cương và các chi tiết, sự kiện
này có xảy ra.
 Với thiên nhãn thanh tịnh siêu nhân, sẽ thấy được
các chúng sanh... vị ấy sẽ rõ biết các chúng sanh

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       673

tùy theo hạnh nghiệp của họ", sự kiện này có xảy
ra.
 Do đoạn diệt các lậu hoặc... sau khi chứng ngộ,
chứng đạt và an trú, sự kiện này có xảy ra.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                   674

62      Định - Kinh SỨC MẠNH – Tăng III, 237

SỨC MẠNH –Tăng III, 237

1. - Thành tựu sáu pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-
kheo không có thể đạt được sức mạnh trong Thiền
định.
Thế nào là sáu?
2. Ở đây, này các Tỷ-kheo,
- Tỷ-kheo không thiện xảo đạt được thiền định,
- Không thiện xảo an trú được Thiền định,
- Không thiện xảo xuất khỏi thiền định,
- Làm việc không chu toàn,
- Làm việc không kiên trì,
- Và làm việc không có lợi ích.
Thành tựu sáu pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
không có thể đạt được sức mạnh trong Thiền định.
3. Thành tựu sáu pháp này, này các Tỷ-kheo có thể
đạt được sứ mạnh trong Thiền định. Thế nào là sáu?
4. Ở đây, này các Tỷ-kheo,
- Tỷ-kheo thiện xảo đạt được Thiền định,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                   675

- Thiện xảo an trú được Thiền định,
- Thiện xảo xuất khỏi Thiền định,
- Làm việc có chu toàn,
- Làm việc có kiên trì,
- Làm việc có lợi ích.
Thành tựu sáu pháp này, này các Tỷ-kheo, một Tỷ-
kheo có thể đạt được sức mạnh trong Thiền định.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                 676

63    Ai không có 4 pháp này là người rời khỏi pháp luật này - Kinh RỜI KHỎI – Tăng I, 551

RỜI KHỎI – Tăng I, 551

1.- Người không thành tựu bốn pháp này, này các Tỷ-kheo, được gọi là bị rời khỏi pháp luật này. Thế nào là bốn?

 Không thành tựu Thánh giới, được gọi là bị rời
khỏi pháp luật này.
 Không thành tựu Thánh Thiền định, …
 Không thành tựu Thánh Trí tuệ, …
 Không thành tựu Thánh giải thoát, được gọi là
bị rời khỏi pháp luật này.

Không thành tựu bốn pháp này, này các Tỷ-kheo, được gọi là bị rời khỏi pháp luật này.

2. Thành tựu bốn pháp này, này các Tỷ-kheo, được gọi là không rời khỏi pháp luật này.

3. Thế nào là bốn?

 Thành tựu Thánh giới, được gọi là không rời khỏi pháp luật này.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    677

 Thành tựu Thánh Thiền định, …
 Thành tựu Thánh Trí tuệ, …
 Thành tựu Thánh giải thoát, được gọi là không
rời khỏi pháp luật này.

Thành tựu bốn pháp này, này các Tỷ-kheo, được gọi là không rời khỏi pháp luật này.

Sau khi chết họ rơi
Bị rơi họ tham ái
Do vậy họ trở lại
Một lần nữa tái sanh
Đã làm việc phải làm
Đã thích việc đáng thích
Người ấy được an lạc
Do an lạc đưa đến

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                  678

64    Do không giác ngộ... mà Ta và các ông phải... - Kinh GIÁC NGỘ – Tăng I, 549

GIÁC NGỘ – Tăng I, 549

Như vậy, tôi nghe:

Một thời, Thế Tôn trú ở giữa dân chúng Vajji, tại làng Bhanda. Tại đấy, Thế Tôn bảo các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

2.- Này các Tỷ-kheo, do không giác ngộ, không thể
nhập bốn pháp, như vậy phải chạy dài, phải luân
chuyển trong một thời gian dài, đối với Ta và đối
với các Thầy!

3. Thế nào là bốn?

- Này các Tỷ-kheo, do không giác ngộ, không thể nhập Thánh giới, như vậy phải chạy dài, phải

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                  679

luân chuyển trong một thời gian dài, đối với Ta
và đối với các Thầy.
- Này các Tỷ-kheo, do không giác ngộ, không thể
nhập Thánh định, …
- …Thánh tuệ, …
- …Thánh giải thoát, như vậy phải chạy dài,
phải luân chuyển trong một thời gian dài, đối
với Ta và đối với các Thầy.

4. Này các Tỷ-kheo, khi nào Thánh giới này được
giác ngộ, được thể nhập; Thánh tuệ được giác ngộ,
được thể nhập; Thánh định được giác ngộ, được thể
nhập; Thánh giải thoát được giác ngộ, được thể nhập;
hữu ái được chặt đứt, dây cột của hữu được đoạn tận,
nay không còn tái sanh.

Thế Tôn nói như vậy. Thiện Thệ sau khi nói như vậy, bậc Đạo sư lại nói thêm:

Giới, Thiền định, Trí tuệ
Với giải thoát vô thượng
Gotama danh xưng
Giác ngộ những pháp này
Đức Phật thắng tri chúng
Thuyết pháp cho Tỷ-kheo
Đạo sư đoạn tận khổ
Bậc Tuệ nhãn tịch tịnh.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     680

GIỚI ĐỊNH TUỆ   681

65      Do không giác ngộ... mà Ta và các ông phải... - Kinh MẶT TRỜI – Tăng III, 418

MẶT TRỜI –Tăng III, 418

1. Như vầy tôi nghe:

Một thời Thế Tôn ở Vesàlì, tại rừng Ambapàli. Tại
đấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo: "Này các Tỷ-kheo".
"Thưa vâng, bạch Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng
đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

2.

 Này các Tỷ-kheo, các hành là vô thường.
 Này các Tỷ-kheo, các hành là không có kiên cố.
 Này các Tỷ-kheo, các hành là không an ổn.
 Cho đến như vậy, này các Tỷ-kheo, là vừa đủ
để nhàm chán, là vừa đủ để ly tham, là vừa đủ
để giải thoát đối với tất cả hành.

 Núi chúa Sineru, này các Tỷ-kheo, dài 84 ngàn do
tuần, rộng 84 ngàn do tuần, chìm xuống biển lớn
84 ngàn do tuần, nổi lên trên biển lớn 84 ngàn do
tuần. Này các Tỷ-kheo, rồi có thời, nhiều năm,
nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, nhiều trăm

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      682

ngàn năm, trời không mưa. Khi không có mưa, các loài chủng tử, các loài thực vật, các rừng rậm dược thảo đều khô héo cằn cỗi không có tồn tại.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, các hành là vô thường.
Này các Tỷ-kheo, các hành là không có kiên cố. Này
các Tỷ-kheo, các hành là không an ổn. Cho đến như
vậy, này các Tỷ-kheo, là vừa đủ để nhàm chán, là
vừa đủ để ly tham, là vừa đủ để giải thoát đối với tất
cả các hành.

 Này các Tỷ-kheo, rồi có thời, sau một thời gian rất dài, mặt trời thứ hai hiện ra.

3. Này các Tỷ-kheo, khi mặt trời thứ hai có mặt, thời
tất cả sông nhỏ, ao nhỏ khô cạn, khô kiệt, không có
tồn tại. Như vậy, này các Tỷ-kheo, các hành là vô
thường... là vừa đủ để giải thoát đối với tất cả các
hành.

 Này các Tỷ-kheo, rồi có một thời, sau một thời gian rất dài, mặt trời thứ ba hiện ra.

4. Này các Tỷ-kheo, khi mặt trời thứ ba có mặt, thời các sông lớn như sông Hằng, sống Yamunà, Aciravatì, Sarabhù, Mahì, các con sông ấy bị khô cạn, bị khô kiệt, không có tồn tại. Như vậy, này các

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       683

Tỷ-kheo, các hành là vô thường... là vừa đủ để giải thoát đối với tất cả các hành.

 Này các Tỷ-kheo, rồi có một thời, sau một thời gian rất dài, mặt trời thứ tư hiện ra.

5. Này các Tỷ-kheo, khi mặt trời thứ tư hiện ra, thời
các biển hồ lớn, từ đấy các sông lớn chảy ra, ví như
Anotattà, Sìhapapàtà, Rathakàrà, Kannamunda,
Kunàlà, Chaddantà, Mandàkinì, các biển hồ ấy bị
khô cạn, bị khô kiệt, không có tồn tại. Như vậy, này
các Tỷ-kheo, các hành là vô thường... là vừa đủ để
giải thoát đối với tất cả các hành.

 Này các Tỷ-kheo, rồi có một thời, sau một thời gian rất dài, mặt trời thứ năm hiện ra.

6. Này các Tỷ-kheo, khi mặt trời thứ năm có mặt, thời nước các biển lớn rút lui một trăm do tuần, nước các biển lớn rút lui hai trăm do tuần, các nước biển lớn rút lui ba trăm do tuần... Nước các biển lớn rút lui bảy trăm do tuần; nước các biển lớn dừng lại sâu đến bảy cây sàla, sáu cây sàla, năm cây sàla, bốn cây sàla, ba cây sàla, hai cây sàla, chỉ một cây sàla. Nước biển lớn dừng lại, sâu đến bảy đầu người, sâu đến sáu đầu người, năm đầu người, bốn đầu người, ba đầu người, hai đầu người, một đầu người, nửa đầu người. Nước các biển lớn dừng lại, sâu chỉ đến eo lưng của

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        684

người, chỉ đến đầu gối của người, chỉ đến mắt cá của người.

Ví như này các Tỷ-kheo, vào mùa thu khi trời mưa hạt lớn, chỗ này chỗ khác, trong các dấu chân của các con bò cái, có những vũng nước nhỏ đọng lại.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, chỉ còn những vũng nước nhỏ trong dấu chân các con bò cái là nước của biển lớn còn lại, chỗ này chỗ kia.

Này các Tỷ-kheo, khi mặt trời thứ năm hiện ra, nước
biển lớn chỉ bằng độ ngón tay. Như vậy, này các Tỷ-
kheo, các hành là vô thường... là vừa đủ để giải thoát
đối với tất cả các hành.

 Này các Tỷ-kheo, rồi có một thời, sau một thời gian rất dài, mặt trời thứ sáu hiện ra.

7. Này các Tỷ-kheo, khi mặt trời thứ sáu hiện ra, thời đất lớn này và núi chúa Sineru, sanh khói lên, thổi khói lên, phun khói lên.

Ví như, này các Tỷ-kheo, các lò của người thợ gốm mới đốt lửa lên, sanh khói lên, phun khói lên.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, khi mặt trời thứ sáu hiện ra, thời đất lớn này và núi chúa Sineru sanh khói lên, thổi khói lên, phun khói lên.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       685

Như vậy, này các Tỷ-kheo, các hành là vô thường... là vừa đủ để giải thoát đối với tất cả các hành.

 Này các Tỷ-kheo, rồi có một thời, sau một thời gian rất dài, mặt trời thứ bảy hiện ra.

8. Này các Tỷ-kheo, khi mặt trời thứ bảy hiện ra, trái đất lớn này và núi chúa Sineru bốc cháy, rực cháy, trở thành một màn lửa. Và khi quả đất lớn này và núi chúa Sineru cháy đỏ lên, cháy rực lên ngọn lửa do gió thổi bốc cao đến Phạm thiên giới. Các chóp ngọn của núi Sineru, cao đến một, hai, ba, bốn, năm trăm do tuần, khi bị cháy đỏ lên, cháy rực lên, bị cả khối lửa to lớn phá hoại và chinh phục, liền sụp đổ xuống.

Sau khi quả đất lớn và núi Sineru bị cháy đỏ lên, cháy rực lên, không tìm thấy tro và lọ đen.

Ví như, này các Tỷ-kheo, khi bơ và dầu được cháy
đỏ, được cháy rực lên, không tìm thấy tro và lọ đen.
Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, khi quả đất lớn này và
núi chứa Sineru bị cháy đỏ lên, cháy rực lên, không
tìm thấy tro và lọ đen.

 Như vậy, này các Tỷ-kheo, các hành là vô thường.
Này các Tỷ-kheo, các hành là không có kiên cố.
Này các Tỷ-kheo, các hành là không an ổn. Cho
đến như vậy, này các Tỷ-kheo, là vừa đủ để nhàm

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       686

chán, là vừa đủ để ly tham, là vừa đủ để giải thoát đối với tất cả hành.

Ở đây, này các Tỷ-kheo, ai là người có thể nghĩ rằng, ai là người có thể tin rằng: "Quả đất này và núi chúa Sineru sẽ bị đốt cháy, sẽ bị hủy hoại, sẽ không còn tồn tại nữa", trừ những người đã được chứng kiến.

9. Thuở xưa, này các Tỷ-kheo, có Đạo Sư Sunetta
thuộc ngoại đạo, được ly tham trong các dục. Này
các Tỷ-kheo, Đạo Sư Sunetta có hàng trăm người đệ
tử. Đạo Sư Sunetta thuyết pháp cho các đệ tử về
cọng trú với chư Thiên ở Phạm thiên giới.

Và tất cả những ai nắm hiểu một cách hoàn toàn trọn vẹn lời thuyết dạy của Sunetta, về cọng trú với chư Thiên ở Phạm thiên giới, khi thân hoại mạng chung, họ được sanh lên thiện thú Phạm thiên giới.

Những ai không nắm hiểu một cách hoàn toàn trọn vẹn lời dạy của Sunetta, sau khi thân hoại mạng chung, một số được sanh cộng trú với chư Thiên ở Tha hóa Tự tại, một số được sanh cọng trú với chư Thiên ở Hóa Lạc thiên, một số được sanh cọng trú với chư Thiên ở Đâu-suất Thiên, một số được sanh cọng trú với chư Thiên ở Dạ-ma Thiên, một số được sanh cọng trú với chư Thiên ở Thiên giới Ba mươi ba, một số được sanh cọng trú với chư Thiên ở Bốn

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      687

Thiên vương, một số được sanh cọng trú với các đại
gia đình Sát-đế-ly, một số được sanh cọng trú với các
đại gia đình Bà-la-môn, một số được sanh cọng trú
với các đại gia đình gia chủ.

10. Rồi này các Tỷ-kheo, Đạo Sư Sunetta suy nghĩ
như sau: "Thật không xứng đáng cho ta trong đời sau
lại có một sanh thú giống như sanh thú của các đệ
tử. Vậy ta hãy tu tập tối thượng từ bi".

Rồi này các Tỷ-kheo, bậc Đạo sư Sunetta trong bảy năm tu tập từ tâm.

- Sau khi tu tập từ tâm bảy năm, trong bảy thành
kiếp hoại kiếp, vị ấy không trở lui lại thế giới này.
- Trong kiếp thành của thế giới, này các Tỷ-kheo,
vị ấy đi đến thế giới của Àbhassara (Quang Âm
thiên).
- Trong kiếp hoại của thế giới, vị ấy được sanh
trong Phạm cung trống không. Tại đấy này các
Tỷ-kheo, vị ấy là Phạm thiên, Đại Phạm thiên, bậc
chiến thắng, bậc vô năng, bấc biến tri, bậc tự tại.
- Ba mươi sáu lần, này các Tỷ-kheo, vị ấy là Thiên
chủ Sakka.
- Nhiều lần bảy lần, vị ấy là vị Chuyển luân Thánh
vương theo Chánh pháp, là vị pháp vương, bậc
chiến thắng bốn phương, đạt được sự thanh bình

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        688

cho quốc độ, đầy đủ bảy món báu. Vị ấy có hơn
một ngàn người con trai, là những bậc anh hùng,
dũng mãnh, đánh tan địch quân. Và vị ấy chiến
thắng quả đất này xa cho đến hải biên, trị vì quả
đất này không dùng trượng, không dùng dao,
đúng với Chánh pháp.

Này các Tỷ-kheo, Đạo sư Sunetta ấy, dầu cho thọ
mạng lâu dài như vậy, sống lâu dài như vậy, nhưng
không được thoát khỏi sanh, già, chết, sầu, bi, khổ,
ưu, não. Ta nói rằng vị ấy chưa giải thoát khỏi khổ.
Vì cớ sao? Vì rằng vị ấy chưa giác ngộ, chưa thể
nhập bốn pháp.

11. Thế nào là bốn?

Này các Tỷ-kheo, vì không giác ngộ, không thể nhập
Thánh giới; vì không có giác ngộ, không thể nhập
Thánh định; vì không giác ngộ, không thể nhập
Thánh trí tuệ; vì không giác ngộ, không thể nhập
Thánh giải thoát.

Này các Tỷ-kheo, sự kiện là như sau: Khi Thánh giới được giác ngộ, được thể nhập; khi Thánh định được giác ngộ, được thể nhập; khi Thánh trí tuệ được giác ngộ, được thể nhập; khi Thánh giải thoát được giác ngộ, được thể nhập, cắt đứt là hữu ái; sợi dây đưa đến sanh hữu được đoạn tận, nay không có tái sanh.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     689

Thế Tôn nói như vậy. Bậc Thiện Thệ nói xong, bậc Đạo Sư lại nói thêm:

Vô thượng giới và định,
Trí tuệ và giải thoát,
Gotama danh tiếng,
Giác ngộ những pháp này.
Đức Phật với thắng trí,
Thuyết pháp cho Tỷ-kheo,
Bậc Đạo sư đoạn khổ,
Bậc Pháp nhãn tịch tịnh.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                 690

66    Do không giác ngộ... mà Ta và các ông phải... - Kinh ĐẠI BÁT NIẾT BÀN – 16 Trường I, 539

KINH ĐẠI BÁT NIẾT BÀN (MAHA PARINIBBANA SUTTA) – Bài kinh số 16 – Trường I, 539

I

1. Như vầy tôi nghe. Một thời Thế Tôn ở tại Ràjagaha (Vương Xá), trên núi Gijjhakùta (Linh Thứu). Lúc bấy giờ, Ajàtasattu Vedehiputta (A-xà- thế, con bà Vi-đề-hi, vua nước Magadha, muốn chinh phục dân Vajjì (Bạc-kỳ). Vua tự nói: "Ta quyết chinh phạt dân Vajjì này, dầu chúng có uy quyền, có hùng mạnh; ta quyết làm cỏ dân Vajjì; ta sẽ tiêu diệt dân Vajjì; ta sẽ làm cho dân Vajjì bị hoại vong".

2. Rồi Ajàtasattu Vedehiputta, vua nước Magadha nói với Bà-la-môn Vassakara (Vũ Xá), đại thần nước Magadha:

- Này Bà-la-môn, hãy đi đến Thế Tôn, và nhân danh ta, cúi đầu đảnh lễ chân Ngài, vấn an. Ngài có thiểu

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      691

bệnh, thiểu não, khinh an, khỏe mạnh, lạc trú: "Bạch
Thế Tôn, Ajàtasattu Vedehiputta, vua nước
Magadha cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn, vấn an Ngài
có thiểu bệnh, thiểu não, khinh an, lạc trú". Và khanh
bạch tiếp: "Bạch Thế Tôn, Ajàtasattu Vedehiputta,
vua nước Magadha muốn chinh phục dân Vajjì, vua
tự nói: "Ta quyết chinh phạt dân Vajjì này, dầu chúng
có uy quyền, có hùng mạnh; ta quyết làm cỏ dân
Vajjì; ta sẽ tiêu diệt dân Vajjì; ta sẽ làm cho dân Vajjì
bị hoại vong". Thế Tôn trả lời khanh thế nào, hãy ghi
nhớ kỹ và nói lại ta biết. Các bậc Thế Tôn không bao
giờ nói lời hư vọng.

- Đại vương, xin vâng!

3. Bà-la-môn Vassakara, đại thần nước Magadha
vâng theo lời dạy của Ajàtasattu Vedehiputta, vua
nước Magadha cho thắng những cỗ xe thù thắng, tự
mình cỡi lên một chiếc, cùng với các cỗ xe ấy đi ra
khỏi Ràjagaha (Vương Xá), đến tại núi Linh Thứu,
đi xe đến chỗ còn dùng xe được, rồi xuống xe đi bộ
đến chỗ Thế Tôn, khi đến liền nói những lời chào
đón hỏi thăm xã giao với Thế Tôn rồi ngồi xuống
một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, Bà-la-môn
Vassakara, đại thần nước Magadha, bạch Thế Tôn:

- Tôn giả Gotama, Ajàtasattu Vedehiputta, vua nước

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                          692

Magadha cúi đầu đảnh lễ chân Tôn giả Gotama, vấn
an ngài có thiểu bệnh, thiểu não, khinh an, khỏe
mạnh, lạc trú. Tôn giả Gotama, Ajàtasattu
Vedehiputta, vua nước Magadha muốn chinh phục
dân xứ Vajjì. Vua tự nói: "Ta quyết chinh phạt dân
Vajjì này, dầu chúng có uy quyền, có hùng mạnh, ta
quyết làm cỏ dân Vajjì, ta sẽ tiêu diệt dân Vajjì, ta sẽ
làm cho dân Vajjì bị hoại vọng".

4. Lúc bấy giờ, Tôn giả Ananda đứng quạt sau lưng Thế Tôn. Thế Tôn nói với Tôn giả Ananda:

 Này Ananda, Ngươi có nghe dân Vajjì thường hay tụ họp và tụ họp đông đảo với nhau không?

- Bạch Thế Tôn, con có nghe dân Vajjì thường hay tụ họp và tụ họp đông đảo với nhau.

- Này Ananda, khi nào dân Vajjì thường hay tụ họp và tụ họp đông đảo với nhau, thời này Ananda, dân Vajjì sẽ được cường thịnh, không bị suy giảm.

 Này Ananda, Ngươi có nghe dân Vajjì tụ họp trong niệm đoàn kết, giải tán trong niệm đoàn kết, và làm việc trong niệm đoàn kết không?

- Bạch Thế Tôn, con có nghe dân Vajjì tụ họp trong niệm đoàn kết, giải tán trong niệm đoàn kết, và làm

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                         693

việc trong niệm đoàn kết.

- Này Ananda, khi nào nghe dân Vajjì tụ họp trong
niệm đoàn kết, giải tán trong niệm đoàn kết, và làm
việc trong niệm đoàn kết, này Ananda dân Vajjì sẽ
được cường thịnh, không bị suy giảm.

 Này Ananda, Ngươi có nghe dân Vajjì không ban
hành những luật lệ không được ban hành, không
hủy bỏ những luật lệ đã được ban hành, sống
đúng với truyền thống của dân Vajjì như đã ban
hành thời xưa không?

- Bạch Thế Tôn, con nghe dân Vajjì không ban hành
những luật lệ không được ban hành, không hủy bỏ
những luật lệ đã được ban hành, sống đúng với
truyền thống của dân Vajjì như đã ban hành thuở
xưa.

- Này Ananda, khi nào dân Vajjì, không ban hành
những luật lệ không được ban hành, không hủy bỏ
những luật lệ đã được ban hành, sống đúng với
truyền thống của dân Vajjì như đã ban hành thuở xưa
thời, này Ananda, dân Vajjì sẽ được cường thịnh,
không bị suy giảm.

 Này Ananda, Ngươi có nghe dân Vajjì tôn sùng, kính trọng, đảnh lễ, cúng dường các bậc trưởng

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    694

lão Vajjì và nghe theo lời dạy của những vị này không?

- Bạch Thế Tôn, con có nghe dân Vajjì tôn sùng, kính trọng, đảnh lễ, cúng dường các bậc trưởng lão Vajjì và nghe theo lời dạy của những vị này.

- Này Ananda, khi nào dân Vajjì tôn sùng, kính
trọng, đảnh lễ, cúng dường các bậc trưởng lão Vajjì
và nghe theo lời dạy của những vị này, thời dân Vajjì
sẽ được cường thịnh, không bị suy giảm.

 Này Ananda, Ngươi có nghe dân Vajjì không có bắt cóc và cưỡng ép những phụ nữ và thiếu nữ Vajjì phải sống với mình không?

- Bạch Thế Tôn, con có nghe dân Vajjì không có bắt khóc và cưỡng ép những phụ nữ và thiếu nữ Vajjì phải sống với mình.

- Này Ananda, khi nào Vajjì không có bắt cóc và
cưỡng ép những phụ nữ và thiếu nữ Vajjì phải sống
với mình thời, này Ananda, dân Vajjì sẽ được cường
thịnh, không bị suy giảm.

 Này Ananda, Ngươi có nghe dân Vajjì tôn sùng, kính trọng, đảnh lễ, cúng dường các tự miếu của Vajjì ở tỉnh thành và ngoài tỉnh thành, không bỏ

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      695

phế các cúng lễ đã cúng từ trước, đã làm từ trước đúng với quy pháp không?

- Bạch Thế Tôn, con có nghe dân Vajjì tôn sùng, kính
trọng, đảnh lễ, cúng dường các tự miếu của Vajjì ở
tỉnh thành và ngoài tỉnh thành, không bỏ phế các
cúng lễ đã cúng từ trước, đã làm từ trước đúng với
quy pháp.

- Này Ananda, khi nào dân Vajjì tôn sùng, kính
trọng, đảnh lễ, cúng dường các tự miếu của Vajjì ở
tỉnh thành và ngoài tỉnh thành, không bỏ phế các
cúng lễ đã cúng từ trước, đã làm từ trước đúng với
quy pháp, thời này Ananda, dân Vajjì sẽ được cường
thịnh, không bị suy giảm.

 Này Ananda, Ngươi có nghe dân Vajjì bảo hộ, che
chở, ủng hộ đúng pháp các vị A-la-hán ở tại Vajjì
khiến các vị A-la-hán chưa đến sẽ đến trong xứ,
và những vị A-la-hán đã đến được sống an lạc
không?

- Bạch Thế Tôn, con nghe dân Vajjì bảo hộ, che chở,
ủng hộ đúng pháp các vị A-la-hán ở tại Vajjì khiến
các vị A-la-hán chưa đến sẽ đến trong xứ, và những
vị A-la-hán đã đến được sống an lạc.

- Này Ananda, khi nào dân Vajjì bảo hộ, che chở,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     696

ủng hộ đúng pháp các vị A-la-hán ở tại Vajjì khiến
các vị A-la-hán chưa đến sẽ đến trong xứ, và những
vị A-la-hán đã đến được sống an lạc, thời này
Ananda, dân Vajjì sẽ được cường thịnh, không bị suy
giảm.

5. Rồi Thế Tôn nói với Bà-la-môn Vassakara, đại thần nước Magadha:

- Này Bà-la-môn, một thời Ta sống ở Vesàli tại tự
miếu Sàrandada, Ta dạy cho dân Vajjì bảy pháp
bất thối này. Này Bà-la-môn, khi nào bảy pháp bất
thối được duy trì giữa dân Vajjì, khi nào dân Vajjì
được giảng dạy bảy pháp bất thối này, thời Bà-la-
môn, dân Vajjì sẽ được cường thịnh, không bị suy
giảm.

Khi được nói vậy, Bà-la-môn Vassakara, đại thần nước Magadha bạch Thế Tôn:

- Tôn giả Gotama, nếu dân Vajjì chỉ hội đủ một pháp
bất thối này, thời dân Vajjì nhất định được cường
thịnh, không bị suy giảm, huống nữa là đủ cả bảy
pháp bất thối. Tôn giả Gotama, Ajàtasattu
Vedehiputta, vua nước Magadha không thể đánh bại
dân Vajjì ở chiến trận trừ phi dùng ngoại giao hay kế
ly gián. Tôn giả Gotama, nay chúng con phải đi,
chúng con có nhiều việc và có nhiều bổn phận.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      697

- Này Bà-la-môn, Người hãy làm những gì Ngươi nghĩ là hợp thời.

Bà-la-môn Vassakara, vị đại thần nước Magadha hoan hỷ, tán thán lời dạy của Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy và từ biệt.

6. Khi Bà-la-môn Vassakara đi chưa bao lâu, Thế Tôn nói với Tôn giả Ananda:

- Này Ananda, hãy đi và tập họp tại giảng đường tất cả những vị Tỷ-kheo sống gần Ràjagaha (Vương Xá).

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng theo lời dạy Thế Tôn, đi tập
họp tất cả những vị Tỷ-kheo sống gần Vương Xá rồi
đi đến Thế Tôn, đảnh lễ Ngài, đứng một bên và bạch
Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo Tăng đã tu họp. Bạch Thế Tôn, Ngài hãy làm những gì Ngài nghĩ là hợp thời.

Rồi Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đi đến giảng đường, ngồi trên chỗ ngồi đã soạn sẵn và nói với các vị Tỷ-kheo:

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     698

 Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng bảy pháp bất thối. Hãy nghe và suy nghiệm kỹ. Ta sẽ giảng.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Những vị Tỷ-kheo ấy trả lời Thế Tôn. Thế Tôn giảng như sau:

15.   Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo
thường hay tụ họp và tụ họp đông đảo với nhau,
thời này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được
cường thịnh, không bị suy giảm.

16.   Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo tụ
họp trong niệm đoàn kết, giải tán trong niệm
đoàn kết, và làm việc Tăng sự trong niệm đoàn
kết, thời này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ
được cường thịnh, không bị suy giảm.

17.   Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo
không ban hành những luật lệ không được ban
hành, không hủy bỏ những luật lệ đã được ban
hành, sống đúng với những học giới được ban
hành, thời này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ
được cường thịnh, không bị suy giảm.

18.   Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo tôn sùng, kính trọng, đảnh lễ, cúng dường các bậc

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       699

Tỷ-kheo thượng tọa những vị này là những vị
giàu kinh nghiệm, niên cao lạp trưởng, bậc cha
của chúng Tăng, bậc thầy của chúng Tăng và
nghe theo lời dạy của những vị này, thời này
các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường
thịnh, không bị suy giảm.

19.   Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo
không bị chi phối bởi tham ái, tham ái này tác
thành một đời sống khác, thời này các Tỷ-kheo,
chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị
suy giảm.

20.   Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo thích
sống những chỗ nhàn tịnh, thời này các Tỷ-
kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh,
không bị suy giảm.

21.   Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo tự
thân an trú chánh niệm, khiến các bạn đồng tu
thiện chí chưa đến muốn đến ở, và các bạn
đồng tu thiện chí đã đến ở, được sống an lạc,
thời này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được
cường thịnh, không bị suy giảm.

Này các Tỷ-kheo, khi nào bảy pháp bất thối này được duy trì giữa các vị Tỷ-kheo, khi nào các vị Tỷ- kheo được dạy bảy pháp bất thối này, thời này các

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       700

Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị suy giảm.

7. Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng bảy pháp bất thối khác, hãy nghe và suy nghiệm kỹ. Ta sẽ nói.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Những vị Tỷ-kheo đáp ứng Thế Tôn. Thế Tôn nói:

15.   Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo
không ưa thích làm thế sự, không hoan hỷ làm
thế sự, không đam mê làm thế sự, thời này các
Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh,
không bị suy giảm.

16.   Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo
không ưa thích phiếm luận, không hoan hỷ
phiếm luận, không đam mê phiếm luận, thời
này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được
cường thịnh, không bị suy giảm.

17.   Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo
không ưa thích ngủ nghỉ, thời này các Tỷ-kheo,
chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị
suy giảm.

18.   Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       701

không ưa thích quần tụ, không hoan hỷ quần
tụ, không đam mê quần tụ, thời này các Tỷ-
kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh,
không bị suy giảm.

19.   Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo
không có ác dục vọng, không bị chi phối bởi ác
dục vọng, thời này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-
kheo sẽ được cường thịnh, không bị suy giảm.

20.   Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo
không bạn bè ác dục vọng, không thân tín ác
dục vọng, không cộng hành với ác dục vọng,
thời này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được
cường thịnh, không bị suy giảm.

21.   Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo
không dừng ở nửa chừng, giữa sự đạt đáo
những quả vị thấp kém và những quả vị thù
thắng, thời này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ
được cường thịnh, không bị suy giảm.

Này các Tỷ-kheo, khi nào bảy pháp bất thối này được
duy trì giữa các vị Tỷ-kheo, khi nào các vị Tỷ-kheo
được dạy bảy pháp bất thối này, thời này các Tỷ-
kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị
suy giảm.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       702

8. Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng bảy pháp bất thối khác, hãy nghe và suy nghiệm kỹ. Ta sẽ nói.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Những vị Tỷ-kheo ấy đáp ứng Thế Tôn. Thế Tôn nói:

- Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo có tín tâm, có tàm, có quý, có nghe nhiều, có tinh tấn, có chánh niệm, có trí tuệ, thời này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị suy giảm.

Này các Tỷ-kheo, khi nào bảy pháp bất thối này được
duy trì giữa các vị Tỷ-kheo, khi nào các vị Tỷ-kheo
được dạy bảy pháp bất thối này, thời này các Tỷ-
kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị
suy giảm.

9. Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng bảy pháp bất thối khác, hãy nghe và suy nghiệm kỹ. Ta sẽ nói.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Chư Tỷ-kheo đáp ứng. Thế Tôn nói:

- Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo tụ tập niệm giác chi, tụ tập trạch pháp giác chi, tu tập tinh tấn giác chi,tu tập hỷ giác chi, tu tập khinh an giác

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       703

chi, tu tập định giác chi, tu tập xả giác chi, thời này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị suy giảm.

Này các Tỷ-kheo, khi nào bảy pháp bất thối này được
duy trì giữa các vị Tỷ-kheo, khi nào các vị Tỷ-kheo
được dạy bảy pháp bất thối này, thời này các Tỷ-
kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị
suy giảm.

10. Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng bảy pháp bất thối khác, hãy nghe và suy nghiệm kỹ. Ta sẽ nói.

- Xin vâng bạch Thế Tôn!

Những vị Tỷ-kheo ấy đáp ứng Thế Tôn. Thế Tôn nói:

- Này các Tỷ-kheo, khi nào chúng Tỷ-kheo tụ tập vô
thường tưởng, tu tập vô ngã tưởng, tu tập bất tịnh
tưởng, tu tập nguy hiểm tưởng, tu tập xả ly tưởng, tu
tập vô tham tưởng, tu tập diệt tưởng, thời này các
Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh,
không bị suy giảm.

Này các Tỷ-kheo, khi nào bảy pháp bất thối này được duy trì giữa các vị Tỷ-kheo, khi nào các vị Tỷ-kheo được dạy bảy pháp bất thối này, thời này các Tỷ- kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        704

suy giảm.

11. Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng sáu pháp bất thối, hãy nghe và suy nghiệm kỹ. Ta sẽ giảng.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Những vị Tỷ-kheo ấy đáp ứng Thế Tôn. Thế Tôn nói:

13.   Này các, Tỷ-kheo khi nào các vị Tỷ-kheo đối
với các vị đồng tu phạm hạnh, tại chỗ đông
người và vắng người, gìn giữ thân nghiệp từ
hòa, thời này các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ
được cường thịnh, không bị suy giảm.

14.   Này các Tỷ-kheo, khi nào các vị Tỷ-kheo đối
với các vị đồng tu phạm hạnh, tại chỗ đông
người và vắng người, gìn giữ khẩu nghiệp từ
hòa...

15.   ... gìn giữ ý nghiệp từ hòa tại chỗ đông người
và vắng người, thời này các Tỷ-kheo, chúng
Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị suy
giảm.

16.   Này các Tỷ-kheo, khi nào các vị Tỷ-kheo phân phối không thiên vị, chung thọ hưởng với các bạn giới đức đồng tu, mọi lợi dưỡng chơn

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       705

chánh, hợp pháp, cho đến những vật thọ lãnh
trong bát khất thực, thời này các Tỷ-kheo,
chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị
suy giảm.

17.   Này các Tỷ-kheo, khi nào các vị Tỷ-kheo sống
với các bạn đồng tu, tại chỗ đông người, và
vắng người, trong sự thọ trì những giới luật,
đúng với Sa-môn hạnh, những giới luật không
bị gẫy vụn, không bị sứt mẻ, không bị tỳ vết,
không bị uế trược, những giới luật đưa đến giải
thoát, được người có trí tán thán, không bị ô
nhiễm bởi mục đích sai lạc, những giới luật
hướng đến định tâm, thời này các Tỷ-kheo,
chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh, không bị
suy giảm.

18.   Này các Tỷ-kheo, khi nào các vị Tỷ-kheo sống
với các bạn đồng tu, tại chỗ đông người và
vắng người, trong sự thọ trì những tri kiến
đúng với Sa-môn hạnh, những thánh tri
kiến đưa đến giải thoát, hướng đến sự diệt tận
khổ đau cho những ai thiệt hành theo, thời này
các Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường
thịnh, không bị suy giảm.

Này các Tỷ-kheo, khi nào sáu pháp bất thối này

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        706

được duy trì giữa các vị Tỷ-kheo, khi nào các vị Tỷ-
kheo được dạy sáu pháp bất thối này, thời này các
Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo sẽ được cường thịnh,
không bị suy giảm.

12. Trong thời gian Thế Tôn ở Vương Xá tại núi Linh
Thứu, pháp thoại này được giảng cho chúng Tỷ-
kheo: "Đây là Giới, đây là Định, đây là Tuệ. Định
cùng tu với Giới sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn.
Tuệ cùng tu với Định sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích
lớn. Tâm cùng tu với Tuệ sẽ đưa đến giải thoát
hoàn toàn các món lậu hoặc tức là dục lậu, hữu
lậu (tri kiến lậu), vô minh lậu".

13. Thế Tôn ở Vương Xá cho đến khi Ngài xem là vừa đủ, rồi Ngài gọi tôn giả Ananda:

- Này Ananda, chúng ta hãy đi đến Ambalatthikà.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda đáp ứng Thế Tôn. Rồi Thế Tôn cùng với đại chúng Tỷ-kheo đi đến Ambalatthikà.

14. Tại Ambalatthikà, Thế Tôn thân trú tại nhà nghỉ
mát của vua. Trong thời gian Thế Tôn ở
Ambalatthikà, tại nhà nghỉ mát của vua, pháp thoại
này được giảng cho chúng Tỷ-kheo:

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     707

- Đây là Giới, đây là Định, đây là Tuệ. Định cùng tu
với Giới sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn. Tuệ cùng
tu với Định sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn. Tâm
cùng tu với Tuệ sẽ đưa đến giải thoát hoàn toàn các
món lậu hoặc, tức là dục lậu, hữu lậu (tri kiến lậu),
vô minh lậu.

15. Thế Tôn ở Ambalatthikà cho đến khi Ngài xem là vừa đủ, rồi Ngài bảo tôn giả Ananda:

- Này Ananda, chúng ta hãy đi đến Nalandà.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn.

Rồi Thế Tôn cùng với đại chúng Tỷ-kheo đi đến Nalandà. Tại đây, Thế Tôn ở Pavarikambavana (Ba Ba Lợi Âm Bà Lâm).

16. Tôn giả Sàriputta (Xá Lợi Phất) đến tại chỗ Thế Tôn, đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một bên. Tôn giả Sàriputta bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, con tin tưởng Thế Tôn đến nỗi con
nghĩ rằng, ở quá khứ, ở tương lai cũng như ở hiện
tại không thể có một Sa-môn, một Bà-la-môn nào
có thể vĩ đại hơn, sáng suốt hơn Thế Tôn về

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      708

phương diện chánh giác.

- Này Sàriputta, lời nói của Ngươi thật là đại ngôn,
thật là gan dạ. Ngươi thật đã rống tiếng rống con sư
tử: "Con tin tưởng Thế Tôn đến nỗi con nghĩ rằng, ở
quá khứ, ở tương lai cũng như ở hiện tại không thể
có một Sa-môn, một Bà-la-môn nào có thể vĩ đại
hơn, sáng suốt hơn Thế Tôn về phương diện chánh
giác".

Này Sàriputta, có phải Ngươi đã biết tất cả những
Thế Tôn, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri ở quá khứ,
Ngươi đã biết tâm những Vị này nói với tâm của
Ngươi: "Những Thế Tôn này ở quá khứ có giới đức
như vậy, có thiền định như vậy, có trí tuệ như vậy,
có hạnh trú như vậy, có giải thoát như vậy"?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Sàriputta, có phải Ngươi đã biết tất cả những
Thế Tôn, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri ở tương lai,
Ngươi đã biết tâm những vị này với tâm của Ngươi:
"Những Thế Tôn này ở tương lai có giới đức như
vậy, có thiền định như vậy, có trí tuệ như vậy, có
hạnh trú như vậy, có giải thoát như vậy"?

- Bạch Thế Tôn, không!

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     709

- Này Sàriputta, có phải Ngươi biết Ta là bậc Ứng
Cúng, Chánh Biến Tri ở hiện tại, Ngươi đã biết tâm
Ta với tâm của Ngươi. "Thế Tôn có giới đức như
vậy, có thiền định như vậy, có trí tuệ như vậy, có
hạnh trú như vậy, có giải thoát như vậy"?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Sàriputta, như vậy Ngươi không có tha tâm
thông đối với các vị Ứng Cúng, Chánh Biến Tri ở
quá khứ, tương lai và hiện tại. Như vậy, này
Sàriputta, vì sao Ngươi lại thốt ra những lời đại ngôn,
lời nói gan dạ, rống lên tiếng rống con sư tử: "Bạch
Thế Tôn, con tin tưởng Thế Tôn đến nỗi con nghĩ
rằng, ở quá khứ, ở tương lai cũng như ở hiện tại
không thể có một Sa-môn, một Bà-la-môn nào có thể
vĩ đại hơn, sáng suốt hơn Thế Tôn về phương diện
chánh giác"?

17. Bạch Thế Tôn, con không có tha tâm thông đối
với các vị Ứng Cúng, Chánh Biến Tri ở quá khứ,
tương lai và hiện tại. Nhưng con biết truyền thống
về chánh pháp.

Bạch Thế Tôn, như vị vua có một thành trì tại Biên cảnh, thành này có hào lũy kiên cố, có thành quách tháp canh kiên cố và chỉ có một cửa ra vào. Tại đây có một người gác cửa thông minh, biệt tài và nhiều

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        710

kinh nghiệm, không cho vào các người lạ mặt, chỉ
cho vào những người quen mặt. Người này trong
khi đi tuần trên con đường chạy vòng quanh thành
trì ấy có thể không thấy các chỗ nối hay khe hở của
tường, cho đến chỗ một con mèo có thể lọt ra được,
nhưng người ấy chỉ cần biết rằng các sinh vật to
lớn vào hay ra thành trì này tất cả đều đi vào hay
đi ra bởi cửa này.

- Bạch Thế Tôn, cũng vậy con biết truyền thống
về chánh pháp.
- Bạch Thế Tôn, tất cả các vị A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác trong quá khứ, tất cả vị Thế Tôn này
đã diệt trừ Năm Triền cái, những nhiễm tâm
khiến cho trí tuệ yếu ớt, đã an trú tâm vào Bốn
Niệm xứ, đã chân chánh tu tập Bảy Giác chi,
đã chứng được Vô thượng Chánh Đẳng
Giác.
- Bạch Thế Tôn, tất cả các vị A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác trong tương lai, tất cả Thế Tôn này
đã diệt trừ Năm Triền cái, những nhiễm tâm
khiến cho trí tuệ yếu ớt, đã an trú tâm vào Bốn
Niệm xứ, đã chân chánh tu tập Bảy Giác chi,
đã chứng được Vô thượng Chánh Đẳng Giác.
- Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hiện tại đã diệt trừ
Năm Triền Cái, những nhiễm tâm khiến cho trí

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    711

tuệ yết ớt, đã an trú tâm vào Bốn Niệm xứ, đã chân chánh tu tập Bảy Giác chi, đã chứng được Vô thượng Chánh Đẳng Giác.

18. Trong thời gian Thế Tôn ở tại Nalandà, rừng Pavarikamba, pháp thoại này được giảng cho chúng Tỷ-kheo.

- Đây là Giới, đây là Định, đây là Tuệ. Định cùng tu
với Giới sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn. Tuệ cùng
tu với Định sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn. Tâm
cùng tu với Tuệ sẽ đưa đến giải thoát hoàn toàn các
món lậu hoặc, tức là dục lậu, hữu lậu (tri kiến lậu),
vô minh lậu.

19. Thế Tôn ở Nalandà cho đến khi Ngài xem là vừa đủ, rồi gọi tôn giả Ananda:

- Này Ananda, chúng ta hãy đi đến Pàtaligàma.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn. Rồi Thế Tôn cùng với đại chúng Tỷ-kheo đi đến Pàtaligàma.

20. Lúc bấy giờ, các cư sĩ ở Pàtaligàma được nghe Thế Tôn đã đến làng Pàtaligàma. Các cư sĩ ở Pàtaligàma đi đến Thế Tôn, đảnh lễ Ngài và ngồi

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      712

xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, các cư
sĩ ở Pàtaligàma bạch Thế Tôn: "Bạch Thế Tôn, mong
Thế Tôn hãy đến ở tại nhà nghỉ mát của chúng con".
Thế Tôn im lặng nhận lời.

21. Các cư sĩ ở Pàtaligàma được biết Thế Tôn đã
nhận lời, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Ngài, thân
phía hữu hướng về Ngài và từ biệt. Các cư sĩ này đi
đến nghỉ mát, rải cát khắp tất cả sàn nhà, sắp đặt chỗ
ngồi, đặt ghè nước, chuẩn bị dầu đèn rồi đi đến Thế
Tôn, đảnh lễ Ngài và đứng một bên, các cư sĩ ở
Pàtaligàma bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, tất cả nhà nghỉ mát đã được rãi cát,
các chỗ ngồi đã được sắp đặt, ghè nước đã đặt sẵn,
dầu đèn đã được chuẩn bị. Bạch Thế Tôn, Ngài hãy
làm những gì Ngài nghĩ là phải thời.

22. Rồi Thế Tôn đắp y, cầm y bát, cùng với đại chúng
Tỷ-kheo đi đến nhà nghỉ mát, sau khi đến liền rửa
chân bước vào nhà, ngồi xuống, lưng dựa và bức
tường ở giữa, mặt hướng về phía Đông. Chúng Tỷ-
kheo sau khi rửa chân, bước vào nhà ngồi xuống,
lưng dựa vào bức tường phía Đông, hướng mặt phía
Tây, đối diện Thế Tôn.

23. Thế Tôn nói với các cư sĩ ở Pataligama:

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       713

- Này các Gia chủ, có năm sự nguy hiểm cho những ai phạm giới, sống trái giới luật. Thế nào là năm?

- Ở đây, này các Gia chủ, người phạm giới, sống
trái giới luật sẽ bị tiêu hao tiền của rất nhiều vì
sống phóng dật. Đó là điều nguy hiểm thứ nhất
cho những ai phạm giới, sống trái giới luật.
- Lại nữa, này các Gia chủ, người phạm giới,
sống trái giới luật bị tiếng dữ đồn xa. Đó là điều
nguy hiểm thứ hai cho những ai phạm giới,
sống trái giới luật.
- Lại nữa, này các Gia chủ, người phạm giới,
sống trái giới luật khi vào hội chúng nào, hoặc
Sát Đế Lỵ, hoặc Bà-la-môn, hoặc gia chủ, hoặc
Sa-môn, người ấy đi vào với tâm thần sợ hãi,
bối rối. Đó là điều nguy hiểm thứ ba cho những
ai phạm giới, sống trái giới luật.
- Lại nữa, này các Gia chủ, người phạm giới,
sống trái giới luật sẽ chết với tâm hồn rối loạn.
Đó là điều nguy hiểm thứ tư cho những ai phạm
giới, sống trái giới luật.
- Lại nữa, này các Gia chủ, người phạm giới,
sống trái giới luật sau khi thân hoại mạng
chung, sẽ bị sanh vào khổ cảnh, ác thú, đọa xứ,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        714

địa ngục. Đó là điều nguy hiểm thứ năm cho
những ai phạm giới, sống trái giới luật.
Này các gia chủ, đó là năm điều nguy hiểm cho
những ai phạm giới, sống trái giới luật.

24. Này các Gia chủ có năm sự lợi ích cho những ai giữ giới, sống theo giới luật. Thế nào là năm?

- Ở đây, này các Gia chủ, người giữ giới, sống
theo giới luật sẽ có tiền của dồi dào rất nhiều vì
sống không phóng dật. Đó là sự lợi ích thứ nhất
cho những ai giữ giới, sống theo giới luật.
- Lại nữa, này các Gia chủ, người giữ giới, sống
theo giới luật được tiếng tốt đồn xa. Đó là sự
lợi ích thứ hai cho những ai giữ giới, sống theo
giới luật.
- Lại nữa, này các Gia chủ, người giữ giới, sống
theo giới luật khi đi vào hội chúng nào, hoặc
Sát Đế Lỵ, hoặc Bà-la-môn, hoặc gia chủ, hoặc
Sa-môn, người ấy đi vào với tâm thần không sợ
hãi, không bối rối. Đó là sự lợi ích thứ ba cho
những ai giữ giới, sống theo giới luật.
- Lại nữa, này các Gia chủ, người giữ giới, sống
theo giới luật sẽ chết với tâm hồn không rối

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       715

loạn. Đó là sự lợi ích thứ tư cho những ai giữ
giới, sống theo giới luật.
- Lại nữa, này các Gia chủ, người giữ giới, sống
theo giới luật sau khi thân hoại mạng chung, sẽ
được sanh vào thiện thú, thiên giới. Đó là sự lợi
ích thứ năm cho những ai giữ giới, sống theo
giới luật.
25. Thế Tôn giảng pháp cho những cư sĩ ở
Pàtaligàma cho đến khuya, khích lệ, làm cho phấn
khởi, khiến tâm hoan hỷ rồi bảo các cư sĩ ấy:

- Này các Gia chủ, đêm đã khuya, nay các Ngươi hãy làm những gì các Ngươi nghĩ là phải thời.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Các người cư sĩ của Pàtaligàma vâng lời Thế Tôn, từ
chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân phía hữu
hướng về Ngài từ tạ ra về. Thế Tôn, sau khi các cư
sĩ ở Pàtaligàma đi không bao lâu, liền trở vào phòng
riêng.

26. Lúc bấy giờ Sunidha và Vassakara, hai vị đại
thần xứ Magadha đang dựng thành trì để ngăn chặn
dân Vajjì. Một số rất lớn các thiên thần tụ họp hàng
ngàn tại các trú địa ở Pàtaligàma.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      716

- Chỗ nào có thiên thần có đại oai lực tụ họp, các
vị này khiến tâm các vua chúa, các đại thần có
đại oai lực, hướng đến sự xây dựng các trú xá.
- Tại chỗ nào các thiên thần bậc trung tụ họp, các
vị này khiến tâm các vua chúa, các đại thần bậc
trung hướng đến sự xây dựng các trú xá.
- Tại chỗ nào các thiên thần bậc hạ đẳng tụ họp,
các vị này khiến tâm các vua chúa, các đại thần
bậc hạ đẳng hướng đến sự xây dựng các trú xá.
27. Thế Tôn với thiên nhãn, thanh tịnh, siêu nhân
thấy hàng ngàn các thiên thần tụ họp tại các trú địa ở
Pàtaligàma, Thế Tôn thức dậy khi đêm chưa tàn và
nói với tôn giả Ananda:

- Này Ananda, ai đang xây dựng thành trì ở Pataligama?

- Sunidha và Vassakara, bạch Thế Tôn, hai vị đại thần xứ Magadha, đang xây dựng thành trì ở Pataligama để ngăn chận dân Vajjì.

28. Này Ananda, thật giống như đã hỏi ý kiến các vị
thiên thần ở cõi trời Ba mươi ba, các đại thần ở
Magadha, Sunidha và Vassakara đang xây thành trì
ở Pataligama để ngăn chận dân Vajjì.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       717

- Này Ananda ở đây với thiên nhãn, thanh tịnh,
siêu nhân Ta thấy hàng ngàn thiên thần tụ họp
tại các trú địa ở Pataligama.
- Chỗ nào có thiên thần có đại oai lực tụ họp, các
vị ấy khiến tâm các vua chúa, các đại thần có
đại oai lực, hướng đến sự xây dựng các trú xá.
- Chỗ nào các thiên thần bậc trung tụ họp, các vị
ấy khiến tâm các vua chúa, các đại thần bậc
trung hướng đến sự xây dựng các trú xá.
- Chỗ nào các thiên thần bậc hạ đẳng tụ họp, các
vị này khiến tâm các vua chúa, các đại thần bậc
hạ đẳng hướng đến sự xây dựng các trú xá.
- Này Ananda, chỗ nào các vị Ariyans an trú, chỗ
nào các nhà thương mãi qua lại, chỗ ấy sẽ thiết
lập một thành thị bậc nhất tên gọi là Pàtaliputta,
một trung tâm thương mãi.
- Nhưng này Ananda, Pàtaliputta sẽ bị ba hiểm
nạn về lửa, về nước hay chia rẽ bất hòa.
29. Sunidha và Vassakara, hai vị đại thần nước
Magadha, đến tại chỗ Thế Tôn ở, khi đến xong liền
nói những lời chào đón hỏi thăm xã giao rồi đứng
một bên. Sau khi đứng một bên, vị đại thần xứ
Magadha, Sunidha và Vassakara bạch Thế Tôn:

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       718

"Mong Thế Tôn nhận lời mời dùng cơm tại nhà chúng con hôm nay cùng với đại chúng Tỷ-kheo". Thế Tôn im lặng nhận lời.

30. Hai vị đại thần xứ Magadha, Sunidha và Vassakara sau khi biết Thế Tôn đã nhận lời liền đi về nhà ở, cho soạn tại nhà của mình các món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm, rồi cử người đến tin Thế Tôn: "Tôn giả Gotama, giờ đã đến, cơm đã sẵn sàng".

Rồi Thế Tôn buổi sáng đắp y, mang theo y bát cùng với đại chúng Tỷ-kheo đi đến trú sở của hai vị đại thần xứ Magadha, Sunidha và Vassakara, sau khi đi đến liền ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. Rồi hai vị thần xứ Magadha, Sunidha và Vassakara tự tay mời chúng Tỷ-kheo với Thế Tôn là thượng thủ, các món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm. Sau khi Thế Tôn dùng cơm xong và cất tay khỏi bình bát, Sunidha và Vassakara, hai vị đại thần xứ Magadha liền lấy chiếc ghế thấp khác và ngồi xuống một bên.

31. Sau khi Sunidha và Vassakara, hai vị đại thần thứ Magadha đã ngồi xuống một bên, Thế Tôn đọc bài kệ cảm tạ:

Tại chỗ nào người sáng suốt lấy làm chỗ trú xứ.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       719

Hãy nuôi dưỡng người giữ giới và người phạm
hạnh.
Và san sẽ công đức với Chư Thiên trú tại chỗ
ấy.
Được tôn kính, chúng sẽ tôn kính lại.
Được trọng vọng, chúng sẽ trọng vọng lại.
Chúng sẽ mến thương người ấy như người mẹ
thương mến con.
Và những ai được thiên thần thân mến luôn
luôn được thấy may mắn.

Sau khi Thế Tôn tán thán Sunidha và Vassakara, hai vị đại thần xứ Magadha với bài kệ này, Ngài từ chỗ ngồi đứng dậy và ra về.

32. Sunidha và Vassakara, hai vị đại thần xứ Magadha đi sau lưng Thế Tôn và nói:

- "Hôm nay Sa-môn Gotama đi ra cửa nào cửa
ấy sẽ được đặt tên là Gotama; Sa-môn Gotama lội
qua sông từ bến nào, bến ấy sẽ được đặt tên là
Gotama. Và cửa Sa-môn Gotama đi ra được đặt tên
là cửa Gotama".

33. Rồi Thế Tôn đi đến sông Ganga (sông Hằng). Lúc bây giờ, sông Gangà tràn ngập nước đến bờ đến

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    720

nỗi con quạ có thể uống được. Có người đang đi tìm
thuyền, có người đang đi tìm phao, có người cột bè
để qua bờ bên kia. Thế Tôn mau lẹ như người lực sĩ
duỗi cánh tay được co lại hay co cánh tay đã duỗi ra,
biến mất từ bờ bên này và hiện ra trên bờ bên kia với
chúng Tỷ-kheo.

34. Thế Tôn thấy những người kia, người đang đi tìm thuyền, người đang đi tìm phao, người đang đi cột bè để qua bờ bên kia. Thế Tôn hiểu được ý nghĩa của cảnh này, lúc ấy bèn ứng khẩu lời cảm khái:

"Những ai làm cầu vượt biển trùng dương, bỏ lại đất sũng đầm ao, trong khi người phàm phu đang cột bè.

Những người ấy thật là những vị trí tuệ được giải thoát".

II

1. Rồi Thế Tôn gọi tôn giả Ananda: "Này Ananda, chúng ta hãy đi đến Kotigàma".

- "Xin vâng, bạch Thế Tôn". Tôn giả Ananda đáp
ứng Thế Tôn. Rồi Thế Tôn cùng với đại chúng Tỷ-
kheo đi đến Kotigàma. Tại đây, Thế Tôn ở tại
Kotigàma.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      721

2. Thế Tôn nói với các vị Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, chính vì không giác ngộ,
không thông hiểu Bốn Thánh đế mà chúng ta phải
lưu chuyển luân hồi lâu năm, Ta và các Ngươi.
Bốn Thánh đế ấy là gì?

- Này các Tỷ-kheo, chính vì không giác ngộ,
không thông hiểu Khổ Thánh đế mà chúng ta
phải lưu chuyển luân hồi lâu năm, Ta và các
Ngươi.
- Này các Tỷ-kheo, chính vì không giác ngộ,
không thông hiểu Khổ Tập Thánh đế mà chúng
ta phải lưu chuyển luân hồi lâu năm, Ta và các
Ngươi.
- Này các Tỷ-kheo, chính vì không giác ngộ,
không thông hiểu Khổ Diệt Thánh đế... Khổ
Diệt Đạo Thánh đế mà chúng ta phải lưu
chuyển luân hồi lâu năm, Ta và các Ngươi.

Này các Tỷ-kheo khi Khổ Thánh đế này được giác
ngộ, được thông hiểu, khi Khổ Tập Thánh đế này
được giác ngộ, được thông hiểu, khi Khổ Diệt Đạo
Thánh đế này được giác ngộ, được thông hiểu, thời
hữu ái được diệt trừ, sự dắt dẫn đến một đời sống
được đoạn tuyệt, nay không còn hậu hữu nữa.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                   722

3. Thế Tôn thuyết như vậy, Thiện Thệ lại nói thêm:

- Chính vì không thấy như thật Bốn Thánh đế nên
có sự luân chuyển lâu ngày trong nhiều đời. Khi
những sự thực này được nhận thức, nguyên nhân
của một đời sống khác được trừ diệt, khi khổ căn
được đoạn trừ, sẽ không còn một đời sống khác
nữa.

4. Trong thời gian Thế Tôn ở Kotigàma, pháp thoại này được giảng cho chúng Tỷ-kheo:

- Đây là Giới, đây là Định, đây là Tuệ. Định cùng tu
với Giới sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn. Tuệ cùng
tu với Định sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn. Tâm
cùng tu với Tuệ sẽ đưa đến giải thoát hoàn toàn các
món lậu hoặc, tức là dục lậu, hữu lậu (tri kiến lậu),
vô minh lậu.

5. Thế Tôn, sau khi ở Kotigàma cho đến khi Ngài xem là vừa đủ, liền bảo tôn giả Ananda:

- Này Ananda, chúng ta hãy đi đến Nàdikà.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn. Rồi Thế Tôn cùng với đại chúng Tỷ-kheo đi đến Nàdikà, tại ngôi nhà

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      723

gạch (Ginjakàvasatha).

6. Rồi Tôn giả Ananda đến chỗ Thế Tôn, đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một bên. Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo Sàlada mệnh chung tại
Nàdikà đã được sanh ở cõi nào, hậu thế trạng
thái như thế nào?
- Tỷ-kheo ni Nandà mệnh chung tại Nàdikà đã
được sanh ở cõi nào, hậu thế trạng thái như thế
nào?
- Bạch Thế Tôn, cư sĩ Sudatta mệnh chung tại
Nàdikà đã được sanh cõi nào, hậu thế trạng thái
như thế nào?
- Bạch Thế Tôn, nữ cư sĩ Sujàtà mệnh chung tại
Nàdikà đã được sanh ở cõi nào, hậu thế trạng
thái như thế nào?
- Bạch Thế Tôn, cư sĩ Kakudha mệnh chung tại
Nàdikà đã được sanh cõi nào, hậu thế trạng thái
như thế nào?
- Bạch Thế Tôn, cư sĩ Kàlinga... Bạch Thế Tôn,
cư sĩ Nikata... Bạch Thế Tôn, cư sĩ
Katissabha... Bạch Thế Tôn, cư sĩ Tuttha...
Bạch Thế Tôn, cư sĩ Santuttha..., Bạch Thế Tôn

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    724

cư sĩ Bhadda... Bạch Thế Tôn, cư sĩ Subhadda đã mệnh chung tại Nàdikà đã được sanh ở cõi nào, hậu thế trạng thái như thế nào?

7. Này Ananda, Tỷ-kheo Sàlada diệt tận các lậu
hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và
an trú ngay hiện tại vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải
thoát.

- Này Ananda, Tỷ-kheo ni Nandà đoạn trừ năm
hạ phần kiết sử, hóa sanh (thiên giới) và từ đó
nhập Niết Bàn không còn trở lại đời này nữa.
- Này Ananda, cư sĩ Sudatta, diệt trừ ba kiết sử
làm giảm thiểu tham, sân, si, chứng quả Nhứt
lai sau khi trở lại đời này một lần nữa sẽ diệt
tận khổ đau.
- Này Ananda, nữ cư sĩ Sujatà diệt trừ ba kiết sử,
chứng quả Dự lưu, nhứt định không còn đọa
vào ác đạo, đạt đến Chánh giác.
- Này Ananda, cư sĩ Kakudha đoạn trừ năm hạ
phần kiết sử, hóa sanh (thiên giới), và từ đó
nhập Niết Bàn không còn trở lại đời này nữa.
- Này Ananda, cư sĩ Kalinga... Này Ananda cư
sĩ Nikata... Này Ananda, cư sĩ Katissabha...

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     725

Này Ananda, cư sĩ Tuttha... Này Ananda, cư sĩ
Santuttha... Này Ananda, cư sĩ Bhadada... Này
Ananda, cư sĩ Subhadda đoạn trừ năm hạ phần
kiết sử, được hóa sanh (thiên giới), và từ đó
nhập Niết Bàn không còn trở lại đời này nữa.
- Này Ananda, hơn năm mươi cư sĩ mệnh chung
tại Nàdikà, đoạn trừ năm hạ phần kiết sử, hóa
sanh (thiên giới) và từ đó nhập Niết Bàn không
còn trở lại đời này nữa.
- Này Ananda, hơn chín mươi tín nam nữ cư sĩ
mệnh chung tại Nàdikà, diệt trừ ba kiết sử, làm
giảm thiểu tham, sân, si, chứng quả Nhứt lai,
sau khi trở lại đời này một lần nữa sẽ diệt tận
khổ đau.
- Này Ananda, hơn năm trăm cư sĩ, mệnh chung
tại Nàdikà, diệt trừ ba kiết sử, chứng quả Dự
lưu, nhứt định không còn đọa vào ác đạo, đạt
đến Chánh giác.

8. Này Ananda, thật không có gì lạ, vấn đề con người
phải mệnh chung. Nhưng mỗi lần có người mệnh
chung lại đến hỏi Như Lai về vấn đề này thời
Ananda, như vậy làm phiền nhiễu Như Lai. Này
Ananda, vì vậy ta sẽ giảng Pháp kính (Gương
chánh pháp) để Thánh đệ tử, sau khi chứng đạt

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     726

pháp nghĩa này, nếu muốn, sẽ tự tuyên bố về mình
như sau: "Đối với ta, sẽ không còn địa ngục, sẽ
không còn tái sanh cõi bàng sanh, ngạ quỷ, đọa xứ,
ác thú. Ta đã chứng quả Dự lưu, nhứt định không
đọa ác đạo, sẽ đạt Chánh giác".

9. Này Ananda, Pháp kính ấy là gì mà Thánh đệ tử, sau khi chứng đạt pháp nghĩa này, nếu muốn, sẽ tự tuyên bố về mình như sau: "Đối với ta, sẽ không còn địa ngục, sẽ không còn tái sanh cõi bàng sanh, ngạ quỷ, đọa xứ, ác thú. Ta đã chứng quả Dự lưu, nhứt định không đọa ác đạo, sẽ đạt Chánh giác"?

- Này Ananda, vị Thánh đệ tử có chánh tín đối
với đức Phật: "Thế Tôn là bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác, Minh hạnh Túc, Thiện Thệ,
Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự
Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn".

- Vị ấy có chánh tín đối với chánh pháp:
"Chánh pháp được Thế Tôn khéo giảng dạy,
thiết thực, vượt ngoài thời gian chi phối, đến để
mà thấy, có khả năng giải thoát, được kẻ trí tự
mình thâm hiểu".

- Vị ấy có chánh tín đối với chúng Tăng: "Chúng Tăng đệ tử Thế Tôn chân chánh tu

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      727

hành, chúng Tăng đệ tử Thế Tôn chân trực tu
hành, chúng Tăng đệ tử Thế Tôn chân trí tu
hành, chúng Tăng đệ tử Thế Tôn chân tịnh tu
hành, tức là bốn đôi tám vị. Chúng Tăng đệ tử
Thế Tôn đáng được nghênh đón, đáng được
cúng dường, đáng được chiêm ngưỡng, đáng
được chấp tay, là phước điền vô thượng ở trên
đời.

- Cụ túc giới hạnh, được bậc Thánh mến
chuộng, được viên mãn không mảy mún, được
vẹn toàn không sứt mẻ, không tỳ vết, không ô
nhiễm, những giới hạnh đưa đến giải thoát,
được người trí tán thán, không bị ảnh hưởng
bởi đời sau. Hướng dẫn đến thiền định".

Này Ananda, chính Pháp kính này mà Thánh đệ
tử sau khi chứng đạt pháp nghĩa này, nếu muốn
sẽ tự tuyên bố về mình như sau: "Đối với ta, sẽ
không còn địa ngục, sẽ không còn tái sanh cõi bàng
sanh, ngạ quỷ, đọa xứ, ác thú. Ta đã chứng quả Dự
lưu, nhứt định không đọa ác đạo, sẽ đạt chánh giác".

10. Khi Thế Tôn ở Nàdikà, pháp thoại này được giảng cho chúng Tỷ-kheo:

- Đây là Giới, đây là Định, đây là Tuệ... Tức là dục

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     728

lậu, hữu lậu (tri kiến lậu), vô minh lâu.

11. Rồi Thế Tôn, sau khi ở Nàdikà cho đến khi Ngài xem là vừa đủ, liền bảo tôn giả Ananda:

- Này Ananda, chúng ta hãy đi đến Vesàli.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn. Rồi Thế Tôn cùng với đại chúng Tỷ-kheo đi đến Vesàli. Ở đây, Thế Tôn trú tại vườn Ambapàli.

12. Thế Tôn bảo các vị Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, các Ngươi phải sống an trú chánh niệm, tỉnh giác. Đó là lời dạy của Ta cho các Ngươi.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo an trú chánh
niệm? Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đối với thân, quán
thân, tinh tấn, tỉnh giác, chánh niệm nhiếp phục mọi
tham ái, ưu bi ở trên đời, đối với các cảm thọ... đối
với tâm... đối với các pháp, quán pháp, tinh tấn, tỉnh
giác, chánh niệm, nhiếp phục mọi tham ái, ưu bi ở
trên đời. Này các Tỷ-kheo, như vậy gọi là chánh
niệm.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       729

13. Này các Tỷ-kheo thế nào là Tỷ-kheo tỉnh giác? Này các Tỷ-kheo, ở đây Tỷ Kheo tỉnh giác khi đi tới, đi lui, tỉnh giác khi ngó tới, ngó lui; tỉnh giác khi co tay, duỗi tay, tỉnh giác khi mang áo sanghati (tăng già lê) mang bát, mang y, tỉnh giác khi ăn, khi uống, khi nhai, khi nếm, tỉnh giác khi đại tiện, tiểu tiện; tỉnh giác khi đi; khi đứng, khi ngồi, khi nằm, khi thức, khi nói, khi im lặng. Này các Tỷ-kheo, như vậy Tỷ-kheo sống tỉnh giác. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo phải sống an trú chánh niệm, tỉnh giác. Đó là lời dạy của Ta cho các Ngươi.

14. Lúc bấy giờ dâm nữ Ambapàli được nghe: "Thế Tôn đã đến Vesàli và ở tại vườn xoài của ta". Dâm nữ Ambapàli liền cho thắng các cỗ xe thù thắng, tự leo lên một chiếc, cùng với các cổ xe thù thắng xuất phát ra khỏi Vesàli và đi đến vườn xoài. Nàng cỡi xe cho đến chỗ còn có thể cỡi xe được, rồi xuống xe đi bộ đến tại chỗ Thế Tôn, khi đến liền đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một bên, Thế Tôn thuyết pháp cho dâm nữ Ambapàli đang ngồi một bên, giảng dạy, khích lệ, làm cho phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ.

Dâm nữ Ambapàli sau khi được Thế Tôn giảng dạy, khích lệ, làm cho phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ, liền bạch Thế Tôn:

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                         730

- Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn ngày mai nhận lời mời dùng cơm của chúng con với chúng Tỷ-kheo.

Thế Tôn im lặng nhận lời. Dâm nữ Ambapali được biết Thế Tôn đã nhận lời, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Ngài, thân bên phải hướng về đức Phật và từ biệt.

15. Các người Licchavi ở Vesàli được nghe: "Thế
Tôn đến Vesàli hiện ở vườn Ambapàli", liền cho
thắng các cỗ xe thù thắng leo lên xe rồi xuất phát ra
khỏi Vesàli với những cỗ xe ấy. Có những vị
Licchavi toàn xanh, màu sắc xanh, mặc vải màu
xanh, mang đồ trang sức màu xanh. Có những vị
Licchavi toàn vàng, màu sắc vàng, mặc vải màu
vàng, mang đồ trang sức màu vàng. Có những vị
Licchavi toàn đỏ, màu sắc đỏ, mặc vải màu đỏ, mang
đồ trang sức màu đỏ. Có những vị Licchavi toàn
trắng, màu sắc trắng, mặc vải màu trắng, mang đồ
trang sức màu trắng.

16. Lúc bấy giờ dâm nữ Ambapàli đánh xe va chạm
với các thanh niên Licchavi, trục xe chạm với trục
xe, bánh xe chạm với bánh xe, gọng xe chạm với
gọng xe. Các Licchavi nói với dâm nữ Ambapàli:

- Này Ambapàli, tại sao nàng lại đánh xe va chạm với các thanh niên Licchavi, trục xe chạm với trục xe, bánh xe chạm với bánh xe, gọng xe chạm với

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      731

gọng xe?

- Này quý Công tử của tôi, tôi vừa mới mời Thế Tôn cùng chúng Tỷ-kheo ngày mai đến dùng cơm.

- Này Ambapàli, hãy nhường cho chúng ta bữa cơm ấy đổi lấy một trăm ngàn.

- Dầu quý Công tử có cho tôi cả thành Vesàli cùng với các đất phụ thuộc, tôi cũng không nhường bữa cơm quan trọng này.

Các vị Licchavi này tức tối búng ngón tay và nói:

- Chúng ta bị cô thiếu nữ xoài này đả thắng! Chúng ta bị cô thiếu nữ xoài này phổng tay trên. Và các vị Licchavi này cùng đi đến vườn Ambapàli.

17. Thế Tôn xa thấy các vị Licchavi liền nói với các
Tỷ-kheo: "Này các Tỷ-kheo nếu có vị Tỷ-kheo nào
chưa thấy các chư Thiên ở cõi Tam thập tam thiên,
hãy ngó chúng Licchavi, hãy nhìn chúng Licchavi.
Này các Tỷ-kheo chúng Licchavi cũng giống như
chúng Tam thập tam thiên".

18. Các vị Licchavi ấy cỡi xe cho đến chỗ còn có thể cỡi xe được, rồi xuống xe đi bộ đến tại chỗ Thế Tôn, khi đến, liền đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một bên.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       732

Thế Tôn thuyết pháp cho những vị Licchavi đang ngồi một bên, giảng dạy, khích lệ, làm cho phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ.

Các vị Licchavi sau khi được Thế Tôn giảng dạy, khích lệ, làm cho phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ liền bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn ngày mai nhận lời mời dùng cơm của chúng con với chúng Tỷ-kheo.

- Này các Licchavi, ngày mai Ta đã nhận lời mời dùng cơm của dâm nữ Ambapàli rồi.

Các vị Licchavi này tức tối búng ngón tay và nói: "Chúng ta bị cô thiếu nữ xoài này đả thắng! Chúng ta bị cô thiếu nữ xoài này phổng tay trên..."

Rồi những vị Licchavi này, hoan hỷ tán thán lời dạy Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Ngài, thân bên hữu hướng về đức Phật và từ biệt.

19. Lúc bấy giờ dâm nữ Ambapali, đêm vừa tàn
canh, liền cho sửa soạn tại vườn của mình các món
ăn thượng vị loại cứng và loại mềm và cho báo tin
Thế Tôn: "Bạch Thế Tôn, giờ đã đến, cơm đã sẵn
sàng". Thế Tôn buổi sáng đắp y, đem theo y bát, cùng
với chúng Tỷ-kheo đến tại túc xá của dâm nữ

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     733

Ambapàli, sau khi đến liền ngồi xuống chỗ đã soạn
sẵn. Rồi dâm nữ Ambapàli tự tay thân hành mời
chúng Tỷ-kheo với đức Phật là vị thượng thủ, dùng
các món ăn thượng vị loại cứng và loại mềm.

Khi Thế Tôn dùng xong, tay đã rời bát, dâm nữ
Ambapàli lấy một ghế thấp khác và ngồi xuống một
bên. Sau khi ngồi xuống một bên, dâm nữ Ambapàli
bạch Thế Tôn: "Bạch Thế Tôn, con xin cúng
dường ngôi vườn này cho chúng Tỷ-kheo với đức
Phật là vị thượng thủ".

Thế Tôn nhận lãnh khu vườn. Thế Tôn thuyết pháp cho dâm nữ Ambapàli, khích lệ, làm cho phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ, rồi đứng dậy ra về.

20. Trong thời gian Thế Tôn ở Vesàli, pháp thoại này được giảng cho chúng Tỷ-kheo:

- Đây là Giới, đây là Định, đây là Tuệ. Định cùng tu
với Giới sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn. Tuệ cùng
tu với Định sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn. Tâm
cùng tu với Tuệ sẽ đưa đến giải thoát hoàn toàn các
món lậu hoặc, tức là dục lậu, hữu lậu (tri kiến lậu),
vô minh lậu.

21. Rồi Thế Tôn, sau khi ở Vesàli cho đến khi Ngài xem là vừa đủ, liền bảo tôn giả Ananda:

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      734

- Này Ananda, chúng ta hãy đi đến làng Baluvà.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn. Rồi Thế Tôn cùng với đại chúng Tỷ-kheo đi đến làng Baluvà. Và Thế Tôn trú tại làng này.

22. Thế Tôn nói với các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ Kheo hãy an cư trong mùa mưa xung quanh Vesàli tại chỗ có bạn bè quen thuộc và thân tín. Còn Ta sẽ an cư ở đây, tại làng Baluvà.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Những Tỷ Kheo này vâng đáp Thế Tôn và tìm chỗ
an cư mùa mưa xung quanh Vesàli tại chỗ có bạn bè
quyến thuộc và thân tín. Còn Thế Tôn an cư tại làng
Baluvà.

23. Trong khi Thế Tôn an cư trong mùa mưa, một cơn bệnh trầm trọng khởi lên, rất đau đớn, gần như muốn chết. Nhưng Thế Tôn giữ tâm chánh niệm, tỉnh giác, chịu đựng cơn đau ấy, không một chút ta thán. Thế Tôn tự nghĩ: "Thật không hợp lẽ nếu Ta diệt độ mà không có một lời với các đệ tử hầu cận Ta, không từ biệt chúng Tỷ-kheo. Vậy Ta hãy lấy sức

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    735

tinh tấn, nhiếp phục cơn bệnh này, duy trì mạng căn và tiếp tục sống". Và Thế Tôn với sức tinh tấn, nhiếp phục bệnh ấy duy trì mạng căn.

24. Rồi Thế Tôn lành bệnh. Sau khi lành bệnh không
bao lâu, đức Phật rời khỏi tịnh xá và ngồi trên ghế đã
soạn sẵn, trong bóng mát của ngôi tịnh xá. Lúc bấy
giờ tôn giả Ananda đến tại chỗ Thế Tôn, đảnh lễ Ngài
và ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên,
tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, con được thấy Thế Tôn khỏe mạnh. Bạch Thế Tôn, con được thấy Thế Tôn kham nhẫn, bạch Thế Tôn, thấy Thế Tôn bệnh hoạn, thân con cảm thấy yếu ớt như lau sậy, mắt con mờ mịt không thấy rõ phương hướng, dầu cho, bạch Thế Tôn, con được một chút an ủi rằng, Thế Tôn sẽ không diệt độ, nếu Ngài chưa có lời di giáo lại cho chúng Tỷ-kheo.

25. Này Ananda, chúng Tỷ-kheo còn mong mỏi gì
nữa ở Ta! Này Ananda, Ta đã giảng Chánh pháp,
không có phân biệt trong ngoài (mật giáo và không
phải mật giáo), vì này Ananda, đối với các Pháp,
Như Lai không bao giờ là vị Đạo sư còn nắm tay (còn
giữ lại một ít mật giáo chưa giảng dạy).

- Này Ananda, những ai nghĩ rằng: "Như Lai là

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       736

vị cầm đầu chúng Tỷ-kheo"; hay "chúng Tỷ-
kheo chịu sự giáo huấn của Như Lai" thời này
Ananda, người ấy sẽ có lời di giáo cho chúng
Tỷ-kheo.
- Này Ananda, Như Lai không nghĩ rằng: "Ta
là vị cầm đầu chúng Tỷ-kheo; hay "chúng Tỷ-
kheo chịu sự giáo huấn của Ta" thời nay
Ananda, làm sao Như Lai lại có lời di giáo cho
chúng Tỷ-kheo?
- Này Ananda, Ta nay đã già, đã thành bậc
trưởng thượng, đã đến tuổi lâm chung, đã đến
tám mươi tuổi. Này Ananda, như cỗ xe đã già
mòn, sở dĩ còn chạy được là nhờ dây thắng
chằng chịt, cũng vậy thân Như Lai được duy trì
sự sống giống như chính nhờ chống đỡ dây
chằng.
- Này Ananda, chỉ trong khi Như Lai không tác
ý đến tất cả tướng, với sự diệt trừ một số cảm
thọ, chứng và an trú vô tướng tâm định, chính
khi ấy thân Như Lai được thoải mái.

26. Vậy nên, này Ananda, hãy tự mình là ngọn đèn
cho chính mình, hãy tự mình nương tựa chính
mình, chớ nương tựa một gì khác. Dùng Chánh
pháp làm ngọn đèn, dùng Chánh pháp làm chỗ

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                   737

nương tựa, chớ nương tựa một gì khác.

Này Ananda, thế nào là vị Tỷ-kheo hãy tự mình là
ngọn đèn cho chính mình, tự mình nương tựa chính
mình, không nương tựa một gì khác, dùng Chánh
pháp làm ngọn đèn, dùng Chánh pháp làm chỗ
nương tựa, không nương tựa một gì khác?

Này Ananda, ở đời, vị Tỷ-kheo, đối với thân quán
thân, tinh tấn, tỉnh giác, chánh niệm, nhiếp phục mọi
tham ái, ưu bi trên đời; đối với các cảm thọ... đối với
tâm... đối với các pháp, quán pháp, tinh tấn, tỉnh giác,
chánh niệm, nhiếp phục mọi tham ái, ưu bi trên đời.
Này Ananda, như vậy vị Tỷ-kheo tự mình là ngọn
đèn cho chính mình, tự mình nương tựa chính mình,
không nương tựa một gì khác, dùng Chánh pháp làm
ngọn đèn, dùng Chánh pháp làm chỗ nương tựa,
không nương tựa một gì khác.

Này Ananda, những ai sau khi Ta diệt độ, tự mình
là ngọn đèn cho chính mình, tự mình nương tựa
chính mình, không nương tựa một gì khác, dùng
Chánh pháp làm ngọn đèn, dùng Chánh pháp
làm chỗ nương tựa, không nương tựa vào một
pháp gì khác, những vị ấy, Này Ananda là những
vị tối thượng trong hàng Tỷ-kheo của Ta, nếu
những vị ấy tha thiết học hỏi.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                         738

III

1. Rồi Thế Tôn vào buổi sáng đắp y, đem theo y bát,
vào Vesàli để khất thực. Sau khi khất thực ở Vesàli,
ăn xong và trên đường khất thực trở về Ngài nói với
tôn giả Ananda:

- Này Ananda, hãy lấy tọa cụ. Ta muốn đi đến điện thờ Càpàla, để nghỉ trưa.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng đáp Thế Tôn, lấy tọa cụ và đi theo sau lưng Thế Tôn.

2. Thế Tôn đi đến điện thờ Càpàla, khi đến Ngài ngồi
trên chỗ đã soạn sẵn. Tôn giả Ananda đảnh lễ Thế
Tôn và ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với Tôn giả
Ananda đang ngồi một bên:

- Này Ananda, khả ái thay Vesàli, khả ái thay điện
thờ Udena, khả ái thay điện thờ Gotamaka, khả ái
thay điện thờ Sàttambaka, khả ái thay điện thờ
Bahuputta, khả ái thay điện thờ Sàrandada, khả ái
thay điện thờ Càpàla.

3. Này Ananda, những ai đã tu bốn thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật chắc chắn, thật bền

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     739

vững, điêu luyện, thiện xảo, thời nếu muốn người ấy có thể sống đến một kiếp hay phần kiếp còn lại.

Này Ananda, nay Như Lai đã tu bốn thần túc, tu
tập nhiều lần, thật lão luyện, thật chắc chắn, thật bền
vững, điêu luyện, thiện xảo. Này Ananda, nếu muốn
Như Lai có thể sống đến một kiếp hay phần kiếp còn
lại.

4. Nhưng Tôn giả Ananda không thể nhận hiểu sự
gợi ý quá rõ ràng, sự hiện tướng quá rõ ràng của
Thế Tôn, Tôn giả không thỉnh cầu Thế Tôn: "Bạch
Thế Tôn, Thế Tôn hãy ở lại cho đến trọn kiếp. Thiện
Thệ hãy ở lại cho đến trọn kiếp vì lợi ích cho chúng
sanh, vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì lòng thương
tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho
loài Trời và loài Người". Vì tâm tôn giả bị Ma vương
ám ảnh.

5. Lần thứ hai Thế Tôn... lần thứ ba Thế Tôn nói với tôn giả Ananda:

- Này Ananda, khả ái thay Vesàli, khả ái thay điện thờ Udena, khả ái thay điện thờ Gotamaka, khả ái thay điện thờ Sattambaka, khả ái thay điện thờ Bahuputta, khả ái thay điện thờ Sàrandada, khả ái thay điện thờ Càpàla!" Này Ananda, những ai đã tu bốn thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        740

chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo thời,
nếu người ấy muốn, có thể sống đến một kiếp hay
phần kiếp còn lại. Này Ananda, nay Như Lai đã tu
bốn thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật
chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo. Này
Ananda, nếu muốn, Như Lai có thể sống đến một
kiếp hay phần kiếp còn lại.

Nhưng tôn giả Ananda không thể nhận hiểu sự gợi ý quá rõ ràng, sự hiện tướng quá rõ ràng của Thế Tôn, Tôn giả không thỉnh cầu Thế Tôn: "Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy ở lại cho đến trọn kiếp, Thiện Thệ hãy ở lại cho đến trọn kiếp, vì lợi ích cho chúng sanh, vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì lòng thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho loài Trời và loài Người". Vì tâm của tôn giả bị Ác ma ám ảnh.

6. Rồi Thế Tôn nói với tôn giả Ananda:

- Này Ananda hãy đi và làm những gì Ngươi nghĩ là phải thời.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Ngài, thân bên hữu hướng về Thế Tôn và đi ra.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       741

7. Tôn giả Ananda đi ra chưa bao lâu, Ác ma liền đến chỗ Thế Tôn, khi đến xong liền đứng một bên. Sau khi đứng một bên, Ác ma nói với Thế Tôn.

- Bạch Thế Tôn, nay Thế Tôn hãy diệt độ, Thiện Thệ hãy diệt độ. Bạch Thế Tôn, nay đã đến thời Thế Tôn diệt độ. Bạch Thế Tôn, đây là lời Thế Tôn đã nói: "Này Ác ma, Ta sẽ không diệt độ khi nào những Tỷ- kheo của Ta chưa trở thành những vị đệ tử chân chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn sàng, đa văn, duy trì Chánh pháp, thành tựu Chánh pháp và tùy pháp, sống chân chánh, sống theo Chánh pháp, sau khi học hỏi giáo lý, chưa có thể tuyên bố, diễn giảng, trình bày, xác định, khai minh, phân tích, và giải thích rõ ràng Chánh pháp, khi có tà đạo khởi lên chưa có thể chất vấn và hàng phục một cách khéo léo, chưa có thể truyền bá Chánh pháp thần diệu".

8. Bạch Thế Tôn, nay những Tỷ-kheo của Thế Tôn, đã trở thành những vị đệ tử chân chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn sàng, đa văn, duy trì Chánh pháp và tùy pháp, sống chân chánh, sống theo Chánh pháp, sau khi học hỏi giáo lý, đã có thể tuyên bố, diễn giảng, trình bày, xác định, khai minh, phân tách và giải thích rõ ràng Chánh pháp, khi có tà đạo khởi lên đã có thể chất vấn và hàng phục một cách khéo léo, đã có thể truyền bá Chánh pháp thần diệu. Như vậy,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      742

nay Thế Tôn, hãy diệt độ, Thiện Thệ hãy diệt độ. Bạch Thế Tôn, nay đã đến thời Thế Tôn diệt độ!

Bạch Thế Tôn, đây là lời Thế Tôn đã nói: "Này Ác ma, Ta sẽ không diệt độ khi nào những Tỷ-kheo ni của Ta chưa trở thành những vị đệ tử chơn chánh, sáng suốt, có kỷ luật... khi nào những nam cư sĩ của Ta chưa trở thành những vị đệ tử chơn chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn sàng, đa văn duy trì Chánh pháp, thành tựu Chánh pháp và tùy pháp, sống chơn chánh, sống theo Chánh pháp, sau khi học hỏi giáo lý, chưa có thể tuyên bố, diễn giảng, trình bày, xác định, khai minh, phân tách, và giải thích rõ ràng Chánh pháp; khi nào có tà đạo khởi lên, chưa có thể chất vấn và hàng phục một cách khéo léo, chưa có thể truyền bá Chánh pháp thần diệu". Bạch Thế Tôn, nay những nam cư sĩ của Thế Tôn đã trở thành những đệ tử chơn chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn sàng, đa văn, duy trì Chánh pháp, đầy đủ Chánh pháp và tùy pháp, sống chơn chánh, sống theo Chánh pháp, sau khi học hỏi giáo lý đã có thể tuyên bố, diễn giảng, trình bày, xác định, khai minh, phân tích và giải thích rõ ràng Chánh pháp; khi có tà đạo khởi lên, đã có thể chất vấn và hàng phục một cách khéo léo, và có thể truyền bá Chánh pháp thần diệu. Như vậy, nay Thế Tôn hãy diệt độ, Thiện Thệ hãy diệt độ. Bạch Thế Tôn nay đã đến thời Thế Tôn diệt độ.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        743

Bạch Thế Tôn, đây là lời Thế Tôn đã nói: "Này Ác ma, Ta sẽ không diệt độ khi nào những nữ cư sĩ của Ta chưa trở thành những vị đệ tử chơn chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn sàng, đa văn, duy trì, Chánh pháp, thành tựu Chánh pháp và tùy pháp, sống chơn chánh, sống theo Chánh pháp, sau khi học hỏi giáo lý, chưa có thể tuyên bố, diễn giảng, trình bày, xác định, khai minh, phân tách, và giải thích rõ ràng Chánh pháp; khi nào có tà đạo khởi lên, chưa có thể chất vấn và hàng phục một cách khéo léo, chưa có thể truyền bá chánh pháp một cách thần diệu". Bạch Thế Tôn, nay những nữ cư sĩ của Thế Tôn đã trở thành những đệ tử chơn chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn sàng, đa văn, duy trì Chánh pháp, thành tựu Chánh pháp và tùy pháp, sống chơn chánh, sống theo Chánh pháp, sau khi học hỏi giáo lý đã có thể tuyên bố, diễn giảng, trình bày, xác định, khai minh, phân tách, và giải thích rõ ràng Chánh pháp; khi nào có tà đạo khởi lên, đã có thể chất vấn và hàng phục một cách khéo léo, có thể truyền bá Chánh pháp một cách thần diệu. Như vậy, nay Thế Tôn hãy diệt độ, Thiện Thệ hãy diệt độ. Bạch Thế Tôn, nay đã đến thời Thế Tôn diệt độ.

Bạch Thế Tôn, đây là lời Thế Tôn đã nói: "Này Ác ma, Ta sẽ không diệt độ khi nào phạm hạnh Ta giảng dạy chưa thành tựu, thịnh đạt, phổ biến,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      744

quảng bá, biến mãn, nghĩa là được khéo giảng dạy
cho loài người". Bạch Thế Tôn, nay phạm hạnh Thế
Tôn giảng dạy đã được thành tựu, thịnh đạt, phổ biến,
quảng bá, biến mãn, nghĩa là được khéo giảng dạy
cho loài người. Như vậy, nay Thế Tôn hãy diệt độ,
Thiện Thệ hãy diệt độ. Bạch Thế Tôn nay đã đến thời
Thế Tôn diệt độ.

9. Khi được nói vậy Thế Tôn nói với Ác ma: "Này
Ác ma hãy yên tâm, không bao lâu Như Lai sẽ diệt
độ. Sau ba tháng bắt đầu từ hôm nay, Như Lai sẽ
diệt độ".

10. Và tại điện thờ Càpàla, Thế Tôn chánh niệm,
tỉnh giác, từ bỏ thọ, hành (không duy trì mạng sống
lâu hơn nữa). Khi Thế Tôn từ bỏ, không duy trì mạng
sống thêm nữa, thời đại địa chấn động, ghê rợn, tóc
lông dựng ngược, sấm trời vang dậy. Thế Tôn nhận
hiểu ý nghĩa của sự kiện ấy, liền thốt câu kệ cảm khái
như sau:

Mạng sống có hạn hay vô hạn,
Tu sĩ từ bỏ, không kéo dài.
Nội tâm chuyên nhất trú thiền định.
Như tháo áo giáp đang mang mặc.
11. Lúc bấy giờ, tôn giả Ananda suy nghĩ: "Thật là
kỳ diệu! Thật là hy hữu! Đại địa chấn động, đại địa

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       745

rung động như vậy, ghê rợn, tóc lông dựng ngược và sấm trời vang dậy. Do nhân gì, do duyên gì, đại địa chấn động như vậy?".

12. Rồi tôn giả Ananda đến tại chỗ Thế Tôn, đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một bên. Khi ngồi xuống một bên, tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

 Bạch Thế Tôn, thật là kỳ diệu! Bạch Thế Tôn thật
là hy hữu! Đại địa chấn động, đại địa rung động
như vậy, ghê rợn, tóc lông dựng ngược và sấm
trời vang dậy. Bạch Thế Tôn, do nhân gì, do duyên
gì, đại địa chấn động như vậy?

13. - Này Ananda, có tám nhân, có tám duyên khiến đại địa chấn động. Thế nào là tám?

Này Ananda, đại địa này thiết lập trên nước, nước ở
trên gió và gió ở tại hư không. Này Ananda, đến thời
đại phong khởi lên, gió lớn khi thổi làm nổi sóng
nước, và khi nước nổi sóng thì quả đất rung động.
Đó là nhân thứ nhất, duyên thứ nhất, đại địa chấn
động.

14. Lại nữa này Ananda, có vị Sa-môn hay Bà-la- môn có thần thông, tâm được chế ngự, hay hàng chư Thiên có đại thần thông, có đại uy lực; những vị này quán địa tánh có hạn, quán thủy tánh vô lượng, vị ấy

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     746

có thể khiến quả đất này rung động, chuyển động mạnh. Đó là nhân thứ hai, duyên thứ hai khiến đại địa chấn động.

15. Lại nữa, này Ananda, khi vị Bồ-tát ở cõi Tusita
(Đâu suất) từ bỏ thân, chánh niệm, tỉnh giác, nhập
vào mẫu thai, khi ấy quả đất này rung động, chuyển
động, chấn động mạnh. Đó là nhân thứ ba, duyên thứ
ba khiến đại địa chấn động.

16. Lại nữa, này Ananda, khi vị Bồ-tát, chánh niệm, tỉnh giác, ra khỏi mẫu thai, khi ấy quả đất này rung động, chuyển động, chấn động mạnh. Đó là nhân thứ tư, duyên thứ tư khiến đại địa chấn động.

17. Lại nữa, này Ananda, khi Như Lai chứng ngộ vô
thượng Chánh Đẳng Chánh Giác, khi ấy quả đất rung
động, chuyển động, chấn động mạnh. Đó là nhân thứ
năm, duyên thứ năm khiến đại địa chấn động.

18. Lại nữa, này Ananda, khi Như Lai chuyển bánh
xe Pháp, khi ấy quả đất này rung động, chuyển động,
chấn động mạnh. Đó là nhân thứ sau, duyên thứ sau,
khiến đại địa chấn động.

19. Lại nữa, này Ananda, khi Như Lai, chánh niệm, tỉnh giác, từ bỏ, không duy trì mạng sống, khi ấy quả đất này rung động, chuyển động, chấn động mạnh.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      747

Đó là nhân thứ bảy, duyên thứ bảy, khiến đại địa chấn động.

20. Lại nữa, này Ananda, khi Như Lai nhập vô dư y
Niết Bàn, khi ấy quả đất này rung động, chuyển
động, chấn động mạnh. Đó là nhân thứ tám duyên
thứ tám, khiến đại địa chấn động.

Này Ananda, do tám nhân này, tám duyên này, khiến đại địa chấn động.

21. Này Ananda, có tám chúng. Thế nào là tám?

- Chúng Sát-đế-Lỵ,
- Chúng Bà-la-môn,
- Chúng Cư sĩ,
- Chúng Sa-môn,
- Chúng Bốn Thiên vương,
- Chúng Tam thập tam thiên,
- Chúng Ma,
- Chúng Phạm thiên.

22. Này Ananda, Ta nhớ lại Ta đã đến chúng Sát - đế-lỵ hơn một trăm lần. Tại đây trước khi Ta ngồi, trước khi Ta nói chuyện, và trước khi cuộc đối thoại

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     748

bắt đầu, dung sắc của chúng Sát-đế-lỵ như thế nào,
dung sắc của Ta cũng như vậy; giọng nói chúng
như thế nào, giọng nói của Ta cũng như vậy. Và
với bài pháp thoại, Ta giảng dạy, khích lệ, làm cho
phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ. Khi Ta đang nói,
chúng không biết: "Kẻ nói ấy là ai, là chư Thiên
chăng, là Người chăng?" sau khi Ta giảng dạy, khích
lệ, làm cho phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ với bài
pháp thoại, Ta biến mất. Khi Ta biến mất, chúng
không biết: "Kẻ biến mất ấy là ai, là chư Thiên
chăng, là Ngươi chăng?".

23. Này Ananda. Ta nhớ lại Ta đã đến chúng Bà-la- môn hơn một trăm lần... chúng Cư sĩ... chúng Sa- môn... chúng Bốn Thiên vương... chúng Tam thập tam thiên... chúng Ma... chúng Phạm thiên hơn trăm lần, tại đây trước khi Ta ngồi, trước khi Ta nói chuyện và trước khi cuộc đối thoại bắt đầu dung sắc của chúng Phạm thiên như thế nào, dung sắc của Ta cũng vậy; giọng nói của chúng như thế nào, giọng nói của Ta cũng vậy. Và với bài pháp thoại, Ta giảng dạy, khích lệ, làm cho phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ. Khi Ta đang nói, chúng không biết: "Kẻ nói ấy là ai, là chư Thiên chăng, là Người chăng?" Sau khi Ta giảng dạy, khích lệ, làm cho phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ, Ta biến mất. Khi Ta biến mất, chúng không biết: "Kẻ biến mất đó là ai, là chư Thiên chăng, là

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     749

Người chăng? " Này Ananda, như vậy là tám chúng.

24. Này Ananda, có tám thắng xứ. Thế nào là tám?

25. Một vị quán tưởng nội sắc, thấy các loại ngoại
sắc, có hạn lượng, đẹp, xấu. Vị ấy nhận thức rằng:
"Sau khi nhiếp thắng chúng, ta biết, ta thấy", đó là
thắng xứ thứ nhất.

26. Một vị quán tưởng nội sắc, thấy các loại ngoại
sắc vô lượng, đẹp, xấu. Vị ấy nhận thức rằng: "Sau
khi nhiếp thắng chúng, ta biết, ta thấy", đó là thắng
xứ thứ hai.

27. Một vị quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các loại
ngoại sắc có hạn lượng đẹp, xấu. Vị ấy nhận thức
rằng: "Sau khi nhiếp thắng chúng, ta biết, ta thấy",
đó là thắng xứ thứ ba.

28. Một vị quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các loại
ngoại sắc vô lượng, đẹp, xấu. Vị ấy nhận thức rằng:
"Sau khi nhiếp thắng chúng, ta biết, ta thấy", đó là
thắng xứ thứ tư.

29. Một vị quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các loại ngoại sắc màu xanh, tướng sắc xanh, hình sắc xanh, ánh sáng xanh - như bông gai màu xanh, tướng sắc

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      750

xanh, hình sắc xanh, ánh sáng xanh - như lụa Ba-la- nại, cả hai mặt láng trơn, màu xanh, tướng sắc xanh, hình sắc xanh, ánh sáng xanh. Như vậy vị này quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các loại ngoại sắc màu xanh, tướng sắc xanh, hình sắc xanh ánh sáng xanh. Vị ấy nhận thức rằng: "Sau khi nhiếp thắng chúng, ta biết, ta thấy", đó là thắng xứ thứ năm.

30. Một vị quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các loại ngoại sắc màu vàng, sắc màu vàng, tướng màu vàng, hình sắc vàng, ánh sáng vàng - như bông Kanikàra màu vàng, tướng sắc vàng, hình sắc vàng, ánh sáng vàng - như lụa sa Balanại, cả hai mặt láng trơn màu vàng, tướng sắc vàng hình sắc vàng - như vậy vị này quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các loại ngoại sắc màu vàng, tướng sắc vàng, hình sắc vàng, ánh sáng vàng, vị ấy nhận thức rằng: "Sau khi nhiếp thắng chúng, ta biết, ta thấy", đó là thắng xứ thứ sáu.

31. Một vị quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các loại ngoại sắc màu đỏ, sắc màu đỏ, tướng sắc đỏ, hình sắc đỏ, ánh sáng đỏ - như bông bandhujìvaka màu đỏ, sắc màu đỏ, tướng màu đỏ, hình sắc đỏ, ánh sáng đỏ - như lụa sa Balanại, cả hai mặt láng trơn màu đỏ, sắc màu đỏ, tướng màu đỏ, hình sắc đỏ, ánh sáng đỏ. Như vậy vị này quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các loại ngoại sắc màu đỏ tướng sắc đỏ, hình sắc đỏ,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      751

ánh sáng đỏ, vị ấy nhận thức rằng: "Sau khi nhiếp thắng chúng, ta biết, ta thấy", đó là thắng xứ thứ bảy.

32. Một vị quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các loại ngoại sắc màu trắng, tướng sắc trắng, hình sắc trắng, ánh sáng trắng - như sao mai Osadhi màu trắng, tướng sắc trắng, hình sắc trắng, ánh sáng trắng - như lụa sa Balanại, cả hai mặt láng trơn màu trắng, tướng sắc trắng, hình sắc trắng, ánh sáng trắng. Như vậy vị này quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các loại ngoại sắc màu trắng, tướng sắc trắng, hình sắc trắng, ánh sáng trắng, vị ấy nhận thức rằng: "Sau khi nhiếp thắng chúng, ta biết, ta thấy", đó là thắng xứ thứ tám. Này Ananda như vậy là tám thắng xứ.

33. Này Ananda, có tám giải thoát. Thế nào là tám?

- Tự mình có sắc, thấy các sắc; đó là sự giải thoát
thứ nhất.
- Quán tưởng nội sắc là vô sắc, thấy các ngoại
sắc; đó là sự giải thoát thứ hai.
- Quán tưởng (sắc là) tịnh, chú tâm trên suy
tưởng ấy; đó là sự giải thoát thứ ba.
- Vượt khỏi hoàn toàn sắc tưởng, diệt trừ các
tưởng hữu đối, không tác ý đến những tưởng

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        752

khác biệt, với suy tư "hư không là vô biên",
chứng và trú Không vô biên xứ; đó là sự giải
thoát thứ tư.
- Vượt khỏi hoàn toàn Không vô biên xứ, với suy
tư "thức là vô biên", chứng và trú Thức vô biên
xứ; đó là giải thoát thứ năm.
- Vượt khỏi hoàn toàn Thức vô biên xứ, với suy
tư "không có vật gì", chứng và trú Vô sở hữu
xứ; đó là sự giải thoát thứ sáu.
- Vượt khỏi hoàn toàn Vô sở hữu xứ, chứng và
trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ; đó là sự giải
thoát thứ bảy.
- Vượt khỏi hoàn toàn Phi tưởng phi phi tưởng
xứ, chứng và trú Diệt thọ tưởng; đó là sự giải
thoát thứ tám.

Này Ananda, như vậy là tám giải thoát.

34. Này Ananda, một thời Ta ở tại Uruvelà, trên
bờ     sông    Neranjara,     dưới     gốc      cây
Ajapàlanigrodha khi Ta mới thành đạo. Này
Ananda, lúc bấy giờ Ác ma đến tại chỗ Ta ở, khi đến
xong liền đứng một bên. Này Ananda, sau khi đứng
một bên, Ác ma nói với Ta: "Bạch Thế Tôn, nay Thế
Tôn hãy diệt độ, Thiện Thệ hãy diệt độ. Bạch Thế
Tôn nay đã đến thời Thế Tôn diệt độ".

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    753

35. Này Ananda, khi được nói vậy, Ta nói với Ác ma:

- "Này Ác ma, Ta sẽ không diệt độ khi nào những
Tỷ-kheo của Ta chưa thành những đệ tử chơn
chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn sàng, đa văn, duy trì
Chánh pháp, thành tựu Chánh pháp và Tùy pháp,
sống chơn chánh, sống theo Chánh pháp, sau khi học
hỏi giáo lý chưa có thể tuyên bố, diễn giảng, trình
bày, xác định, khai minh, phân tách và giải thích rõ
ràng Chánh pháp; khi có tà đạo khởi lên, chưa có thể
chất vấn và hàng phục một cách khéo léo, chưa có
truyền bá Chánh pháp thần diệu.

Này Ác ma, Ta sẽ không diệt độ khi nào những Tỷ-kheo ni của Ta chưa trở thành những đệ tử chơn chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn sàng, đa văn, duy trì Chánh pháp, thành tựu Chánh pháp và tùy pháp, sống chơn chánh, sống theo Chánh pháp, sau khi học hỏi giáo lý chưa có thể tuyên bố, diễn giảng, trình bày, xác định, khai minh, phân tách và giải thích rõ ràng Chánh pháp; khi có tà đạo khởi lên, chưa có thể chất vấn và hàng phục một cách khéo léo, chưa có thể truyền bá Chánh pháp thần diệu.

Này Ác ma, Ta sẽ không diệt độ khi nào những nam cư sĩ của Ta chưa trở thành những đệ tử chơn

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        754

chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn sàng, đa văn, duy trì Chánh pháp, thành tựu chánh pháp và tùy pháp, sống chơn chánh, sống theo chánh pháp, sau khi học hỏi giáo lý chưa có thể tuyên bố diễn giảng trình bày, xác định, khai minh, phân tách và giải thích rõ ràng Chánh pháp; khi có tà đạo khởi lên, chưa có thể chất vấn và hàng phục một cách khéo léo, chưa có thể truyền bá chánh pháp thần diệu.

Này Ác ma, Ta sẽ không diệt độ khi nào những
nữ cư sĩ của Ta chưa trở thành những đệ tử chơn
chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn sàng, đa văn, duy trì
Chánh pháp, thành tựu chánh pháp và tùy pháp, sống
chơn chánh, sống theo chánh pháp, sau khi học hỏi
giáo lý chưa có thể tuyên bố diễn giảng trình bày, xác
định, khai minh, phân tách và giải thích rõ ràng
Chánh pháp; khi có tà đạo khởi lên, chưa có thể chất
vấn và hàng phục một cách khéo léo, chưa có thể
truyền bá chánh pháp thần diệu.

Này Ác ma, Ta không diệt độ khi nào phạm hạnh
mà Ta giảng dạy chưa được thành tựu, thịnh đạt,
phổ biến, quảng bá, biến mãn, nghĩa là được khéo
giảng dạy cho loài Người.

36. Này Ananda, hôm nay tại điện thờ Càpàla, Ác ma đến Ta, sau khi đến liền đứng một bên. Này

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        755

Ananda, Ác ma đứng một bên nói với Ta như sau:

"Bạch Thế Tôn, nay Thế Tôn hãy diệt độ, Thiện Thệ
hãy diệt độ. Bạch Thế Tôn, nay đã đến thời Thế Tôn
diệt độ. Bạch Thế Tôn, đây là lời Thế Tôn đã nói:
"Này Ác ma, Ta sẽ không diệt độ khi nào những Tỷ-
kheo của Ta chưa trở thành những đệ tử chơn chánh,
sáng suốt, có kỷ luật, sẵn sàng, đa văn, duy trì Chánh
pháp, thành tựu Chánh pháp và tùy pháp, sống chân
chánh, sống theo Chánh pháp, sau khi học hỏi giáo
lý, chưa có thể tuyên bố, diễn giảng, trình bày, xác
định, khai minh, phân tách và giải thích rõ ràng
Chánh pháp; khi có tà đạo khởi lên, chưa có thể chất
vấn và hàng phục một cách khéo léo, chưa có thể
truyền bá Chánh pháp thần diệu". Bạch Thế Tôn, nay
những Tỷ-kheo của Thế Tôn đã trở thành những đệ
tử chơn chánh, sáng suốt, có kỷ luật, sẵn sàng, đa
văn, duy trì Chánh pháp, thành tựu Chánh pháp và
tùy pháp, sống chân chánh, sống theo Chánh pháp,
sau khi học hỏi giáo lý đã có thể tuyên bố, diễn giảng,
trình bày, xác định, khai minh, phân tách và giải
thích rõ ràng Chánh pháp, khi có tà đạo khởi lên, đã
có thể chất vấn và hành phục một cách khéo léo, đã
có thể truyền bá Chánh pháp một cách thần diệu.
Như vậy, nay Thế Tôn hãy diệt độ, Thiện Thệ hãy
diệt độ. Bạch Thế Tôn, nay đã đến thời Thế Tôn diệt
độ.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        756

Bạch Thế Tôn đây là lời Thế Thôn đã nói: "Này Ác
ma, Ta sẽ không diệt độ khi nào những Tỷ-kheo ni
của Ta...; khi nào những cư sĩ của Ta...; khi nào phạm
hạnh Ta giảng dạy chưa được thành tựu, thịnh đạt,
phổ biến, quảng bá, biến mãn nghĩa là được khéo
giảng dạy cho loài Người". Bạch Thế Tôn, nay phạm
hạnh Thế Tôn giảng dạy đã được thành tựu, thịnh
đạt, phổ biến, quảng bá, biến mãn nghĩa là được khéo
giảng dạy cho loài Người. Như vậy, nay Thế Tôn hãy
diệt độ, Thiện Thệ hãy diệt độ. Bạch Thế Tôn nay đã
đến thời Thế Tôn diệt độ".

37. Khi được nói vậy, Ta nói với Ác ma:

"Này Ác ma, hãy an tâm, không bao lâu Như Lai sẽ diệt độ. Sau ba tháng bắt đầu từ hôm nay Như Lai sẽ diệt độ".

Này Ananda, hôm nay tại điện thờ Càpàla, Như Lai chánh niệm, tỉnh giác, từ bỏ thọ, hành (không duy trì mạng sống lâu hơn nữa).

38. Khi được nói vậy, tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy ở lại cho đến trọn kiếp, Thiện Thệ hãy ở lại cho đến trọn kiếp, vì lợi ích cho chúng sanh, vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì lòng thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc cho

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       757

loài Trời và loài Người.

- Thôi đi, này Ananda, đừng có thỉnh cầu Như Lai nữa. Này Ananda, nay thỉnh cầu Như Lai không còn kịp thời.

39. Lần thứ hai, tôn giả Ananda... Lần thứ ba, tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy ở lại cho đến trọn kiếp,
Thiện Thệ hãy ở lại cho đến trọn kiếp, vì lợi ích cho
chúng sanh, vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì lòng
thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an
lạc cho loài Trời và loài Người.

- Này Ananda, Ngươi có tin sự giác ngộ Thế Tôn không?

- Bạch Thế Tôn, con có tin!

- Vậy, này Ananda, sao Ngươi lại làm phiền Như Lai đến ba lần.

40. - Bạch Thế Tôn, chính con được tận mặt, đích thân nghe Thế Tôn dạy như sau: "Này Ananda, những ai đã tu bốn thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo thời, nếu muốn, người ấy có thể sống đến

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       758

một kiếp, hay phần kiếp còn lại. Này Ananda, nay Như Lai đã tu bốn thần túc... Như Lai có thể sống đến một kiếp hay phần kiếp còn lại".

- Này Ananda, Ngươi có tin tưởng không?

- Bạch Thế Tôn, con có tin tưởng!

- Này Ananda, như vậy là lỗi của Ngươi, như vậy
là khuyết điểm của Ngươi, đã không nhận hiểu sự
gợi ý quá rõ ràng, sự hiện tướng quá rõ ràng của
Như Lai, Ngươi không thỉnh cầu Thế Tôn: "Bạch
Thế Tôn, Thế Tôn hãy ở lại cho đến trọn kiếp, Thiện
Thệ hãy ở lại cho đến trọn kiếp, vì lợi ích cho chúng
sanh, vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì lòng thương
tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho
loài Trời và loài Người". Này Ananda, nếu Ngươi
thỉnh Như Lai, Như Lai có thể bác bỏ hai lần cầu
thỉnh, nhưng đến lần thứ ba, Như Lai có thể nhận
lời. Này Ananda như vậy là lỗi của Ngươi, như vậy
là khuyết điểm của Ngươi.

41. Này Ananda, một thời Ta ở tại Vương Xá, núi Linh Thứu (Gijjha Kuta). Tại đấy Ta nói với Ananda: "Này Ananda, khả ái thay thành Vương Xá! Khả ái thay núi Linh Thứu! Này Ananda, những ai đã tu bốn thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo thời, nếu

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       759

người ấy muốn, có thể sống đến một kiếp, hay phần
kiếp còn lại. Này Ananda, nay Như Lai đã tu bốn
thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật chắc
chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo. Này
Ananda, nếu muốn, Như Lai có thể sống đến một kiếp
hay phần kiếp còn lại". Dầu vậy, này Ananda,
Ngươi không thể nhận hiểu sự gợi ý quá rõ ràng,
sự hiện tướng quá rõ ràng của Thế Tôn. Ngươi
không thỉnh cầu Thế Tôn: "Bạch Thế Tôn, Thế Tôn
hãy ở lại cho đến trọn kiếp, Thiện Thệ hãy ở lại cho
đến trọn kiếp, vì lợi ích cho chúng sanh, vì hạnh phúc
cho chúng sanh, vì lòng thương tưởng cho đời, vì lợi
ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho loài Trời và loài
Người". Này Ananda, nếu Ngươi cầu thỉnh Như Lai,
Như Lai có thể bác bỏ hai lần cầu thỉnh, nhưng đến
lần thứ ba, Như Lai có thể nhận lời. Này Ananda,
như vậy là lỗi của Ngươi, như vậy là khuyết điểm
của Ngươi".

42. Này Ananda, một thời Ta ở thành Vương Xá, tại
Nigrodhàràma... Ta cũng ở thành Vương Xá tại
Corapapàta... Ta cũng ở thành Vương Xá, hang
Sattapanni trên núi Vebhàra... Ta cũng ở thành
Vương Xá, tại hang đá Kàla, trên núi Isigili... Ta
cũng ở thành Vương Xá, tại khu rừng Sita trong hang
đá Sappasondika... Ta cũng ở thành Vương Xá, tại
Tapodàràma... Ta cũng ở thành Vương Xá, Trúc

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       760

Lâm, hồ Kalandaka... Ta cũng ở thành Vương Xá, tại rừng Jìvakambavana... Ta cũng ở thành Vương Xá tại Maddakucchi ở Lộc Uyển.

43. Này Ananda, tại đấy Ta nói: "Này Ananda, khả
ái thay thành Vương Xá, khả ái thay núi Linh Thứu,
khả ái thay Nigrodhàràma, khả ái thay Corapapàta,
khả ái thay hang Sattapanni trên núi Vebhara, khả ái
thay hang đá Kàla trên núi Isigili, khả ái thay hang
đá Sappasondika trong rừng Sìta, khả ái thay suối
nước nóng Tapodàràma, khả ái thay hồ con sóc ở tại
Trúc Lâm, khả ái thay rừng Jìvakambavana, khả ái
thay vườn Nai ở tại Maddakucchi"!

44. "Này Ananda, những ai đã tu bốn thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo thời, nếu người ấy muốn, có thể sống đến một kiếp, hay phần kiếp còn lại. Này Ananda, nay Như Lai đã tu bốn thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo. Này Ananda, nếu muốn, Như Lai có thể sống đến một kiếp hay phần kiếp còn lại". Dầu vậy, này Ananda, Ngươi không thể nhận hiểu sự gợi ý quá rõ ràng, sự hiện tướng quá rõ ràng của Thế Tôn. Ngươi không thỉnh cầu Thế Tôn: "Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy ở lại cho đến trọn kiếp, Thiện Thệ hãy ở lại cho đến trọn kiếp, vì lợi ích cho

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      761

chúng sanh, vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì lòng
thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an
lạc cho loài Trời và loài Người". Này Ananda, nếu
Ngươi cầu thỉnh Như Lai, Như Lai có thể bác bỏ
hai lần cầu thỉnh, nhưng đến lần thứ ba, Như Lai
có thể nhận lời. Này Ananda, như vậy là lỗi của
Ngươi, như vậy là khuyết điểm của Ngươi".

45. Này Ananda, một thời Ta ở Vesàli tại điện thờ Udena.

Tại đấy, này Ananda, Ta cũng nói. "Này Ananda, khả ái thay Vesàli, khả ái thay điện thờ Udena. Này Ananda, những ai đã tu bốn thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo thời, nếu người ấy muốn, có thể sống đến một kiếp hay phần kiếp còn lại. Này Ananda, nay Như Lai đã tu bốn thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo thời, nếu muốn, Như Lai có thể sống đến một kiếp hay phần kiếp còn lại". Dầu vậy, này Ananda, Ngươi không thể nhận hiểu sự gợi ý quá rõ ràng, sự hiện tướng quá rõ ràng của Như Lai, Ngươi không thỉnh cầu Như Lai: "Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy ở lại cho đến trọn kiếp, Thiện Thệ hãy ở lại cho đến trọn kiếp, vì lợi ích cho chúng sanh, vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì lòng thương tưởng cho đời,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      762

vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho loài Trời và
loài Người". Này Ananda, nếu Ngươi cầu thỉnh Như
Lai, Như Lai có thể bác bỏ hai lần cầu thỉnh, nhưng
đến lần thứ ba, Như Lai có thể nhận lời. Này Ananda,
như vậy là lỗi của Ngươi, như vậy là khuyết điểm
của Ngươi.

46. Này Ananda, một thời Ta ở thành Vesàli tại điện
thờ Gotamaka... ta cũng ở thành Vesàli tại điện thờ
Sattambaka... Ta cũng ở thành Vesàli tại điện thờ
Bahuputta... Ta cũng ở thành Vesàli tại điện thờ
Sàrandada...

47. Này Ananda, hôm nay tại điện thờ Càpàla, Ta nói với ngươi: "Này Ananda, khả ái thay Vesàli, khả ái thay điện thờ Udena, khả ái thay điện thờ Gotamaka, khả ái thay điện thờ Sattamba, khả ái thay điện thờ Buhuputta, khả ái thay điện thờ Sàrandada, khả ái thay đền Càpàla. Này Ananda, những ai đã tu bốn thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo thời, nếu muốn, người ấy có thể sống đến một kiếp hay phần kiếp còn lại. Này Ananda, Như Lai đã tu bốn thần túc, tu tập nhiều lần, thật lão luyện, thật chắc chắn, thật bền vững, điêu luyện, thiện xảo. Này Ananda, nếu muốn, Như Lai có thể sống đến một kiếp hay phần kiếp còn lại". Dầu vậy,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      763

này Ananda, Ngươi không thể nhận hiểu sự gợi ý quá
rõ ràng, sự hiện tướng quá rõ ràng của Như Lai,
Ngươi không thỉnh cầu Thế Tôn: "Bạch Thế Tôn,
Thế Tôn hãy ở lại cho đến trọn kiếp, Thiện Thệ hãy
ở lại cho đến trọn kiếp, vì lợi ích cho chúng sanh, vì
hạnh phúc cho chúng sanh, vì lòng thương tưởng cho
đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho loài Trời
và loài Người". Này Ananda, nếu Ngươi cầu thỉnh
Như Lai; Như Lai có thể bác bỏ hai lần cầu thỉnh,
nhưng đến lần thứ ba, Như Lai có thể nhận lời. Này
Ananda, như vậy là lỗi của Ngươi, như vậy là khuyết
điểm của Ngươi.

48. Này Ananda, phải chăng ngay từ ban đầu Ta đã từng tuyên bố rằng mọi vật ưu ái, thân tình đều phải bị thay đổi, trở về hư không, biến dịch?

Này Ananda, làm sao có thể được như vầy:
Những gì sanh khởi, tồn tại, hữu vi, chịu sự biến
hoại mà lại mong khỏi có sự biến diệt? Thật
không có sự trạng ấy.

Này Ananda, những gì Như Lai đã từ bỏ, dứt
khoát, xả ly, phóng xả, khước từ, chính là thọ,
hành. Như Lai đã nói và nói một cách dứt khoát:
"Không lâu, Như Lai sẽ diệt độ. Sau ba tháng bắt
đầu hôm nay, Như Lai sẽ diệt độ". Nói rằng Như

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       764

Lai vì muốn sống mà phản lại lời tuyên bố trên, thời thật không có sự trạng ấy.

Này Ananda, chúng ta hãy đi đến giảng đường Kùtagàra tại rừng Đại Lâm.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn.

49. Rồi Thế Tôn cùng tôn giả Ananda đi đến giảng đường Kùtagàra vườn Đại Lâm, khi đi đến, Thế Tôn nói với tôn giả Ananda:

- Này Ananda, hãy đi mời tất cả Tỷ-kheo sống ở gần Vesàli tụ họp tại giảng đường này.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn, đi mời tất cả vị
Tỷ-kheo sống ở gần Vesàli tụ họp tại giảng đường,
rồi đi đến chỗ Thế Tôn, đảnh lễ Ngài và đứng một
bên. Sau khi đứng một bên, tôn giả Ananda bạch Thế
Tôn:

- Bạch Thế Tôn, chúng Tỷ-kheo đã tụ họp. Bạch Thế Tôn, Ngài hãy làm những gì Ngài nghĩ là hợp thời.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                   765

50. Thế Tôn liền đi đến giảng đường và ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. Sau khi ngồi, Thế Tôn nói với các vị Tỷ- kheo:

- Này các Tỷ-kheo, nay những pháp do Ta chứng
ngộ và giảng dạy cho các Ngươi, các Ngươi phải
khéo học hỏi, thực chứng tu tập và truyền rộng để
phạm hạnh được trường tồn, vĩnh cửu, vì hạnh
phúc cho chúng sanh, vì an lạc cho chúng sanh, vì
lòng thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh
phúc, vì an lạc cho loài Trời và loài Người.

 Này các Tỷ-kheo, thế nào là các pháp do Ta chứng
ngộ và giảng dạy, các Ngươi phải khéo học hỏi,
thực chứng, tu tập và truyền rộng để cho phạm
hạnh được trường tồn, vĩnh cửu, vì hạnh phúc cho
chúng sanh, vì an lạc cho chúng sanh, vì lòng
thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì
an lạc cho loài Trời và loài Người?

Chính là Bốn Niệm xứ, Bốn Chánh cần, Bốn Thần
túc, Năm Căn, Năm Lực, Bảy Bồ-đề phần, Tám
Thánh đạo phần. Này các Tỷ-kheo, chính những
pháp này do Ta chứng ngộ và giảng dạy, mà các
Ngươi phải khéo học hỏi, thực chứng, tu tập và
truyền rộng để phạm hạnh được trường tồn, vĩnh
cửu, vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì lòng thương

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      766

tưởng của đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho loài Trời và loài Người.

51. Rồi Thế Tôn nói với các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, đây là lời Ta nhắn nhủ các
Ngươi. Các hành là vô thường. Hãy tinh tấn lên
để tự giải thoát, không lâu Như Lai sẽ diệt độ. Sau
ba tháng bắt đầu từ hôm nay, Như Lai sẽ diệt độ.

Đó là lời Thế Tôn dạy. Sau khi nói vậy, Thiện Thệ lại nói thêm:

Ta đã già, dư mạng chẳng còn bao,
Từ biệt các Ngươi, Ta đi một mình.
Tự mình làm sở y cho chính mình,
Hãy tinh tấn, chánh niệm, giữ giới
luật,
Nhiếp thúc ý chí, bảo hộ tự tâm.
Ai tinh tấn trong pháp và luật này
Sẽ diệt sanh tử, chấm dứt khổ đau.

IV

1. Rồi Thế Tôn, vào buổi sáng đắp y, đem theo y bát, vào Vesàli để khất thực. Sau khi khất thực ở Vesàli, ăn xong và trên đường khất thực trở về, Thế Tôn

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     767

nhìn Vesàli với cái nhìn của con voi chúa rồi nói với tôn giả Ananda:

- Này Ananda, lần này là lần cuối cùng, Như Lai nhìn Vesàli. Này Ananda, chúng ta hãy đi đến làng Bhandagàma.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn . Rồi Thế Tôn cùng với đại chúng Tỷ-kheo đi đến Bhandagàma. Tại đây, Thế Tôn ở tại Bhandagàma.

2. Rồi Thế Tôn nói với Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, chính vì không giác ngộ,
không chứng đạt bốn Pháp mà Ta và các Ngươi
lâu đời phải trôi lăn trong biển sanh tử. Thế nào
là bốn?

- Này các Tỷ-kheo, chính vì không giác ngộ
không chứng đạt Thánh Giới mà Ta và các
Ngươi lâu đời phải trôi lăn trong biển sanh
tử.

- Này các Tỷ-kheo, chính vì không giác ngộ, không chứng đạt Thánh Định mà Ta và các Ngươi lâu đời phải trôi lăn trong biển sanh tử.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     768

- Này các Tỷ-kheo, chính vì không giác ngộ, không chứng đạt Thánh Tuệ mà Ta và các Ngươi lâu đời phải trôi lăn trong biển sanh tử.

- Này các Tỷ-kheo, chính vì không giác ngộ,
không chứng đạt Thánh giải thoát mà Ta và
các Ngươi lâu đời phải trôi lăn trong biển sanh
tử.

Này các Tỷ-kheo, khi Thánh Giới được giác ngộ,
được chứng đạt; khi Thánh Định được giác ngộ,
được chứng đạt; khi Thánh Tuệ được giác ngộ, được
chứng đạt; khi Thánh giải thoát được giác ngộ, được
chứng đạt, thời tham ái một đời sống tương lai
được trừ diệt, những gì đưa đến một đời sống mới
được dứt sạch, nay không còn một đời sống nào
nữa.

3. Đó là lời Thế Tôn dạy. Sau khi nói vậy, Thiện Thệ lại nói thêm:

Giới, Định, Tuệ và Giải thoát vô
thượng
Gotama danh xưng đã chứng ngộ.
Đấng Giác Ngộ giảng pháp chúng
Tỷ-kheo.
Đạo Sư diệt khổ, pháp nhãn, tịnh

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     769

lạc.

4. Trong thời gian Thế Tôn ở tại Bhandagàma, pháp thoại này được giảng cho chúng Tỷ-kheo:

- Đây là Giới, đây là Định, đây là Tuệ, Định cùng tu
với Giới sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn. Tuệ cùng
tu với Định sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn. Tâm
cùng tu với Tuệ sẽ đưa đến giải thoát hoàn toàn các
món lậu hoặc, tức là dục lậu, hữu lậu (tri kiến lậu),
vô minh lậu.

5. Rồi Thế Tôn, sau khi ở Bhandagàma cho đến khi Ngài xem là vừa đủ, liền nói với tôn giả Ananda:

- Này Ananda, chúng ta hãy đi đến Hatthigam... Ambagama...   Jambugama...,   hãy   đi    đến Bhoganagara.

6. - Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng đáp Thế Tôn. Rồi Thế Tôn cùng với đại chúng Tỷ-kheo đi đến Bhoganagara.

7. Tại đây, Thế Tôn ở Bhoganagara tại đền Ananda, Ngài nói với các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng bốn Đại giáo pháp,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      770

hãy nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ giảng.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Các Tỷ-kheo ấy vâng lời Thế Tôn, Thế Tôn giảng như sau:

8. - Này các Tỷ-kheo, có thể có Tỷ-kheo nói: "Này
Hiển giả, tôi tự thân nghe từ miệng Thế Tôn, tự
thân lãnh thọ, như vậy là Pháp, như vậy là Luật, như
vậy là lời dạy của vị Đạo Sư".

 Này các Tỷ-kheo, các Ngươi không nên tán
thán, không nên hủy báng lời nói của Tỷ-kheo
ấy. Không tán thán, không hủy báng, mỗi mỗi
chữ, mỗi mỗi câu, cần phải được học hỏi kỹ
lưỡng và đem so sánh với Kinh, đem đối chiếu
với Luật.

 Khi đem so sanh với Kinh, đối chiếu với Luật,
nếu chúng không phù hợp với Kinh, không
tương ứng với Luật thời các Ngươi có thể kết
luận: "Chắc chắn những lời này không phải là
lời Thế Tôn, và Tỷ-kheo ấy đã thọ giáo sai
lầm". Và này các Tỷ kheo, các Ngươi hãy từ bỏ
chúng.

 Khi đem so sánh với Kinh, đem đối chiếu với

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     771

Luật và nếu chúng phù hợp với Kinh, tương
ứng với Luật, thời các Ngươi có thể kết luận:
"Chắc chắn những lời này phải là lời dạy của
Thế Tôn và Tỷ-kheo ấy đã thọ giáo chơn
chánh". Này các Tỷ-kheo, như vậy là Đại giáo
pháp thứ nhất, các Ngươi hãy thọ trì.

9. Này các Tỷ-kheo, nếu có Tỷ-kheo nói: "Tại trú xứ
kia, có Tăng chúng ở với các vị Thượng tọa, với các
Thủ chúng. Tôi tự thân nghe từ miệng Tăng
chúng, tự thân lãnh thọ, như vậy là Pháp, như vậy
là Luật, như vậy là lời dạy của vị Đạo Sư".

- Này các Tỷ-kheo, các Ngươi không nên tán
thán, không nên hủy báng lời nói của Tỷ-kheo
ấy. Không tán thán, không hủy báng, mỗi mỗi
chữ, mỗi mỗi câu, phải được học hỏi kỹ lưỡng
và đem so sánh với Kinh, đem đối chiếu với
Luật.

- Khi đem so sánh với Kinh, đối chiếu với Luật,
và nếu chúng không phù hợp với Kinh, không
tương ứng với Luật thời các Ngươi có thể kết
luận: "Chắc chắn những lời này không phải là
lời Thế Tôn, và Tỷ-kheo ấy đã thọ giáo sai
lầm". Và này các Tỷ-kheo, các Ngươi hãy từ
bỏ chúng.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    772

- Khi đem so sánh với Kinh, đem đối chiếu với
Luật và nếu chúng phù hợp với Kinh, tương
ứng với luật, thời các ngươi có thể kết luận:
"Chắc chắn những lời này phải là lời dạy của
Thế Tôn, và Tỷ-kheo ấy đã thọ giáo chơn
chánh". Này các Tỷ-kheo, như vậy là Đại giáo
pháp thứ hai, các Ngươi hãy thọ trì.

10. Này các Tỷ-kheo, có thể có vị Tỷ-kheo nói: "Tại
trú xứ kia có nhiều Tỷ-kheo Thượng tọa ở, những
vị này là bậc đa văn, gìn giữ truyền thống, trì pháp,
trì luật, trì pháp yếu. Tôi tự thân nghe từ miệng
những vị Thượng tọa ấy, tự thân lãnh thọ, như vậy
là Pháp, như vậy là Luật, như vậy là lời dạy của vị
Đạo Sư".

- Này các Tỷ-kheo, các Ngươi không nên tán
thán, không nên hủy báng lời nói của Tỷ-kheo
ấy. Không tán thán, không hủy báng, mỗi mỗi
chữ, mỗi mỗi câu, phải được học hỏi kỹ lưỡng
và đem so sánh với Kinh, đem đối chiếu với
Luật.

- Khi đem so sánh với Kinh, đối chiếu với Luật,
và nếu không phù hợp với Kinh, không tương
ứng với Luật thời các ngươi có thể kết luận:
"Chắc chắn những lời này không phải là lời

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      773

Thế Tôn và Tỷ-kheo ấy đã thọ giáo sai lầm". Và này các Tỷ-kheo, các Ngươi hãy từ bỏ chúng.

- Khi đem so sánh với Kinh, đem đối chiếu với
Luật, và nếu chúng phù hợp với Kinh, tương
ứng với Luật, thời các Ngươi có thể kết luận:
"Chắc chắn những lời ấy phải là lời dạy của
Thế Tôn và Tỷ-kheo ấy đã thọ giáo chơn
chánh". Này các Tỷ-kheo, như vậy là Đại giáo
pháp thứ ba, các Ngươi hãy thọ trì.

11. Này các Tỷ-kheo, có thể có Tỷ-kheo nói: "Tại trú
xứ kia, có một vị Thượng tọa, vị này là bậc đa văn,
gìn giữ truyền thống, trì pháp, trì luật, trì pháp yếu.
Tôi tự thân nghe từ Thượng tọa, tự thân lãnh thọ;
như vậy là Pháp, như vậy là Luật, như vậy là lời dạy
của vị Đạo Sư".

- Này các Tỷ-kheo, các Ngươi không nên tán
thán, không nên hủy báng lời nói của Tỷ-kheo
ấy. Không tán thán, không hủy báng, mỗi mỗi
chữ, mỗi mỗi câu, cần phải được học hỏi kỹ
lưỡng và đem so sánh với Kinh, đối chiếu với
Luật.

- Khi đem so sánh với Kinh, đối chiếu với Luật,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        774

và nếu chúng không phù hợp với Kinh, không
tương ứng với Luật, thời các ngươi có thể kết
luận: "Chắc chắn những lời này không phải là
lời của Thế Tôn, và Tỷ-kheo ấy đã thọ giáo sai
lầm". Và này các Tỷ-kheo, các Ngươi hãy từ
bỏ chúng.

- Khi đem so sánh với Kinh, đem đối chiếu với
Luật, và nếu chúng phù hợp với Kinh, tương
ứng với Luật, thời các ngươi có thể kết luận:
"Chắc chắn những lời ấy phải là lời dạy của
Thế Tôn và Tỷ-kheo ấy đã thọ giáo chơn
chánh". Này các Tỷ-kheo, như vậy là Đại giáo
pháp thứ tư, các Ngươi hãy thọ trì.

Này các Tỷ-kheo, bốn đại giáo pháp này, các Ngươi hãy thọ trì.

12. Trong khi Thế Tôn ở tại Bhoganagara, pháp thoại này được giảng cho chúng Tỷ-kheo:

- Đây là Giới, đây là Định, đây là Tuệ, Định cùng tu với Giới sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích lớn.

Tuệ cùng tu với Định sẽ đưa đến quả vị lớn, lợi ích
lớn. Tâm cùng tu với Tuệ sẽ đưa đến giải thoát hoàn
toàn các món lậu hoặc, tức là dục lậu, hữu lậu (tri
kiến lậu), vô minh lậu.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     775

13. Rồi Thế Tôn, sau khi ở tại Bhoganagara cho đến khi Ngài xem là vừa đủ, liền bảo tôn giả Ananda:

- Này Ananda, chúng ta sẽ đi đến Pàvà.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn.

Và Thế Tôn cùng với đại chúng Tỷ-kheo đi đến Pàvà, tại vườn xoài của Cunda, một người thợ sắt.

14. Thợ sắt Cunda nghe: "Nay Thế Tôn đã đến Pàvà
và hiện đang ở trong vườn xoài của ta". Rồi thợ sắt
Cunda đến tại chỗ Thế Tôn, khi đến xong liền đảnh
lễ Ngài và ngồi xuống một bên. Và Thế Tôn thuyết
pháp cho thợ sắt Cunda đang ngồi một bên, khích lệ,
làm cho phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ.

15. Và thợ sắt Cunda, sau khi được Thế Tôn thuyết
pháp, khích lệ, làm cho phấn khởi, khiến tâm hoa hỷ,
liền bạch Thế Tôn: "Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn
nhận lời mời của con ngày mai đến dùng cơm với
chúng Tỷ-kheo". Thế Tôn im lặng nhận lời.

16. Thợ sắt Cunda, sau khi biết Thế Tôn đã nhận lời, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Ngài, thân phía hữu hướng về Ngài và từ biệt.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     776

17. Và thợ sắt Cunda, sau khi đêm đã mãn, liền cho
sửa soạn tại nhà các món ăn thượng vị, loại cứng và
loại mềm và nhiều thứ Sùkara-maddave (một loại
mộc nhĩ), và báo tin cho Thế Tôn: "Bạch Thế Tôn,
giờ đã đến, cơm đã sẵn sàng".

18. Và Thế Tôn buổi sáng đắp y, mang theo y bát,
cùng với chúng Tỷ-kheo đến nhà thợ sắt Cunda, khi
đến xong liền ngồi trên chỗ đã soạn sẵn. Sau khi
ngồi. Thế Tôn nói với thợ sắt Cunda:

- Này Cunda, loại mộc nhĩ đã soạn sẵn, hãy dọn cho ta. Còn các món ăn khác đã soạn sẵn, loại cứng và loại mềm, hãy dọn cho chúng Tỷ-kheo.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Thợ sắt Cunda vâng lời Thế Tôn, dọn cho Thế Tôn các món mộc nhĩ đã soạn sẵn, và dọn cho chúng Tỷ- kheo các món ăn khác, loại cứng và loại mềm.

19. Rồi Thế Tôn nói với thợ sắt Cunda:

- Này Cunda, món ăn mộc nhĩ còn lại, Ngươi hãy
đem chôn vào một lỗ. Này Cunda, Ta không thấy
một ai ở cõi Trời, cõi Người, ở Ma giới, ở Phạm
thiên giới, không một người nào trong chúng Sa-
môn và chúng Bà-la-môn, giữa những Thiên,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    777

Nhân, ăn món mộc nhĩ này mà có thể tiêu hóa được, trừ Như Lai.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Thợ sắt Cunda vâng theo Thế Tôn, đem chôn món ăn
mộc nhĩ còn lại vào một lỗ, đi đến chỗ Thế Tôn, đảnh
lễ Ngài và ngồi xuống một bên. Rồi Thế Tôn thuyết
pháp cho thợ sắt Cunda đang ngồi xuống một bên,
khích lệ, làm cho phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ rồi
từ chỗ ngồi đứng dậy và ra đi.

20. Sau khi dùng cơm của thợ sắt Cunda, Thế Tôn
bị nhiễm bệnh nặng, bệnh lỵ huyết, đau đớn gần
như đến chết, và Thế Tôn chánh niệm tĩnh giác,
nhẫn nại, chịu đựng cơn bệnh.

Rồi Thế Tôn nói với tôn giả Ananda:

- Này Ananda, chúng ta hãy đi đến Kusinàra.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn.

Tôi nghe: Sau khi dùng cơm tại nhà thợ sắt Cunda. Cơn bệnh khốc liệt bỗng khởi lên, gần

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     778

như chết đến nơi.
Sau khi cùng món ăn loại mộc nhĩ.
Kịch bệnh khởi lên nơi bậc Đạo Sư.
Điều phục bệnh hoạn, Thế Tôn dạy rằng:
"Ta đi đến thành Kusinàra".

21. Rồi Thế Tôn bước xuống đường, đến một gốc cây và nói với Tôn giả Ananda:

- Này Ananda, hãy xếp tư áo Sanghàti. Ta cảm thấy mệt mỏi và muốn ngồi nghỉ, này Ananda.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn và xếp tư áo Sanghàti lại.

22. Thế Tôn ngồi trên chỗ đã soạn sẵn, và nói với Tôn giả Ananda:

- Này Ananda, hãy đem nước cho Ta. Này Ananda, Ta nay đang khát và muốn uống nước.

Khi được nói vậy, tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, vừa mới có khoảng năm trăm cỗ xe chạy qua. Do bánh xe khuấy lên, nước trở thành nông

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    779

cạn, khuấy động và vẩn đục. Bạch Thế Tôn, sông
Kakutthà không xa ở đây, nước thuần tịnh, dễ chịu,
mát mẻ, trong sáng, dễ đến và khả ái. Tại đó, Thế
Tôn có thể uống nước và làm dịu mát chân tay.

23. Lần thứ hai, Thế Tôn nói với tôn giả Ananda:

- Này Ananda, hãy đem nước uống cho Ta. Này Ananda, Ta nay đang khát và muốn uống nước.

Lần thứ hai tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, vừa mới có khoảng năm trăm cỗ xe chạy qua. Do bánh xe khuấy lên, nước trở thành nông cạn, khuấy động và vẩn đục. Bạch Thế Tôn, sông Kakutthà không xa ở đây, nước thuần tịnh, dễ chịu, mát mẻ, trong sáng, dễ đến và khả ái. Tại đó, Thế Tôn có thể uống nước và làm dịu mát chân tay.

24. Lần thứ ba, Thế Tôn nói với tôn giả Ananda:

- Này Ananda, hãy đem nước uống cho Ta. Này Ananda, Ta nay đang khát và muốn uống nước.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn, lấy bát và đi đến con sông nhỏ. Con sông đang chảy nông cạn,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      780

khuấy động và vẩn đục, khi tôn giả Ananda đến, liền trở thành trong trẻo, sáng lặng, không vẩn đục.

25. Tôn giả Ananda tự nghĩ: "Thật kỳ diệu thay, thật hy hữu thay thần túc và uy lực của Như Lai. Con sông nhỏ đang chảy nông cạn, khuấy động và vẩn đục này, khi ta đến, liền trở thành trong trẻo, sáng lặng và không vẩn đục". Sau khi dùng bát lấy nước, tôn giả Ananda đến chỗ Thế Tôn và bạch với Ngài:

- Bạch Thế Tôn, thật là kỳ diệu! Bạch Thế Tôn thật
là hy hữu. Bạch Thế Tôn, con sông nhỏ đang chảy
nông cạn, khuấy động và vẩn đục này, khi con đến,
liền trở thành trong trẻo, sáng lặng và không vẩn đục.
Xin thỉnh Thế Tôn dùng nước. Xin thỉnh Thiện Thệ
dùng nước!

Và Thế Tôn uống nước.

26. Lúc bấy giờ, Pukkusa, dòng họ Mallà, đệ tử của ngài Alàra Kàlàma đang đi trên con đường từ Kusinàra đến Pàvà.

Pukkusa, dòng họ Mallà thấy Thế Tôn ngồi dưới
gốc cây, liền đến chỗ Thế Tôn, đảnh lễ Ngài và ngồi
xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên,
Pukkusa, dòng họ Mallà, bạch Thế Tôn:

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       781

- Bạch Thế Tôn, thật là kỳ diệu, bạch Thế Tôn thật là hy hữu, trạng thái trầm tĩnh của một vị xuất gia!

27. Bạch Thế Tôn, thuở xưa, ngài Alàra Kàlàma
đang đi trên đường. Rồi ngài bước xuống đường và
ngồi xuống một gốc cây, không xa con đường để
nghỉ trưa. Bạch Thế Tôn, lúc ấy có khoảng năm trăm
cỗ xe đi ngang qua gần ngài Alàra Kàlàma. Bạch Thế
Tôn, có một người đi theo sau lưng đoàn xe ấy, đễn
chỗ ngài Alàra Kàlàma và nói với ngài:

- "Tôn giả có thấy khoảng năm trăm cỗ xe vừa đi qua không?"

- "Này Hiền giả, ta không thấy".

- "Tôn giả có nghe tiếng không?"

- "Này Hiền giả, ta không nghe tiếng".

- "Có phải Tôn giả đang ngủ không?"

- "Này Hiền giả, không phải ta đang ngủ".

- "Vậy có phải Tôn giả đang thức tỉnh?"

- "Này Hiển giả, ta đang thức tỉnh".

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     782

- "Tôn giả đang thức tỉnh nhưng không thấy khoảng
năm trăm cỗ xe vừa đi ngang qua gần một bên, cũng
không nghe thấy tiếng. Bạch Tôn giả, cái áo của Tôn
giả cũng bị lấm bụi".

- "Này Hiền giả, phải, áo ta bị lấm bụi".

Bạch Thế Tôn, người ấy liền tự nghĩ: "Thật là kỳ
diệu, thật là hy hữu sự trầm tĩnh của vị xuất gia.
Trong khi giác tỉnh, còn thức nhưng không thấy năm
trăm cỗ xe vừa đi ngang qua gần một bên, cũng
không nghe tiếng". Sau khi tỏ sự thâm tín đối với
ngài Alàra Kàlàma, vị ấy từ biệt.

28. - Này Pukkusa, nhà ngươi nghĩ thế nào? Cái gì
khó làm hơn, cái gì khó thực hiện hơn? Một người
trong khi giác tỉnh, còn thức mà không thấy năm
trăm cỗ xe vừa đi ngang qua gần một bên, cũng
không nghe tiếng. Hay một người đang giác tỉnh,
còn thức, trong khi trời đang mưa, mưa tầm tả ào
ào, trong khi điện quang chớp lòa, sấm sét vang
động, mà không thấy, cũng không nghe tiếng?

29. - Bạch Thế Tôn, nói gì đến năm trăm cỗ xe này, cho đến hoặc sáu trăm, hoặc bảy trăm, hoặc tám trăm, hoặc chín trăm, hoặc một ngàn, cho đến trăm ngàn cỗ xe, cũng không thể so sánh được. Thật khó làm hơn, khó thực hiện hơn, một người đang giác

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    783

tỉnh, còn thức, trong khi trời đang mưa, mưa tầm tả ào ào, trong khi điện quang chớp lòa, sấm sét vang động, mà không thấy cũng không nghe tiếng.

30. - Này Pukkusa, một thời, Ta ở Atumà, tại nhà
đập lúa. Lúc bấy giờ trời mưa, mưa tầm tả ào ào,
điện quang chớp lòa, sấm sét vang động, có hai anh
em nông phu, và bốn con bò đực bị sét đánh chết.
Này Pukkusa, một số đông người từ Atumà đi ra đến
tại chỗ hai anh em nông phu và bốn con bò đực bị sét
đánh chết...

31. Này Pukkusa, lúc bấy giờ Ta từ nhà đập lúa đi ra
và đi qua đi lại ngoài trời, trước cửa nhà đập lúa, Này
Pukkusa, có một người từ nơi đám đông ấy đi ra, đến
chờ Ta, đảnh lễ và đứng một bên. Và Ta nói với
người ấy đang đứng một bên:

32: - "Này Hiền giả, vì sao có số đông người tụ họp như vậy?"

- Bạch Thế Tôn vừa rồi trời đang mưa, mưa tầm tả
ào ào, điện quang chớp lòa, sấm sét vang động, có
hai anh em nông phu, và bốn con bò đực bị sét đánh
chết. Do vậy mà có số đông người ấy tụ họp tại đây.
Bạch Thế Tôn, lúc ấy Ngài ở tại chỗ nào?"

- "Này Hiền giả, lúc ấy Ta ở tại đây".

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        784

- "Bạch Thế Tôn, Ngài không thấy gì cả sao?"

- "Này Hiền giả, Ta không thấy gì".

- "Bạch Thế Tôn, Ngài không nghe tiếng gì cả sao?"

- "Này Hiền giả, Ta không nghe tiếng gì".

- "Bạch Thế Tôn, có phải Ngài đang ngủ, phải không?"

- "Này Hiền giả, không phải ta đang ngủ".

- "Bạch Thế Tôn, có phải Ngài đang tỉnh thức phải không?"

- "Này Hiền giả, phải".

- "Bạch Thế Tôn, Ngài đang tỉnh thức, nhưng trong
khi trời mưa, mưa tầm tả ào ào, điện quang chớp lòa,
sấm sét vang động, có hai anh em nông phu và bốn
con bò đực bị sét đánh chết, nhưng Ngài không thấy,
cũng không nghe gì".

- Này Hiền giả, phải như vậy".

33. Này Pukkusa, người ấy liền tự nghĩ: "Thật là kỳ diệu, thật là hy hữu sự trầm lặng của vị xuất gia, khi

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       785

thức tỉnh, dầu có mưa tầm tả ào ào, điện quang chói
lòa, sấm sét vang động, có hai anh em nông phu và
bốn con bò đực bị sét đánh chết mà không thấy gì,
không nghe gì hết". Sau khi nói lên lòng tin tưởng ở
nơi Ta, người ấy đảnh lễ Ta, thân phía hữu hướng về
phía Ta và từ biệt.

34. Khi được nói vậy, Pukkusa, dòng họ Mallà bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, sự tin tưởng của con đối với ngài Alàra Kàlàma, nay con đem rải rắc trước luồng gió lớn, nay con đem thả trôi vào dòng nước cuốn.

- Kỳ diệu thay, bạch Thế Tôn! Hy hữu thay bạch Thế
Tôn! Bạch Thế Tôn, như người dựng đứng lại những
gì bị quăng xuống, phơi bày ra những gì bị che kín,
chỉ đường cho người bị lạc hướng, đem đèn sáng vào
trong bóng tối để những ai có mắt có thể thấy sắc.
Cũng vậy, Chánh pháp đã được Thế Tôn dùng nhiều
phương tiện trình bày. Bạch Thế Tôn, con xin quy y
Thế Tôn, quy y Pháp và Tỷ-kheo Tăng. Mong Thế
Tôn nhận con làm đệ tử, từ nay trở đi cho đến mạng
chung, con trọn đời quy ngưỡng.

35. Rồi Pukkusa, dòng họ Mallà nói với một người khác: "Này bạn, hãy đem đến một cặp áo màu kim sắc, vàng chói và sẵn sàng để mặc". - "Tôn giả, xin

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     786

vâng". Người ấy vâng lời Pukkusa, dòng họ Mallà và đem đến một cặp áo màu kim sắc, vàng chói và sẵn sàng để mặc.

Rồi Pukkusa, dòng họ Mallà đem dâng một cặp áo màu kim sắc, vàng chói và sẵn sàng để mặc ấy cho Thế Tôn và nói:

- Bạch Thế Tôn, cặp áo màu kim sắc, vàng chói và sẵn sàng để mặc. Mong Thế Tôn vì thương xót con mà thâu nhận cho.

- Này Pukkusa, hãy đắp cho Ta một áo và đắp cho Ananda một áo.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Pukkusa, dòng họ Mallà vân lời Thế Tôn, đắp một áo cho Ngài và đắp một áo cho tôn giả Ananda.

36. Rồi Thế Tôn thuyết pháp cho Pukkusa, người
dòng họ Mallà, khích lệ, làm cho phấn khởi, khiến
tâm hoan hỷ. Và Pukkusa, người dòng họ Mallà, sau
khi được Thế Tôn thuyết pháp, khích lệ, làm cho
phấn khởi, khiến tâm hoan hỷ, liền từ chỗ ngồi đứng
dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân phía hữu hướng về Thế
Tôn và từ biệt.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    787

37. Khi Pukkusa, dòng họ Mallà đi chưa được bao
lâu, tôn giả Ananda đem cặp áo màu kim sắc, vàng
chói và sẵn sàng để mặc này đặt trên thân Thế Tôn,
và khi cặp áo này được đặt trên thân Thế Tôn, màu
sắc sáng chói của áo như bị lu mờ đi. Và Tôn giả
Ananda bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, thật là kỳ diệu, bạch Thế Tôn thật là hy hữu, sự thanh tịnh và sáng chói màu da của Như Lai! Bạch Thế Tôn, khi con đặt trên thân Thế Tôn, cặp áo màu kim sắc vàng chói và sẵn sàng để mặc này, màu sắc sáng chói của áo như bị lu mờ đi.

- Thật vậy, này Ananda. Này Ananda, có hai trường hợp, màu da của Như Lai hết sức thanh tịnh và sáng chói. Thế nào là hai?

 Này Ananda, trong đêm Như Lai chứng vô thượng Chánh Đẳng Giác

 Và trong đêm Như Lai sắp diệt độ, nhập Niết- bàn giới, không còn dư y sanh tử nữa.

Này Ananda, đó là hai trường hợp, màu da của Như Lai hết sức thanh tịnh và sáng chói.

38. Này Ananda, hôm nay khi canh cuối cùng đã mãn, tại Upavattana ở Kusinàrà, trong rừng Sàla

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     788

của dòng họ Mallà, giữa hai cây sàla song thọ, Như Lai sẽ diệt độ. Này Ananda, chúng ta hãy đi đến sông Kakutthà.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn:

Cặp áo kim sắc này.
Pukkusa mang đến.
Đắp áo kim sắc này,
Da Đạo Sư sáng chói.

39. Rồi Thế Tôn cùng với đại chúng Tỷ-kheo đi đến
con sông Kakutthà, xuống sông tắm và uống nước
rồi lội qua bờ bên kia, đi đến rừng xoài và tại đây,
nói với đại đức Cundaka:

- Này Cundaka, hãy xếp áo Sanghàti làm bốn cho Ta. Này Cundaka, Ta nay mệt mỏi, muốn nằm nghỉ.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Đại đức Cundaka vâng lời Thế Tôn và xếp áo Sanghàti làm bốn.

40. Rồi Thế Tôn nằm xuống phía hông bên mặt như dáng điệu con sư tử, hai chân để trên nhau, chánh

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     789

niệm, tỉnh giác, suy tư, với ý niệm ngồi dậy lại khi phải thời. Và đại đức Cundaka ngồi phía trước Thế Tôn.

41. Đức Phật tự đi đến
Con sông Kakutthà.
Con sông chảy trong sáng.
Mát lạnh và thanh tịnh.
Vị Đạo Sư mỏi mệt
Đi dần xuống mé sông.
Như Lai đấng Vô Thượng
Ngự trị ở trên đời
Tắm xong, uống nước xong,
Lội qua bên kia sông.
Bậc Đạo Sư đi trước,
Giữa Tăng chúng Tỷ-kheo,
Vừa đi vừa diễn giảng.
Chánh pháp thật vi diệu.
Rồi bậc Đại Sĩ đến,
Tại khu vực rừng xoài.
Cho gọi vị Tỷ-kheo,
Tên họ Cundaka:
"Hãy gấp tư áo lại,
Trải áo cho ta nằm.
Nghe dạy, Cundaka
Lập tức vâng lời dạy,
Gấp tư và trải áo,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     790

Một cách thật mau lẹ.
Bậc Đạo Sư nằm xuống
Thân mình thật mệt mỏi.
Tại đây Cundaka,
Ngồi ngay phía trước mặt.

42. Rồi Thế Tôn nói với Tôn giả Ananda:
- Này Ananda, rất có thể có người làm cho thợ
sắt Cunda hối hận: "Này Hiền giả Cunda, thật không
lợi ích gì cho Ngươi, thật là tai hại cho Ngươi, vì Như
Lai dùng bữa ăn cuối cùng từ Ngươi cúng dường và
nhập diệt".
Này Ananda, cần phải làm tiêu tan sự hối hận
ấy của thợ sắt Cunda:          "Này Hiền giả, thật là
công đức cho bạn, vì được Như Lai dùng bữa ăn cuối
cùng từ bạn cúng dường, và nhập diệt.
Này Hiền giả Cunda, tôi tự thân nghe, tự thân
lãnh thọ lời nói này của Thế Tôn: "Có hai sự cúng
dường ăn uống đồng một quả báo, đồng một dị thục
quả, quả báo lớn hơn, lợi ích hơn các sự cúng dường
ăn uống khác? Thế nào là hai?
- Một là bữa ăn trước khi Như Lai chứng vô
thượng Chánh Đẳng Chánh Giác,
- Hai là bữa ăn trước khi Như Lai diệt độ Niết-
bàn giới, không còn di hưởng sanh tử.
Hai bữa ăn này đồng một quả báo, đồng một dị
thục quả, quả báo lớn hơn, lợi ích hơn các sự cúng

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        791

dường ăn uống khác.
- Nhờ hành động này, đại đức Cunda sẽ được
hưởng tuổi thọ;
- Nhờ hành động này, đại đức Cunda sẽ được
hưởng sắc đẹp;
- Nhờ hành động này, đại đức Cunda sẽ được
hưởng an lạc;
- Nhờ hành động này, đại đức Cunda sẽ được
hưởng danh tiếng;
- Nhờ hành động này, đại đức Cunda sẽ được
hưởng cõi trời,
- Nhờ hành động này, đại đức Cunda sẽ được
hưởng uy quyền".
Này Ananda, cần phải làm cho thợ sắt Cunda tiêu tan

hối hận.

43. Rồi Thế Tôn, sau khi hiểu ý nghĩa này, liền thốt

lời cảm khái như sau:

Công đức người bố thí,
Luôn luôn được tăng trưởng,
Trừ được tâm hận thù.
Không chất chứa, chế ngự,
Kẻ chí thiện từ bỏ.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     792

Mọi ác hạnh bất thiện, Diệt trừ tham, sân, si. Tâm giải thoát thanh tịnh.

-------------------------------------------------------------- ------- V

1. Rồi Thế Tôn nói với Tôn giả Ananda:

- Này Ananda, chúng ta hãy đi qua bờ bên kia sông Hirannavati, đến ở Kusinàrà - Upavatama - rừng Sàlà của dòng họ Màllà.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn.

Rồi Thế Tôn, cùng với đại chúng Tỷ-kheo đi đến bên
kia sông Hirannavati, tại Kusinàrà Upavattana, rừng
Sàlà của dòng họ Mallà, khi đi đến nơi liền nói với
Tôn giả Ananda:

- Này Ananda, hãy trải chỗ nằm, đầu hướng về phía Bắc giữa hai cây sàlà song thọ: này Ananda, Ta nay mệt mỏi, muốn nằm nghỉ.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                               793

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn, trải chỗ nằm, đầu
hướng về phía Bắc giữa hai cây sàlà song thọ. Và
Thế Tôn nằm xuống, về phía hông bên phải, như
dáng nằm con sư tử, hai chân để lên nhau chánh niệm
và giác tỉnh.

2. Lúc bấy giờ, cây sàlà song thọ trổ hoa trái mùa, tràn đầy cành lá.

- Những đóa hoa này rơi lên, gieo khắp và tung vãi trên thân Như Lai để cúng dường Ngài.

- Những thiên hoa Mandàrava từ trên hư không rơi xuống, rơi lên, gieo khắp và tung vãi trên thân Như Lai để cúng dường Ngài.

- Bột trời chiên đàn từ trên hư không rơi xuống, rơi lên, gieo khắp và tung vãi trên thân Như Lai để cúng dường Ngài,

- Nhạc trời trên hư không trổi dậy để cúng dường Như Lai.

- Thiên ca trên hư không vang lên để cúng dường Như Lai.

3. Rồi Như Lai nói với tôn giả Ananda:

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     794

- Này Ananada, các cây sàlà song thọ tự nhiên trổ hoa trái mùa tràn đầy cành lá, những đóa hoa này rơi lên, gieo khắp và tung vãi trên thân Như Lai để cúng dường. Những thiên hoa Mandàrava từ trên hư không rơi xuống, rơi lên, gieo khắp và tung vãi trên thân Như Lai để cúng dường. Bột trời chiên đàn từ trên hư không rơi xuống, rơi lên, gieo khắp và tung vãi trên thân Như Lai để cúng dường. Nhạc trời trên hư không trổi dậy để cúng dường Như Lai. Thiên ca trên hư không vang lên để cúng dường Như Lai.

 Nhưng, này Ananda, như vậy không phải kính trọng, tôn sùng, đảnh lễ, cúng dường hay lễ kính Như Lai.

 Này Ananda, nếu có Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ni, cư
sĩ nam hay cư sĩ nữ nào thành tựu Chánh
pháp và Tùy pháp, sống chơn chánh trong
Chánh pháp, hành trì đúng Chánh pháp,
thời người ấy kính trọng, tôn sùng, đảnh lễ,
cúng dường Như Lai với sự cúng dường tối
thượng.

 Do vậy, này Ananda, hãy thành tựu Chánh
pháp và Tùy pháp, sống chơn chánh trong
Chánh pháp và hành trì đúng Chánh pháp.
Này Ananda, các Người phải học tập như vậy.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     795

4. Lúc bấy giờ, tôn giả Upavàna đứng trước mặt Thế
Tôn và quạt Ngài. Thế Tôn liền quở trách tôn giả
Upavàna: "Này Tỷ-kheo, hãy đứng một bên, chớ có
đứng trước mặt Ta."

Tôn giả Ananda, liền tự suy nghĩ: "Đại đức Upavàna
này là thị giả sống gần và hầu cận Thế Tôn đã lâu
ngày. Nay Thế Tôn trong giờ phút cuối cùng lại quở
trách đại đức Upavàna: "Này Tỷ-kheo, hãy đứng một
bên, chớ có đứng trước mặt Ta". Do nhơn gì, do
duyên gì, Thế Tôn quở trách đại đức Upavàna: "Này
Tỷ-kheo, hãy đứng một bên, chớ có đứng trước mặt
ta"?

5. Rồi tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

- Đại đức Upavàna này là thị giả, sống gần và hầu
cận Thế Tôn đã lâu ngày. Nay Thế Tôn trong giờ
phút cuối cùng lại quở trách đại đức Upavàna: "Này
Tỷ-kheo, hãy đứng một bên, chớ có đứng trước mặt
Ta." Do nhơn gì, do duyên gì, Thế Tôn quở trách đại
đức Upavàna: "Này Tỷ-kheo hãy đứng một bên, chớ
có đứng trước mặt Ta"?

- Này Ananda, rất đông các vị Thiên thần ở mười
phương thế giới tụ hội để chiêm ngưỡng Như Lai.
Này Ananda, cho đến mười hai do tuần xung quanh
Kusinàrà, Upavattana, rừng Sàlà thuộc dòng họ

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    796

Mallà, không có một chỗ nào, nhỏ cho đến đầu một sợi tóc có thể chích được mà không đầy những Thiên thần có uy lực tụ họp.

Này Ananda, các vị Thiên Thần đang than phiền:
"Chúng ta từ rất xa đến chiêm ngưỡng Như Lai. Thật
rất là hy hữu, các Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác xuất hiện ở đời, và tối hôm nay, trong
canh cuối cùng, Như Lai sẽ nhập diệt. Và nay Tỷ-
kheo có oai lực này lại đứng ngang trước Thế Tôn,
khiến chúng ta không thể chiêm ngưỡng Như Lai
trong giờ phút cuối cùng". Này Ananda, các chư
Thiên than phiền như vậy.

6. - Bạch Thế Tôn, Thế Tôn đang nghĩ đến hạng chư Thiên nào?

- Này Ananda, có hạng chư Thiên ở trên hư không
nhưng có tâm tư thế tục, những vị này khóc than,
với đầu bù tóc rối, khóc than với cánh tay duỗi
cao, khóc than thân bổ nhoài dưới đất, lăn lộn qua
lại: "Thế Tôn nhập diệt quá sớm, Thiện Thệ
nhập diệt quá sớm, Pháp nhãn biến mất ở trên
đời quá sớm".

- Này Ananda, có hạng Thiên thần ở trên đất với tâm tư thế tục những vị này khóc than với đầu bù

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     797

tóc rối, khóc than với cánh tay duỗi cao, khóc than
thân nằm nhoài dưới đất, lăn lộn qua lại: "Thế Tôn
nhập diệt quá sớm, Thiện Thệ nhập diệt quá sớm,
Pháp nhãn biến mất ở trên đời quá sớm".

- Có chư Thiên đã diệt trừ ái dục, những vị này bình
thản, tỉnh giác chịu đựng, với tâm suy tư: "Các
hành là vô thường, làm sao sự kiện có thể khác
được?".

7. - Bạch Thế Tôn, thuở trước các Tỷ-kheo sau khi
thọ an cư, từ các địa phương đến chiêm ngưỡng Như
Lai, chúng con được sự lợi ích tiếp kiến, hầu cận
những Tỷ-kheo tu hành điêu luyện. Bạch Thế Tôn,
sau khi Thế Tôn nhập diệt, chúng con sẽ không được
sự lợi ích tiếp kiến, hầu cận những Tỷ-kheo tu
hành điêu luyện.

8. - Này Ananda, có bốn Thánh tích kẻ thiện tín cần phải chiêm ngưỡng và tôn kính. Thế nào là bốn?

 "Đây là chỗ Như Lai đản sanh" . Này Ananda, đó là Thánh tích, kẻ thiện tín cần phải chiêm ngưỡng và tôn kính.

 "Đây là chỗ Như Lai chứng ngộ vô thượng Chánh Đẳng Giác", này Ananda, đó là Thánh

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      798

tích, kẻ thiện tín cần phải chiêm ngưỡng và tôn kính.

 "Đây là chỗ Như Lai chuyển Pháp luân vô thượng", này Ananda, đó là Thánh tích, kẻ thiện tín cần phải chiêm ngưỡng và tôn kính.

 "Đây là chỗ Như Lai diệt độ, nhập Vô dư y Niết-bàn", này Ananda, đó là Thánh tích, kẻ thiện tín cần phải chiêm ngưỡng và tôn kính.

Này Ananda, đó là bốn Thánh tích, kẻ thiện tín cư sĩ cần phải chiêm ngưỡng và tôn kính.

Này Ananda, các thiện tín Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ni, cư
sĩ nam, cư si nữ sẽ đến với niềm suy tư: "Đây là chỗ
Như Lai đản sanh", "Đây là chỗ Như Lai chứng ngộ
vô thượng Chánh Đẳng Chánh Giác", "Đây là chỗ
Như Lai chuyển Pháp luân vô thượng", "Đây là chỗ
Như Lai diệt độ, Nhập Vô dư y Niết-bàn".

 Này Ananda, và những ai, trong khi chiêm bái
những Thánh tích mà từ trần với tâm thâm tín
hoan hỷ, thời những vị ấy, sau khi thân hoại mạng
chung sẽ được sanh cõi thiện thú, cảnh giới chư
Thiên.

9. - Bạch Thế Tôn, chúng con phải cư xử với phái nữ

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     799

như thế nào?

- Này Ananda, chớ có thấy chúng.

- Bạch Thế Tôn, nếu phải thấy chúng, thời phải như thế nào?

- Này Ananda, chớ có nói chuyện với chúng.

- Bạch Thế Tôn, nếu phải nói chuyện với chúng, thời phải như thế nào?

- Này Ananda, phải an trú chánh niệm.

10. - Bạch Thế Tôn, chúng con phải xử sự thân xá- lợi Như Lai như thế nào?

 Này Ananda, các Ngươi đừng có lo lắng vấn đề cung kính thân xá-lợi của Như Lai.

 Này Ananda, các Người hãy nỗ lực, hãy tinh tấn hướng về tự độ, sống không phóng dật, cần mẫn, chuyên hướng về tự độ.

 Này Ananda, có những học giả Sát-đế-lỵ,
những học giả Bà-la-môn, những học giả gia
chủ thâm tín Như Lai, những vị này sẽ lo cho
sự cung kính cúng dường thân xá-lợi của Như

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    800

Lai.

11. - Bạch Thế Tôn, cần phải xử sự thân Như Lai như thế nào?

- Này Ananda, xử sự thân Chuyển luân Thánh Vương như thế nào, hãy xử sự thân xá-lợi Như Lai như vậy.

- Bạch Thế Tôn, người ta xử sự thân chuyển luân Thánh vương như thế nào?

- Này Ananda, thân của Chuyển luân Thánh
vương được vấn tròn với vải mới.
- Sau khi vấn vải mới xong, lại được vấn thêm
với vải gai bện.
- Sau khi vấn vải gai bệnh, lại vấn thêm với vải
mới, và tiếp tục như vậy cho đến năm trăm lớp
cả hai loại vải.
- Rồi thân được đặt vào trong một hòm dầu bằng
sắt, hòm sắt này được một hòm sắt khác đậy
kín.
- Xong một giàn hỏa gồm mọi loại hương được
xây dựng lên, thân của vị Chuyển luân Thánh
vương được đem thiêu trên giàn hỏa này và tại

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                   801

ngã tư đường, tháp của vị Chuyển luân Thánh
vương được xây dựng lên.
- Này Ananda, đó là pháp táng thân vị Chuyển
luân Thánh vương.

 Này Ananda, pháp táng thân vị Chuyển luân Thánh vương như thế nào, pháp táng thân Thế Tôn cũng như vậy.

 Tháp của Như Lai phải được dựng lên tại ngã tư đường.

 Và những ai đem tại chỗ ấy vòng hoa,
hương, hay hương bột nhiều màu, đảnh lễ
tháp, hay khởi tâm hoan hỷ (khi đứng trước
mặt tháp), thời những người ấy sẽ được lợi
ích, hạnh phúc lâu dài.

12. Này Ananda, bốn hạng người sau này đáng được xây tháp. Thế nào là bốn?

- Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác xứng
đáng xây tháp.
- Độc Giác Phật xứng đáng xây tháp.
- Đệ tử Thanh Văn của Như Lai xứng đáng xây
tháp.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                802

- Chuyển luân Thánh vương xứng đáng xây tháp.

Này Ananda, vì lý do gì, Như Lai, Ứng
Cúng, Chánh Biến Tri xứng đáng xây tháp? Này
Ananda, tâm của dân chúng sẽ hoan hỷ khi nghĩ
đến: "Đây là tháp của Thế Tôn, Ứng Cúng, Chánh
Biến Tri. " Do tâm hoan hỷ như vậy, khi thân hoại
mạng chung, chúng sẽ sanh lên thiện thú, cảnh giới
chư Thiên. Này Ananda, vì lý do này, Như Lai, Ứng
Cúng, Chánh Biến Tri xứng đáng xây tháp.

Này Ananda, vì lý do gì, bậc Độc Giác Phật
xứng đáng xây tháp? Này Ananda, tâm của dân
chúng sẽ hoan hỷ khi nghĩ đến: "Đây là tháp của Thế
Tôn Độc Giác Phật". " Do tâm hoan hỷ như vậy, khi
thân hoại mạng chung, chúng sẽ được sanh thiện thú,
cảnh giới chư Thiên. Này Ananda, vì lý do này, bậc
Độc Giác Phật xứng đáng xây tháp.

Này Ananda, vì lý do gì, đệ tử Thanh Văn
của Như Lai xứng đáng xây tháp? Này Ananda,
tâm của dân chúng sẽ hoan hỷ khi nghĩ đến: " Đây là
tháp đệ tử Thanh Văn của Thế Tôn, Ứng Cúng,
Chánh Biến Tri." Do tâm hoan hỷ như vậy, khi thân
hoại mạng chung, chúng sẽ được sanh thiện thú, cảnh
giới chư Thiên. Này Ananda, vì lý do này, đệ tử

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    803

Thanh Văn của Như Lai xứng đáng xây tháp .

Này Ananda, vì lý do gì, Chuyển luân Thánh
vương xứng đáng xây tháp? Này Ananda, tâm của
dân chúng sẽ hoan hỷ khi nghĩ đến: " Đây là tháp của
vị Pháp vương trị vì đúng pháp ". Do tâm hoan hỷ
như vậy, khi thân hoại mạng chung, chúng sẽ được
sanh thiện thú, cảnh giới chư Thiên. Này Ananda, vì
lý do này, Chuyển luân Thánh vương xứng đáng xây
tháp.

Này Ananda, đó là bốn hạng người xứng đáng xây tháp.

13. Rồi tôn giả Ananda đi vào trong tịnh xá, dựa trên
cột cửa và đứng khóc: "Ta nay vẫn còn là kẻ hữu
học, còn phải tự lo tu tập. Nay bậc Đạo Sư của ta
sắp diệt độ, còn ai thương tưởng ta nữa! "

Thế Tôn nói với các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, Ananda ở tại đâu?

- Bạch Thế Tôn, tôn giả Ananda đi vào trong tịnh xá, dựa trên cột cửa và đứng khóc: "Ta nay vẫn còn là kẻ hữu học, còn phải tự lo tu tập. Nay bậc Đạo Sư của ta sắp diệt độ, còn ai thương tưởng ta nữa! "

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      804

Thế Tôn liền nói với một Tỷ-kheo:

- Này Tỷ-kheo, hãy đi và nhân danh Ta, nói với Ananda: " Này Hiền giả Ananda, bậc Đạo Sư mọi Hiền giả."

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Vị Tỷ-kheo ấy vâng lời Thế Tôn, đi đến chỗ tôn giả
Ananda, sau khi đến, liền nói với tôn giả: "Này Hiền
giả Ananda, bậc Đạo Sư cho gọi Hiền giả." - "Thưa
vâng, Hiền giả. " Tôn giả Ananda vâng lời vị Tỷ-
kheo ấy, đi đến Thế Tôn, đảnh lễ Ngài và ngồi xuống
một bên.

14. Thế Tôn nói với tôn giả Ananda đang ngồi một bên:

 Thôi vừa rồi, Ananda, chớ có buồn rầu, chớ có
khóc than.
 Này Ananda, Ta đã tuyên bố trước với Người
rằng mọi vật ái luyến, tốt đẹp đều phải sanh
biệt, tử biệt và dị biệt.
 Này Ananda làm sao được có sự kiện này: "Các
pháp sanh, trú, hữu vi, biến hoại đừng có bị tiêu
diệt? " Không thể có sự kiện như vậy được.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      805

 Này Ananda, đã lâu ngày, Người đối với Như
Lai, với thân nghiệp đầy lòng từ ái, lợi ích, an
lạc, có một không hai; vô lượng với khẩu
nghiệp đầy lòng từ ái, lợi ích, an lạc, có một
không hai; vô lượng với ý nghiệp đầy lòng từ
ái, lợi ích, an lạc, có một không hai, vô lượng.
 Này Ananda, Ngươi là người tác thành công
đức. Hãy cố gắng tinh tấn lên, Người sẽ
chứng bậc Vô lậu, không bao lâu đâu.

15. Rồi Thế Tôn nói với các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, những vị A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác trong thời quá khứ, những bậc Thế
Tôn này đều có những thị giả tối thắng như
Ananda của Ta.

- Này Tỷ-kheo, những vị A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác thời vị lai, những bậc Thế Tôn này cũng
sẽ có những vị thị giả tối thắng như Ananda của
Ta vậy.

- Này các Tỷ-kheo, Ananda là người có trí và
hiểu rõ: "Nay đúng thời để các Tỷ-kheo yết
kiến Thế Tôn, nay đúng thời để các Tỷ-kheo ni,
nay đúng thời để các nam cư sĩ, nay đúng thời
để các nữ cư sĩ, nay đúng thời để các vua chúa,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     806

để các đại thần, để các ngoại đạo sư, để các đệ tử các ngoại đạo sư yết kiến Thế Tôn! "

16. Này các Tỷ-kheo, Ananda có bốn đức tánh kỳ cựu, hy hữu. Thế nào là bốn?

- Này các Tỷ-kheo, nếu có chúng Tỷ-kheo đến
yết kiến Ananda, chúng ấy sẽ được hoan hỷ vì
được yết kiến Ananda, và nếu Ananda thuyết
pháp chúng ấy sẽ được hoan hỷ vì bài thuyết
pháp, và nếu Ananda làm thinh thời, này các
Tỷ-kheo, chúng Tỷ-kheo ấy sẽ thất vọng.

- Này các Tỷ-kheo, nếu có Tỷ-kheo ni..., chúng
nam cư sĩ... chúng nữ cư sĩ đến yết kiến
Ananda, chúng ấy sẽ được hoan hỷ, vì được yết
kiến Ananda, và nếu Ananda thuyết pháp,
chúng ấy sẽ được hoan hỷ vì bài thuyết pháp và
nếu Ananda làm thinh thời này các Tỷ-kheo,
chúng nữ cư sĩ ấy sẽ thất vọng.

Này các Tỷ-kheo, vị Chuyển luân Thánh vương có bốn đức tánh kỳ diệu, hy hữu.

Này các Tỷ-kheo, nếu có chúng Sát-đế-lỵ... chúng
Bà-la-môn... chúng gia chủ... chúng Sa-môn đến yết
kiến vị Chuyển luân Thánh vương, chúng sẽ được
hoan hỷ vì được yết kiến vị Chuyển luân Thánh

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     807

vương và nếu vị Chuyển luân Thánh vương nói
chuyện, chúng ấy sẽ được hoan hỷ vì bài nói chuyện,
và nếu vị Chuyển luân Thánh vương làm thinh thời
chúng Sa-môn ấy sẽ thất vọng.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Ananda có bốn đức tánh
kỳ diệu, hy hữu. Nếu có chúng Tỷ-kheo... chúng Tỷ-
kheo ni... chúng nam cư sĩ... chúng nữ cư sĩ đến yết
kiến Ananda, chúng ấy sẽ được hoan hỷ vì được yết
kiến Ananda, và nếu Ananda thuyết pháp chúng ấy
sẽ được hoan hỷ vì bài thuyết pháp, và nếu Ananda
làm thinh, thời này các Tỷ-kheo chúng nữ cư sĩ ấy sẽ
thất vọng.

Này các Tỷ-kheo, Ananda có bốn đức tánh kỳ diệu, hy hữu như vậy.

17. Khi được nói vậy, tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, Thế Tôn chớ có diệt độ tại đô thị nhỏ bé này, tại đô thị hoang vu này, tại đô thị phụ thuộc này. Bạch Thế Tôn, có những đô thị khác to lớn hơn như Campà (Chiêm-bà), Ràjagaha (Vương Xá), Sàvatthi (Xá-vệ), Sàketa (Sa-kỳ), Kosambi (Kiều-thương-di), Bàrànasi (Ba-la-nại). Thế Tôn hãy diệt độ tại chỗ ấy. Tại chỗ ấy, có đại chúng Sát-đế- lỵ, có đại chúng Bà-la-môn, có đại chúng gia chủ rất tin tưởng Như Lai, các vị này sẽ cúng dường thân xá-

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     808

lợi Như Lai.

- Này Ananda, chớ có nói như vậy, này Ananda, chớ có nói đô thị này nhỏ bé, đô thị này hoang vu, đô thị này phụ thuộc.

18. Này Ananda, thuở xưa có vị vua tên là Mahasudassana (Đại Thiên Kiến). Vị này là Chuyển luân vương, trị vì như pháp, là vị pháp vương, thống lãnh bốn thiên hạ, chinh phục hộ trì quốc dân, đầy đủ bảy báu. Này Ananda, đô thị Kusinàrà này là kinh đô của vua Mahasudassana, tên là Kusàvatì (Câu-xá-bà- đề), phía Đông và phía Tây rộng đến mười hai do tuần, phía Bắc và phía Nam rộng đến bảy do tuần.

Này Ananda, kinh đô Kusàvatì này rất phồn thịnh,
phú cường, dân cư đông đúc, dân chúng sung mãn,
thực phẩm phong phú. Này Ananda, cũng như kinh
đô Alakamanda của chư thiên rất phồn thịnh, phú
cường dân cư đông đúc, Thiên chúng sung mãn, thực
phẩm phong phú, cũng vậy này Ananda, kinh đô
Kusàvatì này cũng rất phồn thịnh, phú cường, dân cư
đông đúc, nhân chúng sung mãn.

Này Ananda, kinh đô Kusàvatì này, ngày đêm vang dậy chín loại tiếng, tức là tiếng voi, tiếng ngựa, tiếng xe, tiếng trống lớn, tiếng trống nhỏ, tiếng tỳ bà, tiếng hát, tiếng xập xỏa, tiếng chuông và tiếng thứ mười là

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                         809

lời kêu gọi: " Hãy uống đi, hãy ăn đi ".

19. Này Ananda, hãy đi vào Kusinàrà và nói với dân Mallà Kusinàrà: "Này các Vàsetthà, đêm nay, vào canh cuối cùng, Như Lai sẽ diệt độ ".

- Này Vàsetthà, các Ngươi hãy đến. Này Vàsetthà,
các Ngươi hãy đến. Về sau chớ có hối hận: "Như Lai
đã diệt độ tại làng vườn chúng ta mà chúng ta không
được chiêm ngưỡng Như Lai ".

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn, đắp y, đem theo y bát và cùng một vị khác làm bạn đồng hành đi vào Kusinàrà.

20. Lúc bấy giờ, dân Mallà ở Kusinàrà đang tụ họp tại giảng đường vì một vài cộng sự. Tôn giả Ananda đến tại giảng đường của dân Mallà ở Kusinàrà. Sau khi đến, tôn giả liền nói vói dân Mallà ở Kusinàrà:

- Này Vàsetthà, đêm nay, vào canh cuối cùng Như
Lai sẽ diệt độ, Này Vàsetthà, các Ngươi hãy đến.
Này Vàsetthà, các Ngươi hãy đến. Về sau chớ có hối
hận: " Như Lai đã diệt độ tại làng vườn chúng ta mà
chúng ta không được chiêm ngưỡng Như Lai ".

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    810

21. Dân Mallà cùng với con trai, con gái và vợ, khi nghe tôn giả Ananda nói như vậy, liền đau đớn, sầu muộn, tâm tư khổ não. Kẻ thì khóc than với đầu bù tóc rối, kẻ thì khóc than với cánh tay duỗi cao, kẻ thì khóc than thân bổ nhoài dưới đất, lăn lộn qua lại: " Thế Tôn nhập diệt quá sớm, Thiện Thệ nhập diệt quá sớm, Pháp nhãn biến mất ở trên đời quá sớm ".

Và dân Mallà cùng với con trai, con gái và vợ đau
đớn, sầu muộn, tâm tư khổ não, đi đến Upavattana,
khu rừng Sàlà của dòng họ Mallà và đến chỗ tôn giả
Ananda.

22. Tôn giả Ananda tự nghĩ: "Nếu ta để dân Mallà ở
Kusinàrà đảnh lễ Thế Tôn từng người một, thời đêm
sẽ tàn trước khi Thế Tôn được tất cả dân Mallà đảnh
lễ. Vậy ta hãy để dân Mallà ở Kusinàrà đảnh lễ theo
từng gia tộc ".

- Bạch Thế Tôn, gia tộc Mallà này với vợ con, đồ chúng, bạn bè đến cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn.

Và tôn giả Ananda, theo phương tiện này trong canh một, khiến dân Mallà ở Kusinàrà đảnh lễ Thế Tôn.

23. Lúc bấy giờ, du sĩ ngoại đạo Subhadda ở tại Kusinàrà. Du sĩ ngoại đạo Subhadda được nghe: " Tối nay canh cuối cùng, Sa-môn Gotama sẽ diệt độ

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        811

".

Và du sĩ ngoại đạo Subhadda suy nghĩ: " Ta nghe các du sĩ ngoại đạo niên cao lạp lớn, sư trưởng và đệ tử nói rằng: " Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri xuất hiện ra đời thật là hy hữu. Và đêm nay, vào canh cuối cùng Sa-môn Gotama sẽ diệt độ ". Nay có nghi vấn này khởi lên trong tâm ta. Ta tin Sa-môn Gotama có thể thuyết pháp và giải được nghi vấn cho ta ".

24. Rồi du sĩ ngoại đạo Subhadda đi đến Upavattana, khu rừng Sàla của dân Mallà, đến tại chỗ tôn giả Ananda và thưa với tôn giả:

- Hiền giả Ananda, tôi nghe các du sĩ ngoại đạo, niên cạo lạp lớn, sư trưởng và đệ tử nói rằng: " Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri xuất hiện ra đời thật là hy hữu, và đêm nay, vào canh cuối cùng, Sa-môn Gotama sẽ diệt độ ". Nay có nghi vấn này khởi lên trong tâm tôi. Tôi tin Sa-môn Gotama có thể thuyết pháp và giải được nghi vấn cho tôi. Hiền giả Ananda, hãy cho phép tôi được yết kiến Sa-môn Gotama.

Khi được nói vậy, tôn giả Ananda nói với du sĩ ngoại đạo Subhadda:

- Thôi đi Hiền giả Subhadda, chớ có phiền nhiễu Như Lai. Thế Tôn đang mệt.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      812

Lần thứ hai, du sĩ ngoại đạo Subhadda ... Lần thứ ba, du sĩ ngoại đạo Subhadda nói với tôn giả Ananda:

- Hiền giả Ananda, tôi nghe các du sĩ ngoại đạo, niên cạo lạp lớn, sư trưởng và đệ tử nói rằng: " Như Lai, Ứng Cúng, Chánh Biến Tri xuất hiện ra đời thật là hy hữu, và đêm nay, vào canh cuối cùng, Sa-môn Gotama sẽ diệt độ ". Nay có nghi vấn này khởi lên trong tâm tôi. Tôi tin Sa-môn Gotama có thể thuyết pháp và giải được nghi vấn cho tôi. Hiền giả Ananda, hãy cho phép tôi được yết kiến Sa-môn Gotama.

Lần thứ ba, tôn giả Ananda nói với du sĩ ngoại đạo Subhadda:

- Thôi đi Hiền giả Subhadda, chớ có phiền nhiễu Như Lai. Thế Tôn đang mệt.

25. Thế Tôn nghe được câu chuyện của tôn giả Ananda với du sĩ ngoại đạo Subhadda, Ngài liền nói với tôn giả Ananda:

- Thôi Ananda, chớ có ngăn trở Subhadda, Ananda,
hãy để cho Subhadda được phép yết kiến Như Lai.
Những gì Subhadda hỏi Ta là hỏi để hiểu biết chớ
không phải để phiền nhiễu Ta. Và những gì ta trả lời
các câu hỏi, Subhadda sẽ hiểu ý nghĩa một cách mau
lẹ.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      813

Tôn giả Ananda liền nói với du sĩ ngoại đạo Subhadda:

- Này Hiền giả Subhadda, hãy vào. Thế Tôn đã cho phép Hiền giả.

26. Rồi du sĩ ngoại đạo Subhadda đến chỗ Thế Tôn,
nói lên những lời chúc tụng hỏi thăm xã giao, rồi
ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi một bên, du sĩ
ngoại đạo Subhadda bạch Thế Tôn:

- Tôn giả Gotama, có những Sa-môn, Bà-la-môn là
những vị hội chủ, vị giáo trưởng, vị sư trưởng giáo
hội, có tiếng tốt, có danh vọng, khai tổ giáo phái,
được quần chúng tôn sùng, như các ngài Pàrana
Kassapa, Makkhali Gosàla, Ajita Kesakambalì,
Pakadha Kaccàyana, Sanjaya Belatthiputta,
Nigantha Nàthaputta, tất cả những vị này có phải là
giác ngộ như các vị đã tự cho như vậy, hay tất cả
chưa giác ngộ, hay một số đã giác ngộ và một số
chưa giác ngộ?

- Thôi Subhadda, hãy để vấn đề này yên một bên: "
Tất cả những vị này có phải là đã giác ngộ như các
vị đã tự cho như vậy, hay tất cả chưa giác ngộ, hay
một số đã giác ngộ và một số chưa giác ngộ ". Này
Subhadda, Ta sẽ thuyết pháp cho Ngươi. Hãy nghe
và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ giảng.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    814

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn!

Du sĩ ngoại đạo Subhadda vâng lời Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

27. -

 Này Subhadda, trong pháp luật nào không có
Bát Thánh đạo, thời ở đây không có (đệ nhất)
Sa-môn, ở đây cũng không có đệ nhị Sa-môn,
cũng không có đệ tam Sa-môn, cũng không
có đệ tứ Sa-môn.

 Này Subhadda trong pháp luật nào có Bát
Thánh đạo thời ở đây có (đệ nhứt) Sa-môn,
cũng có đệ nhị Sa-môn, cũng có đệ tam Sa-
môn, ở đấy cũng có đệ tứ Sa-môn.

 Này Subhadda, chính trong pháp luật này có
Bát Thánh Đạo, thời này Subhadda, ở đây có
đệ nhất Sa-môn, ở đây cũng có đệ nhị Sa-
môn, cũng có đệ tam Sa-môn, cũng có đệ tứ
Sa-môn. Những hệ thống ngoại đạo khác đều
không có những Sa-môn.

 Này Subhadda, nếu những vị Tỷ-kheo này sống chơn chánh, thời đời này không vắng những vị A-la-hán.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                  815

Này Subhadda, năm hai mươi chín,
Ta xuất gia hướng tìm chân thiện đạo.
Trải năm mươi năm với thêm một năm
Từ khi xuất gia, này Subhadda,
Ta là du sĩ tu Trí, tu Đức.

Ngoài lãnh vực này, không có Sa-môn (đệ nhứt);
cũng không có Sa-môn đệ nhị, cũng không có Sa-
môn đệ tam, cũng không có Sa-môn đệ tứ. Những hệ
thống ngoại đạo khác đều không có những Sa-môn.
Này Subhadda, nếu những Tỷ-kheo sống chơn
chánh, thì đời này không vắng những vị A-la-hán.

28. Khi được nói vậy, du sĩ ngoại đạo Subhadda bạch Thế Tôn:

- Thật hy hữu thay, bạch Thế Tôn! Thật vi diệu thay,
bạch Thế Tôn! Như người dựng đứng lại những gì bị
quăng ngã xuống, phơi bày ra những gì bị che kín,
chỉ đường cho người bị lạc hướng, đem đèn sáng vào
trong bóng tối để những ai có mắt có thể thấy sắc.
Cũng vậy, chánh pháp đã được Thế Tôn dùng nhiều
phương tiện trình bày, giải thích. Bạch Thế Tôn, con
xin quy y Thế Tôn, quy y Pháp và quy y Tỷ-kheo
Tăng. Mong con được xuất gia với Thế Tôn. Con xin
thọ đại giới.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     816

- Này Subhadda, ai trước kia là ngoại đạo, nay muốn xuất gia muốn thọ đại giới trong Pháp, Luật này phải sống bốn tháng biệt trú. Sau khi sống bốn tháng biệt trú, các vị Tỷ-kheo nếu đồng ý sẽ cho xuất gia, cho thọ đại giới để thành vị Tỷ-kheo. Nhưng Ta nhận thấy cá tánh con người sai biệt nhau.

29. - Bạch Thế Tôn, nếu những người xưa kia là ngoại đạo nay muốn xuất gia, muốn thọ đại giới trong Pháp và Luật này phải sống bốn tháng biệt trú. Sau khi sống bốn tháng biệt thú, các vị Tỷ-kheo nếu đồng ý sẽ cho xuất gia, cho thọ đại giới, thời con sẽ xin sống biệt trú bốn năm, sau khi sống biệt trú bốn năm, nếu các vị Tỷ-kheo đồng ý, hãy cho con xuất gia, cho con thọ đại giới để thành vị Tỷ-kheo.

Và Thế Tôn nói với tôn giả Ananda:

- Này Ananada, hãy xuất gia cho Subhadda.

- Xin vâng, bạch Thế Tôn!

Tôn giả Ananda vâng lời Thế Tôn.

30. Du sĩ ngoại đạo Subhadda nói với tôn giả Ananda:

- Thật là lợi ích, thưa Tôn giả Ananda, thật là thiện

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      817

lợi, thưa Tôn giả Ananda, được thọ lễ quán đảnh làm đệ tử trước mặt bậc Đạo Sư!

Và du sĩ ngoại đạo Subhadda được xuất gia được thọ đại giới với Thế Tôn. Thọ đại giới không bao lâu, đại đức Subhadda ở một mình, an tịnh, không phóng dật, tinh tấn, sống nhiệt tâm, cần mẫn. Và không bao lâu, vị này chứng được mục đích tối cao mà con cháu các lương gia đã xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình hướng đến. Đó là vô thượng phạm hạnh ngay trong hiện tại, tự giác chứng và an trú. Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, những gì nên làm đã làm, sau đời này sẽ không có đời sống khác nữa.

Và đại đức Subhadda trở thành một A-la-hán nữa.

Đại đức là vị đệ tử cuối cùng được Thế Tôn thế độ.

VI

1. Lúc bấy giờ, Thế Tôn nói với Tôn giả Ananda:

- Này Ananda, nếu trong các Ngươi có người nghĩ

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      818

rằng: "Lời nói của bậc Đạo sư không còn nữa. Chúng
ta không có Đạo sư (giáo chủ)". Này Ananda, chớ
có những tư tưởng như vậy. Này Ananda, Pháp
và Luật, Ta đã giảng dạy và trình bày, sau khi Ta
diệt độ, chính Pháp và Luật ấy sẽ là Đạo Sư của
các Ngươi.

2. Này Ananda, nay các vị Tỷ-kheo xưng hô với nhau là Hiền giả. Sau khi Ta diệt độ, chớ có xưng hô như vậy.

- Này Ananda, vị Tỷ-kheo niên lão hãy gọi vị Tỷ-kheo niên thiếu, hoặc bằng tên, hoặc bằng họ, hoặc bằng tiếng Hiền giả.

- Vị Tỷ-kheo niên thiếu, hãy gọi vị Tỷ-kheo niên lão là Thượng tọa (Bhante) hay Đại đức.

3. Này Ananda, nếu chúng Tăng muốn, sau khi Ta diệt độ có thể hủy bỏ những học giới nhỏ nhặt chi tiết.

4. Này Ananda, sau khi Ta diệt độ, hãy hành tội Phạm đàn (Brahmadanda) đối với Tỷ-kheo Channa.

- Bạch Thế Tôn, thế nào là Phạm Đàn?

- Này Ananda, Tỷ-kheo Channa muốn nói gì thì nói.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    819

Chúng Tỷ-kheo sẽ không nói, sẽ không giảng dạy, sẽ không giáo giới Tỷ-kheo Channa.

5. Rồi Thế Tôn nói với các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, nếu có Tỷ-kheo nào nghi ngờ hay
phân vân gì về đức Phật, Pháp, chúng Tăng, đạo hay
phương pháp, thời này các Tỷ-kheo các Người hãy
hỏi đi. Sau chớ có hối tiếc: " Bậc Đạo Sư có mặt
trước chúng ta mà chúng ta không tận mặt hỏi Thế
Tôn ".

Khi được nói vậy, các Tỷ-kheo ấy im lặng. Một lần thứ hai, Thế Tôn... . Một lần thứ ba, Thế Tôn nói với các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, nếu có một Tỷ-kheo có nghi ngờ
hay phân vân gì về đức Phật, Pháp, chúng Tăng, đạo
hay phương pháp, thời này các Tỷ-kheo, các Người
hãy hỏi đi. Sau chớ có hối tiếc: " Bậc Đạo Sư có mặt
trước chúng ta mà chúng ta không tận mặt hỏi Thế
Tôn ".

Lần thứ ba, các Tỷ-kheo ấy giữ im lặng.

Rồi Thế Tôn nói với các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, nếu có vị nào vì lòng kính trọng

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      820

bậc Đạo Sư mà không hỏi, thời này các Tỷ-kheo, giữa bạn đồng tu, hãy hỏi nhau.

Khi được nói vậy, những vị Tỷ-kheo ấy giữ im lặng.

6. Rồi tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, thật kỳ diệu thay, bạch Thế Tôn,
thật hy hữu thay! Bạch Thế Tôn, con tin rằng trong
chúng Tỷ-kheo này, không có một Tỷ-kheo nào có
nghi ngờ hay phân vân gì đối với Phật, Pháp, chúng
Tăng, đạo hay phương pháp.

- Này Ananda, Ngươi có tín nhiệm nên nói vậy.
Nhưng ở đây, này Ananda, Như Lai biết rằng trong
chúng Tỷ-kheo này, không có một Tỷ-kheo nào có
nghi ngờ hay phân vân gì đối với Phật, Pháp, chúng
Tăng, đạo hay phương pháp. Này Ananda, trong
năm trăm Tỷ-kheo này, Tỷ-kheo thấp nhất đã
chứng được quả Dự lưu, không còn đọa lạc, chắc
chắn hướng đến Chánh giác.

7. Và Thế Tôn nói với các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo, nay Ta khuyên dạy các Ngươi: "Các pháp hữu vi là vô thường, hãy tinh tấn, chớ có phóng dật ".

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                   821

Đó là lời cuối cùng của Như Lai.

8.

- Rồi Thế Tôn nhập định Sơ thiền.
- Xuất Sơ thiền, Ngài nhập Nhị thiền.
- Xuất Nhị thiền Ngài nhập Tam thiền.
- Xuất Tam thiền, Ngài nhập Tứ thiền.
- Xuất Tứ thiền, Ngài nhập định Không vô biên
xứ.
- Xuất Không vô biên xứ, Ngài nhập định Thức
vô biên xứ.
- Xuất Thức vô biên xứ, Ngài nhập định Vô sở
hữu xứ.
- Xuất Vô Sở hữu xứ, Ngài nhập định Phi tưởng
phi phi tưởng xứ.
- Xuất Phi tưởng phi phi tưởng xứ, Ngài nhập
Diệt thọ tưởng định.

Khi ấy tôn giả Ananda nói với tôn giả Anuruddha:

- Thưa Tôn giả, Thế Tôn đã diệt độ.

- Này Hiền giả Ananda, Thế Tôn chưa diệt độ. Ngài

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      822

mới nhập Diệt thọ tưởng định.

9.

- Rồi xuất Diệt thọ tưởng định. Ngài nhập Phi
tưởng phi phi tưởng xứ định.
- Xuất Phi tưởng phi phi tưởng xứ, Ngài nhập Vô
sở hữu xứ định.
- Xuất Vô sở hữu xứ, Ngài nhập Thức vô biên
xứ định.
- Xuất thức Vô biên xứ, Ngài nhập Hư không vô
biên xứ định.
- Xuất Hư không vô biên xứ, Ngài nhập định Tứ
thiền.
- Xuất Tứ thiền, Ngài nhập định Tam thiền.
- Xuất Tam thiền, Ngài nhập định Nhị thiền.
- Xuất Nhị thiền, Ngài nhập định Sơ thiền.
- Xuất Sơ thiền, Ngài nhập định Nhị thiền.
- Xuất Nhị thiền, Ngài nhập định Tam thiền.
- Xuất Tam thiền, Ngài nhập định Tứ thiền.
- Xuất Tứ thiền, Ngài lập tức diệt độ.

10. Khi Thế Tôn diệt độ, cùng với sự diệt độ, đại địa

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      823

chấn động khủng khiếp, râu tóc dựng ngược, sấm trời vang động.

Khi Thế Tôn diệt độ, Phạm thiên Sahampati, cùng lúc Ngài diệt độ, thốt lên bài kệ này.

Chúng sanh ở trên đời,
Từ bỏ thân ngũ uẩn
Bậc đạo sư cũng vậy,
Đấng Tuyệt luân trên đời.
Bậc Đại hùng Giác ngộ
Như Lai đã diệt độ.

Khi Thế Tôn diệt độ, Thiên chủ Sakka, cùng lúc Ngài diệt độ, thốt lên bài kệ này:

Các hành là vô thường,
Có sanh phải có diệt
Đã sanh, chúng phải diệt,
Nhiếp chúng là an lạc.

Khi Thế Tôn diệt độ, Tôn giả Anuruddha, cùng lúc Ngài diệt độ, thốt lên bài kệ này:

Không phải thở ra vào
Chính tâm trú chánh định
Không tham ái tịch tịnh
Tu sĩ hướng diệt độ

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    824

Chính tâm tịnh bất động
Nhẫn chịu mọi cảm thọ
Như đèn sáng bị tắt
Tâm giải thoát hoàn toàn.

Khi Thế Tôn diệt độ, Tôn giả Ananda, cùng lúc Ngài diệt độ, thốt lên bài kệ này:

Thật kinh khủng bàng hoàng,
Thật râu tóc dựng ngược,
Khi Bậc Toàn thiện năng,
Bậc Giác ngộ nhập diệt.

Khi Thế Tôn diệt độ, những Tỷ-kheo chưa giải thoát
tham ái, có vị thì khóc than với cánh tay duỗi cao, có
vị thì khóc than, thân nằm nhoài dưới đất, lăn lộn qua
lại: "Thế Tôn nhập diệt quá sớm, Thiện Thệ nhập
diệt quá sớm, Pháp nhãn biến mất ở trên đời quá
sớm ".

Còn những Tỷ-kheo đã diệt trừ tham ái, những vị này an trú chánh niệm tỉnh giác, nhẫn nại, suy tư: "Các hành là vô thường, làm sao tránh khỏi sự kiện ấy."

11. Lúc bấy giờ, Tôn giả Anuruddha nói với các Tỷ kheo:

- Thôi các Hiền giả, chớ có sầu não, chớ có khóc

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       825

than. Này các Hiền giả, phải chăng Thế Tôn đã tuyên bố ngay từ ban đầu rằng: Mọi vật ưu ái thân tình đều phải sanh biệt, tử biệt và dị biệt.

Này các Hiền giả, làm sao có thể được như vầy:
“ Những gì sanh, tồn tại, hữu vi, chịu sự biến hoại
mà lại mong khỏi có sự biến dịch? Thật không có
sự trạng ấy ”. Này các Hiền giả, chính chư Thiên
đang trách đó.

- Thưa Tôn giả Anuruddha, Tôn giả đang nghĩ đến hạng chư Thiên nào?

- Hiền giả Ananda, có hạng chư Thiên ở trên hư
không nhưng có tâm tư thế tục, những vị này
khóc than với đầu bù tóc rối, khóc than với
cánh tay duỗi cao, khóc than thân bổ nhoài
dưới đất, lăn lộn qua lại: " Thế Tôn nhập diệt
quá sớm, Thiện Thệ nhập diệt quá sớm, Pháp
nhãn biến mất ở trên đời quá sớm ".

- Hiền giả Ananda, có hạng chư Thiên ở trên đất
với tâm tư thế tục, những vị này khóc than với
đầu bù tóc rối, khóc than với cánh tay duỗi cao,
khóc than thân bổ nhoài dưới đất, lăn lộn qua
lại: " Thế Tôn nhập diệt quá sớm, Thiện Thệ
nhập diệt quá sớm, Pháp nhãn biến mất ở trên

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     826

đời quá sớm ".

- Còn những chư Thiên diệt trừ ái dục, những vị
này chánh niệm tỉnh giác, chịu đựng với tâm
suy tư: “ Các hành là vô thường, làm sao có thể
khác được? ”.

12. Tôn giả Anuruddha và Tôn giả Ananda luận bàn về Chánh pháp suốt cả đêm còn lại. Rồi tôn giả Anuruddha nói với tôn giả Ananda:

- Hiền giả Ananda, hãy vào thành Kusinàrà và nói
với dân Mallà ở Kusinàrà: “ Nay Vàsetthà, Thế Tôn
đã diệt độ, hãy làm những gì các Ngươi nghĩ phải
làm.”

- Tôn giả, xin vâng!

Tôn giả Ananda vâng lời tôn giả Anuruddha, buổi sáng đắp y, đem theo y bát, cùng một thị giả, vào thành Kusinàrà.

Lúc bấy giờ, dân Mallà ở Kusinàrà đang tụ họp tại
giảng đường vì một vài công vụ. Tôn giả Ananda đến
tại giảng đường của dân Mallà ở Kusinàrà, sau khi
đến liền nói với dân Mallà ở Kusinàrà: “ Này
Vàsetthà, Thế Tôn đã diệt độ, hãy làm những gì các
Ngươi nghĩ phải làm.”

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    827

Dân Mallà cùng với con trai, con gái và vợ, khi nghe tôn giả Ananda nói như vậy, liền đau đớn, sầu muộn, tâm tư khổ não. Kẻ thì khóc than với đầu bù tóc rối, kẻ thì khóc than với cánh tay duỗi cao, kẻ thì khóc than thân bổ nhoài dưới đất, lăn lộn qua lại: " Thế Tôn nhập diệt quá sớm, Thiện Thệ nhập diệt quá sớm, Pháp nhãn biến mất ở trên đời quá sớm ".

13. Rồi dân Mallà ở Kusinàrà ra lệnh cho những người làm: “ Các Người hãy gom góp hương, tràng hoa và tất cả nhạc khí ở Kusinàrà.”

Rồi dân Kusinàrà đem theo hương, tràng hoa, tất cả
nhạc khí và năm trăm cuộn vải đi đến Upavattana,
tại rừng Sàlà của giòng họ Mallà, đến tại chỗ thân
xá- lợi của Thế Tôn, rồi chúng ở lại cả ngày tôn
trọng, cung kính, đảnh lễ, cúng dường thân xá - lợi
Thế Tôn với các điệu múa, hát, nhạc, tràng hoa,
hương, làm những bảo cái bằng vải và tràng hoa
Mandala.

Rồi dân Mallà ở Kusinàrà suy nghĩ: “ Hôm nay, nếu thiêu thân xá - lợi Thế Tôn thời quá sớm. Ngày mai, chúng ta sẽ làm lễ thiêu thân xá - lợi của Thế Tôn.” Rồi dân Mallà ở Kusinàrà, cả ngày thứ hai, tôn trọng, cung kính, đãnh lễ, cúng dường thân xá - lợi Thế Tôn với các điệu múa, hát, nhạc, tràng hoa, hương, làm

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      828

những bảo cái bằng vải và tràng hoa Malanda, ngày thứ ba cũng như vậy, ngày thứ tư cũng như vậy, ngày thứ năm cũng như vậy. Ngày thứ sáu cũng như vậy.

14. Đến ngày thứ bảy, dân Mallà ở Kusinàrà suy
nghĩ: “Chúng ta đã tôn trọng, cung kính, đảnh lễ,
cúng dường thân xá - lợi Thế Tôn với các điệu múa,
hát, nhạc, tràng hoa, hương, nay chúng ta hãy chở
thân xá - lợi Thế Tôn ra ngoài thành về phía Nam và
làm lễ thiêu thân tại chỗ ấy.”

Lúc bấy giờ tám vị tộc trưởng Mallà gội đầu, mặc áo
mới với ý định khiêng nổi thân xá - lợi Như Lai
nhưng khiêng không nổi được. Các vị Mallà ở
Kuisnàrà bạch Tôn giả Anuruddha:

- Bạch Tôn giả, do nhân gì, do duyên gì, tám vị tộc
trưởng Mallà này gội đầu, mặc áo mới với ý định
khiêng nổi thân xá- lợi Như Lai, nhưng không khiêng
nổi được?

- Này Vàsetthà, vì ý định của các Ngươi khác, ý định của chư Thiên khác.

15. – Bạch Tôn giả, ý định của chư Thiên là gì?

- Này các Vàsetthà, ý định của các Ngươi như sau: “ Chúng ta đã tôn trọng, cung kính, đảnh lễ, cúng

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     829

dường thân xá- lợi Thế Tôn với các điệu múa, hát,
nhạc, tràng hoa, hương. Nay chúng ta hãy chở thân
xá-lợi Thế Tôn ra ngoài thành về phía Nam và làm
lễ thiêu thân tại chỗ ấy.”

Này các Vàsetthà, ý định của chư Thiên như sau:
“Chúng ta đã tôn trọng, cung kính, đảnh lễ, cúng
dường thân xá- lợi Thế Tôn với các điệu múa, hát,
nhạc, tràng hoa, hương của chư Thiên, nay chúng ta
hãy khiêng thân xá- lợi Thế Tôn về hướng Bắc đến
phía Bắc của thành. Sau khi khiêng qua cửa phía
Bắc, hãy khiêng qua trung tâm của thành, rồi hướng
về phía Đông, khiêng đến phía Đông của thành. Sau
khi khiêng qua cửa phía Đông, hãy khiêng đến phía
Đông của thành, tại đền của dân Mallà tên là
Makuta- bandhana, và chúng ta sẽ thiêu thân Thế
Tôn tại chỗ ấy.”

- Bạch Tôn giả, ý định của chư Thiên thế nào, ý định của chúng con cũng như vậy.

16. Lúc ấy, khắp cả Kusinàrà cho đến đống bụi, đống rác, được rải la liệt lên đến đầu gối toàn hoa Mandaràva. Rồi chư Thiên và các dân Mallà ở Kusinàrà, sau khi đã tôn trọng, cung kính, đảnh lễ, cúng dường thân xá lợi Thế Tôn với các điệu múa, hát, nhạc, tràng hoa, hương của chư Thiên và loài

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     830

Người, liền khiêng thân xá lợi Thế Tôn về phía Bắc của Thành. Sau khi khiêng qua cửa phía Bắc, liền khiêng qua Trung tâm của thành, rồi hướng về phía Đông, khiêng đến phía Đông của thành. Sau khi khiêng qua cửa phía Đông, liền khiêng đến phía Đông của thành, tại đền của dân Mallà tên là Makuta- bandhana và đặt thân xá lợi của Thế Tôn tại chỗ ấy.

17. Rồi dân Mallà bạch tôn giả Ananda:

- Bạch Tôn giả Ananda, chúng con nay phải xử sự như thế nào đối với thân xá lợi Như Lai?

- Này các Vàsetthà, xử sự thân Chuyển luân Thánh vương như thế nào, hãy xử sự thân xá lợi Như Lai như vậy.

- Bạch Tôn giả Ananda, xử sự thân Chuyển luân Thánh vương phải như thế nào?

- Này các Vàsetthà:

- Thân Chuyển luân Thánh vương được vấn tròn
với vải mới.
- Sau khi vấn vải mới, lại được vấn thêm với vải
gai bện.
- Sau khi vấn với vải gai bện, lại vấn thêm với

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     831

vải mới và tiếp tục như vậy cho đến năm trăm
lớp cả hai loại vải.
- Rồi thân được đặt trong một hòm dầu bằng sắt,
hòm sắt này được một hòm sắt khác đậy kín.
- Xong một giàn hỏa gồm mọi loại hương được
xây dựng lên, thân vị Chuyển luân Thánh
vương được đem thiêu trên giàn hỏa này,
- Và tại ngã tư đường, tháp vị Chuyển luân
Thánh vương này được xây dựng lên.
 Này các Vàsetthà, đó là pháp táng thân của vị
Chuyển luân Thánh vương.

 Này các Vàsetthà, pháp táng thân của vị Chuyển luân Thánh vương như thế nào, pháp táng thân của Thế Tôn cũng như vậy.

Tháp của Như Lai phải được dựng lên tại ngã tư đường. Và những ai đem đến tại chỗ ấy vòng hoa, hương, hay hương bột nhiều màu, đảnh lễ tháp hay khởi tâm hoan hỷ (khi đứng trước mặt tháp) , thời những người ấy sẽ được lợi ích, hạnh phúc lâu dài.

18. Và các người Mallà ở Kusinàrà sai những người làm công:

- Hãy đem lại tất cả vải gai bện của Mallà .

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                   832

Rồi những người Mallà ở Kusinàrà vấn tròn thân Thế Tôn với vải mới. Sau khi vấn vải mới xong, lại vấn thêm với vải gai bện. Sau khi vấn với vải gai bện lại vấn thêm với vải mới và tiếp tục như vậy cho đến năm trăm lớp cả hai loại vải. Rồi đặt thân Như Lai vào trong một hòm dầu bằng sắt, đậy hòm sắt này vào một hòm sắt khác, dựng lên một giàn hỏa gồm mọi loại hương và đặt thân Thế Tôn trên giàn hỏa.

19. Lúc bấy giờ, Tôn giả Mahà Kassapa đang đi
giữa đường từ Pàvà đến Kusinàrà với đại chúng Tỷ-
kheo khoảng năm trăm vị. Rồi Tôn giả Mahà
Kassapa bước xuống đường và đến ngồi tại một gốc
cây.

Lúc bấy giờ có một tà mạng ngoại đạo lấy một hoa Mandàrava ở Kusinàrà và đang đi trên một con đường đến Pàvà.

Tôn giả Mahà Kassapa thấy tà mạng ngoại đạo đi từ đàng xa đến. Thấy vậy, tôn giả liền hỏi tà mạng ngoại đạo ấy:

- Này Hiền giả, Hiền giả có biết bậc Đạo sư chúng tôi không?

- Này Hiền giả, tôi có biết. Sa-môn Gotama đã diệt độ cách hôm nay một tuần. Từ chỗ ấy, tôi được hoa

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      833

Mandàrava này.

Lúc ấy những Tỷ-kheo chưa giải thoát tham ái, có vị thì khóc than với cánh tay duỗi cao, có vị thì khóc than, thân nằm nhoài dưới đất, lăn lộn qua lại: " Thế Tôn nhập diệt quá sớm, Thiện Thệ nhập diệt quá sớm, Pháp nhãn biến mất ở trên đời quá sớm ". Còn những Tỷ-kheo đã diệt trừ tham ái, những vị này an trú chánh niệm, tỉnh giác, nhẫn nại suy tư: " Các hành là vô thường, làm sao tránh khỏi sự kiện ấy? ".

20. Lúc bấy giờ, Subhadda được xuất gia khi đã
lớn tuổi đang ngồi trong hội chúng này. Subhadda
được xuất gia khi đã lớn tuổi nói với những Tỷ-kheo
ấy:

- Thôi các Hiền giả, chớ có sầu não, chớ có khóc
than. Chúng ta đã được thoát khỏi hoàn toàn vị Đại
Sa-môn ấy, chúng ta đã bị phiền nhiễu quấy rầy với
những lời: " Làm như thế này không hợp với các
Ngươi. Làm như thế này hợp với các Ngươi ". Nay
những gì chúng ta muốn, chúng ta làm, những gì
chúng ta không muốn, chúng ta không làm.

Tôn giả Mahà Kassapa mới nói với các vị Tỷ-kheo:

- Thôi các Hiền giả, chớ có sầu não, chớ có khóc than. Này các Hiền giả, phải chăng Thế Tôn đã tuyên

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       834

bố ngay từ ban đầu rằng mọi vật ưu ái thân tình đều phải bị sanh biệt, tử biệt và dị biệt. Này các Hiền giả, làm sao có thể được như vầy: Những gì sanh, tồn tại, hữu vi, chịu sự biến hoại mà lại mong khỏi có sự biến dịch? Thật không có sự trạng ấy.

21. Lúc bấy giờ bốn vị tộc trưởng Mallà gội đầu, mặc áo mới với ý định châm lửa thiêu giàn hỏa Thế Tôn nhưng châm lửa không cháy.

Các vị Mallà ở Kusinàrà bạch tôn giả Anuruddha:

- Bạch Tôn giả, do nhân gì, do duyên gì, bốn vị tộc
trưởng Mallà này gội đầu, mặc áo mới với ý định
châm lửa thiêu giàn hỏa Thế Tôn, nhưng châm lửa
không cháy?

- Này các Vàsetthà, ý định của chư Thiên khác.

- Bạch Tôn giả, ý định của chư Thiên như thế nào?

- Này các vàsetthà, ý định của chư Thiên như sau:
" Tôn giả Mahà Kassapa nay đang đi giữa đường
giữa Pàvà và Kusinàrà cùng với đại chúng Tỷ-kheo
khoảng năm trăm vị. Giàn hỏa Thế Tôn chỉ được
đốt cháy khi tôn giả Mahà Kassapa cúi đầu đảnh
lễ Thế Tôn ".

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                         835

- Bạch Tôn giả, ý định chư Thiên như thế nào, hãy làm y như vậy.

22. Rồi Tôn giả Mahà Kassapa đến tại đền Makuta
Bandhana của những vị Mallà tại giàn hỏa Thế Tôn,
khi đến xong liền choàng áo phía một bên vai, chấp
tay, đi nhiễu phía tay phải xung quanh giàn hỏa
ba lần, cởi mở chân ra và cúi đầu đảnh lễ chân
Thế Tôn.

Năm trăm vị Tỷ-kheo ấy choàng áo phía một bên vai, chấp tay, đi nhiễu qua phía tay phải xung quanh giàn hỏa ba lần và cúi đầu đảnh lễ chân Thế Tôn.

Và khi tôn giả Mahà Kassapa và năm trăm vị Tỷ- kheo đảnh lễ xong, thời giàn hỏa Thế Tôn tự bắt lửa cháy.

23. Khi thân Thế Tôn đã cháy, từ da ngoài cho đến
da mỏng, thịt, dây gân hay nước giữa các khớp
xương, thảy đều cháy sạch, không có tro, không
có than, chỉ có xương xá lợi còn lại.

Như sanh tô hay dầu bị cháy, tất cả đều cháy sạch không có tro, không có than. Cũng vậy khi thân Thế Tôn cháy, từ da ngoài cho đến da mỏng, thịt, dây gân hay nước giữa khớp xương, tất cả đều cháy sạch, không có tro, không có than, chỉ có xương xá lợi còn

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     836

lại. Và năm trăm tầng lớp vải gai bện, cả hai lớp trong nhất và lớp ngoài nhất đều bị cháy thiêu.

Khi thân Thế Tôn bị thiêu cháy xong, một dòng nước
từ hư không chảy xuống tưới tắt giàn hỏa Thế Tôn,
và một dòng nước từ kho nước (hay từ cây sàlà) phun
lên tưới tắt giàn hỏa Thế Tôn, và các người Mallà ở
Kusinàrà dùng nước với mọi loại hương tưới tắt giàn
hỏa Thế Tôn.

Rồi các người Mallà xứ Kusinàrà đặt xá lợi Thế Tôn trong giảng đường, dùng cây thương làm hàng rào, dùng cây cung làm bức thành xung quanh và trong bảy ngày tôn trọng, cung kính, đảnh lễ, cúng dường với các điệu múa, hát, nhạc, vòng hoa, hương.

24.

15.   Vua nước Magadha tên là Ajàtasattu
Vedehiputta nghe tin Thế Tôn đã diệt độ ở
Kusinàrà. Vua liền gởi một sứ giả đến các
người Mallà ở Kusinàrà " Thế Tôn là người
Sát-đế-lỵ, ta cũng là người Sát-đế-lỵ. Ta cũng
xứng đáng được một phần xá lợi Thế Tôn, ta
cũng dựng tháp và tổ chức nghi lễ đối với xá
lợi Thế Tôn ".

16.   Những người Licchavì ở Vesàli nghe tin Thế

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       837

Tôn đã diệt độ ở Kusinàrà liền gởi một sứ giả
đến các người Mallà ở Kusinàrà: " Thế Tôn là
người Sát-đế-lỵ, chúng tôi cũng là người Sát-
đế-lỵ. Chúng tôi cũng xứng đáng được phần xá
lợi Thế Tôn. Chúng tôi cũng dựng tháp và tổ
chức nghi lễ đối với xá-lợi Thế Tôn ".

17.   Các người Sakyà ở Kapilavatthu nghe tin Thế
Tôn đã diệt độ ở Kusinàrà, liền gởi một sứ giả
đến các người Mallà ở Kusinàrà: " Thế Tôn là
người Sát-đế-lỵ, chúng tôi cũng là người Sát-
đế-lỵ. Chúng tôi cũng xứng đáng được một
phần xá lợi Thế Tôn. Chúng tôi cũng sẽ dựng
tháp và tổ chức các nghi lễ với xá-lợi Thế Tôn
".

18.   Những người Buli ở Allakappa nghe tin Thế
Tôn đã diệt độ ở Kusinàrà, liền gởi một sứ giả
đến các người Mallà ở Kusinàrà: " Thế Tôn là
người Sát-đế-lỵ, chúng tôi cũng là người Sát-
đế-lỵ. Chúng tôi cũng xứng đáng được một
phần xá-lợi Thế Tôn. Chúng tôi cũng sẽ dựng
tháp và tổ chức các nghi lễ đối với xá lợi Thế
Tôn ".

19.   Những người Koli ở Rãmagãma nghe tin Thế Tôn đã diệt độ ở Kusinàrà , liền gởi một sứ giả

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        838

đến các người Mallà ở Kusinàrà: " Thế Tôn là
người Sát-đế-lỵ, chúng tôi cũng là người Sát-
đế-lỵ. Chúng tôi cũng xứng đáng được một
phần xá lợi Thế Tôn. Chúng tôi cũng sẽ dựng
tháp và tổ chức các nghi lễ đối với xá lợi Thế
Tôn."

20.   Bà-la-môn Vethadìpaka nghe tin Thế Tôn đã
diệt độ ở Kusinàrà, liền gởi một sứ giả đến các
người Mallà ở Kusinàrà: " Thế Tôn là người
Sát-đế-lỵ, tôi là người Bà-la-môn. Tôi cũng
xứng đáng được một phần xá lợi Thế Tôn. Tôi
cũng sẽ dựng tháp và tổ chức các nghi lễ đối
với xá-lợi Thế Tôn ".

21.   Các người Mallà ở Pàvà nghe tin Thế Tôn đã
diệt độ liền gửi một sứ giả đến các người Mallà
ở Kusinàrà: " Thế Tôn là người Sát-đế-lỵ,
chúng tôi cũng là người Sát-đế-lỵ. Chúng tôi
cũng xứng đáng được một phần xá-lợi Thế
Tôn. Chúng tôi cũng sẽ dựng tháp và tổ chức
các nghi lễ đối với xá-lợi Thế Tôn ".

25. Khi được nói vây các người Mallà ở Kusinàrà liền tuyên bố giữa đại chúng:

- Thế Tôn đã diệt độ tại làng vườn của chúng tôi, chúng tôi sẽ không cho phần xá lợi nào của Thế Tôn.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        839

Khi nghe vậy. Bà-la-môn Dona nói với chúng:

Tôn giả, hãy nghe lời tôi nói!
Phật dạy chúng ta phải kham nhẫn.
Thật không tốt nếu có tranh giành.
Khi chia xá lợi bậc Thượng nhân.
Chúng ta hãy đoàn kết nhất tâm,
Hoan hỷ chia xá lợi tám phần.
Chúng ta hãy dựng tháp mọi phương,
Đại chúng mười phương tin Pháp nhãn...

- Này Tôn giả Bà-la-môn, Ngài hãy phân chia xá lợi ra tám phần đồng đều.

- Xin vâng, các Tôn giả.

Bà-la-môn Dona vâng lời hội chúng ấy, phân chia xá-lợi Thế Tôn thành tám phần đồng đều rồi thưa hội chúng:

- Các Tôn giả, hãy cho tôi cái bình dùng để đông chia xá-lợi này. Tôi sẽ dựng tháp và tổ chức các nghi lễ cho cái bình.

Và hội chúng ấy tặng Bà-la-môn Dona cái bình.

26. Và người Moriyà ở Pipphalivana nghe tin Thế Tôn đã diệt độ liền gởi một sứ giả đến các người

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    840

Mallà ở Kusinàrà:

- "Thế Tôn là người Sát-đế-lỵ, chúng tôi cũng là
người Sát-đế-lỵ. Chúng tôi cũng xứng đáng được
hưởng một phần xá lợi Thế Tôn. Chúng tôi cũng sẽ
dựng tháp và tổ chức các nghi lễ đối với xá-lợi Thế
Tôn ".

- " Nay không còn phần xá-lợi Thế Tôn nào. Xá-lợi Thế Tôn đã được phân chia, hãy lấy tro còn lại ". Rồi các vị nầy lấy than tro còn lại.

27. Và vua nước Magadha tên là Ajàtasattu, con bà Videhi xây dựng tháp trên xá-lợi Thế Tôn tại Vương Xá và tổ chức lễ cúng dường.

Những người Licchavi ở Vesàli cũng xây dựng tháp trên xá-lợi Thế Tôn tại Vesàli và tổ chức lễ cúng dường.

Những người Sakya ở Kapilavatthu cũng xây dựng trên xá-lợi Thế Tôn tại Kapilavatthu và tổ chức lễ cúng dường.

Những người Buli ở Allakappa cũng xây dựng tháp trên xá lợi Thế Tôn tại Allakappa và tổ chức lễ cúng dường.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      841

Những người Koli ở Ràmagama cũng xây dựng tháp trên xá-lợi Thế Tôn tại Ràmagama và tổ chức lễ cúng dường.

Bà-la-môn Vethadìpaka cũng xây dựng tháp trên xá- lợi Thế Tôn tại Vethadìpa và tổ chức lễ cúng dường.

Những người Mallà ở Pàvà cũng xây dựng tháp trên xá-lợi Thế Tôn tại Pàvà và tổ chức lễ cúng dường.

Những người Màllà ở Kusinàrà cũng xây dựng tháp trên xá-lợi Thế Tôn tại Kusinàrà và tổ chức lễ cúng dường.

Bà-la-môn Dona cũng xây dựng tháp trên bình (dùng để đong chia xá-lợi) và tổ chức lễ cúng dường.

Những người Moriyà ở Pipphalivana cũng xây dựng tháp trên những than tro và tổ chức lễ cúng dường.

Như vậy có tám tháp xá-lợi, tháp thứ chín trên bình (dùng để đong chia xá-lợi) và tháp thứ mười trên tro (xá-lợi).

Đó là truyền thống thời xưa như vậy.

28. Đấng Pháp Nhãn Vô Thượng Xá-lợi phân tám phần.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     842

Bảy phần được cúng dường.
Tại Jambudìpa.
Một phần Long vương cúng.
Tại Ràmagàma.
Một răng Phật được cúng,
Tại cõi Tam Thiên giới,
Một tại Gandhàra,
Một tại Kalinga.
Một răng, vua Long vương.
Tự mình riêng cúng dường.
Quả đất được chói sáng,
Với hào quang xá-lợi,
Với lễ vật cúng dường.
Hạng thượng phẩm, thượng đẳng.
Xá-lợi đấng Pháp Nhãn.
Như vậy được cúng dường,
Bởi những bậc tôn trọng
Cung kính lễ cúng dường,
Bởi những bậc tôn trọng
Cúng kính lễ cúng dường.
Bởi Thiên, Long, Nhơn chủ,
Bởi bậc Tối thượng nhơn.
Các Ngươi hãy chắp tay,
Cung kính lễ cúng dường.
Khó thay sự chiêm ngưỡng.
Tôn nhan bậc Như Lai.
Trải nhiều nhiều trăm kiếp,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                843

May lắm được một lần.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                           844

67      Kinh CÁC LỢI ÍCH NHỜ BẬC CHÂN NHÂN – Tăng II, 271

CÁC LỢI ÍCH NHỜ BẬC CHÂN NHÂN – Tăng II, 271

 Nhờ y tựa bậc chân nhân, này các Tỷ-kheo, chờ đợi là bốn lợi ích. Thế nào là bốn?

- Lớn mạnh nhờ Thánh giới,
- Lớn mạnh nhờ Thánh định,
- Lớn mạnh nhờ Thánh trí tuệ,
- Lớn mạnh nhờ Thánh giải thoát.

Nhờ y tựa bậc chân nhân, này các Tỷ-kheo, chờ đợi là bốn lợi ích này.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                  845

68    Kinh CỤ TÚC GIỚI – Tăng II, 747

CỤ TÚC GIỚI – Tăng II, 747

1. - Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ- kheo cần được trao cụ túc giới. Thế nào là năm?

2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thành tựu vô học
giới uẩn, thành tựu vô học định uẩn, thành tựu vô học
tuệ uẩn, thành tựu vô học giải thoát uẩn, thành tựu
vô học giải thoát tri kiến uẩn.

Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo cần được trao cụ túc giới.

CHE CHỞ VÀ PHỤC VỤ – Tăng II, 747

1. - Thành tựu năm pháp, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo cần phải cho sở y chỉ... cần phải được một Sa-di làm thị giả. Thế nào là năm?

2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thành tựu vô học
giới uẩn, thành tựu vô học định uẩn, thành tựu vô học
tuệ uẩn, thành tựu vô học giải thoát uẩn, thành tựu
vô học giải thoát tri kiến uẩn.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      846

Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo cần phải được một sa-di làm thị giả.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                 847

69     Kinh LÕI – Tăng II, 83

LÕI – Tăng II, 83 (Tinh túy)

 Này các Tỷ-kheo, có bốn lõi này. Thế nào là bốn?

-   Lõi về giới,
-   Lõi về định,
-   Lõi về tuệ,
-   Lõi về giải thoát.

Này các Tỷ-kheo, có bốn loại lõi này.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                   848

70    Kinh SÀLHA – Tăng II, 204

SÀLHA – Tăng II, 204

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Vesàli (Tỳ-xá-ly) tại Đại
Lâm, trong ngôi nhà có nóc nhọn. Rồi Licchavì Sàlha
và Licchavì Abhaya đi đến Thế Tôn; sau khi đến,
đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống
một bên, Licchavì Sàlha bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, có những Sa-môn, Bà-la-môn trình
bày sự vượt qua dòng nước mạnh với hai pháp môn:
nhân giới thanh tịnh và nhân khổ hạnh nhàm chán.
Ở đây, bạch Thế Tôn, Thế Tôn có nói gì?

- Này Sàlha, Ta nói rằng giới thanh tịnh là một chi
phần của Sa-môn hạnh. Các vị Sa-môn, Bà-la-môn
nào, này Salha, sống chủ trương nhân khổ hạnh
nhàm chán, xem khổ hạnh nhàm chán là lõi cây, chấp
chặt vào khổ hạnh nhàm chán, những vị ấy không thể
nào vượt qua dòng nước mạnh.

Các vị Sa-môn, Bà-la-môn nào, này Sàlha, thân hành
không thanh tịnh, lời nói không thanh tịnh, ý hành
không thanh tịnh, sanh sống không thanh tịnh, những
vị ấy không có thể đạt được tri kiến vô thượng Bồ-
đề.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     849

3. Ví như, này Sàlhà, một người muốn vượt qua sông, cầm một cây búa sắc bén đi vào rừng. Tại đấy, nó thấy một cây sàla lớn, cao, thẳng, còn trẻ, không có lồi lõm. Nó chặt cây ấy tại gốc, sau khi chặt ở gốc, nó đốn ngọn. Sau khi đốn ngọn, nó tỉa cành lá và làm cho thân cây trơn tru. Sau khi tỉa cành lá và làm cho thân cây trơn tru, nó gọt đẽo với cái búa. Sau khi gọt đẽo với cái búa, nó gọt đẽo với con dao. Sau khi gọt đẽo với con dao, nó bào sạch với cái bào. Sau khi bào sạch với cái bào, nó bào sạch với hòn đá mài. Sau khi bào sạch với hòn đá mài, nó đem cây ấy xuống sông. Ý Ông nghĩ thế nào, này Sàlhà người ấy có thể vượt qua sông được không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

4. Vì sao? Bạch Thế Tôn, vì cây sàla ấy, tuy bề ngoài
rất khéo làm, nhưng bề trong không được làm sạch.
Do vậy, sự việc chờ đợi rằng: "Cây sàla ấy chìm
xuống và người ấy rơi vào ách nạn".

- Cũng vậy, này Sàlhà, những Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương sống khổ hạnh nhàm chán, xem khổ hạnh nhàm chán là lõi cây, chấp chặt lấy khổ hạnh nhàm chán, những vị ấy không có thể vượt qua dòng nước mạnh. Này Sàlhà, những vị Sa-môn, Bà-la-môn nào, thân hành không thanh tịnh, lời nói không thanh tịnh, ý hành không thanh tịnh, sinh sống không thanh

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        850

tịnh, chúng không có thể chứng được tri kiến vô thượng Bồ-đề.

Này Sàlhà, những Sa-môn, Bà-la-môn nào sống
không chủ trương khổ hạnh nhàm chán, không xem
khổ hạnh nhàm chán là lõi cây, không chấp chặt lấy
khổ hạnh nhàm chán, những vị ấy có thể vượt qua
dòng nước mạnh. Này Sàlhà, những vị Sa-môn, Bà-
la-môn nào, thân hành thanh tịnh, lời nói thanh tịnh,
ý hành thanh tịnh, sinh sống thanh tịnh, những vị ấy
có thể chứng được tri kiến vô thượng Bồ-đề.

5. Ví như, này Sàlhà, một người muốn vượt qua sông, cầm một cây búa sắc bén đi vào rừng. Tại đấy, người ấy thấy một cây sàla lớn, cao, thẳng, còn trẻ, không có lồi lõm. Nó chặt cây ấy tại gốc, sau khi chặt ở gốc, người ấy đốn ngọn. Sau khi đốn ngọn, người ấy tỉa cành lá và làm cho thân cây trơn tru. Sau khi tỉa cành lá và làm cho thân cây trơn tru, người ấy gọt đẽo với cái búa. Sau khi gọt đẽo với cái búa, người ấy gọt đẽo với con dao. Sau khi gọt đẽo với con dao, người ấy bào sạch với cái bào. Sau khi bào sạch với cái bào, người ấy bào sạch với hòn đá mài. Sau khi bào sạch với hòn đá mài, người ấy làm thành chiếc thuyền, cột với cái chèo và bánh lái, rồi cuối cùng người ấy thả xuống sông. Ý Ông nghĩ thế nào, này Sàlhà người ấy có thể vượt qua sông được không?

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        851

- Thưa được, bạch Thế Tôn.

6. Vì sao? Bạch Thế Tôn, vì cây sàla ấy, bề ngoài rất
khéo làm, bề trong được làm sạch, được cột với cái
chèo và bánh lái. Do vậy, sự việc chờ đợi rằng:
"Chiếc thuyền ấy không chìm, và người ấy sẽ đến bờ
bên kia an toàn".

- Cũng vậy, này Sàlhà, những Sa-môn, Bà-la-môn
nào không chủ trương khổ hạnh nhàm chán, những
vị ấy có thể vượt qua dòng nước mạnh. Này Sàlhà,
những vị Sa-môn, Bà-la-môn nào, thân hành thanh
tịnh, lời nói thanh tịnh, ý hành thanh tịnh, sinh sống
thanh tịnh, những vị ấy có thể chứng được tri kiến vô
thượng Bồ-đề".

7. Ví như, này Sàlhà, một chiến sĩ dầu nó biết được
nhiều cung thuật, nhưng về ba phương diện nó xứng
đáng là của vua, thuộc sở hữu của vua, đi đến làm
biểu tượng của vua. Thế nào là ba?

- Bắn xa, - Bắn nhanh như chớp nhoáng, - Và bắn thủng được vật lớn.

8. Ví như, này Sàlhà, người chiến sĩ bắn xa, cũng vậy, này Sàlhà, là Thánh đệ tử có chánh định. Phàm có sắc gì quá khứ, vị lai, hiện tại, hoặc nội hay ngoại,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                         852

hoặc thô hay tế, hoặc liệt hay thắng, hoặc xa hay gần, cần phải như thật thấy với trí tuệ rằng: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải là tự ngã của tôi". Phàm có thọ gì … phàm có tưởng gì … phàm có hành gì … phàm có thức gì, quá khứ, vị lai, hiện tại, hoặc nội hay ngoại, hoặc thô hay tế, hoặc liệt hay thắng, hoặc xa hay gần, cần phải như thật thấy với trí tuệ rằng: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải là tự ngã của tôi".

9. Ví như, này Sàlhà, người chiến sĩ bắn như chớp
nhoáng. Cũng vậy, này Sàlhà là vị Thánh đệ tử có
chánh tri kiến. Vị Thánh đệ tử này Sàlhà, có chánh
tri kiến như thật quán tri: "Đây là khổ … Đây là khổ
tập…, Đây là khổ diệt …, Đây là con đường đưa đến
khổ diệt".

10. Ví như, này Sàlhà, người chiến sĩ đâm thủng
được thân hình lớn. Cũng vậy, này Sàlhà là vị Thánh
đệ tử có chánh giải thoát. Vị Thánh đệ tử này Sàlhà,
có chánh giải thoát đâm thủng được vô minh uẩn to
lớn

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        853

71    Kinh TẠI URUVELÀ 1 – Tăng I, 585

TẠI URUVELÀ 1 – Tăng I, 585

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Sàvatthi, tại Jetanava, ở khu vườn ông Anàthapindika. Tại đấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Thế Tôn nói như sau:

- Một thời, này các Tỷ-kheo, Ta trú ở Uruvelà trên
bờ sông Neranjarà, dưới cây bàng Ajapàla, khi mới
thành Chánh giác. Trong khi Ta Thiền tịnh độc cư,
này các Tỷ-kheo, tư tưởng sau đây được khởi lên:
"Thật là khó khăn, sống không cung kính, không
vâng lời, vậy Ta hãy cung kính, đảnh lễ và sống y chỉ
vào một vị Sa-môn hay Bà-la-môn".

Rồi này các Tỷ-kheo, Ta suy nghĩ:

 "Với mục đích làm cho đầy đủ giới uẩn chưa
được đầy đủ, Ta hãy cung kính, đảnh lễ và sống
y chỉ vào một vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào
khác. Nhưng Ta không thấy một chỗ nào trong

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      854

thế giới chư Thiên, Ác ma và Phạm thiên, giữa
quần chúng Sa-môn và Bà-la-môn, chư Thiên
hay loài Người, không có một vị Sa-môn hay
Bà-la-môn nào khác với giới đầy đủ hơn Ta,
mà ta có thể sống cung kính, đảnh lễ, sống y
chỉ.
 Với mục đích làm cho đầy đủ định uẩn chưa
được đầy đủ, Ta hãy cung kính, đảnh lễ và sống
y chỉ vào một vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào
khác …
 Với mục đích làm cho đầy đủ tuệ uẩn chưa
được đầy đủ, Ta hãy cung kính, đảnh lễ và sống
y chỉ vào một vị Sa-môn hay Bà-la-môn nào
khác …
 Với mục đích làm cho đầy đủ giải thoát uẩn
chưa được đầy đủ, Ta hãy cung kính, đảnh lễ
và sống y chỉ vào một vị Sa-môn hay Bà-la-
môn nào khác. Nhưng Ta không thấy một chỗ
nào trong thế giới chư Thiên, Ác ma và Phạm
thiên, giữa quần chúng Sa-môn và Bà-la-môn,
chư Thiên hay loài Người, không có một vị Sa-
môn hay Bà-la-môn nào khác với giới đầy đủ
hơn Ta, mà ta có thể sống cung kính, đảnh lễ,
sống y chỉ.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                   855

Rồi này các Tỷ-kheo, ta suy nghĩ như sau: "Với pháp này mà Ta đã chơn chánh giác ngộ, Ta hãy cung kính đảnh lễ và sống y chỉ pháp ấy".

2. Rồi Phạm thiên Sahampati với tâm tư của mình
biết tâm tư của ta, như một nhà lực sĩ duỗi cánh tay
đang co lại, hay co lại bàn tay đang duỗi ra. Cũng
như vậy, Phạm thiên Sahampati biến mất ở Phạm
thiên giới và hiện ra trước mặt ta.

Rồi Phạm thiên Sahampati đắp thượng y vào một bên
vai, với đầu gối chân mặt quỳ trên đất, chắp tay
hướng đến ta và thưa với ta: "Như vậy là phải, bạch
Thế Tôn! Như vậy là phải, bạch Thiện Thệ!

Bạch Thế Tôn, trong thời quá khứ, các vị A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, chư Tôn giả ấy đã cung kính đảnh lễ, sống y chỉ vào Chánh pháp.

Bạch Thế Tôn, trong thời vị lai, các vị sẽ thành A-la- hán, Chánh Đẳng Giác, các Tôn giả ấy sẽ cung kính đảnh lễ, sống y chỉ vào Chánh pháp.

Bạch Thế Tôn, mong rằng thời hiện tại, Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, hãy cung kính đảnh lễ, sống y chỉ vào Chánh pháp".

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       856

Phạm thiên Sahampati nói như vậy. Sau khi nói như vậy, lại nói thêm như sau:

Chư Phật thời quá khứ
Chư Phật thời vị lai
Và đức Phật hiện tại
Đoạn sầu muộn nhiều người.
Tất cả các vị ấy
Đã đang và sẽ sống
Cung kính và đảnh lễ
Pháp chơn chánh vi diệu
Pháp nhĩ là như vậy
Đối với chư Phật-đà.
- Vậy muốn lợi cho mình
Ước vọng làm đại nhân
Hãy cung kính đảnh lễ
Pháp chơn chánh vi diệu
Hãy ghi nhớ giáo pháp
Chư Phật Chánh Đẳng Giác.

Này các Tỷ-kheo, Phạm Thiên Sahampati nói như vậy; nói vậy xong, đảnh lễ ta, thân hữu hướng về bên ta rồi biến mất tại chỗ. Rồi này các Tỷ-kheo, sau khi biết được thỉnh nguyện của Phạm thiên, và thích ứng với Ta, Ta sống cung kính, tôn trọng và y chỉ pháp ấy và ta đã tự Chánh Đẳng Giác. Và này các Tỷ-

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      857

kheo, vì rằng chúng Tăng thành tựu sự cao cả nên Ta tôn trọng đặc biệt chúng Tăng.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    858

72     Kinh VÔ HỌC – Tăng II, 526

VÔ HỌC – Tăng II, 526

1. - Thành tựu năm pháp, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-
kheo đáng được cung kính, đáng được tôn trọng,
đáng được cúng dường, đáng được chắp tay, là
phước điền vô thượng ở đời.

2. Ở đây, này các Tỷ-kheo,

-   Tỷ-kheo thành tựu vô học giới uẩn,
-   Thành tựu vô học định uẩn,
-   Thành tựu vô học tuệ uẩn,
-   Thành tựu vô học giải thoát uẩn,
-   Thành tựu vô học giải thoát tri kiến uẩn.

Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đáng được cung kính... là phước điền vô thượng ở đời.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     859

73        Kinh ĐẦY ĐỦ 2 – Tăng II, 501

ĐẦY ĐỦ 2 – Tăng II, 501

1. - Này các Tỷ-kheo, có năm đầy đủ này.

2. Thế nào là năm?

-   Giới đầy đủ,
-   Định đầy đủ,
-   Tuệ đầy đủ,
-   Giải thoát đầy đủ,
-   Giải thoát tri kiến đầy đủ.

Này các Tỷ-kheo, đây là năm đầy đủ.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                              860

74    Kinh ĐỜI SỐNG – Tăng II, 437

ĐỜI SỐNG – Tăng II, 437

1. - Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo với đời sống (của mình) làm gương cho các vị đồng Phạm hạnh. Thế nào là năm?

2. Ở đây, này các Tỷ-kheo,

- Vị Tỷ-kheo tự mình đầy đủ giới, trả lời câu hỏi
đề cập đến từ câu chuyện về giới cụ túc.
- Tự mình đầy đủ định, trả lời câu hỏi được đề
cập đến từ câu chuyện về định cụ túc;
- Tự mình đầy đủ tuệ, trả lời câu hỏi được đề cập
đến từ câu chuyện về tuệ;
- Tự mình đầy đủ giải thoát, trả lời câu hỏi được
đề cập đến từ câu chuyện về giải thoát;
- Tự mình đầy đủ giải thoát tri kiến, trả lời câu
hỏi được đề cập đến từ câu chuyện về giải thoát
tri kiến.

Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đủ khả năng, với đời sống của mình, làm gương cho các vị đồng Phạm hạnh.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    861

75    Tiến trình giải thoát - Kinh CÁC CĂN – Tăng III, 133

CÁC CĂN –Tăng III, 133

1. Này các Tỷ-kheo,
 Với căn không phòng hộ, với người khiếm
khuyết phòng hộ các căn thì giới đi đến hủy
hoại;
 Với giới không có, với ai khiếm khuyết về giới,
chánh định đi đến hủy hoại.
 Với chánh định không có, với ai khiếm khuyết
chánh định, tri kiến như thật đi đến hủy hoại.
 Với tri kiến như thật không có, với ai khiếm
khuyết tri kiến như thật, nhàm chán ly tham đi
đến hủy hoại.
 Với nhàm chán, ly tham không có, với ai khiếm
khuyết nhàm chán, ly tham giải thoát tri kiến đi
đến hủy hoại.
2. Ví như, này các Tỷ-kheo, một cây, với cành và lá
khiếm khuyết, thời các chồi non không đi đến viên
mãn, vỏ cây không đi đến viên mãn, giác cây không
đi đến viên mãn, lõi cây không đi đến viên mãn.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       862

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, với căn không phòng
hộ, với người khiếm khuyết phòng hộ các căn... giải
thoát tri kiến đi đến hủy hoại.
3. Này các Tỷ-kheo,
 Với các căn được phòng hộ, với người đầy đủ
các căn được phòng hộ, giới đi đến đầy đủ.
 Với giới có mặt, với người đầy đủ giới, chánh
định đi đến đầy đủ.
 Với chánh định có mặt, với người đầy đủ chánh
định, tri kiến như thật đi đến đầy đủ.
 Với tri kiến như thật có mặt, với người đầy đủ
tri kiến như thật, nhàm chán ly tham đi đến đầy
đủ.
 Với nhàm chán, ly tham có mặt, với người đầy
đủ nhàm chán ly tham thì giải thoát tri kiến đi
đến đầy đủ.
4. Ví như, này các Tỷ-kheo, một cây với cành và lá
đầy đủ, thời chồi non đi đến viên mãn, vỏ cây đi đến
viên mãn, giác cây đi đến viên mãn, lõi cây đi đến
viên mãn.
Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, với căn được phòng hộ,
với người đầy đủ phòng hộ các căn, giới đi đến đầy
đủ... giải thoát tri kiến đi đến đầy đủ.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       863

76    Tiến trình giải thoát - Kinh CÓ LỢI ÍCH GÌ – Tăng IV, 645

CÓ LỢI ÍCH GÌ – Tăng IV,645

(Giới – ý nghĩa của các thiện giới; dòng chảy của Giới - Định - Tuệ)

1. Rồi Tôn giả Ànanda đi đến Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Ànanda bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, các thiện giới có ý nghĩa gì, có
lợi ích gì?
- Có ý nghĩa không hối tiếc, có lợi ích không hối
tiếc.
- Nhưng bạch Thế Tôn, không hối tiếc có ý nghĩa
gì? Có lợi ích gì?
- Này Ànanda, không hối tiếc có ý nghĩa hân
hoan, có lợi ích hân hoan.
- Bạch Thế Tôn, nhưng hân hoan có ý nghĩa gì,
có lợi ích gì?
- Này Ànanda, hân hoan có ý nghĩa hoan hỷ, có
lợi ích hoan hỷ.
- Nhưng bạch Thế Tôn, hoan hỷ có ý nghĩa gì, có
lợi ích gì?

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    864

- Nhưng Ànanda, hoan hỷ có ý nghĩa khinh an,
có lợi ích khinh an.
- Nhưng bạch Thế Tôn, khinh an có ý nghĩa gì,
có lợi ích gì?
- Này Ànanda, khinh an có ý nghĩa an lạc, có lợi
ích an lạc.
- Nhưng bạch Thế Tôn, an lạc có ý nghĩa gì, có
lợi ích gì?
- Này Ànanda, an lạc có ý nghĩa định, có lợi ích
định.
- Nhưng bạch Thế Tôn, định có ý nghĩa gì? Có
lợi ích gì?
- Này Ànanda, định có ý nghĩa như thật tri kiến,
có lợi ích như thật tri kiến.
- Nhưng bạch Thế Tôn, như thật tri kiến có ý
nghĩa gì, có lợi ích gì?
- Này Ànanda, như thật tri kiến có ý nghĩa nhàm
chán, có lợi ích nhàm chán.
- Nhưng bạch Thế Tôn, nhàm chán có ý nghĩa gì,
có lợi ý gì?
- Này Ànanda, nhàm chán có ý nghĩa ly tham, có
lợi ích ly tham.
- Nhưng bạch Thế Tôn, ly tham có ý nghĩa gì, có
lợi ích gì?
- Này Ànanda ly tham có ý nghĩa giải thoát tri
kiến, có lợi ích giải thoát tri kiến.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                   865

2. Như vậy, này Ànanda:

11. Các thiện giới có ý nghĩa không hối tiếc, có lợi
ích không hối tiếc.
12. Không hối tiếc có ý nghĩa hân hoan, có lợi ích
hân hoan.
13. Hân hoan có ý nghĩa hoan hỷ, có lợi ích hoan
hỷ.
14. Hoan hỷ có ý nghĩa khinh an, có lợi ích khinh
an.
15. Khinh an có ý nghĩa an lạc, có lợi ích an lạc.
16. An lạc có ý nghĩa định, có lợi ích định.
17. Định có ý nghĩa như thật tri kiến, có lợi ích như
thật tri kiến.
18. Như thật tri kiến có ý nghĩa nhàm chán, có lợi
ích nhàm chán.
19. Nhàm chán có ý nghĩa ly tham, có lợi ích ly
tham.
20. Ly tham có ý nghĩa giải thoát tri kiến, có lợi ích
giải thoát tri kiến.

Như vậy, này Ànanda, các thiện giới thứ lớp dẫn đến tối thượng.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                         866

77   Tiến trình giải thoát - Kinh NGHĨ VỚI DỤNG Ý – Tăng IV, 238

NGHĨ VỚI DỤNG Ý – Tăng IV, 238

10. Này các Tỷ-kheo, với người có giới, có giới
đầy đủ, không cần phải làm với dụng ý rằng:
"Mong rằng không hối tiếc sẽ sanh khởi nơi ta".
Pháp nhĩ là vậy, này Tỷ-kheo, với người có
giới, có giới đầy đủ, không hối tiếc sanh khởi.
11. Này các Tỷ-kheo, với người không hối tiếc,
không cần phải làm với dụng ý rằng: "Mong
rằng hân hoan sẽ sanh khởi nơi ta". Pháp nhĩ là
vậy, này các Tỷ-kheo, với người có không hối
tiếc, hân hoan sanh khởi.
12. Này các Tỷ-kheo, với người có hân hoan,
không cần phải làm với dụng ý rằng: "Mong
rằng hoan hỷ sẽ sanh khởi nơi ta", Pháp nhĩ là
vậy, này các Tỷ-kheo, với người có hân hoan
thì hoan hỷ sanh khởi.
13. Này các Tỷ-kheo, với người có hoan hỷ,
không cần phải làm với dụng ý rằng: "Mong
rằng thân ta được khinh an ", Pháp nhĩ là vậy,
này các Tỷ-kheo, với người có hoan hỷ thì thân
được khinh an.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    867

14. Này các Tỷ-kheo, với người có thân khinh an,
không cần phải làm với dụng ý rằng: "Mong
rằng ta cảm thọ an lạc". Pháp nhĩ là vậy, này
các Tỷ-kheo, với người có thân khinh an, an lạc
được cảm thọ.
15. Này các Tỷ-kheo, với người có an lạc, không
cần phải làm với dụng ý: "Mong rằng tâm ta
được Thiền định". Pháp nhĩ là vậy, này các Tỷ-
kheo, với người có an lạc, tâm được Thiền
định.
16. Này các Tỷ-kheo, với người có Thiền định,
không cần phải làm với dụng ý: "Mong rằng ta
biết, ta thấy như thật". Pháp nhĩ là vậy, này các
Tỷ-kheo, người có tâm Thiền định, biết và thấy
như thật". Pháp nhĩ là vậy, này các Tỷ-kheo,
người có tâm Thiền định, biết và thấy như thật.
17. Này các Tỷ-kheo, người biết và thấy như thật,
không cần phải làm với dụng ý: "Mong rằng ta
sẽ nhàm chán, ta sẽ ly tham" Pháp nhĩ là vậy,
này các Tỷ-kheo, người biết và thấy như thật,
nhàm chán và ly tham.
18. Này các Tỷ-kheo, người nhàm chán, ly tham
không cần phải làm với dụng ý: "Mong rằng ta
sẽ chứng ngộ giải thoát tri kiến". Pháp nhĩ là
vậy, này các Tỷ-kheo, người nhàm chán, ly
tham, chứng ngộ giải thoát tri kiến.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      868

Như vậy, này các Tỷ-kheo:

10. Nhàm chán ly tham có ý nghĩa giải thoát tri
kiến, có lợi ích giải thoát tri kiến.
11. Như thật tri kiến có ý nghĩa nhàm chán, ly
tham, có lợi ích nhàm chán, ly tham.
12. Định có ý nghĩa như thật tri kiến, có lợi như
thật tri kiến.
13. An lạc có ý nghĩa định, có lợi ích định.
14. Khinh an có ý nghĩa an lạc có lợi ích an lạc.
15. Hỷ có ý nghĩa khinh an, có lợi ích khinh an.
16. Hân hoan có ý nghĩa hỷ, có lợi ích hỷ.
17. Không nuối tiếc có ý nghĩa hân hoan, có lợi
ích hân hoan.
18. Các Thiện giới có ý nghĩa không nuối tiếc, có
lợi ích không hối tiếc.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, các pháp khiến cho các pháp (khác) tăng thịnh; các pháp khiến các pháp khác viên mãn, đưa từ bờ bên này qua bờ bên kia.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     869

78     Tiến trình giải thoát - Kinh NIỆM – Tăng IV, 44

NIỆM – Tăng IV, 44

1. - Này các Tỷ kheo:

- Khi chánh niệm, tỉnh giác không có, với người
không có chánh niệm, tỉnh giác, thì tàm quý đi
đến hủy diệt.
- Khi tàm quý không có, với người thiếu tàm quý,
thì chế ngự các căn đi đến hủy diệt.
- Khi chế ngự các căn không có, với người thiếu
chế ngự các căn, thì giới đi đến hủy diệt.
- Khi giới không có, với người thiếu giới, thì
chánh định đi đến hủy diệt.
- Khi chánh định không có, với người không có
chánh định, thì tri kiến như thật đi đến hủy diệt.
- Khi tri kiến như thật không có, với người thiếu
tri kiến như thật, thì nhàm chán, ly tham đi đến
hủy diệt.
- Khi nhàm chán, ly tham không có, với người
thiếu nhàm chán, ly tham, thì giải thoát tri kiến
đi đến hủy diệt.
Ví như, này các Tỷ-kheo, một cây không có cành và
lá, các mầm non của cây ấy không đi đến thành mãn,

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                         870

vỏ cây, giác cây, lõi cây không đi đến thành mãn.
Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, khi chánh niệm, tỉnh
giác không có, với người không có chánh niệm, tỉnh
giác tàm quý đi đến hủy diệt... giải thoát tri kiến đi
đến hủy diệt.

2. – Này các Tỷ kheo:

- Khi chánh niệm, tỉnh giác có mặt, với người có
chánh niệm, tỉnh giác, thì tàm quý đi đến đầy
đủ.
- Khi tàm quý có mặt, với người đầy đủ tàm quý,
thì chế ngự các căn, đi đến đầy đủ.
- Khi chế ngự các căn có mặt, với người đầy đủ
chế ngự các căn, thì giới đi đến đầy đủ.
- Khi giới có mặt, với người đầy đủ giới, thì
chánh định đi đến đầy đủ.
- Khi chánh định có mặt, với người đầy đủ chánh
định, thì tri kiến như thật đi đến đầy đủ.
- Khi tri kiến như thật có mặt, với người đầy đủ
tri kiến như thật, thời nhàm chán, ly tham đi
đến đầy đủ.
- Khi nhàm chán, ly tham có mặt, với người đầy
đủ nhàm chán, ly tham, giải thoát tri kiến đi
đến đầy đủ.
Ví như, này các Tỷ-kheo, một cây có cành và lá, các
mầm non và lõi cây đi đến thành mãn, vỏ cây, giác

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       871

cây và lõi cây đi đến thành mãn. Cũng vậy, này các
Tỷ-kheo, khi chánh niệm, tỉnh giác có mặt, với người
đầy đủ chánh niệm, tỉnh giác... giải thoát tri kiến đi
đến đầy đủ.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       872

79    Tiến trình giải thoát - Kinh SỞ Y – Tăng IV, 241

SỞ Y – Tăng IV, 241

(sở y = nương theo đó)

Này các Tỷ-kheo:

1. Với ác giới, với phá giới, không hối tiếc sở y
bị diệt.
2. Với không có không hối tiếc, với không hối tiếc
không đầy đủ, hân hoan sở y bị diệt.
3. Với hân hoan không có, với hân hoan không
đầy đủ, hỷ sở y bị diệt.
4. Với hỷ không có, với hỷ không đầy đủ, khinh
an sở y bị diệt.
5. Với khinh an không có, với khinh an không đầy
đủ, an lạc sở y bị diệt.
6. Với an lạc không có, với an lạc không đầy đủ,
chánh định sở y bị diệt.
7. Với chánh định không có, với chánh định
không đầy đủ, như thật tri kiến sở y bị diệt.
8. Với như thật tri kiến không có, với như thật tri
kiến không đầy đủ, nhàm chán, ly tham sở y bị
diệt.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      873

9. Với nhàm chán, ly tham không có, với nhàm chán, ly tham không đầy đủ, giải thoát tri kiến sở y bị diệt.

Ví như cây không đủ cành và lá, các mầm non (cũng
có nghĩa là vỏ ngoài) của cây ấy không đi đến viên
mãn. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, với ác giới, với
phá giới, không hối tiếc sở y bị diệt. Với không hối
tiếc không có, với không hối tiếc không đầy đủ....
giải thoát tri kiến sở y bị diệt.

Này các Tỷ- kheo:

1. Với giới có mặt, với giới có đầy đủ, không hối
tiếc có sở y.
2. Với không hối tiếc có mặt, với không hối tiếc
có đầy đủ, hân hoan có sở y.
3. Với hân hoan có mặt, với hân hoan có đầy đủ,
hoan hỷ có sở y.
4. Với hoan hỷ có mặt, với hoan hỷ có đầy đủ,
khinh an có sở y.
5. Với khinh an có mặt, với khinh an có đầy đủ,
an lạc có sở y.
6. Với an lạc có mặt, với an lạc có đầy đủ, chánh
định có sở y.
7. Với chánh định có mặt, với chánh định có đầy
đủ, như thật tri kiến có sở y.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     874

8. Với như thật tri kiến có mặt, với như thật tri
kiến có đầy đủ, nhàm chán, ly tham có sở y.
9. Với nhàm chán, ly tham có mặt, với nhàm chán,
ly tham có đầy đủ, giải thoát tri kiến có sở y.

Ví như này các Tỷ-kheo, một cây có đầy đủ cành và
lá, các mầm non của cây ấy đi đến viên mãn, vỏ
trong, giác cây, lõi cây đi đến viên mãn. Cũng vậy,
này các Tỷ-kheo, với giới có mặt, với giới có đầy đủ,
không hối tiếc có sở y. Với không hối tiếc có mặt,
với không hối tiếc có đầy đủ... giải thoát tri kiến có
sở y.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       875

80    Tiến trình giải thoát - Kinh XẤU HỔ – Tăng III, 417

XẤU HỔ –Tăng III, 417

1. - Này các Tỷ-kheo,

 Khi tàm quý không có, với người thiếu tàm quý,
chế ngự các căn đi đến hủy diệt.
 Khi chế ngự các căn không có, với người thiếu
chế ngự các căn, giới đi đến hủy diệt.
 Khi giới không có, với người thiếu giới, chánh
định đi đến hủy diệt.
 Khi chánh định không có, với người không có
chánh định, tri kiến như thật đi đến hủy diệt.
 Khi tri kiến như thật không có, với người thiếu tri
kiến như thật, nhàm chán ly tham đi đến hủy diệt.
 Khi nhàm chán ly tham không có, với người thiếu
nhàm chán ly tham, giải thoát tri kiến đi đến hủy
diệt.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một cây không có cành và lá, các mầm non của cây ấy không đi đến thành mãn; vỏ trong, giác cây, lõi cây không đi đến thành mãn.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      876

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, khi tàm quý không có, với người không có tàm quý, chế ngự các căn đi đến hủy diệt... giải thoát tri kiến đi đến hủy diệt.

2. Này các Tỷ-kheo,

 Khi tàm quý có mặt, với người đầy đủ tàm quý,
chế ngự các căn đi đến đầy đủ.
 Khi chế ngự các căn có mặt, với người đầy đủ chế
ngự các căn, giới đi đến đầy đủ.
 Khi giới có mặt, với người đầy đủ giới, chánh định
đi đến đầy đủ.
 Khi chánh định có mặt, với người đầy đủ chánh
định, tri kiến như thật đi đến đầy đủ.
 Khi tri kiến như thật có mặt, với người đầy đủ tri
kiến như thật, nhàm chán ly tham đi đến đầy đủ.
 Khi nhàm chán ly tham có mặt, với người đầy đủ
nhàm chán ly tham, giải thoát tri kiến đi đến đầy
đủ.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một cây có cành và lá, các mầm non của cây ấy đi đến thành mãn; vỏ trong, giác cây, lõi cây đi đến thành mãn.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, khi tàm quý có mặt, với người đầy đủ tàm quý ... giải thoát tri kiến đi đến đầy đủ.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                        877

81    Tiến trình giải thoát - Kinh ÁC GIỚI – Tăng II, 332

ÁC GIỚI – Tăng II, 332

1. - Này các Tỷ-kheo,

- Với người ác giới, với người phá giới, chánh
định do vậy bị phá hoại.
- Khi chánh định không có mặt, với người chánh
định bị phá hoại, như thật tri kiến do vậy bị
phá hoại.
- Khi như thật tri kiến không có mặt, với người
như thật tri kiến bị phá hoại, nhàm chán, ly
tham do vậy bị phá hoại.
- Khi nhàm chán ly tham không có mặt, với
người nhàm chán ly tham bị phá hoại, giải
thoát tri kiến do vậy bị phá hoại.

2. Ví như, này các Tỷ-kheo, một cây, với cành và lá bị phá hoại, thời đọt cây ấy không đi đến viên mãn, vỏ cây không đi đến viên mãn, giác cây không đi đến viên mãn, lõi cây không đi đến viên mãn.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, với người ác giới, với người phá giới, chánh định do vậy bị phá hoại. Khi chánh định không có mặt, với người chánh định bị

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    878

phá hoại, như thật tri kiến nhân vậy bị phá hoại. Khi
như thật tri kiến không có mặt, với người như thật tri
kiến bị phá hoại, nhàm chán, ly tham do vậy bị phá
hoại. Khi nhàm chán, ly tham không có mặt, với
người nhàm chán ly tham bị phá hoại, giải thoát tri
kiến do vậy bị phá hoại.

3. Này các Tỷ-kheo,

- Với người có giới, với người gìn giữ giới,
chánh định do vậy được đầy đủ.
- Do chánh định có mặt, với người chánh định
được thành tựu, như thật tri kiến do vậy được
thành tựu.
- Do như thật tri kiến có mặt, với người như
thật tri kiến có mặt, nhàm chán, ly tham do
vậy được thành tựu.
- Do nhàm chán, ly tham có mặt, với người
nhàm chán ly tham được thành tựu, giải thoát
tri kiến do vậy được thành tựu.

4. Ví như, này các Tỷ-kheo, một cây, với cành và lá
được đầy đủ, thời đọt cây ấy đi đến viên mãn vỏ cây
đi đến viên mãn, giác cây đi đến viên mãn, lõi cây đi
đến viên mãn.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, với người có giới, với người giữ gìn giới, chánh định nhân vậy được đầy

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       879

đủ. Do chánh định có mặt, với người chánh định
được thành tựu, như thật tri kiến do vậy được thành
tựu. Do như thật tri kiến có mặt, với người như thật
tri kiến được thành tựu, nhàm chán, ly tham do vậy
được thành tựu. Do nhàm chán, ly tham có mặt, với
người nhàm chán, ly tham được thành tựu, giải thoát
tri kiến do vậy được thành tựu.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     880

82    Tiến trình giải thoát - Kinh Ý NGHĨA GÌ – Tăng IV, 236

Ý NGHĨA GÌ – Tăng IV, 236

1. Như vầy tôi nghe:

Một thời, Thế Tôn trú ở Savatthi, tại Jetavana, khu
vườn ông Anàthapindika. Rồi Tôn giả Ànanda đi đến
Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi
xuống một bên, Tôn giả Ànanda bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, các thiện giới có ý nghĩa gì, có lợi ích gì?

- Này Ànanda, các thiện giới có ý nghĩa không có hối tiếc, có lợi ích không có hối tiếc.

- Nhưng bạch Thế Tôn, không có hối tiếc có ý nghĩa gì, có lợi ích gì?

- Này Ànanda, không có hối tiếc có ý nghĩa hân hoan, có lợi ích hân hoan.

- Bạch Thế Tôn, nhưng hân hoan có ý nghĩa gì, có lợi ích gì?

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     881

- Này Ànanda, hân hoan có ý nghĩa hoan hỷ, có lợi ích hoan hỷ.

- Nhưng bạch Thế Tôn, hoan hỷ có ý nghĩa gì, có lợi ích gì?

- Này Ànanda, hoan hỷ có ý nghĩa khinh an, có lợi ích khinh an.

- Nhưng bạch Thế Tôn, khinh an có ý nghĩa gì, có lợi ích gì?

- Này Ànanda, khinh an có ý nghĩa an lạc, có lợi ích an lạc.

- Nhưng bạch Thế Tôn, an lạc có ý nghĩa gì, có lợi ích gì?

- Này Ànanda, an lạc có ý nghĩa định, có lợi ích định

- Nhưng bạch Thế Tôn, định có ý nghĩa gì, có lợi ích gì?

- Này Ànanda, định có ý nghĩa như thật tri kiến, có lợi ích như thật tri kiến.

- Nhưng bạch Thế Tôn, như thật tri kiến có ý nghĩa gì, có lợi ích gì?

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      882

- Này Ànanda, như thật tri kiến có ý nghĩa nhàm chán, ly tham, có lợi ích nhàm chán, ly tham.

- Nhưng bạch Thế Tôn, nhàm chán, ly tham có ý nghĩa gì, có lợi ích gì?

Này Ànanda, nhàm chán, ly tham có ý nghĩa giải thoát tri kiến, có lợi ích giải thoát tri kiến.

2. Như vậy, này Ànanda:

1. Các thiện giới, có ý nghĩa không hối tiếc, có lợi
ích không hối tiếc.
2. Không hối tiếc có ý nghĩa hân hoan, có lợi ích
hân hoan.
3. Hân hoan có ý nghĩa hoan hỷ, có lợi ích hoan
hỷ.
4. Hoan hỷ có ý nghĩa khinh an, có lợi ích khinh
an.
5. Khinh an có ý nghĩa an lạc, có lợi ích an lạc.
6. An lạc có ý nghĩa định, có lợi ích định.
7. Định có ý nghĩa như thật tri kiến, có lợi ích như
thật tri kiến.
8. Như thật tri kiến có ý nghĩa nhàm chán, ly
tham, có lợi ích nhàm chán, ly tham.
9. Nhàm chán ly tham có ý nghĩa giải thoát tri
kiến, có lợi ích giải thoát tri kiến.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                       883

Như vậy, này Ànanda, các thiện giới thứ lớp dẫn tới tối thượng. Như vậy, này Ànanda, các thiện giới thứ lớp đưa đến tối thượng.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    884

83     Định nghĩa - Kinh CÁC                     VỊ SÀPÙGIYÀ – Tăng II, 193

CÁC VỊ SÀPÙGIYÀ – Tăng II, 193

1. Một thời, Tôn giả Ànanda trú ở giữa các dân chúng
Koliya tại một thị trấn các Koliya tên là Sàpùgà. Rồi
rất nhiều Koliya tử ở Sàpùgà đi đến Tôn giả Ànanda;
sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả Ànanda rồi ngồi xuống
một bên. Tôn giả Ànanda nói với các Koliya tử ấy ở
Sàpùgà:

- Này các Vyagghapajjà, có bốn thanh tịnh tinh cần
chi phần này được Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác chơn chánh nói lên để chúng sanh được
thanh tịnh, để vượt qua sầu bi, để chấm dứt khổ ưu,
để đạt đến chánh lý, để chứng ngộ Niết-bàn. Thế nào
là bốn?

-   Giới thanh tịnh tinh cần chi phần,
-   Tâm thanh tịnh tinh cần chi phần,
-   Kiến thanh tịnh tinh cần chi phần,
-   Giải thoát thanh tịnh tinh cần chi phần.

2. Và này các Vyagghapajjà, thế nào là giới thanh tịnh tinh cần chi phần?

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      885

Ở đây, này Vyagghapajjà, Tỷ-kheo có giới …, chấp
nhận và học tập trong các học pháp. Này các
Vyagghapajjà, đây gọi là giới thanh tịnh; với lời
nguyền: "Nếu giới thanh tịnh như vậy chưa đầy đủ,
tôi sẽ làm cho đầy đủ. Nếu giới thanh tịnh như vậy
được đầy đủ, tôi sẽ học thêm chỗ này chỗ kia với trí
tuệ". Ở đây, ước muốn, tinh tấn, nỗ lực, phấn chấn,
không có lối thoát, chánh niệm tỉnh giác, này các
Vyagghapajjà, đều được gọi là giới thanh tịnh tinh
cần chi phần.

Và này các Vyagghapajjà, thế nào là tâm thanh tịnh tinh cần chi phần?

3. Ở đây, này các Vyagghapajjà, vị Tỷ-kheo ly các
dục … chứng đạt và an trú Thiền thứ tư. Này các
Vyagghapajjà, đây gọi là tâm thanh tịnh; với lời
nguyện: "Nếu tâm thanh tịnh như vậy chưa đầy đủ,
tôi sẽ làm cho đầy đủ. Nếu tâm thanh tịnh như vậy
được đầy đủ, tôi sẽ học thêm chỗ này chỗ kia với trí
tuệ". Ở đây, ước muốn, tinh tấn, nỗ lực, phấn chấn,
không có lối thoát, chánh niệm tỉnh giác, này các
Vyagghapajjà, đều được gọi là tâm thanh tịnh tinh
cần chi phần.

4. Và này các Vyagghapajjà, thế nào là kiến thanh tịnh tinh cần chi phần?

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     886

Ở đây, này các Vyagghapajjà, Tỷ-kheo như thật quán
tri: "Đây là khổ"; như thật quán tri: "Đây là khổ
tập"; như thật quán tri: "Đây là khổ diệt"; như thật
quán tri: "Đây là con đường đưa đến khổ diệt". Này
Vyagghapajjà, đây gọi là kiến thanh tịnh; với lời
nguyện: "Nếu kiến thanh tịnh như vậy chưa đầy đủ,
tôi sẽ làm cho đầy đủ. Nếu kiến thanh tịnh như vậy
được đầy đủ, tôi sẽ học thêm chỗ này chỗ kia với trí
tuệ". Ở đây, ước muốn, tinh tấn, nỗ lực, phấn chấn,
không có lối thoát, chánh niệm tỉnh giác, này các
Vyagghapajjà, đều được gọi là kiến thanh tịnh tinh
cần chi phần.

5. Và này các Vyagghapajjà, thế nào là giải thoát thanh tịnh tinh cần chi phần?

Vị Thánh đệ tử nào, này các Vyagghapajjà, thành tựu với giới thanh tịnh tinh cần chi phần này, thành tựu với tâm thanh tịnh tinh cần chi phần này, thành tựu với kiến thanh tịnh tinh cần chi phần này, tâm được ly tham đối với các pháp hấp dẫn, tâm được giải thoát đối với các pháp cần được giải thoát. Vị ấy, sau khi tâm được ly tham đối với các pháp hấp dẫn, tâm được giải thoát đối với các pháp cần được giải thoát, cảm xúc chánh giải thoát. Này các Vyagghapajjà, đây gọi là giải thoát thanh tịnh. Với lời nguyện: "Nếu giải thoát thanh tịnh như vậy chưa đầy đủ, tôi sẽ làm cho

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                      887

đầy đủ. Nếu giải thoát thanh tịnh như vậy được đầy
đủ, tôi sẽ học thêm chỗ này chỗ kia với trí tuệ". Ở
đây, ước muốn, tinh tấn, nỗ lực, phấn chấn, không có
lối thoát, chánh niệm tỉnh giác, này các
Vyagghapajjà, đều được gọi là giải thoát thanh tịnh
tinh cần chi phần.

Bốn thanh tịnh tinh cần chi phần này, này các
Vyagghapajjà, đã được Thế Tôn, bậc đã biết đã thấy,
bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chơn chánh nói lên
để chúng sanh được thanh tịnh, để vượt qua sầu bi,
để chấm dứt khổ ưu, để chứng đắc chánh lý, để
chứng ngộ Niết-bàn!

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     888

84     Kinh GIỚI – Tăng II, 526

GIỚI – Tăng II, 526

1. - Thành tựu năm pháp, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-
kheo đáng được cung kính, đáng được tôn trọng,
đáng được cúng dường, đáng được chắp tay, là
phước điền vô thượng ở đời.

2. Thế nào là năm?

Ở đây, này các Tỷ-kheo,

-   Tỷ-kheo đầy đủ giới,
-   Đầy đủ định,
-   Đầy đủ tuệ,
-   Đầy đủ giải thoát,
-   Đầy đủ giải thoát tri kiến.

Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, một Tỷ-
kheo đáng được cung kính, đáng được tôn trọng,
đáng được cúng dường, đáng được chắp tay, là
phước điền vô thượng ở đời.

VÔ HỌC – Tăng II, 526

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                 889

1. - Thành tựu năm pháp, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-
kheo đáng được cung kính, đáng được tôn trọng,
đáng được cúng dường, đáng được chắp tay, là
phước điền vô thượng ở đời.

2. Ở đây, này các Tỷ-kheo,

-   Tỷ-kheo thành tựu vô học giới uẩn,
-   Thành tựu vô học định uẩn,
-   Thành tựu vô học tuệ uẩn,
-   Thành tựu vô học giải thoát uẩn,
-   Thành tựu vô học giải thoát tri kiến uẩn.

Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đáng được cung kính... là phước điền vô thượng ở đời.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                     890

85    Kinh HẠNH PHÚC CHO AI 1 – Tăng II, 321

HẠNH PHÚC CHO AI 1 – Tăng II, 321

 -Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ- kheo đem lại hạnh phúc cho mình, không đem lại hạnh phúc cho người khác. Thế nào là năm?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tự mình đầy
đủ giới hạnh, không có khuyến khích người
khác đầy đủ giới hạnh;
- Tỷ kheo tự mình đầy đủ Thiền định, không có
khuyến khích người khác đầy đủ Thiền định;
- Tỷ kheo tự mình đầy đủ trí tuệ, không có
khuyến khích người khác đầy đủ trí tuệ;
- Tỷ kheo tự mình đầy đủ giải thoát, không có
khuyến khích người khác đầy đủ giải thoát;
- Tỷ kheo tự mình đầy đủ giải thoát tri kiến,
không có khuyến khích người khác đầy đủ giải
thoát tri kiến.

Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đem lại hạnh phúc cho mình, không đem lại hạnh phúc cho người khác.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                 891

HẠNH PHÚC CHO AI 2 – Tăng II, 321

 Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ- kheo đem lại hạnh phúc cho người khác, không đem lại hạnh phúc cho mình. Thế nào là năm?

Ở đây, này các Tỷ-kheo,

- Tỷ-kheo không tự mình đầy đủ giới hạnh,
khuyến khích người khác đầy đủ giới hạnh;
- Không tự mình đầy đủ Thiền định...
- Không tự mình đầy đủ trí tuệ...
- Không tự mình đầy đủ giải thoát...
- Không tự mình đầy đủ giải thoát tri kiến,
khuyến khích người khác đầy đủ giải thoát tri
kiến.

Đầy đủ năm pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đem lại hạnh phúc cho người khác, không đem lại hạnh phúc cho mình.

HẠNH PHÚC CHO AI 3 – Tăng II, 323

 Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ- kheo không đem lại hạnh phúc cho mình, không đem lại hạnh phúc cho người. Thế nào là năm?

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                  892

Ở đây, này các Tỷ-kheo,

- Tỷ-kheo không tự mình đầy đủ giới hạnh,
không khuyến khích người khác đầy đủ giới
hạnh;
- Không tự mình đầy đủ Thiền định...
- Không tự mình đầy đủ trí tuệ...
- Không tự mình đầy đủ giải thoát...
- Không tự mình đầy đủ giải thoát tri kiến, không
khuyến khích người khác đầy đủ giải thoát tri
kiến.

Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ- kheo không đem lại hạnh phúc cho mình, không đem lại hạnh phúc cho người.

HẠNH PHÚC CHO AI 4 – Tăng II, 323

 Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ- kheo đem lại hạnh phúc cho mình và đem lại hạnh phúc cho người. Thế nào là năm?

Ở đây, này các Tỷ-kheo,

- Tỷ-kheo tự mình đầy đủ giới hạnh và khuyến khích người khác đầy đủ giới hạnh;

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    893

- Tự mình đầy đủ Thiền định...
- Tự mình đầy đủ trí tuệ...
- Tự mình đầy đủ giải thoát...
- Tự mình đầy đủ giải thoát tri kiến, và khuyến
khích người khác đầy đủ giải thoát tri kiến.

Đầy đủ năm pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đem lại hạnh phúc cho mình và đem lại hạnh phúc cho người.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                  894

86    Kinh NÓI CHUYỆN – Tăng II, 436

NÓI CHUYỆN – Tăng II, 436

 Thành tựu năm pháp, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đủ khả năng nói chuyện với các vị đồng Phạm hạnh. Thế nào là năm?

Ở đây, này các Tỷ-kheo,

- Vị Tỷ-kheo tự mình đầy đủ giới, trả lời câu hỏi
đề cập đến từ câu chuyện về giới cụ túc.
- Tự mình đầy đủ định, trả lời câu hỏi được đề
cập đến từ câu chuyện về định cụ túc;
- Tự mình đầy đủ tuệ, trả lời câu hỏi được đề cập
đến từ câu chuyện về tuệ;
- Tự mình đầy đủ giải thoát, trả lời câu hỏi được
đề cập đến từ câu chuyện về giải thoát;
- Tự mình đầy đủ giải thoát tri kiến, trả lời câu
hỏi được đề cập đến từ câu chuyện về giải thoát
tri kiến.

Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đủ khả năng nói chuyện với các vị đồng Phạm hạnh.

GIỚI ĐỊNH TUỆ                                    895
