Kinh NIKAYA Phân Loại theo Chủ Đề ( (HT Thích Minh Châu dịch; Chơn Tín Toàn phân loại)
(Thích Minh Châu dịch) - 169 - Hộ Trì Căn
Nguồn: kho Dân tộc KING — Giảng Sư (văn bản trích từ PDF)

Kinh tạng Pali
(Pali Nikaya)
HT. THÍCH MINH CHÂU
Việt dịch
Ấn bản năm 1991

Phân loại theo chủ đề: CHƠN TÍN TOÀN NIKAYA PHÂN LOẠI - CHỦ ĐỀ 169

HỘ TRÌ CĂN Chịu trách nhiệm chính tả: TÂM MINH ANH

169

Ấn bản điện tử 2018

MỤC LỤC

DẪN NHẬP .............................................................9

1     Định nghĩa - Hộ trì cho mình và hộ trì cho người - Kinh Sedaka hay Ekantaka – Tương V, 263 14 2     Định nghĩa - Kinh CON ĐƯỜNG KHÔNG CÓ LỖI LẦM – Tăng I, 201 .................................17 3     Định nghĩa - Thế nào là không hộ trì và có hộ trì - Kinh Khổ Pháp – Tương IV, 306 .................20 4     10 Thánh cư - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567 .................................................27 5     10 hộ trì nhân pháp - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567 .................................................31 6     10 hộ trì nhân pháp - Kinh VỊ HỘ TRÌ 1 – Tăng IV, 266 ............................................................35 7     10 hộ trì nhân pháp - Kinh VỊ HỘ TRÌ 2 – Tăng IV, 280 ............................................................39 8     11 pháp người tu cần có - Kinh NGƯỜI CHĂN BÒ – Tăng IV, 691 .........................................44 9     5 hạng chiến sĩ - Kinh NGƯỜI CHIẾN SĨ 1 – Tăng II, 450.....................................................57

HỘ TRÌ CĂN                                                               1

10 7 pháp phòng hộ các lậu hoặc - Kinh TẤT CẢ LẬU HOẶC – 2 Trung I, 19 ..........................77 11 Bậc Alahán có 6 căn ntn - Kinh SONA – Tăng III, 155 ............................................................91 12 Chế ngự thân lời ý - Kinh VAPPA – Tăng II, 196...................................................................99 13 Chỗ nào ác pháp khởi, Chỗ ấy chế ngự ý - Kinh Chế Ngự Tâm – Tương I, 37 ........................107 14 Cách trị con bò ăn lúa mì - Kinh Đờn Tỳ Bà – Tương IV, 317 ..............................................108 15 Do không hộ trì căn nên Dục tình phá hoại tâm vị ấy - Kinh CATUMA – 67 Trung II, 253 ..113 16 Gương chế ngự các căn của Tôn giả Nanda - Kinh TÔN GIẢ NANDA – Tăng III, 510 ....128 17 Hộ trì một sự - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567 ...............................................132 18 Hộ trì một sự - Kinh THÁNH CƯ 1 – Tăng IV, 275.................................................................136 19 Kham nhẫn - Kinh CON NGỰA THUẦN CHỦNG – Tăng III, 14 .................................142

HỘ TRÌ CĂN                                                              2

20 Kham nhẫn - Kinh KHÔNG CÓ THỂ KHAM NHẪN – Tăng II, 565 ...................................144 21 Kham nhẫn - Kinh ĂN CÁC ĐỒ THỰC VẬT – Tăng II, 564...................................................154 22 Khi tôi vào hậu cung... tham pháp chinh phục tâm tôi - Kinh Bhàradvàja – Tương IV, 190 156 23 Kinh BIẾT NGHE – Tăng II, 573 ................161 24 Kinh Bhàradvàja – Tương IV, 190 ...............166 25 Kinh CÁC LẬU HOẶC – Tăng III, 175 ......171 26 Kinh HỮU HỌC – 53 Trung II, 39 ..............178 27 Kinh Hỷ Lạc – Tương IV, 288 .....................191 28 Kinh KHÔNG THỂ RƠI XUỐNG – Tăng I, 623 .......................................................................195 29 Kinh Lohicca – Tương IV, 199 ....................198 30 Kinh MẸ VÀ CON – Tăng II, 414 ...............206 31 Kinh Nhiếp Hộ – Tương IV, 140 .................210 32 Kinh Subrahmà – Tương I, 124 ....................212 33 Kinh Sống Phóng Dật – Tương IV, 137 .......214

HỘ TRÌ CĂN                                                                3

34 Kinh THƯỢNG NHÂN PHÁP – Tăng III, 242 .......................................................................219 35 Kinh Thối Đọa – Tương IV, 135 ..................221 36 Kinh TẠI ANDHAKAVINDA – Tăng II, 532 .......................................................................224 37 Kinh Đệ Tử Nội Trú – Tương IV, 226 .........227 38 Kinh ĐÁNG ĐƯỢC CUNG KÍNH 1 – Tăng III, 9.....................................................................231 39 Nguyên nhân khổ sanh khởi - Kinh GIÁO GIỚI PHÚ LÂU NA – 145 Trung III, 601 ............233 39.1      – Bài kinh số 145 – Trung III, 601 ............. 233

40 Như Lai, bậc Pháp vương ra lệnh hộ trì, che chở thân khẩu ý - Kinh PHÁP – Tăng I, 194 ......240 41 Nên hay không nên... - Kinh CẦN PHẢI THÂN CẬN – Tăng IV, 84 ......................................243 42 Nên   hay  không    nên...      -       Kinh VAJJIYAMÀHITA – Tăng IV, 497 .............251 43 Nên hay không nên... - Kinh ĐẾ THÍCH SỞ VẤN – 21 Trường II, 147 .............................257

HỘ TRÌ CĂN                                                                4

44 Nếu nội mắt khg bị hư hại, nhưng ngoại sắc..- ĐẠI Kinh DỤ DẤU CHÂN VOI – 28 Trung I, 409.................................................................294 45 Pháp môn nhiễm dục lậu và pháp môn không nhiễm dục lậu - Kinh Dục Lậu – Tương IV, 298 .......................................................................309 46 Phòng hộ 6 xứ là tối quan trọng - Kinh THIỆN TINH – 105 Trung III, 79 .............................318 47 Ta không thấy một pháp nào khác đưa đến bất lợi lớn như tâm không được phòng hộ - Kinh TÂM KHÔNG TU TẬP – Tăng I, 15 ..........336 48 Ta không thấy một sắc nào khác... - Kinh NỮ SẮC – Tăng I, 9 ............................................346 49 Ta tuyên bố rằng cần phải cố gắng không phóng dật đối với 6 xúc xứ - Kinh SátNa Ở Devadaha – Tương IV, 213 ...........................................348 50 Thánh hộ trì các căn - Kinh KANDARAKA – 51 Trung II, 9 ................................................351 51 Thánh hộ trì các căn - Kinh SÁU THANH TỊNH – 112 Trung III, 161......................................373 52 Thánh hộ trì các căn - Kinh TỰ HÀNH HẠ MÌNH – Tăng II, 214 ....................................386

HỘ TRÌ CĂN                                                                5

53 Thân con như bị say ngọt - Kinh THÂN GIÁO SƯ – Tăng II, 417 .........................................397 54 Thân niệm là đồng nghĩa với cột trụ vững chắc - Kinh Sáu Sanh Vật – Tương IV, 321 .........401 55 Thầy chớ làm cho tự ngã trở thành thối nát - Kinh THỐI NÁT – Tăng I, 510 ....................407 56 Thức không tán loạn đv ngoại trần - Kinh TỔNG THUYẾT VÀ BIỆT THUYẾT – 138 Trung III, 513.................................................................410 57 Thức ăn của nó là Chánh niệm tỉnh giác - Kinh VÔ MINH – Tăng IV, 391 ...........................425 58 Tiến trình tu tập - 3 thiện hành, 4nx, 7gc, Minh và Giải Thoát - Kinh Tỷ Kheo – Tương V, 113 .......................................................................433 59 Tiến trình tu tập - Kinh CÁC CĂN – Tăng III, 133.................................................................435 60 Tiến trình tu tập - Kinh GANAKA MOGGALLANA – 107 Trung III, 107........437 61 Tiến trình tu tập - Kinh NIỆM – Tăng IV, 44 .......................................................................449

HỘ TRÌ CĂN                                                                6

62 Tiến trình tu tập - Kinh XẤU HỔ – Tăng III, 417 .......................................................................452 63 Tôn giả Malunkyaputta - Kinh Thâu Nhiếp – Tương IV, 125 ..............................................455 64 Vì còn có tham sân si - Kinh Cây Có Nhựa – Tương IV, 266 ..............................................470 65 Vì sao cần phải hộ trì 6 căn - Kinh Thâu Nhiếp – Tương IV, 121 ...........................................475 66 Vì sao hoàn tục - Kinh Sàriputta – Tương IV, 178.................................................................490 67 Ví dụ Mèo và Chuột - Kinh Con Mèo – Tương II, 472 ............................................................494 68 Ví dụ Rùa và Giả can - Kinh Con Rùa – Tương IV, 291 ..........................................................497 69 Ví dụ Voi biết phòng hộ - Kinh BIẾT NGHE – Tăng II, 573...................................................500 70 Vô thượng căn tu tập là gì - Kinh CĂN TU TẬP – 152 Trung III, 663 .............................505 71 ĐẠI Kinh NGƯỜI CHĂN BÒ – 33 Trung I, 481 .......................................................................515

HỘ TRÌ CĂN                                                                7

72 Đạo hành nhiếp phục - Kinh KHAM NHẪN 1 – Tăng II, 104...................................................529

HỘ TRÌ CĂN                                                        8

DẪN NHẬP

1. Lời giới thiệu
 Sau khi nhận thấy tính thực tế, gần gũi, dễ hiểu và trí
tuệ tuyệt diệu trong những bài kinh của bộ ĐẠI TẠNG
KINH VIỆT NAM do Hoà Thượng Thích Minh Châu
dịch trực tiếp từ Kinh Tạng Pali, chúng tôi nhận thấy
rằng những bộ kinh này là những thực tế tuyệt diệu
trong cuộc sống và nếu những bài kinh này không
được tiếp cận và áp dụng trong cộng đồng Phật tử thì
thật là một thiệt thòi cho những người con của Phật.
 Ví như một người khi nếm được hương vị tuyệt vời của
một chiếc bánh ngon, lòng nghĩ tới những người thân
thương của mình và đem đến mời họ cùng ăn với
mình, đó chính là tâm niệm của chúng tôi khi thực
hiện công việc này. Chúng tôi với tấm lòng chân thành
sâu sắc cầu mong cho mọi người cùng có thể tiếp cận
được với Kinh Tạng Pali (kinh Nikaya) và tìm được
chân đứng trong bộ kinh này.
 Vì vậy, nhằm giới thiệu bộ kinh Nikaya đến với cộng
đồng Phật tử ở khắp nơi và nhằm giúp cho quý đạo
hữu dễ dàng tiếp cận với kinh Nikaya nên trong phiên
bản vi tính này chúng tôi đã mạo muội cẩn thận đánh

HỘ TRÌ CĂN                                               9

dấu, tô màu những điểm căn bản và trọng tâm trong
các bài kinh để quý đọc giả có thể nhanh chóng nắm
hiểu được nội dung, ý nghĩa và những điểm quan
trọng của bài kinh. Công việc này đã được chúng tôi
thực hiện dựa trên sự thấy biết và kinh nghiệm thực
hành của bản thân, quý đạo hữu cố gắng đọc đi đọc
lại và suy nghiệm kỹ từng lời kinh rồi đem áp dụng
thực hành để có thể tự mình thành tựu Tuệ giác như
Đức Phật đã chỉ dạy.
2. Lợi ích của việc nghiên cứu học hỏi bộ kinh này là gì?
 Đi thẳng vào lời dạy của Đức Phật, tiếp cận trực tiếp
với những lời dạy nguyên chất của Đức Phật khi Ngài
còn tại thế, tránh được sự truyền tải ý nghĩa giáo
pháp có khi đúng, có khi lệch của các vị này vị kia,
tránh được việc đến với đạo Phật nhưng nhìn nhận
và hiểu biết đạo Phật thông qua lăng kính của người
khác.
 Biết được với những sự kiện đã từng xảy ra trong thời
kỳ Đức Phật còn tại thế như: hoàn cảnh xã hội thời
đó, đời sống thực tế của Đức Phật và các cuộc thuyết
giảng Chánh Pháp của Ngài.
 Trí tuệ được mở rộng, biết được đôi phần về trí tuệ
thâm sâu vi diệu của Đức Phật qua các bài thuyết

HỘ TRÌ CĂN                                              10

giảng của Ngài và qua các cuộc cật vấn, chất vấn của
ngoại đạo.
 Được làm quen với các Pháp học và Pháp hành mà
Đức Phật đã trình bày dưới nhiều hình thức đa dạng
khác nhau. Học hỏi được nhiều cách tu tập, nhiều
phương diện tu tập, không bị hạn chế bó buộc trong
một phương diện tu tập theo một trường phái nào.
 Có được một cái nhìn trực tiếp, trực diện đối với
Chánh Pháp, giúp cho người tu tập không đi lệch ra
ngoài Chánh Pháp, không làm uổng phí thời gian và
công sức mà người tu tập đã bỏ ra để nghiên cứu tìm
hiểu học hỏi và thực hành Phật Pháp, giúp cho nhiệt
tình và ước nguyện của người tu học chân chánh được
thành đạt, có kết quả tốt đẹp và lợi ích thiết thực ngay
trong đời sống hiện tại.
 Có được đầy đủ những phương tiện để thực hiện Pháp
học vàPháp hành, biết rõ những gì mình cần phải làm
trên con đường đi đến sự chấm dứt khổ đau.
 Trong khi đọc, nghe, nghiên cứu, học hỏi các bản
kinh thì tâm được an trú vào trong Chánh Tri Kiến,
tham sân si được vắng mặt trong lúc ấy, tâm được an
trú vào trong Chánh Pháp.

HỘ TRÌ CĂN                                               11

 Ngay trong hiện tại gieo kết được những thiện duyên tốt lành đối với Chánh Pháp của Đức Phật, có thể thẳng tiến đến việc tu tập sự giải thoát sanh tử ngay trong kiếp hiện tại. Nhưng nếu ngay trong hiện tại không đạt được sự giải thoát thì những thiện duyên này sẽ giúp được cho các đời sau: khi được sanh ra, tâm luôn hướng về sự tìm cầu Chánh Pháp, yêu thích tìm kiếm những lời dạy nguyên gốc của Đức Phật, và đồng thời tâm cũng luôn hướng về sự không ưa thích đối với các tà Pháp, tránh xa các tà thuyết không chân chánh, không có cảm xúc cảm tình đối với các tà đạo, tránh được các con đường tu tập sai lệch làm uổng phí công sức và tâm nguyện của người tu tập mà vẫn không đạt được sự giải thoát khổ đau.  Trong quá trình học hỏi nghiên cứu cẩn thận các bản kinh này thì Chánh Tri Kiến đi đến thành tựu đầy đủ, Giới Hạnh đi đến thành tựu đầy đủ, ba kiết sử Thân Kiến, Hoài Nghi, Giới Cấm Thủ được đoạn tận, chứng được Dự Lưu Quả, là bậc Dự Lưu, chỉ còn tái sanh tối đa là bảy lần giữa chư Thiên và loài người, không còn bị đọa vào trong các đường ác sanh như địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh.  Khi thân hoại mạng chung nếu bị thất niệm, tâm không được tỉnh giác, thì khi tái sanh đời sau, lúc đầu

HỘ TRÌ CĂN                                              12

không nhớ được đạo pháp, nhưng sau đó sẽ có những
nhân duyên đưa đến giúp cho tâm trí từ từ nhớ lại và
tiếp tục tu tập trong vòng tối đa bảy lần tái sanh là sẽ
đi đến sự chứng đạt được tâm hoàn toàn tịch lặng
thoát ly sanh tử, thoát ly đau khổ, thoát khỏi mọi ràng
buộc, phiền não đối với năm thủ uẩn.
3. Lòng tri ân
 Chúng ta, những người đến với đạo thoát ly sanh tử
của Đức Phật sau khi Ngài nhập diệt đã trên 2500
năm, nhưng may mắn quá lớn cho chúng ta đó là việc
chúng ta vẫn còn được thấy, được gặp, được học hỏi
và được hành trì theo những bản kinh nguyên chất
truyền thống của Đức Phật. Xin hạnh phúc tri ân sự
may mắn này của mình và xin chân thành vô lượng
cung kính tri ân Hòa Thượng Thích Minh Châu,
người đã bỏ nhiều thời gian, nhiều tâm huyết để làm
cho Chánh Pháp được sáng tỏ đối với những người
con của Đức Phật tại Việt Nam.
 Xin chân thành cung kính cúi đầu tri ân Hoà Thượng
- vị ân sư của Phật tử Việt Nam.

Pháp quốc, ngày 05 tháng 07 năm 2014 Người trình bày - Chơn Tín Toàn

HỘ TRÌ CĂN                                                 13

1     Định nghĩa - Hộ trì cho mình và hộ trì cho người - Kinh Sedaka hay Ekantaka – Tương V, 263

Sedaka hay Ekantaka – Tương V, 263

1) Một thời Thế Tôn trú ở giữa dân chúng Sumbha, tại Desakà, một thị trấn của dân chúng Sumbhà.

2) Tại đấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo và bảo:

-- Thuở trước, này các Tỷ-kheo, một người nhào lộn với cây tre, sau khi dựng lên một cây tre, liền bảo người đệ tử tên là Medakathàlikà: "Này Medakathàlikà, hãy đến, leo lên cây tre và đứng trên vai ta" -- "Thưa thầy, vâng". Này các Tỷ-kheo, đệ tử Medakathàlikà vâng đáp người nhào lộn trên cây tre, leo lên cây tre và đứng trên vai của thầy.

3) Rồi này các Tỷ-kheo, người nhào lộn trên cây tre
nói với đệ tử Medakathàlikà: "Này Medakathàlikà,
Ông hộ trì cho ta và ta sẽ hộ trì cho Ông. Như vậy,
chúng ta nhờ che chở cho nhau, nhờ hộ trì cho nhau,
trình bày các tiết mục, thâu hoạch được lợi tức và
leo xuống cây tre một cách an toàn".

HỘ TRÌ CĂN                                        14

4) Khi được nghe nói vậy, này các Tỷ-kheo, đệ tử Medakathàlikà nói với người nhào lộn trên cây tre: "Thưa thầy, không nên như vậy. Thưa thầy, nên như vầy: Thầy nên hộ trì tự ngã thầy và con sẽ hộ trì tự ngã con. Như vậy, chúng ta tự che chở cho mình, tự hộ trì cho mình, trình bày các tiết mục, thâu hoạch được lợi ích, và leo xuống cây tre một cách an toàn. Đây là chánh lý (nàyo) cần phải làm".

5) Thế Tôn nói:

Này các Tỷ-kheo, như đệ tử Medakathàlikà đã nói
với thầy của ông ấy: "Tôi sẽ hộ trì cho mình", tức là
niệm xứ cần phải thực hành. Này các Tỷ-kheo,
"Chúng ta sẽ hộ trì người khác", tức là niệm xứ cần
phải thực hành.

– Trong khi hộ trì cho mình, này các Tỷ-kheo,
là hộ trì người khác.
– Trong khi hộ trì người khác, là hộ trì cho
mình.

6) Và này các Tỷ-kheo, thế nào "trong khi hộ trì cho mình, là hộ trì người khác"?

Chính do sự thực hành (àsevanàya), do sự tu tập (bhàvanàya), do sự làm cho sung mãn. Như vậy,

HỘ TRÌ CĂN                                         15

này các Tỷ-kheo, trong khi hộ trì cho mình, là hộ trì người khác.

7) Và này các Tỷ-kheo, thế nào "trong khi hộ trì người khác, là hộ trì cho mình"?

Chính do sự kham nhẫn, do sự vô hại, do lòng từ, do lòng ai mẫn. Như vậy, này các Tỷ-kheo, trong khi hộ trì người khác, là hộ trì cho mình.

8) Này các Tỷ-kheo,

- "Tôi sẽ hộ trì cho mình", tức là niệm xứ cần
phải thực hành.
- "Tôi sẽ hộ trì người khác", tức là niệm xứ cần
phải thực hành.
- Trong khi hộ trì cho mình, là hộ trì người khác.
- Trong khi hộ trì người khác, là hộ trì cho mình.

HỘ TRÌ CĂN                                        16

2     Định nghĩa - Kinh CON ĐƯỜNG KHÔNG CÓ LỖI LẦM – Tăng I, 201

CON ĐƯỜNG KHÔNG CÓ LỖI LẦM – Tăng I,
201
 Thành tựu ba pháp, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
thực hành con đường không có lỗi lầm, và có
những căn bản thắng tấn để đoạn diệt các lậu hoặc.
Thế nào là ba? Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo hộ
trì các căn, tiết độ trong ăn uống và chú tâm cảnh
giác.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo hộ trì các
căn?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi mắt thấy sắc,
không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng
riêng. Những nguyên nhân gì, vì nhãn căn không
được bảo vệ, khiến tham ưu, các ác bất thiện pháp
khởi lên, Tỷ-kheo tự bảo vệ nguyên nhân ấy, phòng
hộ nhãn căn, thật hành phòng hộ nhãn căn. Khi tai
nghe tiếng … mũi ngửi hương … lưỡi nếm vị … thân
cảm xúc … ý nhận thức các pháp, vị ấy không nắm
giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những
nguyên nhân gì, ví ý căn không được bảo vệ, khiến
tham mưu, các ác bất thiện pháp khởi lên, Tỷ-kheo
bảo vệ nguyên nhân ấy, phòng hộ ý căn, thật hành

HỘ TRÌ CĂN                                         17

phòng hộ ý căn. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-
kheo hộ trì các căn.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo tiết độ
trong ăn uống?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như lý giác sát thọ
dụng các món ăn, không phải để vui đùa, không phải
để đam mê, không phải để trang sức, không phải để
tự làm đẹp mình, mà chỉ để thân này được an trú và
được bảo dưỡng, để (thân này) khỏi bị thương hại,
để hộ trợ Phạm hạnh, nghĩ rằng: ", Như vậy, ta diệt
trừ các cảm thọ cũ, và không cho khởi lên các cảm
thọ mới, và ta sẽ không có lỗi lầm, sống được an ổn".
Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo tiết độ trong
ăn uống.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo chú tâm
cảnh giác?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ban ngày trong khi
đi kinh hành và ngồi, gột sạch tâm khỏi các triền cái,
ban đêm trong canh một, trong khi đi kinh hành và
ngồi, gột sạch tâm khỏi các triền cái, ban đêm trong
giữa canh, nằm xuống như con sư tử về phía hông
bên phải, hai chân gác lên nhau, chánh niệm tỉnh
giấc, tác ý tưởng thức dậy, ban đêm trong canh cuối,
sau khi thức dậy trong khi đi kinh hành và ngồi, gột
sạch tâm khỏi các triền cái. Như vậy, này các Tỷ-
kheo, Tỷ-kheo chú tâm cảnh giác.

HỘ TRÌ CĂN                                          18

Thành tựu ba pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thực hành con đường không có lỗi lầm, và có những căn bản thắng tấn để đoạn diệt các lậu hoặc.

HỘ TRÌ CĂN                                     19

3     Định nghĩa - Thế nào là không hộ trì và có hộ trì - Kinh Khổ Pháp – Tương IV, 306

Khổ Pháp – Tương IV, 301-2) ...

3) -- Này các Tỷ-kheo, khi nào một Tỷ-kheo như thật rõ biết sự tập khởi, sự chấm dứt của tất cả khổ pháp, khi ấy, các dục được thấy. Khi vị ấy thấy dục (kàmà), thời dục (kàmachanda), dục ái, dục mê, dục nhiệt não đối với các dục không có tùy miên nơi vị ấy. Như vậy, sở hành và sở trú của vị ấy được giác tri. Vì rằng, do sở hành như vậy, các tham ái, ưu, bi, các ác bất thiện pháp không có tồn chỉ.

4) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo như thật rõ biết sự tập khởi, và sự chấm dứt tất cả khổ pháp?

Đây là sắc, đây là sắc tập khởi, đây là sắc đoạn diệt. Đây là thọ, đây là thọ tập khởi, đây là thọ đoạn diệt. Đây là tưởng... Đây là các hành... Đây là thức, đây là thức tập khởi, đây là thức đoạn diệt.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thật rõ biết sự tập khởi và sự đoạn diệt của tất cả khổ pháp.

HỘ TRÌ CĂN                                          20

5) Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là Tỷ-kheo thấy được các dục?

Khi các dục được thấy, thời dục, dục ái, dục mê, dục nhiệt não đối với các dục không có tùy miên.

Ví như, này các Tỷ-kheo, có một hố than sâu hơn
thân người, đầy vun than hừng, không có ngọn,
không có khói. Rồi có người đi đến, muốn sống,
không muốn chết, muốn lạc, ghét bỏ khổ. Rồi hai
người lực sĩ đến, kẹp người ấy vào trong các cánh
tay, và kéo người ấy đến hố than hừng. Người ấy vật
vã thân bên này, bên kia. Vì sao? Này các Tỷ-kheo,
người ấy được biết rằng: "Ta sẽ rơi vào trong hố
than hừng này. Do nhân này, ta sẽ đi đến chết hay
đau khổ gần như chết".

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thấy các dục
như hố than hừng và ai thấy được các dục, thời
dục, dục ái, dục mê, dục nhiệt não đối với các dục
không có tùy miên.

6) Thế nào, này các Tỷ-kheo, là sở hành và sở trú của Tỷ-kheo được giác tri?

Vì rằng, do sở hành như vậy, các tham ái, ưu bi, các ác bất thiện pháp không có tồn chỉ.

HỘ TRÌ CĂN                                        21

Ví như, này các Tỷ-kheo, một người đi vào một khu rừng đầy những gai góc, trước mặt người ấy là gai, phía Tây... phía Bắc... phía Nam... người ấy là gai, phía dưới người ấy là gai, phía trên người ấy là gai. Chỗ nào người ấy đi tới hay chỗ nào người ấy đi lui, người ấy nghĩ: "Mong sao tôi chớ có bị vướng gai".

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, đối với sự vật gì khả ái, khả lạc, sự vật ấy được gọi là gai trong giới luật của bậc Thánh.

7) Sau khi biết vậy, này các Tỷ-kheo, hộ trì và không hộ trì cần phải được hiểu.

8) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là không hộ trì?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi mắt thấy sắc, thiên chấp các sắc khả ái, ghét bỏ các sắc không khả ái, sống với thân niệm không an trú, với tâm nhỏ hẹp. Vị ấy không như thật rõ biết tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Chính ở nơi đây, các ác bất thiện pháp ấy khởi lên không được đoạn diệt không có dư tàn. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là không hộ trì.

9) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là được hộ trì?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi mắt thấy sắc, không thiên chấp các sắc khả ái, không ghét bỏ các

HỘ TRÌ CĂN                                          22

sắc không khả ái, sống với thân niệm an trú, với tâm vô lượng. Vị ấy như thật rõ biết tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Chính ở nơi đây, các ác bất thiện pháp ấy khởi lên được đoạn diệt không có dư tàn.

... khi lưỡi nếm vị... khi ý biết pháp, không thiên chấp
các pháp khả ái, không ghét bỏ các pháp không khả
ái, sống với thân niệm an trú, với tâm vô lượng. Vị
ấy như thật rõ biết tâm giải thoát, tuệ giải thoát.
Chính ở đây, các ác bất thiện pháp ấy khởi lên được
đoạn diệt không có dư tàn. Như vậy, này các Tỷ-
kheo, là có hộ trì.

10) Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sở hành như vậy, sở
trú như vậy, đôi lúc và đôi khi niệm bị thất thoát,
khởi lên các ác bất thiện pháp, các ức niệm, ước
vọng liên hệ đến kiết sử. Chậm chạp, này các Tỷ-
kheo, là niệm được khởi lên. Mau lẹ, vị ấy từ bỏ
(trạng thái ấy), gột sạch, chấm dứt, không cho hiện
hữu.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một người làm rơi hai hay
ba giọt nước trên một nồi sắt được hơ nóng cả
ngày. Chậm chạp, này các Tỷ-kheo, là sự rơi xuống
của các giọt nước. Mau chóng, chúng đi đến đoạn
diệt, hoại diệt.

HỘ TRÌ CĂN                                            23

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo ấy sở hành
như vậy, sở trú như vậy, đôi lúc và đôi khi niệm bị
thất thoát, khởi lên các ác bất thiện pháp, các ức
niệm, ước vọng liên hệ đến kiết sử. Chậm chạp, này
các Tỷ-kheo, là niệm được khởi lên. Mau lẹ, vị ấy từ
bỏ (trạng thái ấy), gột sạch, chấm dứt, không cho
hiện hữu.

11) Như vậy, này các Tỷ-kheo, sở hành như vậy, sở
trú như vậy của Tỷ-kheo được giác tri. Do sở hành,
sở trú như vậy, các tham ái, ưu, bi, các ác bất thiện
pháp không có tồn chỉ.

Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy với sở hành như vậy,
sở trú như vậy, nếu có quốc vương hay đại thần của
vua, bạn bè, thân hữu hay bà con huyết thống đến
dâng cúng tài sản và nói: "Hãy đến đây, này Bạn!
Sao lại để những y vàng ấy hành hạ Bạn? Sao lại
sống với đầu trọc và bình bát? Hãy hoàn tục, thọ
hưởng tài sản và làm các công đức". Này các Tỷ-
kheo, Tỷ-kheo ấy có sở hành như vậy, có sở trú như
vậy, sẽ từ bỏ học pháp và hoàn tục; sự việc như vậy
không xảy ra.

12) Ví như, này các Tỷ-kheo, sông Hằng hướng về
phía Đông, xuôi về phía Đông, nghiêng nhập vào
phía Đông. Rồi một đám dân chúng đông người đến
với xuổng, cuốc, giỏ và nói: "Chúng ta hãy làm cho

HỘ TRÌ CĂN                                         24

sông Hằng này hướng về phía Tây, xuôi về phía Tây,
nghiêng nhập vào phía Tây". Các Ông nghĩ thế nào,
này các Tỷ-kheo, đám dân chúng đông người ấy có
thể làm cho sông Hằng hướng về phía Tây, xuôi về
phía Tây và nghiêng nhập vào phía Tây không?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

-- Vì sao?

-- Vì sông Hằng này, bạch Thế Tôn, hướng về phía
Đông, xuôi về phía Đông, nghiêng nhập vào phía
Đông; không có dễ gì làm cho hướng về phía Tây,
xuôi về phía Tây, nghiêng nhập vào phía Tây được.
Chỉ có đám dân chúng đông người ấy chuốc lấy mệt
mỏi và thất vọng thôi.

13) -- Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy với sở hành như vậy, sở trú như vậy, nếu có quốc vương hay đại thần của vua, bạn bè, thân hữu, hay bà con huyết thống đến dâng cúng tài sản và nói: "Hãy đến đây, này Bạn. Sao lại để những y vàng ấy hành hạ Bạn? Sao lại sống với đầu trọc và bình bát? Hãy hoàn tục, thọ hưởng tài sản và làm các công đức". Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy có sở hành như vậy, có sở trú như vậy, sẽ từ bỏ học pháp và hoàn tục; sự việc như vậy không xảy ra. Vì sao? Này các Tỷ- kheo, vì tâm của vị ấy đã lâu ngày hướng về viễn ly,

HỘ TRÌ CĂN                                        25

xuôi về viễn ly, nghiêng nhập vào viễn ly; do vậy sự hoàn tục không xảy ra.

HỘ TRÌ CĂN                                        26

4       10 Thánh cư - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567

KINH PHÚNG TỤNG – Bài kinh số 33 – Trường II, 567 (Trích đoạn)

1.   Mười Thánh cư:

 Này các Hiền giả, ở đây, vị Tỷ kheo đoạn trừ
năm chi, đầy đủ sáu chi, một hộ trì, thực hiện
bốn y, loại bỏ các giáo điều, đoạn tận các mong
cầu, tâm tư không trệ phược, thân thể khinh an,
tâm thiện giải thoát, tuệ thiện giải thoát.

 Này các Hiền giả, thế nào là vị Tỷ kheo đoạn
trừ năm chi? Này các Hiền giả, ở đây, vị Tỷ
kheo đoạn trừ tham dục, đoạn trừ sân, đoạn trừ
hôn trầm thụy miên, đoạn trừ trạo hối, đoạn trừ
nghi. Này các hiền giả, như vậy là đoạn trừ năm
chi.

 Này các Hiền giả, thế nào là vị Tỷ kheo đầy đủ
sáu chi? Này các Hiền giả, ở đây, vị Tỷ kheo
mắt thấy sắc, không có thích ý, không có phật
ý, an trú xả, chánh niệm, tỉnh giác, tại nghe
tiếng... mũi ngửi hương... lưỡi nếm vị... thân

HỘ TRÌ CĂN                                          27

cảm xúc... ý nhận thức pháp, không có thích ý,
không có phật ý, trú xả, chánh niệm, tỉnh giác.
Này các Hiền giả, như vậy là vị Tỷ kheo đầy
đủ sáu chi.

 Này các Hiền giả, thế nào là vị Tỷ kheo một hộ
trì? Này các Hiền giả, ở đây, vị Tỷ kheo thành
tựu sự hộ trì về niệm. Này các Hiền giả, như
vậy là vị Tỷ kheo một hộ trì.

 Này các Hiền giả, thế nào là vị Tỷ kheo có thực
hiện bốn y? Này các Hiền giả, vị Tỷ kheo sau
khi suy tư, thọ dụng một pháp; sau khi suy tư,
nhẫn thọ một pháp; sau khi suy tư, đoạn trừ
một pháp; sau khi suy tư tránh xa một pháp.
Này các Hiền giả, như vậy là vị Tỷ kheo thực
hiện bốn y.

 Này các Hiền giả, thế nào là vị Tỷ kheo loại bỏ
các giáo điều? Này các Hiền giả, ở đây, tất cả
những giáo điều thông thường mà các vị Sa
môn thông thường chủ trương, vị Tỷ kheo đều
loại bỏ, phóng xả. Này các Hiền giả, như vậy
gọi là Tỷ kheo loại bỏ các giáo điều.

 Này các Hiền giả, thế nào là vị Tỷ kheo đoạn tận các mong cầu? Này các Hiền giả, ở đây, vị Tỷ kheo đoạn trừ các mong cầu về dục vọng,

HỘ TRÌ CĂN                                       28

đoạn trừ các mong cầu về hiện hữu, làm cho an
tịnh các mong cầu về phạm hạnh. Này các Hiền
giả, như vậy là vị Tỷ kheo đoạn tận các mong
cầu.

 Này các Hiền giả, thế nào là vị Tỷ kheo, tâm tư
không trệ phược? Này các Hiền giả, ở đây, vị
Tỷ kheo đoạn trừ các tâm tư dục vọng, đoạn trừ
các tâm tư sân hận, đoạn trừ các tâm tư não hại.
Này các Hiền giả, như vậy là vị Tỷ kheo, tâm
tư không trệ phược.

 Này các Hiền giả, thế nào là vị Tỷ kheo, thân
hành được khinh an? Này các Hiền giả, ở đây,
vị Tỷ kheo đoạn trừ lạc, đoạn trừ khổ, diệt các
hỷ ưu từ trước, chứng và an trú thiền thứ tư,
không lạc, không khổ, xả niệm thanh tịnh. Này
các Hiền giả, như vậy vị Tỷ- kheo thân hành
được khinh an.

 Này các Hiền giả, thế nào là vị Tỷ- kheo, tâm
thiện giải thoát? Này các Hiền giả, ở đây, vị
Tỷ- kheo tâm giải thoát khỏi tham, tâm giải
thoát khỏi sân, tâm giải thoát khỏi si. Này các
Hiền giả, như vậy vị Tỷ kheo tâm thiện giải
thoát.

 Này các Hiền giả, thế nào là vị Tỷ kheo tuệ

HỘ TRÌ CĂN                                        29

thiện giải thoát?

o Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ- kheo biết
rằng: "Tham tâm của ta đã được trừ, cắn
tận gốc rễ, như cây ta-la bị chặt, đi đến
chỗ không hiện hữu, không có khả năng
sanh khởi trong tương lai".

o Vị ấy biết rằng: "Sân tâm của ta đã đoạn
trừ, cắt tận gốc rễ, như cây ta-la bị chặt,
đi đến chỗ không hiện hữu, không có khả
năng sanh khởi trong tương lai".

o Vị ấy biết rằng: "Si tâm của ta đã đoạn
trừ, cắt tận gốc rễ, như cây ta-la bị chặt,
đi đến chỗ không hiện hữu, không có khả
năng sanh khởi trong tương lai. Này các
Hiền giả, như vậy là vị Tỷ kheo tuệ thiện
giải thoát.

HỘ TRÌ CĂN                                       30

5       10 hộ trì nhân pháp - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567

KINH PHÚNG TỤNG – Bài kinh số 33 – Trường II, 567 (Trích đoạn)

2.   Mười hộ trì nhân pháp:

- Này các Hiền giả, ở đây, vị Tỷ kheo có giới
hạnh, sống chế ngự với sự chế ngự của giới
bổn Pàtimokkha, đầy đủ oai nghi, chánh
hạnh, thấy nguy hiểm trong những lỗi nhỏ
nhặt, thọ lãnh và tu học trong giới pháp. Này
các Hiền giả, vị Tỷ kheo nào có giới hạnh,
sống chế ngự với sự chế ngự của giới bổn
Pàtimokkha, đầy đủ oai nghi chánh hạnh,
thấy nguy hiểm trong những lỗi nhỏ nhặt,
thọ lãnh và tu học trong giới pháp. Pháp như
vậy là hộ trì nhân.

- Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo nghe
nhiều, gìn giữ những gì đã nghe, chất chứa
những gì đã nghe. Những pháp ấy, sơ thiện,
trung thiện, hậu thiện, nghĩa lý căn cú cụ túc,
đề cao đời sống Phạm hạnh, hoàn toàn đầy

HỘ TRÌ CĂN                                            31

đủ thanh tịnh những pháp ấy, vị đã nghe
nhiều, đã nắm giữ, đã ghi nhớ nhờ tụng đọc
nhiều lần, chuyên ý quán sát, khéo thành tựu
nhờ chánh kiến. Này các Hiền giả, vị Tỷ
kheo nào, đa văn... khéo thành tựu nhờ
chánh kiến, pháp như vậy là hộ trì nhân.

- Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo là
thiện hữu, thiện bạn lữ, là thiện bạn đảng, là
hộ trì nhân. Này các Hiền giả, vị Tỷ kheo
nào là thiện hữu, là thiện bạn lữ, là thiện bạn
đảng. Pháp như vậy là hộ trì nhân.

- Này các Hiền giả, lại nữa vị Tỷ kheo thiện
ngôn, đầy đủ sự nhu hòa và khiêm nhường,
nhẫn nại và nhận sự chỉ trích một cách cung
kính. Này các Hiền giả, vị Tỷ kheo nào thiện
ngôn... nhận sự chỉ trích một cách cung kính.
Pháp như vậy là hộ trì nhân.

- Này các Hiền giả, khi nào có những trách
nhiệm cần phải làm đối với các vị đồng
Phạm hạnh niên lạp cao hơn, vị ấy khéo léo,
không có biếng nhác, suy tư một cách đầy
đủ các phương tiện, vừa đủ để làm, vừa đủ
để tổ chức. Này các Hiền giả, một vị Tỷ
kheo nào, đối với các vị đồng Phạm hạnh...

HỘ TRÌ CĂN                                         32

vừa đủ để tổ chức. Pháp như vậy là hộ trì nhân.

- Này các Hiền giả, lại nữa có vị Tỷ kheo ưa
Pháp, ái luyến nói Pháp, tự mình vô cùng
hoan hỷ đối với Thắng pháp, Thắng luật.
Này các Hiền giả, vị Tỷ kheo nào ưa Pháp...
vô cùng hoan hỷ đối với Thắng pháp, Thắng
luật. Pháp như vậy là hộ trì nhân.

- Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo tự
mình bằng lòng với các vật dụng nhận được
như y phục, ẩm thực, sàng tọa, bệnh dược.
Này các Hiền giả, vị Tỷ kheo nào tự bằng
lòng... Pháp như vậy là hộ trì nhân.

- Này các Hiền giả, lại nữa vị Tỷ kheo sống
tinh tấn siêng năng đoạn trừ các ác pháp,
thành tựu các thiện pháp, cương quyết, kiên
trì tinh tấn, nhẫn trì không phế bỏ các thiện
pháp. Này các Hiền giả, một vị Tỷ kheo nào
sống tinh tấn siêng năng... nhẫn trì không
phế bỏ các thiện pháp. Pháp như vậy là hộ
trì nhân.

- Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo chánh niệm, đầy đủ tối thượng niệm và tỉnh giác,

HỘ TRÌ CĂN                                       33

nhớ đến và ghi nhớ những điều nói và làm
từ lâu. Này các Hiền giả, vị Tỷ kheo nào có
chánh niệm, ghi nhớ những điều đã nói và
làm từ lâu. Pháp như vậy là hộ trì nhân.

- Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo có huệ
trí, đầy đủ sanh diệt trí, hướng đến sự quyết
trạch các bậc Thánh, chơn chánh diệt trừ
mọi đau khổ. Này các Hiền giả, vị Tỷ kheo
nào có huệ trí... chơi chánh diệt trừ mọi đau
khổ. Pháp như vậy là bộ trì nhân.

HỘ TRÌ CĂN                                       34

6     10 hộ trì nhân pháp - Kinh VỊ HỘ TRÌ 1 – Tăng IV, 266

VỊ HỘ TRÌ 1 – Tăng IV, 266

1. - Này các Tỷ-kheo, hãy trú với vị hộ trì, chớ trú
không có vị hộ trì. Này các Tỷ-kheo, đau khổ là
người sống không có vị hộ trì. Này các Tỷ-kheo,
mười pháp này tạo thành vị hộ trì. Thế nào là
mười?

2. Này các Tỷ-kheo, ở đây Tỷ-kheo có giới, sống chế
ngự với sự chế ngự của giới bổn Pàtimokkha, đầy đủ
oai nghi, chánh hạnh, thấy nguy hiểm trong những
lỗi nhỏ nhặt, chấp nhận và tu học trong các học pháp.
Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo này có giới, sống chế ngự
của giới bổn Pàtimokkha, đầy đủ oai nghi chánh
hạnh, thấy nguy hiểm trong những lỗi nhỏ nhặt, chấp
nhận và tu học trong các học pháp. Đây là pháp tác
thành vị hộ trì.

3. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nghe nhiều, thọ trì những gì đã nghe, chất chứa những gì đã nghe. Những pháp nào sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, có nghĩa, có văn, đề cao đời sống Phạm hạnh hoàn toàn viên mãn thanh tịnh, những pháp ấy, vị ấy đã nghe nhiều, đã thọ trì, đã tụng đọc bằng lời, đã quán sát

HỘ TRÌ CĂN                                         35

với ý, đã thể nhập với chánh kiến. Đây là pháp tác thành vị hộ trì.

4. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo làm bạn với
thiện, thân hữu với thiện, giao thiệp với thiện. Này
các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nào làm nào bạn với thiện,
thân hữu với thiện, giao thiệp với thiện. Đây là pháp
tác thành vị hộ trì.

5.Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo dễ nói, thành tựu những pháp tác thành người dễ nói, kham nhẫn và khéo chấp nhận những lời giáo giới. Này các Tỷ- kheo, Tỷ-kheo nào dễ nói, thành tựu những pháp tác thành người dễ nói, kham nhẫn, và khéo chấp nhận những lời giáo giới. Đây là pháp tác thành vị hộ trì.

6. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo có những công việc gì cần phải làm, hoặc lớn, hoặc nhỏ, đối với các vị đồng Phạm Hạnh; ở đây, vị ấy khéo léo và tinh cần, thành tựu sự quán sát các phương tiện, vừa đủ để làm, vừa đủ để tổ chức. Này các Tỷ-kheo, Tỷ- kheo nào, phàm có những công việc gì... vừa đủ để tổ chức. Đây là pháp tác thành vị hộ trì.

7. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ưa pháp, cùng
nói chuyện một cách dễ thương, hân hoan trong
thắng Pháp, trong thắng Luật. Này các Tỷ-kheo,
phàm Tỷ-kheo nào ưa pháp, cùng nói chuyện một

HỘ TRÌ CĂN                                         36

cách dễ thương, hân hoan trong thắng Pháp, trong thắng Luật. Đây là pháp tác thành vị hộ trì.

8. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống tinh cần tinh tấn, đoạn trừ các pháp bất thiện, làm cho đầy đủ các thiện pháp, nỗ lực, kiên trì, không bỏ rơi gánh nặng đối với các thiện pháp. Này các Tỷ-kheo, phàm Tỷ-kheo nào sống tinh cần tinh tấn, đoạn trừ các pháp bất thiện, làm cho đầy đủ các thiện pháp, nỗ lực kiên trì không bỏ rơi gánh nặng đối với các thiện pháp; đây là pháp tác thành vị hộ trì.

9. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo biết đủ đối với
các vật dụng như y, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược
phẩm trị bệnh. Này các Tỷ-kheo, phàm Tỷ-kheo nào
biết đủ đối với các vật dụng như y, đồ ăn khất thực,
sàng tọa, dược phẩm trị bệnh; đây là pháp tác thành
vị hộ trì.

10. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo chánh niệm,
thành tựu niệm tuệ tối thắng ức niệm, tùy niệm việc
đã làm từ lâu, đã nói từ lâu. Này các Tỷ-kheo, phàm
Tỷ-kheo nào chánh niệm... đã nói từ lâu; đây là pháp
tác thành vị hộ trì.

11. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo có trí tuệ, thành tựu với trí tuệ về sanh diệt, trí tuệ thuộc bậc Thánh, thể nhập và hướng đến chơn chánh đoạn tận

HỘ TRÌ CĂN                                         37

khổ đau. Này các Tỷ-kheo, phẩm Tỷ-kheo nào có trí tuệ... đoạn tận khổ đau; đây là pháp tác thành vị hộ trì.

Này các Tỷ-kheo, hãy trú với vị hộ trì, chớ trú không có vị hộ trì. Này các Tỷ-kheo, đau khổ là người trú không có vị hộ trì.

Này các Tỷ-kheo, đây là mười pháp tác thành vị hộ trì.

HỘ TRÌ CĂN                                         38

7     10 hộ trì nhân pháp - Kinh VỊ HỘ TRÌ 2 – Tăng IV, 280

VỊ HỘ TRÌ 2 – Tăng IV, 280

1. - Này các Tỷ-kheo, hãy trú với vị hộ trì, chớ trú không có vị hộ trì. Đau khổ, này các Tỷ-kheo, là người trú không có vị hộ trì. Này các Tỷ-kheo, có mười pháp tác thành vị hộ trì này. Thế nào là mười?

2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo là người có giới... chấp nhận và học tập trong các học pháp, nghĩ rằng: "Thật sự có giới là Tỷ-kheo này. Vị này trú, được bảo vệ với sự bảo vệ của giới bổn Pàtimokkha, đầy đủ oai nghi chánh hạnh, thấy sợ hãi trong các lỗi nhỏ nhặt, chấp nhận và học tập trong các học pháp". Các trưởng lão Tỷ-kheo nghĩ đến Tỷ-kheo ấy đáng nói đến, đáng được giáo giới... Các trung niên Tỷ- kheo... Các tân học Tỷ-kheo nghĩ đến Tỷ-kheo ấy đáng được nói đến, đáng được giáo giới. Với vị ấy, được các trưởng lão thương tưởng, được các trung niên thương tưởng, được các tân học thương tưởng, chờ đợi là sự lớn mạnh trong các thiện pháp, không phải là sự tổn giảm, đây là pháp tác thành vị hộ trì.

3. Lại nữa, này các Tỷ-kheo. Tỷ-kheo là vị nghe nhiều... khéo thông đạt nhờ chánh kiến, nghĩ rằng:

HỘ TRÌ CĂN                                         39

"Thật sự Tỷ-kheo này là vị nghe nhiều, thọ trì những gì đã nghe, chất chứa những gì đã nghe. Những pháp ấy, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, có nghĩa, có văn, đề cao đời sống Phạm hạnh hoàn toàn viên mãn thanh tịnh. Những pháp ấy, vị ấy đã nghe nhiều, đã thọ trì, đã tụng đọc bằng lời, đã quán sát bằng ý, khéo thông đạt nhờ chánh kiến". Các trưởng lão Tỷ-kheo... Các trung niên Tỷ-kheo... Các tân học Tỷ-kheo nghĩ đến Tỷ-kheo ấy đáng được nói đến, đáng được giáo giới. Với vị ấy, được các trưởng lão thương tưởng, được các trung niên thương tưởng, được các tân học thương tưởng, chờ đợi là sự lớn mạnh trong các thiện pháp, không phải là sự tổn giảm. Đây là pháp tác thành sự hộ trì.

4. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo làm bạn với
thiện, thân hữu với thiện, giao thiệp với thiện, nghĩ
rằng: "Thật sự Tỷ-kheo này làm bạn với hiện, thân
hữu với thiện, giao thiệp với thiện". Các Tỷ-kheo
trưởng lão... Các tân học Tỷ-kheo ấy đáng được nói
đến, đáng được giáo giới. Với vị ấy... tác thành vị hộ
trì.

5. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo dễ nói, thành tựu những pháp tác thành người dễ nói, kham nhẫn và khéo chấp nhận những lời giáo giới nghĩ rằng: "Thật sự Tỷ-kheo này, dễ nói, thành tựu những pháp

HỘ TRÌ CĂN                                           40

tác thành người dễ nói, kham nhẫn và khéo chấp
nhận những lời giáo giới". Các Tỷ-kheo trưởng lão...
Các trung niên Tỷ-kheo... Các tân học Tỷ-kheo nghĩ
đến Tỷ-kheo ấy đáng được nói đến, đáng được giáo
giới. Với vị ấy... tác thành vị hộ trì.

6. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo, phàm có những công việc gì cần phải làm hoặc lớn hoặc nhỏ, đối với các đồng Phạm hạnh, ở đây vị ấy khéo léo và tinh cần, thành tựu suy tư đến các phương tiện vừa đủ để làm, vừa đủ để tổ chức. Các trưởng lão Tỷ- kheo... Các trung niên Tỷ-niên... Các tân học Tỷ- kheo nghĩ đến Tỷ-kheo ấy đáng được nói đến, đáng được giáo giới... Đây là pháp tác thành vị hộ trì.

7. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo ưa pháp, cùng nói chuyện, một cách dễ thương, hân hoan trong thắng Pháp, thắng Luật nghĩ rằng: " Thật sự vị Tỷ-kheo này ưa Pháp, cùng nói chuyện một cách dễ thương, hân hoan trong thắng Pháp, Thắng Luật". Các trưởng lão Tỷ-kheo... Các trung niên Tỷ-kheo... Các tân học Tỷ-kheo nghĩ đến Tỷ-kheo ấy đáng được nói đến, đáng được giáo giới... tác thành vị hộ trì.

8. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ưa sống tinh cần, tinh tấn, đoạn trừ các pháp bất thiện, làm cho đầy đủ các thiện pháp, nỗ lực, kiên trì, không bỏ rơi gánh nặng đối với các thiện pháp, nghĩ rằng: "Thật

HỘ TRÌ CĂN                                         41

sự Tỷ-kheo này sống tinh cần, tinh tấn, đoạn trừ các
pháp bất thiện, làm cho đầy đủ các thiện pháp, nỗ
lực, kiên trì, không bỏ rơi gánh nặng đối với các thiện
pháp". Các trưởng lão Tỷ-kheo... Các trung niên Tỷ-
kheo… Các tân học Tỷ kheo nghĩ đến Tỷ kheo ấy
đáng được nói đến, đáng được giáo giới... tác thành
vị hộ trì.

9. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo biết đủ với
các vật dụng như y, ẩm thực, sàng tọa, dược phẩm trị
bệnh, nghĩ rằng: "Thật sự Tỷ-kheo này biết đủ với
các vật dụng như y, ẩm thực, sàng tọa, dược phẩm trị
bệnh". Các Tỷ-kheo trưởng lão... nghĩ đến Tỷ-kheo
ấy đáng được nói đến, đáng được giáo giới... tác
thành vị hộ trì.

10. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo chánh niệm, thành tựu tuệ tối thắng, ức niệm, tùy niệm việc đã làm, đã nói từ lâu, nghĩ rằng: "Thật sự Tỷ-kheo này chánh niệm, thành tựu tuệ tối thắng... đã làm, đã nói từ lâu". Các Tỷ-kheo trưởng lão... Các trung niên Tỷ- kheo... Các tân học Tỷ-kheo ấy đáng được nói đến, đáng được giáo giới... tác thành vị hộ trì.

11. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo có trí tuệ, thành tựu trí tuệ về sanh diệt, thể nhập Thánh quyết trạch, đưa đến chơn chánh đoạn diệt khổ đau, nghĩ rằng: " Thật sự Tỷ-kheo này có trí tuệ, thành tựu trí

HỘ TRÌ CĂN                                           42

tuệ về sanh diệt, thể nhập Thánh quyết trạch đưa đến
chơn chánh đoạn diệt khổ đau". Các Tỷ-kheo trưởng
lão nghĩ đến Tỷ-kheo đáng được nói đến, đáng được
giáo giới. Các trung niên Tỷ-kheo nghĩ đến Tỷ-kheo
ấy được nói đến, đáng được giáo giới. Các tân học
Tỷ-kheo nghĩ đến Tỷ kheo ấy đáng được nói đến,
đáng được giáo giới. Với vị ấy được các trưởng lão
thương tưởng, được các trung niên thương tưởng,
được các tân học thương tưởng, chờ đợi là sự lớn
mạnh trong các thiện pháp, không phải là sự tổn
giảm. Đây là pháp tác thành vị họ trì.

Này các Tỷ-kheo, hãy trú có vị hộ trì, chớ trú không có vị hộ trì. Đau khổ, này các Tỷ-kheo, là người trú không có vị hộ trì.

Này các Tỷ-kheo, đây là mười pháp tác thành vị hộ trì.

HỘ TRÌ CĂN                                        43

8        11 pháp người tu cần có - Kinh NGƯỜI CHĂN BÒ – Tăng IV, 691

NGƯỜI CHĂN BÒ – Tăng IV, 691

1. Thành tựu mười một chi phần, này các Tỷ-kheo,
một người chăn bò không có thể lãnh đạo đàn bò và
khiến đàn bò được tăng trưởng. Thế nào là mười
một?

2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, người chăn bò:

1.  Không biết sắc.
2. Không thiện xảo trong tướng.
3. Không trừ khử trứng ruồi.
4. Không băng bó vết thương.
5. Không có xông khói.
6. Không biết chỗ nước có thể lội qua.
7. Không biết chỗ nước uống được.
8. Không biết đường.
9. Không thiện xảo chỗ bò có thể ăn.
10. Nặn sữa đến kiệt quệ.
11. Đối với các con bò đực, con bò cha, con bò lãnh
đạo, không có đặc biệt kính trọng.

HỘ TRÌ CĂN                                           44

Thành tựu mười một chi phần này, người chăn bò không có thể lãnh đạo đàn bò và khiến đàn bò được tăng trưởng.

3. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, thành tựu với mười
một pháp, Tỷ-kheo không có thể được tăng trưởng,
tăng thịnh, tăng rộng rãi trong pháp luật này. Thế nào
là mười một?

4. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo:

1.  Không biết sắc.
2. Không thiện xảo trong tướng.
3. Không trừ khử trứng ruồi.
4. Không băng bó vết thương.
5. Không có xông khói.
6. Không biết chỗ nước có thể lội qua.
7. Không biết chỗ nước uống được.
8. Không biết đường.
9. Không thiện xảo chỗ bò có thể ăn.
10. Nặn sữa đến kiệt quệ.
11. Đối với với Tỷ-kheo trưởng lão, kỳ cựu, xuất
gia đã lâu ngày, bậc cha trong Tăng chúng, bậc
lãnh đạo trong Tăng chúng, không có đặc biệt
kính trọng.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo không biết sắc?

HỘ TRÌ CĂN                                          45

5. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo, phàm sắc gì do
bốn đại hay do bốn đại tác thành, vị ấy không như
thật quán tri sắc ấy. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là
Tỷ-kheo không biết sắc.

 Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là Tỷ-kheo không thiện xảo trong các tướng?

6. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không như thật
quán tri nghiệp tướng của người ngu, nghiệp tướng
của người trí. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo
không thiện xảo trong các tướng.

 Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là Tỷ-kheo không trừ khử trứng ruồi?

7. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đối với dục tầm
được khởi lên, chấp nhận, không từ bỏ, không tẩy
sạch, không chấm dứt, không đưa đến không thể tái
sanh. Đối với sân tầm được khởi lên... đối với hại
tầm được khởi lên, chấp nhận không từ bỏ, không tẩy
sạch, không chấm dứt, không đưa đến không thể tái
sanh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo không
trừ khử trứng các loài ruồi.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là không có băng bó vết thương?

HỘ TRÌ CĂN                                       46

8. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi mắt thấy sắc,
nắm giữ tướng chung, nắm giữ tướng riêng. Những
nguyên nhân gì khiến tham, ưu, các ác bất thiện pháp
khởi lên, Tỷ-kheo không tự chế ngự nguyên nhân ấy,
không hộ trì nhãn căn, không thực hành sự hộ trì
nhãn căn. Khi tai nghe tiếng... khi mũi ngửi
hương...... khi lưỡi nếm vị... khi thân cảm xúc... khi
ý nhận thức các pháp, vị ấy nắm giữ tướng chung,
nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì, vì ý
căn không được chế ngự, khiến tham ưu, các ác bất
thiện pháp khởi lên, Tỷ-kheo không chế ngự nguyên
nhân ấy, không hộ trì ý căn, không thực hành sự hộ
trì ý căn. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo
không băng bó vết thương.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo không xông khói?

9. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không thuyết
pháp rộng rãi cho các người khác, như đã được nghe,
như đã được hiểu biết. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là
Tỷ-kheo không xông khói.

 Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là Tỷ-kheo không biết chỗ nước có thể lội qua?

10. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đối với các Tỷ- kheo nghe nhiều, được trao truyền giáo điển, là bậc

HỘ TRÌ CĂN                                          47

trì Pháp, trì Luật, trì toát yếu. Tỷ-kheo thỉnh thoảng
đến thăm những vị ấy, nhưng không đặt câu hỏi,
không thẩm vấn: "Thưa Tôn giả, vấn đề này thế nào?
Nghĩa là vấn đề này là gì?" Các vị Tôn giả ấy không
có khai mở những gì chưa khai mở, không có hiển lộ
những gì chưa hiển hộ, không có tẩy sạch sự nghi
ngờ đối với các pháp còn chỗ nghi ngờ. Như vậy, này
các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không biết chỗ nước có thể lội
qua được.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo không biết chỗ nước uống?

11. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi Pháp và Luật được thuyết giảng do Như Lai thuyết giảng, không được nghĩa tín thọ, không được pháp tín thọ, không được hân hoan liên hệ đến Pháp. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo không biết chỗ nước uống.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo không biết con đường?

12. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không như thật
quán tri con đường Thánh đạo tám ngành. Như vậy,
này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo không rõ biết con
đường.

HỘ TRÌ CĂN                                          48

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo không thiện xảo trong các chỗ bò ăn cỏ?

13. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không như thật quán tri Bốn niệm xứ. Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không thiện xảo trong các chỗ bò ăn cỏ.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo nặn sữa bò cho đến khô kiệt?

14. Ở đây, này các Tỷ-kheo, khi các tín nam, tín nữ
cúng dường, đem lại cúng dường hết sức đầy đủ các
vật dụng như y áo, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược
phẩm trị bệnh, ở đây Tỷ-kheo không biết thâu nhận
vừa phải. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo nặn
sữa bò đến khô kiệt.

 Và này các Tỷ-kheo, như thế nào, đối với các Tỷ-
kheo Trưởng lão, kỳ cựu, xuất gia đã lâu ngày,
bậc cha trong Tăng chúng, bậc lãnh đạo trong
Tăng chúng, không có đặc biệt kính trọng?

15. Ở đây, này các Tỷ-kheo, các Tỷ-kheo nào là bậc Trưởng lão, kỳ cựu, xuất gia đã lâu ngày, bậc cha trong Tăng chúng, bậc lãnh đạo trong Tăng chúng, với các vị ấy, không có đối xử với từ thân hành, trước mặt và sau lưng... với từ khẩu hành... với từ ý hành, trước mặt và sau lưng. Như vậy, này các Tỷ-kheo,

HỘ TRÌ CĂN                                          49

Tỷ-kheo đối với các Tỷ-kheo Trưởng lão, kỳ cựu,
xuất gia đã lâu ngày, là bậc cha trong Tăng chúng, là
bậc lãnh đạo trong Tăng chúng, đối với các vị ấy
không có đặc biệt tôn kính.

Thành tựu với mười một pháp này, Tỷ-kheo không có thể tăng trưởng, tăng thịnh, tăng rộng rãi trong Pháp và Luật này.

16. Thành tựu với mười một chi phần, này các Tỷ- kheo, người chăn bò có thể lãnh đạo đàn bò và khiến đàn bò được tăng trưởng. Thế nào là mười một?

17. Ở đây, này các Tỷ-kheo, người chăn bò:

1.  Biết sắc.
2. Thiện xảo trong tướng.
3. Trừ khử trứng ruồi.
4. Băng bó vết thương.
5. Có xông khói.
6. Biết chỗ nước có thể lội qua.
7. Biết chỗ nước uống được.
8. Biết đường.
9. Thiện xảo chỗ bò có thể ăn.
10. Không nặn sữa đến kiệt quệ.
11. Đối với các con bò đực, con bò cha, con bò lãnh
đạo, có đặc biệt kính trọng.

HỘ TRÌ CĂN                                         50

Thành tựu mười một chi phần này, người chăn bò có thể lãnh đạo đàn bò và khiến đàn bò được tăng trưởng.

18. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, thành tựu với mười
một pháp, Tỷ-kheo có thể được tăng trưởng, tăng
thịnh, tăng rộng rãi trong Pháp và Luật này. Thế nào
là mười một?

19. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo:

1.  Biết sắc.
2. Thiện xảo trong tướng.
3. Trừ khử trứng ruồi.
4. Băng bó vết thương.
5. Có xông khói.
6. Biết chỗ nước có thể lội qua.
7. Biết chỗ nước uống được.
8. Biết đường.
9. Thiện xảo chỗ bò có thể ăn.
10. Không nặn sữa đến kiệt quệ.
11. Đối với với Tỷ-kheo trưởng lão, kỳ cựu, xuất
gia đã lâu ngày, bậc cha trong Tăng chúng,
bậc lãnh đạo trong Tăng chúng, có đặc biệt
kính trọng.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo biết sắc?

HỘ TRÌ CĂN                                        51

20. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo, phàm sắc gì
do bốn đại hay do bốn đại tác thành, vị ấy như thật
quán trị sắc ấy. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-
kheo biết sắc.

 Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là Tỷ-kheo thiện xảo trong các tướng?

21. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thật quán
tri nghiệp tướng của người ngu, nghiệp tướng của
người trí. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo
thiện xảo trong các tướng.

 Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là Tỷ-kheo trừ khử trứng ruồi?

22. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đối với dục tầm
được khởi lên, không chấp nhận, từ bỏ, tẩy sạch,
chấm dứt, đưa đến không thể tái sanh. Đối với sân
tầm được khởi lên... đối với hại tầm được khởi lên,
không chấp nhận từ bỏ, tẩy sạch, chấm dứt, đưa đến
không thể tái sanh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-
kheo trừ khử trứng ruồi.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là có băng bó vết thương?

HỘ TRÌ CĂN                                        52

23. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi mắt thấy
sắc, không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ
tướng riêng. Những nguyên nhân gì khiến tham, ưu,
các ác bất thiện pháp khởi lên, Tỷ-kheo tự chế ngự
nguyên nhân ấy, hộ trì nhãn căn, thực hành sự hộ trì
nhãn căn. Khi tai nghe tiếng... khi mũi ngửi
hương...... khi lưỡi nếm vị... khi thân cảm xúc... khi
ý nhận thức các pháp, vị ấy không nắm giữ tướng
chung, không nắm giữ tướng riêng. Những nguyên
nhân gì, vì ý căn được chế ngự, khiến tham ưu, các
ác bất thiện pháp khởi lên, Tỷ-kheo chế ngự nguyên
nhân ấy, hộ trì ý căn, thực hành sự hộ trì ý căn. Như
vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo băng bó vết
thương.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo xông khói?

24. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thuyết pháp
rộng rãi cho các người khác, như đã được nghe, như
đã được hiểu biết. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-
kheo xông khói.

 Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là Tỷ-kheo biết chỗ nước có thể lội qua?

25. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đối với các Tỷ- kheo nghe nhiều, được trao truyền giáo điển, là bậc

HỘ TRÌ CĂN                                          53

trì Pháp, trì Luật, trì toát yếu. Tỷ-kheo thỉnh thoảng
đến thăm những vị ấy, đặt câu hỏi, thẩm vấn: "Thưa
Tôn giả, vấn đề này thế nào? Nghĩa là vấn đề này là
gì?" Các vị Tôn giả ấy có khai mở những gì chưa
khai mở, hiển lộ những gì chưa hiển hộ, tẩy sạch nghi
vấn trong những vấn đề còn nghi vấn. Như vậy, này
các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo biết chỗ nước có thể lội qua
được.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo biết chỗ nước uống?

26. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi Pháp
và Luật được thuyết giảng do Như Lai thuyết giảng,
được nghĩa tín thọ, được pháp tín thọ, được hân hoan
liên hệ đến Pháp. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-
kheo biết chỗ nước uống.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo biết con đường?

27. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thật quán tri con đường Thánh đạo tám ngành. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo rõ biết con đường.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo thiện xảo trong các chỗ bò ăn cỏ?

HỘ TRÌ CĂN                                          54

28. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thật quán tri Bốn niệm xứ. Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thiện xảo trong các chỗ bò ăn cỏ.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo nặn sữa bò còn để sữa lại?

29. Ở đây, này các Tỷ-kheo, khi các tín nam, tín nữ cúng dường, đem lại hết sức đầy đủ các vật dụng như y áo, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh, ở đây Tỷ-kheo biết thâu nhận vừa phải. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo nặn sữa bò còn để sữa lại.

 Và này các Tỷ-kheo, như thế nào, đối với các Tỷ-
kheo Trưởng lão, kỳ cựu, xuất gia đã lâu ngày,
bậc cha trong Tăng chúng, bậc lãnh đạo trong
Tăng chúng, có đặc biệt kính trọng?

30. Ở đây, này các Tỷ-kheo, các Tỷ-kheo nào là bậc
Trưởng lão, kỳ cựu, xuất gia đã lâu ngày, bậc cha
trong Tăng chúng, bậc lãnh đạo trong Tăng chúng,
với các vị ấy, có đối xử với từ thân hành, trước mặt
và sau lưng... với từ khẩu hành... với từ ý hành, trước
mặt và sau lưng. Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
đối với các Tỷ-kheo Trưởng lão, kỳ cựu, xuất gia đã
lâu ngày, là bậc cha trong Tăng chúng, là bậc lãnh
đạo trong Tăng chúng, với các vị ấy, có đặc biệt tôn
kính.

HỘ TRÌ CĂN                                           55

Thành tựu với mười một pháp này, Tỷ-kheo có thể tăng trưởng, tăng thịnh, tăng rộng rãi trong Pháp và Luật này.

HỘ TRÌ CĂN                                        56

9     5 hạng chiến sĩ - Kinh NGƯỜI CHIẾN SĨ 1 – Tăng II, 450

NGƯỜI CHIẾN SĨ 1 – Tăng II, 450

1. - Này các Tỷ-kheo, có năm hạng chiến sĩ này có mặt, hiện hữu ở đời. Thế nào là năm?

2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người chiến sĩ chỉ thấy
bụi mù dấy lên đã chùn chân, rủn chí, không còn can
đảm, không có thể tham gia chiến trận. Như vậy ở
đây, này các Tỷ-kheo, là một hạng người chiến sĩ.
Này các Tỷ-kheo, đây là người chiến sĩ thứ nhất có
mặt hiện hữu ở đời.

3. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, ở đây có người chiến sĩ có thể chịu đựng bụi mù dấy lên, nhưng khi thấy cờ xí dựng lên, liền chùn chân, rủn chí, không còn can đảm, không còn can đảm, không có thể tham gia chiến trận. Như vậy ở đây, này các Tỷ-kheo, là một hạng người chiến sĩ ở đời. Này các Tỷ-kheo, đây là hạng người chiến sĩ thứ hai có mặt, hiện hữu ở đời.

4. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, ở đây có người chiến sĩ có thể chịu đựng bụi mù dấy lên, chịu đựng cờ xí dựng lên, nhưng khi nghe tiếng la hét, liền chùn chân, rủn chí, không còn can đảm, không có thể tham

HỘ TRÌ CĂN                                         57

gia chiến trận. Như vậy ở đây, này các Tỷ-kheo, là một hạng người chiến sĩ. Này các Tỷ-kheo, đây là hạng người chiến sĩ thứ ba có mặt, hiện hữu ở đời.

5. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, ở đây có hạng người
chiến sĩ có thể chịu đựng bụi mù dấy lên, chịu đựng
cờ xí dựng lên, chịu đựng tiếng la hét, nhưng khi bị
thương trong chiến trận, liền thất kinh, thất đảm. Như
vậy ở đây, này các Tỷ-kheo, là một hạng người chiến
sĩ. Này các Tỷ-kheo, đây là hạng người chiến sĩ thứ
tư có mặt, hiện hữu ở đời.

6. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, ở đây có hạng người
chiến sĩ có thể chịu đựng bụi mù dấy lên, chịu đựng
cờ xí dựng lên, chịu đựng tiếng la hét, chịu đựng
cuộc xáp chiến. Vị ấy, sau khi thắng trận, dự phần
vào chiến thắng, cầm đầu trong chiến thắng. Như vậy
ở đây, này các Tỷ-kheo, là một hạng chiến sĩ. Đây là
hạng người chiến sĩ thứ năm, này các Tỷ-kheo, có
mặt, hiện hữu ở đời.

Năm hạng người chiến sĩ này, này các Tỷ-kheo, có mặt, hiện hữu ở đời.

7. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, được ví dụ với năm hạng chiến sĩ này, có năm hạng người có mặt, hiện hữu giữa các Tỷ-kheo. Thế nào là năm?

HỘ TRÌ CĂN                                          58

8. Ở đây, này các Tỷ-kheo, khi thấy bụi mù dấy lên,
liền chùn chân, rủn chí, không còn can đảm, không
có thể tiếp tục đời sống Phạm hạnh, sau khi biểu lộ
sự yếu kém trong học tập, liền bỏ học pháp, trở lui
lại đời sống thế tục. Thế nào là bụi mù dấy lên đối
với vị ấy?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo được nghe: "Tại một làng hay một thị trấn kia, có người phụ nữ hay thiếu nữ đẹp đẽ, khả ái, làm đẹp lòng người với sắc mặt đẹp thù thắng như hoa sen". Khi được nghe vậy, vị ấy liền chùn chân, rủn chí, không còn can đảm, không thể tiếp tục đời sống Phạm hạnh, sau khi biểu lộ sự yếu kém trong học tập, liền bỏ học pháp, trở lui lại đời sống thế tục. Đây là nghĩa bụi mù dấy lên đối với vị ấy. Ví như, này các Tỷ-kheo, hạng người chiến sĩ ấy, khi mới thấy bụi mù dấy lên, liền chùn chân, rủn chí, không còn can đảm, không có thể tham dự chiến trận. Này các Tỷ-kheo, Ta tuyên bố người này giống như ví dụ ấy. Như vậy ở đây, này các Tỷ-kheo, là một hạng người. Đây là người, này các Tỷ-kheo, được ví dụ với hạng người chiến sĩ thứ nhất có mặt, hiện hữu giữa các Tỷ-kheo.

9. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có Tỷ-kheo chịu đựng được bụi mù dấy lên, nhưng khi thấy cờ xí dựng lên, liền chùn chân, rủn chí, không còn can đảm, không

HỘ TRÌ CĂN                                          59

có thể tiếp tục đời sống Phạm hạnh, sau khi biểu lộ
sự yếu kém trong học tập, liền bỏ học pháp, trở lui
lại đời sống thế tục. Thế nào là cờ xí dựng lên đối
với vị ấy?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không có nghe: "Tại một làng hay thị trấn kia, có người phụ nữ hay thiếu nữ đạp đẽ, khả ái, làm đẹp lòng người với sắc mặt đẹp thù thắng như hoa sen", nhưng vị ấy tự mình thấy một phụ nữ hay một thiếu nữ đẹp đẽ, khả ái, làm đẹp lòng người với sắc mặt đẹp thù thắng như hoa sen. Vị ấy, sau khi thấy người phụ nữ hay người thiếu nữ ấy, liền chùn chân, rủn chí, không còn can đảm, không thể có thể tiếp tục đời sống Phạm hạnh, sau khi biểu lộ sự yếu kém trong học tập, liền bỏ học pháp, trở lui lại đời sống thế tục. Đây là nghĩa cờ xí dựng lên đối với vị ấy. Ví như, này các Tỷ-kheo, hạng người chiến sĩ ấy chịu đựng được bụi mù dấy lên, nhưng khi thấy cờ xí dựng lên, liền chùn chân, rủn chí, không còn can đảm, không có thể ra trận xáp chiến. Này các Tỷ-kheo, Ta tuyên bố người này giống như ví dụ ấy. Như vậy ở đây, này các Tỷ-kheo, là một hạng người. Đây là người, này các Tỷ-kheo, được ví dụ với hạng người chiến sĩ thứ hai có mặt, hiện hữu giữa các vị Tỷ-kheo

HỘ TRÌ CĂN                                          60

10. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo chịu đựng được bụi mù dấy lên, chịu đựng được cờ xí dựng lên, nhưng khi nghe tiếng la hét, liền chùn chân, rủn chí, không còn can đảm, không có thể tiếp tục đời sống Phạm hạnh, sau khi biểu lộ sự yếu kém trong học tập, liền bỏ học pháp, trở lui lại đời sống thế tục. Thế nào là tiếng la hét đối với vị ấy?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, một nữ nhân đi đến vị Tỷ- kheo tại ngôi rừng, dưới một gốc cây hay tại ngôi nhà trống, cười nhạo Tỷ-kheo, nói mơn trớn, nói cười lớn tiếng, cợt nhả. Tỷ-kheo bị nữ nhân cười nhạo, nói mơn trớn, nói cười lớn tiếng, cợt nhả, liền chùn chân, rủn chí, không còn can đảm, không có thể tiếp tục đời sống Phạm hạnh, sau khi biểu lộ sự hèn yếu trong học tập, liền bỏ học pháp, trở lui lại đời sống thế tục. Đây là nghĩa của tiếng la hét đối với vị ấy.Ví như người chiến sĩ ấy, này các Tỷ-kheo, chịu đựng được bụi mù dấy lên, chịu đựng được cờ xí dựng lên, nhưng khi nghe tiếng la hét, liền chùn chân, rủn chí, không còn can đảm, không có thể ra trận xáp chiến. Này các Tỷ-kheo, Ta tuyên bố người này giống như ví dụ ấy. Như vậy ở đây, này các Tỷ- kheo, là một hạng người. Này các Tỷ-kheo, đây là hạng người được ví dụ với người chiến sĩ thứ ba có mặt, hiện hữu giữa các Tỷ-kheo.

HỘ TRÌ CĂN                                           61

11. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo chịu đựng
được bụi mù dấy lên, chịu đựng được cờ xí dựng lên,
chịu đựng được tiếng la hét, nhưng bị thương trong
khi xáp chiến lâm trận liền thất kinh thất đảm. Thế
nào là xáp chiến lâm trận đối với vị ấy?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, khi đi đến gốc cây, hay đi
đến ngôi nhà trống, một nữ nhân đến Tỷ-kheo ấy,
ngồi sát một bên, nằm sát một bên, vuốt ve mơn trớn.
Tỷ-kheo ấy được nữ nhân ngồi sát một bên, nằm sát
một bên, được vuốt ve mơn trớn, không từ bỏ học tập,
không biểu lộ sự yếu kém trong học tập, hành dâm
(với nữ nhân). Đây là nghĩa xáp chiến lâm trận đối
với vị ấy. Ví như người chiến sĩ ấy, này các Tỷ-kheo,
chịu đựng được bụi mù dấy lên, chịu đựng được cờ
xí dựng lên, chịu đựng được tiếng la hét, nhưng khi
lâm trận xáp chiến, bị thương, thất kinh, thất đảm.
Này các Tỷ-kheo, Ta tuyên bố người này giống như
ví dụ ấy. Như vậy ở đây, này các Tỷ-kheo, là một
hạng người. Này các Tỷ-kheo, đây là hạng người
được ví dụ với người chiến sĩ thứ tư có mặt, hiện hữu
giữa các Tỷ-kheo.

12. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo chịu đựng được bụi mù dấy lên, chịu đựng được cờ xí dựng lên, chịu đựng được tiếng la hét, chịu đựng được xáp chiến lâm trận. Vị ấy sau khi chiến thắng chiến trận

HỘ TRÌ CĂN                                         62

ấy, chiến thắng trong chiến trận, vị ấy vẫn đứng hàng đầu trong trận chiến ấy. Thế nào là sự chiến thắng trong chiến trận đối với vị ấy?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, khi vị Tỷ-kheo đi đến ngôi
nhà rừng, đi đến gốc cây, hay đi đến ngôi nhà trống,
có nữ nhân đi đến vị ấy, ngồi xuống sát một bên, nằm
sát một bên, vuốt ve mơn trớn. Vị ấy, khi được nữ
nhân ngồi sát một bên, nằm sát một bên, vuốt ve mơn
trớn, liền gỡ mình ra, gỡ thoát ra, và ra đi chỗ nào
mình muốn.

Và vị ấy đi đến một chỗ trống trải, khu rừng, gốc cây, ngọn núi, khe đá, hang núi, nghĩa địa, cao nguyên, ngoài trời, đống rơm. Rồi vị ấy đi đến khu rừng, đi đến gốc cây hay đi đến ngôi nhà trống, ngồi kiết già, lưng thẳng và để niệm trước mặt.

Vị ấy:

- Sau khi đoạn tận tham, an trú với tâm ly tham,
gột sạch tâm khỏi tham,
- Sau khi đoạn tận sân, an trú với tâm ly sân, có
lòng thương tưởng đến tất cả loài hữu tình và
chúng sanh, gột sạch tâm khỏi sân hận;
- Sau khi đoạn tận hôn trầm thụy miên, an trú với
tâm ly thụy miên hôn trầm, với tưởng ánh sáng,

HỘ TRÌ CĂN                                          63

chánh niệm, tỉnh giác, gột sách tâm khỏi hôn
trầm thụy miên;
- Sau khi đoạn tận trạo cử hối quá, an trú không
trạo cử, nội tâm tịch tịnh, gột sạch tâm khỏi trạo
cử hối quá;
- Sau khi đoạn tận nghi, an trú với tâm vượt khỏi
nghi ngờ đối với các thiện pháp.

Vị ấy, sau khi đoạn tận năm triền cái này, những
pháp làm uế nhiễm tâm, làm yếu ớt trí tuệ, ly dụ, ly
các pháp bất thiện... chứng đạt và an trú Thiền thứ
tư.

Vị ấy với tâm định tĩnh, thanh tịnh, trong sáng, không cấu uế, ly các tùy phiền mão, nhu nhuyến, kham nhẫn, kiên trì, bất động, hướng tâm về trí đoạn tận các lậu hoặc. Vị ấy như thật rõ biết: "Đây là Khổ; như thật rõ biết: "Đây là Khổ tập"; như thật rõ biết: "Đây là khổ diệt"; như thật rõ biết: "Đây là con Đường đưa đến khổ diệt"; như thật rõ biết: "Những pháp này là những lậu hoặc"; như thật rõ biết: "Đây là lậu hoặc tập khởi" như thật rõ biết: "Đây là con đường đưa đến lậu hoặc đoạn diệt". Do vị ấy biết như vậy, thấy như vậy, tâm được giải thoát khỏi dục lậu, tâm được giải thoát khỏi hữu lậu, tâm được giải thoát khỏi vô minh lậu. Trong sự giải thoát trí khởi lên: "Ta đã được giải thoát". Vị ấy rõ biết: "Sanh đã tận,

HỘ TRÌ CĂN                                          64

Phạm hạnh đã thành, các việc nên làm đã làm, nay không còn trở lui trạng thái này nữa". Đây là sự chiến thắng trong trận chiến đối với vị ấy.

Ví như, này các Tỷ-kheo, người chiến sĩ chịu đựng được bụi mù dấy lên, chịu đựng được cờ xí dựng lên, chịu đựng được các tiếng la hét, chịu đựng được sự xáp chiến. Vị ấy, sau khi chiến thắng chiến trận ấy, chiến thắng trong chiến trận, vị ấy vẫn đứng đầu trong trận chiến ấy. Vị ấy, sau khi chiến thắng chiến trận ấy, chiến thắng trong chiến trận, vị ấy vẫn đứng hàng đầu trong trận chiến ấy. Này các Tỷ-kheo, Ta tuyên bố người này giống như ví dụ ấy.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, đấy là hạng người được ví dụ với người chiến sĩ thứ năm có mặt, hiện hữu ở đời.

Những người này, này các Tỷ-kheo, được ví dụ với năm chiến sĩ có mặt, hiện hữu ở giữa các vị Tỷ-kheo.

NGƯỜI CHIẾN SĨ 2 – Tăng II, 459

 Có năm người chiến sĩ này, này các Tỷ-kheo, có mặt, hiện hữu ở đời. Thế nào là năm?

HỘ TRÌ CĂN                                          65

2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người chiến sĩ cầm
kiếm và mâu, đeo cung và tên, tham gia vào trận
chiến ác liệt. Người ấy trong trận chiến ấy nỗ lực
hăng hái. Nhưng các người khác, trong khi người ấy
nỗ lực và hăng hái như vậy, đánh người ấy và áp đảo
người ấy. Như vậy, ở đây này các Tỷ-kheo, có hạng
người chiến sĩ như vậy. Đây là hạng chiến sĩ thứ nhất
có mặt, hiện hữu ở đời.

3. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, ở đây có hạng người
chiến sĩ cầm kiếm và mâu, đeo cung và tên, tham gia
vào trận chiến ác liệt. Vị ấy, trong trận chiến ấy, nỗ
lực, hăng hái. Nhưng các người khác làm cho các
người ấy bị thương, khiêng người ấy đi, chở người
ấy đến các bà con. Khi chở người ấy đi và chưa đến
các bà con, người ấy mệnh chung ở giữa đường. Ở
đây, này các Tỷ-kheo, có một hạng chiến sĩ như vậy.
Đây là hạng chiến sĩ thứ hai, này các Tỷ-kheo, có
mặt, hiện hữu ở đời.

4. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, ở đây có hạng người chiến sĩ cầm kiếm và mâu, đeo cung và tên, tham gia vào trận chiến ác liệt. Vị ấy, trong trận ấy, nỗ lực hăng hái. Nhưng các người khác làm cho người ấy bị thương và khiêng người ấy đi, chở người ấy đến các bà con. Và những người bà con săn sóc và nuôi dưỡng người ấy. Người ấy, trong khi được các người

HỘ TRÌ CĂN                                          66

bà con săn sóc và nuôi dưỡng, bị mệnh chung vì vết
thương ấy. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có một hạng
người chiến sĩ như vậy. Đây gọi là hạng người chiến
sĩ thứ ba có mặt, hiện hữu ở đời.

5. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, ở đây có người chiến sĩ cầm kiếm và mâu, đeo cung và tên, tham gia vào trận chiến ác liệt. Vị ấy, trong trận chiến ấy, nỗ lực hăng hái. Nhưng các người khác làm cho người ấy bị thương, và khiêng người ấy đi, chở người ấy đến các người bà con. Và những người bà con nuôi dưỡng và săn sóc người ấy. Người ấy, trong khi được các người bà con săn sóc và nuôi dưỡng, được chữa lành các vết thương ấy. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người chiến sĩ như vậy. Này các Tỷ-kheo, đây là hạng chiến sĩ thứ tư có mặt, hiện hữu ở đời.

6. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, ở đây có hạng chiến sĩ
cầm kiếm và mâu, đeo cung và tên, tham gia vào
chiến trận ấy, chiến thắng trong chiến trận, vị ấy vẫn
đứng hàng đầu trong chiến trận ấy. Ở đây, này các
Tỷ-kheo, có hạng chiến sĩ như vậy. Này các Tỷ-
kheo, đây là hạng chiến sĩ thứ năm có mặt, hiện hữu
ở đời.

Năm hạng chiến sĩ này, này các Tỷ-kheo, có mặt, hiện hữu ở đời.

HỘ TRÌ CĂN                                          67

7. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, có những hạng người được ví dụ với năm hạng chiến sĩ này có mặt, hiện hữu giữa các vị Tỷ-kheo. Thế nào là năm?

8. Ở đây, này các Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo sống dựa
vào ngôi làng hay thị trấn. Vị ấy, vào buổi sáng đắp
y, cầm y bát đi vào làng hay thị trấn để khất thực,
không phòng hộ thân, không phòng hộ lời, không
phòng hộ tâm, niệm không an trú, các căn không
được bảo vệ.

Vị ấy ở đấy thấy một nữ nhân ăn mặc không tề chỉnh,
ăn mặc không kín đáo. Được thấy nữ nhân ăn mặc
không tề chỉnh, ăn mặc không kín đáo, tham dục tấn
công tâm vị ấy. Tâm bị tham dục tấn công, không từ
bỏ học tập, không biểu lộ sự yếu kém trong học pháp,
vị ấy rơi vào hành dâm.

Ví như người chiến sĩ ấy, này các Tỷ-kheo, cầm
gươm và mâu, đeo cung và tên tham gia vào trận
chiến ác liệt. Vị ấy trong trận chiến ấy nỗ lực hăng
hái. Nhưng các người khác, trong khi người ấy nỗ
lực hăng hái như vậy, đánh người ấy và áp đảo người
ấy. Này các Tỷ-kheo, Ta tuyên bố người này giống
như ví dụ ấy. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có một hạng
người như vậy. Này các Tỷ-kheo, đây là hạng người
được ví dụ với hạng chiến sĩ thứ nhất có mặt, hiện
hữu giữa các Tỷ-kheo.

HỘ TRÌ CĂN                                        68

9. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống dựa vào
một làng hay thị trấn. Vị ấy, vào buổi sáng, đắp y,
cầm y bát, đi vào làng ấy hay thị trấn ấy để khất thực,
với thân không phòng hộ, với lời nói không phòng
hộ, với tâm không phòng hộ, với niệm không an
trú, với các căn không được bảo vệ.

Ở đây, vị ấy thấy một nữ nhân ăn mặc không chỉnh tề, ăn mặc không kín đáo. Được thấy nữ nhân ăn mặc không chỉnh tề, ăn mặc không kín đáo, tham dục tấn công tâm vị ấy. Vị ấy, với tâm bị tham dục tấn công nên thân bị thiêu cháy, tâm bị thiêu cháy. Vị ấy nghỉ: "Ta hãy đi về khu vườn (chỗ Tăng ở) báo tin cho các Tỷ-kheo: "Này các Hiền giả, tôi bị tham dục tràn ngập, bị tham dục ám ảnh, tôi không có thể tiếp tục đời sống Phạm hạnh, tôi biểu lộ sự yếu kém trong học tập, từ bỏ học pháp, tôi trở về với đời sống thế tục". Vị ấy, trên con đường đi đến khu vườn, còn ở giữa đường, biểu lộ sự yếu kém trong học tập, từ bỏ học pháp, trở về đời sống thế tục.

Ví như, này các Tỷ-kheo, người chiến sĩ cầm kiếm và mâu, đeo cung và tên, tham gia vào trận chiến ác liệt. Vị ấy, trong trận chiến ấy, nỗ lực hăng hái. Nhưng các người khác, trong khi người ấy nỗ lực hăng hái như vậy, làm cho người ấy bị thương, khiêng người ấy đi, chở người ấy, và đưa người ấy

HỘ TRÌ CĂN                                           69

đến các bà con, người ấy mệnh chung giữa đường.
Này các Tỷ-kheo, Ta tuyên bố này giống với ví dụ ấy.
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có một hạng người như vậy.
Này các Tỷ-kheo, đây là hạng người được ví dụ với
người chiến sĩ thứ hai có mặt, hiện hữu giữa các Tỷ-
kheo.

10. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo sống dựa
vào một làng hay một thị trấn. Vị ấy vào buổi sáng
đắp y, cầm y bát đi vào làng hay thị trấn ấy để khất
thực, thân không phòng hộ, lời nói không phòng
hộ, tâm không phòng hộ, niệm không an trú, các
căn không được bảo vệ.

Vị ấy ở đấy thấy nữ nhân ăn mặc không tề chỉnh, ăn mặc không kín đáo, tham dục tấn công vị ấy. Vị ấy với tham dục bị tấn công, nên thân bị thiêu cháy, tâm bị thiêu cháy. Vị ấy suy nghĩ như sau: "Ta hãy đi đến khu vườn báo tin cho các Tỷ-kheo: "Này các Hiền giả, tôi bị tham dục tràn ngập, bị tham dục ám ảnh. Tôi không thể tiếp tục đời sống Phạm hạnh, sau khi biểu hiện sự yếu kém trong học tập, tôi từ bỏ học pháp, sẽ trở về với đời sống thế tục".

Các vị đồng Phạm hạnh giáo giới, khuyên bảo như sau: "Này Hiền giả, Thế Tôn đã nói: "Các dục vị ngọt ít, khổ nhiều, não nhiều, sự nguy hại ở đây nhiều hơn. Các dục được Thế Tôn ví dụ như một khúc xương,

HỘ TRÌ CĂN                                          70

khổ nhiều, não nhiều, sự nguy hại ở đây nhiều hơn. Các dục được Thế Tôn ví dụ như miếng thịt, khổ nhiều, não nhiều, nguy hại ở đây lại nhiều hơn. Các dục được Thế Tôn ví dụ như bó đuốc bằng cỏ, khổ nhiều, não nhiều, sự nguy hại ở đây lại nhiều hơn. Các dục được Thế Tôn ví dụ như một hố than hừng, khổ nhiều, não nhiều, sự nguy hại ở đây lại nhiều hơn. Các dục được Thế Tôn ví dụ như một cơn mộng, khổ nhiều, não nhiều, sự nguy hại ở đây lại nhiều hơn. Các dục được Thế Tôn ví dụ như vật dụng mượn dùng, khổ nhiều, não nhiều, sự nguy hại ở đây lại nhiều hơn. Các dục được Thế Tôn ví dụ như quả của cây, khổ nhiều, não nhiều, sự nguy hại ở đây lại nhiều hơn. Các dục được Thế Tôn ví dụ như lò thịt, khổ nhiều, não nhiều, sự nguy hại ở đây lại nhiều hơn. Các dục được Thế Tôn ví dụ như cây gậy nhọn, khổ nhiều, não nhiều, sự nguy hại ở đây lại nhiều hơn. Các dục được Thế Tôn ví dụ như đầu rắn, khổ nhiều, não nhiều, sự nguy hại ở đây lại nhiều hơn". Tôn giả hãy tìm sự thoải mái trong Phạm hạnh! Tôn giả chớ biểu hiện sự yếu kém trong học tập, từ bỏ học pháp và trở lui đời sống thế tục".

Vị ấy được các đồng Phạm hạnh giáo giới như vậy, khuyên bảo như vậy, liền nói như sau: "Này các Hiền giả, dầu cho Thế Tôn có nói các dục ngọt ít, khổ nhiều, não nhiều, sự nguy hại ở đây lại nhiều hơn,

HỘ TRÌ CĂN                                       71

nhưng tôi có thể tiếp tục sống Phạm hạnh. Sau khi
biểu lộ sự yếu kém trong học tập, từ bỏ học pháp, tôi
sẽ trở về đời sống thế tục". Sau khi biểu lộ sự yếu
kém trong học tập, sau khi từ bỏ học pháp, vị ấy trở
lui đời sống thế tục.

Ví như, này các Tỷ-kheo, người chiến sĩ ấy, sau khi cầm kiếm và mâu, đeo cung và tên, tham gia vào trận chiến khốc liệt. Vị ấy, trong chiến trận ấy, nỗ lực, hăng hái. Nhưng các người khác trong khi có nỗ lực, hăng hái như vậy, làm cho người bị thương, khiêng người ấy đi, chở người ấy, và đưa người ấy đến các người bà con. Các người bà con săn sóc nuôi dưỡng người ấy. Người ấy, tuy được các người bà con săn sóc nuôi dưỡng nhưng bị mệnh chung vì vết thương ấy. Này các Tỷ-kheo, Ta tuyên bố người này được ví như ví dụ ấy. Ở đây, này các Tỷ-kheo, đây là hạng người được ví dụ với người chiến sĩ thứ ba có mặt, hiện hữu giữa các Tỷ-kheo.

11. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống dựa vào
làng hay thị trấn. Vị ấy vào buổi sáng đắp y, cầm bát,
đi vào ngôi làng hay thị trấn ấy để khất thực, với
thân không phòng hộ, với lời không phòng hộ, với
niệm không an trú, với các căn không được bảo
vệ.

HỘ TRÌ CĂN                                          72

Vị ấy ở đấy, thấy nữ nhân ăn mặc không chỉnh tề, ăn mặc không kín đáo. Sau khi thấy nữ nhân ăn mặc không chỉnh tề, ăn mặc không kín đáo, tham dục tấn công vị ấy. Vị ấy với tâm bị tham dục tấn công, nên thân bị thiêu cháy, tâm bị thiêu đốt. Vị ấy suy nghĩ như sau: "Ta hãy đi đến khu vườn, báo tin cho các Tỷ-kheo: "Này các Hiền giả, tôi bị tham dục tràn ngập, bị tham bị tham dục ám ảnh. Tôi không thể tiếp tục đời sống Phạm hạnh. Tôi tuyên bố sự yếu kém trong học tập, từ bỏ học pháp, trở về với đời sống thế tục". Vị ấy đi đến khu vườn, báo tin cho các Tỷ-kheo: "Này các Hiền giả, tôi bị tham dục tràn ngập, bị tham dục ám ảnh. Tôi không thể tiếp tục đời sống Phạm hạnh; sau khi biểu lộ sự yếu kém trong học tập, từ bỏ học pháp, tôi trở về với đời sống thế tục". Các vị đồng Phạm hạnh giáo giới như sau: "Này hiền giả, Thế Tôn đã nói: "Các dục ngọt ít, đắng nhiều, não nhiều, sự nguy hại ở đây lại nhiều hơn... Các dục được Thế Tôn ví như đầu rắn, khổ nhiều, não nhiều, sự nguy hại ở đây lại nhiều hơn". Tôn giả hãy tìm sự thoải mái trong Phạm hạnh. Hiền giả chớ biểu lộ sự kém trong học tập, từ bỏ học pháp và trở lui đời sống thế tục".

Vị ấy được các đồng giáo giới như vậy, khuyên bảo như vậy, nói như vầy: "Thưa các Hiền giả, tôi sẽ nỗ lực. Thưa các Hiền giả, tôi sẽ cố gắng. Thưa các Hiển

HỘ TRÌ CĂN                                          73

giả, tôi sẽ sống thoải mái. Nay tôi không biểu lộ sự yếu kém trong học tập, từ bỏ học pháp, trở lui về đời sống thế tục".

Ví như, này các Tỷ-kheo, người chiến sĩ ấy cầm kiếm và mâu, đeo cung và tên, tham gia vào trận chiến ác liệt. Vị ấy trong trận chiến ấy, nỗ lực hăng hái. Nhưng các người khác, trong khi người ấy nỗ lực hăng hái như vậy, làm cho người ấy bị thương, khiêng người ấy đi, chở người ấy và đưa người ấy đến các bà con. Các người bà con săn sóc người ấy, nuôi dưỡng người ấy. Người ấy, nhờ các bà con săn sóc nuôi dưỡng, được chữa lành khỏi vết thương. Ta tuyên bố rằng, này các Tỷ-kheo, người này giống như ví dụ ấy. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người như vậy. Người này, này các Tỷ-kheo, được ví dụ với chiến sĩ thứ tư có mặt, hiện hữu giữa các vị Tỷ-kheo.

12. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống dựa vào
một làng hay một thị trấn. Vị ấy vào buổi sáng đắp
y, cầm bát y, vào làng hay thị trấn ấy để khất thực,
với thân được phòng hộ, với lời được phòng hộ,
với tâm được phòng hộ, với niệm được an trú, với
các căn được bảo vệ.

Vị ấy khi mắt thấy sắc, không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì, vì nhãn căn không được chế ngự, khiến tham ái ưu

HỘ TRÌ CĂN                                         74

bi, các ác bất thiện pháp khởi lên, vị ấy tự chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì nhãn căn, thực hành sự hộ trì nhãn căn. Khi tai nghe tiếng... mũi ngửi hương... lưỡi nếm vị... thân cảm xúc... ý nhận thức các pháp, vị ấy không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì, khiến ý căn không được chế ngự, khiến tham ái ưu bi, các ác, bất thiện pháp khởi lên, vị Tỷ-kheo chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì ý căn, thực hành sự hộ trì ý căn.

Vị ấy, sau bữa ăn, trên con đường khất thực trở về, đi đến một chỗ sàng tọa trống trãi, khu rừng, gốc cây, ngọn núi, khe núi, hang núi, bãi tha ma, cao nguyên, ngoài trời, đống rơm. Vị ấy đi đến khu rừng, hay đi đến gốc cây, hay đi đến ngôi nhà trống, ngồi kiết-gà, lưng thẳng, để niệm trước mặt. Vị ấy đoạn tận tham ở đời, an trú với tâm ly tham... (xem trang #125)... chứng đạt và an trú Thiền thứ tư. Vị ấy với tâm định tĩnh, trong sáng, không cấu uế, các phiền não được đoạn trừ, nhu nhuyến, kham nhẫn, kiên trì, bất động, hướng tâm về trí đoạn tận các lậu hoặc. Vị ấy như thật rõ biết: "Đây là khổ", như thật rõ biết: "Đây là khổ tập", như thật rõ biết: "Đây là khổ diệt", như thật rõ biết: "Đây là con đường đi đến khổ diệt"...(xem trang #125)... không còn trở lui trạng thái này nữa".

HỘ TRÌ CĂN                                           75

Ví như, này các Tỷ-kheo, người chiến sĩ ấy cầm kiếm và mâu, đeo cung và tên, tham gia vào trận chiến ác liệt. Người ấy, sau khi chiến thắng trận ấy, chiến thắng trong chiến trận, vị ấy vẫn đứng đầu trong chiến trận ấy. Này các Tỷ-kheo, Ta tuyên bố người này giống như ví dụ ấy. Ở đây, này các Tỷ-kheo, có một hạng người như vậy. Đây là hạng người được ví dụ với chiến sĩ thứ năm, hiện hữu giữa các Tỷ-kheo.

Này các Tỷ-kheo, có năm hạng người được ví dụ với năm người chiến sĩ này, có mặt, hiện hữu giữa các vị Tỷ-kheo.

HỘ TRÌ CĂN                                        76

10      7 pháp phòng hộ các lậu hoặc - Kinh TẤT CẢ LẬU HOẶC – 2 Trung I, 19

KINH TẤT CẢ LẬU HOẶC (Sabbasava suttam) – Bài kinh số 2 – Trung I, 19

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), tại
Jetavana (Kỳ-đà Lâm), vườn ông Anathapindika
(Cấp Cô Độc). Khi ở tại chỗ ấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-
kheo:

– "Này các Tỷ-kheo!"

– "Bạch Thế Tôn", các Tỷ-kheo ấy vâng đáp
Thế Tôn. Thế Tôn nói: "Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ
giảng cho các Người pháp môn phòng hộ tất cả lậu
hoặc". Hãy nghe và khéo tác ý. Ta sẽ nói".

– "Thưa vâng, bạch Thế Tôn". Thế Tôn nói như sau:

– Này các Tỷ-kheo, Ta giảng sự diệt tận các lậu hoặc cho người biết, cho người thấy, không phải cho

HỘ TRÌ CĂN                                       77

người không biết, cho người không thấy.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sự diệt tận các lậu hoặc cho người biết, cho người thấy? - Có như lý tác ý và không như lý tác ý.

 Này các Tỷ-kheo, do không như lý tác ý, các
lậu hoặc chưa sanh được sanh khởi, và các lậu
hoặc đã sanh được tăng trưởng.
 Này các Tỷ-kheo, do như lý tác ý, các lậu hoặc
chưa sanh không sanh khởi, và các lậu hoặc đã
sanh được trừ diệt.
Này các Tỷ-kheo:

 Có những lậu hoặc phải do tri kiến được
đoạn trừ,
 Có những lậu hoặc phải do phòng hộ được
đoạn trừ,
 Có những lậu hoặc phải do thọ dụng được
đoạn trừ,
 Có những lậu hoặc phải do kham nhẫn được
đoạn trừ,
 Có những lậu hoặc phải do tránh né được
đoạn trừ,
 Có những lậu hoặc phải do trừ diệt được

HỘ TRÌ CĂN                                       78

đoạn trừ,
 Có những lậu hoặc phải do tu tập được đoạn
trừ.
 Này các Tỷ-kheo, và thế nào là các lậu hoặc
phải do tri kiến được đoạn trừ?

Này các Tỷ-kheo, ở đây có kẻ phàm phu ít nghe,
không được thấy các bậc Thánh, không thuần thục
pháp các bậc Thánh, không tu tập pháp các bậc
Thánh, không được thấy các bậc Chơn nhơn, không
thuần thục pháp các bậc Chơn nhơn, không tu tập
pháp các bậc Chơn nhơn, không tuệ tri các pháp cần
phải tác ý, không tuệ tri các pháp không cần phải tác
ý; vị này vì không tuệ tri các pháp cần phải tác ý, vì
không tuệ tri các pháp không cần phải tác ý nên tác
ý các pháp không cần phải tác ý và không tác ý các
pháp cần phải tác ý.

 Này các Tỷ-kheo, và thế nào là các pháp không cần phải tác ý mà vị ấy tác ý?

Này các Tỷ-kheo, nghĩa là các pháp do vị ấy tác
ý mà dục lậu chưa sanh được sanh khởi, hay dục lậu
đã sanh được tăng trưởng; hay hữu lậu chưa sanh
được sanh khởi, hay hữu lậu đã sanh được tăng
trưởng, hay vô minh lậu chưa sanh được sanh khởi,
hay vô minh lậu đã sanh được tăng trưởng. Những

HỘ TRÌ CĂN                                          79

pháp ấy là những pháp không cần phải tác ý mà vị ấy tác ý.

 Này các Tỷ-kheo, và thế nào là các pháp cần phải tác ý mà vị ấy không tác ý?

Này các Tỷ-kheo, nghĩa là các pháp do vị ấy tác
ý mà dục lậu chưa sanh không sanh khởi, hay dục lậu
đã sanh được trừ diệt, hay hữu lậu chưa sanh không
sanh khởi, hay hữu lậu đã sanh được trừ diệt, hay vô
minh lậu chưa sanh không sanh khởi, hay vô minh
lậu đã sanh được trừ diệt. Những pháp ấy là những
pháp cần phải tác ý mà các vị ấy không tác ý. Do vị
ấy tác ý các pháp không nên tác ý, do vị ấy không tác
ý các pháp cần phải tác ý, nên các lậu hoặc chưa sanh
được sanh khởi, và các lậu hoặc đã sanh được tăng
trưởng.

 Vị ấy không như lý tác ý như sau:

1. "Ta có mặt trong thời quá khứ, hay ta không có
mặt trong thời quá khứ?
2. Ta có mặt trong thời quá khứ như thế nào?
3. Ta có mặt trong thời quá khứ hình vóc như thế
nào?
4. Trước kia ta-là gì và ta đã có mặt như thế nào
trong thời quá khứ?

HỘ TRÌ CĂN                                         80

5. Ta sẽ có mặt trong thời vị lai hay ta sẽ không có
mặt trong thời vị lai?
6. Ta sẽ có mặt trong thời vị lai như thế nào?
7. Ta sẽ có mặt trong thời vị lai, hình vóc như thế
nào?
8. Trước kia ta-là gì và ta sẽ có mặt như thế nào
trong thời vị lai?"
9. Hay nay vị ấy có nghi ngờ về mình trong thời
hiện tại: "Ta có mặt hay ta không có mặt?
10. Ta có mặt như thế nào?
11. Ta có mặt hình vóc như thế nào?
12. Chúng sanh này từ đâu đến?
13. Và rồi nó sẽ đi đâu?".
 Với người không như lý tác ý như vậy, một
trong sáu tà kiến này khởi lên:

1. "Ta có tự ngã", tà kiến này khởi lên với người
ấy như thật, như chơn;
2. "Ta không có tự ngã", tà kiến này khởi lên với
người ấy như thật như chơn;
3. "Do tự mình, ta tưởng tri ta có tự ngã", tà kiến
này khởi lên với người ấy như thật, như chơn;
4. "Do tự mình, ta tưởng tri ta không có tự ngã",

HỘ TRÌ CĂN                                         81

tà kiến này khởi lên với người ấy như thật, như
chơn.
5. "Không do tự mình, ta tưởng tri ta có tự ngã",
tà kiến này khởi lên với người ấy như thật, như
chơn; hay tà kiến này khởi lên với người ấy:
6. "Chính tự ngã của ta nói, cảm giác, hưởng thọ
quả báo các nghiệp thiện ác đã làm chỗ này, chỗ
kia, chính tự ngã ấy của ta là thường trú, thường
hằng, hằng tồn, không chuyển biến, và sẽ vĩnh
viễn tồn tại".
Này các Tỷ-kheo, như vậy gọi là tà kiến, kiến
trù lâm, kiến hoang vu, kiến hý luận, kiến tranh chấp,
kiến kiết phược.

Này các Tỷ-kheo, trói buộc bởi kiến kiết sử, kẻ
phàm phu ít nghe không được giải thoát khỏi sanh,
già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não. Ta nói kẻ ấy không
thoát khỏi khổ đau.

Này các Tỷ-kheo, và vị Thánh đệ tử nghe nhiều, được thấy các bậc Thánh, thuần thục pháp các bậc Thánh, tu tập pháp các bậc Thánh; được thấy các bậc Chơn nhơn, thuần thục pháp các bậc Chơn nhơn, tu tập pháp các bậc Chơn nhơn, tuệ tri các pháp cần phải tác ý, tuệ tri các pháp không cần phải tác ý.

HỘ TRÌ CĂN                                          82

Vị này, nhờ tuệ tri các pháp cần phải tác ý, nhờ
tuệ tri các pháp không cần phải tác ý, nên không tác
ý các pháp không cần phải tác ý và tác ý các pháp
cần phải tác ý.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các pháp không cần phải tác ý và vị này không tác ý?

Này các Tỷ-kheo, những pháp nào do tác ý mà
dục lậu chưa sanh được sanh khởi, hay dục lậu đã
sanh được tăng trưởng; hay hữu lậu chưa sanh... (như
trên)... hay vô minh lậu chưa sanh được khởi, hay vô
minh lậu đã sanh được tăng trưởng. Đó là những
pháp không nên tác ý và vị ấy không tác ý.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các pháp cần phải tác ý và vị ấy tác ý?

Này các Tỷ-kheo, những pháp nào do tác ý mà
dục lậu chưa sanh không sanh khởi, hay dục lậu đã
sanh được trừ diệt, hay hữu lậu chưa sanh... (như
trên)... hay vô minh lậu chưa sanh không sanh khởi,
hay vô minh lậu đã sanh được trừ diệt, đó là những
pháp cần phải tác ý và vị ấy tác ý.

Nhờ vị ấy không tác ý các pháp không cần phải tác ý, tác ý các pháp cần phải tác ý nên các lậu hoặc chưa sanh không sanh khởi và các lậu hoặc đã sanh

HỘ TRÌ CĂN                                         83

được trừ diệt.

Vị ấy như lý tác ý: "Đây là khổ", như lý tác ý: "Đây là khổ tập", như lý tác ý: "Đây là khổ diệt", như lý tác ý: "Đây là con đường đưa đến khổ diệt".

Nhờ vị ấy tác ý như vậy, ba kiết sử được trừ diệt:
thân kiến, nghi, giới cấm thủ. Này các Tỷ-kheo, các
pháp ấy được gọi là các lậu hoặc phải do tri kiến
được đoạn trừ.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải do phòng hộ được đoạn trừ?

Ở đây, có Tỷ-kheo như lý giác sát, sống phòng hộ với sự phòng hộ con mắt. Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo ấy sống không phòng hộ với sự phòng hộ con mắt, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não có thể khởi lên. Nếu sống phòng hộ với sự phòng hộ con mắt, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy không còn nữa. Vị ấy như lý giác sát, sống phòng hộ với sự phòng hộ lỗ tai... (như trên)... sống phòng hộ với sự phòng hộ lỗi mũi... (như trên)... sống phòng hộ với sự phòng hộ lưỡi... (như trên)... sống như lý giác sát phòng hộ với sự phòng hộ thân căn... (như trên)... sống như lý giác sát phòng hộ với sự phòng hộ ý căn. Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo ấy sống không phòng hộ với sự phòng hộ ý căn, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não

HỘ TRÌ CĂN                                           84

ấy có thể khởi lên. Nếu sống phòng hộ ý căn, các lậu
hoặc tàn hại và nhiệt não ấy không còn nữa. Này các
Tỷ-kheo, các pháp ấy được gọi là các lậu hoặc phải
do phòng hộ được đoạn trừ.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải do thọ dụng được đoạn trừ?

Này các Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo như lý giác
sát, thọ dụng y phục, chỉ để ngăn ngừa lạnh, ngăn
ngừa nóng, ngăn ngừa sự xúc phạm của ruồi, muỗi,
gió, sức nóng mặt trời, các loài bò sát, chỉ với mục
đích che đậy sự trần truồng.

Vị ấy như lý giác sát, thọ dụng món ăn khất thực
không phải để vui đùa, không phải để đam mê, không
phải để trang sức, không phải để tự làm đẹp mình,
mà chỉ để thân này được sống lâu và được bảo
dưỡng, để (thân này) khỏi bị thương hại, để hổ trợ
phạm hạnh, nghĩ rằng: "Như vậy, ta diệt trừ các cảm
thọ cũ và không cho khởi lên các cảm thọ mới, và ta
sẽ không có lỗi lầm, sống được an ổn".

Vị ấy như lý giác sát, thọ dụng sàng tọa, chỉ để
ngăn ngừa lạnh, ngăn ngừa nóng, ngăn ngừa sự xúc
phạm của ruồi, muỗi, gió, sức nóng mặt trời, các loại
bò sát, chỉ để giải trừ nguy hiểm của thời tiết, chỉ với
mục đích sống độc cư an tịnh;

HỘ TRÌ CĂN                                            85

Vị ấy như lý giác sát thọ dụng dược phẩm trị bệnh, chỉ để ngăn chận các cảm giác khổ thống đã sanh, để được ly khổ hoàn toàn.

Này các Tỷ-kheo, nếu vị ấy không thọ dụng như
vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não có thể khởi lên.
Nếu vị ấy thọ dụng như vậy, các lậu hoặc tàn hại và
nhiệt não ấy không còn nữa. Này các Tỷ-kheo, các
pháp ấy được gọi là các lậu hoặc phải do thọ dụng
được đoạn trừ.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải do kham nhẫn được đoạn trừ?

Này các Tỷ-kheo, ở đây, có Tỷ-kheo như lý giác sát, kham nhẫn lạnh, nóng, đói, khát, sự xúc phạm của ruồi, muỗi, gió, sức nóng mặt trời, các loài bò sát; Kham nhẫn những cách nói mạ lỵ, phỉ báng.

Vị ấy có tánh kham nhẫn các cảm thọ về thân,
những cảm thọ thống khổ, khốc liệt, đau nhói, nhức
nhối, không sung sướng, không thích thú, chết điếng
người.

Này các Tỷ-kheo, nếu vị ấy không kham nhẫn như vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não có thể khởi lên. Nếu vị ấy kham nhẫn như vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy không còn nữa. Này các Tỷ-kheo,

HỘ TRÌ CĂN                                           86

các pháp ấy được gọi là các lậu hoặc phải do kham nhẫn được đoạn trừ.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải do tránh né được đoạn trừ?

Này các Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo như lý giác sát tránh né voi dữ, tránh né ngựa dữ, tránh né bò dữ, tránh né chó dữ, rắn, khúc cây, gai góc, hố sâu, vực núi, ao nước nhớp, vũng nước. Có những chỗ ngồi không xứng đáng ngồi, những trú xứ không nên lai vãng, những bạn bè ác độc mà nếu giao du thì bị các vị đồng phạm hạnh có trí nghi ngờ, khinh thường;

Vị ấy như lý giác sát tránh né chỗ ngồi không
xứng đáng ấy, trú xứ không nên lai vãng ấy và các
bạn độc ác ấy. Này các Tỷ-kheo, nếu vị ấy không
tránh né như vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não
ấy có thể khởi lên. Nếu vị ấy tránh né như vậy, các
lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy không còn nữa. Này
các Tỷ-kheo, các pháp ấy được gọi là các lậu hoặc
phải do tránh né được đoạn trừ.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải do trừ diệt được đoạn trừ?

Này các Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo như lý giác sát không có chấp nhận dục niệm đã khởi lên, từ bỏ,

HỘ TRÌ CĂN                                          87

trừ diệt, diệt tận, không cho tồn tại (dục niệm ấy); không có chấp nhận sân niệm đã khởi lên, từ bỏ, trừ diệt, diệt tận, không cho tồn tại (sân niệm ấy); không có chấp nhận hại niệm đã khởi lên, từ bỏ, trừ diệt, diệt tận, không cho tồn tại (hại niệm ấy); không chấp nhận các ác bất thiện pháp luôn luôn khởi lên, từ bỏ, trừ diệt, diệt tận, không cho tồn tại (các ác bất thiện pháp ấy). Này các Tỷ-kheo, nếu vị ấy không trừ diệt như vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy có thể khởi lên. Nếu vị ấy trừ diệt như vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy không còn nữa. Này các Tỷ-kheo, các pháp ấy được gọi là các lậu hoặc phải do trừ diệt được đoạn diệt.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải do tu tập được đoạn trừ?

Này các Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo như lý giác sát tu tập niệm giác chi, niệm giác chi này y viễn ly, y ly tham, y đoạn diệt, hướng đến từ bỏ; như lý giác sát tu tập trạch pháp giác chi... (như trên)... tu tập tinh tấn giác chi... tu tập hỷ giác chi... tu tập khinh an giác chi... tu tập định giác chi... tu tập xả giác chi; xả giác chi này y viễn ly, y ly tham, y đoạn diệt, hướng đến từ bỏ. Này các Tỷ-kheo, nếu vị ấy không tu tập như vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy có thể khởi lên. Nếu vị ấy tu tập như vậy, các lậu hoặc tàn hại và

HỘ TRÌ CĂN                                              88

nhiệt não ấy không còn nữa. Này các Tỷ-kheo, các pháp ấy được gọi là các lậu hoặc phải do tu tập được đoạn trừ.

Này các Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo những lậu hoặc nào phải do tri kiến được đoạn trừ đã được tri kiến đoạn trừ, những lậu hoặc nào phải do phòng hộ được đoạn trừ đã được phòng hộ đoạn trừ, những lậu hoặc nào phải do thọ dụng dược đoạn trừ đã được thọ dụng đoạn trừ, những lậu hoặc nào phải do kham nhẫn được đoạn trừ đã được kham nhẫn đoạn trừ, những lậu hoặc nào phải do tránh né được đoạn trừ đã được tránh né đoạn trừ, những lậu hoặc nào phải do trừ diệt được đoạn trừ đã được trừ diệt đoạn trừ, những lậu hoặc nào phải do tu tập được đoạn trừ đã được tu tập đoạn trừ; này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy được gọi là đã sống phòng hộ với sự phòng hộ tất cả lậu hoặc, đã đoạn diệt khát ái, đã thoát ly kiết sử, đã chánh quán kiêu mạn, đã diệt tận khổ đau.

Như vậy Thế Tôn thuyết giảng. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

HỘ TRÌ CĂN                                           89

HỘ TRÌ CĂN   90

11    Bậc Alahán có 6 căn ntn - Kinh SONA – Tăng III, 155

SONA –Tăng III, 155

1. Như vầy tôi nghe:
Một thời, Thế Tôn trú tại Ràjagaha (Vương Xá) núi
Gijjhakùta (Linh Thứu). Lúc bấy giờ Tôn giả Sona
trú ở Ràjagaha, tại rừng Sìta. Rồi Tôn giả Sona, trong
khi độc cư Thiền tịnh, tư tưởng sau đây được khởi
lên: "Những ai là đệ tử Thế Tôn, sống tinh cần tinh
tấn, ta là một trong những vị ấy. Nhưng ta còn chấp
thủ, tâm chưa giải thoát khỏi các lậu hoặc. Gia đình
ta có tài sản, và ta có thể hưởng thọ tài sản và làm
điều công đức. Vậy ta hãy từ bỏ học pháp, hoàn tục,
thọ hưởng tài sản và làm các công đức".
Rồi Thế Tôn với tâm của mình biết được tâm của
Tôn giả Sona, như một người lực sĩ duỗi cánh tay
đang co lại hay co lại cánh tay đang duỗi ra, biến mất
từ núi Gijjhakùta, hiện ra trước mặt Tôn giả Sona, ở
rừng Sìta. Thế Tôn ngồi xuống trên chỗ đã soạn sẵn.
Tôn giả Sona đảnh lễ Thế Tôn, rồi ngồi xuống một
bên. Thế Tôn nói với Tôn giả Sona đang ngồi một
bên:

HỘ TRÌ CĂN                                          91

- Này Sona, có phải trong khi thầy độc cư Thiền tịnh,
tư tưởng sau đây được khởi lên: "Những ai là đệ tử
Thế Tôn, sống tinh cần tinh tấn, ta là một trong
những vị ấy. Nhưng ta còn chấp thủ, tâm chưa giải
thoát các lậu hoặc. Gia đình ta có tài sản, ta có thể
hưởng thọ tài sản ấy và làm các công đức. Vậy ta hãy
từ bỏ học pháp, hoàn tục, thọ hưởng tài sản và làm
các công đức"?
- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.
- Thầy nghĩ thế nào, này Sona? Có phải thuở trước,
khi còn là gia chủ, Thầy giỏi đánh đàn Tỳ-bà có dây?
- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.
- Thầy nghĩ thế nào, này Sona? Khi những sợi dây
đàn tỳ-bà của Thầy quá căng thẳng, trong khi ấy, đàn
tỳ-bà của Thầy có phát âm hay sử dụng được không?
- Thưa không, bạch Thế Tôn.
- Thầy nghĩ thế nào, này Sona? Khi những sợi dây
đàn tỳ-bà của Thầy quá chùng, trong khi ấy, đàn tỳ-
bà của Thầy có phát âm hay sử dụng được không?
- Thưa không, bạch Thế Tôn.
- Nhưng này Sona? Khi những sợi dây đàn tỳ-bà của
Thầy không quá căng thẳng, không quá chùng
xuống, nhưng vặn đúng mức trung bình, trong khi
ấy, đàn tỳ-bà của Thầy có phát âm hay sử dụng được
không?

HỘ TRÌ CĂN                                         92

- Thưa được, bạch Thế Tôn.
- Cũng vậy, này Sona, khi tinh cần tinh tấn quá
căng thẳng, thời đưa đến dao động; khi tinh cần
tinh tấn quá thụ động, thời đưa đến biếng nhác. Do
vậy, này Sona, Thầy phải an trú tinh tấn một cách
bình đẳng, thể nhập các căn một cách bình đẳng,
rồi tại đấy nắm giữ tướng.
- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.
Tôn giả Sona vâng đáp Thế Tôn. Rồi Thế Tôn sau
khi giáo giới Tôn giả Sona với lời giáo giới, như một
nhà lực sĩ duỗi cánh tay đang co lại, hay co lại cánh
tay đang duỗi ra, cũng vậy, Thế Tôn biến mất tại
rừng Sìta và hiện ra ở núi Gijjhakùta.
2. Rồi Tôn giả Sona, sau một thời gian an trú tinh tấn
một cách bình đẳng, thể nhập các căn một cách bình
đẳng và tại đấy nắm giữ tướng.
Rồi Tôn giả Sona sống độc cư, an tịnh, không phóng
dật, nhiệt tâm, tinh cần, không bao lâu, do mục đích
gì các thiện nam tử chơn chánh xuất gia từ bỏ gia
đình sống không gia đình, vị ấy ngay trong hiện tại,
tự mình với thắng trí chứng ngộ và chứng đạt vô
thượng cứu cánh Phạm hạnh. Vị ấy rõ biết: "Sanh đã
tận, Phạm hạnh đã thành, việc gì nên làm đã làm,
không còn trở lui trạng thái nay nữa". Tôn giả Sona
trở thành một vị A-la-hán.

HỘ TRÌ CĂN                                          93

Sau khi chứng được A-la-hán, Tôn giả Sona suy nghĩ
như sau: "Ta hãy đi đến Thế Tôn; sau khi đến, ta sẽ
nói lên ý nghĩa này với Thế Tôn".
Rồi Tôn giả Sona đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh
lễ Thế Tôn, rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một
bên, Tôn giả Sona bạch Thế Tôn:
3. - Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo nào là bậc A-la-hán, đã
đoạn tận các lậu hoặc, Phạm hạnh đã thành, đã làm
những việc cần làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt
được mục đích, hữu kiết sử đã trừ diệt, đã được giải
thoát nhờ chánh trí; vị ấy có sáu chỗ để xu hướng:
- Xu hướng xuất ly,
- Xu hướng viễn ly,
- Xu hướng vô sân,
- Xu hướng ái diệt,
- Xu hướng thủ diệt,
- Xu hướng vô si.
4. Bạch Thế Tôn, có thể ở đây, một số Tôn giả suy
nghĩ như sau: "Tôn giả này hoàn toàn chỉ y cứ trên
tín, có xu hướng xuất ly". Vị Tôn giả ấy chớ có quan
điểm như vậy! Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc,
bạch Thế Tôn, Phạm hạnh đã thành, các việc nên
làm đã làm, không còn thấy trong mình còn cái gì
cần làm, hay còn cái gì cần phải làm thêm; do đoạn

HỘ TRÌ CĂN                                        94

diệt tham ái, do viễn ly tham ái, vị ấy hướng tâm đến
xu hướng xuất ly; do đoạn diệt sân, do viễn ly sân,
vị ấy hướng tâm đến xu hướng xuất ly; do đoạn diệt
si, do viễn ly si, vị ấy hướng tâm đến xu hướng xuất
ly.
5. Bạch Thế Tôn, có thể ở đây một số Tôn giả suy
nghĩ như sau: "Tôn giả này do tham muốn lợi dưỡng,
cung kính, danh tiếng nên hướng tâm về xu hướng
viễn ly". Tôn giả ấy chớ có quan điểm như vậy! Bạch
Thế Tôn, Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc, đã thành
tựu Phạm hạnh, đã làm những việc phải làm, không
còn thấy trong mình còn cái gì cần làm hay còn cái
gì cần phải làm thêm; do đoạn diệt tham ái, do viễn
ly tham ái, vị ấy hướng tâm đến xu hướng viễn ly; do
đoạn diệt sân, do viễn ly sân, vị ấy hướng tâm đến xu
hướng viễn ly; do đoạn diệt si, do viễn ly si, vị ấy
hướng tâm đến xu hướng viễn ly.
6-9. Bạch Thế Tôn, có thể đây một số Tôn giả suy
nghĩ như sau: "Do đi ngược trở lại tối thắng giới cấm
thủ, Tôn giả này hướng tâm đến xu hướng vô sân".
Tôn giả ấy chớ có quan điểm như vậy! Bạch Thế Tôn,
Tỷ-kheo đã đoạn tận các lậu hoặc, đã thành tựu
Phạm hạnh, đã làm những việc phải làm, không còn
thấy trong mình còn cái gì cần phải làm hay còn cái
gì cần phải làm thêm; do đoạn diệt tham ái, do viễn
ly tham ái, vị ấy hướng tâm đến xu hướng vô tham;
do đoạn diệt sân, do viễn ly sân, vị ấy hướng tâm đến

HỘ TRÌ CĂN                                         95

xu hướng vô sân; do đoạn diệt si, do viễn ly si, vị ấy
hướng tâm đến xu hướng vô si.
... Do đoạn diệt tham ái, do viễn ly tham ái, vị ấy
hướng tâm đến xu hướng ái diệt; do đoạn diệt sân,
do viễn ly sân, vị ấy hướng tâm đến xu hướng ái diệt;
do đoạn diệt si, do viễn ly si, vị ấy hướng tâm đến xu
hướng ái diệt.
…Do đoạn diệt tham ái, do viễn ly tham ái, vị ấy
hướng tâm đến xu hướng thủ diệt; do đoạn diệt sân,
do viễn ly sân, vị ấy hướng tâm đến xu hướng thủ
diệt; do đoạn diệt si, do viễn ly si, vị ấy hướng tâm
đến xu hướng thủ diệt.
…Do đoạn diệt tham ái, do viễn ly tham ái, vị ấy
hướng tâm đến xu hướng vô si; do đoạn diệt sân, do
viễn ly sân, vị ấy hướng tâm đến xu hướng vô si; do
đoạn diệt si, do viễn ly si, vị ấy hướng tâm đến xu
hướng vô si.
10. Như vậy, với Tỷ-kheo có tâm chơn chánh giải
thoát, bạch Thế Tôn, nếu nhiều sắc do mắt nhận thức
đi vào trong giới vức của mắt, chúng không chinh
phục tâm vị ấy, và tâm vị ấy không lộn xộn, an trú,
đạt được không dao động, quán thấy tánh diệt của
chúng.
Nếu nhiều tiếng do tai nhận thức... nếu nhiều hương
do mũi nhận thức... nếu nhiều vị do lưỡi nhận thức...
nếu nhiều xúc do thân nhận thức... nếu nhiều pháp

HỘ TRÌ CĂN                                          96

do ý nhận thức đi vào trong giới vức của ý, chúng
không chinh phục tâm của vị ấy, và tâm vị ấy không
lộn xộn, an trú, đạt được không dao động, quán thấy
tánh diệt của chúng.
11. Ví như, bạch Thế Tôn, một hòn núi đá, không có
rạn nứt, không có trống bọng, một tảng đá lớn, nếu
từ phương Đông mưa to gió lớn đến, không có làm
rung động, rung chuyển, chuyển động mạnh núi đá
ấy. Nếu từ phương Tây mưa to gió lớn đến... nếu từ
phương Bắc mưa to gió lớn đến....nếu từ phương
Nam mưa to gió lớn đến, không có làm rung động,
rung chuyển, chuyển động mạnh núi đá ấy.
Cũng vậy, bạch Thế Tôn, với Tỷ-kheo có tâm chơn
chánh giải thoát, nếu nhiều sắc do mắt nhận thức đi
vào trong giới vức của mắt, chúng không chinh phục
tâm vị ấy, và tâm vị ấy không lộn xộn, an trú, đạt
được không dao động, quán thấy tánh diệt của chúng.
Nếu nhiều tiếng do tai nhận thức... nếu nhiều hương
do mũi nhận thức... nếu nhiều vị do lưỡi nhận thức...
nếu nhiều xúc do thân nhận thức, nếu nhiều pháp do
ý nhận thức đi vào trong giới vức của ý, chúng không
chinh phục tâm vị ấy, và tâm vị ấy không lộn xộn, an
trú, đạt được không dao động, quán thấy tánh diệt
của chúng.
Với ai hướng xuất ly,
Tâm xu hướng viễn ly,

HỘ TRÌ CĂN                                         97

Với ai hướng vô sân,
Tâm xu hướng thủ diệt,
Với ai hướng ái diệt,
Tâm xu hướng vô si,
Có thấy xứ sanh khởi,
Tâm được chánh giải thoát.

Với vị chánh giải thoát,
Vị Tỷ-kheo tâm tịnh,
Không cần làm thêm gì,
Không có gì phải làm.
Như hòn núi đá tảng,
Gió không thể dao động,
Cũng vậy, toàn thể sắc,
Vị, tiếng, và hương, xúc,
Cho đến tất cả pháp,
Khả ái, không khả ái,
Không có thể dao động,
Một vị được như vậy,
Tâm kiên trú, giải thoát,
Thấy tánh diệt của chúng.

HỘ TRÌ CĂN                           98

12    Chế ngự thân lời ý - Kinh VAPPA – Tăng II, 196

VAPPA – Tăng II, 196

1. Một thời, Thế Tôn ở giữa dân chúng Sakka, tại
Kapilavatthu khu vườn Nigrodha. Rồi thích tử
Vappa, đệ tử của Nigantha đi đến Tôn giả
Mahàmoggalàna; sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả
Mahàmoggalàna rồi ngồi xuống một bên, Tôn giả
Mahàmoggallàna nói với thích tử Vappa, đệ tử của
Nigantha đang ngồi một bên:

- Ở đây, này Vappa, có thể có người với thân chế
ngự, với lời chế ngự, với ý chế ngự, vô minh được
viễn ly, minh được sanh khởi. Ông có thấy người ấy,
do một nhân duyên nào, các lậu hoặc khiến họ cảm
thọ đau khổ có thể khởi lên cho người ấy trong
tương lai?

- Thưa Tôn giả, con có thể thấy trường hợp ấy. Ở đây
thưa Tôn giả, do ác nghiệp tạo ra về trước chưa đưa
đến quả dị thục, do một nhân duyên ấy, các lậu hoặc
khiến họ cảm thọ đau khổ có thể khởi lên cho người
ấy trong tương lai.

HỘ TRÌ CĂN                                        99

Và câu chuyện này giữa Tôn giả Mahàmoggallàna và Thích tử Vappa, đệ tử của Niganthà bị bỏ dở.

2. Rồi Thế Tôn vào buổi chiều từ Thiền Tịnh đứng
dậy đi đến hội trường; sau khi đến, ngồi xuống trên
chỗ đã soạn sẵn. Ngồi xuống, Thế Tôn nói với Tôn
giả Mahàmoggallàna:

- Này Mahàmoggallàna, câu chuyện gì được nói đến, khi các Ông ngồi tụ họp ở đây? Và câu chuyện giữa các Ông chưa được nói xong?

- Ở đây, bạch Thế Tôn, con nói với Thích tử Vappa,
đệ tử của Nigantha: "Ở đây, này Vappa, có thể có
người với thân chế ngự, với lời chế ngự, với ý chế
ngự, vô minh được viễn ly, minh được sanh khởi.
Ông có thấy người ấy, do một nhân duyên nào, các
lậu hoặc khiến họ cảm thọ đau khổ có thể khởi lên
cho người ấy trong tương lai?" Bạch Thế Tôn, khi
người nói như vậy, Thích tử Vappa, đệ tử của
Nigantha nói với con như sau: "Thưa Tôn giả, con có
thể thấy trường hợp ấy. Ở đây thưa Tôn giả, do ác
nghiệp tạo ra về trước chưa đưa đến quả dị thục, do
một nhân duyên ấy, các lậu hoặc khiến họ cảm thọ
đau khổ có thể khởi lên cho người ấy trong tương
lai!". Bạch Thế Tôn, ở đây là câu chuyện giữa Thích
Tử Vappa, đệ tử của Nigantha và chúng con, câu
chuyện bị bỏ dở khi Thế Tôn đến!

HỘ TRÌ CĂN                                       100

3. Rồi Thế Tôn nói với Thích tử Vappa, đệ tử của Nigantha:

- Này Vappa, nếu Ông có thể chấp nhận điều Ông có thể chấp nhận, và có thể bác bỏ điều đáng được bác bỏ, và trong trường hợp Ông không có thể biết được ý nghĩa lời nói của Ta, nếu Ông hỏi ta thêm về vấn đề ấy: "Bạch Thế Tôn, lời nói này, ý nghĩa là gì?", thời có thể có cuộc nói chuyện giữa chúng ta.

- Bạch Thế Tôn, con có thể chấp nhận điều con có
thể chấp nhận, và có thể bác bỏ điều đáng được bác
bỏ, và trong trường hợp con không có thể biết được
ý nghĩa lời nói của Thế Tôn, con sẽ hỏi Thế Tôn thêm
về vấn đề ấy: "Bạch Thế Tôn, lời nói này, ý nghĩa là
gì?", mong rằng ở đây có cuộc nói chuyện giữa
chúng ta.

4.- Ý Ông nghĩ thế nào, này Vappa? Nếu do nhân
duyên thân khởi động, các lậu hoặc tàn hại, nhiệt não
khởi lên; với người chế ngự được thân khởi động,
như vậy, các lậu hoặc tàn hại, nhiệt não ấy không có
nơi người ấy nữa. Người ấy không làm nghiệp mới,
còn hành động trước của người ấy, do cảm xúc
thường xuyên được chấm dứt; con đường đưa đến
sự héo mòn các phiền não là thiết thực hiện tại,
không có thời gian, đến để mà thấy, có khả năng
hướng thượng, được người trí tự mình giác hiểu.

HỘ TRÌ CĂN                                         101

Này Vappa, Ông có thấy trường hợp ấy, do nhân duyên này, các lậu hoặc khiến cảm thọ khổ đau có thể khởi lên cho người ấy trong tương lai không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn!

5. - Ý Ông nghĩ thế nào, này Vappa? Nếu do nhân
duyên lời khởi động, các lậu hoặc tàn hại, nhiệt não
khởi lên; với người chế ngự được lời khởi động, như
vậy, các lậu hoặc tàn hại, nhiệt não ấy không có nơi
người ấy nữa. Người ấy không làm nghiệp mới, còn
hành động trước của người ấy, do cảm xúc thường
xuyên được chấm dứt; con đường đưa đến sự héo
mòn các phiền não là thiết thực hiện tại, không có
thời gian, đến để mà thấy, có khả năng hướng
thượng, được người trí tự mình giác hiểu.

Này Vappa, Ông có thấy trường hợp ấy, do nhân duyên này, các lậu hoặc khiến cảm thọ khổ đau có thể khởi lên cho người ấy trong tương lai không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn.

6.- Ý Ông nghĩ thế nào, này Vappa? Nếu do nhân duyên ý khởi động, các lậu hoặc tàn hại, nhiệt não khởi lên; với người chế ngự được ý khởi động, như vậy, các lậu hoặc tàn hại, nhiệt não ấy không có nơi người ấy nữa. Người ấy không làm nghiệp mới, còn

HỘ TRÌ CĂN                                        102

hành động trước của người ấy, do cảm xúc thường
xuyên được chấm dứt; con đường đưa đến sự héo
mòn các phiền não là thiết thực hiện tại, không có
thời gian, đến để mà thấy, có khả năng hướng
thượng, được người trí tự mình giác hiểu.

Này Vappa, Ông có thấy trường hợp ấy, do nhân duyên này, các lậu hoặc khiến cảm thọ khổ đau có thể khởi lên cho người ấy trong tương lai không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn!

7.- Ý Ông nghĩ thế nào, này Vappa? Đối với các lậu
hoặc tàn hại, nhiệt não ấy do duyên vô minh khởi lên,
vô minh được ly tham, minh được khởi lên, như vậy,
các lậu hoặc tàn hại, nhiệt não ấy không có với người
ấy nữa. Người ấy không làm nghiệp mới, còn hành
động trước của người ấy, do cảm xúc thường xuyên
được chấm dứt; con đường đưa đến sự héo mòn
các phiền não là thiết thực hiện tại, không có thời
gian, đến để mà thấy, có khả năng hướng thượng,
được người trí tự mình giác hiểu.

Này Vappa, Ông có thấy trường hợp ấy, do nhân duyên này, các lậu hoặc khiến cảm thọ khổ đau có thể khởi lên cho người ấy trong tương lai không?

- Thưa không, bạch Thế Tôn!

HỘ TRÌ CĂN                                         103

8.- Như vậy, này Vappa, với vị Tỷ-kheo có tâm được chơn chánh giải thoát, sáu an trú thường hằng được chứng đắc. Vị ấy, khi mắt thấy sắc, không có ý đẹp, không có phật ý, trú xả, chánh niệm tỉnh giác. Khi tai nghe tiếng…, khi mũi ngửi hương… khi lưỡi nếm vị… khi thân cảm xúc … khi ý thức tri pháp, không có ý đẹp, không có phật ý, trú xả, chánh niệm tỉnh giác. Khi vị ấy cảm giác một cảm thọ tận cùng của thân, vị ấy quán tri: "Ta cảm giác một cảm thọ tận cùng của thân". Khi vị ấy cảm giác một cảm thọ tận cùng của sinh mạng, vị ấy quán tri: "Ta cảm giác một cảm thọ tận cùng của sinh mạng". Vị ấy quán tri: "Sau khi thân hoại mạng chung, ở đây tất cả các cảm thọ không còn có hỷ lạc, sẽ trở thành vắng lạnh".

9. Ví như, này Vappa, duyên một thân cây, bóng cây hiện ra. Rồi có người đến cầm các cuốc và cái giỏ, chặt thân cây ấy ở nơi rễ. Sau khi chặt ở nơi rễ, người ấy đào cái mương. Sau khi đào cái mương, người ấy nhổ lên các rễ lớn cho đến các rễ con và rễ phụ. Rồi người ấy chặt cây ấy thành từng khúc, người ấy bửa. Sau khi bửa, người ấy chẻ thành từng miếng nhỏ. Sau khi chẻ thành từng miếng nhỏ, người ấy phơi giữa gió và nắng, người ấy lấy lửa đốt. Sau khi lấy lửa đốt, người ấy vun thành đống tro. Sau khi người ấy vun thành đống tro, người ấy sàng tro giữa gió lớn, hay để tro ấy vào dòng nước mạnh cho nước

HỘ TRÌ CĂN                                          104

cuốn đi. Như vậy, này Vappa, do duyên thân cây nên
có bóng cây. Bóng cây ấy, rễ bị chấm dứt, làm thành
như thân cây tala, làm cho không thể tái sanh trong
tương lai, không thể sống lại được.

Cũng vậy, này Vappa, vị Tỷ-kheo có tâm được chơn chánh giải thoát, sáu an trú thường hằng được chứng đắc. Vị ấy, khi mắt thấy sắc, không có ý đẹp, không có phật ý, trú xả, chánh niệm tỉnh giác. Khi tai nghe tiếng…, khi mũi ngửi hương… khi lưỡi nếm vị… khi thân cảm xúc … khi ý thức tri pháp, không có ý đẹp, không có phật ý, trú xả, chánh niệm tỉnh giác. Khi vị ấy cảm giác một cảm thọ tận cùng của thân, vị ấy biết: "Ta cảm giác một cảm thọ tận cùng của thân". Khi vị ấy cảm giác một cảm thọ tận cùng của sinh mạng, vị ấy biết: "Ta cảm giác một cảm thọ tận cùng của sinh mạng". Vị ấy biết: "Sau khi thân hoại mạng chung, ở đây tất cả các cảm thọ không còn hỷ lạc, sẽ trở thành vắng lạnh".

10. Khi được nói như vậy, Thích tử Vappa, đệ tử của Nigantha bạch Thế Tôn:

- Ví như, bạch Thế Tôn, một người mong ước được tài sản, lo nuôi dưỡng tài sản của mình, nhưng không được tăng trưởng gì, trái lại chỉ được mệt nhọc và dự phần vào phiền muộn. Cũng vậy, bạch Thế Tôn, con cầu mong được lợi ích khi con hầu hạ kẻ ngu

HỘ TRÌ CĂN                                         105

Nigantha này. Con đã không được lợi ích gì, trái lại
con chỉ được mệt nhọc và dự phần vào phiền muộn.
Bắt đầu từ hôm này, bạch Thế Tôn, với lòng tin gì
con đã có với kẻ ngu Nigantha, con sẽ sàng lòng tin
ấy giữa gió lớn, hay để lòng tin ấy vào dòng nước
lạnh cho nước cuốn đi.

- Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn nhận con làm đệ tử cư sĩ, từ nay cho đến mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng!

HỘ TRÌ CĂN                                        106

13    Chỗ nào ác pháp khởi, Chỗ ấy chế ngự ý - Kinh Chế Ngự Tâm – Tương I, 37

Chế Ngự Tâm – Tương I, 37

(Vị Thiên):
Chỗ nào ý chế ngự,
Chỗ ấy đau khổ tận.
Ý chế ngự hoàn toàn,
Thoát đau khổ hoàn toàn.

(Thế Tôn):
Không nên chế ngự ý,
Hoàn toàn về mọi mặt,
Chớ có chế ngự ý,
Nếu tự chủ đạt được.
Chỗ nào ác pháp khởi,
Chỗ ấy chế ngự ý.

HỘ TRÌ CĂN                              107

14         Cách trị con bò ăn lúa mì - Kinh Đờn Tỳ Bà – Tương IV, 317

Đờn Tỳ Bà – Tương IV, 317

1-2) ...

3) --Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo hay Tỷ-kheo-ni nào
đối với các sắc do mắt nhận thức có khởi lên dục
(chanda), tham, sân, si hay hận tâm; hãy ngăn chận
tâm đừng cho khởi lên như vậy. Con đường này là
con đường đầy sợ hãi, đầy kinh khủng, đầy gai góc,
đầy rừng rậm, con đường ác, con đường tà, con
đường đầy trộm cướp. Con đường này là con đường
do phi thiện nhân dùng, không phải con đường do
thiện nhân dùng. Như vậy, với ý nghĩ: "Đây không
phải con đường xứng đáng cho ta". Hãy ngăn chận
tâm đừng cho khởi lên như vậy đối với các sắc do
mắt nhận thức.

... Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo hay Tỷ-kheo-ni nào đối với các vị do lưỡi nhận thức...

... đối với các pháp do ý nhận thức, có khởi lên dục, tham, sân, si hay hận tâm; hãy ngăn chận tâm đừng cho khởi lên như vậy. Con đường này là con đường đầy sợ hãi, đầy kinh khủng, đầy gai góc, đầy rừng

HỘ TRÌ CĂN                                         108

rậm, con đường ác, con đường tà, con đường đầy
trộm cướp. Con đường này là con đường do phi thiện
nhân dùng, không phải con đường do thiện nhân
dùng. Như vậy với ý nghĩ: "Đây không phải con
đường xứng đáng cho ta", hãy ngăn chận tâm đừng
cho khởi lên như vậy đối với các pháp do ý nhận
thức.

4) Ví như, này các Tỷ-kheo, lúa mì đã chín và một
người giữ lúa mì phóng dật (lơ đãng). Có con bò ăn
lúa mì, xâm phạm lúa mì, xâm phạm lúa mì ấy và mê
say ăn một cách thỏa thích.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, kẻ vô văn phàm phu không hộ trì đối với sáu xúc xứ, mê say thọ dụng một cách thỏa thích đối với năm dục công đức.

5) Ví như, này các Tỷ-kheo, lúa mì đã chín và một
người giữ lúa mì không phóng dật. Có con bò ăn lúa
mì, xâm phạm lúa mì ấy. Người giữ lúa mì nắm chắc
cái lỗ mũi của con bò; sau khi nắm chắc cái lỗ mũi,
người ấy rị chặt trên cái trán. Sau khi rị chặt trên cái
trán, với cái gậy, người ấy đánh con bò một trận nên
thân. Sau khi lấy gậy đánh cho một trận nên thân,
người ấy thả con bò đi.

Lần thứ hai, này các Tỷ-kheo...

HỘ TRÌ CĂN                                            109

Lần thứ ba, này các Tỷ-kheo, có con bò ăn lúa mì, xâm phạm lúa mì ấy. Người giữ lúa mì nắm chặt cái mũi con bò; sau khi nắm chắc cái mũi, người ấy rị chặt trên cái trán. Sau khi rị chặt trên cái trán, với cái gậy, người ấy đánh con bò một trận nên thân. Sau khi lấy gậy đánh con bò một trận nên thân, người ấy thả con bò đi. Như vậy, này các Tỷ-kheo, con bò ăn lúa mì ấy đi vào làng, hay đi vào rừng, hay khi đứng, hay ngồi, nó không xâm phạm lúa mì ấy, vì nó nhớ đến cảm xúc cái gậy lần trước.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, khi nào Tỷ-kheo có tâm chơn trực, chánh trực đối với sáu xúc xứ, thời nội tâm được an trú, tịnh chỉ, nhứt tâm, Thiền định.

6) Ví như, này các Tỷ-kheo, một vị vua hay đại thần
của vua từ trước chưa từng được nghe tiếng đàn tỳ
bà, nay được nghe tiếng đàn tỳ bà, vị ấy nói: "Này
Bạn, tiếng ấy là tiếng gì, khả ái như vậy, khả lạc như
vậy, mê ly như vậy, say đắm như vậy, hấp dẫn như
vậy?"

Họ nói với vị ấy: "Thưa Tôn giả, đây là đàn tỳ bà, với tiếng khả ái như vậy, mê ly như vậy, khả lạc như vậy, say đắm như vậy, hấp dẫn như vậy".

Vị ấy nói như sau: "Hãy đi và đem đàn tỳ bà ấy về cho ta".

HỘ TRÌ CĂN                                          110

Họ đem đàn tỳ bà về cho vị ấy, và nói như sau: "Thưa
Tôn giả, đàn tỳ bà này với tiếng khả ái như vậy, khả
lạc như vậy, mê ly như vậy, say đắm như vậy, hấp
dẫn như vậy".

Vị ấy bèn nói: "Thôi vừa rồi đối với ta về đàn tỳ bà này. Hãy đem tiếng lại cho ta".

Họ thưa với vị ấy: "Thưa Tôn giả, cái này được gọi
là đàn tỳ bà, gồm có nhiều thành phần, gồm có số
lớn thành phần. Nhờ nhiều thành phần này nên đàn
phát âm. Như duyên cái bầu, duyên cái da, duyên cái
cán, duyên cái đầu, duyên cái dây, duyên cái cung,
duyên nỗ lực thích nghi của người. Như vậy, thưa
Tôn giả, cái này gọi là đàn tỳ bà, gồm có nhiều thành
phần, gồm có số lớn thành phần. Nhờ gồm nhiều
thành phần này nên đàn phát âm".

Rồi vua ấy đập đàn tỳ bà ấy ra thành 10 mảnh, 100 mảnh; sau khi đập bể đàn tỳ bà ấy ra thành 10 mảnh, 100 mảnh, vị ấy chẻ thành từng miếng nhỏ; sau khi chẻ thành từng miếng nhỏ, vị ấy lấy lửa đốt; sau khi lấy lửa đốt, vị ấy vun lại thành đống tro; sau khi vun lại thành đống tro, vị ấy đem quạt đống tro lớn ấy trước làn gió mạnh, hay để chúng trôi theo dòng nước sông chảy mạnh. Rồi vị ấy nói: "Thật là hạ liệt, cái gọi đàn tỳ bà này, dầu cho tỳ bà là cái gì. Ở đây, đại chúng thường phóng dật, bị hướng dẫn sai lạc".

HỘ TRÌ CĂN                                          111

7) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo quán sát sắc cho đến sở thú của sắc, quán sát thọ... quán sát tưởng... quán sát các hành... quán sát thức cho đến sở thú của thức. Trong tất cả quán sát này, không có cái gì là "Tôi", là "Của tôi", là "Tôi là" cả.

HỘ TRÌ CĂN                                        112

15    Do không hộ trì căn nên Dục tình phá hoại tâm vị ấy - Kinh CATUMA – 67 Trung II, 253

KINH CATUMA (Catuma suttam) – Bài kinh số 67 – Trung II, 253

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở tại Catuma trong rừng cây
Kha-lưu-lạc. Lúc bấy giờ, khoảng năm trăm Tỷ-
kheo, do Sariputta và Moggallana cầm đầu cùng đến
Catuma để yết kiến Thế Tôn. Và các Tỷ-kheo mới
đến chào đón các vị cựu trú Tỷ-kheo. Trong khi các
sàng tọa được sửa soạn và y bát được cất dọn, nên
các tiếng náo động ồn ào khởi lên. Rồi Thế Tôn bảo
Tôn giả Ananda:

– Này Ananda, các tiếng náo động ồn ào kia là các tiếng gì, thật giống như tiếng hàng đánh cá tranh giành cá với nhau.

– "Bạch Thế Tôn, đó là khoảng năm trăm Tỷ- kheo, do Sariputta và Moggallama cầm đầu, đã đến

HỘ TRÌ CĂN                                         113

Catuma để yết kiến Thế Tôn. Và các Tỷ-kheo mới
đến chào đón các vị cựu trú Tỷ-kheo. Trong khi các
sàng tọa được sửa soạn và y bát được cất dọn, các
tiếng náo động ồn ào khởi lên.

– "Vậy này Ananda, hãy nhân danh Ta bảo các Tỷ-kheo ấy: "Bậc Đạo Sư cho gọi các Tôn giả".

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Tôn giả Ananda vâng đáp Thế Tôn, đi đến chỗ các Tỷ-kheo ấy, sau khi đến, nói với các Tỷ-kheo ấy như sau:

– Bậc Đạo Sư cho gọi các Tôn giả.

– Thưa vâng, Hiền giả.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả Ananda, đi
đến chỗ Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn rồi
ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với các Tỷ-kheo
ấy đang ngồi một bên:

– Này các Tỷ-kheo, các Ông có nghĩ chăng, các tiếng náo động ồn ào thật giống như tiếng hàng đánh cá tranh giành cá với nhau?

– Bạch Thế Tôn, đó là khoảng năm trăm Tỷ-

HỘ TRÌ CĂN                                       114

kheo, do Sariputta và Moggallana dẫn đầu, đã đến
Catuma để yết kiến Thế Tôn và các Tỷ-kheo mới đến
chào đón các vị cựu trú Tỷ-kheo. Trong khi các sàng
tọa được sửa soạn và y bát được cất dọn, các tiếng
náo động ồn ào khởi lên.

– Hãy đi đi này các Tỷ-kheo, Ta đuổi các Ông. Các Ông chớ có ở gần Ta.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân bên hữu hướng về Ngài, dọn dẹp lại sàng tọa, cầm lấy y bát rồi ra đi.

Lúc bấy giờ, các Thích tử trú ở Catuma đang hội
họp tại giảng đường vì một vài công cụ. Các Thích
tử trú ở Catuma thấy các Tỷ-kheo ấy từ xa đi đến,
sau khi thấy liền đến gặp các Tỷ-kheo, sau khi đến
bèn nói như sau:

– Nay chư Tôn giả đi đâu?

– Chư Huynh, chúng Tỷ-kheo bị Thế Tôn đuổi đi.

– Chư Tôn giả hãy ngồi lại một lát. Chúng tôi có thể làm cho Thế Tôn vui lòng.

HỘ TRÌ CĂN                                        115

– Thưa vâng, chư Huynh.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp các Thích tử trú ở
Catuma. Rồi các Thích tử trú ở Catuma đi đến chỗ
Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống
một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, các Thích tử
trú ở Catuma bạch Thế Tôn:

 Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy hoan hỷ với chúng
Tỷ-kheo. Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy tiếp đón
chúng Tỷ-kheo. Bạch Thế Tôn, ví như trước
kia, chúng Tỷ-kheo đã được Thế Tôn giúp đỡ,
cũng như vậy, mong nay Thế Tôn hãy giúp đỡ
chúng Tỷ-kheo.
 Bạch Thế Tôn, ở đây, có những vị tân Tỷ-kheo,
xuất gia chưa được bao lâu, vừa mới đến trong
pháp luật này. Không được yết kiến Thế Tôn,
họ có thể đổi khác, họ có thể biến dạng.
 Ví như, bạch Thế Tôn, các hạt giống cây nếu
không được nước, chúng có thể đổi khác,
chúng có thể biến dạng. Cũng vậy, bạch Thế
Tôn, ở đây có những vị tân Tỷ-kheo, xuất gia
chưa được bao lâu, vừa mới đến trong pháp luật
này. Không được yết kiến Thế Tôn, họ có thể
đổi khác, họ có thể biến dạng.
 Ví như, bạch Thế Tôn, con nghé nếu không

HỘ TRÌ CĂN                                       116

được thấy con bò mẹ, chúng có thể đổi khác,
chúng có thể biến dạng. Cũng vậy, bạch Thế
Tôn, ở đây có những vị tân Tỷ-kheo, xuất gia
chưa được bao lâu, vừa mới đến trong pháp luật
này. Không được yết kiến Thế Tôn, họ có thể
đổi khác, họ có thể biến dạng.
 Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy hoan hỷ với chúng
Tỷ-kheo. Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy tiếp đón
chúng Tỷ-kheo. Bạch Thế Tôn, ví như trước
kia, chúng Tỷ-kheo đã được Thế Tôn giúp đỡ;
cũng như vậy, mong nay Thế Tôn hãy giúp đỡ
chúng Tỷ-kheo.
Rồi Phạm thiên Sahampati (Ta bà Chủ) với
tâm của mình biết được tâm Thế Tôn. Như người
lực sĩ duỗi cánh tay đang co lại, hay co lại cánh tay
đang duỗi ra. Cũng như vậy, Phạm thiên biến mất ở
Phạm thiên giới và hiện ra trước mặt Thế Tôn. Rồi
Phạm thiên Sahampati, đắp thượng y vào một bên
vai, chấp tay hướng đến Thế Tôn và bạch Thế Tôn:
 Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy hoan hỷ với chúng
Tỷ-kheo. Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy tiếp đón
chúng Tỷ-kheo. Bạch Thế Tôn, ví như trước
kia chúng Tỷ-kheo đã được Thế Tôn giúp đỡ;
cũng như vậy, mong nay Thế Tôn hãy giúp đỡ
chúng Tỷ-kheo.

HỘ TRÌ CĂN                                         117

 Bạch Thế Tôn, ở đây, có những tân Tỷ-kheo,
xuất gia chưa được bao lâu, vừa mới đến trong
pháp luật này. Không được yết kiến Thế Tôn,
họ có thể đổi khác, họ có thể biến dạng.
 Ví như, bạch Thế Tôn, các hạt giống cây nếu
không được nước, chúng có thể đổi khác,
chúng có thể biến dạng; cũng vậy, bạch Thế
Tôn, ở đây, có những vị tân Tỷ-kheo, xuất gia
chưa được bao lâu, vừa mới đến trong pháp luật
này. Không được yết kiến Thế Tôn, họ có thể
đổi khác, họ có thể biến dạng.
 Ví như, bạch Thế Tôn, con nghé, nếu không
được thấy con bò mẹ, nó có thể đổi khác, nó có
thể biến dạng; cũng vậy, bạch Thế Tôn, ở đây,
có những tân Tỷ-kheo, xuất gia chưa được bao
lâu, vừa mới đến trong pháp luật này. Không
được yết kiến Thế Tôn, họ có thể đổi khác, họ
có thể biến dạng.
 Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy hoan hỷ với chúng
Tỷ-kheo. Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy tiếp đón
chúng Tỷ-kheo. Bạch Thế Tôn, ví như trước
kia, chúng Tỷ-kheo đã được Thế Tôn giúp đỡ;
cũng như vậy, mong nay Thế Tôn hãy giúp đỡ
chúng Tỷ-kheo.
Các thích tử ở Catuma và Phạm thiên Sahampati

HỘ TRÌ CĂN                                      118

đã có thể làm Thế Tôn vui lòng với ví dụ hột giống
và ví dụ con nghé con.
Rồi Tôn giả Mahamoggallana bảo các Tỷ-kheo:
– Chư Hiền, hãy đứng dậy! Hãy cầm lấy y và
bình bát! Thế Tôn đã được các Thích tử trú ở Catuma
và Phạm thiên Sahampati làm cho vui lòng với ví dụ
hột giống và ví dụ con nghé con.

– Thưa vâng, Hiền giả.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả
Mahamoggallana, từ chỗ ngồi đứng dậy, cầm lấy y
bát, đi đến chỗ Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn
rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với Tôn giả
Sariputta đang ngồi một bên:

 Này Sariputta, Ông đã nghĩ gì khi chúng Tỷ-kheo bị Ta đuổi?

– Bạch Thế Tôn, khi chúng Tỷ-kheo bị Thế Tôn
đuổi, con nghĩ như sau: "Nay Thế Tôn sẽ được ít bận
rộn, sẽ được an trú trong hiện tại lạc. Chúng con nay
cũng được ít bận rộn, sẽ được an trú trong hiện tại
lạc.

– Này Sariputta, hãy chờ đợi! Này Sariputta,

HỘ TRÌ CĂN                                         119

hãy chờ đợi! Này Sariputta, chớ có để tư tưởng như vậy khởi lên Ông nữa.

Rồi Thế Tôn nói với Tôn giả Mahamoggallana:

 Này Moggallana, Ông đã nghĩ gì khi chúng Tỷ- kheo bị Ta đuổi?

– Bạch Thế Tôn, khi chúng Tỷ-kheo bị Thế Tôn đuổi, con nghĩ như sau: "Nay Thế Tôn sẽ được ít bận rộn, sẽ được an trú trong hiện tại lạc. Và nay con và Tôn giả Sariputta sẽ lãnh đạo chúng Tỷ-kheo.

– Lành thay, lành thay, Moggallana. Này Moggallana, chỉ có Ta hay Sariputta và Moggallana mới có thể lãnh đạo chúng Tỷ-kheo được.

Rồi Thế Tôn cho gọi các Tỷ-kheo:

 Này các Tỷ-kheo, có bốn điều đáng sợ hãi chờ đợi những ai lội xuống nước. Thế nào là bốn?

 Sợ hãi về sóng,
 Sợ hãi về cá sấu,
 Sợ hãi về nước xoáy,
 Sợ hãi về cá dữ.

HỘ TRÌ CĂN                                         120

Này các Tỷ-kheo, bốn điều đáng sợ hãi này chờ đợi những ai lội xuống nước.

 Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, có bốn điều đáng
sợ hãi này, ở đây, chờ đợi những người xuất
gia, từ bỏ gia đình sống không gia đình trong Pháp
Luật này. Thế nào là bốn?

 Sợ hãi về sóng,
 Sợ hãi về cá sấu,
 Sợ hãi về nước xoáy,
 Sợ hãi về cá dữ.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sợ hãi về sóng?
 Ở đây, này các Tỷ-kheo, có Thiện gia nam tử
vì lòng tin, xuất gia, từ bỏ gia đình sống không
gia đình. Vị ấy suy nghĩ như sau: "Ta bị sanh,
già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não, áp bức, bị khổ
áp bức, bị khổ chi phối. Tuy vậy ta mong có thể
thấy được sự chấm dứt toàn bộ khổ uẩn này".
 Khi được xuất gia như vậy, vị này được các vị
đồng Phạm hạnh giảng dạy, khuyên giáo: "Ông
cần phải đi ra như vậy, Ông cần phải đi về như
vậy; Ông cần phải ngó tới như vậy, Ông cần
phải ngó quanh như vậy; Ông cần phải co tay
như vậy, Ông cần phải duỗi tay như vậy; Ông

HỘ TRÌ CĂN                                        121

cần phải mang y sanghati (tăng-già-lê), mang y
bát như vậy".
 Vị ấy suy nghĩ như sau: "Trước kia, chúng ta
chưa xuất gia, chính chúng ta giảng dạy,
khuyên giáo người khác. Những người này
giống như con chúng ta, giống như cháu chúng
ta, lại nghĩ rằng cần phải giảng dạy chúng ta,
cần phải khuyên giáo chúng ta". Vị ấy từ bỏ
học tập, và trở về hoàn tục.
 Như vậy, này các Tỷ-kheo, người này từ bỏ sự
học tập và trở về hoàn tục, được gọi là người bị
sợ hãi bởi sự sợ hãi về sóng. Này các Tỷ-kheo,
sợ hãi về sóng là đồng nghĩa với phẫn não.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sợ hãi về cá
sấu?
 Ở đây, này các Tỷ-kheo, có Thiện gia nam tử
vì lòng tin xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không
gia đình. Vị ấy suy nghĩ như sau: "Ta bị sanh,
già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não áp bức, bị khổ
áp bức, bị khổ chi phối. Tuy vậy ta mong có thể
thấy được sự chấm dứt toàn bộ khổ uẩn này".
 Khi được xuất gia như vậy, vị này được các vị
đồng Phạm hạnh giảng dạy, khuyên giáo: "Ông
nên nhai cái này, Ông không nên nhai cái này;
Ông nên ăn cái này, Ông không nên ăn cái này;

HỘ TRÌ CĂN                                        122

Ông nên nếm cái này, Ông không nên nếm cái
này; Ông nên uống cái này, Ông không nên
uống cái này. Cái gì được phép, Ông nên nhai;
cái gì không được phép, Ông không nên nhai.
Cái gì được phép, Ông nên ăn; cái gì không
được phép, Ông không nên ăn. Cái gì được
phép, Ông nên nếm; cái gì không được phép,
Ông không nên nếm. Cái gì được phép, Ông
nên uống; cái gì không được phép, Ông không
nên uống. Đúng thời, Ông nên nhai, không
đúng thời, Ông không nên nhai. Đúng thời,
Ông nên ăn; không đúng thời, Ông không nên
ăn. Đúng thời, ông nên nếm; không đúng thời,
Ông không nên nếm. Đúng thời, Ông nên uống;
không đúng thời, Ông không nên uống".
 Vị ấy suy nghĩ như sau: "Trước kia chúng ta
chưa xuất gia, cái gì chúng ta muốn, chúng ta
nhai, cái gì chúng ta không muốn, chúng ta
không nhai; cái gì chúng ta muốn, chúng ta ăn;
cái gì chúng ta không muốn, chúng ta không
ăn; cái gì chúng ta muốn, chúng ta nếm, cái gì
chúng ta không muốn, chúng ta không nếm; cái
gì chúng ta muốn, chúng ta uống; cái gì chúng
ta không muốn, chúng ta không uống. Cái gì
được phép, chúng ta nhai; cái gì không được
phép, chúng ta cũng nhai. Cái gì được phép,
chúng ta ăn; cái gì không được phép, chúng ta

HỘ TRÌ CĂN                                      123

cũng ăn. Cái gì được phép, chúng ta nếm; cái
gì không được phép, chúng ta cũng nếm. Cái gì
được phép, chúng ta uống; cái gì không được
phép, chúng ta cũng uống. Cái gì đúng thời,
chúng ta nhai; cái gì phi thời, chúng ta cũng
nhai. Cái gì đúng thời, chúng ta ăn; cái gì phi
thời chúng ta cũng ăn. Cái gì đúng thời, chúng
ta nếm; cái gì phi thời chúng ta cũng nếm. Cái
gì đúng thời, chúng ta uống; cái gì phi thời
chúng ta cũng uống. Khi các gia chủ có tín tâm
cúng dường chúng ta những món ăn thượng vị
loại cứng và loại mềm, hình như các món ăn ấy
đang bị chận đứng lại trên miệng". Vị ấy từ bỏ
học tập, và trở về hoàn tục.
 Như vậy, này các Tỷ-kheo, người này từ bỏ học
tập, và trở về hoàn tục, được gọi là người bị sợ
hãi bởi sự sợ hãi về cá sấu. Này các Tỷ-kheo,
sợ hãi về cá sấu là đồng nghĩa với tham ăn.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sợ hãi về nước
xoáy?
 Ở đây, này các Tỷ-kheo, có Thiện gia nam tử
vì lòng tin xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không
gia đình. Vị ấy suy nghĩ như sau: "Ta bị sanh,
già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não, áp bức, bị khổ
áp bức, bị khổ chi phối. Tuy vậy, ta mong có
thể thấy được sự chấm dứt toàn bộ khổ uẩn

HỘ TRÌ CĂN                                        124

này".
 Khi được xuất gia như vậy, vị này buổi sáng
đắp y, cầm y bát, đi vào làng hay thị trấn để
khất thực, không phòng hộ thân, không phòng
hộ lời nói, niệm không an trú, các căn không
chế ngự. Ở đây, vị này thấy gia chủ hay con
người gia chủ hưởng thụ một cách đầy đủ, năm
dục trưởng dưỡng và cảm thấy hoan hỷ trong
ấy.
 Vị ấy suy nghĩ như sau: "Chúng ta xưa kia chưa
xuất gia đã hưởng thọ một cách đầy đủ năm dục
trưởng dưỡng và cảm thấy hoan hỷ trong ấy. Vì
nhà ta có tài sản, ta có thể vừa hưởng thọ tài
sản, vừa làm công đức", vị ấy từ bỏ học tập và
trở về hoàn tục.
 Như vậy, này các Tỷ-kheo, vị này từ bỏ học tập
và trở về hoàn tục, được gọi là người bị sợ hãi
bởi sự sợ hãi về nước xoáy. Này các Tỷ-kheo,
sợ hãi về nước xoáy là đồng nghĩa với năm dục
trưởng dưỡng.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sợ hãi về cá dữ?
 Ở đây, này các Tỷ-kheo, có Thiện gia nam tử
vì lòng tin xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không
gia đình. Vị ấy suy nghĩ như sau: "Ta bị sanh,
già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não áp bức, bị khổ

HỘ TRÌ CĂN                                        125

áp bức, bị khổ chi phối. Tuy vậy, ta mong có
thể thấy được sự chấm dứt toàn bộ khổ uẩn
này".
 Khi được xuất gia như vậy, vị này buổi sáng
đắp y, cầm y bát đi vào làng hay thị trấn để khất
thực, không phòng hộ thân, không phòng hộ lời
nói, niệm không an trú, các căn không chế ngự.
Vị này thấy ở đây các phụ nữ y phục không
đoan chánh, hay y phục mặc lộ liễu.
 Khi thấy các phụ nữ y phục không đoan chính
hay y phục lộ liễu, dục tình phá hoại tâm của vị
ấy. Vị này, tâm bị dục tình phá hoại, từ bỏ học
tập, trở về hoàn tục.
 Như vậy, này các Tỷ-kheo, người này từ bỏ học
tập và trở về hoàn tục, được gọi là người bị sợ
hãi bởi sự sợ hãi về cá dữ. Này các Tỷ-kheo, sợ
hãi về cá dữ là đồng nghĩa với phụ nữ.
Này các Tỷ-kheo, những điều này là bốn điều
đáng sợ hãi ở đây, chờ đợi những người xuất gia, từ
bỏ gia đình, sống không gia đình trong pháp luật này.
Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy
hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

HỘ TRÌ CĂN                                         126

HỘ TRÌ CĂN   127

16    Gương chế ngự các căn của Tôn giả Nanda - Kinh TÔN GIẢ NANDA – Tăng III, 510

TÔN GIẢ NANDA –Tăng III, 510

1. -Này các Tỷ-kheo, nói một cách chơn chánh về Nanda, có thể nói như sau: "Là Thiện nam tử".

Này các Tỷ-kheo, nói một cách chơn chánh về Nanda, có thể nói như sau: "Là vị có sức mạnh".

Này các Tỷ-kheo, nói một cách chơn chánh về Nanda, có thể nói như sau: "Là vị có tịnh tín".

Này các Tỷ-kheo, nói một cách chơn chánh về Nanda, có thể nói như sau: "Là vị có ái dục sắc bén".

Ai khác ngoài Nanda, này các Tỷ-kheo, thành tựu
chế ngự các căn, biết tiết độ trong ăn uống, chú tâm
cảnh giác, chánh niệm tỉnh giác? Nhờ vậy, Nanda có
thể hành Phạm hạnh đầy đủ thanh tịnh.

2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, đây là sự chế ngự các căn của Nanda.

HỘ TRÌ CĂN                                         128

Này các Tỷ-kheo, nếu Nanda phải nhìn về phương
Đông, tập trung tất cả tâm, Nanda nhìn về hướng
Đông và suy nghĩ: "Như vậy, khi Ta đang nhìn về
hướng Đông, thời tham, ưu, các ác bất thiện pháp sẽ
không có xâm nhập". Như vậy, vị ấy tỉnh giác.

Này các Tỷ-kheo, nếu Nanda phải nhìn về phương
Tây … nhìn về phương Bắc … về phương Nam …
ngước nhìn lên Trên … cúi nhìn về phương Dưới …
hay nhìn về hướng giữa các phương chính, tập trung
tất cả tâm, Nanda nhìn về hướng giữa các phương
chính và suy nghĩ: "Như vậy, khi ta đang nhìn về
hướng giữa các phương chính, thời tham, ưu, các ác
bất thiện pháp sẽ không có xâm nhập ". Như vậy, ở
đây, vị ấy tỉnh giác. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là
Nanda chế ngự các căn.

3. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Nanda tiết độ trong ăn uống.

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Nanda với chánh tư duy thọ dụng các món ăn, không phải để vui đùa, không phải để đam mê, không phải để trang sức, không phải để tự làm đẹp mình, mà chỉ để thân này được an trú và được bảo dưỡng, để thân này khỏi bị thương hại, để hỗ trợ Phạm hạnh, nghĩ rằng: "Như vậy chúng ta diệt trừ các cảm thọ cũ và không cho khởi lên các cảm thọ mới, và chúng ta sẽ không có lỗi lầm, sống được

HỘ TRÌ CĂN                                       129

an ổn". Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Nanda tiết độ trong ăn uống.

4. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Nanda chú tâm cảnh giác.

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Nanda ban ngày đi kinh
hành hay trong khi ngồi, Nanda tẩy sạch tâm tư khỏi
các pháp chướng ngại. Ban đêm canh một đi kinh
hành, hay trong khi ngồi, Nanda tẩy sạch tâm tư khỏi
các pháp chướng ngại. Ban đêm, canh giữa, Nanda
nằm dáng con sư tử, bên hông tay phải, một chân đặt
trên chân kia, chánh niệm tỉnh giác, tâm nghĩ đến
thức dậy lại. Ban đêm, canh cuối thức dậy, đi kinh
hành hay trong khi ngồi, Nanda tẩy sạch tâm tư khỏi
các pháp chướng ngại. Này các Tỷ-kheo, như vậy
Nanda chú tâm cảnh giác.

5. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Nanda chánh niệm tỉnh giác.

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Nanda rõ biết khi các thọ
khởi lên, rõ biết khi các thọ an trú, rõ biết khi các thọ
chấm dứt … rõ biết khi các tưởng … rõ biết khi các
tầm nổi lên, rõ biết khi các tầm an trú, rõ biết khi các
tầm chấm dứt. Này các Tỷ-kheo, đây là Nanda chánh
niệm tỉnh giác.

HỘ TRÌ CĂN                                             130

Này các Tỷ-kheo, ai khác ngoài Nanda, này các Tỷ-
kheo, thành tựu chế ngự các căn, biết tiết độ trong ăn
uống, chú tâm cảnh giác, chánh niệm tỉnh giác? Nhờ
vậy, Nanda có thể hành Phạm hạnh đầy đủ thanh
tịnh.

HỘ TRÌ CĂN                                          131

17      Hộ trì một sự - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567

KINH PHÚNG TỤNG – Bài kinh số 33 – Trường II, 567 (Trích đoạn)

3.   Mười Thánh cư:

 Này các Hiền giả, ở đây, vị Tỷ kheo đoạn trừ
năm chi, đầy đủ sáu chi, một hộ trì, thực hiện
bốn y, loại bỏ các giáo điều, đoạn tận các mong
cầu, tâm tư không trệ phược, thân thể khinh an,
tâm thiện giải thoát, tuệ thiện giải thoát.

 Này các Hiền giả, thế nào là vị Tỷ kheo đoạn
trừ năm chi? Này các Hiền giả, ở đây, vị Tỷ
kheo đoạn trừ tham dục, đoạn trừ sân, đoạn trừ
hôn trầm thụy miên, đoạn trừ trạo hối, đoạn trừ
nghi. Này các hiền giả, như vậy là đoạn trừ năm
chi.

 Này các Hiền giả, thế nào là vị Tỷ kheo đầy đủ
sáu chi? Này các Hiền giả, ở đây, vị Tỷ kheo
mắt thấy sắc, không có thích ý, không có phật
ý, an trú xả, chánh niệm, tỉnh giác, tại nghe
tiếng... mũi ngửi hương... lưỡi nếm vị... thân

HỘ TRÌ CĂN                                          132

cảm xúc... ý nhận thức pháp, không có thích ý,
không có phật ý, trú xả, chánh niệm, tỉnh giác.
Này các Hiền giả, như vậy là vị Tỷ kheo đầy
đủ sáu chi.

 Này các Hiền giả, thế nào là vị Tỷ kheo một hộ
trì? Này các Hiền giả, ở đây, vị Tỷ kheo thành
tựu sự hộ trì về niệm. Này các Hiền giả, như
vậy là vị Tỷ kheo một hộ trì.

 Này các Hiền giả, thế nào là vị Tỷ kheo có thực
hiện bốn y? Này các Hiền giả, vị Tỷ kheo sau
khi suy tư, thọ dụng một pháp; sau khi suy tư,
nhẫn thọ một pháp; sau khi suy tư, đoạn trừ
một pháp; sau khi suy tư tránh xa một pháp.
Này các Hiền giả, như vậy là vị Tỷ kheo thực
hiện bốn y.

 Này các Hiền giả, thế nào là vị Tỷ kheo loại bỏ
các giáo điều? Này các Hiền giả, ở đây, tất cả
những giáo điều thông thường mà các vị Sa
môn thông thường chủ trương, vị Tỷ kheo đều
loại bỏ, phóng xả. Này các Hiền giả, như vậy
gọi là Tỷ kheo loại bỏ các giáo điều.

 Này các Hiền giả, thế nào là vị Tỷ kheo đoạn tận các mong cầu? Này các Hiền giả, ở đây, vị Tỷ kheo đoạn trừ các mong cầu về dục vọng,

HỘ TRÌ CĂN                                       133

đoạn trừ các mong cầu về hiện hữu, làm cho an
tịnh các mong cầu về phạm hạnh. Này các Hiền
giả, như vậy là vị Tỷ kheo đoạn tận các mong
cầu.

 Này các Hiền giả, thế nào là vị Tỷ kheo, tâm tư
không trệ phược? Này các Hiền giả, ở đây, vị
Tỷ kheo đoạn trừ các tâm tư dục vọng, đoạn trừ
các tâm tư sân hận, đoạn trừ các tâm tư não hại.
Này các Hiền giả, như vậy là vị Tỷ kheo, tâm
tư không trệ phược.

 Này các Hiền giả, thế nào là vị Tỷ kheo, thân
hành được khinh an? Này các Hiền giả, ở đây,
vị Tỷ kheo đoạn trừ lạc, đoạn trừ khổ, diệt các
hỷ ưu từ trước, chứng và an trú thiền thứ tư,
không lạc, không khổ, xả niệm thanh tịnh. Này
các Hiền giả, như vậy vị Tỷ- kheo thân hành
được khinh an.

 Này các Hiền giả, thế nào là vị Tỷ- kheo, tâm
thiện giải thoát? Này các Hiền giả, ở đây, vị
Tỷ- kheo tâm giải thoát khỏi tham, tâm giải
thoát khỏi sân, tâm giải thoát khỏi si. Này các
Hiền giả, như vậy vị Tỷ kheo tâm thiện giải
thoát.

 Này các Hiền giả, thế nào là vị Tỷ kheo tuệ

HỘ TRÌ CĂN                                        134

thiện giải thoát?

o Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ- kheo biết
rằng: "Tham tâm của ta đã được trừ, cắn
tận gốc rễ, như cây ta-la bị chặt, đi đến
chỗ không hiện hữu, không có khả năng
sanh khởi trong tương lai".

o Vị ấy biết rằng: "Sân tâm của ta đã đoạn
trừ, cắt tận gốc rễ, như cây ta-la bị chặt,
đi đến chỗ không hiện hữu, không có khả
năng sanh khởi trong tương lai".

o Vị ấy biết rằng: "Si tâm của ta đã đoạn
trừ, cắt tận gốc rễ, như cây ta-la bị chặt,
đi đến chỗ không hiện hữu, không có khả
năng sanh khởi trong tương lai. Này các
Hiền giả, như vậy là vị Tỷ kheo tuệ thiện
giải thoát.

HỘ TRÌ CĂN                                       135

18    Hộ trì một sự - Kinh THÁNH CƯ 1 – Tăng IV, 275

THÁNH CƯ 1 – 275tc4

1. - Này các Tỷ-kheo, có mười Thánh cư này, với những Thánh cư này, các bậc Thánh đã sống, đang sống và sẽ sống. Thế nào là mười?

2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đoạn tận năm
chi phần, thành tựu sáu chi phần, hộ trì một sự, đầy
đủ bốn y cứ, trừ khử sự thật cá nhân, đã đoạn tận
hoàn toàn các tầm cầu, các tư duy không có uế trược,
thân hành được khinh an, tâm được khéo giải thoát,
tuệ được khéo giải thoát.

Này các Tỷ-kheo, đây là mười Thánh cư, với những Thánh cư này, các bậc Thánh đã sống, đang sống và sẽ sống.

THÁNH CƯ 2 – 275tc4

1. Một thời, Thế Tôn trú giữa dân chúng Kuru tại một
thị trấn của dân tộc Kuru gọi là Kammàsadhama. Ở
đây, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo... Thế Tôn nói như
sau:

HỘ TRÌ CĂN                                        136

2. - Này các Tỷ-kheo, có mười Thánh cư này, với những Thánh cư này, các vị Thánh đã sống, đang sống, và sẽ sống. Thế nào là mười?

3. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo:

1.  Đoạn tận năm chi phần.
2. Thành tựu sáu chi phần.
3. Hộ trì một sự.
4. Đầy đủ bốn y cứ.
5. Trừ khử sự thật cá nhân.
6. Đã đoạn tận hoàn toàn các tầm cầu.
7. Các tư duy không có uế trược.
8. Thân hành được khinh an.
9. Tâm được khéo giải thoát.
10. Tuệ được giải thoát.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo đã đoạn tận năm chi phần?

4. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đoạn tận dục
tham, đoạn tận sân, đoạn tận hôn trầm thụy miên,
đoạn tận trạo hối, đoạn tận nghi. Như vậy, này các
Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đoạn tận năm chi phần.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo thành tựu sáu chi phần?

HỘ TRÌ CĂN                                      137

5. Ở đây, này các Tỷ kheo, Tỷ-kheo khi mắt thấy sắc không có hân hoan, không có thất vọng, trú xả chánh niệm tỉnh giác; khi tai nghe tiếng... khi mũi ngửi hương... khi lưỡi nếm vị... khi thân cảm xúc, khi ý biết pháp, không có hân hoan, không có thất vọng, trú xa, chánh niệm tỉnh giác. Như vậy, này các Tỷ- kheo, là Tỷ-kheo thành tựu sáu chi phần.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo hộ trì một sự?

6. Ở đây, này các Tỷ-kheo thành tựu với tâm được niệm hộ trì. Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo hộ trì một sự.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo đầy đủ bốn y cứ?

7. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo có đắn đo thân
cận một sự, có đắn đo kham nhẫn một sự, có đắn
đo tránh né một sự, có đắn đo trừ khử một sự. Như
vậy này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ bốn y cứ.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo trừ khử sự thật cá nhân?

8. Ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với những sự sai biệt phổ thông được các Sa-môn, Bà-la-môn phổ thông

HỘ TRÌ CĂN                                        138

chấp nhận, như: "Thế giới là thường còn, thế giới là
không thường còn; thế giới có giới hạn, thế giới
không giới hạn, sinh mạng với thân thể là một, sinh
mạng với thân thể là khác; Như Lai có tồn tại sau khi
chết; Như Lai không tồn tại sau khi chết; Như Lai có
tồn tại và không có tồn tại sau khi chết; Như Lai
không tồn tại và không và không không tồn tại sau
khi chết". Tất cả những tin tưởng ấy được trừ diệt,
trừ bỏ, xả bỏ, quăng bỏ giải tỏa, đoạn tận, từ bỏ. Như
vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo trừ khử những sự
thật cá nhân.

Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là Tỷ-kheo đã đoạn tận hoàn toàn các tầm cầu?

9. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đã đoạn tận dục
tầm cầu, đã đoạn tận hữu tầm cầu, Phạm hạnh tầm
cầu được khinh an. Như vậy, này Tỷ-kheo, Là Tỷ-
kheo đã đoạn tận hoàn toàn các tầm cầu.

Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là Ty-kheo các tư duy không có uế trược?

10. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Ty-kheo đã đoạn tận
dục tư duy, đã đoạn tận sân tư duy, đã đoạn tận hại
tư duy. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là các tư duy
không có uế trược.

HỘ TRÌ CĂN                                          139

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo tâm hành được khinh an?

11. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đoạn khổ, đoạn
lạc chấm dứt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng đạt và
an trú Thiền Thứ tư, không khổ, không lạc, xả niệm
thanh tịnh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo
tâm hành được khinh an.

Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là Tỷ-kheo tâm được giải thoát?

12. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tâm được giải
thoát khỏi tham, tâm được giải thoát khỏi sân, tâm
được giải thoát khỏi si. Như vậy, này các Tỷ-kheo,
là Tỷ-kheo được tâm khéo giải thoát.

Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là Tỷ-kheo với tuệ khéo giải thoát?

13. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo biết rằng: "Tham ái đã được đoạn tận nơi ta, được chặt đứt từ gốc rễ, làm cho như thân cây tàla, làm cho không thể tái sanh, làm cho không thể sanh khởi trong tương lai" rõ biết rằng: "Sân đã được đoạn tận nơi ta... trong tương lai", rõ biết rằng: "Si đã được đoạn tận nơi ta, được chặt đứt từ gốc rễ, làm cho như thân cây tàla, làm cho không thể tái sanh, làm cho không thể sanh

HỘ TRÌ CĂN                                            140

khởi trong tương lai." Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo với tuệ khéo giải thoát.

14. Này các Tỷ-kheo, tất cả những vị Thánh nào trong quá khứ đã sống theo Thánh cư, tất cả những vị ấy đã sống theo mười Thánh cư này.

Này các Tỷ-kheo, tất cả những vị Thánh nào trong tương lai sẽ sống theo Thánh cư, tất cả những vị ấy sẽ sống theo mười Thánh cư này.

Này các Tỷ-kheo, tất cả những vị Thánh nào trong hiện tại sống theo Thánh cư, tất cả những vị ấy đang sống theo mười Thánh cư này.

Này các Tỷ-kheo, đây là mười Thánh cư mà các vị Thánh đã sống đang sống, và sẽ sống.

HỘ TRÌ CĂN                                        141

19    Kham nhẫn - Kinh CON NGỰA THUẦN CHỦNG – Tăng III, 14

CON NGỰA THUẦN CHỦNG –Tăng III, 14

1. - Thành tựu sáu chi phần, này các Tỷ-kheo, một
con ngựa hiền thiện, thuần chủng của vua, xứng đáng
cho vua dùng, là tài sản của vua, và được xem là một
biểu tượng của vua. Thế nào là sáu?
2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, con ngựa hiền thiện thuần
chủng của vua kham nhẫn các sắc, kham nhẫn các
tiếng, kham nhẫn các hương, kham nhẫn các vị,
kham nhẫn các xúc, và đầy đủ dung sắc.
Thành tựu sáu chi phần này, này các Tỷ-kheo, một
con ngựa hiền thiện, thuần chủng của vua, xứng đáng
cho vua dùng, là tài sản của vua, và được xem là một
biểu tượng của vua.
Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, thành tựu sáu pháp, Tỷ-
kheo đáng được cúng dường... là ruộng phước vô
thượng ở đời. Thế nào là sáu?
3. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo kham nhẫn các
sắc, kham nhẫn các tiếng, kham nhẫn các hương,
kham nhẫn các vị, kham nhẫn các xúc, kham nhẫn
các pháp.

HỘ TRÌ CĂN                                        142

Thành tựu sáu pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đáng được cung kính... là ruộng phước vô thượng ở đời.

CON NGỰA THUẦN CHỦNG 2 –Tăng III, 15

(Như kinh trên & 5, chỉ thay đổi đầy đủ dung sắc, với đầy đủ sức mạnh cho & 6, và với đầy đủ tốc lực cho & 7).

HỘ TRÌ CĂN                                         143

20    Kham nhẫn - Kinh KHÔNG CÓ THỂ KHAM NHẪN – Tăng II, 565

KHÔNG CÓ THỂ KHAM NHẪN – Tăng II, 565

1. - Thành tựu năm chi phần, này các Tỷ-kheo, con
voi của vua không xứng đáng cho vua, không là tài
sản của vua không được xem là một biểu tượng của
vua. Thế nào là năm?

2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, con voi của vua:

- Không kham nhẫn các sắc,
- Không kham nhẫn các tiếng,
- Không kham nhẫn các hương,
- Không kham nhẫn các vị,
- Không kham nhẫn các xúc.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con voi của vua không kham nhẫn các sắc?

3. Ở đây, này các Tỷ-kheo, con voi của vua, khi đi
đến chiến trận, thấy đoàn voi hay thấy đoàn ngựa,
hay thấy đoàn xe, hay thấy đoàn bộ binh đã chùn
chân, rủn chí, không còn can đảm, không thể tham
gia chiến trận. Như vậy, này các Tỷ-kheo, con voi
của vua không kham nhẫn đối với các sắc.

HỘ TRÌ CĂN                                      144

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con voi của vua không kham nhẫn các tiếng?

4. Ở đây, này các Tỷ-kheo, con voi của vua, đi đến chiến trận, khi nghe tiếng voi, nghe tiếng ngựa, nghe tiếng xe, nghe tiếng bộ binh, hay nghe tiếng trống lớn, thanh la, tiếng tù và, tiếng trống nhỏ, liền chùn chân, rủn chí, không còn can đảm, không thể tham gia chiến trận. Như vậy, này các Tỷ-kheo, con voi của vua không kham nhẫn các tiếng.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con voi của vua không kham nhẫn các hương?

5. Ở đây, này các Tỷ-kheo, con voi của vua đi đến
chiến trận, khi đó ngửi mùi phân và nước tiểu của
các con voi của vua thuộc loại quý chủng đã quen
chiến trận, liền chùn chân, rủn chí, không còn can
đảm, không thể tham gia chiến trận. Như vậy, này
các Tỷ-kheo, là con voi của vua không kham nhẫn
các hương.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con voi của vua không kham nhẫn các vị?

6. Ở đây, này các Tỷ-kheo, con voi của vua khi đi đến chiến trận, chán ngấy một máng cỏ và nước, hay chán ngấy hai, ba, bốn hay năm máng cỏ và nước,

HỘ TRÌ CĂN                                          145

liền chùn chân, rủn chí, không còn can đảm, không thể tham gia chiến trận. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là con voi của vua không kham nhẫn các vị.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con voi của vua không kham nhẫn các xúc?

7. Ở đây, này các Tỷ-kheo, con voi của vua đi đến
chiến trận, khi bị trúng một mũi tên, hay hai, hay ba,
hay bốn, hay năm mũi tên, liền chùn chân, rủn chí,
không còn can đảm, không thể tham gia chiến trận.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, là con voi của vua không
kham nhẫn các xúc.

Thành tựu năm chi phần, này các Tỷ-kheo, một con
voi của vua không xứng đáng của vua, không là tài
sản của vua, không được xem là một biểu tượng của
vua.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, một vị Tỷ-kheo thành
tựu năm pháp không đáng cung kính, không đáng tôn
trọng, không đáng cúng dường, không đáng chắp tay,
không còn là phước điền vô thượng ở đời. Thế nào
là năm?

8. Ở đây, này các Tỷ-kheo,

- Tỷ-kheo không kham nhẫn các sắc,

HỘ TRÌ CĂN                                          146

- Không kham nhẫn các tiếng,
- Không kham nhẫn các hương,
- Không kham nhẫn các vị,
- Không kham nhẫn các xúc.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là vị Tỷ-kheo không kham nhẫn các sắc?

9. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi mắt thấy sắc
liền tham đắm các sắc khả ái, tâm không thể định
tĩnh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không
kham nhẫn các sắc.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo không kham nhẫn các tiếng?

10. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi tai nghe
tiếng liền tham đắm các tiếng khả ái, tâm không thể
định tĩnh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không
kham nhẫn các tiếng.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo không kham nhẫn các hương?

11. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi mũi ngửi
hương liền tham đắm các hương khả ái, tâm không
thể định tĩnh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo
không kham nhẫn các hương.

HỘ TRÌ CĂN                                       147

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo không kham nhẫn các vị?

12. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi lưỡi nếm
vị liền tham đắm các vị khả ái, tâm không thể định
tĩnh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo không
kham nhẫn các vị.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là vị Tỷ-kheo không kham nhẫn các xúc?

13. Ở đây, này Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi thân cảm xúc
liền tham đắm các xúc khả ái, tâm không thể định
tĩnh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo không
kham nhẫn các xúc.

Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
không đáng được cung kính, không đáng được tôn
trọng, không đáng được cúng dường, không đáng
được chắp tay, không còn là vô thượng phước điền ở
đời.

14. Thành tựu năm chi phần, này các Tỷ-kheo, con
voi của vua xứng đáng cho vua dùng, là tài sản của
vua, và được xem là một biểu tượng của vua. Thế
nào là năm?

HỘ TRÌ CĂN                                      148

15. Ở đây, này các Tỷ-kheo, con voi của vua kham nhẫn các sắc, kham nhẫn các tiếng, kham nhẫn các hương, kham nhẫn các vị, kham nhẫn các xúc.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con voi của vua kham nhẫn các sắc?

16. Ở đây, này các Tỷ-kheo, con voi của vua, đi đến
chiến trận, khi thấy đoàn voi hay khi thấy đoàn ngựa,
hay khi thấy đoàn xe, hay khi thấy đoàn bộ binh, liền
không chùn chân, rủn chí, có đủ can đảm, có thể
tham gia chiến trận. Như vậy, này các Tỷ-kheo, con
voi của vua kham nhẫn các sắc.

Và thế nào, này các Tỷ-kheo, con voi của vua kham nhẫn các tiếng?

17. Ở đây, này các Tỷ-kheo, con voi của vua, đi đến chiến trận, khi nghe tiếng voi, hay khi nghe tiếng ngựa, hay khi nghe tiếng xe, hay khi nghe tiếng bộ binh, hay khi nghe tiếng trống lớn, thanh la, tù và, trống nhỏ, không chùn chân, không rủn chí, có đủ can đảm, có thể tham gia chiến trận. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là con voi của vua kham nhẫn các tiếng.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con voi của vua kham nhẫn các hương?

HỘ TRÌ CĂN                                         149

18. Ở đây, này các Tỷ-kheo, con voi của vua đi đến
chiến trận, đối với các con voi của vua thuộc loại quý
chủng, quen thuộc chiến trận, khi nó ngửi mùi phân
và nước tiểu của những con voi ấy, nó không chùn
chân, không rủn chí, có đủ can đảm, có thể tham gia
chiến trận. Như vậy, này các Tỷ-kheo, con voi của
vua kham nhẫn các hương.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con voi của vua kham nhẫn các vị?

19. Ở đây, này các Tỷ-kheo, con voi của vua đi đến
chiến trận, khinh miệt một máng cỏ và nước, hoặc
hai, hoặc ba, hoặc bốn hoặc năm máng cỏ và nước,
không chùn chân, không rủn chí, có đủ can đảm, có
thể tham gia chiến trận. Như vậy, này các Tỷ-kheo,
con voi của vua kham nhẫn các vị.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con voi của vua kham nhẫn các xúc?

20. Ở đây, này các Tỷ-kheo, con voi của vua đi đến
chiến trận, khi bị một mũi tên bắn trúng, hoặc hai,
hoặc ba, hoặc bốn, hoặc năm, không chùn chân,
không rủn chí, có đủ can đảm, có thể tham gia chiến
trận. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là con voi của vua
kham nhẫn các xúc.

HỘ TRÌ CĂN                                          150

Thành tựu năm chi phần này, này các Tỷ-kheo, con voi của vua xứng đáng cho vua, là tài sản của vua, và được gọi là biểu tượng của vua.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, thành tựu năm pháp,
vị Tỷ-kheo đáng được cung kính, đáng được tôn
trọng, đáng được cúng dường, đáng được chắp tay,
là vô thượng phước điền ở đời. Thế nào là năm?

21. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo kham nhẫn các sắc, kham nhẫn các tiếng, kham nhẫn các hương, kham nhẫn các vị, kham nhẫn các xúc.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo kham nhẫn các sắc?

22. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi mắt thấy
sắc, không tham đắm các sắc khả ái, có thể giữ
tâm định tĩnh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
kham nhẫn các sắc.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo kham nhẫn các tiếng?

23. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi tai nghe
tiếng, không tham đắm các tiếng khả ái, có thể giữ
tâm định tĩnh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
kham nhẫn các tiếng.

HỘ TRÌ CĂN                                         151

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo kham nhẫn các hương?

24. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi mũi ngửi
các hương, không tham đắm các hương khả ái, có thể
giữ tâm định tĩnh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-
kheo kham nhẫn các hương.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo kham nhẫn các vị?

25. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi lưỡi nếm
các vị, không tham đắm các vị khả ái, có thể giữ tâm
định tĩnh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo kham
nhẫn các vị.

Và thế nào, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo kham nhẫn các xúc?

26. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi thân cảm
các xúc, không tham đắm các xúc khả ái, có thể giữ
tâm định tĩnh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
kham nhẫn các xúc.

Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, đáng
được cung kính, đáng được tôn trọng, đáng được
cúng dường, đáng được chắp tay, là vô thượng phước
điền ở đời.

HỘ TRÌ CĂN                                        152

HỘ TRÌ CĂN   153

21    Kham nhẫn - Kinh ĂN CÁC ĐỒ THỰC VẬT – Tăng II, 564

ĂN CÁC ĐỒ THỰC VẬT – Tăng II, 564

1. - Thành tựu năm chi phần, này các Tỷ-kheo, một
con voi của vua ăn đồ ăn nhiều, choán chiếm nhiều
chỗ, vung vãi đại tiện, nắm giữ thẻ đồ ăn được gọi là
con voi của vua.

2. Thế nào là năm?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, con voi của vua không
kham nhẫn các sắc, không kham nhẫn các tiếng,
không kham nhẫn các hương, không kham nhẫn các
vị, không kham nhẫn các xúc.

Thành tựu năm chi phần, này các Tỷ-kheo, một con
voi của vua ăn đồ ăn nhiều, choán chiếm nhiều chỗ,
vung vãi đại tiện, nắm giữ thẻ đồ ăn được gọi là con
voi của vua.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, thành tựu năm pháp, Tỷ-
kheo ăn đồ ăn nhiều, choán chiếm nhiều chỗ, làm đổ
giường nằm và nắm giữ thẻ đồ ăn, được xem chỉ là
một Tỷ-kheo.

3. Thế nào là năm?

HỘ TRÌ CĂN                                         154

Ở đây, này các Tỷ-kheo,

-   Tỷ-kheo không kham nhẫn các sắc,
-   Không kham nhẫn các tiếng,
-   Không kham nhẫn các hương,
-   Không kham nhẫn các vị,
-   Không kham nhẫn các xúc.

Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, một Tỷ-
kheo ăn đồ ăn nhiều, choán chiếm nhiều chỗ, làm đổ
giường nằm và nắm giữ phiếu đồ ăn, vị ấy được gọi
chỉ là một Tỷ-kheo.

HỘ TRÌ CĂN                                      155

22    Khi tôi vào hậu cung... tham pháp chinh phục tâm tôi - Kinh Bhàradvàja – Tương IV, 190

Bhàradvàja – Tương IV, 190

1) Một thời Tôn giả Pindolabhàradvàja trú ở Kosambi, tại vườn Ghosità.

2) Rồi vua Udena đi đến Tôn giả Pindolabhàradvàja;
sau khi đến, nói lên với Tôn giả Pindolabhàradvàja
những lời chào đón hỏi thăm, sau khi nói lên những
lời chào đón hỏi thăm thân hữu rồi ngồi xuống một
bên.

3) Ngồi xuống một bên, vua Udena thưa với Tôn giả Pindolabhàradvàja:

-- Thưa Bhàradvàja, do nhân gì, do duyên gì, những
Tỷ-kheo trẻ tuổi này, còn non trẻ, tóc đen nhánh, đầy
đủ với tuổi trẻ hiền thiện, trong lúc tuổi còn thanh
xuân lại không tham nhiễm dục vọng, thực hành
Phạm hạnh hoàn toàn thanh tịnh cho đến trọn đời,
và sống toàn thời gian một cách hoàn mãn
(addhànam apàdenti)?

HỘ TRÌ CĂN                                         156

4) -- Thưa Đại vương, Thế Tôn, bậc Tri giả, Kiến giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã nói như sau: "Hãy đến, này các Tỷ-kheo, đối với những người chỉ là mẹ, hãy an trú tâm người mẹ. Đối với những người chỉ là chị, hãy an trú tâm người chị. Đối với người chỉ là con gái, hãy an trú tâm người con gái. Thưa Đại Vương, đây là nhân, đây là duyên, do vậy các Tỷ-kheo trẻ tuổi này, còn non trẻ, tóc đen nhánh, đầy đủ với tuổi trẻ hiền thiện, trong lúc tuổi còn thanh xuân lại không tham nhiễm dục vọng, thực hành Phạm hạnh hoàn toàn thanh tịnh cho đến trọn đời, và sống toàn thời gian một cách hoàn mãn.

5) -- Tham vọng (loba), này Bhàradvàja, là tâm. Đôi
khi đối với những người chỉ là mẹ, tham pháp khởi
lên. Đối với những người chỉ là chị, tham pháp khởi
lên. Đối với những người chỉ là con gái, tham pháp
khởi lên. Này Bhàradvàja, có một nhân khác, có một
duyên khác, do vậy các Tỷ-kheo trẻ tuổi này... một
cách hoàn mãn?

6) -- Thưa Đại vương, Thế Tôn, bậc Tri giả, Kiến giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã nói như sau: "Hãy đến, này các Tỷ-kheo, hãy quán sát thân này dưới từ bàn chân trở lên, trên từ đảnh tóc trở xuống, bao bọc bởi da và chứa đầy bất tịnh sai biệt. Trong thân này, đây là tóc, lông, móng, răng, da, thịt,

HỘ TRÌ CĂN                                           157

gân, xương, tủy, thận, tim, gan, hoành cách mô, lá lách, phổi, ruột, bao tử, phân, mật, đàm, mủ, máu, mồ hôi, mỡ, nước mắt, mỡ da, nước miếng, nước mủ, nước ở khớp xương, nước tiểu. Thưa Đại vương, đây là nhân, đây là duyên, do vậy các Tỷ-kheo trẻ tuổi này... sống toàn thời gian một cách hoàn mãn.

7) -- Này Bhàradvàja, đối với những Tỷ-kheo nào,
thân có tu tập, giới có tu tập, tâm có tu tập, tuệ có
tu tập, thời như vậy thật là dễ dàng. Và này
Bhàradvàja, đối với những Tỷ-kheo nào, thân không
có tu tập, giới không có tu tập, tâm không có tu tập,
tuệ không có tu tập thời như vậy thật là khó khăn.
Đôi khi, này Bhàradvàja, có người nghĩ rằng:
"Chúng ta sẽ tác ý bất tịnh", nhưng lại đi đến tịnh
(tướng). Này Bhàradvàja, có nhân nào khác, duyên
nào khác, do vậy các Tỷ-kheo trẻ tuổi này... sống
toàn thời gian một cách hoàn mãn?

8) -- Thưa Đại vương, Thế Tôn, bậc Tri giả, Kiến giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã nói như sau: "Hãy đến, này các Tỷ-kheo, hãy sống hộ trì các căn. Sau khi mắt thấy sắc, chớ có nắm giữ tướng chung, chớ có nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì, vì đó nhãn căn không được chế ngự, khiến tham ái, ưu bi, các ác bất thiện pháp khởi lên; hãy thực hành chế ngự nguyên nhân ấy, hãy hộ trì nhãn căn, thực

HỘ TRÌ CĂN                                         158

hành hộ trì nhãn căn. Khi tai nghe tiếng... khi mũi ngửi hương... khi lưỡi nếm vị... khi thân cảm xúc... khi ý nhận thức các pháp, chớ có nắm giữ tướng chung, chớ có nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì, vì đó ý căn không được chế ngự, khiến tham ái, ưu bi, các ác bất thiện pháp khởi lên; hãy thực hành chế ngự nguyên nhân ấy, hãy hộ trì ý căn, thực hành hộ trì ý căn. Thưa Đại vương, đây là nhân, đây là duyên, do vậy những Tỷ-kheo trẻ tuổi này... sống toàn thời gian một cách hoàn mãn.

9) -- Thật vi diệu thay, thưa Tôn giả Bhàradvàja! Thật hy hữu thay, thưa Tôn giả Bhàradvàja, là lời khéo nói này của Thế Tôn, bậc Tri giả, Kiến giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Chính nhân này, thưa Tôn giả Bhàradvàja, chính duyên này, do vậy các Tỷ- kheo trẻ tuổi này, còn non trẻ, tóc đen nhánh, đầy đủ với tuổi trẻ hiền thiện, trong lúc tuổi còn thanh xuân, lại không tham nhiễm dục vọng, thực hành Phạm hạnh hoàn toàn thanh tịnh cho đến trọn đời, sống toàn thời gian một cách hoàn mãn.

10) Tôi cũng vậy, thưa Tôn giả Bhàradvàja, khi nào tôi vào trong nội cung với thân không phòng hộ, với lời nói không phòng hộ, với tâm không phòng hộ, với niệm không an trú, với các căn không chế ngự; thời trong khi ấy, tham pháp chinh phục tôi. Nhưng thưa

HỘ TRÌ CĂN                                           159

Tôn giả Bhàradvàja, trong khi tôi vào nội cung, với
thân được phòng hộ, với lời nói được phòng hộ, với
tâm được phòng hộ, với niệm được an trú, với các
căn được chế ngự; thời trong khi ấy, tham pháp
không chinh phục tôi.

11) Thật hy hữu thay, thưa Tôn giả Bhàradvàja! Thật
hy hữu thay, thưa Tôn giả Bhàradvàja! Thưa Tôn giả
Bhàradvàja, như người dựng đứng lại những gì bị
quăng ngã xuống, phơi bày ra những gì bị che kín,
chỉ đường cho những kẻ lạc hướng, đem đèn sáng
vào trong bóng tối để cho những ai có mắt có thể thấy
sắc. Cũng vậy, Chánh pháp đã được Tôn giả
Bhàradvàja dùng nhiều phương tiện trình bày, giải
thích. Vậy nay, thưa Tôn giả Bhàradvàja, con xin
quy y Thế Tôn, quy y Pháp, quy y chúng Tỷ-kheo.
Tôn giả Bhàradvàja hãy nhận con làm đệ tử cư sĩ, từ
nay cho đến mạng chung, con xin trọn đời quy
ngưỡng.

HỘ TRÌ CĂN                                         160

23     Kinh BIẾT NGHE – Tăng II, 573

BIẾT NGHE – Tăng II, 573

1. - Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, con
voi của vua xứng đáng cho vua, là tài sản của vua, và
được xem là một biểu tượng của vua. Thế nào là
năm?

2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, con voi của vua biết nghe, biết sát hại, biết phòng hộ, biết kham nhẫn, biết đi đến.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con voi của vua biết nghe?

3. Ở đây, này các Tỷ-kheo, con voi của vua, khi
người nài sai làm một công tác hoặc đã làm từ trước,
hoặc chưa làm từ trước, nhiệt tâm tác ý, hoàn toàn
chú tâm, lóng tai và nghe. Như vậy, này các Tỷ-kheo,
là con voi của vua biết nghe.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con voi của vua biết sát hại?

4. Ở đây, này các Tỷ-kheo, con voi của vua đi đến chiến trận, giết voi, giết kẻ cưỡi voi, giết ngựa, giết kẻ cưỡi ngựa, phá xe, giết kẻ cưỡi xe, giết các bộ

HỘ TRÌ CĂN                                           161

binh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là con voi của vua biết sát hại.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con voi của vua biết phòng hộ?

5. Ở đây, này các Tỷ-kheo, đi đến chiến trận, con voi
của vua phòng hộ phần thân trước, phòng hộ phần
thân sau, phòng hộ đầu, phòng hộ tai, phòng hộ ngà,
phòng hộ vòi, phòng hộ đuôi, phòng hộ người cưỡi
voi. Như vậy, này các Tỷ-kheo, con voi của vua biết
phòng hộ.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con voi của vua biết kham nhẫn?

6. Ở đây, này các Tỷ-kheo, con voi của vua khi lâm
trận, kham nhẫn bị thương đâm, kham nhẫn bị kiếm
đâm, kham nhẫn bị trúng tên, kham nhẫn các thứ
tiếng, như tiếng trống lớn, tiếng thanh la, tiếng tù và,
tiếng trống nhỏ. Như vậy, này các Tỷ-kheo, con voi
của vua biết kham nhẫn.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là con voi của vua biết đi đến?

7. Ở đây, này các Tỷ-kheo, con voi của vua, khi người nài (huấn luyện voi) sai đi về hướng nào, hoặc

HỘ TRÌ CĂN                                            162

trước kia đã có đi, hay trước kia chưa có đi, liền mau mắn đi về chỗ ấy. Như vậy, này các Tỷ-kheo, con voi của vua biết đi đến.

Thành tựu năm chi phần này, này các Tỷ-kheo, con voi của vua xứng đáng là của vua, là tài sản của vua, và được gọi là một biểu tượng của vua.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, thành tựu năm pháp,
vị Tỷ-kheo xứng đáng được cung kính, xứng đáng
được tôn trọng, xứng đáng được cúng dường, xứng
đáng được chắp tay, là vô thượng phước điền ở đời.
Thế nào là năm?

8. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo là người biết nghe, biết sát hại, biết phòng hộ, biết kham nhẫn, biết đi đến.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo biết nghe?

9. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi Pháp và Luật
do Như Lai thuyết được thuyết giảng, nhiệt tâm, tác
ý, hoàn toàn chú tâm lắng tai nghe pháp. Như vậy,
này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo biết nghe.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo biết sát hại?

10. Ở dây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đối với các dục tầm đã khởi lên, không có gìn giữ, nhưng từ bỏ, gột

HỘ TRÌ CĂN                                          163

sạch, làm cho hoại diệt, làm cho đi đến không hiện hữu; đối với sân tầm đã sanh...đối với các hại tầm đã sanh...đối với các pháp ác, bất thiện đã sanh hay chưa sanh, không có gìn giữ nhưng từ bỏ, gột sạch, làm cho hoại diệt, làm cho đi đến không hiện hữu. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo biết sát hại.

Và thế nào, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo biết phòng hộ?

11. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi mắt thấy sắc, không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì vì nhãn căn không được bảo vệ, khiến cho tham ái, ưu bi, các ác bất thiện pháp khởi lên, Tỷ-kheo tự chế ngự nguyên nhân ấy hộ trì nhãn căn, thực hành sự hộ trì nhãn căn. Khi tai nghe tiếng...khi mũi ngửi hương...khi lưỡi nếm vị...khi thân cảm xúc...khi ý nhận thức các pháp, vị ấy không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì vì ý căn không được chế ngự, khiến cho tham ái, ưu bi, các ác bất thiện pháp khởi lên, Tỷ-kheo chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì ý căn, thực hành sự hộ trì ý căn. Như vậy, này các Ty-kheo, là Tỷ-kheo biết phòng hộ.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo biết kham nhẫn?

HỘ TRÌ CĂN                                          164

12. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo kham nhẫn lạnh, nóng, đói khát, sự xúc phạm của ruồi, muỗi, gió, sức nóng mặt trời, các loài bò sát, những cách nói mạ lỵ, phỉ báng, các cảm thọ về thân, những cảm thọ thống khổ, khốc liệt, nhói đau, chói đau, không sung sướng, không thích thú, chết điếng người. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo kham nhẫn.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là vị Tỷ-kheo biết đi đến?

13. Ở đây, này các Tỷ-kheo, phương hướng nào
trước kia chưa từng đi, tại đây mọi hành được chỉ
tịnh, mọi sanh y được từ bỏ, ái được đoạn diệt, ly
tham, hoại diệt, Niết-bàn, vị ấy đi đến chỗ ấy một
cách mau chóng. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là vị
Tỷ-kheo biết đi đến.

Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
đáng được cung kính, đáng được tôn trọng, đáng
được cúng dường, đáng được chắp tay, là phước điền
vô thượng ở đời.

HỘ TRÌ CĂN                                       165

24    Kinh Bhàradvàja – Tương IV, 190

Bhàradvàja – Tương IV, 190

1) Một thời Tôn giả Pindolabhàradvàja trú ở Kosambi, tại vườn Ghosità.

2) Rồi vua Udena đi đến Tôn giả Pindolabhàradvàja;
sau khi đến, nói lên với Tôn giả Pindolabhàradvàja
những lời chào đón hỏi thăm, sau khi nói lên những
lời chào đón hỏi thăm thân hữu rồi ngồi xuống một
bên.

3) Ngồi xuống một bên, vua Udena thưa với Tôn giả Pindolabhàradvàja:

-- Thưa Bhàradvàja, do nhân gì, do duyên gì, những
Tỷ-kheo trẻ tuổi này, còn non trẻ, tóc đen nhánh, đầy
đủ với tuổi trẻ hiền thiện, trong lúc tuổi còn thanh
xuân lại không tham nhiễm dục vọng, thực hành
Phạm hạnh hoàn toàn thanh tịnh cho đến trọn đời,
và sống toàn thời gian một cách hoàn mãn
(addhànam apàdenti)?

4) -- Thưa Đại vương, Thế Tôn, bậc Tri giả, Kiến giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã nói như sau: "Hãy đến, này các Tỷ-kheo, đối với những người chỉ là mẹ, hãy an trú tâm người mẹ. Đối với những

HỘ TRÌ CĂN                                         166

người chỉ là chị, hãy an trú tâm người chị. Đối với người chỉ là con gái, hãy an trú tâm người con gái. Thưa Đại Vương, đây là nhân, đây là duyên, do vậy các Tỷ-kheo trẻ tuổi này, còn non trẻ, tóc đen nhánh, đầy đủ với tuổi trẻ hiền thiện, trong lúc tuổi còn thanh xuân lại không tham nhiễm dục vọng, thực hành Phạm hạnh hoàn toàn thanh tịnh cho đến trọn đời, và sống toàn thời gian một cách hoàn mãn.

5) -- Tham vọng (loba), này Bhàradvàja, là tâm. Đôi
khi đối với những người chỉ là mẹ, tham pháp khởi
lên. Đối với những người chỉ là chị, tham pháp khởi
lên. Đối với những người chỉ là con gái, tham pháp
khởi lên. Này Bhàradvàja, có một nhân khác, có một
duyên khác, do vậy các Tỷ-kheo trẻ tuổi này... một
cách hoàn mãn?

6) -- Thưa Đại vương, Thế Tôn, bậc Tri giả, Kiến giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã nói như sau: "Hãy đến, này các Tỷ-kheo, hãy quán sát thân này dưới từ bàn chân trở lên, trên từ đảnh tóc trở xuống, bao bọc bởi da và chứa đầy bất tịnh sai biệt. Trong thân này, đây là tóc, lông, móng, răng, da, thịt, gân, xương, tủy, thận, tim, gan, hoành cách mô, lá lách, phổi, ruột, bao tử, phân, mật, đàm, mủ, máu, mồ hôi, mỡ, nước mắt, mỡ da, nước miếng, nước mủ, nước ở khớp xương, nước tiểu. Thưa Đại vương, đây

HỘ TRÌ CĂN                                           167

là nhân, đây là duyên, do vậy các Tỷ-kheo trẻ tuổi này... sống toàn thời gian một cách hoàn mãn.

7) -- Này Bhàradvàja, đối với những Tỷ-kheo nào,
thân có tu tập, giới có tu tập, tâm có tu tập, tuệ có
tu tập, thời như vậy thật là dễ dàng. Và này
Bhàradvàja, đối với những Tỷ-kheo nào, thân không
có tu tập, giới không có tu tập, tâm không có tu tập,
tuệ không có tu tập thời như vậy thật là khó khăn.
Đôi khi, này Bhàradvàja, có người nghĩ rằng:
"Chúng ta sẽ tác ý bất tịnh", nhưng lại đi đến tịnh
(tướng). Này Bhàradvàja, có nhân nào khác, duyên
nào khác, do vậy các Tỷ-kheo trẻ tuổi này... sống
toàn thời gian một cách hoàn mãn?

8) -- Thưa Đại vương, Thế Tôn, bậc Tri giả, Kiến giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác đã nói như sau: "Hãy đến, này các Tỷ-kheo, hãy sống hộ trì các căn. Sau khi mắt thấy sắc, chớ có nắm giữ tướng chung, chớ có nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì, vì đó nhãn căn không được chế ngự, khiến tham ái, ưu bi, các ác bất thiện pháp khởi lên; hãy thực hành chế ngự nguyên nhân ấy, hãy hộ trì nhãn căn, thực hành hộ trì nhãn căn. Khi tai nghe tiếng... khi mũi ngửi hương... khi lưỡi nếm vị... khi thân cảm xúc... khi ý nhận thức các pháp, chớ có nắm giữ tướng chung, chớ có nắm giữ tướng riêng. Những nguyên

HỘ TRÌ CĂN                                         168

nhân gì, vì đó ý căn không được chế ngự, khiến tham ái, ưu bi, các ác bất thiện pháp khởi lên; hãy thực hành chế ngự nguyên nhân ấy, hãy hộ trì ý căn, thực hành hộ trì ý căn. Thưa Đại vương, đây là nhân, đây là duyên, do vậy những Tỷ-kheo trẻ tuổi này... sống toàn thời gian một cách hoàn mãn.

9) -- Thật vi diệu thay, thưa Tôn giả Bhàradvàja! Thật hy hữu thay, thưa Tôn giả Bhàradvàja, là lời khéo nói này của Thế Tôn, bậc Tri giả, Kiến giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Chính nhân này, thưa Tôn giả Bhàradvàja, chính duyên này, do vậy các Tỷ- kheo trẻ tuổi này, còn non trẻ, tóc đen nhánh, đầy đủ với tuổi trẻ hiền thiện, trong lúc tuổi còn thanh xuân, lại không tham nhiễm dục vọng, thực hành Phạm hạnh hoàn toàn thanh tịnh cho đến trọn đời, sống toàn thời gian một cách hoàn mãn.

10) Tôi cũng vậy, thưa Tôn giả Bhàradvàja, khi nào tôi vào trong nội cung với thân không phòng hộ, với lời nói không phòng hộ, với tâm không phòng hộ, với niệm không an trú, với các căn không chế ngự; thời trong khi ấy, tham pháp chinh phục tôi. Nhưng thưa Tôn giả Bhàradvàja, trong khi tôi vào nội cung, với thân được phòng hộ, với lời nói được phòng hộ, với tâm được phòng hộ, với niệm được an trú, với các

HỘ TRÌ CĂN                                           169

căn được chế ngự; thời trong khi ấy, tham pháp không chinh phục tôi.

11) Thật hy hữu thay, thưa Tôn giả Bhàradvàja! Thật
hy hữu thay, thưa Tôn giả Bhàradvàja! Thưa Tôn giả
Bhàradvàja, như người dựng đứng lại những gì bị
quăng ngã xuống, phơi bày ra những gì bị che kín,
chỉ đường cho những kẻ lạc hướng, đem đèn sáng
vào trong bóng tối để cho những ai có mắt có thể thấy
sắc. Cũng vậy, Chánh pháp đã được Tôn giả
Bhàradvàja dùng nhiều phương tiện trình bày, giải
thích. Vậy nay, thưa Tôn giả Bhàradvàja, con xin
quy y Thế Tôn, quy y Pháp, quy y chúng Tỷ-kheo.
Tôn giả Bhàradvàja hãy nhận con làm đệ tử cư sĩ, từ
nay cho đến mạng chung, con xin trọn đời quy
ngưỡng.

HỘ TRÌ CĂN                                         170

25      Kinh CÁC LẬU HOẶC – Tăng III, 175

CÁC LẬU HOẶC –Tăng III, 175

1. - Thành tựu sáu pháp, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
đáng được cung kính, đáng được tôn trọng, đáng
được cúng dường, đáng được chắp tay, là phước điền
vô thượng ở đời. Thế nào là sáu?
2. Ở đây, này các Tỷ-kheo,
- Tỷ-kheo đối với các lậu hoặc phải do phòng hộ
mà được đoạn trừ, chúng đã được đoạn trừ do
phòng hộ.
- Đối với các lậu hoặc phải do thọ dụng mà được
đoạn trừ, chúng đã được đoạn trừ do thọ dụng.
- Đối với các lậu hoặc phải do kham nhẫn mà
được đoạn trừ, chúng đã được đoạn trừ do
kham nhẫn.
- Đối với các lậu hoặc phải do tránh né mà được
đoạn trừ, chúng đã được đoạn trừ do tránh né.
- Đối với các lậu hoặc phải do trừ diệt mà được
đoạn trừ, chúng đã được đoạn trừ do trừ diệt.
- Đối với các lậu hoặc phải do tu tập mà được
đoạn trừ, chúng đã được đoạn trừ do tu tập.

HỘ TRÌ CĂN                                        171

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải
do phòng hộ mà được đoạn trừ, chúng đã được
đoạn trừ do phòng hộ?
3. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo chơn chánh giác
sát, sống phòng hộ với sự phòng hộ nhãn căn. Này
các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo ấy sống không phòng hộ
với sự phòng hộ nhãn căn, các lậu hoặc tàn hại và
nhiệt não có thể khởi lên. Nếu vị ấy sống phòng hộ
với sự phòng hộ nhãn căn, các lậu hoặc tàn hại và
nhiệt não ấy không còn nữa.
Vị chơn chánh giác sát, sống phòng hộ với sự phòng
hộ nhĩ căn... sống phòng hộ với sự phòng hộ tỷ căn...
sống phòng hộ với sự phòng hộ thiệt căn... sống
phòng hộ với sự phòng hộ thân căn... sống phòng hộ
với sự phòng hộ ý căn. Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-
kheo ấy sống không phòng hộ với sự phòng hộ ý căn,
các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não có thể khởi lên. Nếu
vị ấy sống phòng hộ với sự phòng hộ ý căn, các lậu
hoặc tàn hại và nhiệt não ấy không còn nữa.
Này các Tỷ-kheo, nếu vị ấy sống không phòng hộ
với sự phòng hộ các căn, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt
não có thể khởi lên. Nếu sống phòng hộ với sự phòng
hộ các căn, như vậy các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não
ấy không có thể khởi lên. Này các Tỷ-kheo, đây gọi
là các lậu hoặc phải do phòng hộ mà được đoạn trừ,
chúng đã được đoạn trừ nhờ phòng hộ.

HỘ TRÌ CĂN                                          172

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải
do thọ dụng mà được đoạn trừ, chúng đã được
đoạn trừ nhờ thọ dụng?
4. Này các Tỷ-kheo, ở đây, Tỷ-kheo chơn chánh giác
sát thọ dụng y phục chỉ để ngăn ngừa lạnh, ngăn ngừa
nóng, ngăn ngừa sự xúc chạm của ruồi, muỗi, gió,
sức nóng mặt trời, các loài bò sát, chỉ với mục đích
che đậy sự hổ thẹn.
Vị ấy chơn chánh giác sát thọ dụng món ăn khất thực,
không phải để vui đùa, không phải để đam mê, không
phải để trang sức, không phải để tự làm đẹp mình,
mà chỉ để thân này được sống lâu và được bảo
dưỡng, để thân này khỏi bị thương hại, để hỗ trợ
Phạm hạnh, nghĩ rằng: "Như vậy, ta diệt trừ các cảm
thọ cũ và không cho khởi lên các cảm thọ mới, và ta
sẽ không có lỗi lầm, sống được an ổn.
Vị ấy chơn chánh giác sát thọ dụng sàng tọa chỉ để
ngăn ngừa lạnh, ngăn ngừa nóng, ngăn ngừa sự xúc
chạm của ruồi, muỗi, gió, sức nóng mặt trời, các loài
bò sát, chỉ với mục đích sống độc cư an tịnh.
Vị ấy chơn chánh giác sát thọ dụng những dược
phẩm trị bệnh, chỉ để ngăn chận các cảm giác thống
khổ đã sanh để được ly khổ hoàn toàn.
Này các Tỷ-kheo, nếu vị ấy không chơn chánh giác
sát khi thọ dụng như vậy, các lậu hoặc tàn hại và
nhiệt não có thể khởi lên. Nếu vị ấy có chơn chánh

HỘ TRÌ CĂN                                         173

giác sát khi thọ dụng như vậy, các lậu hoặc tàn hại
và nhiệt não ấy không còn nữa. Này các Tỷ-kheo,
đây gọi là các lậu hoặc phải do thọ dụng mà được
đoạn trừ, chúng đã được đoạn trừ nhờ thọ dụng.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải
do kham nhẫn mà được đoạn trừ, chúng đã được
đoạn trừ nhờ kham nhẫn?
5. Này các Tỷ-kheo, ở đây có Tỷ-kheo chơn chánh
giác sát kham nhẫn lạnh, nóng, đói, khát, sự xúc
chạm của ruồi, muỗi, gió, sức nóng mặt trời, các loài
bò sát, kham nhẫn những cách nói mạ lỵ phỉ báng, vị
ấy có tánh kham nhẫn các cảm thọ về thân, những
cảm thọ thống khổ, khốc liệt, đau nhói, nhức nhối
không sung sướng, không thích thú, chết điếng
người.
Này các Tỷ-kheo, nếu vị ấy không kham nhẫn như
vậy, các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não có thể khởi lên.
Nếu vị ấy kham nhẫn như vậy, các lậu hoặc tàn hại
và nhiệt não ấy không còn nữa. Này các Tỷ-kheo,
đây gọi là các lậu hoặc phải do kham nhẫn mà được
đoạn trừ, chúng đã được đoạn trừ nhờ kham nhẫn.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải
do tránh né mà được đoạn trừ, chúng đã được
đoạn trừ nhờ tránh né?
6. Này các Tỷ-kheo, ở đây Tỷ-kheo chơn chánh giác
sát, tránh né voi dữ, tránh né ngựa dữ, tránh né bò

HỘ TRÌ CĂN                                           174

dữ, tránh né chó dữ, rắn, khúc cây, gai góc, hố sâu,
vực núi, ao nước nhớp, vũng nước. Những chỗ ngồi
không xứng đáng nếu ngồi, những trú xứ không nên
lai vãng nếu đến, những bạn bè ác độc, nếu giao du
bị các vị đồng Phạm hạnh có trí nghi ngờ khinh
thường. Vị chơn chánh giác sát tránh né chỗ ngồi
không xứng đáng ấy, trú xứ không nên lai vãng ấy
và các bạn bè độc ác ấy.
Này các Tỷ-kheo, nếu vị ấy không tránh né như vậy,
các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy có thể khởi lên.
Nếu vị ấy tránh né như vậy, các lậu hoặc tàn hại và
nhiệt não ấy không còn nữa. Này các Tỷ-kheo, đây
gọi là các lậu hoặc phải do tránh né mà được đoạn
trừ, chúng đã được đoạn trừ nhờ tránh né.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải
do trừ diệt mà được đoạn trừ, chúng đã được đoạn
trừ nhờ trừ diệt?
7. Này các Tỷ-kheo, ở đây vị Tỷ-kheo chơn chánh
giác sát không chấp nhận dục niệm đã khởi lên, từ
bỏ, trừ khử, diệt tận, không cho tồn tại dục niệm ấy;
không chấp nhận sân niệm đã khởi lên, từ bỏ, trừ
khử, diệt tận, không cho tồn tại sân niệm ấy; không
chấp nhận hại niệm đã khởi lên, từ bỏ, trừ khử, diệt
tận, không cho tồn tại hại niệm ấy; không chấp nhận
các ác bất thiện pháp luôn luôn khởi lên, từ bỏ, trừ

HỘ TRÌ CĂN                                         175

khử, diệt tận, không cho tồn tại các ác bất thiện pháp
ấy.
Này các Tỷ-kheo, nếu vị ấy không trừ khử như vậy,
các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy có thể khởi lên.
Nếu vị ấy trừ khử như vậy, các lậu hoặc tàn hại và
nhiệt não ấy không còn nữa. Này các Tỷ-kheo, đây
gọi là các lậu hoặc phải do trừ diệt mà được đoạn trừ,
chúng đã được đoạn trừ nhờ trừ diệt.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là các lậu hoặc phải
do tu tập mà được đoạn trừ, chúng đã được đoạn
trừ nhờ tu tập?
8. Này các Tỷ-kheo, ở đây Tỷ-kheo chơn chánh giác
sát tu tập niệm giác chi, niệm giác chi này y xuất y,
y ly tham, y diệt tận, đưa đến từ bỏ, chơn chánh giác
sát tu tập trạch pháp giác chi... (như trên)... tu tập tinh
tấn giác chi... tu tập hỷ giác chi... tu tập khinh an giác
chi... tu tập định giác chi... tu tập xả giác chi; xả giác
chi này y xuất ly, y ly tham, y diệt tận, đưa đến từ bỏ.
Này các Tỷ-kheo, nếu vị ấy không tu tập như vậy,
các lậu hoặc tàn hại và nhiệt não ấy có thể khởi lên.
Nếu vị ấy tu tập như vậy, các lậu hoặc tàn hại và
nhiệt não ấy không còn nữa.
Này các Tỷ-kheo, đây gọi là các lậu hoặc phải do tu
tập mà được đoạn trừ, chúng đã được đoạn trừ nhờ
tu tập.

HỘ TRÌ CĂN                                              176

Này các Tỷ-kheo, thành tựu sáu pháp này, Tỷ-kheo
đáng được cung kính, đáng được tôn trọng, đáng
được cúng dường, đáng được chắp tay, là ruộng
phước vô thượng ở đời.

HỘ TRÌ CĂN                                    177

26    Kinh HỮU HỌC – 53 Trung II, 39

KINH HỮU HỌC (Sekha suttam) – Bài kinh số 53 – Trung II, 39

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn sống giữa các Sakka, (Thích-
ca), thành Kapilavatthu, tại tinh xá Nigrodha. Lúc
bấy giờ, một ngôi giảng đường mới được dựng lên
không bao lâu cho các Sakya ở Kapilavatthu, và chưa
được một Sa-môn, Bà-la-môn, hay một người nào
đến ở. Rồi các Sakya ở Kapilavatthu đi đến chỗ Thế
Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống
một bên. Các Sakya ở Kapilavatthu đang ngồi một
bên, bạch Thế Tôn:

– Ở đây, bạch Thế Tôn, có một ngôi giảng
đường mới, được dựng lên không bao lâu cho các
Sakya ở Kapilavatthu, và chưa được một Sa-môn,
Bà-la-môn, hay một người nào đến ở. Bạch Thế Tôn,
Thế Tôn hãy dùng nhà giảng đường ấy trước tiên, rồi
các Sakya ở Kapilavatthu sẽ dùng sau, và như vậy
các vị Sakya ở Kapilavatthu sẽ hưởng hạnh phúc, an

HỘ TRÌ CĂN                                       178

lạc lâu dài.

Thế Tôn im lặng nhận lời. Các vị Sakya ở
Kapilavatthu, sau khi được biết Thế Tôn đã nhận lời,
từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân phía
hữu hướng về Ngài, rồi đi đến ngôi giảng đường, sau
khi đến, cho lấy nệm trải khắp giảng đường, sắp đặt
chỗ ngồi, đặt ghè nước, treo đèn dầu, rồi đi đến chỗ
Thế Tôn ở, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng
một bên. Các Sakya ở Kapilavatthu đứng một bên,
bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, ngôi giảng đường đã được trải
nệm tất cả, các chỗ ngồi đã được sắp đặt, ghè nước
đã được đặt sẵn, đèn dầu đã được treo lên. Bạch Thế
Tôn, Thế Tôn hãy làm những gì Thế Tôn nghĩ là hợp
thời.

Rồi Thế Tôn đắp y, cầm y bát, cùng với chúng Tỷ-kheo Tăng đi đến giảng đường, sau khi đến Ngài rửa chân, bước vào ngôi giảng đường và ngồi xuống, dựa vào cột ở giữa, mặt hướng phía Đông. Chúng Tỷ-kheo Tăng, sau khi rửa chân, bước vào giảng đường, ngồi dựa vào bức tường phía Tây, mặt hướng về phía Đông, với Thế Tôn ngồi trước họ. Các Sakya ở thành Kapilavatthu cũng rửa chân, bước vào ngôi giảng đường, rồi ngồi xuống dựa vào bức tường phía

HỘ TRÌ CĂN                                        179

Đông, mặt hướng phía Tây, với Thế Tôn ngồi trước
mặt. Rồi Thế Tôn cho đến quá nửa đêm, thuyết pháp,
khai thị, khích lệ, làm cho phấn khởi, làm cho hoan
hỷ các Sakya ở Kapilavatthu, rồi nói với Tôn giả
Ananda:

– Này Ananda, hãy giảng hữu học đạo cho các Sakya ở Kapilavatthu, Ta bị đau lưng. Ta sẽ nằm nghỉ.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Tôn giả Ananda vâng đáp Thế Tôn. Rồi Thế
Tôn trải đại y gấp bốn lại, nằm xuống phía bên hông
bên hữu như dáng nằm con sư tử chân gác trên chân
với nhau, chánh niệm tỉnh giác, hướng niệm đến lúc
ngồi dậy lại.

Rồi Tôn giả Ananda nói với Sakya Mahanama:

– Ở đây, này Mahanama, vị Thánh đệ tử:

 Thành tựu giới hạnh,
 Hộ trì các căn,
 Biết tiết độ trong ăn uống,
 Chú tâm cảnh giác,

HỘ TRÌ CĂN                                       180

 Thành tựu bảy diệu pháp,
 Hiện tại lạc trú bốn Thiền, thuộc tăng
thượng tâm, chứng đắc không khó khăn,
chứng đắc không mệt nhọc, chứng đắc
không phí sức.
 Và này Mahanama, thế nào là vị Thánh đệ tử
thành tựu giới hạnh?

Ở đây, này Mahanama, vị Thánh đệ tử có giới
hạnh, sống chế ngự với sự chế ngự của giới bổn
Patimokkha, đầy đủ oai nghi chánh hạnh, thấy nguy
hiểm trong những lỗi nhỏ nhặt, thọ lãnh và tu học các
học pháp. Này Mahanama, như vậy là vị Thánh đệ
tử thành tựu giới hạnh.

 Này Mahanama, thế nào là vị Thánh đệ tử hộ trì các căn?

Ở đây, này Mahanama, vị Thánh đệ tử, khi mắt
thấy sắc, không nắm giữ tướng chung, không nắm
giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì vì nhãn căn
không được chế ngự, khiến tham ưu, các ác, bất thiện
pháp khởi lên, vị ấy tự chế ngự nguyên nhân ấy, hộ
trì nhãn căn, thực hành sự hộ trì nhãn căn.

Khi tai nghe tiếng... mũi ngửi hương... lưỡi nếm vị... thân cảm xúc... ý nhận thức các pháp, vị ấy

HỘ TRÌ CĂN                                          181

không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng
riêng. Những nguyên nhân gì vì ý căn không được
chế ngự, khiến tham ưu, các ác, bất thiện pháp khởi
lên, vị ấy chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì ý căn, thiệt
hành sự hộ trì ý căn. Này Mahanama, như vậy là vị
Thánh đệ tử hộ trì các căn.

 Và này Mahanama, thế nào là vị Thánh đệ tử biết tiết độ trong ăn uống?

Ở đây, này Mahanama, vị Thánh đệ tử chơn
chánh giác sát, thọ dụng món ăn, không phải để vui
đùa, không phải để đam mê, không phải để trang sức,
không phải để tự làm đẹp mình, chỉ để thân này được
duy trì, được bảo dưỡng, khỏi bị gia hại, để chấp trì
Phạm hạnh, nghĩ rằng: "Như vậy ta diệt trừ các cảm
thọ cũ và không cho khởi lên các cảm thọ mới; và ta
sẽ không phạm lỗi lầm, sống được an ổn". Này
Mahanama, như vậy là vị Thánh đệ tử biết tiết độ
trong sự ăn uống.

 Và này Mahanama, thế nào là vị Thánh đệ tử chú tâm cảnh giác?

Ở đây, này Mahanama, vị Thánh đệ tử ban ngày trong khi đi kinh hành và trong khi đang ngồi, gột sạch tâm trí khỏi các chướng ngại pháp, ban đêm trong canh một, trong khi đi kinh hành và trong khi

HỘ TRÌ CĂN                                          182

đang ngồi, gột sạch tâm trí khỏi các chướng ngại
pháp, ban đêm trong canh giữa, vị này nằm xuống
phía hông bên phải, như dáng nằm con sư tử, chân
gác trên chân với nhau, chánh niệm tỉnh giác, hướng
niệm đến lúc ngồi dậy lại. Ban đêm trong canh cuối,
khi đã thức dậy, trong khi đi kinh hành và trong khi
đang ngồi, gột sạch tâm trí khỏi các chướng ngại
pháp. Này Mahanama, như vậy là vị Thánh đệ tử chú
tâm cảnh giác.

 Và này Mahanama, thế nào là vị Thánh đệ tử thành tựu Bảy diệu pháp?

1. Ở đây, này Mahanama, vị Thánh đệ tử có lòng
tin, có lòng tin ở sự giác ngộ của Như Lai: Ngài
là Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác,
Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô
Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân
Sư, Phật, Thế Tôn.
2. Vị này có lòng tàm, tự xấu hổ vì thân ác hạnh,
khẩu ác hạnh, ý ác hạnh, tự xấu hổ vì thành tựu
ác, bất thiện pháp.
3. Vị này có lòng quý, tự sợ hãi vì thân ác hạnh,
khẩu ác hạnh, ý ác hạnh, tự sợ hãi vì thành tựu
ác, bất thiện pháp.
4. Vị này là vị đa văn, nhớ nghĩ những điều đã

HỘ TRÌ CĂN                                         183

nghe, tích tụ những điều đã nghe. Những pháp
nào, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, có nghĩa,
có văn, nói lên phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ
thanh tịnh, những pháp như vậy, vị ấy nghe
nhiều, thọ trì, đọc tụng bằng lời, được ý suy tư,
được chánh kiến thể nhập.
5. Vị ấy sống tinh cần tinh tấn, trừ bỏ các pháp
bất thiện, thành tựu các thiện pháp, nỗ lực, kiên
trì, không từ bỏ gánh nặng đối với các thiện
pháp.
6. Vị ấy có niệm, thành tựu niệm tuệ tối thắng,
nhớ lại, nhớ lại nhiều lần những gì đã làm từ
lâu, đã nói từ lâu.
7. Vị ấy có trí tuệ, thành tựu trí tuệ về sanh diệt,
thành tựu Thánh thể nhập đưa đến chơn chánh
đoạn tận khổ đau.
Này Mahanama, như vậy vị Thánh đệ tử thành
tựu bảy diệu pháp.

 Và này, Mahanama, thế nào là vị Thánh đệ tử
hiện tại lạc trú bốn Thiền, thuộc tăng thượng
tâm, chứng đắc không khó khăn, chứng đắc
không mệt nhọc, chứng đắc không phí sức?

 Ở đây, này Mahanama, (vị ấy) ly dục, ly bất thiện pháp, chứng và trú Sơ thiền, một trạng

HỘ TRÌ CĂN                                          184

thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm, có tứ.
 Diệt tầm và tứ, vị ấy chứng và trú Thiền thứ
hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không
tầm không tứ, nội tỉnh nhất tâm.
 Ly hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân cảm sự
lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là xả niệm lạc trú,
vị ấy chứng và trú Thiền thứ ba.
 Xả lạc, xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, vị
ấy chứng và trú Thiền thứ tư, không khổ, không
lạc, xả niệm thanh tịnh.
Này Mahanama, như vậy là vị Thánh đệ tử hiện
tại lạc trú bốn Thiền, thuộc tăng thượng tâm, chứng
đắc không khó khăn, chứng đắc không mệt nhọc,
chứng đắc không phí sức.

Này Mahanama, khi một vị Thánh đệ tử thành
tựu giới hạnh như vậy, hộ trì các căn như vậy, biết
tiết độ trong ăn uống như vậy, chú tâm cảnh giác như
vậy, đầy đủ bảy diệu pháp như vậy, hiện tại lạc trú
bốn Thiền, thuộc tăng thượng tâm, chứng đắc không
khó khăn, chứng đắc không mệt nhọc, chứng đắc
không phí sức như vậy, này Mahanama, vị Thánh
đệ tử ấy được gọi là đang đi trên con đường hữu
học, có trứng không bị hư hoại, có khả năng phá vỡ,
có khả năng giác ngộ, có khả năng chứng đạt vô
thượng an ổn khỏi các ách phược.

HỘ TRÌ CĂN                                        185

Này Mahanama, ví như có tám, có mười hay có
mười hai trứng gà, được gà mái khéo ấp ngồi, khéo
ấp nóng, khéo ấp dưỡng; dầu cho con gà mái ấy
không khởi lên ý muốn: "Mong rằng, các con gà con
của ta, sau khi phá vỡ vỏ trứng với móng chân, hay
với mỏ của chúng, thoát ra ngoài một cách an toàn".
Những con gà con ấy, sau khi phá vỡ vỏ trứng với
móng chân hay mỏ của chúng, có thể thoát ra ngoài
một cách an toàn.

Cũng vậy, này Mahanama khi một vị Thánh đệ
tử, thành tựu giới hạnh như vậy, hộ trì các căn như
vậy, biết tiết độ trong ăn uống như vậy, chú tâm cảnh
giác như vậy, đầy đủ bảy diệu pháp như vậy, hiện tại
lạc trú bốn Thiền, thuộc tăng thượng tâm, chứng đắc
không khó khăn, chứng đắc không mệt nhọc, chứng
đắc không phí sức như vậy, này Mahanama, vị
Thánh đệ tử ấy được gọi là đang đi trên con đường
hữu học, có trứng không bị hư hoại, có khả năng phá
vỡ, có khả năng giác ngộ, có khả năng chứng đạt vô
thượng an ổn khỏi các ách phược.

 Này Mahanama, vị Thánh đệ tử ấy, khi chứng
được vô thượng xả niệm thanh tịnh này, nhớ
đến các đời sống quá khứ sai biệt, như một đời,
hai đời... (như trên)... nhớ đến nhiều đời sống quá
khứ cùng với các nét đại cương và các chi tiết.

HỘ TRÌ CĂN                                         186

Đây là sự phá vỡ thứ nhất của con gà con ra khỏi
vỏ trứng.
 Này Mahanama, vị Thánh đệ tử ấy, khi chứng
được vô thượng xả niệm thanh tịnh này, với thiên
nhãn thuần tịnh siêu nhân thấy sự sống chết của
chúng sanh. Vị ấy biết rõ rằng, chúng sanh người
hạ liệt kẻ cao sang, người đẹp đẽ kẻ thô xấu, người
may mắn kẻ bất hạnh.. (như trên)... đều do hạnh
nghiệp của chúng. Đây là sự phá vỡ thứ hai của
con gà con ra khỏi vỏ trứng.
 Này Mahanama, vị Thánh đệ tử ấy, khi chứng
được vô thượng xả niệm thanh tịnh này, với sự
đoạn tận các lậu hoặc, tự mình ngay trong hiện tại
với thắng trí, chứng ngộ, chứng đạt và an trú ngay
trong hiện tại, vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát.
Đây là sự phá vỡ thứ ba của con gà con ra khỏi vỏ
trứng.
 Hạnh Đức:

 Này Mahanama, vị Thánh đệ tử nào thành tựu
giới hạnh, như vậy thuộc về hạnh đức của vị
ấy.
 Này Mahanama, vị Thánh đệ tử nào hộ trì các
căn, như vậy thuộc về hạnh đức của vị ấy.
 Này Mahanama, vị Thánh đệ tử nào có tiết độ
trong ăn uống, như vậy thuộc về hạnh đức của

HỘ TRÌ CĂN                                            187

vị ấy.
 Này Mahanama, vị Thánh đệ tử nào chú tâm
cảnh giác, như vậy thuộc về hạnh đức của vị
ấy.
 Này Mahanama, vị Thánh đệ tử nào đầy đủ bảy
diệu pháp, như vậy thuộc về hạnh đức của vị
ấy.
 Này Mahanama, vị Thánh đệ tử nào hiện tại lạc
trú bốn Thiền, thuộc tăng thượng tâm, chứng
đắc không khó khăn, chứng đắc không mệt
nhọc, chứng đắc không phí sức, như vậy thuộc
về hạnh đức của vị ấy.
 Trí Đức:

 Mahanama, vị Thánh đệ tử nào, nhớ đến các
đời sống quá khứ sai biệt, như một đời, hai
đời... (như trên)... cùng với các nét đại cương
và các chi tiết như vậy thuộc về trí đức của vị
ấy.
 Này Mahanama, vị Thánh đệ tử nào với thiên
nhãn thuần tịnh, siêu nhân, thấy sự sống chết
của chúng sanh. Vị ấy biết rõ rằng chúng sanh
người hạ liệt kẻ cao sang, người đẹp đẽ kẻ thô
xấu, người may mắn kẻ bất hạnh... (như trên)...
đều do hạnh nghiệp của chúng, như vậy thuộc
về trí đức của vị ấy.

HỘ TRÌ CĂN                                       188

 Này Mahanama, vị Thánh đệ tử nào với sự
đoạn tận các lậu hoặc, tự mình ngay trong hiện
tại với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú
ngay trong hiện tại vô lậu tâm giải thoát, tuệ
giải thoát, như vậy thuộc về trí đức của vị ấy.
Như vậy, này Mahanama, vị Thánh đệ tử được
gọi là Minh cụ túc, Hạnh cụ túc, Minh Hạnh cụ
túc.

Này Mahanama, Phạm thiên Sanankumara (Thường Đồng Hình Phạm thiên) có nói bài kệ như sau:

Chúng sanh tin giai cấp
Vương tộc là tối thượng.
Vị minh hạnh cụ túc,
Tối thắng ở Nhơn Thiên.
Này Mahanama, bài kệ ấy được Phạm thiên
Sanankumara khéo hát, không phải vụng hát, khéo
nói, không phải vụng nói, có ý nghĩa, không phải vô
nghĩa, và được Thế Tôn ấn khả.
Rồi Thế Tôn ngồi dậy, nói với Tôn giả Ananda:

– Lành thay, lành thay Ananda! Thật lành thay, này Ananda, người đã giảng hữu học đạo cho các Sakka (Thích tử) ở Kapilavatthu (Ca-tỳ-la-vệ).

HỘ TRÌ CĂN                                        189

Tôn giả Ananda thuyết giảng như vậy, bậc Đạo Sư ấn khả. Các vị Sakka ở Kapilavatthu hoan hỷ tín thọ lời Tôn giả Ananda dạy.

HỘ TRÌ CĂN                                      190

27         Kinh Hỷ Lạc – Tương IV, 288

Hỷ Lạc – Tương IV, 288

1-2) ...

3) -- Này các Tỷ-kheo, đầy đủ được ba pháp ấy, một
Tỷ-kheo ngay trong hiện tại, sống nhiều an lạc, hoan
hỷ, và tạo nguyên nhân bắt đầu đoạn tận các lậu
hoặc. Thế nào là ba? Hộ trì các căn, tiết độ trong ăn
uống và chú tâm tỉnh giác.

4) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo hộ trì các căn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, khi mắt thấy sắc, Tỷ-kheo không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì khiến nhãn căn không được chế ngự, khiến tham ái, ưu bi, các ác bất thiện pháp khởi lên, Tỷ-kheo tự chế ngự những nguyên nhân ấy, hộ trì nhãn căn, thực hành hộ trì nhãn căn.

Khi tai nghe tiếng... mũi ngửi hương... lưỡi nếm vị... thân cảm xúc....

Khi ý nhận thức các pháp, vị ấy không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì khiến ý căn không được chế ngự,

HỘ TRÌ CĂN                                          191

khiến tham ái, ưu bi, các ác bất thiện pháp khởi lên, Tỷ-kheo tự chế ngự những nguyên nhân ấy, hộ trì ý căn, thực hành hộ trì ý căn.

5) Ví như, này các Tỷ-kheo, trên đất bằng, tại chỗ
ngã tư, có chiếc xe đang đậu, thắng với ngựa hay, có
roi ngựa đặc biệt đang sẵn sàng. Có người mã thuật
sư thiện xảo, người đánh xe điều ngự các con ngựa
đáng được điều ngự, leo lên xe ấy, tay trái nắm lấy
dây cương, tay mặt cầm lấy roi ngựa, có thể đánh xe
ngựa đi tới đi lui, như thế nào và tại chỗ nào theo ý
mình muốn.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo học hộ trì, học chế ngự, học điều ngự, học tịnh chỉ sáu căn này. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo hộ trì các căn.

6) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo tiết độ trong ăn uống?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo chân chánh giác sát thọ dụng món ăn không phải để vui đùa, không phải để đam mê, không phải để trang sức, không phải để tự làm đẹp mình, mà chỉ để thân này được an trú, được bảo dưỡng, khỏi bị thương hại, để hỗ trợ Phạm hạnh; vị ấy nghĩ rằng: "Như vậy, ta diệt trừ các cảm thọ cũ, không cho khởi lên các cảm thọ mới, và ta sẽ không có lỗi lầm, sống được an lạc".

HỘ TRÌ CĂN                                         192

7) Ví như, này các Tỷ-kheo, một người bôi thuốc vào
một vết thương để chữa lành vết thương ấy. Ví như
một người bôi dầu vào trục xe với mục đích để có thể
chở đồ nặng.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo chân chánh giác sát thọ dụng món ăn không phải để vui đùa, không phải để đam mê, không phải để trang sức, không phải để tự làm đẹp mình, mà chỉ để thân này được an trú, được bảo dưỡng, khỏi bị thương hại, để hỗ trợ Phạm hạnh; vị ấy nghĩ rằng: " Như vậy, ta diệt trừ các cảm thọ cũ, không cho khởi lên các cảm thọ mới, và ta sẽ không có lỗi lầm, sống được an lạc ".

Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo tiết độ trong ăn uống.

8) Và như thế nào, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo chú tâm tỉnh giác?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ban ngày trong khi đi kinh hành hay ngồi, tâm trừ sạch các chướng ngại pháp. Ban đêm canh một, khi đi kinh hành hay ngồi, tâm trừ sạch các chướng ngại pháp. Ban đêm canh giữa, vị ấy nằm phía hông bên phải, trong dáng nằm con sư tử, hai chân để trên nhau, chánh niệm tỉnh giác, tác ý đến lúc thức dậy. Ban đêm trong canh cuối

HỘ TRÌ CĂN                                         193

cùng, vị ấy thức dậy và trong khi đi kinh hành và ngồi, tâm trừ sạch các chướng ngại pháp.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo chú tâm tỉnh giác.

9) Này các Tỷ-kheo, đầy đủ ba pháp ấy, Tỷ-kheo ngay trong hiện tại, sống nhiều an lạc, hoan hỷ, và tạo nguyên nhân bắt đầu đoạn tận các lậu hoặc.

HỘ TRÌ CĂN                                       194

28        Kinh KHÔNG THỂ RƠI XUỐNG – Tăng I, 623

KHÔNG THỂ RƠI XUỐNG – Tăng I, 623

1. - Thành tựu bốn pháp, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không có thể bị thối đọa, vị ấy gần Niết-bàn. Thế nào là bốn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo:

-   Đầy đủ giới,
-   Hộ trì các căn,
-   Biết tiết độ trong ăn uống,
-   Chú tâm cảnh giác.

2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo đầy đủ
giới? - Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo có giới,
sống chế ngự với sự chế ngự của giới bổn
Pàtimokkha, đầy đủ uy nghi chánh hạnh, thấy sợ hãi
trong các lỗi nhỏ nhặt, chấp nhận và học tập trong
các học pháp.

3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo hộ trì các căn? - Ở đây, này các Tỷ-kheo, khi mắt thấy sắc, Tỷ- kheo không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì, làm cho nhãn

HỘ TRÌ CĂN                                         195

căn không được chế ngự, khiến tham ái ưu bi, các ác bất thiện pháp khởi lên, Tỷ-kheo tự chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì nhãn căn, thật hành sự hộ trì nhãn căn. Khi tai nghe tiếng... khi mũi ngửi hương... khi lưỡi nếm vị... khi thân cảm xúc... khi ý nhận thức các pháp, vị ấy không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì, làm cho ý căn không được chế ngự, khiến tham ái ưu bi, các ác bất thiện pháp khởi lên, Tỷ-kheo chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì ý căn, thật hành sự hộ trì ý căn. Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo hộ trì ý căn.

4. Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là Tỷ-kheo tiết độ trong ăn uống? - Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ- kheo chơn chánh giác sát thọ dụng món ăn khất thực, không phải vui đùa, không phải để đam mê, không phải để trang sức, không phải để tự làm đẹp mình, mà chỉ để thân này được sống lâu và được bảo dưỡng, để thân này khỏi bị thương hại, để hỗ trợ Phạm hạnh, nghĩ rằng: "Như vậy, ta diệt trừ các cảm thọ cũ và không cho khởi lên các cảm thọ mới, và ta sẽ không có lỗi lầm, sống được an ổn." Như vậy, này các Tỷ-kheo, là biết tiết độ trong ăn uống.

5. Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là Tỷ-kheo chú tâm cảnh giác? - Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ban ngày đi kinh hành, hay trong lúc ngồi, tẩy sạch

HỘ TRÌ CĂN                                           196

tâm tư khỏi các pháp chướng ngại. Ban đêm, canh
một, vị ấy đi kinh hành hay trong lúc ngồi tẩy sạch
tâm tư khỏi các pháp chướng ngại. Ban đêm, canh
giữa, vị ấy nằm dáng nằm con sư tử bên hông tay
phải, một chân đặt trên chân kia, chánh niệm tỉnh
giác, tâm nghĩ đến thức dậy lại. Ban đêm, canh cuối,
vị ấy thức dậy đi kinh hành hay trong lúc ngồi, tẩy
sạch tâm tư khỏi các pháp chướng ngại.

Thành tựu với bốn pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ- kheo không thể thối đọa, tiến gần đến Niết-bàn.

6. Tỷ-kheo an trú giới,
Sống chế ngự các căn,
Biết tiết độ ăn uống,
Và chú tâm cảnh giác,
Sống an trú như vậy,
Ngày đêm không mệt mỏi
Tu tập các thiện pháp,
Đạt an ổn ách nạn,
Ưa thích không phóng dật,
Thấy sợ hãi phóng dật,
Không có thể thối đọa,
Tỷ-kheo gần Niết-bàn.

HỘ TRÌ CĂN                                        197

29    Kinh Lohicca – Tương IV, 199

Lohicca – Tương IV, 199

1) Một thời Tôn giả Mahà Kaccàna trú ở giữa dân chúng Avanti, tại Makkarakata, tại một chòi lá trong rừng.

2) Rồi một số đông đệ tử của Bà-la-môn Lohicca, là những thanh niên lượm củi, đi đến chòi lá trong rừng của Tôn giả Mahà Kaccàna; sau khi đến, đi qua đi lại, đi vòng quanh chòi lá, cao tiếng, lớn tiếng, và làm đủ loại trò chơi nghịch ngợm: "Những kẻ trọc đầu, Sa-môn giả hiệu, đê tiện, đen đủi, sanh từ nơi chân này, lại được các kẻ nô tì khuân vác cung kính, tôn trọng, cúng dường, lễ bái".

3) Rồi Tôn giả Mahà Kaccàna từ trong nhà bước ra và nói với các thanh niên ấy:

-- Này các Thanh niên, chớ có làm ồn. Ta sẽ thuyết pháp cho các Ông.

Khi nghe nói vậy, các thanh niên đều im lặng.

4) Rồi Tôn giả Mahà Kaccàna nói lên những bài kệ với các thanh niên ấy:

HỘ TRÌ CĂN                                        198

1) Những bậc cổ nhân xưa,
Tối thắng trong giới hạnh,
Các bậc Bà-la-môn,
Ghi nhớ các cổ luật.
Các căn được hộ trì,
Được khéo léo chế ngự,
Họ nhiếp phục đoạn tận
Mọi tức giận phẫn nộ.

2) Họ hân hoan trong pháp,
Họ hân hoan trong Thiền,
Họ là Bà-la-môn,
Ghi nhớ các cổ luật.
Còn kẻ trốn luật này,
Chỉ lắp bắp tụng đọc,
Say mê trong giai cấp,
Họ bước đi khập khểnh.

3) Bị phẫn nộ nhiếp phục,
Dùng nhiều loại gậy gộc,
Họ rơi vào nguy hại,
Giữa kẻ tham, bậc Thánh,
Rỗng không là giới cấm,
Khi căn không chế ngự,
Như người được tài sản,
Trong cơn mộng nằm mơ.

HỘ TRÌ CĂN                           199

4) Không ăn, quyết nhịn đói,
Nằm ngủ trên đất trần,
Sáng dậy, tắm sạch tội,
Tụng đọc ba Vệ-đà,
Mặc da thú thô cứng,
Bện tóc, da dính bùn,
Tụng đọc các thần chú,
Giới cấm thủ, khổ hạnh.

5) Giả dối và lừa đảo,
Sử dụng các gậy gộc,
Dùng nước để tắm rửa,
Dùng nước để súc miệng,
Đó là những sắc tướng,
Các hàng Bà-la-môn,
Họ làm và thực hiện,
Mong hưởng những lợi nhỏ.

6) Nhứt tâm, khéo định tĩnh,
Trong sáng, không cấu uế,
Nhu thuận mọi chúng sanh,
Con đường đạt tối thượng.

5) Rồi các thanh niên ấy, tức giận và không vui, đi đến Bà-la-môn Lohicca; sau khi đến, thưa với Bà-la- môn Lohicca:

HỘ TRÌ CĂN                                       200

-- Mong Tôn giả biết rằng, Sa-môn Mahà Kaccàna đang một mạch chỉ trích và mạ lị thần chú của các Bà-la-môn.

Khi nghe nói vậy, Bà-la-môn Lohicca tức giận và không vui.

6) Rồi Bà-la-môn Lohicca suy nghĩ: "Thật không
thích đáng cho ta khi ta nghe một mình các thanh
niên Bà-la-môn, rồi phỉ báng và công kích Sa-môn
Mahà Kaccàna. Vậy, ta hãy đi đến và hỏi vị ấy".

7) Rồi Bà-la-môn Lohicca cùng với các thanh niên
Bà-la-môn ấy đi đến Tôn giả Mahà Kaccàna; sau khi
đến, nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu
rồi ngồi xuống một bên.

8) Ngồi xuống một bên, Bà-la-môn Lohicca nói với Tôn giả Mahà Kaccàna:

-- Tôn giả Kaccàna, có phải có một số đông đệ tử của chúng tôi, những thanh niên Bà-la-môn lượm củi đã đến đây?

-- Này Bà-la-môn, một số đông đệ tử của Ông, những thanh niên Bà-la-môn lượm củi có đến tại đây.

-- Thưa Tôn giả Kaccàna, Tôn giả có nói chuyện với những thanh niên Bà-la-môn ấy không?

HỘ TRÌ CĂN                                      201

-- Này Bà-la-môn, tôi có nói chuyện với những thanh niên Bà-la-môn ấy.

-- Như thế nào là câu chuyện giữa Tôn giả Kaccàna với những thanh niên Bà-la-môn ấy?

-- Này Bà-la-môn, như thế nầy là câu chuyện giữa tôi và các thanh niên Bà-la-môn ấy:

1) Những bậc cổ nhân xưa
Tối thắng trong giới hạnh,
Các bậc Bà-la-môn
Ghi nhớ các cổ luật.

2-5) ...

6) Nhứt tâm, khéo định tĩnh,
Trong sáng, không cấu uế,
Nhu thuận mọi chúng sanh,
Con đường đạt tối thượng.

Như vậy, này Bà-la-môn, là cuộc nói chuyện giữa tôi và các thanh niên Bà-la-môn ấy.

9) -- Tôn giả Kaccàna có nói đến hộ trì các căn. Cho đến như thế nào, thưa Tôn giả Kaccàna, là hộ trì các căn?

HỘ TRÌ CĂN                                        202

10) -- Ở đây, này Bà-la-môn, có người sau khi mắt
thấy sắc, có tâm hướng đến các sắc khả ái, có tâm
ghét bỏ các sắc không khả ái, sống với niệm không
an trú, với tâm nhỏ hẹp. Người ấy không như thật
biết rõ tâm giải thoát và tuệ giải thoát. Do vậy, các
ác bất thiện pháp đã khởi lên, không có đoạn diệt
không có dư tàn.

11-14) ... sau khi tai nghe tiếng... sau khi mũi ngửi hương... sau khi lưỡi nếm vị... sau khi thân cảm xúc...

15) ... sau khi ý biết các pháp, tâm hướng đến các
pháp khả ái, tâm ghét bỏ các pháp không khả ái, sống
với niệm không an trú, với tâm nhỏ hẹp. Người ấy
không như thật biết rõ tâm giải thoát và tuệ giải thoát.
Do vậy, các ác bất thiện pháp đã khởi lên, không có
đoạn diệt không có dư tàn.

16) Như vậy, này Bà-la-môn, là các căn không có hộ trì.

17) -- Thật là vi diệu, thưa Tôn giả Kaccàna, thật là hy hữu, thưa Tôn giả Kaccàna, cách thức Tôn giả Kaccàna đã định nghĩa các căn không hộ trì.

Các căn có hộ trì, các căn có hộ trì, Tôn giả Kaccàna đã nói như vậy. Cho đến như thế nào, thưa Tôn giả Kaccàna, là các căn có hộ trì?

HỘ TRÌ CĂN                                            203

18) -- Ở đây, này Bà-la-môn, Tỷ-kheo sau khi mắt thấy sắc, tâm không hướng đến các sắc khả ái, tâm không ghét bỏ các sắc không khả ái, sống với niệm an trú, với tâm vô lượng. Vị ấy như thật biết rõ tâm giải thoát và tuệ giải thoát. Do vậy, các ác bất thiện pháp đã khởi lên được đoạn diệt không có dư tàn.

19-22) ... sau khi tai nghe tiếng... sau khi mũi ngửi hương... sau khi lưỡi nếm vị... sau khi thân cảm xúc...

23) ... sau khi ý nhận biết các pháp, tâm không hướng
đến các pháp khả ái, tâm không ghét bỏ các pháp
không khả ái, sống với niệm an trú, với tâm vô lượng.
Vị ấy như thật biết rõ tâm giải thoát và tuệ giải thoát.
Do vậy, các ác bất thiện pháp đã khởi lên được đoạn
diệt không có dư tàn.

24) Như vậy, này Bà-la-môn, là các căn được hộ trì.

25) -- Thật là vi diệu, thưa Tôn giả Kaccàna, thật là hy hữu, thưa Tôn giả Kaccàna, cách thức Tôn giả Kaccàna đã định nghĩa các căn được hộ trì.

Thật vi diệu thay, Tôn giả Kaccàna! Thật vi diệu thay, Tôn giả Kaccàna! Thưa Tôn giả Kaccàna, như người dựng đứng lại những gì bị quăng ngã xuống, phơi bày ra những gì bị che kín, chỉ đường cho kẻ lạc hướng, đem đèn sáng vào trong bóng tối để cho

HỘ TRÌ CĂN                                            204

những ai có mắt được thấy sắc. Cũng vậy, Chánh
pháp đã được Tôn giả Kaccàna dùng nhiều phương
tiện trình bày, giải thích. Vậy nay, thưa Tôn giả
Kaccàna, con xin quy y Thế Tôn, quy y Pháp, quy y
chúng Tỷ-kheo. Tôn giả Kaccàna hãy nhận con làm
đệ tử cư sĩ, từ nay cho đến mạng chung, con xin trọn
đời quy ngưỡng. Và như Tôn giả Kaccàna đi đến
viếng các gia đình cư sĩ, cũng vậy, cũng vậy, mong
Tôn giả Kaccàna hãy đến viếng các gia đình
Lohicca. Tại đấy, các thanh niên và thanh nữ sẽ đảnh
lễ Tôn giả Kaccàna, sẽ soạn chỗ ngồi, hay cúng
dường nước cho Tôn giả Kaccàna, và như vậy, họ sẽ
được hạnh phúc, an lạc trong một thời gian dài.

HỘ TRÌ CĂN                                        205

30    Kinh MẸ VÀ CON – Tăng II, 414

MẸ VÀ CON – Tăng II, 414

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Sàvatthi tại Jetavana, khu vườn ông Anàthapindika.

Lúc bấy giờ, tại Sàvatthi, cả hai mẹ và con đều an cư
vào mùa mưa, nhân danh Tỷ-kheo và Tỷ-kheo-ni, họ
thường xuyên muốn thấy mặt nhau. Mẹ thường xuyên
muốn thấy mặt con, và con cũng thường xuyên muốn
thấy mặt mẹ. Vì họ luôn luôn thấy nhau, nên có sự
liên hệ. Do có sự liên hệ, nên có sự thân mật. Do có
sự thân mật, nên có sự sa ngã. Với tâm sa ngã, buông
bỏ sự học tập, làm lộ liễu sự yếu đuối, họ rơi vào
thông dâm với nhau.

2. Rồi một số đông Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, các Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

- Ở đây, bạch Thế Tôn, tại Sàvatthi, cả hai mẹ con
cùng an cư vào mùa mưa, nhân danh Tỷ-kheo và Tỷ-
kheo-ni, họ thường xuyên muốn thấy mặt nhau, mẹ
thường xuyên muốn thấy mặt con và con cũng
thường xuyên muốn thấy mặt mẹ. Vì họ thường
xuyên thấy nhau, nên có sự liên hệ. Do có sự liên hệ,

HỘ TRÌ CĂN                                         206

nên có sự thân mật. Do có thân mật, nên có sự sa ngã. Với tâm sa ngã, buông bỏ sự học tập, làm lộ liễu sự yếu đuối, họ rơi vào thông dâm với nhau.

3.- Sao, này các Tỷ-kheo, kẻ ngu si này lại nghĩ rằng: "Mẹ không tham đắm con, hay con không tham đắm mẹ"?

Này các Tỷ-kheo, Ta không thấy một sắc nào khác
lại khả ái như vậy, đẹp đẽ như vậy, mê ly như vậy,
trói buộc như vậy, say sưa như vậy, chướng ngại như
vậy cho sự đạt đến an ổn khỏi các khổ ách, tức là,
này các Tỷ-kheo, sắc đẹp của nữ nhân.

Và này các Tỷ-kheo, loài hữu tình nào ái nhiễm,
tham luyến, tham đắm, say đắm, say mê, sắc đẹp của
nữ nhân, chúng sẽ sầu ưu lâu dài, vì bị rơi vào uy
lực nữ sắc.

Này các Tỷ-kheo, Ta không thấy một tiếng nào
khác... một hương nào khác... một vị nào khác... một
xúc nào khác lại khả ái như vậy, đẹp đẽ như vậy, mê
ly như vậy, trói buộc như vậy, say sưa như vậy,
chướng ngại như vậy cho sự đạt đến an ổn khỏi các
khổ ách, tức là, này các Tỷ-kheo, cảm xúc của nữ
nhân.

HỘ TRÌ CĂN                                         207

Và này các Tỷ-kheo, loài hữu tình nào ái nhiễm,
tham luyến, tham đắm, say đắm, say mê cảm xúc nữ
nhân, chúng sẽ bị sầu ưu lâu dài, vì bị rơi vào uy lực
của nữ xúc. Nữ nhân, khi đang đi, sẽ đứng lại để
chinh phục tâm người đàn ông; khi đứng, khi ngồi,
khi nằm, khi cười, khi nói, khi hát, khi khóc, khi
bất tỉnh, khi chết, sẽ đứng lại để chinh phục tâm
người đàn ông.

Này các Tỷ-kheo, nếu có ai nói rằng: "Là bẩy mồi
toàn diện của Màra", thời người ấy đã nói một cách
chơn chánh về nữ nhân, thật là "một bẩy mồi hoàn
toàn của Màra".

Hãy nói chuyện với người,
Có kiếm ở trong tay,
Nói chuyện với ác quỷ,
Hay ngồi thật gần kề.
Con rắn có nọc độc,
Bị cắn liền mệnh chung,
Nhưng chớ có một mình,
Nói chuyện với nữ nhân.
Thất niệm, họ trói lại,
Với nhìn, với nụ cười,
Với xiêm áo hở hang,
Với lời nói ngọt lịm,
Người ấy vẫn không thỏa,

HỘ TRÌ CĂN                                          208

Bất tỉnh bị mệnh chung.
Năm dục công đức ấy,
Được thấy trong nữ sắc
Sắc, thanh, hương, vị, xúc,
Hấp dẫn và đẹp ý.
Bị thác nước dục vọng,
Tràn ngập và cuốn trôi,
Kẻ ngu si vô trí,
Không liễu tri các dục.
Loài người khi mạng chung,
Sanh thú hữu, phi hữu,
Họ phải bị dẫn đầu,
Trong nhiều kiếp luân hồi.
Ai liễu tri các dục,
Sở hành không sợ hãi,
Họ đến bờ bên kia,
Đạt được lậu hoặc tận.

HỘ TRÌ CĂN                            209

31       Kinh Nhiếp Hộ – Tương IV, 140

Nhiếp Hộ – Tương IV, 140 (Samvara)

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các Ông về nhiếp hộ và không nhiếp hộ. Hãy lắng nghe.

3) Và thế nào, này các Tỷ-kheo, là không nhiếp hộ?

4-6) Và này các Tỷ-kheo, có những sắc do mắt nhận thức khả lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Nếu một Tỷ-kheo hoan hỷ sắc ấy, tán dương và an trú với tâm tham luyến; thời này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy cần phải hiểu rằng: "Ta đã làm thối thất các thiện pháp". Như Lai gọi đây là pháp thối đọa.

7-8) Có những tiếng do tai nhận thức... Có những hương do mũi nhận thức... Có những vị do lưỡi nhận thức... Có những xúc do thân cảm giác...

9) Có những pháp do ý nhận thức khả lạc, khả hỷ,
khả ý, khả ái, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Nếu một Tỷ-
kheo hoan hỷ pháp ấy, tán dương và an trú với tâm
tham luyến; thời này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy cần
phải hiểu rằng: "Ta đã làm thối thất các thiện pháp".
Và Như Lai gọi đây là thối thất.

HỘ TRÌ CĂN                                         210

10) Như vậy, này các Tỷ-kheo, là không nhiếp hộ.

11) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là nhiếp hộ?

12-14) Này các Tỷ-kheo, có những sắc do mắt nhận
thức khả lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái, liên hệ đến dục,
hấp dẫn. Nếu một Tỷ-kheo không hoan hỷ sắc ấy,
không tán dương và an trú với tâm không tham
luyến; thời này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy cần phải
hiểu rằng: "Ta không làm thối thất các thiện pháp".
Và Như Lai gọi đây là không thối thất.

15-16) Có những tiếng do tai nhận thức... Có những hương do mũi nhận thức... Có những vị do lưỡi nhận thức... Có những xúc do thân cảm giác...

17) Và này các Tỷ-kheo, có những pháp do ý nhận
thức khả lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái liên hệ đến dục,
hấp dẫn. Nếu một Tỷ-kheo không hoan hỷ pháp ấy,
không tán dương và an trú với tâm không tham
luyến; này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy cần phải hiểu
rằng: "Ta không làm thối thất các thiện pháp". Và
Như Lai gọi đây là không thối thất.

18) Như vậy, này các Tỷ-kheo, là có nhiếp hộ.

HỘ TRÌ CĂN                                         211

32    Kinh Subrahmà – Tương I, 124

Subrahmà – Tương I, 124

1) Đứng một bên, Thiên tử Subrahmà nói lên bài kệ
với Thế Tôn:
Tâm này thường sợ hãi,
Ý này thường dao động,
Điều mong ước không khởi,
Điều không mong lại khởi,
Nếu có, không sợ hãi,
Hãy nói điều con hỏi.

(Thế Tôn):
2) Không ngoài hạnh giác chi,
Không ngoài hộ trì căn,
Không ngoài bỏ tất cả,
Ta thấy các pháp ấy,
Đưa đến sự an toàn,
Cho tất cả chúng sanh.
3) Rồi Thiên tử biến mất tại chỗ ấy.

HỘ TRÌ CĂN                                     212

HỘ TRÌ CĂN   213

33     Kinh Sống Phóng Dật – Tương IV, 137

Sống Phóng Dật – Tương IV, 137 (Pamàdavihàri)

1) Nhân duyên ở Sàvatthi...

2) -- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ thuyết cho các Ông về trú phóng dật và trú không phóng dật. Hãy lắng nghe.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là trú phóng dật?

4-6) Ai sống không nhiếp hộ nhãn căn, này các Tỷ-
kheo, thời tâm người ấy bị nhiễm ô (vyàsincati) đối
với các sắc do mắt nhận biết. Với người tâm bị
nhiễm ô thời không có hân hoan. Do không có hân
hoan nên không có hỷ. Do không có hỷ nên không
có khinh an. Do không khinh an nên khổ an trú. Với
người đau khổ, tâm không có thể định tĩnh. Do tâm
không định tĩnh, các pháp không hiển lộ. Do các
pháp không hiển lộ, người ấy được gọi là người an
trú phóng dật.

7-8) ... nhĩ căn... tỷ căn... thiệt căn... thân căn...

9) Ai sống không nhiếp hộ ý căn, tâm bị nhiễm ô đối với các pháp do ý nhận biết. Với người tâm bị nhiễm ô thời không có hân hoan. Do không hân hoan nên

HỘ TRÌ CĂN                                               214

không có hỷ. Do không có hỷ nên không có khinh
an. Do không có khinh an nên khổ an trú. Với người
đau khổ, tâm không có thể định tĩnh. Do tâm không
định tĩnh, các pháp không hiển lộ. Do các pháp
không hiển lộ, người ấy được gọi là người an trú
phóng dật.

10) Như vậy, này các Tỷ-kheo, là an trú phóng dật.

11) Và như thế nào, này các Tỷ-kheo, là an trú không phóng dật?

12-14) Ai sống nhiếp hộ nhãn căn, tâm không bị nhiễm ô đối với các sắc do mắt nhận biết. Với người tâm không bị nhiễm ô thời hân hoan sanh. Do có hân hoan nên hỷ sanh. Do có hỷ sanh nên thân được khinh an. Do thân khinh an nên cảm lạc thọ. Với người an lạc, tâm được định tĩnh. Do tâm định tĩnh, các pháp được hiển lộ. Do các pháp được hiển lộ, người ấy được gọi là người trú không phóng dật.

15-16) ... nhĩ căn... tỷ căn... thiệt căn... thân căn...

17) Ai sống nhiếp hộ ý căn, tâm không bị nhiễm ô đối với các pháp do ý nhận biết. Với người tâm không bị nhiễm ô thời hân hoan sanh. Do có hân hoan nên hỷ sanh. Do có hỷ tâm nên thân được khinh an. Do thân khinh an nên cảm lạc thọ. Với người an

HỘ TRÌ CĂN                                                 215

lạc, tâm được định tĩnh. Do tâm định tĩnh, các pháp được hiển lộ. Do các pháp được hiển lộ, người ấy được gọi là người trú không phóng dật.

18) Như vậy, này các Tỷ-kheo, là trú không phóng dật.

Nhiếp Hộ – 140tu4 (Samvara)

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các Ông về nhiếp hộ và không nhiếp hộ. Hãy lắng nghe.

3) Và thế nào, này các Tỷ-kheo, là không nhiếp hộ?

4-6) Và này các Tỷ-kheo, có những sắc do mắt nhận thức khả lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Nếu một Tỷ-kheo hoan hỷ sắc ấy, tán dương và an trú với tâm tham luyến; thời này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy cần phải hiểu rằng: "Ta đã làm thối thất các thiện pháp". Như Lai gọi đây là pháp thối đọa.

7-8) Có những tiếng do tai nhận thức... Có những hương do mũi nhận thức... Có những vị do lưỡi nhận thức... Có những xúc do thân cảm giác...

HỘ TRÌ CĂN                                         216

9) Có những pháp do ý nhận thức khả lạc, khả hỷ,
khả ý, khả ái, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Nếu một Tỷ-
kheo hoan hỷ pháp ấy, tán dương và an trú với tâm
tham luyến; thời này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy cần
phải hiểu rằng: "Ta đã làm thối thất các thiện pháp".
Và Như Lai gọi đây là thối thất.

10) Như vậy, này các Tỷ-kheo, là không nhiếp hộ.

11) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là nhiếp hộ?

12-14) Này các Tỷ-kheo, có những sắc do mắt nhận
thức khả lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái, liên hệ đến dục,
hấp dẫn. Nếu một Tỷ-kheo không hoan hỷ sắc ấy,
không tán dương và an trú với tâm không tham
luyến; thời này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy cần phải
hiểu rằng: "Ta không làm thối thất các thiện pháp".
Và Như Lai gọi đây là không thối thất.

15-16) Có những tiếng do tai nhận thức... Có những hương do mũi nhận thức... Có những vị do lưỡi nhận thức... Có những xúc do thân cảm giác...

17) Và này các Tỷ-kheo, có những pháp do ý nhận
thức khả lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái liên hệ đến dục,
hấp dẫn. Nếu một Tỷ-kheo không hoan hỷ pháp ấy,
không tán dương và an trú với tâm không tham
luyến; này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy cần phải hiểu

HỘ TRÌ CĂN                                         217

rằng: "Ta không làm thối thất các thiện pháp". Và Như Lai gọi đây là không thối thất.

18) Như vậy, này các Tỷ-kheo, là có nhiếp hộ.

HỘ TRÌ CĂN                                      218

34    Kinh THƯỢNG NHÂN PHÁP – Tăng III, 242

THƯỢNG NHÂN PHÁP –Tăng III, 242

1.-Không đoạn tận sáu pháp, này các Tỷ-kheo,
không có thể chứng ngộ các pháp thượng nhân tri
kiến thù thắng xứng đáng bậc Thánh.
2. Thế nào là sáu?
- Thất niệm,
- Không tỉnh giác,
- Không phòng hộ các căn,
- Không tiết độ trong ăn uống,
- Ngụy trá,
- Hư đàm.
Không đoạn tận sáu pháp này, này các Tỷ-kheo,
không có thể chứng ngộ các pháp thượng nhân tri
kiến thù thắng xứng đáng bậc Thánh.
3. Đoạn tận sáu pháp, này các Tỷ-kheo, có thể chứng
ngộ các pháp thượng nhân tri kiến thù thắng xứng
đáng bậc Thánh.
4. Thế nào là sáu?

HỘ TRÌ CĂN                                       219

- Thất niệm,
- Không tỉnh giác,
- Không phòng hộ các căn,
- Không tiết độ trong ăn uống,
- Ngụy trá, hư đàm.
Đoạn tận sáu pháp này, này các Tỷ-kheo, có thể
chứng ngộ các pháp thượng nhân tri kiến thù thắng
xứng đánh bậc Thánh

HỘ TRÌ CĂN                                     220

35       Kinh Thối Đọa – Tương IV, 135

Thối Đọa – Tương IV, 135 (Parihànam)

1) ...

2) -- Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ thuyết cho các Ông về pháp thối đọa, pháp bất thối đọa và sáu thắng xứ.

3) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là pháp thối đọa?

4-6) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sau khi mắt
thấy sắc, các ác, bất thiện pháp, các ức niệm tư duy
liên hệ đến kiết sử được khởi lên. Nếu Tỷ-kheo đón
nhận chúng (adhivàseti), không từ bỏ, không đoạn
trừ, không tiêu diệt, không khiến chúng không thể
sanh khởi, thời này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy cần phải
hiểu rằng: "Ta làm thối thất các thiện pháp". Đây
Như Lai gọi là pháp thối đọa.

7-8) ... tai nghe tiếng... mũi ngửi hương... lưỡi nếm vị... thân cảm xúc...

9) Lại nữa, này các Tỷ-kheo, sau khi ý nhận thức pháp, các ác, bất thiện pháp; các ức niệm tư duy liên hệ đến kiết sử được khởi lên. Nếu Tỷ-kheo đón nhận chúng, không từ bỏ, không đoạn trừ, không tiêu diệt, không khiến chúng không thể sanh khởi, thời này các

HỘ TRÌ CĂN                                         221

Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy cần phải hiểu rằng: " Ta làm thối thất các thiện pháp ". Đây Như Lai gọi là pháp thối đọa.

10) Như vậy, này các Tỷ-kheo, là pháp thối đọa.

11) Và này các Tỷ-kheo, như thế nào là pháp bất thối đọa?

12-24) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sau khi mắt
thấy sắc, các ác, bất thiện pháp; các ức niệm tư duy
liên hệ đến kiết sử được khởi lên. Này các Tỷ-kheo,
nếu Tỷ-kheo không có đón nhận chúng, từ bỏ, đoạn
trừ, tiêu diệt, khiến chúng không thể sanh khởi, thời
này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy cần phải hiểu rằng: "Ta
không làm thối thất các thiện pháp". Đây Như Lai
gọi là pháp bất thối đọa.

15-16) . ... tai nghe tiếng... mũi ngửi hương... lưỡi nếm vị... thân cảm xúc...

17) Ở đây, này các Tỷ-kheo, sau khi ý nhận thức pháp, các ác, bất thiện pháp; các ức niệm tư duy liên hệ đến kiết sử được khởi lên. Này các Tỷ-kheo, nếu Tỷ-kheo không có đón nhận chúng, từ bỏ, đoạn trừ, tiêu diệt, khiến chúng không thể sanh khởi, thời này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy cần phải hiểu rằng: "Ta

HỘ TRÌ CĂN                                         222

không làm thối thất các thiện pháp". Đây Như Lai gọi là pháp bất thối đọa.

18) Như vậy, này các Tỷ-kheo, là pháp bất thối đọa.

19) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sáu thắng xứ?

20-24) Ở đây, này các Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo sau khi mắt thấy sắc, các ác, bất thiện pháp; các ức niệm tư duy liên hệ đến kiết sử không khởi lên. Này các Tỷ- kheo, Tỷ-kheo ấy cần phải hiểu rằng: "Xứ này đã được nhiếp phục". Và Như Lai gọi đây là thắng xứ.

... tai...mũi... lưỡi... thân...

25) Lại nữa, này các Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo sau khi
ý nhận thức pháp, các ác bất thiện pháp; các ức
niệm tư duy liên hệ đến kiết sử không khởi lên. Này
các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy cần phải hiểu rằng: "Xứ
này đã được nhiếp phục". Và Như Lai gọi đây là
thắng xứ.

HỘ TRÌ CĂN                                         223

36    Kinh TẠI ANDHAKAVINDA – Tăng II, 532

TẠI ANDHAKAVINDA – Tăng II, 532

1. Một thời, Thế Tôn trú ở giữa dân chúng Magadha,
tại Andhakavinda. Rồi Tôn giả Ànanda đi đến Thế
Tôn; sau khi đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một
bên. Thế Tôn nói với Tôn giả Ànanda đang ngồi một
bên:

- Những Tỷ-kheo nào, này Ànanda, là tân học xuất
gia không bao lâu, mới đến trong Pháp và Luật này,
các Tỷ-kheo ấy, này Ànanda, thật sự cần phải khích
lệ, cần phải làm cho nhập vào và làm cho an trú trong
năm pháp.

Thế nào là trong năm pháp?

2. "Hãy đến, này các Hiền giả, các Thầy cần phải giữ
giới, sống được bảo vệ với sự bảo vệ của giới bổn,
đầy đủ oai nghi chánh hạnh, thấy sợ hãi trong các lỗi
nhỏ nhiệm, chấp nhận và học tập trong các học
pháp". Như vậy, họ cần được khích lệ, cần phải làm
cho nhập vào và làm cho an trú trong sự bảo vệ của
giới bổn.

HỘ TRÌ CĂN                                         224

3. "Hãy đến, này các Hiền giả, các Thầy cần phải
sống với các căn môn phải được chế ngự, thành tựu
với niệm được phòng hộ, với niệm thận trọng sáng
suốt, với ý được khéo phòng hộ, với tâm được chánh
niệm bảo vệ". Như vậy, họ cần được khích lệ, cần
phải làm cho nhập vào, cần làm cho an trú trong sự
bảo vệ các căn.

4. "Hãy đến, này các Hiền giả, hãy nói ít lại, hãy hạn
chế lời nói". Như vậy, họ cần được khích lệ, cần phải
làm cho nhập vào, cần làm cho an trú trong sự hạn
chế lời nói.

5. "Hãy đến, này các Hiền giả, hãy là những người
sống trong rừng, hãy sử dụng các trú xứ núi rừng cao
nguyên xa vắng". Như vậy, họ cần phải được khích
lệ, cần làm cho nhập vào, cần làm cho an trú trong
nếp sống thân viễn ly.

6. "Hãy đến, này các Hiền giả, hãy có chánh tri kiến,
thành tựu chánh kiến". Như vậy, họ cần phải được
khích lệ, cần làm cho nhập vào, cần làm cho an trú
trong chánh kiến.

Này Ànanda, các Tỷ-kheo nào tân học, xuất gia không bao lâu, mới đến trong Pháp Luật này, này Ànanda, các Tỷ-kheo ấy cần phải được thầy khích lệ,

HỘ TRÌ CĂN                                          225

cần phải làm cho nhập vào, cần làm cho an trú trong năm pháp này.

HỘ TRÌ CĂN                                       226

37         Kinh Đệ Tử Nội Trú – Tương IV, 226

Đệ Tử Nội Trú – Tương IV, 226

1-2) ...

3) -- Này các Tỷ-kheo, không có các đệ tử nội trú, không có Đạo Sư, Phạm hạnh này được sống.

4) Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống có đệ tử nội trú,
có Đạo sư là sống đau khổ, không có thoải mái. Này
các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống không có đệ tử nội trú,
không có Đạo sư là sống an lạc, thoải mái.

5) Và thế nào, này các Tỷ-kheo, sống có đệ tử nội trú, có Đạo sư là sống đau khổ, không có thoải mái?

6) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi mắt thấy
sắc, các ác bất thiện pháp, các ức niệm, ước vọng bị
khởi lên trói buộc, chúng trú ở trong vị ấy; các ác bất
thiện pháp nội trú trong vị ấy. Do vậy, được gọi là có
đệ tử nội trú.

Chúng theo sát (Samudàcaranti) vị ấy; các ác bất thiện pháp theo sát vị ấy. Do vậy, được gọi là Đạo sư.

HỘ TRÌ CĂN                                           227

7-10) ... khi tai nghe tiếng... khi mũi ngửi hương... khi lưỡi nếm vị... khi thân cảm xúc...

11) Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi ý biết
pháp, các ác bất thiện pháp, các ức niệm, ước vọng
bị trói buộc khởi lên, chúng trú ở trong vị ấy; các ác
bất thiện pháp nội trú ở trong vị ấy. Do vậy, được gọi
là có đệ tử nội trú. Chúng theo sát vị ấy; các ác bất
thiện pháp theo sát vị ấy. Do vậy, được gọi là có Đạo
sư.

12) Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo sống có đệ tử nội trú, có Đạo sư, là sống đau khổ, không có thoải mái.

13) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo sống không có đệ tử nội trú, không có Đạo sư, là sống an lạc thoải mái?

14) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi mắt thấy
sắc, các ác bất thiện pháp, các ức niệm, ước vọng bị
trói buộc không khởi lên, chúng không trú ở trong vị
ấy; các ác bất thiện pháp không nội trú trong vị ấy.
Cho nên, vị ấy được gọi là sống không có đệ tử nội
trú.

HỘ TRÌ CĂN                                          228

Chúng không theo sát vị ấy; các ác bất thiện pháp không theo sát vị ấy. Do vậy, vị ấy được gọi là không có Đạo sư.

15-18) Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi tai nghe tiếng... khi mũi ngửi hương... khi lưỡi nếm vị... khi thân cảm xúc...

19) Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi ý biết
pháp, các ác bất thiện pháp, các ức niệm, ước vọng
không khởi lên, chúng không trú ở trong vị ấy; các
ác bất thiện pháp không nội trú ở trong vị ấy. Do vậy,
được gọi là sống không có đệ tử nội trú. Chúng
không theo sát vị ấy; các ác bất thiện pháp không
theo sát vị ấy. Do vậy, vị ấy được gọi là không có
Đạo sư.

20) Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo sống không có đệ tử nội trú, không có Đạo sư.

Đây, này các Tỷ-kheo, được gọi là Phạm hạnh không có đệ tử nội trú, không có Đạo sư.

21) Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống có đệ tử nội trú, có Đạo sư là sống đau khổ, không có thoải mái. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo sống không có đệ tử nội trú, không có Đạo sư, là sống an lạc, thoải mái.

HỘ TRÌ CĂN                                          229

HỘ TRÌ CĂN   230

38    Kinh ĐÁNG ĐƯỢC CUNG KÍNH 1 – Tăng III, 9

ĐÁNG ĐƯỢC CUNG KÍNH 1 – Tăng III, 9
1. Như vầy tôi nghe:
Một thời, Thế Tôn trú ở Sàvatthì, Jetavana, tại khu
vườn ông Anàthapindika. Tại đấy, Thế Tôn gọi các
Tỷ-kheo: "Này các Tỷ-kheo". - "Thưa vâng, bạch
Thế Tôn".
Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn, Thế Tôn nói như
sau:
2. - Thành tựu sáu pháp, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
đáng được cung kính, đáng được tôn trọng, đáng
được cúng dường, đáng được chắp tay, là phước điền
vô thượng ở đời. Thế nào là sáu?
3. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi mắt thấy sắc,
không có ưa thích, không có ghét bỏ, trú xả, chánh
niệm tỉnh giác; khi tai nghe tiếng... khi mũi ngửi
hương... khi lưỡi nếm vị... khi thân cảm xúc... khi ý
biết pháp, không có ưa thích, không có ghét bỏ, trú
xả, chánh niệm tỉnh giác.
Thành tựu sáu pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
đáng được cung kính, đáng được tôn trọng, đáng
được cúng dường, đáng được chắp tay, là vô thượng
phước điền ở đời.

HỘ TRÌ CĂN                                         231

Thế Tôn thuyết như vậy. Các vị Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.

HỘ TRÌ CĂN                                      232

39    Nguyên nhân khổ sanh khởi - Kinh GIÁO GIỚI PHÚ LÂU NA – 145 Trung III, 601

KINH GIÁO GIỚI PHÚ LÂU NA (Punnovada suttam) 39.1 – Bài kinh số 145 – Trung III, 601

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), Jetavana
(Kỳ-đà-Lâm), tại tịnh xá ông Anathapindika (Cấp Cô
Độc). Rồi Tôn giả Punna (Phú-lâu-na), vào buổi
chiều, từ Thiền tịnh độc cư đứng dậy, đi đến Thế
Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống
một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Punna bạch
Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, tốt lành thay nếu Thế Tôn giáo
giới với lời giáo giới vắn tắt cho con, để con có thể,
sau khi nghe Thế Tôn, sống một mình, nhàn tịnh,
không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần.

– Vậy này Punna, hãy nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ giảng.

HỘ TRÌ CĂN                                          233

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Tôn giả Punna vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– Này Punna, có những sắc do mắt nhận thức, khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Nếu Tỷ-kheo hoan hỷ tán thưởng, chấp thủ và an trú trong ấy, thời do hoan hỷ tán thưởng, chấp thủ và an trú, dục hỷ sanh; và này Punna, Ta nói rằng, từ sự tập khởi của dục hỷ, là sự tập khởi của khổ. Này Punna, có những tiếng do tai nhận thức; có những hương do mũi nhận thức; có những vị do lưỡi nhận thức; có những cảm xúc do thân nhận thức; có những pháp do ý nhận thức; khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý liên hệ đến dục, hấp dẫn. Nếu Tỷ-kheo hoan hỷ, tán thưởng, chấp thủ và an trú trong ấy, thời do hoan hỷ, tán thưởng, chấp thủ và an trú tham đắm, dục hỷ sanh; và này Punna. Ta nói rằng, từ sự tập khởi của dục hỷ, là sự tập khởi của khổ.

Này Punna, có những sắc do mắt nhận thức, khả ái, khả lạc, khả hỷ, khả ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Nếu Tỷ-kheo không hoan hỷ, không tán thưởng, không chấp thủ và an trú, thời dục hỷ diệt. Này Punna, Ta nói rằng, từ sự diệt tận dục hỷ là sự diệt tận đau khổ. Này Punna, có những tiếng do tai nhận

HỘ TRÌ CĂN                                         234

thức; có những hương do mũi nhận thức; có những vị do lưỡi nhận thức; có những cảm xúc do thân nhận thức; có những pháp do ý nhận thức, khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Nếu Tỷ- kheo không hoan hỷ, không tán thưởng, không chấp thủ và an trú, thời dục hỷ diệt. Này Punna, Ta nói rằng, từ sự diệt tận dục hỷ là sự diệt tận đau khổ.

Này Punna, Ông sẽ sống ở quốc độ nào, nay Ông đã được Ta giáo giới với lời giáo giới vắn tắt?

– Bạch Thế Tôn, nay con đã được Thế Tôn giáo
giới với lời giáo giới vắn tắt, có một quốc độ tên là
Sunaparanta (Tây Phương Du-na Quốc), con sẽ sống
tại đấy.

– Này Punna, người nước Sunaparanta là hung
bạo. Này Punna, người nước Sunaparanta là thô ác.
Này Punna, nếu người nước Sunaparanta mắng nhiếc
Ông, nhục mạ Ông, thời này Punna, tại đấy Ông sẽ
như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, nếu người nước Sunaparanta
mắng nhiếc con, nhục mạ con, thời tại đấy, con sẽ
nghĩ như sau: "Thật là hiền thiện, người nước
Sunaparanta này! Thật là chí thiện, người nước
Sunaparanta này! Vì rằng họ không lấy tay đánh đập
ta". Bạch Thế Tôn, tại đây con sẽ nghĩ như vậy. Bạch

HỘ TRÌ CĂN                                         235

Thiện Thệ, tại đấy con sẽ nghĩ như vậy.

– Nhưng này Punna, nếu các người nước Sunaparanta lấy tay đánh đập Ông, thời này Punna, tại đấy Ông sẽ nghĩ như thế nào?

– Bạch Thế Tôn, nếu các người nước
Sunaparanta lấy tay đánh đập con; thời tại đấy, con
sẽ nghĩ như sau: "Thật là thiện, người nước
Sunaparanta này! Thật là chí thiện, người nước
Sunaparanta này! Vì rằng họ không lấy các cục đất
ném đánh ta". Bạch Thế Tôn, tại đấy con sẽ nghĩ như
vậy! Bạch Thiện Thệ, tại đấy con sẽ nghĩ như vậy.

– Nhưng này Punna, nếu các người nước Sunaparanta lấy các cục đất ném đánh Ông, thời này Punna, tại đấy Ông sẽ nghĩ thế nào?

– Bạch Thế Tôn, nếu các người nước
Sunaparanta lấy cục đất ném đánh con; thời tại đấy,
con sẽ nghĩ như sau: "Thật là hiền thiện, các người
nước Sunaparanta! Thật là chí thiện, các người nước
Sunaparanta! Vì rằng họ không lấy gậy ném đánh
ta". Bạch Thế Tôn, tại đấy con sẽ nghĩ như vậy. Bạch
Thiện Thệ, tại đấy con sẽ nghĩ như vậy.

– Nhưng này Punna... lấy gậy đánh đập Ông... Ông nghĩ thế nào?

HỘ TRÌ CĂN                                        236

– Bạch Thế Tôn, nếu các người nước
Sunaparanta lấy gậy đánh đập con... "... Vì rằng họ
không lấy đao đánh đập ta" ... Bạch Thiện Thệ, tại
đấy con sẽ nghĩ như vậy.

– Nhưng này Punna, ... lấy dao đánh đập Ông... Ông nghĩ thế nào?

– Bạch Thế Tôn, nếu các người nước
Sunaparanta lấy dao đánh đập con.. " ... Vì rằng họ
không lấy dao sắc bén đoạt hại mạng ta". Bạch Thiện
Thệ, tại đấy, con sẽ nghĩ như vậy.

– Nhưng này Punna, nếu các người nước Sunaparanta lấy dao sắc bén đoạt hại mạng Ông... Ông nghĩ thế?

– Bạch Thế Tôn, nếu các người nước
Sunaparanta sẽ lấy dao sắc bén đoạt hại mạng con;
thời tại đấy con sẽ nghĩ như sau: "Có những đệ tử
của Thế Tôn, ưu phiền và nhàm chán thân thể và sinh
mạng đi tìm con dao (để tự sát). Nay ta khỏi cần đi
tìm đã được con dao ấy". Bạch Thế Tôn, tại đấy con
sẽ nghĩ như vậy. Bạch Thiện Thệ, tại đấy, con sẽ nghĩ
như vậy.

– Lành thay, lành thay, này Punna! Này Punna, Ông có thể sống trong nước Sunaparanta, khi Ông có

HỘ TRÌ CĂN                                         237

được đầy đủ sự nhiếp phục và an tịnh này. Này Punna, Ông nay hãy làm những gì Ông nghĩ là hợp thời.

Rồi Tôn giả Punna, sau khi hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân bên hữu hướng về Ngài, dọn dẹp sàng tọa, lấy y bát, rồi ra đi, đi đến nước Sunaparanta. Tiếp tục du hành, (Tôn giả Punna) đi đến nước Sunaparanta. Tại đây, Tôn giả Punna sống trong nước Sunaparanta.

Rồi Tôn giả Punna nội trong mùa an cư mùa
mưa ấy, nhiếp được khoảng năm trăm nam cư sĩ;
cũng trong mùa an cư mùa mưa ấy, nhiếp độ khoảng
năm trăm nữ cư sĩ; cũng trong mùa an cư mùa mưa
ấy, chứng được Tam minh. Sau một thời gian, Tôn
giả Punna mệnh chung.

Rồi một số đông Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, các Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, Thiện nam tử Punna ấy, sau
khi được Thế Tôn giáo giới với bài giáo giới vắn tắt
đã mệnh chung. Sanh thú của vị ấy là gì? Đời sau của
vị ấy là thế nào?

– Này các Tỷ-kheo, Thiện nam tử Punna là bậc

HỘ TRÌ CĂN                                        238

Hiền trí. Vị ấy thực hành pháp và tùy pháp. Vị ấy
không phiền nhiễu Ta với những câu hỏi về pháp.
Này các Tỷ-kheo, Thiện nam tử Punna đã nhập
Niết-bàn.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

HỘ TRÌ CĂN                                     239

40      Như Lai, bậc Pháp vương ra lệnh hộ trì, che chở thân khẩu ý - Kinh PHÁP – Tăng I, 194

PHÁP – Tăng I, 194

 Phàm vua Chuyển Luân nào, đúng pháp, pháp
vương, vị ấy cũng chuyển bánh xe (cai trị), không
phải không có vua.
Được nghe nói vậy, một Tỷ-kheo bạch Thế Tôn:
- Bạch Thế Tôn, ai là vua cho vua Chuyển Luân
đúng pháp, pháp vương?
- Đó là pháp, này Tỷ-kheo.
Thế Tôn nói:
- Ở đây, này Tỷ-kheo, vị Chuyển Luân, đúng
pháp, pháp vương, y cứ pháp, cung kính pháp,
kính trọng pháp, tôn kính pháp, lấy pháp làm
tràng phan, lấy pháp làm cờ xí, lấy pháp làm
tối thắng, ra lệnh hộ trì, che chở, ủng hộ đúng
pháp đối với quần chúng.
- Lại nữa, này Tỷ-kheo, vua Chuyển Luân, đúng
pháp, pháp vương … ra lệnh hộ trì, che chở,
ủng hộ đúng pháp đối với các Sát-đế-lỵ, đối với
các tùy tùng, đối với quân đội, đối với các Bà-

HỘ TRÌ CĂN                                          240

la-môn và gia chủ, đối với các thị trấn và quốc
độ, đối với các Sa-môn, Bà-la-môn, đối với các
loài thú và các loài chim.
- Vua Chuyển Luân ấy, này các Tỷ-kheo, đúng
pháp … sau khi ra lệnh hộ trì, che chở … đối
với các loài thú và các loài chim, chuyển bánh
xe đúng pháp. Bánh xe ấy không bị ngăn cản
sự chuyển vận, bởi bất cứ người nào, hay bởi
loài hữu tình thù nghịch nào.
 Cũng vậy, này Tỷ-kheo, Như Lai, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác, đúng pháp, vị Pháp Vương, ý
cứ pháp, cung kính pháp, kính trọng pháp, tôn
kính pháp, lấy pháp làm tràng phan, lấy pháp làm
cờ xí, lấy pháp làm tối thắng, ra lệnh hộ trì, che
chở, ủng hộ đúng pháp đối với thân nghiệp, nghĩ
rằng: "Thân nghiệp như vậy cần phải hành trì,
thân nghiệp như vậy không được hành trì".
- Lại nữa, này Tỷ-kheo, Như Lai, bậc A-la-hán
… ủng hộ đúng pháp đối với khẩu nghiệp, nghĩ
rằng: "Khẩu nghiệp như vậy cần phải hành trì,
Khẩu nghiệp như vậy không được hành trì"
- … đối với ý nghiệp, nghĩ rằng "Ý nghiệp như
vậy cần phải hành trì, Ý nghiệp như vậy không
được hành trì".
- Như Lai ấy, này Tỷ-kheo, bậc A-la-hán …
đúng pháp, sau khi ra lệnh hộ trì che chở … đối

HỘ TRÌ CĂN                                        241

với thân nghiệp … đối với khẩu nghiệp … đối
với ý nghiệp … chuyển bánh xe đúng pháp.
Bánh xe ấy không bị ngăn chặn sự chuyển vận,
bởi Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên, Ác ma,
Phạm thiên, hay bất cứ một ai ở đời.

HỘ TRÌ CĂN                                    242

41    Nên hay không nên... - Kinh CẦN PHẢI THÂN CẬN – Tăng IV, 84

CẦN PHẢI THÂN CẬN – Tăng IV, 84

1. Ở đây, Tôn giả Sàriputta gọi các Tỷ-kheo: "Này chư Hiền". - "Thưa Hiền giả". Các Tỷ kheo ấy vâng đáp Tôn giả Sàriputta. Tôn giả Sàriputta nói như sau:

2. - Này chư Hiền:

1. Con người cần phải được tìm hiểu trên hai
phương diện: cần phải thân cận, hay không
cần phải thân cận.
2. Y áo, cần phải tìm hiểu trên hai phương diện:
cần được sử dụng hay không cần được sử dụng.
3. Đồ ăn khất thực, cần phải được tìm hiểu trên
hai phương diện: cần được sử dụng hay không
cần được sử dụng.
4. Sàng tọa, cần phải được tìm hiểu trên hai
phương diện: cần được sử dụng hay không cần
sử dụng.
5. Làng và thị trấn, cần phải được tìm hiểu trên
hai phương diện: cần tìm đến hay không cần
tìm đến.

HỘ TRÌ CĂN                                         243

6. Quốc độ, cần phải được tìm hiểu trên hai phương diện: cần được tìm đến hay không cần được tìm đến.

3. Con người, này chư Hiền, cần phải được tìm hiểu
trên hai phương diện: cần phải thân cận hay không
cần phải thân cận được nói đến như vậy. Do duyên
gì, được nói đến như vậy?

Ở đây, khi biết được về một người như sau:

- "Người này, nếu ta thân cận, thời các pháp bất
thiện tăng trưởng, các pháp thiện bị đoạn
giảm.
- Các vật dụng cần thiết cho đời sống xuất gia
mà ta phải có như y áo, đồ ăn khất thực, sàng
tọa, dược phẩm trị bệnh, những vật dụng ấy có
được một cách khó khăn.
- Và vì mục đích gì ta xuất gia, từ bỏ gia đình,
sống không gia đình. Mục đích của Sa-môn
hạnh ấy, không đi đến tu tập viên mãn".

 Đối với một người như vậy, này chư hiền, bất luận đêm hay ngày, không hỏi gì, cần phải bỏ đi, không được theo người ấy.

Ở đây, khi biết được một người như sau:

HỘ TRÌ CĂN                                      244

- "Người này, nếu ta thân cận, thời các pháp bất
thiện tăng trưởng, các pháp thiện bị đoạn
giảm.
- Nhưng các vật dụng cần thiết cho đời sống xuất
gia mà ta phải có như y áo, đồ ăn khất thực,
sàng tọa, dược phẩm trị bệnh, những vật dụng
ấy có được một cách không khó khăn.
- Và vì mục đích gì ta xuất gia, từ bỏ gia đình,
sống không gia đình. Mục đích của Sa-môn
hạnh ấy, không đi đến tu tập viên mãn".

 Đối với một người như vậy, này chư Hiền, sau khi tính toán, không hỏi gì, cần phải bỏ đi, không được theo người ấy.

Ở đây, khi biết được một người như sau:

- "Người này, nếu ta thân cận, thời các pháp bất
thiện bị giảm, các pháp thiện tăng trưởng.
- Những vật dụng cần thiết cho đời sống xuất gia
mà ta phải có như y áo, đồ ăn khất thực, sàng
tọa, dược phẩm trị bệnh, những vật ấy có được
một cách khó khăn.
- Và vì mục đích gì ta xuất gia, từ bỏ gia đình,
sống không gia đình. Mục đích của Sa-môn
hạnh ấy, đi đến tu tập viên mãn".

HỘ TRÌ CĂN                                      245

 Này chư Hiền, đối với một người như vậy, sau khi tính toán, cần phải theo người ấy, không được bỏ đi.

Ở đây, sau khi biết được một người như sau:

- "Người này, nếu ta thân cận, thời các pháp bất
thiện giảm thiểu, các pháp thiện tăng trưởng,
- Những vật dụng cần thiết cho đời sống xuất gia
mà ta phải có như y áo, đồ ăn khất thực, sàng
tọa, dược phẩm trị bệnh, những vật dụng ấy có
được một cách không khó khăn.
- Và vì mục đích gì ta xuất gia, từ bỏ gia đình,
sống không gia đình. Mục đích của Sa-môn
hạnh ấy đi đến tu tập viên mãn".

 Này chư Hiền, đối với một người như vậy, cần phải theo cho đến trọn đời, không được bỏ đi, dầu có bị từ chối.

Này chư Hiền, một người cần phải được hiểu biết
theo hai phương diện: cần được thân cận và không
cần được thân cận đã được nói đến như vậy, chính
do duyên này được nói đến.

4. Y áo, này chư Hiền, cần phải được hiểu biết theo hai phương diện: cần được sử dụng hay không cần

HỘ TRÌ CĂN                                       246

được sử dụng đã được nói đến như vậy. Do duyên gì được nói đến?

- Ở đây, sau khi biết được về y như sau: "Nếu ta
sử dụng y này, các pháp bất thiện tăng trưởng,
các pháp thiện đoạn giảm; y như vậy không
nên sử dụng".
- Ở đây, sau khi biết được về y như sau: "Nếu ta
sử dụng y này, các pháp bất thiện đoạn giảm,
các pháp thiện tăng trưởng; y như vậy nên sử
dụng".

Này chư Hiền, y áo cần phải được hiểu biết theo hai
phương diện: cần được sử dụng hay không cần được
sử dụng đã được nói đến như vậy, do duyên này được
nói đến.

5. Đồ ăn khất thực, này chư Hiền, cần phải được
hiểu biết theo hai phương diện: cần được sử dụng
hay không cần được sử dụng đã được nói đến như
vậy. Do duyên gì được nói đến?

- Ở đây, sau khi biết được về đồ ăn khất thực như
sau: "Nếu ta sử dụng đồ ăn khất thực này, các
pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện
đoạn giảm; đồ ăn khất thực như vậy không nên
sử dụng".

HỘ TRÌ CĂN                                       247

- Ở đây, sau khi biết được về đồ ăn khất thực như
sau: "Nếu ta sử dụng đồ ăn khất thực này, các
pháp bất thiện đoạn giảm, các pháp thiện tăng
trưởng; đồ ăn khất thực như vậy nên sử dụng".

Này chư Hiền, đồ ăn khất thực cần phải được hiểu
biết theo hai phương diện: cần được sử dụng hay
không cần được sử dụng đã được nói đến như vậy,
do duyên này được nói đến.

6. Sàng tọa, này chư Hiền, cần phải được hiểu biết
theo hai phương diện: cần được sử dụng hay không
cần được sử dụng đã được nói đến như vậy. Do
duyên gì được nói đến?

- Ở đây, sau khi biết được về sàng tọa như sau:
"Nếu ta sử dụng sàng tọa này, các pháp bất
thiện tăng trưởng, các pháp thiện đoạn giảm;
sàng tọa như vậy không nên sử dụng".
- Ở đây, sau khi biết được về sàng tọa như sau:
"Nếu ta sử dụng sàng tọa này, các pháp bất
thiện đoạn giảm, các pháp thiện tăng trưởng;
sàng tọa như vậy nên sử dụng".

Này chư Hiền, sàng tọa cần phải được hiểu biết theo
hai phương diện: cần được sử dụng hay không cần
được sử dụng đã được nói đến như vậy, do duyên này
được nói đến.

HỘ TRÌ CĂN                                       248

7. Làng, thị trấn, này chư Hiền, cần phải được hiểu
biết theo hai phương diện: cần tìm đến và không cần
được tìm đến đã được nói đến như vậy. Do duyên gì
được nói đến?

- Ở đây, sau khi biết được về làng, thị trấn như
sau: "Nếu ta tìm đến làng, thị trấn này, các
pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện
đoạn giảm; làng và thị trấn như vậy không nên
được tìm đến".
- Ở đây, sau khi biết được về làng, thị trấn như
sau: "Nếu ta tìm đến làng, thị trấn, các pháp
bất thiện đoạn giảm, các pháp thiện tăng
trưởng; như vậy cần được tìm đến".

Này chư Hiền, làng, thị trấn cần phải được hiểu biết
theo hai phương diện: cần được tìm đến hay không
cần được tìm đến đã được nói đến như vậy, do duyên
này được nói đến.

8. Quốc độ, này chư Hiền, cần phải được hiểu biết
theo hai phương diện: cần tìm đến và không cần
được tìm đến đã được nói đến như vậy. Do duyên gì
được nói đến?

- Ở đây, sau khi biết được về quốc độ như sau: "Nếu ta tìm đến quốc độ này, các pháp bất

HỘ TRÌ CĂN                                        249

thiện tăng trưởng, các pháp thiện đoạn giảm;
quốc độ như vậy không nên được tìm đến".
- Ở đây, sau khi biết được về quốc độ như sau:
"Nếu ta tìm đến quốc độ này, các pháp bất
thiện đoạn giảm, các pháp thiện tăng trưởng;
như vậy cần được tìm đến".

Này chư Hiền, quốc độ cần phải được hiểu biết theo
hai phương diện: cần được tìm đến hay không cần
được tìm đến đã được nói đến như vậy, do duyên này
được nói đến.

HỘ TRÌ CĂN                                      250

42    Nên hay không nên... - Kinh VAJJIYAMÀHITA – Tăng IV, 497

VAJJIYAMÀHITA – Tăng IV, 497

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Campà trên bờ ao
Gaggarà. Rồi gia chủ Vajjiyamàhita, vào buổi sáng
sớm đi ra khỏi Campà, đến yết kiến Thế Tôn. Rồi gia
chủ Vajjiyamàhita suy nghĩ: "Nay không phải thời
để yết kiến Thế tôn, Thế Tôn đang thiền tịnh. Cũng
không phải thời để yết kiến các Tỷ-kheo đang tu tập
về ý, các Tỷ-kheo đang tu tập về ý đang thiền tịnh.
Vậy hãy đi đến khu vườn các du sĩ ngoại đạo. Rồi
gia chủ Vajjiyamàhita đi đến khu vườn các du sĩ
ngoại đạo.

2. Lúc bấy giờ, các du sĩ ngoại đạo đang ngồi hội họp, đang tụ họp, ồn ào, cao tiếng, lớn tiếng bàn luận những vấn đề phù phiếm. Các du sĩ ngoại đạo ấy thấy gia chủ Vajjiyamàhita từ xa đi đến, khi thấy vậy, liền dặn dò bảo với nhau: "Hãy bớt ồn ào, các tôn giả, chớ làm ồn, các Tôn giả, gia chủ Vajjiyahita này đang đến, một đệ tử của Sa-mô Gotama, trong những đệ tử của Sa - môn Gotama, có gia đình mặt áo trắng ở Campà. Gia chủ Vajjiyamàhita là một trong những vị ấy, các vị ấy ưa ít ồn ào, được huấn luyện trong ít ồn ào, tán thán ít ồn ào. Nếu vị ấy thấy hội chúng ít

HỘ TRÌ CĂN                                          251

ồn ào, vị ấy có thể nghĩ đến thăm ở đây." Rồi các du sĩ ngoại đạo ấy giữ im lặng.

3. Rồi gia chủ Vajjiyamàhita đi đến các du sĩ ngoại
đạo ấy; sau khi đến, nói lên với các du sĩ ngoại đạo
ấy những lời chào đón hỏi thăm, sau khi nói lên
những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, liền ngồi
xuống một bên. Các du sĩ ngoại đạo ấy nói với gia
chủ Vajjiyahita đang ngồi một bên:

- Có đúng sự thật chăng này Gia chủ, sa-môn Gotama chỉ trích mọi khổ hạnh, nhất hướng bài bác, chống đối mọi khổ hạnh, mọi nếp sống kham khổ?

- Thưa các Tôn giả, Thế Tôn không chỉ trích mọi
khổ hạnh, không nhất hướng bài bác chống đối
mọi khổ hạnh, mọi nếp sống kham khổ.
- Thưa các Tôn giả, Thế tôn chỉ trích cái gì
đáng chỉ trích, tán thán cái gì đáng tán thán.
- Thưa các Tôn giả, Thế Tôn chỉ trích cái gì đáng
chỉ trích, tán thán cái gì đáng tán thán, như vậy
Thế Tôn là người phân tích luận, không phải
là người nhất hướng luận (nói một chiều).

4. Được nói vậy, một du sĩ nói với gia chủ Vajjiyamàhita: "Thôi chờ ở đây, này Gia chủ, Gia chủ tán thán Sa-môn Gotama và Sa-môn Gotama là

HỘ TRÌ CĂN                                         252

người hư vô, một người không bao giờ có định nghĩa rõ ràng.

- Ở đây, thưa các Tôn giả, tôi nói với các Tôn giả
đúng pháp: "Đây là thiện, thưa các Tôn giả, Thế Tôn
đã định nghĩa. Đây là bất thiện, thưa các Tôn giả,
Thế Tôn đã định nghĩa. Đây là thiện, đây là bất thiện,
Thế Tôn đã định nghĩa. Thế Tôn là người có định
nghĩa rõ ràng. Thế Tôn không phải là người chủ
trương hư vô, không phải là người không có định
nghĩa rõ ràng". Khi được nói vậy, các du sĩ ấy im
lặng, hoang mang, thụt vai, cúi đầu, sững sờ, không
nói nên lời.

5. Rồi gia chủ Vajjiyamàhita, sau khi biết các du sĩ ngoại đạo ấy im lặng, hoang mang, thụt vai, cúi đầu, sững sờ không nói nên lời, từ chỗ ngồi đứng dậy, đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, gia chủ Vajjiyamàhita, câu chuyện với các du sĩ ngoại đạo như thế nào, tất cả đều thuật lại cho Thế Tôn rõ.

6. - Lành thay, lành thay, này Gia chủ, những kẻ ngu si thường thường cần phải được bác bỏ với sự khéo bác bỏ nhờ Chánh pháp.

Này Gia chủ,

HỘ TRÌ CĂN                                          253

1. Ta không nói rõ rằng, tất cả khổ hạnh cần phải
hành trì.
2. Ta không nói rằng, tất cả khổ hạnh không nên
hành trì.
3. Ta cũng không nói rằng tất cả sự chấp trì cần
phải được chấp trì.
4. Ta cũng không nói rằng tất cả sự chấp trì không
nên chấp trì.
5. Ta cũng không nói rằng tất cả sự tinh cần, cần
phải tinh cần.
6. Ta cũng không nói rằng, tất cả sự tinh cần
không nên tinh cần.
7. Ta cũng không nói rằng, tất cả sự từ bỏ nên từ
bỏ.
8. Ta cũng không nói rằng tất cả sự từ bỏ không
nên từ bỏ.
9. Ta cũng không nói rằng tất cả sự giải thoát nên
giải thoát.
10. Ta cũng không nói rằng, tất cả sự giải thoát
không nên giải thoát.

7. Này Gia chủ,:

1. Phàm hành trì khổ hạnh nào, các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện tổn giảm, khổ hạnh ấy, Ta nói, không nên hành trì.

HỘ TRÌ CĂN                                        254

2. Phàm hành trì khổ hạnh nào, các pháp bất thiện
tổn giảm, các pháp thiện tăng trưởng, khổ hạnh
ấy Ta nói nên hành trì.
3. Phàm chấp hành chấp trì nào, các pháp bất
thiện tăng trưởng, các pháp thiện tổn giảm,
chấp trì ấy, Ta nói, không nên chấp hành.
4. Phàm chấp hành chấp trì nào, các pháp bất
thiện tổn giảm, các thiện pháp tăng trưởng, thời
chấp hành chấp trì ấy, Ta nói nên chấp trì.
5. Phàm tinh cần nào được tinh tấn, các pháp bất
thiện tăng trưởng, các pháp thiện tổn giảm, thời
tinh cần ấy, Ta nói rằng, không nên tinh tấn.
6. Phàm tinh cần nào được tinh tấn, các pháp bất
thiện tổn giảm, các pháp thiện tăng trưởng, thời
tinh cần ấy, Ta nói nên tinh tấn.
7. Phàm từ bỏ từ bỏ nào, các pháp bất thiện tăng
trưởng, các pháp thiện tổn giảm, thời từ bỏ ấy,
Ta nói, không nên từ bỏ.
8. Phàm từ bỏ từ bỏ nào, các pháp bất thiện tổn
giảm, các pháp thiện tăng trưởng, thời từ bỏ ấy,
Ta nói, nên từ bỏ.
9. Phàm giải thoát sự giải thoát nào, các pháp bất
thiện tăng trưởng, các thiện pháp tổn giảm, thời
giải thoát ấy, Ta nói, không nên giải thoát.
10. Phàm giải thoát giải thoát nào, các pháp bất
thiện tổn giảm, các pháp thiện tăng trưởng,
thời giải thoát ấy, Ta nói nên giải thoát.

HỘ TRÌ CĂN                                         255

Rồi gia chủ Vajjiyamàhita sau khi được Thế Tôn với một pháp thoại thuyết giảng, khích lệ, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân bên hữu hướng về Ngài rồi ra đi.

8. Rồi Thế Tôn, sau khi gia chủ Vajjiyamàhita ra đi không bao lâu, bảo các Tỷ-kheo:

- Phàm Tỷ-kheo nào, đã lâu ngày với trần cấu ít trong
Pháp và Luật này, vị ấy hãy như vậy bài bác các du
sĩ ngoại đạo với sự khéo bài bác nhờ Chánh pháp,
như gia chủ Vajjiyamàhita đã làm.

HỘ TRÌ CĂN                                         256

43    Nên hay không nên... - Kinh ĐẾ THÍCH SỞ VẤN – 21 Trường II, 147

KINH ĐẾ THÍCH SỞ VẤN
(SAKKA PANHA SUTTANTA)
– Bài kinh số 21 – Trường II, 147
I

1. Như vầy tôi nghe.

Một thời, Thế Tôn trú tại Magadha (Ma Kiệt Đà)
phía Đông thành Vương Xá, tại làng Bà La Môn tên
Ambasanda, (Am Bà La) trên ngọn núi Vediya (Tỳ
Đà Sơn) phía Bắc ngôi làng, trong hang Indasàla
(Nhơn Đà Sa La). Lúc bấy giờ, Thiên chủ Sakka (Đế
Thích) náo nức muốn chiêm ngưỡng Thế Tôn.

Rồi Thiên chủ Sakka suy nghĩ: "Nay Thế Tôn ở tại
chỗ nào, vị A La Hán, Chánh Đẳng Giác?" Thiên
chủ Sakka thấy Thế Tôn trú tại Magadha, phía Đông
thành Vương Xá tại làng Bà La Môn tên Ambasanda,
trên ngọn núi Vediya, phía Bắc ngôi làng trong hang
Indasala. Thấy vậy, Thiên chủ Sakka nói với chư
Thiên ở Tam thập tam thiên:

- Này Quý vị, Thế Tôn trú ngụ tại Magadha, phía Đông thành Vương Xá, tại làng Bà La Môn tên

HỘ TRÌ CĂN                                       257

Ambasanda, trên ngọn núi Veidya, phía Bắc ngôi
làng, trong hang núi Indasala. Này quí vị, chúng ta
hãy đến chiêm ngưỡng Thế Tôn, bậc A La Hán,
Chánh Đẳng Giác.

- Xin vâng, mong an lành đến cho Ngài.

Chư Thiên ở Tam thập tam thiên trả lời Thiên chủ Sakka.

2. Rồi Thiên chủ Sakka, nói với Pancasikha, (Ngũ Kế) con của Càn Thát Bà:

- Này Khanh Pancasikha, Thế Tôn nay trú tại
Magadha, phía Đông thành Vương Xá, tại làng Bà
La Môn tên Ambasanda, trên ngọn núi Vediya phía
Bắc ngôi làng, trong hang núi Indasàla. Này Khanh
Pancasikha, chúng ta hãy đến chiêm ngưỡng Thế
Tôn, bậc A La Hán, Chánh Đẳng Giác.

- Xin vâng, mong an lành đến cho Ngài.

Pancasikha, con của Càn Thát Bà, vâng lời Thiên chủ Sakka, cầm cây đàn cầm bằng gỗ vàng Beluva và đi theo Thiên chủ Sakka.

Rồi Thiên chủ Sakka, với chư Thiên ở Tam thập tam thiên tháp tùng xung quanh, với Pancasikha, con của

HỘ TRÌ CĂN                                       258

Càn Thát Bà đi trước, như người lực sĩ duỗi cánh tay
co lại, hay co lại cánh tay duỗi ra, biến mất ở cõi Tam
thập tam thiên, hiện ra ở Magadha, phía Đông thành
Vương Xá, tại làng Bà La Môn Ambasandà và đứng
trên núi Vediya, phía Bắc ngôi làng.

3. Lúc bấy giờ núi Vediya chói hào quang rực rỡ,
ngôi làng Bà La Môn Ambasandà cũng vậy, đều nhờ
thần lực chư Thiên. Và dân chúng ở những làng xung
quanh nói rằng:

- Núi Vediya hôm nay thật sự bị cháy, núi Veidya
hôm nay thật sự có lửa đỏ rực, núi Vediya lại chói
hào quang rực rỡ, làng Bà La Môn Ambasandà cũng
vậy.

Và dân chúng lo âu, lông tóc dựng ngược.

4. Rồi Thiên chủ Sakka nói với Pancasikha, con Càn Thát Bà:

- Này Khanh Pancasikha, chư Như Lai thật khó lại
gần đối với người như ta. Các Ngài nhập Thiền, hoan
hỷ trong Thiền, và với mục đích ấy, an lặng tịnh cư.
Vậy Khanh Pancasikha trước tiên làm cho Thế Tôn
hoan hỷ, sau sự hoan hỷ do Khanh tác động, chúng
ta mới đến yết kiến Thế Tôn, bậc A La Hán, Chánh
Đẳng Giác.

HỘ TRÌ CĂN                                           259

- Xin vâng, mong an lành đến với Ngài.

Pancasikha, con của Càn Thát Bà vâng lời Thiên chủ
Sakka, cầm cây đàn cầm bằng gỗ vàng Beluva và đến
tại hang núi Indasala. Khi đến xong, Pancasikha
đứng lại một bên và suy nghĩ: "Ta đứng đây, không
quá xa Thế Tôn, cũng không quá gần. Và tiếng sẽ
được Ngài nghe".

Đứng một bên, Pancasikha, con của Càn Thát Bà gảy
cây đàn cầm bằng gỗ vàng Beluva và nói lên bài kệ,
liên hệ đến Phật, đến Pháp, đến A La Hán và đến ái
dục:

5. Ôi Suriya Vaccasa!
Ta đảnh lễ Timbaru,
Bậc phụ thân của nàng,
Đã sanh nàng thiện nữ,
Nguồn hạnh phúc của ta,
Như gió cho kẻ mệt.
Như nước cho kẻ khát,
Nàng là tình của ta.

Như pháp với Ứng Cúng,
Như thuốc cho kẻ bệnh,
Như đồ ăn kẻ đói,
Thiên nữ với nước mắt.

HỘ TRÌ CĂN                                      260

Hãy dập tắt lửa tình!

Như voi bị nắng thiêu,
Tẩm mình hồ nước mát,
Có cánh sen, nhụy sen.
Cũng vậy, ta muốn chìm,
Chìm sâu vào ngực nàng.
Như voi bị xiềng xích,
Hất móc câu, gậy nhọn,
Ta điên vì ngực nàng,
Hành động ta rối loạn.
Tâm ta bị nàng trói,
Di chuyển thật vô phương,
Rút lui cũng bất lực,
Như cá đã mắc câu.
Hiền nữ hãy ôm ta,
Trong cánh tay của nàng!
Hãy ôm ta, nhìn ta,
Trong ánh mắt dịu hiền.
Hãy ghì chặt lấy ta,
Thiện nữ! Ta van nàng!
Ôi Hiền nữ suối tóc,
Ái dục ta có bao!
Nhưng nay đã tăng bội,
Như đồ chúng La Hán!

Mọi công đức ta làm,

HỘ TRÌ CĂN                               261

Dâng lên bậc La Hán,
Ôi Kiều nữ toàn thiện,
Nàng là quả cho ta.
Công đức khác của ta,
Đã làm trên đời này!
Ôi Kiều nữ toàn thiện,
Nàng là quả của ta!

Vị Thích tử thiền tu,
Nhứt tâm và giác tỉnh,
Tìm cầu đạo Bất tử,
Cũng vậy ta cầu nàng!

Như người tu sung sướng,
Chứng Bồ Đề tối thượng.
Kiều nữ, ta sung sướng,
Được nhập một với nàng.

Nếu Thiên chủ Sakka,
Cho ta một ước nguyện,
Ta ước nguyện được nàng,
Vì ta quá yêu nàng!

Như ta-la sanh quả,
Tuệ Nữ, phụ thân nàng!
Ta sẽ đảnh lễ ngài,
Vì sanh nàng vẹn toàn.

HỘ TRÌ CĂN                              262

6. Khi được nghe vậy, Thế Tôn nói với Pancasikha, con của Càn Thát Bà:

- Này Pancasikha, huyền âm của Ngươi khéo hòa
điệu với giọng ca của Ngươi, và giọng ca của Ngươi
khéo hòa điệu với huyền âm của Ngươi. Này
Pancasikha, do vậy huyền âm của Ngươi không thêm
mầu sắc cho giọng ca, hay giọng ca của Ngươi không
thêm màu sắc cho huyền âm của Ngươi. Này
Pancasikha, Ngươi học tại chỗ nào những bài kệ liên
hệ đến Phật, Pháp, đến A La Hán, đến ái dục như
vậy?

- Bạch Thế Tôn, một thời Thế Tôn an trú ở Uruvelà, bên bờ sông Neranjara (Ni Liên Thiền), dưới gốc cây Ajapàla - nigrodha, khi mới thành Chánh Đẳng Giác. Lúc bấy giờ, con yêu con gái của Timbaru, vua Càn Thát Bà, tên là Bhaddà với biệt hiệu Suriya Vaccasà.

Nhưng bạch Thế Tôn, thiếu nữ lại yêu một người khác, tên là Sikhaddhi, con của Màtali người đánh xe. Bạch Thế Tôn, con không có phương tiện nào khác để chiếm được thiếu nữ. Con cầm đàn cầm bằng gỗ vàng Beluva, đến tại trú xá của Timbaru, vua Càn Thát Bà. Khi đến xong, con gảy đàn cầm bằng gỗ vàng Beluva và nói lên bài kệ này, liên hệ đến Phật,

HỘ TRÌ CĂN                                        263

đến Pháp, đến A La Hán và đến ái dục:

7. Ôi Suriya Vaccasà,
Ta đảnh lễ Timbaru
Bậc phụ thân của nàng
Đã sanh nàng Thiên nữ
Nguồn hạnh phúc của ta.
...
Như ta la sanh quả,
Tuệ nữ, phụ thân nàng!
Ta sẽ đảnh lễ ngài,
Vì sanh nàng vẹn toàn.

Bạch Thế Tôn, sau khi nghe nói vậy, Bhaddà Suriya
Vaccasà nói với con như sau: "Này Hiền giả, tôi
chưa được thấy Thế Tôn tận mặt. Nhưng tôi có nghe
đến Thế Tôn, khi tôi đến múa tại Thiện Pháp đường
của chư Thiên ở Tam thập tam thiên. Vì Hiền giả đã
tán dương Thế Tôn như vậy, vậy hôm nay chúng ta
sẽ gặp nhau ".

Bạch Thế Tôn, rồi con được gặp nàng, không phải hôm ấy, nhưng về sau.

8. Rồi Thiên chủ Sakka suy nghĩ như sau: "Pancasikha, con của Càn Thát Bà hoan hỷ đàm luận với Thế Tôn. Và Thế Tôn đối với Pancasikha cũng

HỘ TRÌ CĂN                                      264

vậy ".

Rồi Thiên chủ Sakka nói với Pancasikha, con của Càn Thát Bà:

- Này Khanh Pancasikha, hãy thay mặt ta, đảnh lễ
Thế Tôn và nói: " Bạch Thế Tôn, Thiên chủa Sakka
cùng với đình thần và thuộc hạ đầu diện tiếp tục đảnh
lễ Thế Tôn ".

- Xin vâng, mong an lành đến cho Ngài.

Pancasikha, con của Càn Thát Bà vâng theo lời dặn của Thiên chủ Sakka, đảnh lễ Thế Tôn và nói:

- Bạch Thế Tôn, Thiên chủ Sakka cùng với đình thần và thuộc hạ, đầu diện tiếp túc đảnh lễ Thế Tôn.

- Này Pancasikha, mong hạnh phúc đến với Thiên chủ Sakka, với các đình thần và các thuộc hạ! Chư Thiên, loài Người, Asurà, Nàgà, Gandhabba, đều ao ước hạnh phúc. Các loại chúng sanh khác cũng vậy.

Như vậy, các Như Lai chào đón thượng chúng. Được
chào đón như vậy, Thiên chủ Sakka bước vào hang
Indasàla của Thế Tôn, đảnh lễ Ngài và đứng một bên.
Chư Thiên ở Tam thập tam thiên cũng bước vào hang
Indasàla, đảnh lễ Thế Tôn và đứng một bên.

HỘ TRÌ CĂN                                         265

Pancasikha, con của Càn Thát Bà cũng bước vào hang Indasàla, đảnh lễ Thế Tôn và đứng một bên.

Lúc bấy giờ, trong hang Indasàla, những con đường
gồ ghề được làm bằng phẳng, những khoảng chật hẹp
được làm cho rộng rãi, trong hang tối tăm có hào
quang chiếu sáng, đó là nhờ thần lực của chư Thiên.
Rồi Thế Tôn nói với Thiên chủ Sakka:

- Thật là hy hữu, Đại đức Kosiya! Thật là kỳ diệu,
Đại đức Kosiya, tuy có nhiều trách nhiệm phải gánh
vác, có nhiều công tác phải làm, mà vẫn đến đây
được!

- Bạch Thế Tôn, đã từ lâu con muốn đến để yết kiến
Thế Tôn, nhưng bị ngăn trở bởi các công việc này,
công việc khác phải làm cho chư Thiên ở Tam thập
tam thiên, và do vậy không thể đến yết kiến Thế Tôn
được.

Bạch Thế Tôn, một thời, Thế Tôn trú ở Sàvatthi (Xá Vệ), tại cốc Salala. Bạch Thế Tôn, rồi con đến Sàvatthi để yết kiến Thế Tôn.

10. Lúc bấy giờ, Thế Tôn đang ngồi nhập định và
Bhunjàti, vợ của Vessavana đang đứng hầu Thế Tôn,
đảnh lễ chắp tay. Bạch Thế Tôn, rồi con nói với
Bhunjàti:

HỘ TRÌ CĂN                                       266

"- Này Hiền tỷ, hãy thay mặt ta đảnh lễ Thế Tôn và thưa: "Bạch Thế Tôn, Thiên chủ Sakka với đình thần và thuộc hạ đầu diện tiếp tục đảnh lễ Thế Tôn".

Được nghe nói vậy, Bhunjàti nói với con:

"- Thiện hữu, nay không phải thời để yết kiến Thế Tôn. Thế Tôn đang an lặng tịnh cư.

"- Này Hiền tỷ, khi nào xuất định, hãy thay mặt ta
đảnh lễ Thế Tôn và thưa: "Bạch Thế Tôn, Thiên chủ
Sakka cùng đình thần và thuộc hạ đầu diện tiếp tục
đảnh lễ Thế Tôn".

Bạch Thế Tôn, không hiểu Bhunjãti có thay mặt con đảnh lễ Thế Tôn không? Thế Tôn có nhớ lời bà ấy nói không?

- Này Thiên chủ, bà ấy có đảnh lễ Ta. Ta có nhớ lời bà ấy nói. Chính tiếng bánh xe của Ngài đã khiến Ta xuất định.

11. Bạch Thế Tôn, có chư Thiên được sanh lên Tam thập tam thiên trước chúng con, chính chúng con tận mắt được nghe chư Thiên ấy nói như sau: "Khi Như Lai, bậc A La Hán, Chánh Đẳng Giác xuất hiện ở đời, Thiên giới được hưng thịnh và Asurà giới bị suy vong". Bạch Thế Tôn, chính con có thể thấy và xác

HỘ TRÌ CĂN                                        267

chứng rằng khi nào Như Lai, bậc A La Hán, Chánh Đẳng Giác xuất hiện ở đời, thì Thiên giới được hưng thịnh và Asurà giới bị suy vong.

Bạch Thế Tôn ở đây, tại Kapilavatthu, có Thích nữ tên là Gopika, có lòng tin Phật, tin Pháp, tin Tăng, và gìn giữ đầy đủ giới luật. Thích nữ này, loại bỏ tâm niệm đàn bà, tu tập tâm niệm đàn ông, khi thân hoại mạng chung được sanh lên Thiên giới, thiện thú, nhập chúng với chư Thiên ở Tam thập tam thiên, sanh ra làm con của chúng con. Và ở đấy, nàng được gọi là Thiên tử Gopakà, Thiên tử Gopakà.

Bạch Thế Tôn, lại có ba Tỷ Kheo khác sống phạm
hạnh với Thế Tôn và sanh vào Càn Thát Bà giới hạ
đẳng. Họ sống được bao vây thọ hưởng năm món dục
tăng thịnh và thường hay đến hầu hạ săn sóc chúng
con. Chúng con được họ đến hầu hạ và săn sóc chúng
con như vậy, Thiên tử Gopakà mới trách la họ như
sau: "Chư Thiện hữu, tai các Người ở đâu mà
không nghe Pháp của Thế Tôn. Chính ta xưa là
đàn bà, tin Phật, tin Pháp, tin Tăng, gìn giữ giới
luật, loại bỏ tâm niệm đàn bà, tu tập tâm niệm đàn
ông, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh lên
thiện thú, Thiên giới, nhập chúng với chư Thiên ở
Tam thập tam thiên, làm con cho Thiên chủ Sakka
và được gọi là Thiên tử Gopakà. Chư Thiện hữu,

HỘ TRÌ CĂN                                          268

các Người tu hành phạm hạnh với Thế Tôn, được
sanh vào Càn Thát Bà giới hạ đẳng. Thật là điều
không mấy tốt đẹp, khi chúng con thấy những vị
đồng môn lại phải sanh vào hạ đẳng Càn Thát Bà
giới.

Bạch Thế Tôn, trong chư Thiên bị Thiên tử Gopakà
trách mắng như vậy, hai vị Thiên, ngay trong hiện
tại, chứng được chánh niệm và sanh làm phụ tá cho
Phạm thiên. Còn một vị Thiên sống thọ hưởng dục
lạc.

12. Ta đệ tử pháp nhãn,
Tên gọi Gopakà,
Ta tin Phật, Pháp, Tăng.
Tâm niệm rất hoan hỷ.
Nhờ Thiện pháp chư Phật,
Sanh con Thần Sakka,
Hào quang, sanh Thiên giới,
Được tên Gopakà.

Ta thấy vốn Tỷ Kheo,
Hạ sanh Càn Thát Bà!
Đệ tử Gotama,
Trước sanh làm con Người,
Ta cúng dường ẩm thực,
Hầu hạ trú xứ ta.

HỘ TRÌ CĂN                                     269

Mắt Hiền giả ở đâu?
Không nắm giữ Pháp, Phật,
Chánh pháp tự giác hiểu,
Bậc Pháp nhãn khéo giảng.

Ta chỉ hầu Quý vị,
Được nghe Pháp bậc Thánh.
Ta là con Sakka,
Có thần lực hào quang,
Được sanh lên Thiên giới.

Các người hầu Thế Tôn,
Sống phạm hạnh tối thượng,
Nay phải sanh hạ thân,
Mất thượng sanh hạ phẩm.

Ta nhìn thật khó chịu,
Thấy đồng môn hạ sanh
Với thân Càn Thát Bà,
Phải hầu hạ chư Thiên.

Từ địa vị cư sĩ,
Ta thấy rõ khác biệt.
Trước bà, nay đàn ông.
Ta sanh Thiên, hưởng dục.

Bị Gopakà trách mắng,

HỘ TRÌ CĂN                                270

Ưu phiền đồng phát nguyện,
Phải thăng tiến nỗ lực,
Không nô lệ cho ai!
Hai trong ba vị này,
Bắt đầu hành tinh tấn,
Nhờ Gotama dạy,
Chúng tẩy sạch tâm uế,
Thấy nguy hiểm dục vọng.
Như voi bỏ dây cương,
Các vị vượt Tam thiên,
Vứt bỏ dục kiết sử,
Quỷ triền phược khó vượt,
Cùng Sakka, Pajàpati.
Hội chúng Thiện Pháp đường
Vượt quá vị đang ngồi,
Anh hùng ly dục cấu.
Thấy chúng khỏi lo ngại,
Vasava giữa Thiên chúng,
Xem chúng sinh hạ phẩm,
Nay vượt qua Tam thiên.
Suy tư lời ưu phiền,
Gopaka với Vàssava:
Đế Thích ở nhân giới,
Đức Phật gọi Thích Ca
Đã chinh phục dục vọng.
Chúng là con của Ngài,
Thất niệm khi mệnh chung,

HỘ TRÌ CĂN                                271

Nhờ Ta lấy chánh niệm.
Một trong ba vị ấy,
Mang thân Càn Thát Bà.
Hai vị hướng Chánh giác,
Bỏ Thiên giới, nhập thiền.

Đừng đệ tử nào nghi,
Vị ở đây chứng pháp.
Chúng ta đảnh lễ Phật.
Vị vượt khỏi bộc lưu,
Đã diệt trừ nghi ngờ,
Bậc chiến thắng muôn loài.
Chính ở đây, chứng pháp,
Tấn bước đạt thù thắng,
Hai vị đạt thắng vị,
Hơn phụ tá Phạm thiên,

Ôi Thiện hữu chúng tôi.
Đến đây để chứng pháp.
Nếu Thế Tôn cho phép,
Chúng con hỏi Thế Tôn.

13. Rồi Thế Tôn suy nghĩ: "Đã lâu, Sakka này sống đời trong sạch. Câu hỏi gì Sakka hỏi Ta, đều hỏi có lợi ích, không phải không lợi ích. Câu hỏi gì hỏi Ta, Ta sẽ trả lời; và Sakka sẽ hiểu một cách mau chóng".

HỘ TRÌ CĂN                                         272

Rồi Thế Tôn nói bài kệ sau đây với Thiên chủ Sakka:

Vàsava hãy hỏi Ta,
Những gì tâm Ngươi muốn!
Mỗi câu hỏi của Ngươi,
Ta làm Ngươi thỏa mãn.

II

1. Sau khi được phép, Thiên chủ Sakka hỏi Thế Tôn câu hỏi đầu tiên:

- Bạch Thế Tôn, do kiết sử gì, các loài Thiên, Nhân,
Asurà, Nàgà, Càn Thát Bà, và tất cả những loài
khác, dân chúng ao ước: "Không hận thù, không đả
thương, không thù nghịch, không ác ý, chúng ta sống
với nhau không hận thù". Thế mà với hận thù, với đả
thương, với thù nghịch, với ác ý, họ sống với nhau
trong hận thù? Đó là hình thức câu hỏi thứ nhất,
Thiên chủ Sakka hỏi Thế Tôn. Và Thế Tôn trả lời
câu hỏi ấy như sau:

- Do tật đố và xan tham, các loài Thiên, Nhân Asurà, Nàgà, Càn Thát Bà và tất cả những loài khác, dân chúng ao ước: "Không hận thù, không đả

HỘ TRÌ CĂN                                        273

thương, không thù nghịch, không ác ý, chúng ta sống
với nhau không hận thù". Thế mà với hận thù, với đả
thương, với thù nghịch, với ác ý, họ sống với nhau
trong hận thù.

Đó là hình thức Thế Tôn trả lời cho câu hỏi Thiên chủ Sakka. Sung sướng, Thiên chủ Sakka hoan hỷ tín thọ lời dạy Thế Tôn và nói:

- Như vậy là phải, bạch Thế Tôn! Như vậy là phải, bạch Thiện Thệ! Khi nghe Thế Tôn trả lời câu hỏi, nghi ngờ con diệt tận, do dự con tiêu tan.

2. Thiên chủ Sakka, sau khi hoan hỷ, tín thọ câu trả lời Thế Tôn, liền hỏi câu hỏi tiếp:

- Bạch Thế Tôn, tật đố, xan tham, do nhân duyên
gì, do tập khởi gì, cái gì khiến chúng sanh khởi, cái
gì khiến chúng hiện hữu, cái gì có mặt thì tật đố, xan
tham có mặt? Cái gì không có mặt, thì tật đố xan
tham không có mặt?

- Này Thiên chủ, tật đố và xan tham do ưa ghét làm nhân duyên, do ưa ghét làm tập khởi, ưa ghét khiến chúng sanh khởi, ưa ghét khiến chúng hiện hữu, ưa ghét có mặt thì tật đố, xan tham có mặt; ưa ghét không có mặt thì tật đố, xan tham không có mặt.

HỘ TRÌ CĂN                                          274

- Bạch Thế Tôn, ưa ghét do nhân duyên gì, do tập khởi gì? Cái gì khiến chúng sanh khởi, cái gì khiến chúng hiện hữu, cái gì có mặt thì ưa ghét có mặt? Cái gì không có mặt thì ưa ghét không có mặt?

- Này Thiên chủ, ưa ghét do dục làm nhân duyên, do dục làm tập khởi, dục khiến chúng sanh khởi, dục khiến chúng hiện hữu. Dục có mặt thì ưa ghét có mặt; dục không có mặt thì ưa ghét không có mặt.

- Bạch Thế Tôn, nhưng dục do nhân duyên gì, do
tập khởi gì? Cái gì khiến dục sanh khởi, cái gì khiến
dục hiện hữu? Cái gì có mặt thì dục có mặt? Cái gì
không có mặt thì dục không có mặt?

- Này Thiên chủ, dục do tầm làm nhân duyên, do tầm
làm tập khởi; tầm khiến dục sanh khởi, tầm khiến
dục hiện hữu. Tầm có mặt thì dục có mặt; tầm không
có mặt thì dục không có mặt.

- Bạch Thế Tôn, tầm lấy gì làm nhân duyên, lấy gì
làm tập khởi? Cái gì khiến tầm sanh khởi, cái gì
khiến tầm hiện hữu? Cái gì có mặt thì tầm có mặt?
Cái gì không có mặt thì tầm không có mặt?

- Này Thiên chủ, tầm lấy các loại vọng tưởng làm nhân duyên, lấy các loại vọng tưởng hý luận làm tập khởi. Các loại vọng tưởng hý luận khiến tầm sanh

HỘ TRÌ CĂN                                         275

khởi, các loại vọng tưởng hý luận khiến tầm hiện
hữu. Do các loại vọng tưởng hý luận có mặt thì tầm
có mặt. Do các loại vọng tưởng hý luận không có mặt
thì tầm không có mặt ".

3. Bạch Thế Tôn, vị Tỷ Kheo phải chứng đạt như thế nào? Phải thành tựu con đường nào thích hợp và hướng dẫn diệt trừ các loại vọng tưởng hý luận?

- Này Thiên chủ, Ta nói hỷ có hai loại, một loại phải thân cận, một loại phải tránh xa.

- Này Thiên chủ, Ta nói ưu cũng có hai loại, một loại phải thân cận, một loại phải tránh xa.

- Này Thiên chủ, Ta nói xả cũng có hai loại, một loại phải thân cận, một loại phải tránh xa.

 Này Thiên chủ, Ta nói hỷ có hai loại, một loại
phải thân cận, một loại phải tránh xa. Lời tuyên
bố là như vậy. Do nhân duyên gì tuyên bố như
vậy?

- Ở đây, loại hỷ nào có thể biết được: "Khi tôi
thân cận với hỷ này, bất thiện pháp tăng
trưởng, thiện pháp suy giảm", thời hỷ ấy cần
phải tránh xa.

HỘ TRÌ CĂN                                       276

- Ở đây loại hỷ nào có thể biết được: "Khi tôi
thân cận với hỷ này, bất thiện pháp suy giảm,
thiện pháp tăng trưởng", thời hỷ ấy nên thân
cận.

- Ở đây, có hỷ câu hữu với tầm, câu hữu với tứ;
có hỷ không câu hữu với tầm, không câu hữu
với tứ. Các loại hỷ không câu hữu với tầm,
không câu hữu với tứ thì thù thắng hơn.

Này Thiên chủ, Ta nói hỷ có hai loại, một loại nên thân cận, một loại nên tránh xa. Sở dĩ có lời tuyên bố như vậy là do nhân duyên như vậy.

 Này Thiên chủ, Ta nói ưu cũng có hai loại, một
loại nên thân cận, một loại nên tránh xa. Lời
tuyên bố là như vậy. Do nhân duyên gì, tuyên bố
như vậy?

- Ở đây, loại ưu nào có thể biết được: "Khi tôi
thân cận với ưu này, bất thiện pháp tăng
trưởng, thiện pháp suy giảm", thời ưu ấy cần
phải tránh xa.

- Ở đây, loại ưu nào có thể biết được: "Khi tôi thân cận với ưu này, bất thiện pháp suy giảm, thiện pháp tăng trưởng", thời ưu ấy nên thân

HỘ TRÌ CĂN                                          277

cận.

- Ở đây, có ưu câu hữu với tầm, câu hữu với tứ,
có ưu không câu hữu với tầm, không câu hữu
với tứ. Các loại ưu không câu hữu với tầm,
không câu hữu với tứ thì thù thắng hơn.

Này Thiên chủ, Ta nói ưu là hai loại, một loại nên thân cận, một loại nên tránh xa. Sở dĩ có lời tuyên bố như vậy, là do nhân duyên như vậy.

 Này Thiên chủ, Ta nói xả cũng có hai loại, một
loại nên thân cận, một loại nên tránh xa. Lời
tuyên bố là như vậy. Do nhân duyên gì, tuyên bố
như vậy?

- Ở đây, loại xả nào có thể biết được: "Khi tôi
thân cận với xả này, bất thiện pháp tăng
trưởng, thiện pháp suy giảm", thời xả ấy cần
phải tránh xa.

- Ở đây, loại xả nào có thể biết được: "Khi tôi
thân cận với xả này, bất thiện pháp suy giảm,
thiện pháp tăng trưởng", thời xả ấy nên thân
cận.

- Ở đây, có xả câu hữu với tầm, câu hữu với tứ. Có xả không câu hữu với tầm, không câu hữu

HỘ TRÌ CĂN                                          278

với tứ. Các loại xả không câu hữu với tầm, không câu hữu với tứ thì thù thắng hơn.

Này Thiên chủ, Ta nói rằng xả có hai loại, một loại nên thân cận, một loại nên tránh xa. Sở dĩ có lời tuyên bố như vậy là do nhân duyên như vậy.

Này Thiên chủ, vị Tỷ Kheo phải chứng đạt như vậy, phải thành tựu con đường như vậy, mới thích hợp và hướng dẫn đến sự diệt trừ các vọng tưởng hý luận.

Đó là hình thức câu trả lời Thế Tôn cho câu hỏi Thiên chủ Sakka. Sung sướng, Thiên chủ Sakka hoan hỷ, tín thọ lời dạy Thế Tôn và nói:

- Như vậy là phải, bạch Thế Tôn! Như vậy là phải,
bạch Thiện Thệ! Khi nghe Thế Tôn trả lời câu hỏi,
nghi ngờ của con được diệt tận, do dự của con được
tiêu tan.

4. Thiên chủ Sakka, sau khi hoan hỷ tín thọ câu trả lời của Thế Tôn liền hỏi câu hỏi tiếp:

 Bạch Thế Tôn, vị Tỷ Kheo phải thành tựu như thế nào, phải thành tựu biệt giải thoát luật nghi như thế nào?

- Này Thiên chủ, Ta nói rằng thân hành có hai

HỘ TRÌ CĂN                                         279

loại, một loại nên thân cận, một loại nên tránh xa.

- Này Thiên chủ, Ta nói rằng khẩu hành có hai loại, một loại nên thân cận, một loại nên tránh xa.

- Này Thiên chủ, Ta nói rằng tầm có hai loại, một loại nên thân cận, một loại nên tránh xa.

 Này Thiên chủ, Ta nói rằng thân hành có hai
loại, một loại nên thân cận, một loại nên tránh
xa. Lời tuyên bố là như vậy. Do nhân duyên gì
tuyên bố như vậy?

- Ở đây, loại thân hành nào có thể biết được:
"Khi tôi thân cận với thân hành này, bất thiện
pháp tăng trưởng, thiện pháp suy giảm", thì
thân hành ấy cần phải tránh xa.

- Ở đây, loại thân hành nào có thể biết được:
"Khi tôi thân cận với thân hành này, bất thiện
pháp suy giảm, thiện pháp tăng trưởng", thì
thân hành ấy cần phải thân cận.

Này Thiên chủ, Ta nói rằng thân hành có hai loại, một loại cần thân cận, một loại cần tránh xa. Sở dĩ có lời tuyên bố như vậy là do nhân duyên như vậy.

HỘ TRÌ CĂN                                          280

 Này Thiên chủ, Ta nói rằng khẩu hành có hai
loại, một loại nên thân cận, một loại nên tránh
xa. Lời tuyên bố là như vậy. Do nhân duyên gì
tuyên bố như vậy?

- Ở đây, loại khẩu hành nào có thể biết được:
"Khi tôi thân cận với khẩu hành này, bất thiện
pháp tăng trưởng, thiện pháp suy vong", thì
khẩu hành ấy phải tránh xa.

- Ở đây, loại khẩu hành nào có thể biết được:
"Khi tôi thân cận với khẩu hành này, bất thiện
pháp suy vong, thiện pháp tăng trưởng", thì
khẩu hành ấy cần phải thân cận.

Này Thiên chủ, Ta nói rằng khẩu hành có hai loại, một loại nên thân cận, một loại nên tránh xa. Sở dĩ có lời tuyên bố như vậy, là do nhân duyên như vậy.

 Này Thiên chủ, Ta nói rằng tầm cầu cũng có hai
loại, một loại nên thân cận, một loại nên tránh xa.
Lời tuyên bố là như vậy. Do nhân duyên gì tuyên
bố như vậy?

- Ở đây loại tầm cầu nào có thể biết được: "Khi tôi thân cận với tầm cầu này, bất thiện pháp tăng trưởng, thiện pháp suy vong", thì loại tầm

HỘ TRÌ CĂN                                         281

cầu ấy cần phải tránh xa.

- Ở đây, loại tầm cầu nào có thể biết được: "Khi
tôi thân cận loại tầm cầu này, bất thiện pháp
suy vong, thiện pháp tăng trưởng", thì loại tầm
cầu ấy nên thân cận.

Này Thiên chủ, Ta nói rằng tầm cầu có hai loại, một loại nên thân cận, một loại nên tránh xa. Sở dĩ có lời tuyên bố như vậy là do nhân duyên như vậy.

Này Thiên chủ, vị Tỷ Kheo phải thành tựu như vậy, phải thành tựu biệt giải thoát luật nghi như vậy!

Đó là hình thức Thế Tôn trả lời câu hỏi Thiên chủ Sakka. Sung sướng, Thiên chủ Sakka hoan hỷ, tín thọ lời dạy Thế Tôn và nói:

- Như vậy là phải, bạch Thế Tôn! Như vậy là phải,
bạch Thiện Thệ! Sau khi nghe Thế Tôn trả lời câu
hỏi, nghi ngờ con được diệt tận, do dự con được tiêu
tan.

5. Thiên chủ Sakka, sau khi hoan hỷ tín thọ lời dạy Thế Tôn liền hỏi câu hỏi tiếp:

 Bạch Thế Tôn, vị Tỷ Kheo phải thành tựu như thế nào, phải thành tựu hộ trì các căn như thế

HỘ TRÌ CĂN                                          282

nào?

- Này Thiên chủ, sắc do mắt phân biệt. Ta nói rằng có hai loại, một loại nên thân cận, một loại nên tránh xa.

- Này Thiên chủ, tiếng do tai phân biệt... hương do mũi phân biệt... vị do lưỡi phân biệt... xúc do thân phân biệt...

- Này Thiên chủ, pháp do ý phân biệt, Ta nói rằng có hai loại, một loại nên thân cận, một loại nên tránh xa.

Được nghe như vậy, Thiên chủ Sakka bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, vấn đề Thế Tôn nói một cách tóm tắt được con hiểu một cách rộng rãi.

- Bạch Thế Tôn, loại sắc do mắt phân biệt, khi
con thân cận mà bất thiện pháp tăng trưởng,
thiện pháp suy giảm, thời loại sắc do mắt phân
biệt ấy nên tránh xa.

- Bạch Thế Tôn, loại sắc nào do mắt phân biệt,
khi con thân cận, bất thiện pháp suy giảm, thiện
pháp tăng trưởng, thời loại sắc do mắt phân biệt
ấy nên thân cận.

HỘ TRÌ CĂN                                         283

- Bạch Thế Tôn, loại tiếng nào do tai phân biệt...
loại hương nào do mũi phân biệt... loại vị nào
do lưỡi phân biệt... loại xúc nào do thân phân
biệt... loại pháp nào do ý phân biệt, khi con thân
cận, bất thiện pháp tăng trưởng, thiện pháp suy
giảm, thời loại pháp ấy nên tránh xa.

- Bạch Thế Tôn, loại pháp nào do ý phân biệt,
khi con thân cận thời bất thiện pháp suy giảm,
thiện pháp tăng trưởng, thời loại pháp ấy nên
thân cận.

Bạch Thế Tôn, vấn đề Thế Tôn nói một cách tóm tắt,
được con hiểu một cách rộng rãi. Sau khi nghe Thế
Tôn trả lời câu hỏi, nghi ngờ con tiêu tan, do dự con
diệt tận.

6. Như vậy sau khi hoan hỷ tín thọ lời dạy Thế Tôn, Thiên chủ Sakka lại hỏi câu hỏi tiếp:

 Bạch Thế Tôn, có phải tất cả vị Sa Môn, Bà La Môn đều đồng một tư tưởng, đồng một giới hạnh, đồng một mong cầu, đồng một chí hướng?

- Này Thiên chủ, tất cả Sa Môn, Bà La Môn không
đồng một tư tưởng, không đồng một giới hạnh,
không đồng một mong cầu, không đồng một chí
hướng!

HỘ TRÌ CĂN                                          284

- Bạch Thế Tôn, vì sao cả Sa Môn, Bà La Môn không đồng một giới hạnh, không đồng một mong cầu, không đồng một chí hướng?

- Này Thiên chủ, thế giới này gồm có nhiều loại giới,
nhiều giới sai biệt. Trong thế giới gồm có nhiều loại
giới và nhiều giới sai biệt này, các loại hữu tình tự
nhiên thiên chấp một loại giới nào, và khi đã thiên
chấp, trở thành Kiên trì, cố thủ, với định kiến: "Đây
là sự thật, ngoài ra toàn là si mê". Do vậy, tất cả Sa
Môn, Bà La Môn không đồng một tư tưởng, không
đồng một giới hạnh, không đồng một cứu cánh,
không đồng một mong cầu, không đồng một chí
hướng.

 Bạch Thế Tôn, có phải tất cả vị Sa Môn, Bà La Môn đều đồng một cứu cánh, đồng một an ổn, đồng một phạm hạnh, đồng một mục đích?

- Này Thiên chủ, tất cả vị Sa Môn, Bà La Môn không đồng một cứu cánh, không đồng một an ổn, không đồng một phạm hạnh, không đồng một mục đích.

Bạch Thế Tôn, vì sao tất cả Sa môn, Bà la môn,
không đồng một cứu cánh, không đồng một an ổn,
không đồng một phạm hạnh, không đồng một mục
đích?

HỘ TRÌ CĂN                                          285

- Này Thiên chủ, chỉ những vị Sa môn Bà la môn nào
đã giải thoát tham ái, những vị ấy mới đồng một cứu
cánh, đồng một an ổn, đồng một phạm hạnh, đồng
một mục đích. Do vậy, tất cả vị Sa môn, Bà la môn
không đồng một cứu cánh, không đồng một an ổn,
không đồng một phạm hạnh, không đồng một mục
đích.

Đó là hình thức câu trả lời Thế Tôn cho câu hỏi Thiên chủ Sakka. Sung sướng, Thiên chu Sakka hoan hỷ, tín thọ lời dạy Thế Tôn và nói:

- Như vậy là phải, bạch Thế Tôn! Như vậy là phải,
bạch Thiện Thệ! Sau khi nghe Thế Tôn trả lời câu
hỏi, nghi ngờ con được diệt tận, do dự con được tiêu
tan.

7. Thiên chủ Sakka, sau khi hoan hỷ, tín thọ lời dạy Thế Tôn liền hỏi câu tiếp:

- Bạch Thế Tôn, tham ái là bệnh tật, tham ái là mục nhọt, tham ái là mũi tên, tham ái dắt dẫn con người tái sanh đời này, đời khác, khiến con người khi cao, khi thấp. Bạch Thế Tôn, trong khi các Sa môn, Bà la môn khác ngoài giáo phái của Ngài không cho con dịp để hỏi những câu hỏi, thời Thế Tôn lại trả lời những câu hỏi ấy cho con, giảng giải rất lâu cho con, khiến mũi tên nghi ngờ, do dự của con được Thế Tôn

HỘ TRÌ CĂN                                         286

rút nhổ đi.

- Này Thiên chủ, Ngươi có biết những câu hỏi ấy cũng được Ngươi hỏi các vị Sa môn, Bà la môn khác không?

- Bạch Thế Tôn, con được biết những câu hỏi ấy cũng được con hỏi các vị Sa môn, Bà la môn khác.

- Này Thiên chủ, những vị ấy trả lời với Ngươi như thế nào, nếu không gì trở ngại hãy nói cho biết.

- Bạch Thế Tôn, không gì trở ngại cho con, khi Thế Tôn ngồi nghe hay những vị như Thế Tôn.

- Này Thiên chủ, vậy Ngươi hãy nói đi.

- Bạch Thế Tôn, những vị Sa môn, Bà la môn mà con nghĩ là những vị sống trong rừng an tịnh, xa vắng, con đi đến những vị ấy và hỏi những câu hỏi ấy. Các vị này không trả lời cho con, không trả lời lại hỏi ngược con: "Tôn giả tên gì?" Được hỏi vậy con trả lời: "Chư Hiền giả, tên là Thiên chủ Sakka." Rồi những vị ấy lại hỏi thêm con câu nữa: "Do công việc gì Tôn giả Thiên chủ lại đến chỗ này?" Con liền giảng cho những vị ấy Chánh pháp như con đã được nghe và đã được học. Chỉ được từng ấy, các vị hoan hỷ và nói: "Chúng tôi đã được thấy Thiên chủ Sakka.

HỘ TRÌ CĂN                                       287

Những điều gì chúng tôi hỏi, vị ấy đều trả lời cho
chúng tôi." Không những vậy, các vị này trở thành
đệ tử của con, chớ không phải con là đệ tử của các vị
ấy. Bạch Thế Tôn, nhưng con là đệ tử của Thế
Tôn, đã chứng Dự lưu, không còn bị rơi vào đọa
xứ, chắc chắn sẽ được giác ngộ.

- Này Thiên chủ, Ngươi có biết trước kia Ngươi không bao giờ có sự thoải mái như vậy, có được sự hỷ lạc như vậy?

- Bạch Thế Tôn, trước kia con không bao giờ có sự thoải mái như vậy, có được an lạc như vậy.

- Này Thiên chủ, như thế nào, Ngươi biết được trước kia không bao giờ có sự thoải mái như vậy, có được sự hỷ lạc như vậy?

- Bạch Thế Tôn, thuở xưa, một trận chiến tranh xẩy ra giữa chư Thiên và các vị Asurà. Bạch Thế Tôn, trong trận chiến tranh này, chư Thiên thắng trận, các loài Asurà bại trận. Bạch Thế Tôn sau khi thắng trận, con là người thắng trận, con suy nghĩ: "Nay cam lồ của chư Thiên và cam lồ của Asurà, cả hai loại cam lồ, chư Thiên sẽ được nếm." Bạch Thế Tôn, thoải mái ấy, hỷ lạc ấy do gậy trượng đem lại, do đao kiếm đem lại, không đưa đến yểm ly, ly dục, tịch diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ và Niết bàn. Bạch Thế Tôn,

HỘ TRÌ CĂN                                         288

thoải mái này, hỷ lạc này nhờ nghe Chánh pháp Thế
Tôn đem lại, không do gậy trượng, không do đao
kiếm, sẽ đưa đến hoàn toàn yếm ly, ly dục, tịch diệt,
an tịnh, thắng trí, giác ngộ và Niết bàn.

8. - Này Thiên chủ, khi Ngươi cảm thọ sự thoải mái và hỷ lạc như vậy, Ngươi cảm thấy những lợi ích gì?

- Bạch Thế Tôn, khi con cảm thọ thoải mái và hỷ lạc như vậy, con cảm thấy có sáu lợi ích như sau:

Nay con đứng tại đây,
Với thân một vị Thiên.
Con thấy được tái sanh,
Bạch Ngài, hãy biết vậy.

Bạch Thế Tôn đó là điều lợi thứ nhất con cảm thấy, khi con cảm thọ thoải mái hỷ lạc như vậy.

Sau khi chết con bỏ,
Thân chư Thiên, phi nhân,
Không muội lược, con đi,
Đến bào thai con thích.

Bạch Thế Tôn, đó là điều lợi ích thứ hai, con cảm thấy, khi con cảm thọ thoải mái và hỷ lạc như vậy.

HỘ TRÌ CĂN                                         289

Câu hỏi được đáp rõ,
Hoan hỷ trong Chánh giáo.
Con sống với Chánh trí,
Giác tỉnh và Chánh niệm.

Bạch Thế Tôn, đó là điều lợi thứ ba, con cảm thấy, khi con cảm thọ thoải mái và hỷ lạc như vậy.

Con sống với Chánh trí,
Sẽ được quả Bồ đề,
Sống làm vị Chánh giác,
Đời này đời cuối cùng.

Bạch Thế Tôn, đó là điều lợi ích thứ tư, con cảm thấy, khi con cảm thọ thoải mái và hỷ lạc như vậy.

Chết từ thân con Người,
Con từ bỏ thân Người,
Con sẽ thành chư Thiên,
Trong Thiên giới vô thượng.

Bạch Thế Tôn, đó là điều lợi ích thứ năm, con cảm thấy, khi con cảm thọ thoải mái, và hỷ lạc như vậy.

Thù thắng hơn chư Thiên, Akanittha danh xưng, Sống đời sống cuối cùng,

HỘ TRÌ CĂN                                       290

Như vậy nơi an trú.

Bạch Thế Tôn, đó là điều lợi ích thứ sáu, con cảm thấy, khi con cảm thọ thoải mái và hỷ lạc như vậy.

9. Tâm tư không thỏa mãn,
Nghi ngờ và do dự,
Con sống cầu Như Lai,
Thời gian khá lâu dài!

Con nghĩ các Sa môn,
Sống một mình cô độc,
Là bậc Chánh Đẳng Giác,
Nghĩ vậy con tìm gặp.
Làm thế nào thành công?
Làm thế nào thất bại?
Được hỏi câu hỏi vậy?
Không thể chỉ đường hướng.

Biết con là Sakka,
Bậc Thiên chủ, đã đến!
Họ liền gạn hỏi con,
Đến đây có việc gì?
Con liền giảng Chánh pháp,
Con được nghe cho họ.
Hoan hỷ, họ bèn nói:
"Vàsava làm họ thấy!".

HỘ TRÌ CĂN                                      291

Khi con được thấy Phật,
Nghi ngờ đều tiêu tan.
Nay con sống vô úy,
Hầu hạ bậc Chánh Giác.
Mũi tên độc tham ái,
Đấng Chánh Giác nhổ lên,
Con đảnh lễ Đại Hùng,
Bậc thân tộc mặt trời.
Tôn giả như Phạm thiên,
Nay con đảnh lễ Ngài,
Nay con kính lễ Ngài!
Ngài là bậc Chánh Giác,
Bậc Đạo Sư vô thượng,
Trong đời kể chư Thiên,
Không ai so sánh Ngài!

10. Rồi Thiên chủ Sakka nói với Pancasikha, con của Càn thát bà:

- Này Khanh Pancasikha, Ngươi đã giúp ta nhiều
việc. Trước nhờ Ngươi làm Thế Tôn bằng lòng, sau
khi Ngươi làm cho bằng lòng, ta mới đến yết kiến
Thế Tôn, bậc A la hán, Chánh Đẳng Giác. Ta sẽ đóng
vai trò thân phụ cho Ngươi, Ngươi sẽ là Vua loài Càn
thát bà. Ta sẽ cho Ngươi Bhaddà Suriya Vaccasà,
người mà Ngươi ao ước.

HỘ TRÌ CĂN                                        292

Rồi Thiên chủ Sakka, lấy tay sờ đất, đọc lên ba lần bài kệ cảm hứng như sau:

Đảnh lễ đấng Thế Tôn,
Bậc La hán, Chánh Giác!
Đảnh lễ đấng Thế Tôn,
Bậc La hán, Chánh Giác!
Đảnh lễ đấng Thế Tôn,
Bậc La hán, Chánh Giác!

Khi lời tuyên thuyết này được tụng đọc, pháp nhãn
thanh tịnh vô cấu, khởi lên cho Thiên chủ Sakka:
"Phàm pháp gì tập sanh, pháp ấy sẽ bị hoại diệt."
Ngoài ra, tám vạn chư Thiên cũng chứng quả tương
tợ. Đó là những câu hỏi, Thiên chủ Sakka được mời
hỏi và được Thế Tôn trả lời. Do vậy, cuộc đối thoại
này cũng được gọi là Những Câu Hỏi Của Sakka.
(Đế thích sở vấn).

HỘ TRÌ CĂN                                       293

44    Nếu nội mắt khg bị hư hại, nhưng ngoại sắc..- ĐẠI Kinh DỤ DẤU CHÂN VOI – 28 Trung I, 409

ĐẠI KINH DỤ DẤU CHÂN VOI (Mahahatthipadopama suttam) – Bài kinh số 28 – Trung I, 409

Như vầy tôi nghe.

Một thời, Thế Tôn trú ở Savatthi (Xá-vệ), tại
Jetavana (Kỳ-đà Lâm), vườn ông Anathapindika
(Cấp Cô Độc). Ở đây, Tôn giả Sariputta (Xá-lợi-
phất) gọi các Tỷ-kheo:

– Này các Hiền giả Tỷ-kheo!

– Thưa vâng, Hiền giả.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả Sariputta. Tôn giả Sariputta nói như sau:

– Chư Hiền giả, ví như tất cả dấu chân của mọi loại động vật đều thâu nhiếp trong dấu chân voi, vì dấu chân này được xem là lớn nhất trong tất cả dấu

HỘ TRÌ CĂN                                       294

chân về phương diện to lớn. Cũng vậy, chư Hiền giả,
tất cả các Thiện pháp đều tập trung trong Bốn Thánh
đế. Thế nào là trong Bốn Thánh đế? Trong Khổ
Thánh đế, trong Khổ tập Thánh đế, trong Khổ diệt
Thánh đế, trong Khổ diệt đạo Thánh đế.

Chư Hiền, thế nào là Khổ Thánh đế? - Sanh là khổ,
già là khổ, chết là khổ, sầu, bi, khổ, ưu, não là khổ,
điều gì cầu không được là khổ, tóm lại Năm thủ uẩn
là khổ.

 Chư Hiền, thế nào là Năm thủ uẩn? - Chính là sắc thủ uẩn, thọ thủ uẩn, tưởng thủ uẩn, hành thủ uẩn, thức thủ uẩn.

 Chư Hiền, thế nào là sắc thủ uẩn? - Bốn đại và sắc khởi lên từ bốn đại.

 Chư Hiền, thế nào là bốn đại? - Chính là địa giới, thủy giới, hỏa giới, phong giới.

 Chư Hiền, thế nào là địa giới? - Có nội địa giới, có ngoại địa giới.

 Chư Hiền, thế nào là nội địa giới? - Cái gì thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thô phù, kiên cứng, bị chấp thủ, như tóc, lông, móng, răng, da, thịt, gân,

HỘ TRÌ CĂN                                          295

xương, tủy, thận, tim, gan, hoành cách mô, lá lách,
phổi, ruột, màng ruột, bao tử, phân, và bất cứ vật
gì khác thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thô phù,
kiên cứng, bị chấp thủ. Chư Hiền, như vậy gọi là
nội địa giới.

Những gì thuộc nội địa giới và những gì thuộc ngoại địa giới đều thuộc về địa giới. Cần phải như thật quán sát địa giới với chánh trí tuệ như sau: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi". Sau khi như thật quán sát địa giới với chánh trí tuệ như vậy, vị ấy sanh yểm ly đối với địa giới, tâm từ bỏ địa giới.

Chư Hiền, một thời xảy ra khi ngoại thủy giới
dao động, trong thời ấy ngoại địa giới bị biến mất.
Chư Hiền, tánh vô thường của ngoại địa giới xưa ấy
có thể nêu rõ, tánh hủy hoại có thể nêu rõ, tánh đoạn
diệt có thể nêu rõ, tánh biến dịch có thể nêu rõ. Như
vậy còn nói gì đến thân thể yểu thọ do khát ái chấp
thủ này? Ở đây không có gì để có thể nói là tôi, là
của tôi, hay tôi là.

Chư Hiền, nếu có những người khác mắng
nhiếc, chỉ trích, chọc tức, nhiễu não Tỷ-kheo, vị ấy
biết rõ như sau: "Khổ thọ khởi lên nơi tôi, thọ này
thuộc tai xúc chạm, thọ này do nhân duyên, không

HỘ TRÌ CĂN                                           296

phải không do nhân duyên, do nhân duyên gì? Do
nhân duyên xúc". Vị ấy thấy xúc là vô thường, thấy
thọ là vô thường, thấy tưởng là vô thường, thấy
hành là vô thường, thấy thức là vô thường. Tâm của
vị này hoan hỷ, thích thú, tịnh chỉ, quyết định, tùy
thuộc giới đối tượng.

Chư Hiền, nếu những người khác xử sự với Tỷ- kheo không có hoàn hảo, không có tốt đẹp, không có khả ái, hoặc dùng tay xúc chạm, hoặc dùng đá xúc chạm, hoặc dùng gậy xúc chạm, hoặc dùng gươm xúc chạm, vị ấy tuệ tri như sau: "Sự thể của thân này là như vậy, nên tay có thể xúc chạm, đá có thể xúc chạm, gậy có thể xúc chạm, gươm có thể xúc chạm. Thế Tôn đã dạy như sau trong ví dụ cái cưa: "Chư Tỷ-kheo, nếu có kẻ trộm cướp hạ tiện lấy cái cưa hai lưỡi cắt từng phần tay và chân. Nếu ai ở đây sanh ý phẫn nộ, người ấy không làm đúng lời Ta dạy"... Ta sẽ tinh cần, tinh tấn, không dải đãi. Niệm được an trú không có loạn niệm, thân thể được khinh an, không dao động, tâm được định tỉnh nhất tâm. Nay mặc cho tay xúc chạm thân này, mặc cho đá xúc chạm thân này, mặc cho gậy xúc chạm thân này, mặc cho gươm xúc chạm thân này, lời dạy chư Phật cần phải được thực hành. Chư Hiền, Tỷ-kheo ấy, niệm Phật như vậy, niệm Pháp như vậy, niệm Tăng như vậy, nhưng xả tương ưng với thiện không được an

HỘ TRÌ CĂN                                         297

trú. Do vậy, vị ấy bị dao động, bị dao động mạnh:
"Thật bất hạnh cho ta, thật không may cho ta, thật
rủi ro cho ta, thật không tốt đẹp cho ta. Dầu ta có
niệm Phật như vậy, niệm Pháp như vậy, niệm Tăng
như vậy, nhưng xả tương ưng với thiện không được
an trú".

Chư Hiền, ví như một người dâu, khi thấy ông
nhạc, bị dao động, bị dao động mạnh. Cũng vậy, chư
Hiền, nếu Tỷ-kheo ấy niệm Phật như vậy, niệm Pháp
như vậy, niệm Tăng như vậy, nhưng xả tương ưng
với thiện không được an trú. Do vậy, vị ấy bị dao
động, bị dao động mạnh: "Thật bất hạnh cho ta, thật
không may cho ta, thật rủi ro cho ta, thật không tốt
đẹp cho ta. Dầu ta có niệm Phật như vậy, niệm Pháp
như vậy, niệm Tăng như vậy, nhưng xả tương ưng
với thiện không được an trú". Chư Hiền, nếu Tỷ-kheo
ấy, niệm Phật như vậy, niệm Pháp như vậy, niệm
Tăng như vậy, và xả tương ưng với thiện được an trú,
thì Tỷ-kheo ấy được hoan hỷ. Chư Hiền, đến mức độ
này, Tỷ-kheo đã làm thật nhiều.

 Chư Hiền, thế nào là thủy giới? -Có nội thủy giới, có ngoại thủy giới.

 Chư Hiền thế nào là nội thủy giới? - Cái gì thuộc về nội thân, thuộc cá nhân, thuộc nước, thuộc chất

HỘ TRÌ CĂN                                        298

lỏng, bị chấp thủ, như mật, (viêm đàm dịch) mủ,
máu, mồ hôi, mỡ, nước mắt, mỡ da, nước miếng,
nước mủ, nước ở khớp xương, nước tiểu, và bất
cứ vật gì khác thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc
nước, thuộc chất lỏng, bị chấp thủ. Chư Hiền, như
vậy gọi là nội thủy giới.

Những gì thuộc nội thủy giới và những gì thuộc ngoại thủy giới, đều thuộc về thủy giới. Cần phải như thật quán sát thủy giới với chánh trí tuệ như sau: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi". Sau khi như thật quán sát thủy giới với chánh trí tuệ như vậy, vị ấy sanh yểm ly đối với thủy giới, tâm từ bỏ thủy giới.

Chư Hiền, một thời xảy ra khi ngoại thủy giới dao động, nước cuốn trôi làng, cuốn trôi thị trấn, cuốn trôi thành phố, cuốn trôi xứ, cuốn trôi quốc độ. Chư Hiền, một thời xẩy ra khi nước biển đại dương hạ thấp một trăm do-tuần, hạ thấp hai trăm do-tuần, hạ thấp ba trăm do-tuần, hạ thấp bốn trăm do-tuần, hạ thấp năm trăm do-tuần, hạ thấp sáu trăm do-tuần, hạ thấp bảy trăm do-tuần. Chư Hiền, một thời xẩy ra khi nước biển đại dương dâng cao đến bảy cây ta-la, dâng cao đến sáu cây ta-la, dâng cao đến năm cây ta- la, dâng cao đến bốn cây ta-la, dâng cao đến b ây ta- la, dâng cao đến hai cây ta-la, dâng cao chỉ đến một

HỘ TRÌ CĂN                                           299

cây ta-la. Chư Hiền, một thời xẩy ra khi nước biển
đại dương cao đến bảy đầu người, dâng cao đến sáu
đầu người, dâng cao đến năm đầu người, dâng cao
đến bốn đầu người, dâng cao đến ba đầu người, dâng
cao đến hai đầu người, dâng cao chỉ đến một đầu
người. Chư Hiền, một thời xẩy ra khi nước biển đại
dương dâng cao đến nửa thân người, dâng cao chỉ
đến hông, dâng cao chỉ đến đầu gối, dâng cao chỉ đến
gót chân. Chư Hiền, một thời xẩy ra khi nước biển
đại dương không có để thấm ướt đốt ngón chân. Chư
Hiền, tánh vô thường của ngoại thủy giới xưa ấy có
thể nêu rõ; tánh hủy hoại có thể nêu; tánh đoạn diệt
có thể nêu rõ; tánh biến dịch có thể nêu rõ... (như
trên)... và xả tương ứng với thiện được an trú. Chư
Hiền, cho đến mức độ này, vị Tỷ-kheo đã làm thật
nhiều.

 Chư Hiền, thế nào là hỏa giới? - Có nội hỏa giới, có ngoại hỏa giới.

 Chư Hiền, thế nào là nội hỏa giới? - Cái gì thuộc
về nội thân, thuộc về cá nhân, thuộc lửa, thuộc
chất nóng, bị chấp thủ. Như cái gì khiến cho hâm
nóng, khiến cho hủy hoại, khiến cho thiêu cháy;
cái gì khiến cho những vật được ăn uống, nhai,
nếm, có thể khéo tiêu hóa, hay tất cả những vật gì
khác thuộc nội thân, thuộc cá nhân, thuộc lửa,

HỘ TRÌ CĂN                                        300

thuộc chất nóng, bị chấp thủ. Chư Hiền, như vậy gọi là nội hỏa giới.

Những gì thuộc nội hỏa giới và những gì thuộc ngoại hỏa giới, đều thuộc về hỏa giới. Cần phải như thật quán sát hỏa giới với chánh trí tuệ như sau: "Cái này không phải của tôi, cái này không phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi". Sau khi như thật quán sát hỏa giới với chánh trí tuệ như vậy, vị ấy sanh yểm ly đối với hỏa giới, tâm từ bỏ hỏa giới.

Chư Hiền, một thời xảy ra khi hỏa giới dao
động. Lửa thiêu cháy làng, thiêu cháy thị trấn, thiêu
cháy thành phố, thiêu cháy xứ, thiêu cháy quốc độ.
Lửa cháy cho đến cuối hàng cây cối, cho đến cuối
hàng đường lớn, cho đến cuối hàng chân núi, cho đến
cuối hàng thủy biên, hay cho đến cuối hàng khu đất
khả ái, rồi lửa bị tắt vì không nhiên liệu. Chư Hiền,
một thời xảy ra khi loài người đi kiếm lửa phải dùng
lông gà và dây gân.

Chư Hiền, tánh vô thường của ngoại hỏa giới
xưa ấy có thể nêu rõ; tánh hủy hoại có thể nêu rõ;
tánh đoạn diệt có thể nêu rõ; tánh biến dịch có thể
nêu rõ... (như trên)... và xả tương ưng với thiện được
an trú. Chư Hiền, cho đến mức độ này, Tỷ-kheo đã
làm thật nhiều.

HỘ TRÌ CĂN                                          301

 Chư Hiền, thế nào là phong giới? - Có nội phong giới, có ngoại phong giới.

 Chư Hiền, thế nào là nội phong giới? Cái gì thuộc
về nội thân, thuộc cá nhân, thuộc gió, thuộc động
tánh, bị chấp thủ, như gió thổi lên, gió thổi xuống,
gió trong ruột, gió trong bụng dưới, gió thổi ngang
các chi tiết (tay chân), hơi thở vô, hơi thở ra, và
bất cứ vật gì khác thuộc nội thân, thuộc cá nhân,
thuộc gió, thuộc tánh động, bị chấp thủ. Chư Hiền,
như vậy gọi là nội phong giới.

Những gì thuộc nội phong giới và những gì
thuộc ngoại phong giới đều thuộc về phong giới. Cần
phải như thật quán sát phong giới với chánh trí tuệ
như sau: "Cái này không phải của tôi, cái này không
phải là tôi, cái này không phải tự ngã của tôi". Sau
khi thấy như thật phong giới với chánh trí tuệ như
vậy, vị ấy sanh yểm ly đối với phong giới, tâm từ bỏ
phong giới.

Chư Hiền, một thời xẩy ra khi ngoại phong giới dao động, gió thổi bay làng, thổi bay thị trấn, thổi bay thành phố, thổi bay xứ, thổi bay quốc độ. Chư Hiền, một thời xẩy ra khi trong tháng cuối mùa hạ, loài người tìm cầu gió nhờ lá cây ta-la, nhờ cây quạt, và người ta không mong tìm được cỏ tại chỗ có rạch

HỘ TRÌ CĂN                                          302

nước chảy. Chư Hiền, tánh vô thường của ngoại phong giới xưa ấy có thể nêu rõ; tánh hủy hoại có thể nêu rõ; tánh đoạn diệt có thể nêu rõ; tánh biến dịch có thể nêu rõ. Như vậy còn nói gì đến thân thể yểu thọ do khát ái chấp thủ này? Ở đây không có gì để có thể nói là tôi, là của tôi, hay tôi là.

Chư Hiền, nếu có những người khác mắng
nhiếc, chỉ trích, chọc tức, nhiễu não Tỷ-kheo, vị ấy
biết rõ như sau: "Khổ thọ khởi lên nơi tôi này thuộc
tai xúc chạm; thọ này do nhân duyên, không phải
không do nhân duyên. Do nhân duyên gì? Do nhân
duyên xúc vậy". Vị ấy thấy xúc là vô thường; vị ấy
thấy thọ là vô thường; vị ấy thấy tưởng là vô thường;
vị ấy thấy hành là vô thường; vị ấy thấy thức là vô
thường; tâm của vị này hoan hỷ, thích thú, tịnh chỉ,
quyết định, tùy thuộc giới đối tượng.

Chư Hiền, nếu những người khác xử sự với Tỷ- kheo, không có hoàn hảo, không có tốt đẹp, không có khả ái, hoặc dùng tay xúc chạm, hoặc dùng đá xúc chạm, hoặc dùng gậy xúc chạm, hoặc dùng gươm xúc chạm, vị ấy biết như sau: "Sự thể của thân này là như vậy nên tay có thể xúc chạm, đá có thể xúc chạm, gậy có thể xúc chạm, gươm có thể xúc chạm". Thế Tôn đã dạy như sau trong ví dụ cái cưa: "Chư Tỷ-kheo, nếu có kẻ trộm cướp hạ tiện lấy cái cưa hai

HỘ TRÌ CĂN                                         303

lưỡi cắt từng phần tay và chân, nếu ai ở đây sanh ý
phẫn nộ thì người ấy không làm đúng lời ta dạy". Ta
sẽ tinh cần, tinh tấn, không dải đãi, niệm được an
trú, không có loạn niệm, thân thể được khinh an,
không dao động, tâm được định tĩnh nhất tâm. Nay
mặc cho tay xúc chạm thân này, mặc cho đá xúc
chạm, mặc cho gậy xúc chạm, mặc cho gươm xúc
chạm thân này. Lời dạy chư Phật cần phải được thực
hành".

Chư Hiền, Tỷ-kheo ấy, niệm Phật như vậy, niệm Pháp như vậy, niệm Tăng như vậy, nhưng xả tương ưng với thiện không được an trú. Do vậy, vị ấy bị dao động, bị dao động mạnh: "Thật bất hạnh cho ta, thật không may cho ta, thật rủi ro cho ta, thật không tốt đẹp cho ta. Dầu ta có niệm Phật như vậy, niệm Pháp như vậy, niệm Tăng như vậy, nhưng xả tương ưng với thiện không được an trú". Chư Hiền, ví như một người dâu, khi thấy ông nhạc, bị dao động, bị dao động mạnh. Cũng vậy, chư Hiền, nếu Tỷ-kheo ấy niệm Phật như vậy, niệm Pháp như vậy, niệm Tăng như vậy, nhưng xả tương ưng với thiện không được an trú. Do vậy, vị ấy bị dao động, bị dao động mạnh: "Thật bất hạnh cho ta, thật không may cho ta, thật rủi ro cho ta, thật không tốt đẹp cho ta. Dầu ta có niệm Phật như vậy, niệm Pháp như vậy, niệm Tăng như vậy, nhưng xả tương ưng với thiện không

HỘ TRÌ CĂN                                         304

được an trú".

Chư Hiền, nếu Tỷ- Kheo ấy niệm Phật như vậy,
niệm Pháp như vậy, niệm Tăng như vậy, và xả tương
ưng với thiện được an trú. Do vậy, Tỷ-kheo ấy được
hoan hỷ. Chư Hiền, cho đến mức độ này, Tỷ-kheo đã
làm thật nhiều.

Chư Hiền, như một khoảng trống được bao
vây bởi cây gậy, bởi dây leo, bởi cỏ, bởi bùn, được
biết là một nhà ở. Cũng vậy, Chư Hiền, một khoảng
trống được bao vây bởi xương, bởi dây gân, bởi thịt,
bởi da, được biết là một sắc pháp.

 Chư Hiền, nếu nội mắt không bị hư hại, nhưng
ngoại sắc không vào trong tầm mắt, không có
sự quy tụ xúc chạm thích hợp, thì thức phần
thích hợp không có hiện khởi.
 Chư Hiền, nếu nội mắt không bị hư hại, ngoại
sắc vào trong tầm mắt, nhưng không có sự quy
tụ xúc chạm thích hợp, thì thức phần thích hợp
không có hiện khởi.
 Chư Hiền, chỉ khi nào nội mắt không bị hư hại,
ngoại sắc vào trong tầm mắt, có sự quy tụ xúc
chạm thích hợp, thì thức phần thích hợp có
hiện khởi.

HỘ TRÌ CĂN                                        305

 Bất cứ sắc pháp gì được hiện khởi như vậy đều
quy tụ trong sắc thủ uẩn. Bất cứ cảm thọ gì
được hiện khởi như vậy đều quy tụ trong thọ
thủ uẩn. Bất cứ tưởng gì được hiện khởi như
vậy đều được quy tụ trong tưởng thủ uẩn. Bất
cứ hành gì được hiện khởi như vậy đều quy tụ
trong hành thủ uẩn. Bất cứ thức gì được hiện
khởi như vậy đều quy tụ trong thức thủ uẩn. Vị
ấy tuệ tri như sau: "Như vậy, như người ta nói,
có sự quy tụ, sự tập hợp, sự hòa hợp của năm
thủ uẩn này. Thế Tôn đã nói như sau: "Ai thấy
được lý duyên khởi, người ấy thấy được pháp.
Ai thấy được pháp, người ấy thấy được lý
duyên khởi". Những pháp này do duyên khởi
lên chính là năm thủ uẩn. Sự tham dục, chấp
trước, tham đắm, mê say trong năm thủ uẩn
này tức là khổ tập. Sự nhiếp phục tham dục, sự
từ bỏ tham dục tức là sự khổ diệt". Cho đến
mức độ này, Chư Hiền, Tỷ-kheo đã làm rất
nhiều.
Chư Hiền, nếu nội tai không bị hư hại... nếu lỗ
mũi không bị hư hại... nếu lưỡi không bị hư hại... nếu
thân không bị hư hại...

 Chư Hiền, nếu nội ý căn không bị hư hại nhưng ngoại pháp không vào trong tầm của ý căn, không có sự quy tụ xúc chạm thích hợp, thì

HỘ TRÌ CĂN                                          306

thức phần thích hợp không có hiện khởi.
 Chư Hiền, nếu nội ý căn không bị hư hại, ngoại
pháp vào trong tầm của ý căn, nhưng không có
sự quy tụ xúc chạm thích hợp, thì thức phần
thích hợp không có hiện khởi.
 Chư Hiền, chỉ khi nào nội ý căn không bị hư
hại, ngoại pháp vào trong tầm của ý căn, có sự
quy tụ xúc chạm thích hợp, thì thức phần thích
hợp có hiện khởi.
 Bất cứ sắc pháp gì được hiện khởi như vậy đều
quy tụ trong sắc thủ uẩn; bất cứ cảm thọ gì
được hiện khởi như vậy đều quy tụ trong thọ
thủ uẩn; bất cứ tưởng gì được hiện khởi như
vậy đều quy tụ trong tưởng thủ uẩn; bất cứ
hành gì được hiện khởi như vậy đều quy tụ
trong hành thủ uẩn; bất cứ thức gì được hiện
khởi như vậy đều quy tụ trong thức thủ uẩn. Vị
ấy tuệ tri như sau: "Như vậy, như người ta nói,
có sự quy tụ, sự tập họp, sự hòa hợp của năm
thủ uẩn này. Thế Tôn đã nói như sau: "Ai thấy
được lý duyên khởi, người ấy thấy được pháp;
ai thấy được pháp, người ấy thấy được lý duyên
khởi". Những pháp này do duyên khởi lên
chính là năm thủ uẩn. Sự tham dục, chấp
trước, tham đắm, mê say trong năm thủ uẩn
này tức là khổ tập. Sự nhiếp phục tham dục, sự

HỘ TRÌ CĂN                                       307

từ bỏ tham dục tức là sự khổ diệt". Cho đến
mức độ này, chư Hiền, Tỷ-kheo đã làm rất
nhiều.
Tôn giả Sariputta thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-
kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Sariputta dạy.

HỘ TRÌ CĂN                                       308

45    Pháp môn nhiễm dục lậu và pháp môn không nhiễm dục lậu - Kinh Dục Lậu – Tương IV, 298

Dục Lậu – Tương IV, 298

1) Một thời Thế Tôn sống giữa dân chúng Sakka, tại Kapilavatthu (Ca-tỳ-la-vệ), trong vườn Nigrodha.

2) Lúc bấy giờ có một hội đường mới của những
người Sakka ở Kapilavatthu được làm không bao
lâu, chưa được một Sa-môn, hay Bà-la-môn, hay một
người nào đến ở.

3) Rồi một số người Sakka ở Kapilavatthu đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.

4) Ngồi xuống một bên, các người Sakka ở Kapilavatthu bạch Thế Tôn:

-- Ở đây, bạch Thế Tôn, có hội đường mới của những
người Sakka ở Kapilavatthu được làm không bao
lâu, chưa được một Sa-môn, hay Bà-la-môn, hay một
người nào đến ở. Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn hãy
sử dụng ngôi nhà ấy đầu tiên, rồi sau các người
Sakka ở Kapilavatthu sẽ sử dụng. Như vậy, sẽ đưa

HỘ TRÌ CĂN                                       309

đến hạnh phúc và an lạc lâu dài cho những người Sakka ở Kapilivatthu.

Thế Tôn im lặng nhận lời.

5) Những người Sakka ở Kapilavatthu sau khi biết
Thế Tôn đã nhận lời, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ
Thế Tôn, thân phía hữu hướng về Ngài rồi đi đến hội
đường mới ấy. Sau khi đến, họ cho trải toàn bộ hội
đường với những tấm đệm, cho bày biện các chỗ
ngồi, cho sắp đặt ghè nước, cho treo đèn dầu, rồi đi
đến Thế Tôn; sau khi đến, bạch Thế Tôn:

-- Bạch Thế Tôn, toàn bộ hội đường đã được trải
đệm. Các chỗ ngồi đã được bày biện. Một ghè nước
đã được đặt sẵn. Ngọn đèn dầu đã được treo lên. Nay
Thế Tôn hãy làm gì Ngài nghĩ là phải thời.

6) Rồi Thế Tôn đắp y, cầm y bát, cùng với chúng Tỷ-
kheo đi đến hội đường mới; sau khi đến, rửa chân, đi
vào hội đường và ngồi dựa vào cây cột ở giữa, mặt
hướng về phía Đông. Chúng Tỷ-kheo, sau khi rửa
chân, bước vào hội đường, và ngồi dựa vào bức
tường phía Tây, mặt hướng về phía Đông, với Thế
Tôn trước mặt. Các người Sakka ở Kapilavatthu, sau
khi rửa chân, bước vào hội đường, ngồi dựa vào bức
tường phía Đông, hướng mặt về phía Tây, với Thế
Tôn phía trước mặt.

HỘ TRÌ CĂN                                        310

7) Rồi Thế Tôn, phần lớn của đêm, với pháp thoại
thuyết giảng, khích lệ, làm cho phấn khởi, làm cho
hoan hỷ các người Sakka ở Kapilavatthu. Rồi Thế
Tôn giải tán họ với câu:

-- Này các Sakka, đêm đã quá khuya, nay các Ông hãy làm những gì các Ông nghĩ là hợp thời.

-- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các người Sakka ở Kapilavatthu vâng đáp Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân hữu hướng về Ngài rồi ra đi.

8) Rồi Thế Tôn, sau khi các người Sakka ở Kapilavatthu ra đi không bao lâu, liền gọi Tôn giả Mahà Moggalàna:

-- Này Moggalàna, chúng Tỷ-kheo đã đoạn trừ được
buồn ngủ. Này Moggalàna, hãy thuyết pháp thoại
cho chúng Tỷ-kheo. Ta nay bị đau lưng, Ta muốn
nằm xuống.

-- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Tôn giả Mahà Moggalàna vâng đáp Thế Tôn.

9) Rồi Thế Tôn cho xếp y Sanghàti (Tăng-già-lê) gấp bốn lại, và nằm xuống phía hông bên phải, trong

HỘ TRÌ CĂN                                       311

dáng nằm con sư tử, hai chân gác trên nhau, chánh niệm tỉnh giác, tác ý đến lúc thức dậy.

10) Ở đây, Tôn giả Mahà Moggalàna gọi các Tỷ- kheo:

-- Này chư Hiền.

-- Thưa Hiền giả.

Các Tỷ-kheo vâng đáp Tôn giả Mahà Moggalàna. Tôn giả Mahà Moggalàna nói như sau:

-- Này chư Hiền, tôi sẽ giảng cho chư Hiền về pháp
môn nhiễm dục lậu, và pháp môn không nhiễm
dục lậu. Hãy lắng nghe và suy nghiệm kỹ. Tôi sẽ
giảng.

-- Thưa vâng, Hiền giả.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả Mahà Moggalàna. Tôn giả Mahà Moggalàna nói như sau:

11) -- Và này chư Hiền, thế nào là nhiễm dục lậu?

Ở đây, này chư Hiền, Tỷ-kheo khi mắt thấy sắc, thiên chấp sắc khả ái, ghét bỏ các sắc không khả ái, sống với thân niệm không an trú, với tâm nhỏ hẹp. Vị ấy không như thật rõ biết tâm giải thoát, tuệ giải

HỘ TRÌ CĂN                                          312

thoát. Chính ở đây, các ác bất thiện pháp ấy khởi lên không được trừ diệt không có dư tàn.

... Khi lưỡi nếm vị...

... Khi ý biết các pháp, thiên chấp pháp khả ái, ghét
bỏ pháp không khả ái, sống với thân niệm không an
trú, với tâm nhỏ hẹp. Vị ấy không như thật rõ biết
tâm giải thoát, tuệ giải thoát ấy. Chính ở đây, các ác
bất thiện pháp ấy khởi lên không được trừ diệt không
có dư tàn.

12) Này chư Hiền, đây gọi là Tỷ-kheo bị nhiễm dục
lậu đối với các sắc do mắt nhận thức... đối với các
vị do lưỡi nhận thức... đối với các pháp do ý nhận
thức.

Tỷ-kheo sống như vậy, này chư Hiền, nếu Màra có đến vị ấy, ngang qua mắt, Màra nắm được cơ hội, Màra nắm được đối tượng... Nếu Màra có đến vị ấy, ngang qua lưỡi, Màra nắm được cơ hội, Màra nắm được đối tượng.... Nếu Màra có đến vị ấy, ngang qua ý, Màra nắm được cơ hội, Màra nắm được đối tượng.

13) Cũng vậy, này chư Hiền, như một cái nhà lợp bằng cây lau hay cỏ, héo khô, không có nhựa, xưa đến ba bốn năm. Nếu từ phương Đông có người đến, với bó đuốc cháy đỏ, ngọn lửa sẽ nắm được cơ hội,

HỘ TRÌ CĂN                                          313

sẽ nắm được đối tượng. Nếu một người từ phương
Tây đến... Nếu một người từ phương Bắc đến... Nếu
một người từ phương Nam đến... Nếu một người từ
phương dưới đến... Nếu một người từ phương trên
đến, hay một người bất cứ từ ở đâu đến, với bó đuốc
cháy đỏ, ngọn lửa nắm được cơ hội, ngọn lửa nắm
được đối tượng.

Cũng vậy, này chư Hiền, nếu Tỷ-kheo sống như vậy.
Nếu Màra có đến vị ấy, ngang qua mắt, Màra nắm
được cơ hội, Màra nắm được đối tượng... Nếu Màra
có đến vị ấy, ngang qua lưỡi... Nếu Màra có đến vị
ấy, ngang qua ý, Màra nắm được cơ hội, Màra nắm
được đối tượng.

14) Này chư Hiền, sống như vậy, các sắc chinh phục
vị Tỷ-kheo, không phải vị Tỷ-kheo chinh phục các
sắc. Các tiếng chinh phục vị Tỷ-kheo, không phải vị
Tỷ-kheo chinh phục các tiếng. Các hương chinh phục
vị Tỷ-kheo, không phải vị Tỷ-kheo chinh phục các
hương. Các vị chinh phục vị Tỷ-kheo, không phải vị
Tỷ-kheo chinh phục các vị. Các xúc chinh phục vị Tỷ-
kheo, không phải vị Tỷ-kheo chinh phục các xúc. Các
pháp chinh phục vị Tỷ-kheo, không phải vị Tỷ-kheo
chinh phục các pháp.

Này chư Hiền, đây được gọi là Tỷ-kheo bị sắc chinh phục, bị tiếng chinh phục, bị hương chinh phục, bị vị

HỘ TRÌ CĂN                                         314

chinh phục, bị xúc chinh phục, bị pháp chinh phục,
không phải không bị chinh phục. Chinh phục vị ấy là
các ác bất thiện pháp bị nhiễm ô, đưa đến tái sanh,
đầy sợ hãi (sadarà), đưa đến quả khổ dị thục, tương
lai là già chết. Như vậy, này chư Hiền, là nhiễm dục
lậu.

15) Và này chư Hiền, thế nào là không nhiễm dục lậu?

Ở đây, này chư Hiền, Tỷ-kheo khi mắt thấy sắc,
không thiên chấp sắc khả ái, không ghét bỏ sắc
không khả ái, sống an trú thân niệm, với tâm vô
lượng. Vị ấy như thật rõ biết tâm giải thoát, tuệ giải
thoát. Chính ở nơi đây, các ác bất thiện pháp khởi lên
được đoạn diệt không có dư tàn.

…Khi lưỡi nếm vị... Khi ý biết các pháp, vị ấy không thiên chấp các pháp khả ái, không ghét bỏ các pháp không khả ái, sống an trú thân niệm, với tâm vô lượng. Vị ấy như thật biết rõ tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Chính ở nơi đây, các ác bất thiện pháp khởi lên được đoạn diệt không có dư tàn.

Này chư Hiền, đây gọi là vị Tỷ-kheo không bị nhiễm
dục lậu đối với các sắc do mắt nhận thức... đối với
các vị do lưỡi nhận thức... đối với các pháp do ý nhận
thức...

HỘ TRÌ CĂN                                          315

Tỷ-kheo sống như vậy, này chư Hiền, nếu Màra có
đến vị ấy, ngang qua mắt, Màra không nắm được cơ
hội, Màra không nắm được đối tượng... Nếu Màra
có đến vị ấy, ngang qua lưỡi, Màra không nắm được
cơ hội, Màra không nắm được đối tượng... Nếu Màra
có đến vị ấy, ngang qua ý, Màra không nắm được cơ
hội, Màra không nắm được đối tượng.

16) Ví như, này chư Hiền, một cái nhà có nóc nhọn hay một giảng đường có nóc nhọn xây bằng đất dày, vừa mới xoa trét, nếu có người từ phương Đông lại với ngọn đuốc cháy đỏ, ngọn lửa không nắm được cơ hội, không nắm được đối tượng... từ phương Tây đến... từ phương Bắc đến... từ phương Nam đến... từ phương dưới đến... từ phương trên đến hay từ bất cứ phương nào đến, với ngọn đuốc cháy đỏ, ngọn lửa không nắm được cơ hội, không nắm được đối tượng.

17) Sống như vậy, này chư Hiền, Tỷ-kheo chinh
phục các sắc, không phải các sắc chinh phục Tỷ-
kheo. Tỷ-kheo chinh phục các tiếng, không phải các
tiếng chinh phục Tỷ-kheo. Tỷ-kheo chinh phục các
hương, không phải các hương chinh phục Tỷ-kheo.
Tỷ-kheo chinh phục các vị, không phải các vị chinh
phục Tỷ-kheo. Tỷ-kheo chinh phục các xúc, không
phải các xúc chinh phục Tỷ-kheo. Tỷ-kheo chinh

HỘ TRÌ CĂN                                       316

phục các pháp, không phải các pháp chinh phục Tỷ- kheo.

Này chư Hiền, đây gọi là Tỷ-kheo chinh phục các
sắc, chinh phục các tiếng, chinh phục các hương,
chinh phục các vị, chinh phục các xúc, chinh phục
các pháp, không phải bị chinh phục. Chính vị ấy
chinh phục các ác bất thiện pháp bị nhiễm ô, đưa
đến tái sanh, đầy sợ hãi, đưa đến quả khổ dị thục
tương lai là già chết. Như vậy, này chư Hiền, là
không nhiễm dục lậu.

18) Rồi Thế Tôn ngồi dậy và gọi Tôn giả Màha Moggalàna:

-- Lành thay, lành thay, này Moggalàna! Lành thay,
này Moggalàna! Ông đã thuyết cho các Tỷ-kheo về
pháp môn nhiễm dục lậu và pháp môn không
nhiễm dục lậu.

19) Tôn giả Mahà Moggalàna thuyết như vậy. Bậc Đạo Sư chấp nhận. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ, tín thọ lời Tôn giả Mahà Moggalàna thuyết.

HỘ TRÌ CĂN                                      317

46    Phòng hộ 6 xứ là tối quan trọng - Kinh THIỆN TINH – 105 Trung III, 79

KINH THIỆN TINH (Sunakkhatta suttam) – Bài kinh số 105 – Trung III, 79

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú tại Vesali (Tỳ-xá-ly), ở
Đại Lâm, tại Trùng Các giảng đường (Kutagarasala).
Lúc bấy giờ nhiều Tỷ-kheo, trước mặt Thế Tôn tuyên
bố đã chứng trí giác: "Chúng tôi biết rằng sanh đã
tận, Phạm hạnh đã thành, những điều nên làm đã làm,
không còn trở lại trạng thái này nữa". Sunakkhatta
Licchaviputta (Thiện Tinh Ly-xa Tử) được nghe:
"Nhiều Tỷ-kheo... (như trên)... này nữa". Rồi
sunakkhatta Licchaviputta đi đến chỗ Thế Tôn, sau
khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.
Ngồi xuống một bên, Sunakkhatta Licchaviputta
bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn con có được nghe như sau: "Nhiều Tỷ-kheo... (như trên)... này nữa". Bạch Thế Tôn, những Tỷ-kheo ấy, trước mặt Thế Tôn tuyên bố

HỘ TRÌ CĂN                                       318

đã chứng trí giác: "Chúng tôi biết rằng sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lại trạng thái này nữa". Bạch Thế Tôn, không biết các Tỷ-kheo ấy đã tuyên bố một cách chơn chánh chứng trí giác, hay ở đây có một số Tỷ-kheo, vì tăng thượng mạn đã tuyên bố chứng trí giác?

– Này Sunakkhatta, những vị Tỷ-kheo trước mặt Ta đã tuyên bố chứng trí giác: "Chúng tôi biết rằng, sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lại trạng thái này nữa". Ở đây, có một số Tỷ-kheo đã chơn chánh tuyên bố chứng trí giác; nhưng ở đây, cũng có một số Tỷ-kheo chính vì tăng thượng mạn, đã tuyên bố chứng trí giác.

 Ở đây, này Sunakkhatta, những vị Tỷ-kheo nào
đã chơn chánh tuyên bố chứng trí giác, thời đối
với các vị ấy, thật là đúng như vậy.
 Nhưng đối với các vị Tỷ-kheo nào, vì tăng
thượng mạn đã tuyên bố chứng tri giác, ở đây,
này Sunakkhatta, Như Lai nghĩ như sau: "Ta
hãy thuyết pháp cho những vị ấy". Và như vậy,
ở đây, này Sunakkhatta, Như Lai suy nghĩ: "Ta
hãy thuyết pháp cho những vị ấy".
 Nhưng ở đây, nếu có một số người ngu si, bày
đặt câu hỏi, đến hỏi Như Lai; ở đây, này

HỘ TRÌ CĂN                                         319

Sunakkhatta, Như Lai suy nghĩ như sau: "Ta hãy thuyết pháp cho những người ấy". Như Lai suy nghĩ như vậy, không có làm khác.

– Nay đã đúng thời để thuyết pháp, bạch Thế
Tôn! Nay đã đúng thời để thuyết pháp, bạch Thiện
Thệ! Thế Tôn thuyết pháp như thế nào, sau khi nghe
Thế Tôn xong, các Tỷ-kheo sẽ thọ trì.

– Vậy này Sunakkhatta, hãy nghe và khéo tác ý kỹ, Ta sẽ giảng.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Sunakkhatta Licchaviputta vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– Này Sunakkhatta, có năm dục trưởng dưỡng
này. Thế nào là năm? Các sắc do mắt nhận thức, khả
ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn;
các tiếng do tai nhận thức...; các hương do mũi nhận
thức...; các vị do lưỡi nhận thức...; các xúc do thân
cảm xúc khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến
dục, hấp dẫn. Này Sunakkhatta, những pháp này là
năm dục trưởng dưỡng.

 Nhưng này Sunakkhatta, sự tình này xảy ra khi ở đây có số người thiên nặng về vật chất thế gian.

HỘ TRÌ CĂN                                         320

Đối với người thiên nặng về vật chất thế gian, này
Sunakkhatta, câu chuyện (thích hợp với người ấy)
phải tùy thuộc như thế nào để phù hợp với điều
người ấy suy tầm và suy tư, và người ấy chỉ giao
thiệp với người nào người ấy thích thú. Nhưng
nếu câu chuyện chỉ nói liên hệ đến bất động, thời
người ấy không nghe, không lóng tai, và tâm
không an trú vào tri giác. Và người ấy không giao
thiệp với người mà người ấy không thích thú.

Ví như này Sunakkhatta, có người đã lâu không trú ở trong làng hay thị trấn của mình, và có thể thấy một người vừa mới từ làng ấy hay thị trấn ấy lại. Người này sẽ hỏi người ấy về sự an ninh của làng hay thị trấn ấy, về đồ ăn uống sung túc và về ít bệnh tật, và người ấy sẽ nói cho người này biết về sự an ổn của làng hay thị trấn ấy, về đồ ăn uống sung túc và về ít bệnh tật. Này Sunakkhatta, Ông nghĩ thế nào? Có phải người này sẽ nghe người kia, lóng tai, tâm an trú vào trí giác và người này sẽ giao thiệp với người ấy mà người này thích thú?

– Thưa phải vậy, bạch Thế Tôn.

– Cũng vậy, này Sunakkhatta, sự tình này xảy ra khi ở đây có số người thiên nặng về vật chất thế gian. Đối với người thiên nặng về vật chất thế gian, này

HỘ TRÌ CĂN                                          321

Sunakkhatta, câu chuyện thích hợp với người ấy phải tùy thuộc như thế nào để phù hợp với điều người ấy suy tầm và suy tư, và người ấy chỉ giao thiệp với người mà người ấy thích thú. Nhưng nếu câu chuyện chỉ nói liên hệ đến Bất động, thời người ấy không nghe, không lóng tai và tâm không an trú vào thượng trí, và người ấy không giao thiệp với người mà người ấy không thích thú. Người ấy cần được hiểu như vầy: "Là hạng người thiên nặng về vật chất thế gian".

 Này Sunakkhatta, sự tình này xảy ra, khi một số
người thiên nặng về Bất động. Đối với người
thiên nặng về Bất động, này Sunakkhatta, câu
chuyện thích hợp (với người ấy) phải tùy thuộc
như thế nào để phù hợp với điều người ấy suy tầm
và suy tư, và người ấy chỉ giao thiệp với người mà
người ấy thích thú. Nhưng nếu câu chuyện chỉ nói
liên hệ đến vật chất thế gian, thời người ấy không
nghe, không lóng tai và tâm không an trú vào
thượng trí, và người ấy không giao thiệp với
người mà người ấy không thích thú.

Ví như, này Sunakkhatta, một lá vàng khô đã rời khỏi cành, không còn xanh trở lại.

Cũng vậy, này Sunakkhatta, đối với hạng người thiên nặng về Bất động, đã rời khỏi kiết sử vật chất

HỘ TRÌ CĂN                                        322

thế gian. Người ấy cần được hiểu như sau: "Đây là hạng người không liên hệ với kiết sử vật chất thế gian, thiên nặng về Bất động".

– Này Sunakkhatta, sự tình này xảy ra. Ở đây, có một số người thiên nặng về Vô sở hữu. Đối với người thiên nặng về Vô sở hữu, này Sunakkhatta, câu chuyện thích hợp với người ấy phải tùy thuộc như thế nào để phù hợp với điều người ấy suy tầm và suy tư, và người ấy chỉ giao thiệp với người mà người ấy thích thú. Nhưng nếu câu chuyện chỉ nói liên hệ đến Bất động, thời người ấy không nghe, không lóng tai, và tâm không an trú vào trí giác, và người ấy không giao thiệp với người mà người ấy không thích thú.

Ví như, này Sunakkhatta, một hòn đá bị vỡ làm đôi không thể nối liền lại được.

Cũng vậy, này Sunakkhatta, đối với hạng người
thiên nặng về Vô sở hữu, đã bị chặt đứt khỏi kiết sử
Bất động, người ấy cần được hiểu như sau: "Đây là
hạng người không liên hệ với kiết sử Bất động, thiên
nặng về Vô sở hữu".

 Này Sunakkhatta, sự tình này xảy ra. Ở đây, có
một số người thiên nặng về Phi tưởng phi phi
tưởng xứ. Đối với người thiên nặng về Phi tưởng
phi phi tưởng xứ, này Sunakkhatta, câu chuyện

HỘ TRÌ CĂN                                        323

thích hợp với người ấy phải tùy thuộc như thế nào
để phù hợp với điều người ấy suy tầm và suy tư,
và người ấy chỉ giao thiệp với người mà người ấy
thích thú. Nhưng nếu câu chuyện chỉ nói liên hệ
đến Vô sở hữu xứ, thời người ấy không nghe,
không lóng tai, và tâm không an trú vào tri giác,
và người ấy không giao thiệp với người mà người
ấy không thích thú.

Ví như, này Sunakkhatta, một người đã ăn các
món ăn mỹ vị và đã quăng bỏ. Này Sunakkhatta, Ông
nghĩ thế nào? Người ấy có ưa ăn lại món ăn ấy
không?

– Bạch Thế Tôn không. Vì sao vậy? Vì rằng, bạch Thế Tôn, món ăn ấy được xem là ghê tởm rồi.

– Cũng vậy, này Sunakkhatta, đối với hạng
người thiên nặng về Phi tưởng phi phi tưởng xứ, đã
để một bên kiết sử Vô sở hữu xứ. Người ấy cần được
hiểu như sau: "Đây là hạng người không liên hệ với
kiết sử Vô sở hữu xứ, thiên nặng về Phi tưởng phi phi
tưởng xứ".

 Này Sunakkhatta sự tình này xảy ra, khi ở đây, có
số người thiên nặng về chánh Niết-bàn. Đối với
hạng người thiên nặng về chánh Niết-bàn, này
Sunakkhatta, câu chuyện thích hợp với người ấy

HỘ TRÌ CĂN                                         324

phải tùy thuộc như thế nào để phù hợp với điều
người ấy suy tầm và suy tư, và người ấy chỉ giao
thiệp với người mà người ấy thích thú. Nhưng nếu
câu chuyện chỉ nói liên hệ đến Phi tưởng phi phi
tưởng xứ, thời người ấy không nghe, không lóng
tai, và tâm không an trú vào trí giác. Và người ấy
không giao thiệp với người mà người mà ấy
không thích.

Ví như, này Sunakkhatta, cây tala ngọn cây đã bị chặt đứt không thể lớn được nữa.

Cũng vậy, này Sunakkhatta, đối với hạng người
thiên nặng về chánh Niết-bàn, đã cắt đứt kiết sử Phi
tưởng phi phi tưởng xứ, đã cắt đứt từ rễ, làm cho như
cây tala không thể tái sanh, không thể khởi lên lại
trong tương lai. Người ấy cần phải được hiểu như
sau: "Đây là hạng người không liên hệ với kiết sử
Phi tưởng phi phi tưởng xứ, thiên nặng về chánh
Niết-bàn".

 Này Sunakkhatta, sự tình này xảy ra, khi ở đây, có
một số người suy nghĩ như sau: "Tham ái được vị
Sa-môn gọi là mũi tên. Thuốc độc vô minh làm
não hại (con người) với dục, tham, sân. Mũi tên
tham ái đã được ta đoạn diệt; thuốc độc vô minh
đã được trừ khử; ta thiên nặng về chánh Niết-

HỘ TRÌ CĂN                                         325

bàn". Vị ấy có thể tự hào với mục đích hiện tại.
Vị ấy có thể truy cầu những gì không thích hợp
với khuynh hướng chánh Niết-bàn, mắt vị ấy có
thể truy cầu sắc không thích hợp, tai có thể truy
cầu tiếng không thích hợp, mũi có thể truy cầu
hương không thích hợp, lưỡi có thể truy cầu vị
không thích hợp, thân có thể truy cầu xúc không
thích hợp, ý có thể truy cầu pháp không thích hợp.
Khi mắt truy cầu sắc không thích hợp, tai truy cầu
tiếng không thích hợp, mũi truy cầu hương không
thích hợp, lưỡi truy cầu vị không thích hợp, thân
truy cầu xúc không thích hợp, ý truy cầu pháp
không thích hợp, thời tham dục nhiễu loạn tâm vị
ấy. Vị ấy do tâm bị tham dục nhiễu loạn đi đến
chết hay đi đến khổ gần như chết.

Ví như, này Sunakkhatta, một người bị mũi tên bắn, tên ấy có tẩm thuốc độc rất dày. Bạn bè thân hữu, bà con huyết thống người ấy cho mời một y sĩ giải phẫu. Vị y sĩ giải phẫu ấy có thể cắt xung quanh miệng vết thương với con dao; sau khi cắt xung quanh miệng vết thương với con dao, vị y sĩ giải phẫu có thể dò tìm mũi tên với một vật dụng dò tìm. Sau khi dò tìm mũi tên với một vật dụng dò tìm, y sĩ có thể rút mũi tên ra. Y sĩ có thể trừ khử hết thuốc độc, còn để lại một ít nhưng nghĩ không có thuốc độc nào còn lại, y sĩ nói như sau: "Này Hiền giả, mũi tên

HỘ TRÌ CĂN                                         326

của Bạn đã được rút ra thuốc độc đã được trừ khử,
không còn dư tàn, và không còn gì nguy hiểm nữa
cho Bạn, nhưng Bạn phải chỉ ăn các đồ ăn thích hợp,
và hãy gìn giữ, nếu ăn đồ ăn không thích hợp, vết
thương của Bạn sẽ làm mủ lại, và thường thường
phải cho rửa vết thương, thường thường phải xức
thuốc cho miệng vết thương. Trong khi thường
thường cho rửa vết thương, thường thường xức thuốc
cho miệng vết thương, chớ có để máu cũ đóng khô
trên miệng vết thương và hãy cẩn thận khi đi ra giữa
gió và nắng; hãy cẩn thận khi đi ra giữa gió và nắng,
nếu không, bụi và nhớp có thể nhiễu hại miệng vết
thương. Và này Bạn, nếu Bạn chăm sóc vết thương,
thời vết thương sẽ được lành".

Người ấy suy nghĩ như sau: "Mũi tên đã được rút khỏi (thân) ta, nọc độc đã được trừ khử, không còn dư tàn, và ta đã thoát khỏi nguy hiểm". Và người ấy ăn những đồ ăn không thích hợp. Vì người ấy ăn những đồ ăn không thích hợp, nên vết thương làm mủ lại. Và thường thường người ấy không rửa vết thương, thường thường không xức thuốc miệng vết thương. Vì người ấy thường thường không rửa vết thương, vì người ấy thường thường không xức thuốc miệng vết thương, nên máu cũ đông lại trên miệng vết thương. Và người ấy thường hay đi giữa gió và nắng. Do người ấy thường hay đi giữa gió và nắng,

HỘ TRÌ CĂN                                         327

bụi và nhớp nhiễu hại miệng vết thương; và vì người ấy không chăm sóc vết thương nên vết thương không được lành. Vì người ấy làm chính những việc không thích hợp, và do thuốc độc được trừ khử nhưng còn dư tàn, do cả hai điều ấy nên miệng vết thương có thể lở to hơn trước. Do vết thương lở to, người ấy có thể đi đến chết hay đau khổ gần như chết.

Cũng vậy, này Sunakkhatta, sự kiện này xảy ra, khi ở đây một số Tỷ-kheo nghĩ như sau: "Tham ái được bậc Sa-môn gọi là mũi tên, thuốc độc vô minh làm não hại (con người) với dục, tham, sân. Mũi tên tham ái đã được ta đoạn diệt; thuốc độc vô minh đã được trừ khử. Ta thiên nặng về chánh Niết-bàn". Vị ấy có thể tự hào với mục đích hiện tại. Vị ấy có thể truy cầu những gì không thích hợp với khuynh hướng chánh Niết-bàn. Mắt có thể truy cầu sắc không thích hợp, tai có thể truy cầu tiếng không thích hợp, mũi có thể truy cầu hương không thích hợp, lưỡi có thể truy cầu vị không thích hợp, thân có thể truy cầu xúc không thích hợp, ý có thể truy cầu pháp không thích hợp. Khi mắt truy cầu sắc không thích hợp, tai truy cầu tiếng không thích hợp, mũi truy cầu hương không thích hợp, lưỡi truy cầu vị không thích hợp, thân truy cầu xúc không thích hợp, ý truy cầu pháp không thích hợp. thời tham dục nhiễu loạn tâm vị ấy. Vị ấy do tham dục nhiễu loạn tâm, đi đến chết

HỘ TRÌ CĂN                                          328

hay đi đến khổ gần như chết. Như vậy, này
Sunakkhatta, là chết trong giới luật của bậc Thánh,
khi vị ấy từ bỏ tu tập, trở về hoàn tục, và như vậy,
này Sunakkhatta, là khổ như chết, khi vị ấy phạm
một ô uế tội nào.

 Này Sunakkhatta, sự tình này xảy ra, khi ở đây
một số Tỷ-kheo suy nghĩ như sau: "Tham ái được
bậc Sa-môn gọi là mũi tên, thuốc độc vô minh làm
não hại (con người) với dục, tham, sân. Mũi tên
tham ái đã được ta đoạn diệt, thuốc độc vô minh
đã được trừ khử. Ta thiên nặng về chánh Niết-
bàn". Chính vì thiên nặng về chánh Niết-bàn, vị
ấy không truy cầu những gì không thích hợp với
(khuynh hướng) thiên nặng về Niết-bàn, mắt
không truy cầu sắc không thích hợp, tai không
truy cầu tiếng không thích hợp, mũi không truy
cầu hương không thích hợp, lưỡi không truy cầu
vị không thích hợp, thân không truy cầu xúc
không thích hợp, ý không truy cầu pháp không
thích hợp. Vì mắt vị ấy không truy cầu sắc không
thích hợp, vì tai không truy cầu tiếng không thích
hợp, vì mũi không truy cầu hương không thích
hợp, vì lưỡi không truy cầu vị không thích hợp, vì
thân không truy cầu xúc không thích hợp, vì ý
không truy cầu pháp không thích hợp, nên tham
dục không nhiễu loạn tâm, vì tham dục không

HỘ TRÌ CĂN                                        329

nhiễu loạn tâm; nên vị ấy không đi đến chết hay đi đến khổ gần như chết.

Ví như, này Sunakkhatta, một người bị tên bắn, và mũi tên bị tẩm thuốc độc rất dày. Bạn bè thân hữu, bà con huyết thống người ấy cho mời một y sĩ giải phẫu. Vị y sĩ giải phẫu ấy có thể cắt xung quanh miệng vết thương với con dao; sau khi cắt xung quanh miệng vết thương với con dao, vị y sĩ giải phẫu có thể dò tìm tên với một vật dụng dò tìm. Sau khi dò tìm mũi tên với một vật dụng dò tìm, y sĩ có thể rút mũi tên ra... Y sĩ có thể trừ khử hết thuốc độc không còn để dư lại và biết rằng không còn để dư lại. Vị ấy nói như sau: "Này Bạn, mũi tên của Bạn đã được rút ra, thuốc độc đã được trừ khử, không có dư tàn, nhưng vẫn còn nguy hiểm cho Bạn. Và Bạn hãy ăn những đồ ăn thích hợp, chớ ăn những đồ ăn không thích hợp khiến vết thương có thể làm mủ; và thường thường hãy rửa vết thương, thường thường hãy xức thuốc miệng vết thương, thường thường rửa vết thương, thường thường xức thuốc miệng vết thương, chớ để máu cũ đóng khô lại trên miệng vết thương. Và chớ có đi ra giữa gió và nắng; đi ra giữa gió và nắng, chớ để bụi và nhớp làm nhiễu hại miệng vết thương, hãy sống gìn giữ vết thương, này Bạn, và vết thương sẽ lành".

HỘ TRÌ CĂN                                           330

Người ấy suy nghĩ như sau: "Mũi tên đã được rút ra khỏi ta, thuốc độc đã được trừ khử, không có dư tàn. Và ta chưa thoát khỏi nguy hiểm".

 Và vị ấy có thể chỉ ăn các đồ ăn thích hợp.
Do chỉ ăn các đồ ăn thích hợp miệng vết
thương có thể không làm mủ.
 Và thường thường vị ấy có thể rửa vết
thương, thường thường có thể xức thuốc
miệng vết thương. Do thường thường rửa vết
thương, do thường thường xức thuốc miệng
vết thương, máu cũ không có thể đóng khô
lại trên miệng vết thương.
 Người ấy không sốt sắng đi giữa gió và nắng.
Do người ấy không sốt sắng đi giữa gió và
nắng, bụi và nhớp có thể không nhiễu hại
miệng vết thương và người ấy sống gìn giữ
vết thương, và vết thương được lành.
 Vì người ấy chỉ làm những điều thích hợp và
vì thuốc độc được trừ khử không còn dư tàn,
do hai (nhân duyên ấy) vết thương được khép
kín lại. Khi vết thương được da che kín lại,
người ấy không đi đến chết hay không đi đến
khổ gần như chết.

Cũng vậy, này Sunakkhatta, sự kiện này xảy ra,

HỘ TRÌ CĂN                                       331

khi ở đây một số Tỷ-kheo suy nghĩ như sau: "Tham
ái được bậc Sa-môn gọi là mũi tên, thuốc độc vô
minh làm não hại (con người) với dục, tham, sân.
Mũi tên tham ái đã được ta đoạn diệt.... (như trên)...
không có truy cầu những gì không thích hợp. Mắt
không truy cầu sắc không thích hợp, tai không truy
cầu tiếng không thích hợp, mũi không truy cầu
hương không thích hợp, lưỡi không truy cầu vị
không thích hợp, thân không truy cầu xúc không
thích hợp, ý không truy cầu pháp không thích hợp.
Do mắt người ấy không truy cầu sắc không thích
hợp, do tai không truy cầu tiếng không thích hợp, do
mũi không truy cầu hương không thích hợp, do lưỡi
không truy cầu vị không thích hợp, do thân không
truy cầu xúc không thích hợp, do ý không truy cầu
pháp không thích hợp, tham dục có thể không nhiễu
hại tâm. Do tâm không bị tham dục nhiễu hại, nên
người ấy không đi đến chết, hay không đi đến khổ
gần như chết.

Này Sunakkhatta, Ta nói ví dụ này với mục đích làm sáng tỏ ý nghĩa. Nghĩa ở đây như sau:

 Vết thương, này Sunakkhatta, là đồng nghĩa
với sáu xúc xứ (phassayatana);
 Thuốc độc, này Sunakkhatta, là đồng nghĩa
với vô minh;

HỘ TRÌ CĂN                                          332

 Mũi tên, này Sunakkhatta, là đồng nghĩa với
ái;
 Vật dụng dò tìm, này Sunakkhatta, là đồng
nghĩa với niệm;
 Con dao, này Sunakkhatta, là đồng nghĩa với
Thánh trí tuệ.
 Vị y sĩ giải phẫu, này Sunakkhatta, là đồng
nghĩa với Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác.

Thật vậy, này Sunakkhatta, Tỷ-kheo tự mình phòng hộ đối với sáu xúc xứ, nghĩ rằng: "Sanh y (Upadhi) là căn bản của khổ", sau khi biết như vậy, vị ấy trở thành vô sanh y, giải thoát nhờ đoạn diệt sanh y. Vị ấy còn chú thân của mình trên sanh y hay để tâm đến sanh y, sự tình như vậy không xảy ra.

Ví như, này Sunakkhatta, một chén uống nước bằng đồng, đẹp đẽ và hương thơm, và chén ấy lại tẩm thuốc độc. Rồi một người đến, muốn sống, muốn không chết, muốn lạc, yếm ly khổ. Này Sunakkhatta, Ông nghĩ thế nào? Người ấy có uống chén bằng đồng này không, nếu người ấy biết: "Sau khi tôi uống từ đây, tôi sẽ đi đến chết hoặc đi đến gần như chết?"

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

HỘ TRÌ CĂN                                       333

– Cũng vậy, này Sunakkhatta, Tỷ-kheo ấy chắc
chắn phòng hộ đối với sáu xúc xứ. "Sanh y là căn
bản của đau khổ", sau khi biết vậy, vị ấy trở thành vô
sanh y, giải thoát nhờ đoạn diệt sanh y. Còn chú thân
của vị ấy trên sanh y, để tâm đến sanh y, sự tình như
vậy không xảy ra.

Ví như, này Sunakkhatta, một con rắn độc hết
sức độc hại, và có một người đến, muốn sống, muốn
không chết, muốn lạc, yếm ly khổ. Này Sunakkhatta,
Ông nghĩ thế nào? Người ấy có đưa tay hay gót chân
cho con rắn độc hại này không, nếu người ấy biết:
"Nếu ta bị con rắn này cắn, ta sẽ đi đến chết hay khổ
gần như chết?"

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Cũng vậy, này Sunakkhatta, Tỷ-kheo ấy
chắc chắn phòng hộ sáu xúc xứ. "Sanh y là căn
bản đau khổ", sau khi biết vậy, vị ấy trở thành vô
sanh y, giải thoát nhờ đoạn diệt sanh y. Còn chú
thân của vị ấy trên sanh y, hay để tâm đến sanh
y, sự tình như vậy không xảy ra.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Sunakkhatta Licchaviputta hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

HỘ TRÌ CĂN                                          334

HỘ TRÌ CĂN   335

47    Ta không thấy một pháp nào khác đưa
đến bất lợi lớn như tâm không được
phòng hộ - Kinh TÂM KHÔNG TU
TẬP – Tăng I, 15

TÂM KHÔNG TU TẬP – Tăng I, 15

1.- Ta không thấy một pháp nào khác, lại khó sử dụng, như tâm không tu tập. Tâm không tu tập, này các Tỷ-kheo, khó sử dụng.

2. Ta không thấy một pháp nào khác, lại dễ sử dụng, như tâm có tu tập. Tâm có tu tập, này các Tỷ-kheo, dễ sử dụng.

3. Ta không thấy một pháp nào khác, lại đưa đến bất lợi lớn, như tâm không tu tập. Tâm không tu tập, này các Tỷ-kheo, đưa đến bất lợi lớn.

4. Ta không thấy một pháp nào khác, lại đưa đến lợi ích lớn, như tâm được tu tập. Tâm được tu tập, này các Tỷ-kheo, đưa đến lợi ích lớn.

5. Ta không thấy một pháp nào khác, lại đưa đến bất
lợi lớn, như tâm không tu tập, không làm cho hiển
lộ. Tâm không tu tập, không làm cho hiển lộ, này các
Tỷ-kheo, đưa đến bất lợi lớn.

HỘ TRÌ CĂN                                        336

6. Ta không thấy một pháp nào khác, lại đưa đến lợi
ích lớn, như tâm được tu tập, được làm cho hiển lộ.
Tâm được tu tập, được làm cho hiển lộ, này các Tỷ-
kheo, đưa đến lợi ích lớn.

7. Ta không thấy một pháp nào khác đưa đến bất lợi
lớn, như tâm không tu tập, không làm cho sung mãn.
Tâm không tu tập, không làm cho sung mãn, này các
Tỷ-kheo, đưa đến bất lợi lớn.

8. Ta không thấy một pháp nào khác, lại đưa đến lợi
ích lớn, như tâm được tu tập, được làm sung mãn.
Tâm được tu tập, được làm cho sung mãn, này các
Tỷ-kheo, đưa đến lợi ích lớn.

9. Ta không thấy một pháp nào khác, đem lại đau
khổ, như tâm không được tu tập, không được làm
cho sung mãn. Tâm không được tu tập, không được
làm cho sung mãn, này các Tỷ-kheo, đem lại đau
khổ.

10. Ta không thấy một pháp nào khác, đem lại an lạc,
này các Tỷ-kheo, như tâm được tu tập, được làm cho
sung mãn. Tâm được tu tập, được làm cho sung mãn,
này các Tỷ - kheo, đem lại an lạc.

HỘ TRÌ CĂN                                        337

TÂM KHÔNG ĐIỀU PHỤC – Tăng I, 18

1.- Ta không thấy một pháp nào khác, đưa đến bất
lợi lớn, như tâm không được điều phục. Này các Tỷ-
kheo, Tâm không được điều phục, đưa đến bất lợi
lớn.

2. Ta không thấy một pháp nào khác, đưa đến lợi ích lớn, như tâm được điều phục. Này các Tỷ-kheo, Tâm được điều phục, đưa đến lợi ích lớn.

3. Ta không thấy một pháp nào khác, đưa đến bất lợi lớn, như tâm không được hộ trì. Này các Tỷ-kheo, Tâm không được hộ trì, đưa đến bất lợi lớn.

4. Ta không thấy một pháp nào khác, đưa đến lợi ích lớn, như tâm được hộ trì. Này các Tỷ-kheo, Tâm được hộ trì, đưa đến lợi ích lớn.

5. Ta không thấy một pháp nào khác, đưa đến bất lợi
lớn, như tâm không được phòng hộ. Này các Tỷ-
kheo, Tâm không được phòng hộ, đưa đến bất lợi
lớn.

6. Ta không thấy một pháp nào khác, đưa đến lợi ích lớn, như tâm được phòng hộ. Này các Tỷ-kheo, Tâm được phòng hộ, đưa đến lợi ích lớn.

HỘ TRÌ CĂN                                       338

7. Ta không thấy một pháp nào khác, đưa đến bất lợi lớn, như tâm không được bảo vệ. Này các Tỷ-kheo, Tâm không được bảo vệ, đưa đến bất lợi lớn.

8. Ta không thấy một pháp nào khác, đưa đến lợi ích lớn, như tâm được bảo vệ. Này các Tỷ-kheo, Tâm được bảo vệ, đưa đến lợi ích lớn.

9. Ta không thấy một pháp nào khác, đưa đến bất lợi
lớn, như tâm không được điều phục, không được hộ
trì, không được phòng hộ, không được bảo vệ. Này
các Tỷ-kheo, Tâm không được điều phục, không
được hộ trì, không được phòng hộ, không được bảo
vệ, đưa đến bất lợi lớn.

10. Ta không thấy một pháp nào khác, đưa đến lợi
ích lớn, như tâm được điều phục, được hộ trì, được
phòng hộ, được bảo vệ. Này các Tỷ-kheo, Tâm được
điều phục, được hộ trì, được phòng hộ, được bảo vệ,
đưa đến lợi ích lớn.

TÂM ĐẶT SAI HƯỚNG – Tăng I, 21

1.Ví như, này các Tỷ-kheo, sợi râu của lúa mì, hay sợi râu của lúa mạch đặt sai hướng, khi bị tay hay chân đè vào, có thể đâm thủng tay hay chân, hay có thể làm đổ máu; sự tình này không xảy ra. Vì cớ sao? Này các Tỷ-kheo, vì sợi râu bị đặt sai hướng.

HỘ TRÌ CĂN                                        339

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo với tâm bị
đặt sai hướng, có thể đâm thủng vô minh, làm minh
sanh khởi, có thể chứng đạt Niết-bàn; sự tình này
không xảy ra. Vì cớ sao? Này các Tỷ-kheo, vì tâm
đặt sai hướng.

2. Này các Tỷ-kheo, ví như các sợi râu của lúa mì,
hay sợi râu của lúa mạch được đặt đúng hướng, khi
bị tay hay chân đè vào, có thể đâm thủng tay hay
chân, hay có thể làm cho đổ máu; sự tình này có xảy
ra. Vì cớ sao? Này các Tỷ-kheo, vì sợi râu được đặt
đúng hướng.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo với tâm
được đặt đúng hướng, có thể đâm thủng vô minh,
làm minh sanh khởi, có thể chứng đạt Niết-bàn; sự
tình này có xảy ra. Vì cớ sao? Này các Tỷ-kheo, vì
tâm được đặt đúng hướng.

3. Ở đây, này các Tỷ-kheo, với tâm của Ta biết tâm
một người là uế nhiễm, Ta rõ biết: "Nếu trong thời
gian này, người này mệnh chung, người ấy bị rơi vào
địa ngục như vậy tương xứng". Vì cớ sao? Này các
Tỷ-kheo, vì rằng tâm người ấy uế nhiễm.

HỘ TRÌ CĂN                                       340

Cũng do tâm uế nhiễm làm nhân như vậy, này các
Tỷ-kheo, một số loài hữu tình ở đời, sau khi thân hoại
mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa
ngục.

4. Ở đây, này các Tỷ-kheo, với tâm của Ta biết tâm một người là thanh tịnh, Ta rõ biết: "Nếu trong thời gian này, người này mệnh chung, người ấy được sanh lên Thiên giới như vậy tương xứng". Vì cớ sao? Này các Tỷ-kheo, vì rằng tâm người ấy thanh tịnh.

Cũng do tâm thanh tịnh làm nhân như vậy, này các
Tỷ-kheo, một số loài hữu tình ở đời này, sau khi thân
hoại mạng chung, sanh vào cõi thiện, cõi Trời, cõi
đời này.

---------------------

5. Ví như, này các Tỷ kheo, một hồ nước uế nhớp, bị
khuấy động, đục bùn. Tại đấy có người có mắt, đứng
trên bờ, không thể thấy các con ốc, các con sò, các
hòn sạn, các hòn sỏi, các đàn cá, qua lại, đứng yên.
Vì cớ sao? Vì nước bị khuấy đục.

Này các Tỷ-kheo, cũng vậy, vị Tỷ-kheo với tâm bị khuấy đục biết được lợi ích của mình, hay biết được lợi ích của người, hay biết được lợi ích cả hai, hay sẽ chứng ngộ các pháp thượng nhân, tri kiến thù thắng

HỘ TRÌ CĂN                                           341

xứng đáng các bậc Thánh; sự kiện như vậy không xảy ra. Vì cớ sao? Vì rằng tâm bị khuấy đục.

6. Ví như, này các Tỷ-kheo, một hồ nước trong sáng, sáng suốt, không bị khuấy đục. Tại đấy có người có mắt, đứng trên bờ, có thể thấy các con ốc, các con sò, các hòn sạn, các hòn sỏi, các đàn cá qua lại, đứng yên. Vì cớ sao? Vì nước không bị khuấy đục.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo với tâm không bị khuấy đục biết được lợi ích của mình, hay biết được lợi ích của người, hay biết được lợi ích cả hai, hay sẽ chứng ngộ các pháp thượng nhân, tri kiến thù thắng xứng đáng các bậc Thánh; sự kiện như vậy có xảy ra. Vì sao? Vì rằng tâm không bị khuấy đục.

7. Ví như, này các Tỷ-kheo, phàm có những loại cây gì, cây phandana được xem là tối thượng, tức là về nhu nhuyến và dễ sử dụng.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Ta không thấy một pháp
nào khác, lại nhu nhuyễn hơn và dễ sử dụng hơn, như
một tâm được tu tập, được làm cho sung mãn. Tâm
được tu tập, được làm cho sung mãn, này các Tỷ-
kheo, là nhu nhuyến và dễ sử dụng.

8. Ta không thấy một pháp nào khác, này các Tỷ- kheo, lại vận chuyển nhẹ nhàng hơn tâm. Thật

HỘ TRÌ CĂN                                          342

không dễ gì, này các Tỷ-kheo, dùng một ví dụ để diễn tả sự vận chuyển nhẹ nhàng của tâm.

9. Tâm này, này các Tỷ-kheo, là sáng chói, nhưng bị ô nhiễm bởi các cấu uế từ ngoài vào.

10. Tâm này, này các Tỷ-kheo, là sáng chói và tâm này được gột sạch các cấu uế từ ngoài vào.

TÂM ĐƯỢC TU TẬP – Tăng I, 25

1. Tâm này, là sáng chói. Và tâm này bị ô nhiễm bởi
các cấu uế từ ngoài vào. Kẻ phàm phu ít nghe, không
như thật rõ biết tâm ấy. Do vậy, Ta nói rằng tâm kẻ
phàm phu ít nghe, không được tu tập .

2. Tâm này, là sáng chói. Và tâm này được gột sạch các cấu uế từ ngoài vào. Bậc Thánh đệ tử nghe nhiều, như thật rõ biết tâm ấy. Do vậy, Ta nói rằng tâm bậc Thánh đệ tử nghe nhiều có được tu tập.

-----------------

3. Nếu chỉ trong khoảnh khắc búng móng tay, vị Tỷ-kheo phát từ tâm; vị ấy, này các Tỷ-kheo, được gọi là vị Tỷ-kheo trú Thiền tịnh không có trống không làm theo lời dạy bậc Đạo Sư, là người làm theo giáo

HỘ TRÌ CĂN                                         343

giới, ăn đồ ăn khất thực của xứ không có uổng phí. Còn nói gì những người làm cho sung mãn từ tâm ấy.

4-5. Nếu chỉ trong khoảnh khắc búng móng tay, vị
Tỷ-kheo tu tập từ tâm... tác ý từ tâm; vị ấy, này các
Tỷ-kheo, được gọi là vị Tỷ-kheo trú Thiền tịnh không
có trống không, làm theo lời dạy bậc Đạo Sư, là
người làm theo giáo giới, ăn đồ ăn khất thực của xứ
không có uổng phí. Còn nói gì những người làm cho
sung mãn từ tâm ấy.

--------------------

6. Phàm những pháp nào, là bất thiện, thuộc thành
phần bất thiện, đứng về phía bất thiện, tất cả các
pháp ấy đều được ý đi trước. Ý khởi trước các pháp
ấy. Các pháp bất thiện theo sau.

7. Phàm những pháp nào, là thiện, thuộc thành phần
thiện, đứng về phía thiện, tất cả các pháp ấy đều
được ý đi trước. Ý khởi trước các pháp ấy. Các pháp
thiện theo sau.

----------------------

8. Ta không thấy một pháp nào khác, do pháp ấy, các pháp bất thiện chưa sanh được sanh khởi, và các

HỘ TRÌ CĂN                                         344

pháp thiện đã sanh bị đoạn tận, này các Tỷ-kheo,
như phóng dật. Với người phóng dật, này các Tỷ-
kheo, các pháp bất thiện chưa sanh được sanh khởi,
và các pháp thiện đã sanh bị đoạn tận.

9. Ta không thấy một pháp nào khác, do pháp ấy, các pháp thiện chưa sanh được sanh khởi, và các pháp bất thiện đã sanh được đoạn tận, này các Tỷ-kheo, như không phóng dật. Với người không phóng dật, này các Tỷ-kheo, các pháp thiện chưa sanh được sanh khởi, và các pháp bất thiện đã sanh bị đoạn tận.

10. Ta không thấy một pháp nào khác, do pháp ấy,
các pháp bất thiện chưa sanh được sanh khởi, và các
pháp thiện đã sanh bị đoạn tận, này các Tỷ-kheo,
như biếng nhác. Với người biếng nhác, này các Tỷ-
kheo, các pháp bất thiện chưa sanh được sanh khởi,
và các pháp thiện đã sanh bị đoạn tận.

HỘ TRÌ CĂN                                         345

48    Ta không thấy một sắc nào khác... - Kinh NỮ SẮC – Tăng I, 9

NỮ SẮC – Tăng I, 9

1. Tôi nghe như vậy.:

Một thời Thế Tôn trú ở Sàvatthi, rừng Jetavana, tại khu vườn ông Anàthapindika. Tại đấy, Thế Tôn bảo các Tỷ-kheo:

- Này các Tỷ-kheo!

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn!

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

- Ta không thấy một sắc nào khác, xâm chiếm và ngự
trị tâm người đàn ông như sắc người đàn bà. Này các
Tỷ-kheo, sắc người đàn bà xâm chiếm và ngự trị tâm
người đàn ông.

2. Ta không thấy một tiếng nào khác, xâm chiếm và
ngự trị tâm người đàn ông, như tiếng người đàn bà.
Này các Tỷ-kheo, tiếng người đàn bà xâm chiếm và
ngự trị tâm người đàn ông.

HỘ TRÌ CĂN                                       346

3-5.Ta không thấy một hương...một vị...một xúc nào
khác, xâm chiếm và ngự trị tâm người đàn ông, như
hương...vị.. xúc người đàn bà. Này các Tỷ-kheo, xúc
người đàn bà xâm chiếm và ngự trị tâm người đàn
ông.

6. Ta không thấy một sắc nào khác, xâm chiếm và
ngự trị tâm người đàn bà như sắc người đàn ông. Này
các Tỷ-kheo, sắc người đàn ông xâm chiếm và ngự
trị tâm người đàn bà.

7-10. Ta không thấy một tiếng... một hương...một
vị...một xúc nào khác xâm chiếm và ngự trị tâm
người đàn bà, như tiếng... hương... vị... xúc người
đàn ông. Này các Tỷ-kheo, xúc người đàn ông xâm
chiếm và ngự trị tâm người đàn bà.

HỘ TRÌ CĂN                                       347

49    Ta tuyên bố rằng cần phải cố gắng
không phóng dật đối với 6 xúc xứ -
Kinh SátNa Ở Devadaha – Tương IV,
213

Sát Na Ở Devadaha – Tương IV, 213

1) Một thời Thế Tôn ở giữa dân chúng Sakka, tại một thị trấn của dân chúng Sakka, tên là Devadaha.

2) Ở đấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

-- Này các Tỷ-kheo, Ta không tuyên bố rằng đối với
tất cả Tỷ-kheo cần phải cố gắng không phóng dật đối
với sáu xúc xứ. Nhưng này các Tỷ-kheo, Ta cũng
không tuyên bố rằng đối với tất cả Tỷ-kheo không
cần phải cố gắng không phóng dật đối với sáu xúc
xứ.

3) Này các Tỷ-kheo, những Tỷ-kheo nào là bậc A- la-hán, đã đoạn tận các lậu hoặc, đã thành tựu Phạm hạnh, đã làm những việc phải làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích, đã đoạn trừ hữu kiết sử, đã được giải thoát nhờ chánh trí; thời này các Tỷ- kheo, đối với những Tỷ-kheo ấy, Ta tuyên bố rằng

HỘ TRÌ CĂN                                          348

không cần phải cố gắng không phóng dật đối với sáu xúc xứ. Vì sao?

4) Vì các vị ấy đã hành trì không phóng dật, đến nỗi họ không thể trở thành phóng dật.

5) Này các Tỷ-kheo, còn những Tỷ-kheo nào còn là
hữu học, sở nguyện chưa thành đạt, đang sống cần
cầu vô thượng an ổn khỏi các khổ ách; thời này các
Tỷ-kheo, đối với các Tỷ-kheo ấy, Ta tuyên bố rằng
họ cần phải cố gắng không phóng dật đối với sáu
xúc xứ. Vì sao?

6) Này các Tỷ-kheo, có những sắc do mắt nhận thức
khả ái và không khả ái. Dầu chúng xúc chạm tâm
nhiều lần, chúng không chi phối được tâm và tồn tại.
Do tâm không bị chi phối, tinh cần, tinh tấn khởi lên,
không có biếng nhác; niệm được an trú, không có
thất thoát; thân được khinh an, không có cuồng
nhiệt; tâm được định tĩnh, nhứt tâm. Này các Tỷ-
kheo, thấy được quả không phóng dật này, đối với
những Tỷ-kheo ấy, Ta tuyên bố rằng, cần phải cố
gắng không phóng dật đối với sáu xúc xứ.

7-10) Này các Tỷ-kheo, có những tiếng do tai nhận
thức... có những hương do mũi nhận thức... có
những vị do lưỡi nhận thức... có những xúc do thân
nhận thức...

HỘ TRÌ CĂN                                          349

11) Này các Tỷ-kheo, có những pháp do ý nhận thức
khả ái và không khả ái. Dầu chúng xúc chạm tâm
nhiều lần, chúng không chi phối được tâm và tồn tại.
Do tâm không bị chi phối, tinh cần, tinh tấn khởi lên,
không có biếng nhác; niệm được an trú, không có
thất thoát; thân được khinh an, không cuồng nhiệt;
tâm được định tĩnh, nhứt tâm. Này các Tỷ-kheo, thấy
được quả không phóng dật này, đối với những Tỷ-
kheo ấy, Ta tuyên bố rằng, cần phải cố gắng không
phóng dật đối với sáu xúc xứ.

HỘ TRÌ CĂN                                          350

50    Thánh hộ trì các căn - Kinh KANDARAKA – 51 Trung II, 9

KINH KANDARAKA (Kandaraka suttam) – Bài kinh số 51 – Trung II, 9

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở tại Campa, trên bờ hồ
Gaggara cùng với đại chúng Tỷ-kheo. Rồi Pessa, con
trai người huấn luyện voi và Du sĩ Kandaraka đi đến
chỗ Thế Tôn ở Pessa, con trai người huấn luyện voi
sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.
Còn du sĩ Kandaraka nói lên với Thế Tôn những lời
hỏi thăm, sau khi nói lên những lời hỏi thăm thân
hữu rồi đứng một bên. Du sĩ Kandaraka đứng một
bên, sau khi nhìn quanh chúng Tỷ-kheo đang giữ im
lặng, thật im lặng, liền bạch Thế Tôn:

– Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật hy hữu thay, Tôn giả Gotama! Chúng Tỷ-kheo này được Tôn giả Gotama chơn chánh hướng dẫn.

Tôn giả Gotama, các vị A-la-hán, Chánh Đẳng

HỘ TRÌ CĂN                                        351

Giác trong thời quá khứ, không biết quý vị Thế Tôn ấy đã có một chúng Tỷ-kheo tuyệt diệu như vậy, mà quý vị ấy chơn chánh hướng dẫn, như nay chúng Tỷ- kheo được Tôn giả Gotama chơn chánh hướng dẫn?

Tôn giả Gotama, các vị A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác trong tương lai, không biết quý vị Thế Tôn ấy
sẽ có một chúng Tỷ-kheo tuyệt diệu như vậy, mà quý
vị ấy sẽ chơn chánh hướng dẫn, như nay chúng Tỷ-
kheo được Tôn giả Gotama chơn chánh hướng dẫn?

– Thật sự là vậy, này Kandaraka! Thật sự là vậy,
này Kandaraka! Này Kandaraka, các vị A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác trong thời quá khứ, những vị Thế
Tôn ấy đã có một chúng Tỷ-kheo tuyệt diệu như vậy,
mà quý vị ấy chơn chánh hướng dẫn, như nay chúng
Tỷ-kheo được Ta chơn chánh hướng dẫn.

Này Kandaraka, các vị A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác trong thời tương lai, những vị Thế Tôn ấy sẽ có
một chúng Tỷ-kheo tuyệt diệu như vậy, mà quý vị ấy
chơn chánh hướng dẫn, như nay chúng Tỷ-kheo
được Ta chơn chánh hướng dẫn.

Này Kandaraka, trong chúng Tỷ-kheo này, có
những vị Tỷ-kheo là bậc A-la-hán, các lậu đã tận, tu
hành thành mãn, các việc nên làm đã làm, đã đặt
gánh nặng xuống, đã thành đạt lý tưởng, đã tận trừ

HỘ TRÌ CĂN                                        352

hữu kiết sử, đã được giải thoát nhờ chánh trí.

Này Kandaraka, trong chúng Tỷ-kheo này, có
những Tỷ-kheo là bậc hữu học, giới luật kiên trì, giới
hạnh kiên trì, sáng suốt, hạnh nghiệp sáng suốt, sống
với tâm khéo an trú Bốn Niệm Xứ.

Thế nào là bốn? Ở đây này Kandaraka, Tỷ-kheo
sống quán thân trên thân, nhiệt tâm tỉnh giác, chánh
niệm, để nhiếp phục tham ưu trên đời; sống quán thọ
trên các cảm thọ, nhiệt tâm tỉnh giác, chánh niệm, để
nhiếp phục tham ưu trên đời; sống quán tâm trên tâm,
nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm để nhiếp phục tham
ưu trên đời; sống quán pháp trên các pháp, nhiệt tâm,
tỉnh giác, chánh niệm, để nhiếp phục tham ưu trên
đời.

Được nghe nói vậy, Pessa, con trai người huấn luyện voi bạch Thế Tôn:

– Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật hy hữu
thay, bạch Thế Tôn! Bốn Niệm Xứ này đã được Thế
Tôn khéo trình bày, để chúng sanh được thanh tịnh,
để sầu bi được vượt qua, để khổ ưu được diệt trừ, để
chánh lý được thành đạt, để Niết-bàn được chứng
ngộ.

Bạch Thế Tôn, chúng con là hàng tại gia, mặc

HỘ TRÌ CĂN                                          353

đồ trắng, thỉnh thoảng chúng con sống khéo an
trú tâm vào Bốn Niệm Xứ này. Ở đây, Bạch Thế
Tôn, chúng con sống quán thân trên thân, nhiệt tâm,
tỉnh giác, chánh niệm, để nhiếp phục tham ưu trên
đời; chúng con sống quán thọ trên các cảm thọ, nhiệt
tâm, tỉnh giác, chánh niệm, để nhiếp phục tham ưu
trên đời; chúng con sống quán tâm trên tâm, nhiệt
tâm, tỉnh giác, chánh niệm, để nhiếp phục tham ưu
trên đời; chúng con sống quán pháp trên các pháp,
nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, để nhiếp phục tham
ưu trên đời.

Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật hy hữu
thay, bạch Thế Tôn! Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hiểu
được hạnh phúc và sự bất hạnh của chúng sanh trong
khi loài người sống trong sự rối ren như vậy, trong
sự cặn bã như vậy, trong sự xảo quyệt như vậy.

Bạch Thế Tôn, rối ren thay như loài người. Bạch
Thế Tôn, cởi mở thay như loài thú vật. Bạch Thế
Tôn, con có thể nhiếp phục con voi, một cách khiến
con voi ấy mỗi khi đi hay đến Campa, liền trình bày
mọi sự gian dối, giả dối, xảo trá, xảo quyệt. Nhưng
bạch Thế Tôn, những người đầy tớ của chúng con,
những người phục dịch, những người làm công, thân
hành họ làm một cách, khẩu hành họ làm một cách
khác, ý hành họ làm một cách khác nữa.

HỘ TRÌ CĂN                                        354

Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật hy hữu
thay, bạch Thế Tôn! Thế Tôn biết được hạnh phúc
và sự bất hạnh của chúng sanh, trong khi loài người
sống trong sự rối ren như vậy, trong sự cặn bã như
vậy, trong sự xảo quyệt như vậy. Bạch Thế Tôn, rối
ren thay như loài người! Bạch Thế Tôn, cởi mở thay,
như loài thú vật!

– Thật như vậy, này Pessa! Thật như vậy, này Pessa! Này Pessa, rối ren thay, như loài người! Cởi mở thay, như loài thú vật!

 Này Pessa, có bốn hạng người này có mặt ở trên đời. Thế nào là bốn?

 Có người tự hành khổ mình, chuyên tâm tự
hành khổ mình.
 Có người hành khổ người, chuyên tâm hành
khổ người.
 Có người vừa tự hành khổ mình, chuyên tâm
hành khổ mình, vừa hành khổ người, chuyên
tâm hành khổ người.
 Có người vừa không hành khổ mình, không
chuyên tâm hành khổ mình, vừa không hành
khổ người, không chuyên tâm hành khổ người.
Người ấy không hành khổ mình, không chuyên

HỘ TRÌ CĂN                                       355

tâm hành khổ mình, không hành khổ người,
không chuyên tâm hành khổ người, ngay trong
hiện tại không tham dục, tịch tịnh, cảm thấy
mát lạnh, cảm giác lạc thọ, tự ngã trú vào Phạm
thể.
 Này Pessa, bốn hạng người này, hạng người nào,
được tâm Ông thích ý nhất?

 Bạch Thế Tôn, hạng người tự hành khổ mình,
chuyên tâm hành khổ mình, hạng người này
tâm con không thích ý.
 Bạch Thế Tôn, hạng người hành khổ người,
chuyên tâm hành khổ người, hạng người này
tâm con không thích ý.
 Bạch Thế Tôn, hạng người vừa tự hành khổ
mình, chuyên tâm hành khổ mình, vừa hành
khổ người, chuyên tâm hành khổ người, hạng
người này tâm con không thích ý.
 Bạch Thế Tôn, hạng người vừa không tự hành
khổ mình, không chuyên tâm tự hành khổ
mình, vừa không hành khổ người, không
chuyên tâm hành khổ người, hạng người không
tự hành khổ mình không hành khổ người, ngay
trong hiện tại không có tham dục, tịch tịnh, cảm
thấy mát lạnh, cảm giác lạc thọ, tự ngã trú vào
Phạm thể, hạng người này, tâm con thích ý.

HỘ TRÌ CĂN                                        356

 Này Pessa, vì sao Ông không thích ý ba hạng người này?

 Bạch Thế Tôn, hạng người tự hành khổ mình,
chuyên tâm hành khổ mình, hạng người này
hành khổ mình, hành hạ mình, trong khi tự ao
ước lạc, nhàm chán khổ; do vậy, tâm con không
thích ý hạng người này.
 Bạch Thế Tôn, hạng người hành khổ người,
chuyên tâm hành khổ người, hạng người này,
hành khổ người khác, hành hạ người khác,
trong khi người khác ao ước lạc, nhàm chán
khổ; do vậy, tâm con không thích ý hạng người
này.
 Bạch Thế Tôn, hạng người vừa hành khổ mình,
chuyên tâm hành khổ mình, vừa hành khổ
người, chuyên tâm hành khổ người, hạng người
này hành khổ, hành hạ mình và người khác,
trong khi mình và người khác ao ước lạc, nhàm
chán khổ; do vậy, tâm con không thích ý hạng
người này.
 Nhưng bạch Thế Tôn, người vừa không hành
khổ mình, không chuyên tâm hành khổ mình,
vừa không hành khổ người, không chuyên tâm
hành khổ người, hạng người này không hành
khổ mình, không hành khổ người, ngay trong

HỘ TRÌ CĂN                                     357

hiện tại không tham dục, tịch tịnh, cảm thấy
mát lạnh, cảm giác lạc thọ, tự ngã trú vào Phạm
thể; do vậy, tâm con thích ý hạng người này.
Và này, bạch Thế Tôn, chúng con phải đi, chúng
con có nhiều công vụ, có nhiều công việc phải làm.
– Này Pessa, Ông hãy làm những gì Ông nghĩ là
hợp thời.

Rồi Pessa, con trai người huấn luyện voi hoan
hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy, từ chỗ ngồi đứng dậy,
đảnh lễ Thế Tôn, thân phía hữu hướng về Ngài rồi ra
đi.

Rồi Thế Tôn, sau khi Pessa, con trai người huấn luyện voi ra đi không được bao lâu, liền nói với các Tỷ-kheo:

– Này các Tỷ-kheo, Pessa, con trai người huấn
luyện voi là bậc có trí; Pessa, con trai người huấn
luyện voi là người có đại trí tuệ. Này các Tỷ-kheo,
nếu Pessa, con trai người huấn luyện voi ngồi thêm
một chút nữa, cho đến khi Ta phân tích rộng rãi hơn
bốn hạng người này, thời anh ta sẽ thâu đạt được
nhiều lợi ích. Tuy vậy, này các Tỷ-kheo, Pessa, con
trai người huấn luyện voi như vậy cũng đã thâu đạt
được nhiều lợi ích.

HỘ TRÌ CĂN                                        358

– Bạch Thế Tôn, nay đã đến thời. Bạch Thiện
Thệ, nay đã đến thời để Thế Tôn phân tích rộng rãi
hơn bốn hạng người này. Sau khi nghe Thế Tôn, các
Tỷ-kheo sẽ thọ trì.

– Vậy này các Tỷ-kheo, hãy nghe và khéo léo tác ý, Ta sẽ giảng.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

 Này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người hành khổ mình, chuyên tâm hành khổ mình?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người sống lõa thể sống phóng túng không theo lễ nghi, liếm tay cho sạch, đi khất thực không chịu bước tới, đi khất thực không chịu đứng một chỗ, không nhận đồ ăn mang đến, không nhận đồ ăn dành riêng, không nhận mời đi ăn, không nhận từ nơi miệng nồi, không nhận từ nơi miệng chảo, không nhận tại ngưỡng cửa, không nhận giữa những cây gậy, không nhận giữa những cối giã gạo, không nhận từ hai người đang ăn, không nhận từ người đàn bà có thai, không nhận từ người đàn bà đang cho con bú, không nhận từ người đàn bà đang giao cấu người đàn ông, không nhận đồ ăn đi

HỘ TRÌ CĂN                                        359

quyên, không nhận tại chỗ có chó đứng, không nhận tại chỗ có ruồi bu, không ăn cá, ăn thịt, không uống rượu nấu, rượu men. Vị ấy chỉ nhận ăn tại một nhà, hay chỉ nhận ăn một miếng, hay vị ấy chỉ nhận ăn tại hai nhà, hay chỉ nhận ăn hai miếng... hay vị ấy chỉ nhận ăn bảy nhà, hay vị ấy chỉ nhận ăn bảy miếng. Vị ấy nuôi sống chỉ với một bát, nuôi sống chỉ với hai bát,... nuôi sống chỉ với bảy bát. Vị ấy chỉ ăn một ngày một bữa, hai ngày một bữa,... bảy ngày một bữa. Như vậy vị ấy sống theo hạnh tiết chế ăn uống cho đến nửa tháng mới ăn một lần. Vị ấy chỉ ăn cỏ hoang, ăn lúa tắc, ăn lúa hoang, ăn da vụn, ăn rong nước, ăn bột tấm, ăn váng gạo, ăn bột vừng, ăn cỏ hay ăn phân bò. Vị ấy ăn trái cây, ăn rễ cây trong rừng, ăn trái cây rụng để sống. Vị ấy mặc vải gai thô, mặc vải gai thô lẫn với các vải khác, mặc vải tẩm liệm rồi quăng đi, mặc vải phấn tảo y, mặc vỏ cây tirita làm áo, mặc da con sơn dương đen, mặc áo bện bằng từng mảnh da con sơn dương đen, mặc áo bằng cỏ cát tường, mặc áo vỏ cây, mặc áo bằng tấm gỗ nhỏ, mặc áo bằng tóc bện lại thành mền, mặc áo bằng đuôi ngựa bện lại, mặc áo bằng lông cừu. Vị ấy là người sống nhổ râu tóc, là người chuyên sống theo hạnh nhổ râu tóc, là người theo hạnh thường đứng, từ bỏ chỗ ngồi, là người ngồi chõ hỏ, chuyên sống theo hạnh ngồi chõ hỏ, một cách tinh tấn, là người dùng gai làm giường, thường ngủ nằm trên giường

HỘ TRÌ CĂN                                           360

gai, sống một đêm tắm ba lần, theo hạnh xuống nước tắm (để gột sạch tội lỗi).

Như vậy dưới nhiều hình thức, vị ấy sống tự
hành khổ mình, chuyên tâm hành khổ mình. Như
vậy, này các Tỷ-kheo, được gọi là hạng người tự
hành khổ mình, chuyên tâm hành khổ mình.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người hành khổ người, chuyên tâm hành khổ người?

Ở đây, các Tỷ-kheo, có người giết trâu bò, là người giết heo, là người giết vịt, săn thú, là thợ săn, thợ đánh cá, ăn trộm, người xử tử các người ăn trộm, cai ngục và những người làm các nghề độc ác khác. Như vậy, này các Tỷ-kheo, được gọi là hạng người hành khổ người, chuyên tâm hành khổ người.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người vừa hành khổ mình, chuyên tâm tự hành khổ mình, vừa hành khổ người, chuyên tâm hành khổ người?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người làm vua, thuộc giai cấp Sát-đế-lỵ, đã làm lễ quán đảnh, hay một Bà-la-môn triệu phú. Vị này cho xây dựng một giảng đường mới về phía Đông thành phố, cạo bỏ râu tóc, đắp áo da thô, toàn thân bôi thục tô và dầu, gãi lưng với một sừng nai, đi vào giảng đường với người

HỘ TRÌ CĂN                                           361

vợ chính và một Bà-la-môn tế tự. Rồi vị ấy nằm xuống dưới đất trống trơn chỉ có lát cỏ. Vị vua sống với sữa từ vú một con bò cái, có con bò con cùng một mầu sắc; bà vợ chính sống với sữa từ vú thứ hai; và vị Bà-la-môn tế tự sống với sữa từ vú thứ ba. Sữa từ vú thứ tư dùng để tế lửa. Còn con nghé con thì sống với đồ còn lại. Vị vua nói như sau: "Hãy giết một số bò đực để tế lễ, hãy giết một số nghé đực để tế lễ, hãy giết một số nghé cái để tế lễ, hãy giết một số dê để tế lễ, hãy giết một số cừu để tế lễ, hãy chặt một số cây để làm cột tế lễ, hãy thâu lượm một số cỏ dabbha để làm chỗ tế lễ. Và những người nô tỳ, những người phục vụ, những người làm công, những người này vì sợ đòn gậy, vì sợ nguy hiểm, với mặt tràn đầy nước mắt, khóc lóc làm các công việc.

Như vậy, này các Tỷ-kheo, được gọi là hạng
người vừa tự hành khổ mình, chuyên tâm tự hành
khổ mình, vừa hành khổ người, chuyên tâm hành khổ
người.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người vừa
không tự hành khổ mình, không chuyên tâm tự
hành khổ mình, vừa không hành khổ người, không
chuyên tâm hành khổ người, hạng người này
không tự hành khổ mình, không hành khổ người,
hiện tại sống không tham dục, tịch tịnh, cảm thấy

HỘ TRÌ CĂN                                           362

mát lạnh, cảm thấy lạc thọ, tự ngã trú vào Phạm thể?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Như Lai xuất hiện ở
đời là bậc A-la-hán, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh
Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều
Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn.
Như Lai sau khi riêng tự chứng ngộ với thượng trí,
thế giới này là Thiên giới, Ma giới, Phạm thiên giới,
gồm cả thế giới này với Sa-môn, Bà-la-môn, Thiên,
Nhơn, lại tuyên bố điều Ngài đã chứng ngộ. Ngài
thuyết pháp sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, đầy đủ
văn nghĩa, Ngài truyền dạy Phạm hạnh hoàn toàn đầy
đủ thanh tịnh.

Người gia trưởng hay con người gia trưởng, hay một người sanh ở giai cấp (hạ tiện) nghe pháp ấy, sau khi nghe pháp, người ấy sanh lòng tín ngưỡng Như Lai. Khi có lòng tín ngưỡng ấy, người ấy suy nghĩ: "Đời sống gia đình đầy những triền phược, con đường đầy những bụi đời. Đời sống xuất gia phóng khoáng như hư không. Thật không dễ gì cho một người sống ở gia đình có thể sống theo Phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, hoàn toàn thanh tịnh, trắng bạch như vỏ ốc. Vậy ta nên cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình". Một thời gian sau, người ấy bỏ tài sản nhỏ, hay bỏ tài sản

HỘ TRÌ CĂN                                          363

lớn, bỏ bà con quyến thuộc nhỏ, hay bỏ bà con quyến thuộc lớn, cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, và xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình.

 Vị ấy xuất gia như vậy, hành trì các học giới và
hạnh sống các Tỷ-kheo, từ bỏ sát sanh, tránh xa
sát sanh, bỏ trượng, bỏ kiếm, biết xấu hổ, sợ
hãi, có lòng từ, sống thương xót đến hạnh phúc
tất cả chúng sanh và loài hữu tình.
 Vị ấy từ bỏ lấy của không cho, tránh xa lấy của
không cho, chỉ mong những vật đã cho, tự sống
thanh tịnh, không có trộm cướp. Vị ấy từ bỏ đời
sống không Phạm hạnh, sống theo Phạm hạnh,
sống đời sống viễn ly, tránh xa dâm dục hạ liệt.
 Vị ấy từ bỏ nói láo, nói những lời chân thật,
liên hệ đến sự thật, chắc chắn, đáng tin cậy,
không lường gạt đời.
 Vị ấy từ bỏ nói hai lưỡi, tránh xa nói hai lưỡi,
nghe điều gì ở chỗ này, không đến chỗ kia nói
để sanh chia rẽ ở những người này; nghe điều
gì ở chỗ kia, không đi nói với những người này
để sanh chuyện chia rẽ ở những người kia. Như
vậy, vị ấy sống hòa hợp những kẻ ly gián,
khuyến khích những kẻ hòa hợp, hoan hỷ trong
hòa hợp, thích thú trong hòa hợp, hân hoan
trong hòa hợp, nói những lời đưa đến hòa hợp.

HỘ TRÌ CĂN                                         364

 Vị ấy từ bỏ nói độc ác, tránh xa lời nói độc ác,
nói những lời nói dịu hiền, đẹp tai, dễ thương,
thông cảm đến tâm, tao nhã, đẹp lòng nhiều
người; vị ấy nói những lời nói như vậy.
 Vị ấy từ bỏ lời nói phù phiếm, tránh xa lời nói
phù phiếm, nói đúng thời, nói chân thật, nói có
ý nghĩa, nói pháp, nói luật, nói những lời đáng
được gìn giữ, những lời hợp thời, hợp lý có
mạch lạc hệ thống, có ích lợi.
 Vị ấy từ bỏ không làm hại đến các hạt giống và
các loại cây cỏ, dùng một ngày một bữa, không
ăn ban đêm; từ bỏ các món ăn phi thời; từ bỏ
không đi xem múa, hát, nhạc, các cuộc trình
diễn; từ bỏ không dùng vòng hoa, hương liệu,
dầu thoa, trang sức, và các thời trang; từ bỏ
không dùng giường cao và giường lớn; từ bỏ
không nhận vàng và bạc; từ bỏ không nhận các
hạt sống; từ bỏ không nhận thịt sống, từ bỏ
không nhận đàn bà con gái; từ bỏ không nhận
nô tỳ gái và trai; từ bỏ không nhận cừu và dê;
từ bỏ không nhận gia cầm và heo; từ bỏ không
nhận voi, bò, ngựa và ngựa cái; từ bỏ không
nhận ruộng nương đất đai; từ bỏ không dùng
người làm môi giới hoặc tự mình làm môi giới;
từ bỏ không buôn bán; từ bỏ các sự gian lận
bằng cân, tiền bạc và đo lường; từ bỏ các tà

HỘ TRÌ CĂN                                        365

hạnh như hối lộ, gian trá, lừa đảo; từ bỏ không
làm thương tổn, sát hại, câu thúc, bức đoạt,
trộm cắp, cướp phá.
 Vị ấy sống biết đủ, bằng lòng với tấm y để che
thân với đồ ăn khất thực để nuôi bụng, đi tại
chỗ nào cũng mang theo (y và bình bát). Như
con chim bay đến chỗ nào cũng mang theo hai
cánh, cũng vậy, Tỷ-kheo bằng lòng với tấm y
để che thân, với đồ ăn khất thực để nuôi bụng,
đi tại chỗ nào cũng mang theo.
 Vị ấy thành tựu Thánh Giới uẩn này, nội
tâm hưởng lạc thọ không khuyết phạm.

 Khi mắt thấy sắc, vị ấy không nắm giữ tướng
chung, không nắm giữ tướng riêng. Những
nguyên nhân gì, vì con mắt không được chế
ngự, khiến tham ái, ưu bi, các ác, bất thiện pháp
khởi lên, vị ấy tự chế ngự các nguyên nhân ấy,
hộ trì con mắt, thực hành sự hộ trì con mắt.
 Khi tai nghe tiếng... mũi ngửi hương... lưỡi
nếm vị... thân cảm xúc...
 Khi ý nhận thức các pháp, vị ấy không nắm giữ
tướng chung, không nắm giữ tướng riêng,
những nguyên nhân gì, vì ý căn không được
chế ngự, khiến tham ái, ưu bi, các ác bất thiện
pháp khởi lên, vị ấy chế ngự nguyên nhân ấy,

HỘ TRÌ CĂN                                         366

hộ trì ý căn, thực hành sự hộ trì ý căn.  Vị ấy thành tựu Thánh Hộ Trì Các Căn này nội tâm hưởng lạc thọ không uế nhiễm.

 Vị ấy khi đi tới, khi đi lui đều tỉnh giác;
 Khi nhìn thẳng, khi nhìn quanh đều tỉnh giác;
 Khi co tay, khi duỗi tay đều tỉnh giác;
 Khi mang y kép, bình bát, thượng y đều tỉnh
giác;
 Khi ăn, uống, nhai, nuốt đều tỉnh giác;
 Khi đi đại tiện, tiểu tiện đều tỉnh giác;
 Khi đi, đứng, ngồi, nằm, thức, nói, yên lặng đều
tỉnh giác.
 Vị ấy thành tựu Thánh Chánh Niệm Tỉnh
Giác này nội tâm hưởng lạc thọ.

Vị ấy thành tựu Thánh giới uẩn này, thành tựu Thánh hộ trì các căn này, thành tựu Thánh chánh niệm tỉnh giác này, lựa một trú xứ thanh vắng, như khu rừng, gốc cây, khe núi, hang đá, bãi tha ma, lùm cây ngoài trời, đống rơm. Sau khi ăn xong và đi khất thực trở về, vị ấy ngồi kiết-già, lưng thẳng tại chỗ nói trên, và an trú chánh niệm trước mặt.

HỘ TRÌ CĂN                                            367

 Vị ấy từ bỏ dục tham ở đời, sống với tâm thoát
ly dục tham, gột rửa tâm hết dục tham.
 Từ bỏ sân hận, vị ấy sống với tâm không sân
hận, lòng từ mẫn thương xót tất cả chúng sanh
hữu tình, gột rửa tâm hết sân hận.
 Từ bỏ hôn trầm thụy miên, vị ấy sống thoát ly
hôn trầm thụy miên, với tâm tưởng hướng về
ánh sáng chánh niệm tỉnh giác, gột rửa tâm hết
hôn trầm thụy miên.
 Từ bỏ trạo cử, hối quá, vị ấy sống không trạo
cử, nội tâm trầm lặng, gột rửa tâm hết trạo cử,
hối quá.
 Từ bỏ nghi ngờ, vị ấy sống thoát khỏi nghi ngờ,
không phân vân lưỡng lự, gột rửa tâm hết nghi
ngờ đối với thiện pháp.
 Vị ấy sau khi từ bỏ năm triền cái này, các pháp
làm tâm cấu uế, làm trí tuệ trở thành yếu ớt:
 Vị ấy ly dục, ly pháp bất thiện, chứng và trú
Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục
sanh, với tầm với tứ.
 Vị ấy diệt tầm và tứ, chứng và trú Thiền thứ
hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không
tầm không tứ, nội tỉnh nhất tâm.
 Vị ấy ly hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân

HỘ TRÌ CĂN                                       368

cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là xả niệm
lạc trú, chứng và an trú Thiền thứ ba.
 Vị ấy xả lạc, xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ
trước, chứng và trú Thiền thứ tư, không khổ,
không lạc, xả niệm thanh tịnh.
Với tâm định tĩnh, thanh tịnh, trong sáng,
không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến,
dễ sử dụng, vững chắc, bất động như vậy, vị ấy
hướng tâm đến túc mạng trí. Vị ấy nhớ đến các đời
sống quá khứ, như một đời, hai đời, ba đời, bốn đời,
năm đời, hai mươi đời, bốn mươi đời, năm mươi đời,
một trăm đời, một ngàn đời, một trăm ngàn đời,
nhiều hoại kiếp, nhiều thành kiếp. Vị ấy nhớ rằng:
"Tại chỗ kia, ta có tên như thế này, dòng họ như thế
này, giai cấp như thế này, ăn uống như thế này, thọ
khổ lạc như thế này, tuổi thọ đến mức như thế này.
Sau khi tại chỗ kia, ta được sanh ra tại chỗ nọ. Tại
chỗ ấy, ta có tên như thế này, dòng họ như thế này,
giai cấp như thế này, ăn uống như thế này, thọ khổ
lạc như thế này, tuổi thọ đến mức như thế này. Sau
khi chết tại chỗ nọ, ta được sanh ra ở đây". Như vậy
vị ấy nhớ đến những đời sống quá khứ, cùng với các
nét đại cương và các chi tiết.
Với tâm định tĩnh, thanh tịnh, trong sáng, không
cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử

HỘ TRÌ CĂN                                        369

dụng, vững chắc, bất động như vậy, vị ấy hướng
tâm đến sanh tử trí của chúng sanh. Vị ấy với thiên
nhãn thuần tịnh, siêu nhân, thấy sự sống và chết của
chúng sanh. Vị ấy tuệ tri rõ rằng chúng sanh người
hạ liệt kẻ cao sang, người đẹp đẽ kẻ thô xấu, người
may mắn kẻ bất hạnh đều do hạnh nghiệp của họ. Vị
ấy nghĩ rằng: "Thật sự những vị chúng sanh này
thành tựu những ác hạnh về thân, thành tựu những
ác hạnh về lời nói, thành tựu những ác hạnh về ý, phỉ
báng các bậc Thánh, theo tà kiến, tạo các nghiệp
theo tà kiến. Những người này, sau khi thân hoại
mạng chung, phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ,
địa ngục. Còn những vị chúng sanh này thành tựu
những thiện hạnh về thân, thành tựu những thiện
hạnh về lời nói, thành tựu những thiện hạnh về ý,
không phỉ báng các bậc Thánh, theo chánh kiến, tạo
các nghiệp theo chánh kiến, những người này, sau
khi thân hoại mạng chung, được sanh lên các thiện
thú, Thiên giới, trên đời này". Như vậy, vị ấy với
thiên nhãn thuần tịnh, siêu nhân, thấy sự sống chết
của chúng sanh. Vị ấy tuệ tri rõ rằng chúng sanh,
người hạ liệt kẻ cao sang, người đẹp đẽ kẻ thô xấu,
người may mắn kẻ bất hạnh đều do hạnh nghiệp của
họ.

Với tâm định tĩnh, thanh tịnh, trong sáng, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử

HỘ TRÌ CĂN                                         370

dụng, vững chắc, bất động như vậy, vị ấy hướng tâm đến lậu tận trí. Vị ấy tuệ tri như thật: "Đây là Khổ", tuệ tri như thật: "Đây là Khổ tập", tuệ tri như thật: "Đây là Khổ diệt", tuệ tri như thật: "Đây là con Đường đưa đến khổ diệt" tuệ tri như thật: "Đây là những lậu hoặc", tuệ tri như thật: "Đây là nguyên nhân của các lậu hoặc", tuệ tri như thật: "Đây là sự diệt trừ các lậu hoặc", tuệ tri như thật: "Đây là con Đường đưa đến sự diệt trừ các lậu hoặc" Nhờ biết như vậy, thấy như vậy, tâm vị ấy thoát khỏi dục lậu, thoát khỏi hữu lậu, thoát khỏi vô minh lậu. Đối với tự thân đã giải thoát như vậy khởi lên sự hiểu biết: "Ta đã giải thoát". Vị ấy tuệ tri: "Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm; sau đời hiện tại, không có trở lui đời sống này nữa".

Như vậy, này các Tỷ-kheo, được gọi là hạng
người vừa không tự hành khổ mình, không chuyên
tâm hành khổ mình, vừa không hành khổ người,
không chuyên tâm hành khổ người. Vị ấy không tự
hành khổ mình, không hành khổ người, ngay trong
hiện tại không tham dục, tịch tịnh, cảm thấy mát
lạnh, cảm thấy lạc thọ, tự ngã trú vào Phạm thể.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

HỘ TRÌ CĂN                                          371

HỘ TRÌ CĂN   372

51    Thánh hộ trì các căn - Kinh SÁU THANH TỊNH – 112 Trung III, 161

KINH SÁU THANH TỊNH (Chabbisodhana suttam) – Bài kinh số 112 – Trung III, 161

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Savatthi, Jetavana, tại
tinh xá ông Anathapindika. Tại đấy, Thế Tôn gọi các
Tỷ-kheo, "Này các Tỷ-kheo". – "Thưa vâng, bạch
Thế Tôn". Các vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế
Tôn nói như sau:

– Ở đây, này các Tỷ-kheo, có Tỷ-kheo nói lên chánh trí (annam) như sau: "Ta tuệ tri như vầy: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa"". Này các Tỷ-kheo, lời nói của vị Tỷ-kheo ấy, không nên tán thán cũng không nên bác bỏ. Không tán thán, không bác bỏ, cần hỏi câu hỏi: "Này Hiền giả, có bốn hình thức tuyên bố này được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chân chánh nói lên. Thế nào là bốn? Cái gì được thấy được nói

HỘ TRÌ CĂN                                         373

lên như là được thấy. Cái gì được nghe được nói lên
là được nghe. Cái gì được cảm giác được nói lên như
là cảm giác. Cái gì được nhận thức được nói lên như
là được nhận thức. Bốn hình thức tuyên bố này, Này
Hiền giả, được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chơn chánh nói lên.
Nhưng biết cái gì, thấy cái gì, đối với bốn hình thức
tuyên bố này, Tôn giả có thể nói là tâm của Tôn giả
được giải thoát khỏi các lậu hoặc không có chấp
thủ?"

Này các Tỷ-kheo, với Tỷ-kheo, các lậu hoặc đã
đoạn tận, tu hành thành mãn, những việc phải làm đã
làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt mục đích,
đã đoạn trừ hữu kiết sử, và đã được giải thoát nhờ
chánh trí, câu trả lời tùy pháp (anudhamma) của vị
ấy phải như sau: "Này chư Hiền, tôi không cảm
thấy luyến ái, không chống đối, độc lập, không
trói buộc, giải thoát, không hệ lụy, an trú với tâm
không có hạn chế, đối với những vật được thấy...
được nghe... được cảm giác... được nhận thức.
Chư Hiền, vì rằng tôi biết như vậy, thấy như vậy, đối
với bốn hình thức tuyên bố này, tôi có thể nói tâm tôi
được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có chấp
thủ".

Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy cần phải được tán

HỘ TRÌ CĂN                                          374

thán, phải được tùy hỷ với lời nói: "Lành thay! Sau
khi tán thán, tùy hỷ với lời nói: "Lành thay, một câu
hỏi nữa cần phải được hỏi.: "Này Hiền giả, năm thủ
uẩn này được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chân chánh nói lên. Thế
nào là năm? Tức là sắc thủ uẩn, tưởng thủ uẩn, thọ
thủ uẩn, hành thủ uẩn, thức thủ uẩn. Năm thủ uẩn
này, này Hiền giả, được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến
Giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chân chánh
nói lên. Nhưng biết cái gì, thấy cái gì, đối với năm
thủ uẩn này, Tôn giả có thể nói tâm của Tôn giả
được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có chấp
thủ?"

Này các Tỷ-kheo, với Tỷ-kheo các lậu hoặc đã đoạn tận, tu hành thành mãn, những việc phải làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt mục đích, đã đoạn trừ hữu kiết sử, và đã được giải thoát nhờ chánh trí, câu trả lời tùy pháp của vị ấy phải như sau: "Này chư Hiền, sau khi biết sắc này là vô lực, biến hoại, không an ổn, đối với những sắc là những chấp thủ phương tiện (upayupadana), là những tâm cố chấp, thiên chấp, tùy miên, đối với những sắc ấy, với sự đoạn tận, đoạn ly, đoạn diệt, đoạn trừ, đoạn xả, tôi tuệ tri tâm tôi được giải thoát. Này chư Hiền, sau khi biết thọ này... Này chư Hiền, sau khi biết tưởng này.. Này chư Hiền, sau khi biết

HỘ TRÌ CĂN                                           375

hành này.. Này chư Hiền, sau khi biết thức này là vô
lực, biến hoại, không an ổn, đối với thức là những
chấp thủ phương tiện, là những tâm cố chấp, thiên
chấp, tùy miên. Đối với những thức ấy, với sự đoạn
tận, đoạn ly, đoạn diệt, đoạn trừ, đoạn xả, tôi tuệ tri
tâm tôi được giải thoát. Chư Hiền, vì rằng tôi biết
như vậy, thấy như vậy, đối với năm thủ uẩn này, tôi
có thể nói tâm tôi được giải thoát khỏi các lậu hoặc,
không có chấp thủ".

Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy cần phải được tán
thán, phải được tùy hỷ với lời nói: "Lành thay". Sau
khi tán thán, tùy hỷ với lời nói: "Lành thay", một câu
hỏi nữa cần phải được hỏi thêm: "Này Hiền giả, sáu
giới này được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chơn chánh nói lên. Thế
nào là sáu? Địa giới, thủy giới, hỏa giới, phong giới,
không giới, thức giới. Sáu giới này, này Hiền giả,
được Thế Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác nói lên. Nhưng biết cái gì, thấy
cái gì với sáu giới này, Tôn giả có thể nói tâm của
Tôn giả được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có
chấp thủ?"

Này các Tỷ-kheo, với Tỷ-kheo các lậu hoặc đã đoạn tận, tu hành thành mãn, những việc phải làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt mục đích,

HỘ TRÌ CĂN                                           376

đã đoạn trừ hữu kiết sử, và đã được giải thoát nhờ chánh trí, câu trả lời tùy pháp của vị ấy phải như sau: "Chư Hiền, tôi đã đi đến địa giới như là không phải tự ngã, và (đi đến) tự ngã như là không tùy thuộc địa giới. Đối với những pháp là những chấp thủ phương tiện tùy thuộc địa giới, là những tâm cố chấp, thiên chấp, tùy miên; đối với những pháp ấy, với sự đoạn tận, đoạn ly, đoạn diệt, đoạn trừ, đoạn xả, tôi tuệ tri tâm tôi được giải thoát. Này chư Hiền, sau khi tôi đã đi đến thủy giới.. Này chư Hiền, sau khi tôi đã đi đến hỏa giới… Này chư Hiền, sau khi tôi đã đi đến phong giới... Này chư Hiền, sau khi tôi đã đi đến không giới... Này chư Hiền, sau khi tôi đã đi đến thức giới như là không phải tự ngã, và (đi đến) tự ngã như là không tùy thuộc thức giới. Đối với những pháp là những chấp thủ phương tiện tùy thuộc thức giới, là những tâm cố chấp, thiên chấp, tùy miên; đối với những pháp ấy, với sự đoạn tận, đoạn ly, đoạn diệt, đoạn trừ, đoạn xả, tôi tuệ tri tâm tôi được giải thoát. Chư Hiền, vì rằng tôi biết như vậy, thấy như vậy, đối với sáu giới này, tôi có thể nói tâm tôi được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có chấp thủ".

Này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo ấy cần phải được tán thán, cần phải được tùy hỷ với lời nói: "Lành thay". Sau khi tán thán tùy hỷ với lời nói: "Lành thay", một câu hỏi nữa cần phải được hỏi: "Này Hiền

HỘ TRÌ CĂN                                            377

giả, sáu nội ngoại xứ này được Thế Tôn, bậc Tri Giả,
Kiến Giả bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chơn
chánh nói lên. Thế nào là sáu? Mắt và sắc, tai và
tiếng, mũi và hương, lưỡi và vị, thân và xúc, ý và
pháp. Sáu nội ngoại xứ này, này Hiền giả, được Thế
Tôn, bậc Tri Giả, Kiến Giả, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác nói lên. Nhưng biết cái gì, thấy cái gì,
thấy cái gì đối với sáu nội ngoại xứ này, Tôn giả có
thể nói tâm của Tôn giả được giải thoát khỏi các lậu
hoặc, không có chấp thủ".

Này các Tỷ-kheo, với Tỷ-kheo các lậu hoặc đã đoạn tận, tu hành thành mãn, những việc phải làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt mục đích, đã đoạn trừ hữu kiết sử, và đã được giải thoát nhờ chánh trí, câu trả lời tùy pháp của vị ấy phải như sau: "Chư Hiền, đối với mắt, đối với sắc, đối với nhãn thức, đối với những pháp được nhận thức bởi nhãn thức, phàm có dục gì, tham gì, hỷ gì, ái gì, phàm có những pháp chấp thủ phương tiện, những tâm cố chấp, thiên chấp, tùy miên. Đối với những pháp ấy, với sự đoạn tận, đoạn ly, đoạn diệt, đoạn trừ, đoạn xả, tôi tuệ tri tâm tôi được giải thoát. Chư Hiền, vì rằng tôi biết như vậy, thấy như vậy, đối với sáu nội ngoại xứ này, tôi có thể nói tâm tôi được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có chấp thủ. Chư Hiền, đối với tai, đối với tiếng, đối với nhĩ thức; chư Hiền, đối

HỘ TRÌ CĂN                                           378

với mũi, đối với hương, đối với tỷ thức; chư Hiền, đối với lưỡi, đối với vị, đối với thiệt thức; chư Hiền, đối với thân, đối với xúc, đối với thân thức; chư Hiền, đối với ý, đối với pháp, đối với ý thức, đối với các pháp được nhận thức bởi ý thức, phàm có dục gì, tham gì, hỷ gì, ái gì, phàm có những chấp thủ phương tiện, những tâm cố chấp, thiên chấp, tùy miên; đối với những pháp ấy, với sự đoạn tận, đoạn ly, đoạn diệt, đoạn trừ, đoạn xả, tôi tuệ tri tâm tôi được giải thoát. Chư Hiền, vì rằng tôi biết như vậy, thấy như vậy, đối với sáu nội ngoại xứ này, tôi có thể nói tâm tôi được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không có chấp thủ".

Này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo ấy cần phải được
tán thán, cần phải được tùy hỷ với lời nói: "Lành
thay!" Sau khi tán thán, tùy hỷ với lời nói: "Lành
thay", một câu hỏi nữa cần phải được hỏi thêm:
"Nhưng này Hiền giả, do biết gì, thấy gì, do đối với
các thân có nhận thức này và đối với tất cả tướng ở
ngoài, Tôn giả có thể nói về mạn tùy miên: "Ta là
người làm, sở thuộc của ta là người làm", mạn tùy
miên của Tôn giả được đoạn trừ một cách hoàn
toàn"?

Chư Tỷ-kheo, đối với Tỷ-kheo các lậu hoặc đã đoạn tận, tu hành thành mãn, những việc phải làm,

HỘ TRÌ CĂN                                           379

đã làm, đã đặt gánh xuống, đã thành đạt mục đích, đã đoạn trừ hữu kiết sử, và đã được giải thoát nhờ chánh trí, câu trả lời tùy pháp của vị ấy phải như sau: "Chư Hiền, thuở xưa, khi tôi chưa xuất gia, tôi còn ngu muội. Tôi được Như Lai, đệ tử Như Lai thuyết pháp. Sau khi nghe pháp. Tôi có lòng tịnh tín đối với Như Lai. Thành tựu được tịnh tín ấy, tôi suy nghĩ: "Đời sống gia đình đầy những triền phược, con đường đầy những bụi đời. Đời sống xuất gia phóng khoáng như hư không. Thật rất khó cho một người sống ở gia đình có thể sống theo Phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, hoàn toàn thanh tịnh, trắng bạch như vỏ ốc. Vậy ta nên cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình".

"Chư Hiền, một thời gian sau, tôi từ bỏ tài sản nhỏ hay từ bỏ tài sản lớn, từ bỏ bà con quyến thuộc nhỏ hay từ bỏ bà con quyến thuộc lớn, cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, và xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Khi đã xuất gia như vậy, tôi thành tựu học giới và nếp sống các vị Tỷ-kheo, tôi từ bỏ sát sanh, tránh xa sát sanh, bỏ trượng bỏ kiếm, biết tàm quý, có lòng từ, sống thương xót tất cả chúng sanh và các loại hữu tình. Tôi từ bỏ lấy của không cho, tránh xa lấy của không cho, chỉ lấy những vật đã cho, chỉ mong những vật đã cho, tự sống thanh tịnh không có trộm cướp. Tôi từ bỏ phi Phạm hạnh, sống theo Phạm

HỘ TRÌ CĂN                                          380

hạnh, sống tránh xa (phi Phạm hạnh), từ bỏ dâm dục tục pháp. Tôi từ bỏ nói láo, tránh xa nói láo, nói những lời chơn thật, y chỉ trên sự thật, chắc chắn, đáng tin cậy, không phản lại đời. Tôi từ bỏ nói hai lưỡi, tránh xa nói hai lưỡi; nghe điều gì ở chỗ này, không đến nói chỗ kia để sanh chia rẽ ở những người này; nghe điều này ở chỗ kia, không đi nói với những người này, để sinh chia rẽ ở những người kia. Tôi sống hòa hợp những kẻ ly gián, khuyến khích những kẻ hòa hợp, hoan hỷ trong hòa hợp, thoải mái trong hòa hợp, hân hoan trong hòa hợp, nói những lời đưa đến hòa hợp. Tôi từ bỏ nói lời độc ác, tránh xa nói lời độc ác, tôi nói những lời nhẹ nhàng, thuận tai, dễ thương, thông cảm đến tâm, tao nhã, đẹp lòng nhiều người, tôi nói những lời nói như vậy. Tôi từ bỏ nói lời phù phiếm, tránh xa nói phù phiếm, nói đúng thời, nói những lời chân thật, nói những lời có ý nghĩa, nói những lời về Chánh pháp, nói những lời về luật, nói những lời đáng được gìn giữ, những lời hợp thời thuận lý, có mạch lạc hệ thống, có ích lợi. Tôi từ bỏ không làm hại đến các hột giống và các loại cây cỏ, dùng một ngày một bữa, không ăn ban đêm, từ bỏ không ăn phi thời. Tôi từ bỏ không đi xem múa, hát, nhạc, các cuộc trình diễn. Tôi từ bỏ không trang sức bằng vòng hoa, hương liệu, dầu thoa, các thời trang, các thời sức. Tôi từ bỏ không dùng giường cao và giường lớn. Tôi từ bỏ không nhận các hạt sống. Tôi

HỘ TRÌ CĂN                                          381

từ bỏ không nhận thịt sống. Tôi từ bỏ không nhận đàn bà, con gái. Tôi từ bỏ không nhận nô tỳ gái và trai. Tôi từ bỏ không nhận cừu dê. Tôi từ bỏ không nhận gia cầm và heo. Tôi từ bỏ không voi, bò, ngựa và ngựa cái. Tôi từ bỏ không nhận ruộng nương và đất đai. Tôi từ bỏ không nhận người môi giới hoặc tự mình làm môi giới. Tôi từ bỏ không buôn bán. Tôi từ bỏ các sự gian lận bằng cân tiền bạc và đo lường. Tôi từ bỏ các tà hạnh như hối lộ, gian trá, lừa đảo. Tôi từ bỏ không làm thương tổn, sát hại, câu thúc, bức đoạt, trộm cắp, cướp phá. Tôi bằng lòng (tri túc) với tấm y để che thân, với đồ ăn khất thực để nuôi bụng, đi tại chỗ nào cũng mang theo (y bát). Ví như con chim bay đến chỗ nào cũng mang theo hai cánh; cũng vậy, tôi bằng lòng với tấm y để che thân, với đồ ăn khất thực để nuôi bụng, đi tại chỗ nào cũng mang theo (y bát). Tôi thành tựu Thánh giới uẩn này, cảm giác lạc thọ thuộc nội tâm, không lỗi lầm. Khi mắt thấy sắc, tôi không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì, vì con mắt không được chế ngự khiến tham ái, ưu bi, các ác bất thiện pháp khởi lên, tôi tự chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì con mắt, thực hành sự hộ trì con mắt. Khi tai nghe tiếng... mũi ngửi hương... lưỡi nếm vị... thân cảm xúc... ý nhận thức các pháp, tôi không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì, vì ý căn không được chế ngự khiến

HỘ TRÌ CĂN                                         382

tham ái ưu bi, các ác bất thiện pháp khởi lên, tôi tự chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì ý căn, thực hành sự hộ trì ý căn. Tôi thành tựu Thánh hộ trì các căn này, cảm giác lạc thọ thuộc nội tâm, không vẩn đục. Khi đi tới, khi đi lui, tôi đều tỉnh giác. Khi nhìn thẳng, khi nhìn quanh, tôi đều tỉnh giác. Khi co tay, khi duỗi tay, tôi đều tỉnh giác. Khi mang y kép, y bát, tôi đều tỉnh giác. Khi ăn, uống, nhai, nuốt, tôi đều tỉnh giác. Khi đi đại tiện, tiểu tiện, tôi đều tỉnh giác. Khi đi, đứng, ngồi, nằm, thức, nói, yên lặng, tôi đều tỉnh giác.

"Và tôi đều thành tựu Thánh giới uẩn này, thành tựu Thánh hộ trì các căn này và thành tựu Thánh chánh niệm tỉnh giác này chọn một chỗ thanh vắng, tịch mịch như rừng, gốc cây, khe núi, hang đá, bãi tha ma, lùm cây, ngoài trời, đống rơm. Sau khi đi khất thực về và ăn xong, tôi ngồi kiết-già, lưng thẳng tại chỗ nói trên và an trú chánh niệm trước mặt. Tôi từ bỏ tham ái ở đời, sống với tâm thoát ly tham ái, gột rửa tâm hết tham ái. Từ bỏ sân hận, tôi sống với tâm không sân hận, lòng từ mẫn thương xót tất cả chúng hữu tình, gột rữa tâm hết sân hân. Từ bỏ hôn trầm thụy miên, tôi sống thoát ly hôn trầm thụy miên, với tâm tưởng hướng về ánh sáng chánh niệm tỉnh giác, gột rửa tâm hết hôn trâm thụy miên. Trừ bỏ trạo cử hối quá, tôi sống không trạo cử, hối quá, nội tâm trầm

HỘ TRÌ CĂN                                           383

lặng, gột rửa tâm hết trạo cử, hối quá. Từ bỏ nghi ngờ, tôi sống thoát khỏi nghi ngờ, không phân vân lưỡng lự, gột rửa tâm hết nghi ngờ đối với thiện pháp.

"Tôi từ bỏ năm triền cái, các pháp làm cho tâm ô uế, làm cho trí tuệ muội lược này, ly dục, ly bất thiện pháp, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục, sanh có tầm có tứ. Tôi diệt tầm và tứ, chứng và trú Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm, không tứ, nội tỉnh nhất tâm. Tôi ly hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là xả niệm lạc trú, chứng và trú Thiền thứ ba. Tôi xả lạc, xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú Thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh.

"Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu
nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng,
vững chắc, bình thản như vậy, tôi dẫn tâm, hướng
tâm đến lậu tận trí. Tôi biết như thật: "Đây là khổ",
biết như thật: "Đây là nguyên nhân của khổ", biết như
thật: "Đây là khổ diệt", biết như thật: "Đây là con
đường đưa đến khổ diệt", biết như thật: "Đây là
những lậu hoặc", biết như thật: "Đây là nguyên nhân
của lậu hoặc", biết như thật: "Đây là các lậu hoặc
được đoạn trừ", biết như thật: "Đây là con đường đưa
đến các lậu hoặc được diệt trừ".

HỘ TRÌ CĂN                                           384

"Tôi nhờ biết như vậy, nhờ thấy như vậy, tâm của tôi thoát khỏi dục lậu, thoát khỏi hữu lậu, thoát khỏi vô minh lậu. Đối với tự thân đã giải thoát như vậy, tôi khởi lên sự hiểu biết: "Ta đã giải thoát"". Tôi biết: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm; không còn trở lui trạng thái này nữa".

"Chư Hiền do biết như vậy, thấy như vậy, đối với
các thân có nhận thức này và đối với tất cả tướng ở
ngoài, mạn tùy miên: "Ta là người làm, sở thuộc của
ta là người làm", mạn tùy miên này được đoạn trừ
một cách hoàn toàn".

Này các Tỷ-kheo Tỷ-kheo ấy cần phải được tán thán, cần phải được tùy hỷ với lời nói: "Lành thay!" Sau khi tán thán, tùy hỷ với lời nói: "Lành thay" vị ấy cần phải nói như sau: "Thật lợi ích thay cho chúng tôi, thật khéo lợi ích thay cho chúng tôi, khi chúng tôi được thấy một vị sống Phạm hạnh như Tôn giả".

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

HỘ TRÌ CĂN                                            385

52    Thánh hộ trì các căn - Kinh TỰ HÀNH HẠ MÌNH – Tăng II, 214

TỰ HÀNH HẠ MÌNH – Tăng II, 214

1.- Này các Tỷ-kheo, có bốn hạng người này có mặt, hiện hữu ở đời. Thế nào là bốn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo,

- Có hạng người tự hành khổ mình, chuyên tâm
hành khổ mình.
- Có hạng người tự hành khổ người, chuyên tâm
hành khổ người.
- Có hạng người tự hành khổ mình, chuyên tâm
hành khổ mình, và hành khổ người, chuyên tâm
hành khổ người.
- Có hạng người không hành khổ mình, không
chuyên tâm hành khổ mình, không hành khổ
người, không chuyên tâm hành khổ người.

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người không hành
khổ mình, không chuyên tâm hành khổ mình, không
hành khổ người, không chuyên tâm hành khổ người.
Hạng người ấy không hành khổ mình, không hành
khổ người, hiện tại sống không tham ái, tịch tịnh,

HỘ TRÌ CĂN                                      386

cảm thấy mát lạnh, cảm giác lạc thọ, tự ngã trú vào phạm thể.

2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người tự hành khổ mình, chuyên tâm tự hành khổ mình?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người sống lõa thể, sống phóng túng không theo lễ nghi, liếm tay cho sạch, đi khất thực không chịu bước tới, đi khất thực không chịu đứng một chỗ, không nhận đồ ăn mang đến, không nhận đồ ăn dành riêng, không nhận mời đi ăn, không nhận từ nơi miệng nồi, không nhận từ nơi miệng chảo, không nhận tại ngưỡng cửa, không nhận giữa những cây gậy, không nhận giữa những cối giã gạo, không nhận từ hai người đang ăn, không nhận từ người đàn bà có thai, không nhận từ người đàn bà đang cho con bú, không nhận từ người đàn bà đang đi đến giữa người đàn ông, không nhận đồ ăn đi quyên, không nhận tại chỗ có chó đứng, không nhận tại chỗ có ruồi bu, không ăn cá, không ăn thịt, không uống rượu nấu, rượu men, không uống nước cháo. Vị ấy chỉ nhận ăn tại một nhà hay chỉ nhận ăn một miếng, hay vị ấy chỉ nhận ăn tại hai nhà hay chỉ nhận ăn hai miếng, … hay vị ấy chỉ nhận ăn tại bảy nhà hay chỉ nhận ăn bảy miếng. Vị ấy nuôi sống chỉ với một bát, nuôi sống chỉ với hai bát … nuôi sống chỉ với bảy bát. Vị ấy chỉ ăn một ngày một bữa, hai ngày

HỘ TRÌ CĂN                                         387

một bữa, bảy ngày một bữa. Như vậy, vị ấy sống theo hạnh tiết chế ăn uống, cho đến nửa tháng mới ăn một lần. Vị ấy chỉ ăn cỏ hoang, ăn lúa tắc, ăn lúa hoang, ăn da vụn, ăn rong nước, ăn bọt tấm, ăn váng gạo, ăn bột vừng, ăn cỏ hay ăn phân bò. Vị ấy ăn trái cây, ăn rễ cây trong rừng, ăn trái câu rụng để sống. Vị ấy mặc vải gai thô, vải gai thô lẫn các vải khác, mặc vải tẩn liệm, rồi quăng đi, mặc vải phấn tảo y, mặc vải vỏ cây tirita làm áo, mặc da con sơn dương đen, mặc áo bện từ từng mảnh da con sơn dương đen, mặc áo bằng vỏ cát tường, mặc áo bằng vỏ cây, mặc áo bằng tấm gỗ nhỏ, mặc áo bằng tóc bện lại thành mền, mặc áo bằng đuôi ngựa bện lại, mặc áo bằng lông cú. Vị ấy là người sống nhổ râu tóc, là người sống theo hạnh nhổ râu tóc, là người theo hạnh thường đứng, từ bỏ chỗ ngồi, là người ngồi chò hỏ, chuyên sống theo hạnh ngồi chò hỏ một cách tinh tấn, là người dùng gai làm giường, thường nằm ngủ trên giường gai, sống một đêm tắm ba lần, theo hạnh xuống nước tắm (để gột sạch tội lỗi). Như vậy, dưới nhiều hình thức, vị ấy sống tự hành khổ mình. Như vậy, này các Tỷ- kheo, đây gọi là hạng người tự hành khổ mình, chuyên tâm tự hành khổ mình.

3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người hành khổ người, chuyên tâm hành khổ người?

HỘ TRÌ CĂN                                          388

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người là người giết trâu, bò, là người giết heo, là người giết vịt, săn thú, là thợ săn, người đánh cá, ăn trộm, người xử tử các người ăn trộm, cai ngục và các người làm các nghề ác độc khác. Như vậy, này các Tỷ-kheo, đây gọi là hạng người hành khổ người, chuyên tâm hành khổ người.

4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người vừa hành khổ mình, chuyên tâm tự hành khổ mình, vừa hành khổ người, chuyên tâm tự hành khổ người?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người làm vua, thuộc giai cấp Sát-đế-lỵ đã làm lễ quán đảnh, hay một vị Bà-la-môn triệu phú. Vị này cho xây một giảng đường về phía đông thành phố, cạo bỏ râu tóc, đắp áo da khô, toàn thân bôi thục tô và dầu, gãi lưng với một sừng nai, đi vào giảng đường với người vợ chính và một Bà-la-môn tế tự. Rồi vị ấy nằm xuống dưới đất trống trơn chỉ có lá cỏ. Vị vua sống với sữa từ vú một con bò cái, có con bò con cùng một màu sắc. Bà vợ chính sống với sữa từ vú thứ hai; và Bà-la-môn tế tự sống với sữa từ vú thứ ba, sữa từ vú thứ tư thường dùng để tế lửa. Còn con nghé con sống với đồ còn lại. Vua nói như sau: "Hãy giết một số bò đực để tế lễ, hãy giết một số nghé đực để tế lễ, hãy giết một số nghé cái để tế lễ, hãy giết một số dê để tế lễ, hãy giết một số cừu để tế lễ, hãy giết một số ngựa để tế lễ,

HỘ TRÌ CĂN                                             389

hãy chặt một số thân cây để làm cột tế lễ, hãy thâu
lượm một số cỏ dabbhà để làm chỗ tế lễ. Và những
người nô tỳ, những người phục vụ, những người làm
công, những người này vì sợ đòn gậy, vì sợ nguy
hiểm, với mặt tràn đầy nước mắt, khóc lóc làm các
công việc. Như vậy, này các Tỷ-kheo, đây gọi là
hạng người vừa hành khổ mình, chuyên tâm tự hành
khổ mình, vừa hành khổ người, chuyên tâm tự hành
khổ người.

5. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hạng người vừa
không hành khổ mình, không chuyên tâm tự hành khổ
mình, vừa không hành khổ người, không chuyên tâm
tự hành khổ người, hạng người này không tự hành
khổ mình, không hành khổ người, hiện tại sống
không tham ái, tịch tịnh, cảm thấy mát lạnh, cảm
thấy lạc thọ, tự ngã trú vào Phạm thể.

6. Ở đây, Như Lai xuất hiện ở đời là bậc A-la-hán, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều ngự Trượng phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn. Như Lai sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, thế giới này với Thiên giới, Ma giới, Phạm thiên giới, gồm cả thế giới này với Sa-môn, Bà-la-môn, Thiên, Nhơn, lại tuyên bố bốn điều Ngài đã chứng ngộ. Ngài thuyết pháp sơ thiện, trung thiện, hậu thiện đầy đủ văn, đầy đủ

HỘ TRÌ CĂN                                        390

nghĩa. Ngài truyền dạy Phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ
thanh tịnh. Người gia trưởng hay con của người gia
trưởng, hay một người sanh ở giai cấp hạ tiện nghe
pháp ấy. Sau khi nghe pháp, người ấy sanh lòng tin
ở Như Lai.

7. Khi có được lòng tin ấy, người ấy suy nghĩ: "Gò
bó là đời sống gia đình, con đường đầy những bụi
đời. Đời sống xuất gia phóng khoáng như hư
không. Thật không dễ gì cho một người sống ở gia
đình có thể sống theo Phạm hạnh hoàn toàn đầy
đủ, hoàn toàn thanh tịnh, trắng bạch như vỏ ốc.
Vậy ta nên cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia,
từ bỏ gia đình, sống không gia đình". Một thời gian
sau, người ấy từ bỏ tài sản nhỏ hay từ bỏ tài sản lớn,
bỏ bà con quyến thuộc nhỏ hay bỏ bà con quyến
thuộc lớn, cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, và xuất gia,
từ bỏ gia đình, sống không gia đình.

8. Vị ấy xuất gia như vậy, hành trì các học giới và hạnh sống của các vị Tỷ-kheo,

- Vị ấy đoạn tận sát sanh, từ bỏ sát sanh, bỏ
trượng, bỏ kiếm, biết tàm quý, có lòng từ, sống
thương xót đến hạnh phúc tất cả chúng sanh và
loài hữu tình.
- Vị ấy đoạn tận lấy của không cho, từ bỏ lấy của
không cho, chỉ lấy những vật đã cho, chỉ mong

HỘ TRÌ CĂN                                          391

những vật đã cho, tự sống thanh tịnh, không có
trộm cướp.
- Vị ấy đoạn tận đời sống không Phạm hạnh,
sống theo Phạm hạnh, sống đời sống viễn ly,
tránh xa dâm dục hạ liệt.
- Vị ấy đoạn tận nói láo, từ bỏ nói láo, nói những
lời chân thật, liên hệ đến sự thật, chắc chắn,
đáng tin cậy, không lường gạt đời.
- Vị ấy đoạn tận nói hai lưỡi, từ bỏ nói hai lưỡi,
nghe điều gì ở chỗ này, không đến chỗ kia nói
để sanh chia rẽ ở những người kia. Như vậy, vị
này sống hòa hợp những kẻ ly gián, khuyến
khích những kẻ hoà hợp, hoan hỷ trong hòa
hợp, thích thú trong hòa hợp hân hoan trong
hòa hợp, nói những lời đưa đến hòa hợp.
- Vị ấy đoạn tận lời nói độc ác, từ bỏ lời nói độc
ác, nói những lời dịu hiền, đẹp tai, dễ thương,
thông cảm đến tâm, tao nhã, đẹp lòng nhiều
người, vị ấy nói những lời như vậy.
- Vị ấy từ bỏ lời nói phù phiếm, tránh xa lời nói
phù phiếm, nói đúng thời, nói chân thật, nói
liên hệ đến nghĩa, nói Pháp, nói Luật, nói
những lời đáng giữ gìn, những lời hợp thời,
thuận lý, có mạch lạc hệ thống, có ích lợi.

9. Vị ấy từ bỏ không làm hại đến các loại hạt giống cây cỏ, dùng một ngày một bữa, không ăn ban đêm,

HỘ TRÌ CĂN                                        392

từ bỏ các món ăn phi thời; từ bỏ không đi xem múa, hát, nhạc, các cuộc trình diễn; từ bỏ không dùng giường cao và giường lớn; từ bỏ không nhận vàng và bạc; từ bỏ không nhận các hạt sống; từ bỏ không nhận thịt sống; từ bỏ không nhận đàn bà con gái; từ bỏ không nhận nô tỳ gái và trai; từ bỏ không nhận cừu và dê; từ bỏ không nhận gia cầm và heo; từ bỏ không nhận voi, bò, ngựa và ngựa cái; từ bỏ không nhận ruộng nương đất đai; từ bỏ không dùng người làm môi giới, hoặc từ mình làm người đưa tin; từ bỏ không buôn bán; từ bỏ các sự gian lận bằng cân, tiền bạc và đo lường; từ bỏ các tà hạnh như hối lộ, gian trá, lừa đảo, gạt lường; từ bỏ không làm thương tổn, sát hại, câu thúc, cướp đường, cướp giật, cưỡng đoạt.

10. Vị ấy sống biết đủ, bằng lòng với tâm y để che
thân, với đồ ăn khất thực để nuôi bụng, đi tại chỗ nào
cũng mang theo (y và bình bát), như con chim bay
đến chỗ nào cũng mang theo hai cánh. Cũng vậy, Tỷ-
kheo bằng lòng với tâm y để che thân, với đồ ăn khất
thực để nuôi bụng, đi tại chỗ nào cũng mang theo. Vị
ấy thành tựu Thánh giới uẩn này, nội tâm hưởng lạc
không có lỗi lầm.

11. Khi mắt thấy sắc, vị ấy không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Do nguyên nhân gì khiến nhãn căn này không được chế ngự, khiến

HỘ TRÌ CĂN                                          393

tham ái, ưu bi, các bất thiện pháp khởi lên, vị ấy tự
chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì nhãn căn, thực hành
sự hộ trì nhãn căn. Vị ấy thành tựu Thánh hộ trì các
căn này, nội tâm hưởng vô uế lạc.

12. Vị ấy khi đi tới, khi đi lui đều tỉnh giác; khi nhìn thẳng, khi nhìn quanh đều tỉnh giác; khi co tay, khi duỗi tay đều tỉnh giác; khi mang y kép, bình bát, thượng y đều tỉnh giác; khi ăn, uống, nhai, nếm đều tỉnh giác; khi đi đại tiện, tiểu tiện đều tỉnh giác; khi đi, đứng, ngồi, nằm, thức, nói, yên lặng đều tỉnh giác.

13. Vị ấy thành tựu Thánh giới uẩn này, thành tựu
Thánh chánh niệm tỉnh giác này (thành tựu Thánh
biết đủ này), lựa một trú xứ thanh vắng như khu
rừng, gốc cây, đồi, núi, khe nước, hang đá, bãi thời
hạn ma, rừng rậm, ngoài trời, đống rơm. Sau khi ăn
xong và đi khất thực trở về, vị ấy ngồi kiết-già, lưng
thẳng tại chỗ nói trên, và an trú chánh niệm trước
mặt.

- Vị ấy đoạn tận tham ái ở đời, sống với tâm
thoát ly tham ái, gột rửa tâm hết tham ái.
- Đoạn tận sân hận, vị ấy sống với tâm không sân
hận, lòng từ mẫn thương xót tất cả chúng hữu
tình, gột rửa tâm hết sân hận.
- Đoạn tận hôn trầm thụy miên, vị ấy sống thoát
ly hôn trầm thụy miên, với tâm tưởng hướng về

HỘ TRÌ CĂN                                            394

ánh sánh, chánh niệm tỉnh giác, gột rửa tâm hết
hôn trầm thụy miên.
- Đoạn tận trạo cử hối quá, vị ấy sống không trạo
cử hối quá, nội tâm trầm lặng, gột rửa hết tâm
trạo cử, hối quá.
- Đoạn tận nghi ngờ, vị ấy sống thoát khỏi nghi
ngờ, không phân vân lưỡng lự, gột rửa tâm hết
nghi ngờ đối với pháp thiện.

14. Vị ấy, sau khi đoạn tận năm triền cái này, các pháp làm tâm cấu uế, làm trí tuệ trở thành yếu ớt:

- Vị ấy ly dục, ly bất thiện pháp, chứng và trú
Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục
sanh, với tầm với tứ.
- Vị ấy diệt tầm và tứ, chứng và trú Thiền thứ
hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không
tầm không tứ, nội tĩnh nhất tâm.
- Vị ấy ly hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân
cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là xả niệm
lạc trú, chứng và an trú Thiền thứ ba.
- Vị ấy xả lạc, xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ
trước, chứng và an trú Thiền thứ tư, không khổ,
không lạc, xả niệm thanh tịnh.

15. Với tâm định tĩnh, thanh tịnh, tinh khiết, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử

HỘ TRÌ CĂN                                        395

dụng, vững chắc, bất động như vậy, vị ấy hướng tâm đến lậu tận trí. Vị ấy biết như thật: "Đây là khổ"; biết như thật: "Đây là khổ tập"; biết như thật: "Đây là khổ diệt"; biết như thật: "Đây là con đường đưa đến khổ diệt"; biết như thật: "Đây là những lậu hoặc"; biết như thật: "Đây là nguyên nhân của những lậu hoặc"; biết như thật: "Đây là sự diệt trừ các lậu hoặc"; biết như thật: "Đây là con đường đưa đến sự diệt trừ các lậu hoặc". Nhờ biết như vậy, thấy như vậy, tâm vị ấy thoát khỏi dục lậu, thoát khỏi hữu lậu, thoát khỏi vô minh lậu. Đối với tự thân đã giải thoát như vậy, khởi lên sự hiểu biết: "Ta đã giải thoát". Vị ấy quán tri: "Sanh đã diệt, Phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, sau đời hiện tại, không có trở lui trạng thái này nữa".

16. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hạng người vừa
không hành khổ mình, không chuyên tâm tự hành
khổ mình, vừa không hành khổ người, không chuyên
tâm tự hành khổ người. Vị ấy không tự hành khổ
mình, không hành khổ người, hiện tại sống không
tham ái, tịch tịnh, cảm thấy mát lạnh, cảm thấy lạc
thọ, tự ngã trú vào Phạm thể.

Này các Tỷ-kheo, có bốn hạng người này có mặt, hiện hữu ở đời.

HỘ TRÌ CĂN                                          396

53    Thân con như bị say ngọt - Kinh THÂN GIÁO SƯ – Tăng II, 417

THÂN GIÁO SƯ – Tăng II, 417

1. Rồi một Tỷ-kheo đi đến vị giáo thọ của mình, sau khi đến, thưa với vị giáo thọ của mình như sau:

- Bạch Thượng tọa, nay thân con cảm thấy như bị
say ngọt, con không thấy rõ phương hướng, pháp
không được con nhớ đến. Hôn trầm thụy miên chinh
phục tâm con và an trú. Không có hoan hỷ, con sống
Phạm hạnh. Con có những nghi ngờ đối với Chánh
pháp.

2. Rồi Tỷ-kheo ấy đem theo một vị Tỷ-kheo cộng
trú, đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi
ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tỷ-kheo
ấy bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo này nói như sau: "Bạch
Thượng Toạ, thân con cảm thấy như bị say ngọt, mắt
con không thấy rõ phương hướng, pháp không được
con nhớ đến. Hôn trầm thụy miên chinh phục tâm
con và an trú. Không có hoan hỷ, con sống Phạm
hạnh. Con có những nghi ngờ đối với Chánh pháp".

HỘ TRÌ CĂN                                         397

3.- Sự việc là vậy, này Tỷ-kheo, khi một người sống
với các căn không được bảo vệ, với ăn uống không
có tiết độ, không có chú tâm cảnh giác, không có
quán nhìn các thiện pháp, không có trước đêm và
sau đêm chuyên chú tu tập các pháp giác chi. Do vậy,
thân Thầy cảm thấy như bị say ngọt, mắt Thầy không
thấy rõ phương hướng, pháp không được Thầy nhớ
đến. Hôn trầm thụy miên chinh phục tâm Thầy và an
trú. Không có hoan hỷ, Thầy sống Phạm hạnh. Thầy
có những nghi ngờ đối với Chánh pháp.

Do vậy, này Tỷ-kheo, Thầy phải học tập như sau: "Ta
sẽ bảo vệ các căn, có tiết độ trong ăn uống, chú tâm
cảnh giác, quán nhìn các Thiện pháp, trước đêm và
sau đêm ta sẽ sống chuyên chú tu tập các pháp giác
chi".

Như vậy, này các Tỷ-kheo, các Thầy cần phải học tập.

4. Rồi Tỷ-kheo ấy được Thế Tôn giáo giới với lời giáo giới này, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân phía hữu hướng về Ngài rồi ra đi. Rồi Tỷ- kheo ấy sống một mình, an tịnh, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, không bao lâu chứng được mục đích mà các thiện nam tử chơn chánh xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, chính là vô thượng cứu cánh Phạm hạnh, ngay trong hiện tại, tự mình

HỘ TRÌ CĂN                                        398

với thắng trí, chứng đạt và an trú. Vị ấy hoàn toàn liễu tri: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không có trở lui trạng thái này nữa". Tỷ-kheo ấy trở thành một vị A-la-hán.

Rồi Tỷ-kheo đã chứng đắc A-la-hán ấy đi đến vị giáo thọ sư của mình, sau khi đến, thưa với vị giáo thọ sư của mình:

5.- Bạch Thượng tọa, nay thân con không cảm thấy
như bị say ngọt, mắt con thấy rõ các phương hướng.
Pháp được con nhớ rõ. Với tâm hoan hỷ, con sống
Phạm hạnh, Con không còn nghi nhờ đối với các
thiện pháp.

6. Rồi Tỷ-kheo ấy đem theo một Tỷ-kheo cộng trú;
đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi
ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tỷ-kheo
ấy bạch Thế Tôn:

-Bạch Thế Tôn, vị Tỷ-kheo này nói như sau: "Bạch
Thượng Toạ, nay thân con không cảm thấy như bị
say ngọt, con thấy rõ các phương hướng, pháp được
con nhớ rõ. Với tâm hoan hỷ, con sống Phạm hạnh.
Con không còn nghi ngờ đối với các thiện pháp".

7.- Như vậy là phải, này Tỷ-kheo, khi một người sống với các căn được bảo vệ, với ăn uống có tiết độ,

HỘ TRÌ CĂN                                         399

có chú tâm cảnh giác, có quán nhìn các thiện pháp,
trước đêm và sau đêm sống chuyên chú tu tập các
pháp giác chi. Do vậy, thân không cảm thấy như bị
say ngọt, các phương hướng được hiện rõ, và pháp
được người ấy nhớ rõ. Hôn trầm thụy miên không
còn chinh phục tâm của vị ấy. Với tâm hoan hỷ, vị
ấy sống Phạm hạnh. Vị ấy không còn nghi ngờ đối
với các thiện pháp.

Vậy này các Tỷ-kheo, các Thầy cần phải học tập như
sau: "Ta sẽ bảo vệ các căn, có tiết độ trong ăn uống,
chuyên tâm cảnh giác, quán nhìn các thiện pháp,
trước đêm và sau đêm, ta sẽ sống chuyên chú tu tập
các pháp giác chi".

Như vậy, này các Tỷ-kheo, các Thầy cần phải học tập.

HỘ TRÌ CĂN                                         400

54         Thân niệm là đồng nghĩa với cột trụ vững chắc - Kinh Sáu Sanh Vật – Tương IV, 321

Sáu Sanh Vật – Tương IV, 321

1-2) ...

3) -- Ví như, này các Tỷ-kheo, có người thân bị
thương tích, thân bị lở loét, đi vào một khu rừng đầy
gai góc. Cỏ và gai đâm thủng chân người ấy, và cào
rách thân lở loét của người ấy. Như vậy, này các Tỷ-
kheo, người ấy do nhân duyên ấy còn cảm thọ khổ
ưu nhiều hơn nữa.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ở đây có Tỷ-kheo đi vào
làng hay đi vào rừng gặp người chỉ trích Tỷ-kheo ấy,
và người chỉ trích nói rằng: "Tôn giả làm như vậy, sở
hành như vậy là gai bất tịnh trong làng". Biết rằng
vị ấy là gai, sau khi biết như vậy, cả hai (người Tỷ-
kheo và người chỉ trích) cần phải hiểu là không hộ
trì và có hộ trì.

4) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là không hộ trì?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi mắt thấy sắc, thiên chấp sắc khả ái, ghét bỏ sắc không khả ái, sống

HỘ TRÌ CĂN                                         401

với thân niệm không an trú, với tâm nhỏ hẹp. Vị ấy
không như thật tuệ tri tâm giải thoát, tuệ giải thoát;
chính ở nơi đây, các ác bất thiện pháp ấy khởi lên
không được đoạn diệt không có dư tàn.

... khi tai nghe tiếng... khi mũi ngửi hương... khi lưỡi nếm vị... khi thân cảm xúc... khi ý nhận biết pháp, thiên chấp pháp khả ái, ghét bỏ pháp không khả ái, sống với thân niệm không an trú, với tâm nhỏ hẹp. Vị ấy không như thật tuệ tri tâm giải thoát, tuệ giải thoát; chính ở nơi ấy, các ác, bất thiện pháp ấy khởi lên không được đoạn diệt không có dư tàn...

5) Ví như, này các Tỷ-kheo, có người bắt được sáu sinh vật, giới loại khác nhau, chỗ tìm món ăn khác nhau, và cột chúng với một sợi dây vững chắc. Sau khi bắt được con rắn, người ấy cột với sợi dây vững chắc. Sau khi bắt được con cá sấu, người ấy cột một sợi dây vững chắc. Sau khi bắt được con chim, người ấy cột với sợi dây vững chắc... Sau khi bắt được con chó, người ấy cột với một sợi dây vững chắc. Sau khi bắt được con giả can, người ấy cột với một sợi dây vững chắc. Sau khi bắt được con khỉ, người ấy cột với một sợi dây vững chắc. Sau khi cột chúng với những sợi dây vững chắc, người ấy cột một cái gút ở chính giữa và thả chúng đi.

HỘ TRÌ CĂN                                            402

Này các Tỷ-kheo, sáu con sinh vật ấy, với giới loại
sai khác, với chỗ tìm món ăn sai khác, mỗi con sẽ lôi
kéo tùy theo chỗ tìm món ăn và giới loại sai biệt của
mình.

- Con rắn lôi kéo, nghĩ rằng: "Ta sẽ đi vào gò
mối".
- Con cá sấu lôi kéo, nghĩ rằng: "Ta sẽ đi vào
trong nước".
- Con chim lôi kéo, nghĩ rằng: "Ta sẽ bay lên
trời".
- Con chó lôi kéo, nghĩ rằng: " Ta sẽ đi vào làng".
- Con giả can lôi kéo, nghĩ rằng: "Ta sẽ đi vào
nghĩa địa".
- Con khỉ lôi kéo, nghĩ rằng: "Ta sẽ đi vào rừng".

Này các Tỷ-kheo, khi nào sáu con sinh vật ấy trở
thành mệt mỏi, khi ấy, con sinh vật nào mạnh hơn
các sinh vật còn lại, được chúng đi theo, chúng tuân
theo, chúng phục tùng.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, với Tỷ-kheo thân niệm
không tu tập, không làm cho sung mãn, con mắt sẽ
lôi cuốn nó đối với các sắc khả ái và ghét bỏ đối với
các sắc không khả ái... Ý sẽ lôi cuốn nó đối với các
pháp khả ái và ghét bỏ đối với các pháp không khả
ái.

HỘ TRÌ CĂN                                         403

Như vậy, này các Tỷ-kheo, là không hộ trì.

6) Và này các Tỷ-kheo, thế nào là hộ trì?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi mắt thấy sắc, không thiên chấp các sắc khả ái, không ghét bỏ các sắc không khả ái, sống với thân niệm an trú, với tâm vô lượng. Vị ấy như thật rõ biết tâm giải thoát, tuệ giải thoát; chính ở nơi đây, các ác bất thiện pháp khởi lên được đoạn diệt không có dư tàn.

... khi tai nghe tiếng... khi mũi ngửi hương... khi lưỡi nếm vị... khi thân cảm xúc... khi ý biết các pháp, không thiên chấp các pháp khả ái, không ghét bỏ các pháp không khả ái, an trú thân niệm, với tâm vô lượng. Vị ấy như thật rõ biết tâm giải thoát, tuệ giải thoát; chính ở nơi đây các ác bất thiện pháp ấy khởi lên được đoạn diệt không có dư tàn.

7) Ví như, này các Tỷ-kheo, có người bắt được sáu con sinh vật, giới loại khác nhau, chỗ tìm món ăn khác nhau, và cột chúng với một sợi dây vững chắc. Sau khi bắt được con rắn, người ấy cột với một sợi dây vững chắc. Sau khi bắt được con cá sấu... Sau khi bắt được con chim... Sau khi bắt được con chó... Sau khi bắt được con giả can... Sau khi bắt được con khỉ, người ấy cột với sợi dây vững chắc. Sau khi cột

HỘ TRÌ CĂN                                            404

chúng với sợi dây vững chắc, người ấy cột vào một cái cột hay cái trụ vững chắc.

Rồi, này các Tỷ-kheo, sáu con sinh vật ấy, với giới
loại sai khác, với chỗ tìm món ăn sai khác, mỗi con
sẽ lôi kéo, tùy theo chỗ tìm món ăn và giới loại sai
biệt của mình.

Con rắn lôi kéo, nghĩ rằng: "Ta sẽ đi vào gò mối".
Con cá sấu lôi kéo, nghĩ rằng: "Ta sẽ đi vào trong
nước". Con chim lôi kéo nghĩ rằng: "Ta sẽ bay lên
trời". Con chó lôi kéo, nghĩ rằng: "Ta sẽ đi vào
làng". Con giả can lôi kéo nghĩ rằng: "Ta sẽ đi đến
nghĩa địa". Con khỉ lôi kéo, nghĩ rằng: "Ta sẽ đi vào
rừng".

Này các Tỷ-kheo, khi nào sáu con sinh vật ấy trở thành mệt mỏi, chúng sẽ đứng gần bên, ngồi gần bên, nằm gần bên cái cột ấy hay cái trụ ấy.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, khi nào Tỷ-kheo thân
niệm được tu tập, được làm sung mãn, con mắt
không lôi kéo vị ấy theo các sắc khả ái, đối với các
sắc không khả ái, không ghét bỏ... lưỡi không lôi kéo
vị ấy theo các vị khả ái, đối với vị không khả ái,
không có ghét bỏ... ý không lôi kéo vị ấy theo các
pháp khả ái, đối với pháp không khả ái, không có
ghét bỏ.

HỘ TRÌ CĂN                                         405

Như vậy, này các Tỷ-kheo, là hộ trì.

8) Cái cột hay cái trụ vững chắc, này các Tỷ-kheo, là đồng nghĩa với thân niệm.

Do vậy, này các Tỷ-kheo, hãy học tập như sau:
"Chúng ta sẽ tu tập thân niệm, làm cho sung mãn,
làm cho như thành cỗ xe, làm cho như thành cơ sở,
an trú, tích tập, khéo nỗ lực". Như vậy, này các Tỷ-
kheo, các Ông cần phải học tập.

HỘ TRÌ CĂN                                        406

55    Thầy chớ làm cho tự ngã trở thành thối nát - Kinh THỐI NÁT – Tăng I, 510

THỐI NÁT – Tăng I, 510

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Bàrànasi, tại Isipatana
vườn Nai.
Rồi Thế Tôn vào buổi sáng đắp y, cầm y bát, đi vào
Ba-la-nại để khất thực. Thế Tôn, trong khi đi khất
thực tại Goyogapilakkha, gần cây sung, chỗ cột đàn
bò, thấy một Tỷ-kheo hưởng thọ hương vị trống
không, không có Thiền định, hưởng thọ hương vị
hướng ngoại của dục vật, thất niệm, không tỉnh giác,
không định tĩnh, với tâm tán loạn, với các căn phóng
túng. Thấy vậy, Thế Tôn liền nói với vị Tỷ-kheo ấy:
- Này Tỷ-kheo, này Tỷ-kheo! Thầy chớ có làm cho
tự ngã trở thành thối nát. Này Tỷ-kheo, ai làm cho tự
ngã thối nát đầy ứ, thoát ra toàn mùi hôi thối, rồi
mong rằng các loài ruồi lằng sẽ không bu đậu, sẽ
không có chiếm cứ, sự kiện như vậy không xảy ra.
2. Tỷ-kheo ấy được Thế Tôn giáo giới với lời giáo
giới như vậy, cảm thấy xúc động mạnh. Rồi Thế Tôn,
sau khi đi khất thực ở Ba-la-nại xong, sau bữa ăn,
sau khi đi khất thực trở về, bảo các Tỷ-kheo:

HỘ TRÌ CĂN                                         407

- Này các Tỷ-kheo, ở đây, sau khi đắp y vào buổi
sáng, Ta cầm lấy y bát, đi vào Ba-la-nại để khất thực.
Này các Tỷ-kheo, trong khi đi khất thực tại
Goyogapilakkha, Ta thấy một Tỷ-kheo hưởng thọ
hương vị trống không, không có Thiền định, hưởng
thọ hương vị hướng ngoại của dục vật, thất niệm,
không tỉnh giác, không định tĩnh, với tâm tán loạn,
với các căn phóng túng. Thấy vậy, Ta liền nói với vị
Tỷ-kheo ấy: "Này Tỷ-kheo, này Tỷ-kheo! Thầy chớ
có làm cho tự ngã trở thành thối nát. Này Tỷ-kheo,
ai làm cho tự ngã thối nát đầy ứ, thoát ra toàn mùi
hôi thối, rồi mong rằng: "Các loài ruồi lằng sẽ không
bu đậu, sẽ không có chiếm cứ", sự kiện như vậy
không xảy ra''.
Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ấy được ta giáo giới với
lời giáo giới này, cảm thấy xúc động mạnh.
3. Khi nghe nói như vậy, một Tỷ-kheo bạch Thế Tôn:
- Bạch Thế Tôn, thối nát cái gì, mùi hôi thối cái gì,
các loài ruồi lằng là gì?
 Tham cầu, là thối nát.
 Sân là mùi hôi thối.
 Các suy tầm ác bất thiện là ruồi lằng.
Này các Tỷ-kheo, ai làm cho các tự ngã thối nát, đầy
ứ, thoát ra mùi hôi thối, rồi mong rằng: "Các loài

HỘ TRÌ CĂN                                          408

ruồi lằng sẽ không bu đậu, sẽ không chiếm cứ", sự
kiện như vậy không xảy ra.
Tai mắt không giữ gìn
Các căn không phòng hộ
Ruồi lằng sẽ bu đậu
Các tư duy tham ái
Tỷ-kheo làm thối nát
Đầy ứ những mùi hôi
Xa thay là Niết-bàn!
Chịu phần về bất hạnh
Tại làng hay trong rừng
Tự ngã không an tịnh
Kẻ ngu và không trí
Đi đứng đầy ruồi lằng.

Ai đầy đủ giới luật
Thích tịch tịnh trí tuệ
Sống an tịnh hạnh phúc
Mọi ruồi lằng diệt trừ.

HỘ TRÌ CĂN                                     409

56    Thức không tán loạn đv ngoại trần - Kinh TỔNG THUYẾT VÀ BIỆT THUYẾT – 138 Trung III, 513

KINH TỔNG THUYẾT VÀ BIỆT THUYẾT (Uddesavibhanga suttam) – Bài kinh số 138 – Trung III, 513

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), Jetavana (Kỳ-đà Lâm), tại tinh xá ông Anathapindika (Cấp Cô Độc). Tại đây, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– "Này các Tỷ-kheo".

– "Bạch Thế Tôn". Các vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các Ông Tổng thuyết và Biệt thuyết. Hãy nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ giảng.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn

HỘ TRÌ CĂN                                      410

nói như sau:

– Này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo cần phải quán
sát một cách như thế nào để thức của vị ấy đối với
ngoại (trần) không tán loạn, không tản rộng, tâm
không trú trước nội (trần), không bị chấp thủ quấy
rối. Này các Tỷ-kheo, nếu thức đối với ngoại (trần)
không tán loạn, không tản rộng, tâm không trú
trước nội trần, không bị chấp thủ quấy rối, sẽ
không có tập khởi, sanh khởi của khổ về sanh, già,
chết, trong tương lai.

Thế Tôn nói như vậy. Nói như vậy xong, Thiện Thệ từ chỗ ngồi đứng dậy rồi bước vào tịnh xá.

Sau khi Thế Tôn đi không bao lâu, các Tỷ-kheo ấy suy nghĩ như sau: "Chư Hiền, sau khi đọc lên bài tổng thuyết một cách vắn tắt, không có giải nghĩa một cách rộng rãi, Thế Tôn từ chỗ ngồi đứng dậy và đi vào tinh xá: "Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo cần phải quán sát một cách như thế nào để thức của vị ấy đối với ngoại (trần) không tán loạn, không tản rộng, tâm không trú trước nội (trần), không bị chấp thủ quấy rối. Này các Tỷ-kheo, nếu thức đối với ngoại (trần) không tán loạn, không tản rộng, tâm không trú trước nội trần, không bị chấp thủ quấy rối, sẽ không có tập khởi, sanh khởi của khổ về sanh, già, chết trong

HỘ TRÌ CĂN                                         411

tương lai". Nay không biết ai có thể giải nghĩa một
cách rộng rãi phần tổng thuyết này, phần này chỉ
được Thế Tôn nói lên một cách vắn tắt, không được
giải nghĩa một cách rộng rãi".

Rồi các Tỷ-kheo ấy suy nghĩ như sau: "Tôn giả Mahakaccana (Đại Ca-chiên-diên) này đã được Thế Tôn tán thán và được các vị đồng Phạm hạnh có trí kính trọng, Tôn giả Mahakaccana có thể giải nghĩa một cách rộng rãi tổng thuyết này, phần này chỉ được Thế Tôn nói lên một cách vắn tắt, không giải nghĩa một cách rộng rãi. Vậy chúng ta hãy đến Tôn giả Mahakaccana; sau khi đến, chúng ta hãy hỏi Tôn giả Mahakaccana về ý nghĩa này". Rồi các Tỷ-kheo ấy đi đến Tôn giả Mahakaccana; sau khi đến, nói lên với Tôn giả Mahakaccana những lời chào đón hỏi thăm, sau khi nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, các vị Tỷ-kheo ấy thưa với Tôn giả Mahakaccana:

– Thưa Hiền giả Kaccana, sau khi đọc tổng thuyết này, không giải nghĩa một cách rộng rãi, Thế Tôn từ chỗ ngồi đứng dậy đi vào tinh xá: "Này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo cần phải quán sát một cách như thế nào.. (như trên)... không chấp thủ, không sợ hãi. Nay không biết có ai có thể giải nghĩa một cách rộng rãi tổng thuyết này, phần này chỉ được Thế Tôn nói

HỘ TRÌ CĂN                                         412

lên một cách vắn tắt, không giải nghĩa một cách rộng
rãi". Rồi này Hiền giả Kaccana, chúng tôi suy nghĩ
như sau: "Tôn giả Mahakaccana này đã được Thế
Tôn tán thán.. (như trên).. chúng ta hãy hỏi Tôn giả
Mahakaccana về ý nghĩa này, Tôn giả Mahakaccana
hãy giải thích cho".

– Này chư Hiền, ví như một người cần thiết lõi cây, tìm cầu lõi cây, đang đi tìm cầu lõi cây, đứng trước một cây lớn có lõi cây. Người ấy bỏ rễ, bỏ thân cây, nghĩ rằng lõi cây cần phải tìm trong các nhánh cây, lá cây... Cũng vậy là việc làm của chư Tôn giả.. Chư Tôn giả đứng trước mặt Thế Tôn, chư Tôn giả lại vượt qua Thế Tôn, và nghĩ rằng cần phải hỏi tôi về ý nghĩa này. Nhưng này chư Hiền, Thế Tôn biết những gì cần biết, thấy những gì cần thấy, bậc có mắt, bậc Trí giả, bậc Pháp giả, bậc Phạm thiên, bậc Thuyết giả, bậc Tuyên thuyết giả, bậc dẫn đến mục đích, bậc đem cho bất tử, bậc Pháp chủ, bậc Như Lai. Nay đã đến thời chư Hiền hãy đến hỏi Thế Tôn về ý nghĩ này. Thế Tôn giải thích cho chư Hiền như thế nào, chư Hiền hãy như vậy thọ trì.

– Thưa Hiền giả Kaccana, chắc chắn Thế Tôn biết những gì cần biết... Nay đã đến thời chúng tôi đến hỏi Thế Tôn về ý nghĩa này. Thế Tôn giải thích cho chúng tôi như thế nào, chúng tôi sẽ như vậy thọ

HỘ TRÌ CĂN                                         413

trì. Nhưng Tôn giả Mahakaccana được Thế Tôn tán
thán, được các vị đồng Phạm hạnh kính trọng. Tôn
giả Mahakaccana có thể giải thích rộng rãi tổng
thuyết này, phần này chỉ được Thế Tôn nói lên một
cách vắn tắt, không giải nghĩa một cách rộng rãi.
Mong Tôn giả Mahakaccana giải thích cho, nếu Tôn
giả không cảm thấy phiền phức.

– Vậy chư Hiền, hãy nghe và suy nghiệm kỹ, tôi sẽ nói.

– Thưa vâng, Hiền giả.

Các vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả Mahakaccana. Tôn giả Mahakaccana nói như sau:

– Này chư Hiền, phần tổng thuyết Thế Tôn đọc
lên một cách vắn tắt, không giải nghĩa một cách rộng
rãi, từ chỗ ngồi đứng dậy và đã đi vào trong tinh xá:
"Này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo cần phải quán sát một
cách như thế nào.. (như trên)... không chấp thủ,
không sợ hãi. Này chư Hiền, lời tổng thuyết này
được Thế Tôn đọc lên một cách vắn tắt, không giải
nghĩa một cách rộng rãi", tôi hiểu ý nghĩa một cách
rộng rãi như sau:

 Chư Hiền, sao gọi là thức đối với (ngoại) trần, bị tán loạn, bị tản rộng?

HỘ TRÌ CĂN                                         414

Ở đây, này chư Hiền, khi vị Tỷ-kheo thấy sắc với con mắt, thức truy cầu sắc tướng, bị trói buộc bởi vị của sắc tướng, bị cột chặt bởi vị của sắc tướng, bị triền phược bởi kiết sử vị của sắc tướng, như vậy gọi là thức đối với ngoại (trần) bị tán loạn, tản rộng.

Khi vị Tỷ-kheo nghe tiếng với tai ... ngửi hương
với mũi ... nếm vị với lưỡi ... cảm xúc với thân ...
nhận thức pháp với ý, thức truy cầu pháp tướng, bị
trói buộc bởi vị của pháp tướng, bị cột chặt bởi vị của
pháp tướng, bị triền phược bởi kiết sử vị của pháp
tướng; như vậy gọi là thức đối với ngoại (trần) bị tán
loạn, tản rộng. Như vậy, này chư Hiền, gọi là thức bị
tán loạn, tản rộng.

 Chư Hiền, sao gọi là thức đối với (ngoại) trần, không bị tán loạn, không bị tản rộng?

Ở đây, này chư Hiền, khi vị Tỷ-kheo thấy sắc với con mắt, thức không truy cầu sắc tướng, không bị trói buộc bởi vị của sắc tướng, không bị cột chặt bởi vị của sắc tướng; không bị triền phược bởi kiết sử vị của sắc tướng; như vậy gọi là thức đối với ngoại (trần) không bị tán loạn, không bị tản rộng.

Khi vị Tỷ-kheo nghe tiếng với tai... ngửi hương với mũi... nếm vị với lưỡi.. cảm xúc với thân.... nhận thức pháp với ý, thức không truy cầu pháp tướng,

HỘ TRÌ CĂN                                           415

không bị trói buộc bởi vị của pháp tướng, không bị
cột chặt bởi vị của pháp tướng, không bị triền phược
bởi kiết sử vị của pháp tướng; như vậy gọi là thức
đối với ngoại (trần) không bị tán loạn, không bị tản
rộng. Như vậy, này chư Hiền, gọi là thức không bị
tán loạn, không bị tản rộng.

 Và này chư Hiền, thế nào gọi là tâm trú trước nội (trần)?

 Ở đây, này chư Hiền, vị Tỷ-kheo ly dục, ly bất
thiện pháp, chứng đạt và an trú Thiền thứ nhất,
một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm có
tứ. Thức vị ấy truy tìm hỷ lạc do ly dục sanh,
bị trói buộc bởi vị hỷ lạc do ly dục sanh, bị cột
chặt bởi vị hỷ lạc do ly dục sanh, bị triền
phược bởi kiết sử hỷ lạc do ly dục sanh; như
vậy gọi là tâm trú trước nội (trần).
 Lại nữa, này chư Hiền, vị Tỷ-kheo đình chỉ tầm
và tứ, chứng đạt và an trú Thiền thứ hai, một
trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm
không tứ, nội tĩnh nhứt tâm. Thức của vị ấy truy
tìm hỷ lạc do định sanh, bị trói buộc bởi vị hỷ
lạc do định sanh, bị cột chặt bởi vị hỷ lạc do
định sanh; bị triền phược bởi kiết sử hỷ lạc do
định sanh; như vậy gọi là tâm trú trước nội
(trần).

HỘ TRÌ CĂN                                         416

 Lại nữa, này chư Hiền, vị Tỷ-kheo ly hỷ trú xả,
chánh niệm, tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà
các bậc Thánh gọi là xả niệm lạc trú, chứng đạt
và an trú Thiền thứ ba. Thức của vị ấy truy tìm
xả, bị trói buộc bởi vị xả và lạc, bị cột chặt bởi
vị xả và lạc, bị triền phược bởi vị xả và lạc; như
vậy gọi là tâm trú trước nội (trần).
 Lại nữa, này chư Hiền, vị Tỷ-kheo xả lạc xả
khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng đạt và
an trú Thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả
niệm, thanh tịnh. Thức của vị ấy truy tìm không
khổ không lạc, bị trói buộc bởi vị không khổ
không lạc, bị cột chặt bởi vị không khổ không
lạc, bị triền phược bởi kiết sử vị không khổ
không lạc; như vậy gọi là tâm trú trước nội
(trần). Như vậy gọi là tâm trú trước nội (trần).

 Và này chư Hiền, thế nào gọi là tâm không bị trú trước nội (trần)?

 Ở đây, này chư Hiền, vị Tỷ-kheo ly dục, ly bất
thiện pháp, chứng đạt và an trú Thiền thứ nhất,
một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, không tầm
không tứ. Thức của vị ấy không truy tìm hỷ
lạc do ly dục sanh, không bị trói buộc bởi vị hỷ
lạc do ly dục sanh, không bị cột chặt bởi vị hỷ
lạc do ly dục sanh, không bị triền phược bởi

HỘ TRÌ CĂN                                          417

kiết sử hỷ lạc do ly dục sanh, như vậy gọi là
tâm không trú trước nội (trần).
 Lại nữa, này chư Hiền, vị Tỷ-kheo đình chỉ tầm
và tứ, chứng đạt và an trú Thiền thứ hai, một
trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm
không tứ, nội tĩnh nhất tâm. Thức của vị ấy
không truy tìm hỷ lạc do định sanh, không bị
trói buộc bởi vị hỷ lạc do định sanh, không bị
cột chặt bởi vị hỷ lạc do định sanh, không bị
triền phược bởi kiết sử hỷ lạc do định sanh; như
vậy gọi là tâm không trú trước nội (trần).
 Lại nữa, này chư Hiền, vị Tỷ-kheo ly hỷ trú xả,
chánh niệm, tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà
các bậc Thánh gọi là xả niệm lạc trú, chứng đạt
và an trú Thiền thứ ba. Thức của vị ấy không
truy tìm xả, không bị trói buộc bởi vị xả và lạc,
không bị cột chặt bởi vị xả và lạc, không bị
triền phược bởi vị xả và lạc, như vậy được gọi
là tâm không trú trước nội (trần).
 Lại nữa, này chư Hiền, vị Tỷ-kheo xả lạc xả
khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng đạt và
an trú Thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả
niệm, thanh tịnh. Thức của vị ấy không truy tìm
không khổ không lạc, không bị trói buộc bởi vị
của không khổ không lạc, không bị cột chặt bởi
vị của không khổ không lạc, không bị triền

HỘ TRÌ CĂN                                         418

phược bởi kiết sử vị không khổ không lạc; như vậy gọi là tâm không trú trước nội (trần). Như vậy gọi là tâm không trú trước nội (trần).

 Và thế nào, này chư Hiền, là bị chấp thủ quấy rối?

 Ở đây, này chư Hiền, kẻ vô văn phàm phu
không thấy rõ các bậc Thánh, không thuần
thục pháp các bậc Thánh, không tu tập pháp
các bậc Thánh, không yết kiến các bậc Chân
nhân, không thuần thục pháp các bậc Chân
nhân, không tu tập pháp các bậc Chân nhân,
thấy sắc như là tự ngã, hay tự ngã như là có
sắc, hay thấy sắc như là tự ngã, hay tự ngã
như là có sắc.
 Sắc pháp ấy của nó có biến hoại, đổi khác.
 Với sự biến hoại và đổi khác trong sắc pháp
ấy của nó, thức của vị ấy bị tùy chuyển bởi
sự biến hoại trong sắc pháp của vị ấy.
 Do thức bị tùy chuyển bởi sự biến hoại trong
sắc pháp, nên pháp quấy rối khởi lên, xâm
nhập tâm và tồn tại.
 Vì tâm bị xâm nhập, vị ấy sợ hãi, bực phiền
và đầy những khao khát => Và vị ấy bị chấp
thủ quấy rối.

HỘ TRÌ CĂN                                         419

Vị ấy xem cảm thọ.. tưởng... các hành... thức
như là tự ngã hay tự ngã, như là có thức, hay thức
như là trong tự ngã, hay tự ngã như là trong thức.
Thức ấy của vị ấy biến hoại và đổi khác. Với sự biến
hoại và đổi khác trong thức ấy của vị ấy, thức của vị
ấy bị tùy chuyển bởi sự biến hoại trong thức của vị
ấy. Do thức bị tùy chuyển bởi sự biến hoại trong
pháp, nên các pháp quấy rối khởi lên, xâm nhập tâm
và tồn tại. Vì tâm bị xâm nhập, vị ấy sợ hãi, bực
phiền và đầy những khao khát. Và vị ấy bị chấp thủ,
quấy rối. Như vậy, này chư Hiền, là bị chấp thủ, quấy
rối.

 Và thế nào, này chư Hiền, là không bị chấp thủ quấy rối?

 Ở đây, này chư Hiền, có Đa văn Thánh đệ tử
yết kiến các bậc Thánh, thuần thục pháp các
bậc Thánh, tu tập pháp các bậc Thánh; yết kiến
các bậc Chân nhân, thuần thục pháp các bậc
Chân nhân, tu tập pháp các bậc Chân nhân;
không thấy sắc như là tự ngã, hay tự ngã như là
có sắc, hay không thấy sắc như là trong tự ngã,
hay tự ngã như là trong sắc.
 Sắc pháp của vị ấy biến hoại, đổi khác.
 Với sự biến hoại và đổi khác trong sắc pháp của
vị ấy, thức của vị ấy không bị tùy chuyển bởi

HỘ TRÌ CĂN                                         420

sự biến hoại trong sắc pháp của vị ấy.
 Do thức không bị tùy chuyển bởi sự biến hoại
trong sắc pháp, nên các pháp quấy rối khởi lên,
không xâm nhập tâm và tồn tại.
 Vì tâm không bị xâm nhập, vị ấy không sợ hãi,
không bực phiền và không đầy những khao
khát. Và vị ấy không bị chấp thủ quấy rối.

Vị ấy không xem cảm thọ.. tưởng... các hành..
thức như là tự ngã hay tự ngã là có thức, hay không
thấy thức như là trong tự ngã hay tự ngã như là trong
thức. Thức của vị ấy biến hoại và đổi khác. Với sự
biến hoại và đổi khác trong thức của vị ấy, thức
không bị tùy chuyển bởi sự biến hoại trong thức của
vị ấy. Do thức không bị tùy chuyển bởi sự biến hoại
trong thức, nên các pháp quấy rối không khởi lên,
xâm nhập tâm và tồn tại. Vì tâm không bị xâm nhập,
vị ấy không sợ hãi, không bực phiền và không đầy
những khao khát. Và vị ấy không bị chấp thủ quấy
rối. Như vậy, này chư Hiền, là không bị chấp thủ
quấy rối.

Này chư Hiền, phần tổng thuyết Thế Tôn đọc lên một cách vắn tắt, không giải nghĩa một cách rộng rãi, từ chỗ ngồi đứng dậy và đã đi vào trong tinh xá: "Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo cần phải quán sát một cách như thế nào.. (như trên)... không có sự tập khởi,

HỘ TRÌ CĂN                                          421

sự sanh khởi của khổ về sanh, già chết trong tương lai". Phần tổng thuyết này, này chư Hiền, được Thế Tôn đọc lên một cách vắn tắt, không được giải nghĩa một cách rộng rãi; này chư Hiền, tôi hiểu ý nghĩa một cách rộng rãi như vậy. Và nếu như Tôn giả muốn, hãy đi đến Thế Tôn và hỏi ý nghĩa này. Thế Tôn giải thích các Tôn giả như thế nào, hãy như vậy thọ trì.

Rồi các Tỷ-kheo ấy, sau khi hoan hỷ tín thọ lời Tôn giả Mahakaccana giảng, từ chỗ ngồi đứng dậy đi đến Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, các vị Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn - Bạch Thế Tôn, sau khi đọc phần tổng thuyết một cách vắn tắt cho chúng con, không giải thích nghĩa một cách rộng rãi, Thế Tôn từ chỗ ngồi đứng dậy, và đi vào tịnh xá: "Này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo cần phải quán sát một cách như thế nào.. (như trên)... không có sự tập khởi, sự sanh khởi của khổ về sanh, già, chết trong tương lai".

Bạch Thế Tôn, sau khi Thế Tôn đi không bao lâu, chúng con suy nghĩ như sau: "Thế Tôn sau khi đọc phần tổng thuyết một cách vắn tắt cho chúng ta, không giải nghĩa một cách rộng rãi, và đã đi vào tinh xá: "Vị Tỷ-kheo cần phải quán sát một cách như thế nào.. (như trên)... không có sự tập khởi, sự sanh khởi của khổ về sanh, già, chết trong tương lai ". Nay

HỘ TRÌ CĂN                                          422

không biết ai có thể giải nghĩa một cách rộng rãi tổng
thuyết này, phần này chỉ được Thế Tôn đọc lên một
cách vắn tắt, không được giải nghĩa một cách rộng
rãi".

Rồi bạch Thế Tôn, chúng con suy nghĩ như sau:
"Tôn giả Mahakaccana (Đại Ca-chiên-diên)... (như
trên)... nay chúng ta hãy hỏi Tôn giả Mahakaccana
về ý nghĩa này". Rồi bạch Thế Tôn, chúng con đi đến
Tôn giả Mahakaccana, sau khi đến chúng con hỏi
Tôn giả Mahakaccana về ý nghĩa này. Ý nghĩa của
những (chữ) ấy đã được Tôn giả Mahakaccana giải
thích cho chúng con với những phương pháp (akara)
này, với những câu này, với những chữ này.

– Này các Tỷ-kheo, Mahakaccana là bậc Hiền
giả. Này các Tỷ-kheo, Mahakaccana là bậc đại trí
tuệ. Này các Tỷ-kheo, nếu các Ông hỏi Ta về ý nghĩa
này, Ta cũng giải thích cho các Ông như vậy, như
Mahakaccana đã giải thích. Thật sự ý nghĩa ấy là
vậy, và các Ông hãy thọ trì như vậy.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các vị Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

HỘ TRÌ CĂN                                          423

HỘ TRÌ CĂN   424

57    Thức ăn của nó là Chánh niệm tỉnh giác - Kinh VÔ MINH – Tăng IV, 391

VÔ MINH – Tăng IV, 391

1. - Này các Tỷ-kheo, khởi điểm đầu tiên của vô
minh không thể nêu rõ để có thể nói: "Trước
điểm này, vô minh không có, rồi sau mới có." Như
vậy, này các Tỷ-kheo, lời này được nói đến.

Tuy vậy, sự việc này được nêu rõ: "Do duyên này, vô minh (có mặt)".

- Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng vô minh có thức
ăn, không phải không có thức ăn. Và cái gì là
thức ăn cho vô minh? Năm triền cái, cần phải
trả lời như vậy.
- Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng năm triền cái có
thức ăn, không phải không có thức ăn. Và cái
gì là thức ăn cho năm triền cái? Ba ác hành,
cần phải trả lời như vậy.
- Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng ba ác hành có
thức ăn, không phải không có thức ăn. Và cái
gì là thức ăn cho ba ác hành? Các căn không
chế ngự, cần phải trả lời như vậy.

HỘ TRÌ CĂN                                     425

- Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng, các căn không
chế ngự có thức ăn, không phải không có thức
ăn. Và cái gì là thức ăn cho các căn không chế
ngự? Không chánh niệm tỉnh giác, cần phải
trả lời như vậy.
- Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng không chánh
niệm tỉnh giác có thức ăn, không phải không có
thức ăn. Và cái gì là thức ăn cho không chánh
niệm tỉnh giác? Phi như lý tác ý, cần phải trả
lời như vậy.
- Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng phi như lý tác ý
có thức ăn, không phải không có thức ăn. Và
cái gì là thức ăn cho phi như lý tác ý? Không
có lòng tin, cần phải trả lời như vậy.
- Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng không có lòng
tin có thức ăn, không phải không có thức ăn.
Và cái gì là thức ăn cho không có lòng tin?
Không nghe diệu pháp, cần phải trả lời như
vậy.
- Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng, không nghe diệu
pháp có thức ăn, không phải không có thức ăn.
Và cái gì là thức ăn cho không nghe diệu pháp?
Không giao thiệp với bậc Chân nhân, cần
phải trả lời như vậy.

2. Như vậy, này các Tỷ-kheo:

HỘ TRÌ CĂN                                      426

1. Không giao thiệp với bậc Chân nhân được
viên mãn, thời làm viên mãn không có nghe
diệu pháp.
2. Không có nghe diệu pháp được viên mãn, thời
làm viên mãn không có lòng tin.
3. Không có lòng tin được viên mãn, thời làm
viên mãn phi như lý tác ý.
4. Phi như lý tác ý được viên mãn, thời làm viên
mãn không chánh niệm tỉnh giác.
5. Không chánh niệm tỉnh giác được viên mãn,
thời làm viên mãn các căn không chế ngự.
6. Các căn không chế ngự được viên mãn, thời
làm viên mãn ba ác hành.
7. Ba ác hành được viên mãn, thời làm viên mãn
năm triền cái.
8. Năm triền cái được viên mãn, thời làm viên
mãn vô minh.

Như vậy, đây là thức ăn cho vô minh này, và như vậy là sự viên mãn.

3. Ví như, này các Tỷ-kheo, trên một ngọn núi có mưa rơi nặng hột, nước mưa ấy chảy xuống theo sườn dốc; làm đầy các hang núi, các kẽ núi, các thung lũng; sau khi làm đầy các hang núi, các kẽ núi, các thung lũng, chúng làm đầy các hồ nhỏ. Sau khi làm đầy các hồ nhỏ, chúng làm đầy các hồ lớn; sau khi

HỘ TRÌ CĂN                                         427

làm đầy các hồ lớn, chúng làm đầy các sông nhỏ; sau
khi làm đầy các sông nhỏ, chúng làm đầy các sông
lớn; sau khi làm đầy các sông lớn, chúng làm đầy
biển cả. Như vậy là thức ăn của biển lớn, của đại
dương và như vậy là viên mãn.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo:

1. Không giao thiệp với các bậc Chân nhân được
viên mãn, thời làm viên mãn không có nghe
diệu pháp.
2. Không có nghe diệu pháp được viên mãn, thời
làm viên mãn không có lòng tin.
3. Không có lòng tin được viên mãn, thời làm
viên mãn phi như lý tác ý.
4. Phi như lý tác ý được viên mãn, thời làm viên
mãn không chánh niệm tỉnh giác.
5. Không chánh niệm tỉnh giác được viên mãn,
thời làm viên mãn các căn không chế ngự.
6. Các căn không chế được viên mãn, thời làm
viên mãn ba ác hành.
7. Ba ác hành được viên mãn, thời làm viên mãn
năm triền cái.
8. Năm triền cái được viên mãn, thời viên mãn vô
minh.

Như vậy, đây là thức ăn của vô minh, và như vậy là sự viên mãn.

HỘ TRÌ CĂN                                       428

4. Và này các Tỷ-kheo, Ta nói Minh Giải thoát có
thức ăn, không phải không có thức ăn. Và cái gì là
thức ăn cho minh giải thoát? Bảy giác chi, cần phải
trả lời như vậy.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng Bảy giác chi có thức
ăn, không phải không có thức ăn. Và cái gì là thức
ăn cho bảy giác chi? Bốn niệm xứ, cần phải trả lời
như vậy.

Này các Tỷ kheo, Ta nói rằng, Bốn niệm xứ có thức
ăn, không phải không có thức ăn. Cái gì là thức ăn
cho Bốn niệm xứ? Ba thiện hành, cần phải trả lời
như vậy.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói như rằng ba thiện hành có
thức ăn, không phải không có thức ăn. Cái gì là thức
ăn cho ba thiện hành? Các căn được chế ngự, cần
phải trả lời như vậy.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng các căn được chế ngự
có thức ăn không phải không có thức ăn. Cái gì là
thức ăn cho các căn được chế ngự? Chánh niệm tỉnh
giác, cần phải được như vậy.

Này các Tỷ-kheo, chánh niệm tỉnh giác có thức ăn, không phải không có thức ăn. Cái gì là thức ăn cho

HỘ TRÌ CĂN                                        429

chánh niệm tỉnh giác? Như lý tác ý, cần phải trả lời như vậy.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng, như lý tác ý có thức ăn, không phải không có thức ăn. Cái gì là thức ăn cho như lý tác ý? Lòng tin, cần phải trả lời như vậy.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói lòng tin có thức ăn, không phải không có thức ăn. Cái gì là thức ăn cho lòng tin? Nghe diệu pháp, cần phải trả lời như vậy.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng nghe diệu pháp có
thức ăn, không phải không có thức ăn. Cái gì là thức
ăn cho nghe diệu pháp? Giao thiệp với bậc Chân
nhân, cần phải trả lời như vậy.

5. Như vậy, này các Tỷ-kheo:

1. Giao thiệp với bậc Chân nhân được viên mãn
thời làm viên mãn nghe diệu pháp.
2. Nghe diệu pháp được viên mãn thời làm viên
mãn lòng tin.
3. Lòng tin được viên mãn, thời làm viên mãn như
lý tác ý.
4. Như lý tác ý được viên mãn, thời làm viên mãn
chánh niệm tỉnh giác.
5. Chánh niệm tỉnh giác được viên mãn, thời làm
viên mãn các căn được chế ngự.

HỘ TRÌ CĂN                                          430

6. Các căn được chế ngự được viên mãn, thời làm
viên mãn ba thiện hành.
7. Ba thiện hành được viên mãn Bốn niệm xứ.
8. Bốn niệm xứ được viên mãn, thời làm viên mãn
Bảy giác chi.
9. Bảy giác chi được viên mãn, thời làm viên mãn
được giải thoát.

Như vậy, đây là thức ăn của thức ăn của minh giải thoát, và như vậy là sự viên mãn.

Ví như, này các Tỷ-kheo, trên một ngọn núi có mưa
rơi nặng hột, nước mưa chảy xuống theo sườn dốc,
làm đầy các hang núi, các kẽ núi, các thung lũng,
chúng làm đầy các hồ nhỏ. Sau khi làm đầy các hồ
nhỏ, chúng làm đầy các hồ lớn. Sau khi làm đầy các
hồ lớn, chúng làm đầy các sông nhỏ. Sau khi làm đầy
các sông nhỏ, chúng làm đầy các sông lớn. Sau khi
làm đầy các sông lớn, chúng làm đầy biển cả. Như
vậy, là thức ăn của biển lớn, của đại dương, và như
vậy là sự viên mãn.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo:

1. Giao thiệp với bậc Chân nhân được viên
mãn, thời làm viên mãn nghe diệu pháp.
2. Nghe diệu pháp được viên mãn, thời làm viên
mãn lòng tin.

HỘ TRÌ CĂN                                       431

3. Lòng tin được viên mãn thời làm viên mãn như
lý tác ý.
4. Như lý tác ý được viên mãn, thời làm viên mãn
chánh niệm tỉnh giác.
5. Chánh niệm tỉnh giác được viên mãn, thời làm
viên mãn các căn được chế ngự.
6. Các căn chế ngự được viên mãn, thời làm viên
mãn ba thiện hành.
7. Ba thiện hành được viên mãn, thời làm viên
mãn Bốn niệm xứ.
8. Bốn niệm xứ được viên mãn, thời làm viên mãn
Bảy giác chi.
9. Bảy giác chi được viên mãn, thời làm viên mãn
Minh Giải thoát.

Như vậy là thức ăn của minh giải thoát, và như vậy là viên mãn.

HỘ TRÌ CĂN                                      432

58       Tiến trình tu tập - 3 thiện hành, 4nx, 7gc, Minh và Giải Thoát - Kinh Tỷ Kheo – Tương V, 113

Vị Tỷ Kheo – Tương V, 113

1) ...

2) Rồi một Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn, sau khi đến... ngồi xuống một bên, Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

--"Giác chi, giác chi", bạch Thế Tôn, được gọi là như vậy. Cho đến như thế nào, bạch Thế Tôn, được gọi là giác chi?

-- Này Tỷ-kheo, chúng đưa đến giác ngộ, do vậy, chúng được gọi là các giác chi.

3) Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập niệm giác
chi liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ
đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ... tu tập xả giác chi
liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly tham, liên hệ đến
đoạn diệt, hướng đến từ bỏ.

4) Do vị ấy tu tập bảy giác chi này, tâm được giải thoát khỏi dục lậu, tâm được giải thoát khỏi hữu lậu, tâm được giải thoát khỏi vô minh lậu. Trong sự giải

HỘ TRÌ CĂN                                         433

thoát, trí khởi lên: "Ta đã được giải thoát". Vị ấy biết
rõ: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc
nên làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này
nữa".

5) Chúng đưa đến giác ngộ, này Tỷ-kheo, nên chúng được gọi là giác chi.

HỘ TRÌ CĂN                                            434

59    Tiến trình tu tập - Kinh CÁC CĂN – Tăng III, 133

CÁC CĂN –Tăng III, 133

1. Này các Tỷ-kheo,
 Với căn không phòng hộ, với người khiếm
khuyết phòng hộ các căn thì giới đi đến hủy
hoại;
 Với giới không có, với ai khiếm khuyết về giới,
chánh định đi đến hủy hoại.
 Với chánh định không có, với ai khiếm khuyết
chánh định, tri kiến như thật đi đến hủy hoại.
 Với tri kiến như thật không có, với ai khiếm
khuyết tri kiến như thật, nhàm chán ly tham đi
đến hủy hoại.
 Với nhàm chán, ly tham không có, với ai khiếm
khuyết nhàm chán, ly tham giải thoát tri kiến đi
đến hủy hoại.
2. Ví như, này các Tỷ-kheo, một cây, với cành và lá
khiếm khuyết, thời các chồi non không đi đến viên
mãn, vỏ cây không đi đến viên mãn, giác cây không
đi đến viên mãn, lõi cây không đi đến viên mãn.

HỘ TRÌ CĂN                                          435

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, với căn không phòng
hộ, với người khiếm khuyết phòng hộ các căn... giải
thoát tri kiến đi đến hủy hoại.
3. Này các Tỷ-kheo,
 Với các căn được phòng hộ, với người đầy đủ
các căn được phòng hộ, giới đi đến đầy đủ.
 Với giới có mặt, với người đầy đủ giới, chánh
định đi đến đầy đủ.
 Với chánh định có mặt, với người đầy đủ chánh
định, tri kiến như thật đi đến đầy đủ.
 Với tri kiến như thật có mặt, với người đầy đủ
tri kiến như thật, nhàm chán ly tham đi đến đầy
đủ.
 Với nhàm chán, ly tham có mặt, với người đầy
đủ nhàm chán ly tham thì giải thoát tri kiến đi
đến đầy đủ.
4. Ví như, này các Tỷ-kheo, một cây với cành và lá
đầy đủ, thời chồi non đi đến viên mãn, vỏ cây đi đến
viên mãn, giác cây đi đến viên mãn, lõi cây đi đến
viên mãn.
Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, với căn được phòng hộ,
với người đầy đủ phòng hộ các căn, giới đi đến đầy
đủ... giải thoát tri kiến đi đến đầy đủ.

HỘ TRÌ CĂN                                          436

60    Tiến trình tu tập - Kinh GANAKA MOGGALLANA – 107 Trung III, 107

KINH GANAKA MOGGALLANA (Ganaka Moggallana suttam) – Bài kinh số 107 – Trung III, 107

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Savatthi, Pubbarama,
nơi lâu đài của Migaramatu (Đông Viên Lộc Mẫu
Giảng đường). Rồi Bà-la-môn Gananka Moggallana
đi đến chỗ Thế Tôn, sau khi đến nói lên những lời
chào đón hỏi thăm, sau khi nói lên những lời chào
đón hỏi thăm thân hữu, liền ngồi xuống một bên.
Ngồi xuống một bên, Bà-la-môn Ganaka
Moggallana bạch Thế Tôn:

 Ví như, thưa Tôn giả Gotama, tại lâu đài
Migaramatu này, có thể thấy được một học tập
tuần tự, một công trình tuần tự, một đạo lộ tuần
tự, tức là những tầng cấp của lầu thượng cuối
cùng.
 Thưa Tôn giả Gotama, cũng vậy, đối với những
vị Bà-la-môn này, được thấy một học tập tuần

HỘ TRÌ CĂN                                        437

tự, một công trình tuần tự, một đạo lộ tuần tự,
tức là sự học hỏi (các tập Veda).
 Thưa Tôn giả Gotama, cũng vậy, đối với những
vị bắn cung này, được thấy một học tập tuần tự,
một công trình tuần tự, một đạo lộ tuần tự, tức
là nghệ thuật bắn cung.
 Cũng vậy, Thưa Tôn giả Gotama, đối với
chúng con là những người toán số, sống nhờ
nghề toán số, cũng được thấy một học tập tuần
tự, một công trình tuần tự, một đạo lộ tuần tự,
tức là toán số. Thưa Tôn giả Gotama, vì rằng
khi có được người đệ tử, trước hết chúng con
bắt người ấy đếm như sau: "Một, một lần, hai,
hai lần, ba, ba lần, bốn, bốn lần, năm, năm lần,
sáu, sáu lần, bảy, bảy lần, tám, tám lần, chín,
chín lần, mười, mười lần". Và thưa Tôn giả
Gotama, chúng con bắt đếm tới một trăm.
 Có thể trình bày chăng, thưa Tôn giả Gotama,
trong pháp và luật này, cũng có một tuần tự
học tập, một tuần tự công trình, một tuần tự
đạo lộ như vậy?
– Có thể trình bày, này Bà-la-môn, trong pháp
và luật này, có một tuần tự học tập, có một tuần tự
công trình, có một tuần tự đạo lộ.

Ví như, này Bà-la-môn, một người huấn luyện

HỘ TRÌ CĂN                                        438

ngựa thiện xảo, sau khi được một con ngựa hiền thiện, trước tiên luyện tập cho nó quen mang dây cương, rồi tập luyện cho nó quen các hạnh khác.

Cũng vậy, này Bà-la-môn, Như Lai khi được
một người đáng được điều phục, trước tiên huấn
luyện người ấy như sau: "Hãy đến Tỷ-kheo, hãy giữ
giới hạnh, hãy sống chế ngự với sự chế ngự của giới
bổn, đầy đủ oai nghi chánh hạnh, thấy sự nguy hiểm
trong những lỗi nhỏ nhặt, thọ trì và học tập các học
giới".

Này Bà-la-môn, khi vị Tỷ-kheo giữ giới hạnh, chế ngự với sự chế ngự của giới bổn, đầy đủ oai nghi chánh hạnh, thấy sự nguy hiểm trong những lỗi nhỏ nhặt, thọ trì và học tập các học giới, Như Lai mới huấn luyện vị ấy thêm như sau: "Hãy đến Tỷ-kheo, hãy hộ trì các căn, khi mắt thấy sắc chớ có nắm giữ tướng chung, chớ có nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì, vì nhãn căn không được chế ngự khiến tham ái ưu bi, các ác bất thiện pháp khởi lên, vị Tỷ-kheo tự chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì con mắt, thực hành sự hộ trì con mắt. Khi tai nghe tiếng.... mũi ngửi hương... lưỡi nếm vị.. thân cảm xúc... ý nhận thức các pháp, vị ấy không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì, vì ý căn không được chế ngự, khiến

HỘ TRÌ CĂN                                        439

tham ái, ưu bi, các pháp ác bất thiện khởi lên, Tỷ- kheo chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì ý căn, thực hành sự hộ trì ý căn".

Này Bà-la-môn, sau khi Tỷ-kheo hộ trì các căn rồi, Như Lai mới huấn luyện vị ấy thêm như sau: "Hãy đến Tỷ-kheo, hãy tiết độ trong ăn uống, chơn chánh giác sát thọ dụng món ăn, không phải để vui đùa, không phải để đam mê, không phải để trang sức, không phải để tự làm đẹp mình, chỉ để thân này được duy trì, được bảo dưỡng, khỏi bị gia hại, để chấp trì Phạm hạnh, nghĩ rằng: "Như vậy ta diệt trừ các cảm thọ cũ và không cho khởi lên các cảm thọ mới; và ta sẽ không phạm lỗi lầm, sống được an ổn".

Này Bà-la-môn, sau khi Tỷ-kheo tiết độ trong ăn uống rồi, Như Lai mới huấn luyện vị ấy thêm như sau: "Hãy đến Tỷ-kheo, hãy chú tâm cảnh giác! Ban ngày trong khi đi kinh hành và trong khi đang ngồi, gột sạch tâm trí khỏi các chướng ngại pháp; ban đêm trong canh đầu, trong khi đi kinh hành và trong khi đang ngồi, gột sạch tâm trí khỏi các chướng ngại pháp; ban đêm trong canh giữa, hãy nằm xuống phía hông bên phải, như dáng nằm con sư tử, chân gác trên chân với nhau, chánh niệm tỉnh giác, hướng niệm đến lúc ngồi dậy lại. Ban đêm trong canh cuối, khi đã thức dậy, trong khi đi kinh hành và trong khi

HỘ TRÌ CĂN                                         440

đang ngồi, gột sạch tâm trí khỏi các chướng ngại pháp".

Này, Bà-la-môn, sau khi vị Tỷ-kheo chú tâm
tỉnh giác, Như Lai mới huấn luyện vị ấy thêm nữa
như sau: "Hãy đến Tỷ-kheo, hãy thành tựu chánh
niệm tỉnh giác, khi đi tới khi đi lui đều tỉnh giác; khi
nhìn thẳng, khi nhìn quanh đều tỉnh giác; khi co tay,
khi duỗi tay đều tỉnh giác; khi mang y kép, bình bát,
thượng y đều tỉnh giác; khi ăn, uống, nhai, nuốt, đều
tỉnh giác; khi đi đại tiện, tiểu tiện đều tỉnh giác; khi
đi, đứng, ngồi, nằm, thức, nói, yên lặng đều tỉnh
giác".

Này Bà-la-môn, sau khi chánh niệm tỉnh giác
rồi, Như Lai mới huấn luyện vị ấy thêm như sau:
"Hãy đến Tỷ-kheo, hãy lựa một chỗ thanh vắng, tịch
mịch như rừng, gốc cây, khe núi, hang đá, bãi tha
ma, lùm cây, ngoài trời, đống rơm". Vị ấy lựa một
chỗ thanh vắng, tịch mịch, như rừng, gốc cây, khe
núi, hang đá, bãi tha ma, lùm cây, ngoài trời, đống
rơm. Sau khi đi khất thực về và ăn xong, vị ấy ngồi
kiết-già, lưng thẳng tại chỗ nói trên và an trú chánh
niệm trước mặt:

 Vị ấy từ bỏ tham ái ở đời, sống với tâm thoát ly tham ái, gột rửa tâm hết tham ái.

HỘ TRÌ CĂN                                            441

 Từ bỏ sân hận, vị ấy sống với tâm không sân
hận, lòng từ mẫn thương xót tất cả chúng hữu
tình, gột rửa tâm hết sân hận.
 Từ bỏ hôn trầm thụy miên, vị ấy sống thoát
ly hôn trầm thụy miên, với tâm tưởng hướng
về ánh sáng, chánh niệm tỉnh giác, gột rửa
tâm hết hôn trầm thụy miên.
 Từ bỏ trạo cử hối tiếc, vị ấy sống không trạo
cử, nội tâm trầm lặng gột rửa tâm hết trạo cử
hối tiếc.
 Từ bỏ nghi ngờ, vị ấy sống thoát khỏi nghi
ngờ, không phân vân lưỡng lự, gột rửa tâm
hết nghi ngờ đối với các thiện pháp.

Sau khi đoạn trừ năm triền cái ấy, những pháp làm ô nhiễm tâm, làm trí tuệ yếu ớt:

 Vị ấy ly dục, ly bất thiện pháp chứng và trú
Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly
dục sanh, với tầm với tứ.
 Vị ấy diệt tầm và tứ, chứng và trú Thiền thứ
hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không
tầm không tứ, nội tỉnh nhất tâm.
 Vị ấy ly hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân
cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là xả

HỘ TRÌ CĂN                                        442

niệm lạc trú, chứng và trú Thiền thứ ba.
 Xả lạc, xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước,
chứng và trú Thiền thứ tư, không khổ, không
lạc, xả niệm thanh tịnh.

 Này Bà-la-môn, đối với những Tỷ-kheo nào là
bậc hữu học, tâm chưa thành tựu, đang sống cần
cầu sự vô thượng an tịnh các triền ách, đó là sự
giảng dạy của Ta như vậy đối với những vị ấy.

 Còn đối với những vị Tỷ-kheo là bậc A-la-hán,
các lậu đã tận, tu hành thành mãn, các việc nên
làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã thành đạt
lý tưởng, đã tận trừ hữu kiết sử, chánh trí giải
thoát, những pháp ấy đưa đến sự hiện tại lạc trú
và chánh niệm tỉnh giác.

Khi được nói vậy,          Bà-la-môn     Ganaka Moggallana bạch Thế Tôn:

– Các đệ tử của Sa-môn Gotama, khi được Sa-
môn Gotama khuyến giáo như vậy, giảng dạy như
vậy, có phải tất cả đều chứng được cứu cánh đích
Niết-bàn hay chỉ có một số chứng được?

– Này Bà-la-môn, một số đệ tử của Ta, khi được khuyến giáo như vậy, giảng dạy như vậy, chứng

HỘ TRÌ CĂN                                        443

được cứu cánh đích Niết-bàn, một số không chứng được.

– Thưa Tôn giả Gotama, do nhân gì, do duyên
gì trong khi có mặt Niết-bàn, trong khi có mặt con
đường đưa đến Niết-bàn, trong khi có mặt Tôn giả
Gotama là bậc chỉ đường, tuy vậy các đệ tử Tôn giả
Gotama, được Tôn giả Gotama khuyến giáo như vậy,
giảng dạy như vậy, một số chứng được cứu cánh đích
Niết-bàn, một số không chứng được?

– Này Bà-la-môn, ở đây Ta sẽ hỏi Ông. Nếu
Ông kham nhẫn, hãy trả lời cho Ta. Này Bà-la-môn,
Ông nghĩ thế nào? Ông có giỏi về con đường đi đến
Rajagaha (Vương Xá)?

– Thưa Tôn giả, con có giỏi về con đường đi đến Rajagaha.

– Này Bà-la-môn, Ông nghĩ thế nào? Ở đây, có
một người, muốn đi đến Rajagaha, người này đến
Ông và nói như sau: "Thưa Tôn giả, tôi muốn đi đến
Rajagaha. Hãy chỉ cho tôi con đường đi đến
Rajagaha". Ông nói với người ấy như sau: "Được,
này Bạn, đây là con đường đưa đến Rajagaha. Hãy
đi theo con đường ấy trong một thời gian. Sau khi đi
trong một thời gian, Bạn sẽ thấy một làng tên như
thế này. Hãy đi theo trong một thời gian. Sau khi đi

HỘ TRÌ CĂN                                        444

trong một thời gian, Bạn sẽ thấy một thị trấn tên như
thế này. Hãy đi theo trong một thời gian. Sau khi đi
trong một thời gian, Bạn sẽ thấy Rajagaha với những
khu vườn mỹ diệu, với những khu rừng mỹ diệu, với
những vùng đất mỹ diệu, với những hồ ao mỹ diệu".
Dầu cho người ấy được khuyến giáo như vậy, được
giảng dạy như vậy, nhưng lại lấy con đường sai lạc,
đi về hướng Tây.

Rồi một người thứ hai đến, muốn đi đến
Rajagaha. Người này đến Ông và hỏi như sau: "Thưa
Tôn giả, tôi muốn đi đến Rajagaha, mong Tôn giả
chỉ con đường ấy cho tôi". Rồi Ông nói với người ấy
như sau: "Được, này Bạn, đây là đường đi đến
Rajagaha. Hãy đi theo con đường ấy trong một thời
gian. Sau khi đi một thời gian, Bạn sẽ thấy một làng
có tên như thế này. Hãy đi theo con đường ấy trong
một thời gian. Sau khi đi một thời gian, Bạn sẽ thấy
một thị trấn có tên như thế này. Hãy đi theo con
đường ấy trong một thời gian. Sau khi đi theo con
đường ấy trong một thời gian, Bạn sẽ thấy Rajagaha
với những khu vườn mỹ diệu, với những khu rừng
mỹ diệu, với những vùng đất mỹ diệu, với những ao
hồ mỹ diệu". Người ấy được Ông khuyến giáo như
vậy, giảng như vậy, đi đến Rajagaha một cách an
toàn.

HỘ TRÌ CĂN                                         445

– Này Bà-la-môn, do nhân gì, do duyên gì, trong
khi có mặt Rajagaha, trong khi có mặt con đường
đưa đến Rajagaha, trong khi có mặt Ông là người
chỉ đường, dầu cho Ông có khuyến giáo như vậy,
giảng dạy như vậy, một người lấy con đường sai lạc,
đi về hướng Tây, còn một người có thể đi đến
Rajagaha một cách an toàn?

– Thưa Tôn giả Gotama, ở đây, con làm gì được? Con chỉ là người chỉ đường, thưa Tôn giả Gotama.

– Cũng vậy, này Bà-la-môn, trong khi có mặt
Niết-bàn, trong khi có mặt con đường đi đến Niết-
bàn, và trong khi có mặt Ta là bậc chỉ đường. Nhưng
các đệ tử của Ta, được Ta khuyến giáo như vậy,
giảng dạy như vậy, một số chứng được cứu cánh đích
Niết-bàn, một số không chứng được. Ở đây, này Bà-
la-môn, Ta làm gì được? Như Lai chỉ là người chỉ
đường.

Khi nghe nói vậy,            Bà-la-môn     Ganaka Moggalana bạch Thế Tôn:

– Thưa Tôn giả Gotama, đối với những người không phải vì lòng tin, chỉ vì sinh kế, xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình, những người xảo trá, lường gạt, hư ngụy, mất thăng bằng, cao mạn, dao

HỘ TRÌ CĂN                                          446

động, nói phô tạp nhạp, không hộ trì các căn, ăn uống
không tiết độ, không chú tâm cảnh giác, thờ ơ với
Sa-môn hạnh, không tôn kính học tập, sống quá đầy
đủ, uể oải, đi đầu trong thối thất, từ bỏ gánh nặng
viễn ly, biếng nhác, tinh cần thấp kém, thất niệm,
không tỉnh giác, không định tâm, tâm tán loạn, liệt
tuệ, câm ngọng; Tôn giả Gotama không thể sống với
những người như vậy.

Còn những Thiện gia nam tử vì lòng tin xuất gia,
từ bỏ gia đình, sống không gia đình, không xảo trá,
không lường gạt, không hư ngụy, không mất thăng
bằng, không cao mạn, không dao động, không nói
phô tạp nhạp, hộ trì các căn, ăn uống có tiết độ, chú
tâm tỉnh giác, không thờ ơ với Sa-môn hạnh, tôn kính
học tập, sống không quá đầy đủ, không uể oải, từ bỏ
thối thất, đi đầu trong viễn ly, tinh cần, tinh tấn,
chánh niệm, an trú, tỉnh giác, định tĩnh, nhứt tâm, có
trí tuệ, không câm ngọng; Tôn giả Gotama sống (hòa
hợp) với những vị ấy.

Ví như Tôn giả Gotama, trong các loại căn
hương, hắc chiên đàn hương được gọi là tối thượng;
trong các loại lõi cây hương, xích chiên đàn hương
được gọi là tối thượng; trong các loại hoa hương, vũ
quý hương (jasmine) được gọi là tối thượng. Cũng
vậy là lời khuyến giáo của Tôn giả Gotama được

HỘ TRÌ CĂN                                          447

xem là cao nhất trong những lời khuyến giáo hiện nay.

Thật vi diệu thay, thưa Tôn giả Gotama! Thật vi
diệu thay, thưa Tôn giả Gotama! Như người dựng
đứng lại những gì bị quăng ngã xuống, phơi bày
những gì bị che kín, chỉ đường cho những người bị
lạc hướng, đem đèn sáng vào trong bóng tối để
những ai có mắt có thể thấy sắc; cũng vậy, Chánh
pháp đã được Tôn giả Gotama dùng nhiều phương
tiện trình bày giải thích. Con xin quy y Tôn giả
Gotama, quy y Pháp và chúng Tỷ-kheo Tăng. Mong
Tôn giả Gotama nhận con làm đệ tử, từ nay cho đến
mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng.

HỘ TRÌ CĂN                                        448

61     Tiến trình tu tập - Kinh NIỆM – Tăng IV, 44

NIỆM – Tăng IV, 44

1. - Này các Tỷ kheo:

- Khi chánh niệm, tỉnh giác không có, với người
không có chánh niệm, tỉnh giác, thì tàm quý đi
đến hủy diệt.
- Khi tàm quý không có, với người thiếu tàm quý,
thì chế ngự các căn đi đến hủy diệt.
- Khi chế ngự các căn không có, với người thiếu
chế ngự các căn, thì giới đi đến hủy diệt.
- Khi giới không có, với người thiếu giới, thì
chánh định đi đến hủy diệt.
- Khi chánh định không có, với người không có
chánh định, thì tri kiến như thật đi đến hủy diệt.
- Khi tri kiến như thật không có, với người thiếu
tri kiến như thật, thì nhàm chán, ly tham đi đến
hủy diệt.
- Khi nhàm chán, ly tham không có, với người
thiếu nhàm chán, ly tham, thì giải thoát tri kiến
đi đến hủy diệt.
Ví như, này các Tỷ-kheo, một cây không có cành và
lá, các mầm non của cây ấy không đi đến thành mãn,

HỘ TRÌ CĂN                                            449

vỏ cây, giác cây, lõi cây không đi đến thành mãn.
Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, khi chánh niệm, tỉnh
giác không có, với người không có chánh niệm, tỉnh
giác tàm quý đi đến hủy diệt... giải thoát tri kiến đi
đến hủy diệt.

2. – Này các Tỷ kheo:

- Khi chánh niệm, tỉnh giác có mặt, với người có
chánh niệm, tỉnh giác, thì tàm quý đi đến đầy
đủ.
- Khi tàm quý có mặt, với người đầy đủ tàm quý,
thì chế ngự các căn, đi đến đầy đủ.
- Khi chế ngự các căn có mặt, với người đầy đủ
chế ngự các căn, thì giới đi đến đầy đủ.
- Khi giới có mặt, với người đầy đủ giới, thì
chánh định đi đến đầy đủ.
- Khi chánh định có mặt, với người đầy đủ chánh
định, thì tri kiến như thật đi đến đầy đủ.
- Khi tri kiến như thật có mặt, với người đầy đủ
tri kiến như thật, thời nhàm chán, ly tham đi
đến đầy đủ.
- Khi nhàm chán, ly tham có mặt, với người đầy
đủ nhàm chán, ly tham, giải thoát tri kiến đi
đến đầy đủ.
Ví như, này các Tỷ-kheo, một cây có cành và lá, các
mầm non và lõi cây đi đến thành mãn, vỏ cây, giác

HỘ TRÌ CĂN                                          450

cây và lõi cây đi đến thành mãn. Cũng vậy, này các
Tỷ-kheo, khi chánh niệm, tỉnh giác có mặt, với người
đầy đủ chánh niệm, tỉnh giác... giải thoát tri kiến đi
đến đầy đủ.

HỘ TRÌ CĂN                                          451

62    Tiến trình tu tập - Kinh XẤU HỔ – Tăng III, 417

XẤU HỔ –Tăng III, 417

1. - Này các Tỷ-kheo,

 Khi tàm quý không có, với người thiếu tàm quý,
chế ngự các căn đi đến hủy diệt.
 Khi chế ngự các căn không có, với người thiếu
chế ngự các căn, giới đi đến hủy diệt.
 Khi giới không có, với người thiếu giới, chánh
định đi đến hủy diệt.
 Khi chánh định không có, với người không có
chánh định, tri kiến như thật đi đến hủy diệt.
 Khi tri kiến như thật không có, với người thiếu tri
kiến như thật, nhàm chán ly tham đi đến hủy diệt.
 Khi nhàm chán ly tham không có, với người thiếu
nhàm chán ly tham, giải thoát tri kiến đi đến hủy
diệt.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một cây không có cành và lá, các mầm non của cây ấy không đi đến thành mãn; vỏ trong, giác cây, lõi cây không đi đến thành mãn.

HỘ TRÌ CĂN                                         452

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, khi tàm quý không có, với người không có tàm quý, chế ngự các căn đi đến hủy diệt... giải thoát tri kiến đi đến hủy diệt.

2. Này các Tỷ-kheo,

 Khi tàm quý có mặt, với người đầy đủ tàm quý,
chế ngự các căn đi đến đầy đủ.
 Khi chế ngự các căn có mặt, với người đầy đủ chế
ngự các căn, giới đi đến đầy đủ.
 Khi giới có mặt, với người đầy đủ giới, chánh định
đi đến đầy đủ.
 Khi chánh định có mặt, với người đầy đủ chánh
định, tri kiến như thật đi đến đầy đủ.
 Khi tri kiến như thật có mặt, với người đầy đủ tri
kiến như thật, nhàm chán ly tham đi đến đầy đủ.
 Khi nhàm chán ly tham có mặt, với người đầy đủ
nhàm chán ly tham, giải thoát tri kiến đi đến đầy
đủ.

Ví như, này các Tỷ-kheo, một cây có cành và lá, các mầm non của cây ấy đi đến thành mãn; vỏ trong, giác cây, lõi cây đi đến thành mãn.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, khi tàm quý có mặt, với người đầy đủ tàm quý ... giải thoát tri kiến đi đến đầy đủ.

HỘ TRÌ CĂN                                           453

HỘ TRÌ CĂN   454

63       Tôn giả Malunkyaputta - Kinh Thâu Nhiếp – Tương IV, 125

Thâu Nhiếp – Tương IV, 121

1) ...

2) -- Có sáu xúc xứ này, này các Tỷ-kheo, không nhiếp phục, không phòng hộ, không bảo vệ, không thâu nhiếp, đem lại đau khổ. Thế nào là sáu?

3-5) Mắt xúc xứ, này các Tỷ-kheo, không nhiếp phục, không phòng hộ, không bảo vệ, không thâu nhiếp, đem lại đau khổ.

6-7) Tai... Mũi... Lưỡi... Thân...

8) Ý xúc xứ, này các Tỷ-kheo, không nhiếp phục, không phòng hộ, không bảo vệ, không thâu nhiếp, đem lại đau khổ.

9) Sáu xúc xứ này, này các Tỷ-kheo, không nhiếp phục, không phòng hộ, không bảo vệ, không thâu nhiếp, đem lại đau khổ.

10) Có sáu xúc xứ này, này các Tỷ-kheo, khéo nhiếp phục, khéo phòng hộ, khéo bảo vệ, khéo thâu nhiếp, đem lại an lạc. Thế nào là sáu?

HỘ TRÌ CĂN                                      455

11-13) Mắt xúc xứ, này các Tỷ-kheo, khéo nhiếp phục, khéo phòng hộ, khéo bảo vệ, khéo thâu nhiếp, đem lại an lạc.

14-15) Tai... Mũi... Lưỡi... Thân...

16) Ý xúc xứ, này các Tỷ-kheo, khéo nhiếp phục, khéo phòng hộ, khéo bảo vệ, khéo thâu nhiếp, đem lại an lạc.

17) Sáu xúc xứ này, này các Tỷ-kheo, khéo nhiếp phục, khéo phòng hộ, khéo bảo vệ, khéo thâu nhiếp, đem lại an lạc.

18) Thế Tôn nói như vậy. Nói như vậy xong, bậc Đạo Sư lại nói thêm:

1)      Hỡi        các            vị     Tỷ-kheo,
Chính        sáu       xúc            xứ     này,
Chỗ      nào       không           thâu    nhiếp,
Chỗ        ấy        có             đau      khổ.
Những        ai      học            biết    được,
Chế      ngự,       phòng            hộ   chúng,
Với       lòng        tin           làm      bạn,
Sống thoát ly dục vọng.

2)   Thấy   sắc    pháp                 khả   ái, Thấy    sắc     không                  khả    ái,

HỘ TRÌ CĂN                                          456

Hãy      nhiếp       phục       lòng      tham,
Đối        các        sắc         khả        ái,
Chớ        khiến       ý         nhiễm       ô:
"Đối sắc, ta không thích".

3)     Sau      khi     nghe      các     tiếng,
Khả         ái,     không          khả        ái,
Chớ         để        tâm        say         mê,
Với        các       tiếng         khả        ái.
Hãy       nhiếp       phục       lòng       sân,
Với       tiếng       không         khả       ái,
Chớ         khiến       ý       nhiễm         ô:
"Đối tiếng, ta không thích".

4)   Sau      khi     ngửi      các    hương,
Thơm       dịu,        thật        khả     ái,
Sau      khi      ngửi         các     hương,
Bất     tịnh,      thật        đáng      ghét;
Hãy      nhiếp       phục        lòng     sân,
Đối     các       hương         đáng     ghét,
Còn       đối       hương          khả     ái,
Chớ để dục chi phối.

5)  Nếm    xong     vị    ngon             ngọt, Và    nếm      vị      không               ngon, Chớ    có    sanh       tham              luyến, Khi   hưởng       nếm      vị              ngon,

HỘ TRÌ CĂN                                        457

Chớ       nói      lời      chống        đối, Khi nếm vị không ngon.

6)     Khi      cảm       thọ      lạc   xúc,
Chớ       đắm        say       tham    luyến,
Khi       cảm         thọ        khổ     xúc,
Chớ       bị       xúc        động     mạnh.
Đối        với        cả         hai     xúc,
Lạc,       khổ        đều        niệm     xả,
Không      thích,     không      chống   đối,
Bất cứ loại xúc nào.

7)   Đối     với     các    người       khác,
Mê      theo      hý      luận        tưởng,
Họ       mê       theo       hý         luận,
Họ     hành       theo      hư        tưởng;
Hãy       đoạn        trừ      tất        cả,
Gia       sự         do        ý         tạo,
Hãy     nhiếp      các     hành        động,
Hướng đến hạnh viễn ly.

8)     Như     vậy      đối     sáu      xứ,
Khi       ý       khéo        tu        tập,
Nếu       có        cảm       xúc        gì,
Tâm      không       bị     dao        động.
Tỷ-kheo      hãy         nhiếp         phục,
Cả       hai       tham       sân        ấy,

HỘ TRÌ CĂN                                     458

Hãy       đến        bờ     bên        kia, Vượt buộc ràng sanh tử.

Thâu Nhiếp – Tương IV, 125

1) ...

2) Rồi Tôn giả Màlukyaputta đi đến Thế Tôn...

3) Ngồi xuống một bên, Tôn giả Màlukyaputta bạch Thế Tôn:

-- Lành thay, bạch Thế Tôn, nếu Thế Tôn thuyết pháp
vắn tắt cho con. Sau khi nghe pháp của Thế Tôn, con
sẽ sống một mình, an tịnh, không phóng dật, nhiệt
tâm, tinh cần.

4) -- Ở đây, này Màlukyaputta, nay Ta nói gì với các
Tỷ-kheo trẻ tuổi, khi Ông là một Tỷ-kheo già yếu,
niên cao, đại lão, đã đến tuổi trưởng thượng, đã đến
cuối cuộc đời, lại yêu cầu Ta giáo giới một cách vắn
tắt?

5) -- Bạch Thế Tôn, dầu cho con già yếu, niên cao, đại lão, đã đến tuổi trưởng thượng, đã đến cuối cuộc đời, mong Thế Tôn hãy thuyết pháp vắn tắt cho con! Mong Thiện Thệ hãy thuyết pháp vắn tắt cho con!

HỘ TRÌ CĂN                                        459

Chắc chắn con sẽ hiểu ý nghĩa lời Thế Tôn giảng. Chắc chắn con sẽ trở thành người thừa tự pháp của Thế Tôn.

6) -- Ông nghĩ thế nào, này Màlukyaputta? Các sắc
do mắt nhận thức, Ông không thấy, trước đây Ông
không thấy, nay Ông không thấy, và Ông không
muốn thấy; ở đây đối với chúng, Ông có lòng dục,
tham hay khát ái không?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

7) -- Các tiếng do tai nhận thức, Ông không nghe,
trước đây Ông không nghe, nay Ông không nghe, và
Ông không muốn nghe; ở đây đối với chúng, Ông có
lòng dục, tham hay khát ái hay không?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

8) -- Các hương do mũi nhận thức, Ông không ngửi,
trước đây Ông không ngửi, nay Ông không ngửi, và
Ông không muốn ngửi; ở đây đối với chúng, Ông có
lòng dục, tham hay khát ái không?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

9) -- Các vị do lưỡi nhận thức, Ông không nếm, trước đây Ông không nếm, nay Ông không nếm, và Ông

HỘ TRÌ CĂN                                        460

không muốn nếm; ở đây đối với chúng, Ông có lòng dục, tham hay khát ái không?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

10) -- Các xúc do thân nhận thức, Ông không cảm
thọ, trước đây Ông không cảm thọ, nay Ông không
cảm thọ, và Ông không muốn cảm thọ; ở đây đối với
chúng, Ông có lòng dục, tham hay khát ái không?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

11) -- Các pháp do ý thức nhận thức, Ông không
nhận thức, trước đây Ông không nhận thức, và Ông
không muốn nhận thức;ở đây đối với chúng, Ông có
lòng dục, tham hay khát ái không?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

12) -- Và ở đây, này Màlukyaputta, đối với các pháp
được thấy, được nghe, được cảm nhận, được biết
đến, Ông sẽ chỉ thấy được với những vật thấy được,
sẽ chỉ nghe được với những vật nghe được, sẽ chỉ
cảm nhận được đối với những vật cảm nhận được, sẽ
chỉ nhận biết được đối với những vật có thể nhận biết
được.

13) Vì rằng, này Màlukyaputta, đối với các pháp được thấy, được nghe, được cảm nhận, được biết

HỘ TRÌ CĂN                                         461

đến, Ông sẽ chỉ thấy được với những vật thấy được,
chỉ nghe được với những vật nghe được, chỉ cảm
nhận được đối với những vật cảm nhận được, chỉ
nhận biết được đối với những vật nhận biết được.
Cho nên, này Màlukyaputta, Ông không có vì cái ấy.
Do vì, này Màlukyaputta, Ông không có vì cái ấy,
nên Ông không có: "Ở nơi đây". Do vì, này
Màlukyaputta, Ông không có: "Ở nơi đây", do vậy,
này Màlukyaputta, Ông sẽ không có đời này, đời sau,
và giữa hai đời ấy. Đây là sự chấm dứt khổ đau.

14) -- Bạch Thế Tôn, lời giảng vắn tắt này của Thế Tôn, con hiểu một cách rộng rãi như sau:

1)    Thấy      sắc,      niệm       mê     say,
Tác       ý         đến         ái       tướng,
Tâm      tham         đắm         cảm       thọ,
Tham       luyến         sắc       an        trú.
Vị     ấy,        thọ        tăng       trưởng,
Nhiều       loại,       từ       sắc       sinh,
Tham        dục         và       hại       tâm,
Não        hại         tâm          vị        ấy,
Như       vậy,        khổ        tích       lũy,
Được gọi xa Niết-bàn.

2)  Nghe    tiếng,     niệm    mê   say, Tác     ý       đến        ái     tướng, Tâm    tham        đắm       cảm    thọ,

HỘ TRÌ CĂN                                          462

Tham       luyến       tiếng        an     trú.
Vị     ấy,       thọ        tăng       trưởng,
Nhiều      loại,     từ       tiếng      sanh,
Tham        dục       và        hại       tâm,
Não        hại        tâm          vị       ấy,
Như       vậy,       khổ         tích      lũy,
Đựơc gọi xa Niết-bàn.

3)    Ngửi      hương,      niệm      mê     say,
Tác        ý        đến         ái        tướng,
Tâm       tham        đắm         cảm        thọ,
Tham        luyến       tiếng        an      trú.
Vị      ấy,       thọ        tăng        trưởng,
Nhiều       loại,     từ       tiếng       sanh,
Tham         dục       và        hại        tâm,
Não         hại        tâm          vị        ấy,
Như        vậy,       khổ         tích       lũy,
Được gọi xa Niết-bàn.

4)    Nếm        vị,      niệm        mê     say, Tác       ý          đến        ái        tướng, Tâm      tham          đắm        cảm        thọ, Tham        luyến         vị        an       trú. Vị     ấy,        thọ        tăng        trưởng, Nhiều       loại,        từ        vị      sanh, Tham        dục         và       hại        tâm, Não        hại          tâm         vị        ấy,

HỘ TRÌ CĂN                                         463

Như       vậy,      khổ           tích        lũy, Được gọi xa Niết-bàn.

5)    Cảm        xúc,       niệm       mê     say,
Tác        ý         đến          ái       tướng,
Tâm       tham         đắm          cảm       thọ,
Tham        luyến         xúc         an      trú.
Vị     ấy,         thọ         tăng       trưởng,
Nhiều        loại,       từ        xúc      sanh,
Tham         dục        và          hại      tâm,
Não         hại         tâm           vị       ấy,
Như        vậy,        khổ          tích      lũy,
Được gọi xa Niết-bàn.

6)    Biết      pháp,     niệm      mê      say,
Tác        ý        đến        ái        tướng
Tâm       tham        đắm       cảm         thọ,
Tham        luyến       pháp       an       trú.
Vị      ấy,       thọ       tăng       trưởng,
Nhiều       loại,     từ      pháp        sanh,
Tham         dục       và       hại        tâm,
Não         hại        tâm        vị         ấy,
Như        vậy,       khổ       tích        lũy,
Được gọi xa Niết-bàn

7)   Vị    ấy          không       tham      sắc, Thấy    sắc,          không        ái      luyến, Tâm     không           dính       cảm       thọ,

HỘ TRÌ CĂN                                          464

Không       luyến       sắc      an         trú.
Theo       sắc,       vị      ấy          thấy,
Tùy      sắc,       thọ      cảm          giác,
Tiêu     mòn,       không       tích       lũy,
Như     vậy,      chánh      niệm        hành,
Như      vậy,      khổ      không        chứa.
Được gọi gần Niết-bàn

8)    Vị     ấy     không       tham     tiếng,
Nghe      tiếng,     không        ái     luyến,
Tâm       không        dính       cảm       thọ,
Không       luyến       tiếng       an      trú.
Theo       tiếng,       vị       ấy       nghe,
Tùy      tiếng,       thọ       cảm        giác.
Tiêu      mòn,       không        tích      lũy,
Như      vậy,     chánh        niệm       hành,
Như      vậy,      khổ        không       chứa,
Được gọi gần Niết-bàn.

9)   Vị     ấy   không     tham     hương,
Ngửi    hương,      không      ái    luyến,
Tâm      không      dính      cảm       thọ,
Không      luyến     hương       an     trú.
Theo      hương,      vị      ấy      ngửi,
Tùy     hương,      thọ      cảm       giác,
Tiêu     mòn,      không       tích     lũy,
Như     vậy,     chánh      niệm      hành,

HỘ TRÌ CĂN                                       465

Như      vậy,     khổ         không       chứa. Được gọi gần Niết-bàn.

10)    Vị       ấy      không      tham      vị,
Nếm       vị,        không       ái     luyến,
Tâm      không         dính      cảm       thọ,
Không         luyến       vị       an      trú.
Theo        vị,        vị       ấy        nếm.
Tùy       vị,        thọ       cảm        giác,
Tiêu     mòn,         không       tích     lũy,
Như     vậy,        chánh      niệm      hành,
Như      vậy,        khổ      không      chứa.
Được gọi gần Niết-bàn.

11)   Vị       ấy     không    tham        xúc,
Cảm       xúc,      không      ái        luyến,
Tâm      không        dính     cảm          thọ,
Không       luyến       xúc       an        trú,
Theo       xúc,        vị      ấy          cảm,
Tùy      xúc,       thọ      cảm           giác,
Tiêu     mòn,        không      tích        lũy,
Như     vậy,      chánh      niệm         hành,
Như      vậy,      khổ      không         chứa,
Được gọi gần Niết-bàn.

12)      Vị    ấy    không      tham     pháp, Biết       pháp,     không        ái     luyến, Tâm         không     dính       cảm       thọ,

HỘ TRÌ CĂN                                        466

Không       luyến      pháp       an          trú.
Theo       pháp,       vị      ấy            cảm,
Tùy      pháp,       thọ      cảm            giác,
Tiêu     mòn,       không       tích          lũy,
Như     vậy,      chánh      niệm           hành,
Như      vậy,      khổ      không           chứa,
Được gọi gần Niết-bàn.

-- Bạch Thế Tôn, lời Thế Tôn nói vắn tắt này, con hiểu một cách rộng rãi như vậy.

15) -- Lành thay, lành thay, này Màlukyaputta! Lành thay, này Màlukyaputta, lời nói vắn tắt của Ta, Ông đã hiểu ý nghĩa một cách rộng rãi:

1)    Thấy        sắc,       niệm       mê     say,
Tác        ý          đến          ái       tướng,
Tâm       tham          đắm          cảm       thọ,
Tham        luyến          sắc         an      trú.
Vị     ấy,          thọ         tăng       trưởng,
Nhiều        loại,        từ        sắc      sanh.
Tham         dục         và          hại      tâm,
Não         hại          tâm           vị       ấy,
Như        vậy,         khổ          tích      lũy,
Được gọi xa Niết-bàn.

2) - 11) ...

HỘ TRÌ CĂN                                            467

12)   Vị      ấy    không     tham         pháp,
Biết     pháp,      không      ái         luyến,
Tâm      không        dính     cảm           thọ,
Không       luyến      pháp       an         trú.
Theo       pháp,        vị     ấy           cảm,
Tùy      pháp,       thọ      cảm           giác,
Tiêu      mòn,      không       tích         lũy,
Như     vậy,      chánh      niệm          hành,
Như      vậy,      khổ      không          chứa,
Được gọi gần Niết-bàn.

Lời nói vắn tắt này của Ta, này Màlukyaputta, Ông cần phải hiểu ý nghĩa một cách rộng rãi như vậy.

16) Rồi Tôn giả Màlukyaputta, sau khi hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân phía hữu hướng về Ngài, rồi ra đi.

17) Rồi Tôn giả Màlukyaputta sống một mình, an
tịnh, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, không bao
lâu, chứng được mục đích mà các thiện gia nam tử
chơn chánh xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia
đình, chính là vô thượng cứu cánh Phạm hạnh ngay
trong hiện tại, tự mình với thắng trí, chứng ngộ,
chứng đạt và an trú. Vị ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm
hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không
còn trở lui trạng thái này nữa".

HỘ TRÌ CĂN                                          468

18) Và Tôn giả Màlukyaputta trở thành một vị A-la- hán nữa.

HỘ TRÌ CĂN                                      469

64       Vì còn có tham sân si - Kinh Cây Có Nhựa – Tương IV, 266

Cây Có Nhựa – Tương IV, 266

1) ...

2-6) -- Này các Tỷ-kheo, đối với các sắc do mắt nhận thức, Tỷ-kheo hay Tỷ-kheo-ni nào còn có tham, còn có sân, còn có si, tham ấy chưa đoạn tận, sân ấy chưa đoạn tận, si ấy chưa đoạn tận; dầu chỉ có phần nhỏ, khi các sắc do mắt nhận thức đi vào trong tầm mắt nhận thức, chúng chinh phục tâm của vị ấy, còn nói gì cả phần lớn. Vì sao? Này các Tỷ-kheo, vì còn có tham, còn có sân, còn có si, và tham ấy chưa đoạn tận, sân ấy chưa đoạn tận, si ấy chưa đoạn tận.

... Đối với các tiếng do tai nhận thức... Đối với các hương do mũi nhận thức... Đối với các vị do lưỡi nhận thức... Đối với các xúc do thân nhận thức...

7) Này các Tỷ-kheo, đối với các pháp do ý nhận thức, Tỷ-kheo hay Tỷ-kheo-ni nào còn có tham, còn có sân, còn có si, tham ấy chưa đoạn tận, sân ấy chưa đoạn tận, si ấy chưa đoạn tận; dầu chỉ có phần nhỏ, khi các pháp do ý nhận thức đi vào trong tầm ý nhận thức, chúng chinh phục tâm của vị ấy, còn nói gì cả

HỘ TRÌ CĂN                                         470

phần lớn. Vì sao? Này các Tỷ-kheo, vì còn có tham, còn có sân, còn có si, và tham ấy chưa đoạn tận, sân ấy chưa đoạn tận, si ấy chưa đoạn tận.

8) Ví như, này các Tỷ-kheo, một cây có nhựa, hoặc
cây Bồ-đề (assattha), hoặc cây bàng (nigrodha),
hoặc cây sanh (pilakkha), hoặc cây udumbara, hoặc
một loại cây còn tươi. Rồi một người với cái búa sắc
bén chặt vào cây ấy. Nước nhựa cây ấy có chảy ra
không?

-- Thưa có, bạch Thế Tôn. -- Vì sao? -- Vì rằng, bạch Thế Tôn, cây ấy có nhựa.

9) -- Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, đối với các sắc do mắt nhận thức, Tỷ-kheo hay Tỷ-kheo-ni nào còn có tham, còn có sân, còn có si, tham ấy chưa đoạn tận, sân ấy chưa đoạn tận, si ấy chưa đoạn tận; dầu chỉ có phần nhỏ, khi các sắc do mắt nhận thức đi vào trong tầm mắt nhận thức, chúng chinh phục tâm của vị ấy, còn nói gì cả phần lớn. Vì sao? Này các Tỷ-kheo, vì còn có tham, còn có sân, còn có si, và tham ấy chưa đoạn tận, sân ấy chưa đoạn tận, si ấy chưa đoạn tận... Đối với các tiếng do tai nhận thức... Đối với các hương do mũi nhận thức... Đối với các vị do lưỡi nhận thức... Đối với các xúc do thân nhận thức...

HỘ TRÌ CĂN                                          471

Này các Tỷ-kheo, đối với các pháp do ý nhận thức, Tỷ-kheo hay Tỷ-kheo-ni nào còn có tham, còn có sân, còn có si, tham ấy chưa đoạn tận, sân ấy chưa đoạn tận, si ấy chưa đoạn tận; dầu chỉ có phần nhỏ, khi các pháp do ý nhận thức đi vào trong tầm ý nhận thức, chúng chinh phục tâm của vị ấy, còn nói gì cả phần lớn. Vì sao? Này các Tỷ-kheo, vì còn có tham, còn có sân, còn có si, và tham ấy chưa đoạn tận, sân ấy chưa đoạn tận, si ấy chưa đoạn tận.

10-14) Này các Tỷ-kheo, đối với các sắc do mắt nhận
thức, Tỷ-kheo hay Tỷ-kheo-ni nào không có tham,
không có sân, không có si, tham ấy đã đoạn tận, sân
ấy đã đoạn tận, si ấy đã đoạn tận; dầu cho cả phần
lớn, khi các sắc do mắt nhận thức đi vào trong tầm
mắt nhận thức, chúng không chinh phục tâm của vị
ấy, còn nói gì chỉ phần nhỏ. Vì sao? Này các Tỷ-
kheo, vì không có tham, không có sân, không có si,
và tham ấy đã đoạn tận, sân ấy đã đoạn tận, si ấy
đã đoạn tận.

... Đối với các tiếng do tai nhận thức... Đối với các hương do mũi nhận thức... Đối với các vị do lưỡi nhận thức... Đối với các xúc do thân nhận thức...

15) Này các Tỷ-kheo, đối với các pháp do ý nhận thức, Tỷ-kheo hay Tỷ-kheo ni nào không có tham, không có sân, không có si, tham ấy đã đoạn tận, sân

HỘ TRÌ CĂN                                         472

ấy đã đoạn tận, si ấy đã đoạn tận; dầu cho cả phần lớn, khi các pháp do ý nhận thức đi vào trong tầm ý nhận thức, chúng không chinh phục tâm của vị ấy, còn nói gì chỉ có phần nhỏ. Vì sao? Này các Tỷ-kheo, vì không có tham, không có sân, không có si, và tham ấy đã đoạn tận, sân ấy đã đoạn tận, si ấy đã đoạn tận.

16) Ví như, này các Tỷ-kheo, một cây có nhựa, cây
Bồ-đề hay cây bàng, hay cây sanh, hay cây
udumbara đã khô héo, không có nhựa, đã quá mùa.
Rồi một người với cây búa sắc bén chặt vào cây ấy.
Nước nhựa cây ấy có chảy ra không?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn. -- Vì sao? -- Vì rằng, bạch Thế Tôn, cây ấy không có nhựa.

-- Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, đối với các sắc do mắt nhận thức, Tỷ-kheo hay Tỷ-kheo-ni nào không có tham, không có sân, không có si... si ấy đã đoạn tận... Đối với các pháp do ý nhận thức, tham ấy đã đoạn tận, sân ấy đã đoạn tận, si ấy đã đoạn tận; dầu cho cả phần lớn, khi các pháp do ý nhận thức đi vào trong tầm ý nhận thức, chúng không chinh phục tâm vị ấy, còn nói gì chỉ có phần nhỏ. Vì sao? Này các Tỷ-kheo, vì không có tham ấy, không có sân ấy, không có si

HỘ TRÌ CĂN                                           473

ấy, và tham ấy đã đoạn tận, sân ấy đã đoạn tận, si ấy đã đoạn tận.

HỘ TRÌ CĂN                                         474

65       Vì sao cần phải hộ trì 6 căn - Kinh Thâu Nhiếp – Tương IV, 121

Thâu Nhiếp – Tương IV, 121

1) ...

2) -- Có sáu xúc xứ này, này các Tỷ-kheo, không nhiếp phục, không phòng hộ, không bảo vệ, không thâu nhiếp, đem lại đau khổ. Thế nào là sáu?

3-5) Mắt xúc xứ, này các Tỷ-kheo, không nhiếp phục, không phòng hộ, không bảo vệ, không thâu nhiếp, đem lại đau khổ.

6-7) Tai... Mũi... Lưỡi... Thân...

8) Ý xúc xứ, này các Tỷ-kheo, không nhiếp phục, không phòng hộ, không bảo vệ, không thâu nhiếp, đem lại đau khổ.

9) Sáu xúc xứ này, này các Tỷ-kheo, không nhiếp phục, không phòng hộ, không bảo vệ, không thâu nhiếp, đem lại đau khổ.

10) Có sáu xúc xứ này, này các Tỷ-kheo, khéo nhiếp phục, khéo phòng hộ, khéo bảo vệ, khéo thâu nhiếp, đem lại an lạc. Thế nào là sáu?

HỘ TRÌ CĂN                                      475

11-13) Mắt xúc xứ, này các Tỷ-kheo, khéo nhiếp phục, khéo phòng hộ, khéo bảo vệ, khéo thâu nhiếp, đem lại an lạc.

14-15) Tai... Mũi... Lưỡi... Thân...

16) Ý xúc xứ, này các Tỷ-kheo, khéo nhiếp phục, khéo phòng hộ, khéo bảo vệ, khéo thâu nhiếp, đem lại an lạc.

17) Sáu xúc xứ này, này các Tỷ-kheo, khéo nhiếp phục, khéo phòng hộ, khéo bảo vệ, khéo thâu nhiếp, đem lại an lạc.

18) Thế Tôn nói như vậy. Nói như vậy xong, bậc Đạo Sư lại nói thêm:

1)      Hỡi        các            vị     Tỷ-kheo,
Chính        sáu       xúc            xứ     này,
Chỗ      nào       không           thâu    nhiếp,
Chỗ        ấy        có             đau      khổ.
Những        ai      học            biết    được,
Chế      ngự,       phòng            hộ   chúng,
Với       lòng        tin           làm      bạn,
Sống thoát ly dục vọng.

2)   Thấy   sắc    pháp                 khả   ái, Thấy    sắc     không                  khả    ái,

HỘ TRÌ CĂN                                          476

Hãy      nhiếp       phục       lòng      tham,
Đối        các        sắc         khả        ái,
Chớ        khiến       ý         nhiễm       ô:
"Đối sắc, ta không thích".

3)     Sau      khi     nghe      các     tiếng,
Khả         ái,     không          khả        ái,
Chớ         để        tâm        say         mê,
Với        các       tiếng         khả        ái.
Hãy       nhiếp       phục       lòng       sân,
Với       tiếng       không         khả       ái,
Chớ         khiến       ý       nhiễm         ô:
"Đối tiếng, ta không thích".

4)   Sau      khi     ngửi      các    hương,
Thơm       dịu,        thật        khả     ái,
Sau      khi      ngửi         các     hương,
Bất     tịnh,      thật        đáng      ghét;
Hãy      nhiếp       phục        lòng     sân,
Đối     các       hương         đáng     ghét,
Còn       đối       hương          khả     ái,
Chớ để dục chi phối.

5)  Nếm    xong     vị    ngon             ngọt, Và    nếm      vị      không               ngon, Chớ    có    sanh       tham              luyến, Khi   hưởng       nếm      vị              ngon,

HỘ TRÌ CĂN                                        477

Chớ       nói      lời      chống        đối, Khi nếm vị không ngon.

6)     Khi      cảm       thọ      lạc   xúc,
Chớ       đắm        say       tham    luyến,
Khi       cảm         thọ        khổ     xúc,
Chớ       bị       xúc        động     mạnh.
Đối        với        cả         hai     xúc,
Lạc,       khổ        đều        niệm     xả,
Không      thích,     không      chống   đối,
Bất cứ loại xúc nào.

7)   Đối     với     các    người       khác,
Mê      theo      hý      luận        tưởng,
Họ       mê       theo       hý         luận,
Họ     hành       theo      hư        tưởng;
Hãy       đoạn        trừ      tất        cả,
Gia       sự         do        ý         tạo,
Hãy     nhiếp      các     hành        động,
Hướng đến hạnh viễn ly.

8)     Như     vậy      đối     sáu      xứ,
Khi       ý       khéo        tu        tập,
Nếu       có        cảm       xúc        gì,
Tâm      không       bị     dao        động.
Tỷ-kheo      hãy         nhiếp         phục,
Cả       hai       tham       sân        ấy,

HỘ TRÌ CĂN                                     478

Hãy       đến        bờ     bên        kia, Vượt buộc ràng sanh tử.

Thâu Nhiếp – Tương IV, 125

1) ...

2) Rồi Tôn giả Màlukyaputta đi đến Thế Tôn...

3) Ngồi xuống một bên, Tôn giả Màlukyaputta bạch Thế Tôn:

-- Lành thay, bạch Thế Tôn, nếu Thế Tôn thuyết pháp
vắn tắt cho con. Sau khi nghe pháp của Thế Tôn, con
sẽ sống một mình, an tịnh, không phóng dật, nhiệt
tâm, tinh cần.

4) -- Ở đây, này Màlukyaputta, nay Ta nói gì với các
Tỷ-kheo trẻ tuổi, khi Ông là một Tỷ-kheo già yếu,
niên cao, đại lão, đã đến tuổi trưởng thượng, đã đến
cuối cuộc đời, lại yêu cầu Ta giáo giới một cách vắn
tắt?

5) -- Bạch Thế Tôn, dầu cho con già yếu, niên cao, đại lão, đã đến tuổi trưởng thượng, đã đến cuối cuộc đời, mong Thế Tôn hãy thuyết pháp vắn tắt cho con! Mong Thiện Thệ hãy thuyết pháp vắn tắt cho con!

HỘ TRÌ CĂN                                        479

Chắc chắn con sẽ hiểu ý nghĩa lời Thế Tôn giảng. Chắc chắn con sẽ trở thành người thừa tự pháp của Thế Tôn.

6) -- Ông nghĩ thế nào, này Màlukyaputta? Các sắc
do mắt nhận thức, Ông không thấy, trước đây Ông
không thấy, nay Ông không thấy, và Ông không
muốn thấy; ở đây đối với chúng, Ông có lòng dục,
tham hay khát ái không?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

7) -- Các tiếng do tai nhận thức, Ông không nghe,
trước đây Ông không nghe, nay Ông không nghe, và
Ông không muốn nghe; ở đây đối với chúng, Ông có
lòng dục, tham hay khát ái hay không?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

8) -- Các hương do mũi nhận thức, Ông không ngửi,
trước đây Ông không ngửi, nay Ông không ngửi, và
Ông không muốn ngửi; ở đây đối với chúng, Ông có
lòng dục, tham hay khát ái không?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

9) -- Các vị do lưỡi nhận thức, Ông không nếm, trước đây Ông không nếm, nay Ông không nếm, và Ông

HỘ TRÌ CĂN                                        480

không muốn nếm; ở đây đối với chúng, Ông có lòng dục, tham hay khát ái không?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

10) -- Các xúc do thân nhận thức, Ông không cảm
thọ, trước đây Ông không cảm thọ, nay Ông không
cảm thọ, và Ông không muốn cảm thọ; ở đây đối với
chúng, Ông có lòng dục, tham hay khát ái không?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

11) -- Các pháp do ý thức nhận thức, Ông không
nhận thức, trước đây Ông không nhận thức, và Ông
không muốn nhận thức;ở đây đối với chúng, Ông có
lòng dục, tham hay khát ái không?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

12) -- Và ở đây, này Màlukyaputta, đối với các pháp
được thấy, được nghe, được cảm nhận, được biết
đến, Ông sẽ chỉ thấy được với những vật thấy được,
sẽ chỉ nghe được với những vật nghe được, sẽ chỉ
cảm nhận được đối với những vật cảm nhận được, sẽ
chỉ nhận biết được đối với những vật có thể nhận biết
được.

13) Vì rằng, này Màlukyaputta, đối với các pháp được thấy, được nghe, được cảm nhận, được biết

HỘ TRÌ CĂN                                         481

đến, Ông sẽ chỉ thấy được với những vật thấy được,
chỉ nghe được với những vật nghe được, chỉ cảm
nhận được đối với những vật cảm nhận được, chỉ
nhận biết được đối với những vật nhận biết được.
Cho nên, này Màlukyaputta, Ông không có vì cái ấy.
Do vì, này Màlukyaputta, Ông không có vì cái ấy,
nên Ông không có: "Ở nơi đây". Do vì, này
Màlukyaputta, Ông không có: "Ở nơi đây", do vậy,
này Màlukyaputta, Ông sẽ không có đời này, đời sau,
và giữa hai đời ấy. Đây là sự chấm dứt khổ đau.

14) -- Bạch Thế Tôn, lời giảng vắn tắt này của Thế Tôn, con hiểu một cách rộng rãi như sau:

1)    Thấy      sắc,      niệm       mê     say,
Tác       ý         đến         ái       tướng,
Tâm      tham         đắm         cảm       thọ,
Tham       luyến         sắc       an        trú.
Vị     ấy,        thọ        tăng       trưởng,
Nhiều       loại,       từ       sắc       sinh,
Tham        dục         và       hại       tâm,
Não        hại         tâm          vị        ấy,
Như       vậy,        khổ        tích       lũy,
Được gọi xa Niết-bàn.

2)  Nghe    tiếng,     niệm    mê   say, Tác     ý       đến        ái     tướng, Tâm    tham        đắm       cảm    thọ,

HỘ TRÌ CĂN                                          482

Tham       luyến       tiếng        an     trú.
Vị     ấy,       thọ        tăng       trưởng,
Nhiều      loại,     từ       tiếng      sanh,
Tham        dục       và        hại       tâm,
Não        hại        tâm          vị       ấy,
Như       vậy,       khổ         tích      lũy,
Đựơc gọi xa Niết-bàn.

3)    Ngửi      hương,      niệm      mê     say,
Tác        ý        đến         ái        tướng,
Tâm       tham        đắm         cảm        thọ,
Tham        luyến       tiếng        an      trú.
Vị      ấy,       thọ        tăng        trưởng,
Nhiều       loại,     từ       tiếng       sanh,
Tham         dục       và        hại        tâm,
Não         hại        tâm          vị        ấy,
Như        vậy,       khổ         tích       lũy,
Được gọi xa Niết-bàn.

4)    Nếm        vị,      niệm        mê     say, Tác       ý          đến        ái        tướng, Tâm      tham          đắm        cảm        thọ, Tham        luyến         vị        an       trú. Vị     ấy,        thọ        tăng        trưởng, Nhiều       loại,        từ        vị      sanh, Tham        dục         và       hại        tâm, Não        hại          tâm         vị        ấy,

HỘ TRÌ CĂN                                         483

Như       vậy,      khổ           tích        lũy, Được gọi xa Niết-bàn.

5)    Cảm        xúc,       niệm       mê     say,
Tác        ý         đến          ái       tướng,
Tâm       tham         đắm          cảm       thọ,
Tham        luyến         xúc         an      trú.
Vị     ấy,         thọ         tăng       trưởng,
Nhiều        loại,       từ        xúc      sanh,
Tham         dục        và          hại      tâm,
Não         hại         tâm           vị       ấy,
Như        vậy,        khổ          tích      lũy,
Được gọi xa Niết-bàn.

6)    Biết      pháp,     niệm      mê      say,
Tác        ý        đến        ái        tướng
Tâm       tham        đắm       cảm         thọ,
Tham        luyến       pháp       an       trú.
Vị      ấy,       thọ       tăng       trưởng,
Nhiều       loại,     từ      pháp        sanh,
Tham         dục       và       hại        tâm,
Não         hại        tâm        vị         ấy,
Như        vậy,       khổ       tích        lũy,
Được gọi xa Niết-bàn

7)   Vị    ấy          không       tham      sắc, Thấy    sắc,          không        ái      luyến, Tâm     không           dính       cảm       thọ,

HỘ TRÌ CĂN                                          484

Không       luyến       sắc      an         trú.
Theo       sắc,       vị      ấy          thấy,
Tùy      sắc,       thọ      cảm          giác,
Tiêu     mòn,       không       tích       lũy,
Như     vậy,      chánh      niệm        hành,
Như      vậy,      khổ      không        chứa.
Được gọi gần Niết-bàn

8)    Vị     ấy     không       tham     tiếng,
Nghe      tiếng,     không        ái     luyến,
Tâm       không        dính       cảm       thọ,
Không       luyến       tiếng       an      trú.
Theo       tiếng,       vị       ấy       nghe,
Tùy      tiếng,       thọ       cảm        giác.
Tiêu      mòn,       không        tích      lũy,
Như      vậy,     chánh        niệm       hành,
Như      vậy,      khổ        không       chứa,
Được gọi gần Niết-bàn.

9)   Vị     ấy   không     tham     hương,
Ngửi    hương,      không      ái    luyến,
Tâm      không      dính      cảm       thọ,
Không      luyến     hương       an     trú.
Theo      hương,      vị      ấy      ngửi,
Tùy     hương,      thọ      cảm       giác,
Tiêu     mòn,      không       tích     lũy,
Như     vậy,     chánh      niệm      hành,

HỘ TRÌ CĂN                                       485

Như      vậy,     khổ         không       chứa. Được gọi gần Niết-bàn.

10)    Vị       ấy      không      tham      vị,
Nếm       vị,        không       ái     luyến,
Tâm      không         dính      cảm       thọ,
Không         luyến       vị       an      trú.
Theo        vị,        vị       ấy        nếm.
Tùy       vị,        thọ       cảm        giác,
Tiêu     mòn,         không       tích     lũy,
Như     vậy,        chánh      niệm      hành,
Như      vậy,        khổ      không      chứa.
Được gọi gần Niết-bàn.

11)   Vị       ấy     không    tham        xúc,
Cảm       xúc,      không      ái        luyến,
Tâm      không        dính     cảm          thọ,
Không       luyến       xúc       an        trú,
Theo       xúc,        vị      ấy          cảm,
Tùy      xúc,       thọ      cảm           giác,
Tiêu     mòn,        không      tích        lũy,
Như     vậy,      chánh      niệm         hành,
Như      vậy,      khổ      không         chứa,
Được gọi gần Niết-bàn.

12)      Vị    ấy    không      tham     pháp, Biết       pháp,     không        ái     luyến, Tâm         không     dính       cảm       thọ,

HỘ TRÌ CĂN                                        486

Không       luyến      pháp       an          trú.
Theo       pháp,       vị      ấy            cảm,
Tùy      pháp,       thọ      cảm            giác,
Tiêu     mòn,       không       tích          lũy,
Như     vậy,      chánh      niệm           hành,
Như      vậy,      khổ      không           chứa,
Được gọi gần Niết-bàn.

-- Bạch Thế Tôn, lời Thế Tôn nói vắn tắt này, con hiểu một cách rộng rãi như vậy.

15) -- Lành thay, lành thay, này Màlukyaputta! Lành thay, này Màlukyaputta, lời nói vắn tắt của Ta, Ông đã hiểu ý nghĩa một cách rộng rãi:

1)    Thấy        sắc,       niệm       mê     say,
Tác        ý          đến          ái       tướng,
Tâm       tham          đắm          cảm       thọ,
Tham        luyến          sắc         an      trú.
Vị     ấy,          thọ         tăng       trưởng,
Nhiều        loại,        từ        sắc      sanh.
Tham         dục         và          hại      tâm,
Não         hại          tâm           vị       ấy,
Như        vậy,         khổ          tích      lũy,
Được gọi xa Niết-bàn.

2) - 11) ...

HỘ TRÌ CĂN                                            487

12)   Vị      ấy    không     tham         pháp,
Biết     pháp,      không      ái         luyến,
Tâm      không        dính     cảm           thọ,
Không       luyến      pháp       an         trú.
Theo       pháp,        vị     ấy           cảm,
Tùy      pháp,       thọ      cảm           giác,
Tiêu      mòn,      không       tích         lũy,
Như     vậy,      chánh      niệm          hành,
Như      vậy,      khổ      không          chứa,
Được gọi gần Niết-bàn.

Lời nói vắn tắt này của Ta, này Màlukyaputta, Ông cần phải hiểu ý nghĩa một cách rộng rãi như vậy.

16) Rồi Tôn giả Màlukyaputta, sau khi hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân phía hữu hướng về Ngài, rồi ra đi.

17) Rồi Tôn giả Màlukyaputta sống một mình, an
tịnh, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, không bao
lâu, chứng được mục đích mà các thiện gia nam tử
chơn chánh xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia
đình, chính là vô thượng cứu cánh Phạm hạnh ngay
trong hiện tại, tự mình với thắng trí, chứng ngộ,
chứng đạt và an trú. Vị ấy biết rõ: "Sanh đã tận, Phạm
hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không
còn trở lui trạng thái này nữa".

HỘ TRÌ CĂN                                          488

18) Và Tôn giả Màlukyaputta trở thành một vị A-la- hán nữa.

HỘ TRÌ CĂN                                      489

66    Vì sao hoàn tục - Kinh Sàriputta – Tương IV, 178

Sàriputta – Tương IV, 178

1) Một thời Tôn giả Sàriputta trú ở Sàvatthi, tại Jetanvana, vườn ông Anàthapindika (Cấp Cô Độc).

2) Rồi một Tỷ-kheo đi đến Tôn giả Sàriputta; sau khi
đến, nói lên với Tôn giả Sàriputta những lời chào đón
hỏi thăm, sau khi nói lên những lời chào đón hỏi
thăm thân hữu liền ngồi xuống một bên.

3) Ngồi xuống một bên, Tỷ-kheo ấy nói với Tôn giả Sàriputta:

-- Tỷ-kheo đồng trú, thưa Tôn giả Sàriputta, đã từ bỏ học pháp và hoàn tục.

4) -- Này Hiền giả, như vậy xảy đến cho vị nào
không hộ trì các căn, không tiết độ trong ăn uống,
không chú tâm tỉnh giác. Cho đến trọn đời, vị ấy có
thể tiếp tục đời sống Phạm hạnh hoàn toàn thanh
tịnh, sự việc như vậy không xảy ra.

5) Này Hiền giả, một Tỷ-kheo hộ trì các căn, tiết độ trong ăn uống, chú tâm tỉnh giác. Cho đến trọn đời,

HỘ TRÌ CĂN                                         490

vị ấy có thể tiếp tục đời sống Phạm hạnh hoàn toàn thanh tịnh, sự việc như vậy có xảy ra.

6) Và này Hiền giả, thế nào là hộ trì các căn?

- Này Hiền giả, khi mắt thấy sắc, Tỷ-kheo không
nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng.
Những nguyên nhân gì, vì đó nhãn căn không
được chế ngự, khiến tham ái, ưu bi, các ác bất
thiện pháp khởi lên, Tỷ-kheo tự chế ngự những
nguyên nhân ấy, hộ trì nhãn căn, thực hành sự hộ
trì nhãn căn.
- Khi tai nghe tiếng... khi mũi ngửi hương... khi lưỡi
nếm vị... khi thân cảm xúc...
- Khi ý nhận thức các pháp, vị ấy không nắm giữ
tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những
nguyên nhân gì, vì đó ý căn không được chế ngự,
khiến tham ái, ưu bi, các ác bất thiện pháp khởi
lên, Tỷ-kheo tự chế ngự những nguyên nhân ấy,
hộ trì ý căn, thực hành sự hộ trì ý căn. Như vậy,
này Hiền giả, là sự hộ trì các căn.

7) Này Hiền giả, thế nào là tiết độ trong ăn uống?

Ở đây, này Hiền giả, Tỷ-kheo như lý giác sát, thọ dụng các món ăn. Không phải để vui đùa, không phải để đam mê, không phải để trang sức, không phải để tự mình làm đẹp mình mà chỉ để thân này được duy

HỘ TRÌ CĂN                                          491

trì và được bảo dưỡng, để thân này khỏi bị thương
hại, để hỗ trợ Phạm hạnh, nghĩ rằng: "Như vậy, ta
diệt trừ các cảm thọ cũ và không cho khởi lên các
cảm thọ mới, và ta sẽ không có lỗi lầm, sống được
an ổn". Như vậy, này Hiền giả, là tiết độ trong ăn
uống.

8) Và này Hiền giả, như thế nào là chú tâm tỉnh giác?

- Ở đây, này Hiền giả, Tỷ-kheo ban ngày trong khi
đi kinh hành và ngồi, tâm gột sạch các pháp
triền cái.
- Ban đêm trong canh một, trong khi vị ấy đi kinh
hành và ngồi, tâm gột sạch các pháp triền cái.
- Ban đêm trong canh giữa, vị ấy nằm phía hông
bên hữu, trong tư thế con sư tử, chân này đặt trên
chân kia, chánh niệm tỉnh giác, tác ý tưởng đến
lúc ngồi dậy.
- Ban đêm trong canh cuối, khi vị ấy đi kinh hành
và trong khi ngồi, tâm gột sạch khỏi các pháp triền
cái. Như vậy, này Hiền giả, là chú tâm tỉnh giác.

9) Do vậy, này Hiền giả, cần phải học tập như sau: "Chúng tôi sẽ hộ trì các căn, tiết độ trong ăn uống, chú tâm tỉnh giác".

Như vậy, này Hiền giả, ông cần phải học tập.

HỘ TRÌ CĂN                                         492

HỘ TRÌ CĂN   493

67    Ví dụ Mèo và Chuột - Kinh Con Mèo – Tương II, 472

Con Mèo – Tương II, 472

1) Trú ở Sàvatthi.

2) Lúc bấy giờ có Tỷ-kheo thường dùng quá nhiều
thì giờ giữa các gia đình. Các Tỷ-kheo nói với vị ấy:
"Tôn giả chớ có dùng quá nhiều thì giờ giữa các gia
đình ".

3) Tỷ-kheo ấy được các Tỷ-kheo nói vậy, tâm không hoan hỷ.

4) Rồi nhiều Tỷ-kheo đi đến Thế Tôn... và bạch Thế Tôn:

5) Ở đây, bạch Thế Tôn, có Tỷ-kheo thường dùng
quá nhiều thì giờ giữa các gia đình. Các Tỷ-kheo nói
với vị ấy: "Tôn giả chớ có dùng quá nhiều thì giờ
giữa các gia đình". Tỷ-kheo ấy được các Tỷ-kheo nói
vậy, tâm không hoan hỷ.

6) Thuở xưa, này các Tỷ-kheo, có con mèo đứng
rình con chuột bên cạnh một đống rác tại một ống
cống và nghĩ rằng: "Nếu có một con chuột nhắt nào
đi kiếm ăn chạy ra, ta sẽ bắt lấy và ăn thịt".

HỘ TRÌ CĂN                                         494

7) Rồi này các Tỷ-kheo, có con chuột nhắt vì kiếm
ăn chạy ra. Và con mèo ấy bắt lấy nó, mau chóng
hành động (sankharirva) và nuốt nó. Và con chuột
nhắt ấy cắn ruột, cắn phủ tạng con mèo. Do nhân
duyên ấy, con mèo đi đến chết hay đi đến đau khổ
gần như chết.

8) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ở đây, một số Tỷ-
kheo vào buổi sáng đắp y, cầm y bát, đi vào làng hay
thị trấn để khất thực, thân không phòng hộ, lời nói
không phòng hộ, tâm không phòng hộ, niệm không
an trú, các căn không chế ngự.

9) Ở đấy, các vị ấy thấy các phụ nữ mặc không đứng đắn, hay mặc không kín đáo. Sau khi các vị ấy thấy các phụ nữ mặc không đứng đắn, hay mặc không kín đáo, tham dục não hại tâm. Các vị ấy bị tham dục não hại tâm, đi đến chết hay đi đến đau khổ gần như chết.

10) Này các Tỷ-kheo,

- Đây là sự chết, trong giới luật của bậc Thánh,
tức là sự từ bỏ học giới và hoàn tục.
- Đây là đau khổ gần như chết, tức là sự vi
phạm một uế tội, một tội phạm còn có thể tuyên
bố xuất gỡ được.

HỘ TRÌ CĂN                                         495

11) Do vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập như sau: "Phòng hộ thân, phòng hộ lời nói, phòng hộ tâm, an trú chánh niệm, chế ngự các căn, chúng tôi sẽ đi vào làng hay thị trấn để khất thực ".

Như vậy, này các Tỷ-kheo, các Ông cần phải học tập.

HỘ TRÌ CĂN                                         496

68         Ví dụ Rùa và Giả can - Kinh Con Rùa – Tương IV, 291

Con Rùa – Tương IV, 291

1-2) ...

3) -- Thuở xưa, này các Tỷ-kheo, có một con rùa, vào
buổi chiều, đang đi kiếm mồi dọc theo bờ sông. Một
con giả can, này các Tỷ-kheo, vào buổi chiều, cũng
đi tìm mồi dọc theo bờ sông.

4) Này các Tỷ-kheo, con rùa từ đàng xa trông thấy
con giả can đang đi tìm mồi, thấy vậy liền rụt bốn
chân và thứ năm là cổ vào trong mai rùa của mình
và nằm bất động, im lặng.

5) Này các Tỷ-kheo, con giả can từ đàng xa trông
thấy con rùa, đi đến con rùa sau khi đến, đứng một
bên và nghĩ rằng: "Khi nào con rùa này thò ra thân
phần nào và cổ là thứ năm, ngay tại chỗ ấy, ta sẽ
nắm lấy, bẻ gãy và ăn".

6) Nhưng, này các Tỷ-kheo, vì rằng con rùa không
thò ra một thân phần nào và cổ là thứ năm, nên con
giả can nhàm chán con rùa và bỏ đi, không nắm
được cơ hội.

HỘ TRÌ CĂN                                        497

7) Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Ác ma thường xuyên
không gián đoạn, đứng trong tư thế rình mò các Ông
với ý nghĩ: "Rất có thể ta nắm được cơ hội để bắt
gặp từ con mắt... từ cái lưỡi... hay từ ý ".

8) Do vậy, này các Tỷ-kheo, hãy sống hộ trì các
căn. Khi mắt thấy sắc, không nắm giữ tướng chung,
không nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì
khiến nhãn căn không được chế ngự, khiến tham ái,
ưu bi, các ác bất thiện pháp khởi lên, hãy tự chế ngự
những nguyên nhân ấy, hộ trì nhãn căn, thực hành hộ
trì nhãn căn.

Khi tai nghe tiếng... mũi ngửi mùi... lưỡi nếm vị...
thân cảm xúc... ý nhận thức các pháp, không nắm giữ
tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những
nguyên nhân gì khiến ý căn không được chế ngự,
khiến tham ái, ưu bi, các ác bất thiện pháp khởi lên,
hãy tự chế ngự những nguyên nhân ấy, hộ trì ý căn,
thực hành hộ trì ý căn.

Này các Tỷ-kheo, khi nào các Ông sống hộ trì các
căn, thời Ác ma nhàm chán các Ông và sẽ bỏ đi,
không nắm giữ được cơ hội, như con giả can đối với
con rùa.

Như        rùa       dấu       thân       phần, Trong        mai       rùa        của       nó.

HỘ TRÌ CĂN                                         498

Cũng          vậy,        vị        Tỷ-kheo,
Thâu       nhóm        mọi      tâm       tư,
Không       nương       tựa      một      ai,
Không       hại    một       người      nào,
Hoàn       toàn       đạt     tịch      tịnh,
Không nói xấu một ai.

HỘ TRÌ CĂN                                     499

69     Ví dụ Voi biết phòng hộ - Kinh BIẾT NGHE – Tăng II, 573

BIẾT NGHE – Tăng II, 573

1. - Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, con
voi của vua xứng đáng cho vua, là tài sản của vua, và
được xem là một biểu tượng của vua. Thế nào là
năm?

2. Ở đây, này các Tỷ-kheo, con voi của vua biết nghe, biết sát hại, biết phòng hộ, biết kham nhẫn, biết đi đến.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con voi của vua biết nghe?

3. Ở đây, này các Tỷ-kheo, con voi của vua, khi
người nài sai làm một công tác hoặc đã làm từ trước,
hoặc chưa làm từ trước, nhiệt tâm tác ý, hoàn toàn
chú tâm, lóng tai và nghe. Như vậy, này các Tỷ-kheo,
là con voi của vua biết nghe.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con voi của vua biết sát hại?

4. Ở đây, này các Tỷ-kheo, con voi của vua đi đến chiến trận, giết voi, giết kẻ cưỡi voi, giết ngựa, giết

HỘ TRÌ CĂN                                           500

kẻ cưỡi ngựa, phá xe, giết kẻ cưỡi xe, giết các bộ binh. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là con voi của vua biết sát hại.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con voi của vua biết phòng hộ?

5. Ở đây, này các Tỷ-kheo, đi đến chiến trận, con voi
của vua phòng hộ phần thân trước, phòng hộ phần
thân sau, phòng hộ đầu, phòng hộ tai, phòng hộ ngà,
phòng hộ vòi, phòng hộ đuôi, phòng hộ người cưỡi
voi. Như vậy, này các Tỷ-kheo, con voi của vua biết
phòng hộ.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là con voi của vua biết kham nhẫn?

6. Ở đây, này các Tỷ-kheo, con voi của vua khi lâm
trận, kham nhẫn bị thương đâm, kham nhẫn bị kiếm
đâm, kham nhẫn bị trúng tên, kham nhẫn các thứ
tiếng, như tiếng trống lớn, tiếng thanh la, tiếng tù và,
tiếng trống nhỏ. Như vậy, này các Tỷ-kheo, con voi
của vua biết kham nhẫn.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là con voi của vua biết đi đến?

HỘ TRÌ CĂN                                            501

7. Ở đây, này các Tỷ-kheo, con voi của vua, khi
người nài (huấn luyện voi) sai đi về hướng nào, hoặc
trước kia đã có đi, hay trước kia chưa có đi, liền mau
mắn đi về chỗ ấy. Như vậy, này các Tỷ-kheo, con voi
của vua biết đi đến.

Thành tựu năm chi phần này, này các Tỷ-kheo, con voi của vua xứng đáng là của vua, là tài sản của vua, và được gọi là một biểu tượng của vua.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, thành tựu năm pháp,
vị Tỷ-kheo xứng đáng được cung kính, xứng đáng
được tôn trọng, xứng đáng được cúng dường, xứng
đáng được chắp tay, là vô thượng phước điền ở đời.
Thế nào là năm?

8. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo là người biết nghe, biết sát hại, biết phòng hộ, biết kham nhẫn, biết đi đến.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo biết nghe?

9. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi Pháp và Luật
do Như Lai thuyết được thuyết giảng, nhiệt tâm, tác
ý, hoàn toàn chú tâm lắng tai nghe pháp. Như vậy,
này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo biết nghe.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo biết sát hại?

HỘ TRÌ CĂN                                          502

10. Ở dây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đối với các dục tầm đã khởi lên, không có gìn giữ, nhưng từ bỏ, gột sạch, làm cho hoại diệt, làm cho đi đến không hiện hữu; đối với sân tầm đã sanh...đối với các hại tầm đã sanh...đối với các pháp ác, bất thiện đã sanh hay chưa sanh, không có gìn giữ nhưng từ bỏ, gột sạch, làm cho hoại diệt, làm cho đi đến không hiện hữu. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo biết sát hại.

Và thế nào, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo biết phòng hộ?

11. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi mắt thấy sắc, không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì vì nhãn căn không được bảo vệ, khiến cho tham ái, ưu bi, các ác bất thiện pháp khởi lên, Tỷ-kheo tự chế ngự nguyên nhân ấy hộ trì nhãn căn, thực hành sự hộ trì nhãn căn. Khi tai nghe tiếng...khi mũi ngửi hương...khi lưỡi nếm vị...khi thân cảm xúc...khi ý nhận thức các pháp, vị ấy không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì vì ý căn không được chế ngự, khiến cho tham ái, ưu bi, các ác bất thiện pháp khởi lên, Tỷ-kheo chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì ý căn, thực hành sự hộ trì ý căn. Như vậy, này các Ty-kheo, là Tỷ-kheo biết phòng hộ.

HỘ TRÌ CĂN                                          503

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo biết kham nhẫn?

12. Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo kham nhẫn lạnh, nóng, đói khát, sự xúc phạm của ruồi, muỗi, gió, sức nóng mặt trời, các loài bò sát, những cách nói mạ lỵ, phỉ báng, các cảm thọ về thân, những cảm thọ thống khổ, khốc liệt, nhói đau, chói đau, không sung sướng, không thích thú, chết điếng người. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo kham nhẫn.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là vị Tỷ-kheo biết đi đến?

13. Ở đây, này các Tỷ-kheo, phương hướng nào
trước kia chưa từng đi, tại đây mọi hành được chỉ
tịnh, mọi sanh y được từ bỏ, ái được đoạn diệt, ly
tham, hoại diệt, Niết-bàn, vị ấy đi đến chỗ ấy một
cách mau chóng. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là vị
Tỷ-kheo biết đi đến.

Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
đáng được cung kính, đáng được tôn trọng, đáng
được cúng dường, đáng được chắp tay, là phước điền
vô thượng ở đời.

HỘ TRÌ CĂN                                       504

70    Vô thượng căn tu tập là gì - Kinh CĂN TU TẬP – 152 Trung III, 663

KINH CĂN TU TẬP (Indriyabhavanna suttam) – Bài kinh số 152 – Trung III, 663

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Kajangala, tại
Mukheluvana. Rồi thanh niên Bà-la-môn Uttara, đệ
tử của Pasariya đi đến Thế Tôn; sau khi đến, nói lên
với Thế Tôn những lời chào đón hỏi thăm; sau khi
nói lên những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, liền
ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với thanh niên Bà-
la-môn Uttara, đệ tử của Pasariya đang ngồi một bên:

– Này Uttara, Bà-la-môn Pasariya có thuyết về căn tu tập cho các đệ tử không?

– Thưa Tôn giả Gotama, Bà-la-môn Pasariya có thuyết về căn tu tập cho các đệ tử.

– Nhưng này Uttara, Bà-la-môn Pasariya thuyết về căn tu tập cho các đệ tử như thế nào?

HỘ TRÌ CĂN                                        505

– Ở đây, thưa Tôn giả Gotama, không nên thấy
sắc với mắt, không nên nghe tiếng với tai. Như vậy,
thưa Tôn giả Gotama, Bà-la-môn Pasariya thuyết căn
tu tập cho các đệ tử.

– Nếu là như vậy, này Uttara, theo như lời nói
của Bà-la-môn Pasariya, người mù sẽ là người có căn
tu tập, người điếc sẽ là người có căn tu tập. Này
Uttara, người mù không thấy sắc với mắt, người điếc
không nghe tiếng với tai.

Khi được nói vậy, thanh niên Bà-la-môn Uttara đệ tử của Pasariya ngồi im lặng, hổ thẹn, thụt vai, mặt cúi gầm xuống, trầm ngâm, không nói năng gì.

Rồi Thế Tôn, sau khi biết được Uttara, đệ tử của
Pasariya im lặng, hổ thẹn, thụt vai, mặt cúi gầm
xuống, trầm ngâm, không nói năng gì, liền gọi Tôn
giả Ananda và nói:

– Này Ananda, Bà-la-môn Pasariya thuyết cho
các đệ tử căn tu tập một cách khác; nhưng trong giới
luật các bậc Thánh, vô thượng căn tu tập khác như
vậy.

– Bạch Thế Tôn, nay đã đến thời! Bạch Thiện Thệ nay đã đến thời để Thế Tôn thuyết vô thượng căn tu tập trong giới luật bậc Thánh. Sau khi nghe

HỘ TRÌ CĂN                                         506

Thế Tôn, các vị Tỷ-kheo sẽ thọ trì.

– Vậy này Ananda, hãy nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ giảng.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Tôn giả Ananda vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

 Này Ananda, thế nào là vô thượng căn tu tập trong giới luật bậc Thánh?

Ở đây, này Ananda, vị Tỷ-kheo, mắt thấy sắc, khởi lên khả ý, khởi lên bất khả ý, khởi lên khả ý bất khả ý. Vị ấy tuệ tri như sau: "Khả ý này khởi lên nơi ta, bất khả ý này khởi lên, khả ý bất khả ý này khởi lên. Cái này khởi lên, vì là hữu vi nên thô. (Nhưng) cái này là an tịnh, cái này là thù diệu, tức là xả". Cho nên, dầu cho cái gì khởi lên là khả ý, bất khả ý hay khả ý và bất khả ý, tất cả đều đoạn diệt (trong vị ấy), và xả tồn tại. Này Ananda, như một người có mắt, sau khi mở mắt, lại nhắm mắt lại, hay sau khi nhắm mắt, lại mở mắt ra; cũng vậy, như vậy là tốc độ, như vậy là sự mau chóng, như vậy là sự dễ dàng đối với cái gì đã khởi lên, khả ý, bất khả ý hay khả ý bất khả ý, (tất cả) đều đoạn diệt (trong vị ấy), và xả tồn tại. Trong giới luật bậc Thánh, này Ananda, như

HỘ TRÌ CĂN                                            507

vậy gọi là vô thượng căn tu tập đối với các sắc do mắt nhận thức.

Lại nữa, này Ananda, Tỷ-kheo tai nghe tiếng khởi lên khả ý, khởi lên bất khả ý, khởi lên khả ý bất khả ý. Vị ấy tuệ tri như sau: "Khả ý này khởi lên nơi ta, bất khả ý này khởi lên, khả ý bất khả ý này khởi lên. Cái này khởi lên, vì là hữu vi nên thô. (Nhưng) cái này là an tịnh, cái này là thù diệu, tức là xả". Cho nên dầu cho cái gì khởi lên là khả ý, bất khả ý, hay khả ý bất khả ý, tất cả đều đoạn diệt (trong vị ấy), và xả tồn tại. Này Ananda, như một người lực sĩ có thể búng tay một cách dễ dàng; cũng vậy, như vậy là tốc độ, như vậy là sự mau chóng, như vậy là sự dễ dàng đối với cái gì đã khởi lên, khả ý, bất khả ý hay khả ý bất khả ý, (tất cả) đều đoạn diệt (trong vị ấy) và xả tồn tại. Trong giới luật bậc Thánh, này Ananda, như vậy gọi là vô thượng căn tu tập đối với các tiếng do tai nhận thức.

Lại nữa, này Ananda, Tỷ-kheo do mũi ngửi hương khởi lên khả ý, khởi lên bất khả ý, khởi lên khả ý bất khả ý. Vị ấy tuệ tri như sau: "Khả ý này khởi lên nơi ta, bất khả ý này khởi lên, khả ý bất khả này khởi lên. Cái này khởi lên, vì là hữu vi nên thô. (Nhưng) cái này là an tịnh, cái này là thù diệu, tức là xả". Cho nên dầu cho cái gì khởi lên là khả ý, bất khả

HỘ TRÌ CĂN                                            508

ý hay khả ý bất khả ý, tất cả đều đoạn diệt (trong vị
ấy) và xả tồn tại. Này Ananda, như những giọt nước
mưa chảy trượt đi, không có đọng lại trên một lá sen
hơi chúc xuống; cũng vậy, như vậy là tốc độ, như
vậy là sự mau chóng, như vậy là sự dễ dàng đối với
cái gì đã khởi lên, khả ý, bất khả ý hay khả ý bất khả
ý, (tất cả) đều đoạn diệt (trong vị ấy), và xả tồn tại.
Trong giới luật bậc Thánh, này Ananda, như vậy gọi
là vô thượng căn tu tập đối với các hương do mũi
nhận thức.

Lại nữa, này Ananda, Tỷ-kheo lưỡi nếm vị khởi lên khả ý, khởi lên bất khả ý, khởi lên khả ý bất khả ý. Vị ấy tuệ tri như sau: "Khả ý này khởi lên nơi ta, bất khả ý này khởi lên, khả ý bất khả ý này khởi lên. Cái này khởi lên, vì là hữu vi nên thô. (Nhưng) cái này là an tinh, cái này là thù diệu, tức là xả". Cho nên dầu cho cái gì khởi lên là khả ý, bất khả ý, hay khả ý bất khả ý, tất cả đều đoạn diệt (trong vị ấy) và xả tồn tại. Này Ananda, như một người lực sĩ có thể nhổ ra một cách dễ dàng cục đờm đọng lại trên đầu lưỡi; cũng vậy, như vậy là tốc độ, như vậy là sự mau chóng, như vậy là sự dễ dàng đối với cái gì đã khởi lên, khả ý, bất khả ý hay khả ý bất khả ý, (tất cả) đều đoạn diệt (trong vị ấy) và xả tồn tại. Trong giới luật bậc Thánh, này Ananda, như vậy gọi là vô thượng căn tu tập đối với các vị do lưỡi nhận thức.

HỘ TRÌ CĂN                                            509

Lại nữa, này Ananda, Tỷ-kheo thân cảm xúc khởi lên khả ý, khởi lên bất khả ý, khởi lên khả ý bất khả ý. Vị ấy tuệ tri như sau: "Khả ý này khởi lên nơi ta, bất khả ý này khởi lên, khả ý bất khả ý này khởi lên. Cái này khởi lên, vì là hữu vi nên thô. (Nhưng) cái này là an tịnh, cái này là thù diệu, tức là xả". Cho nên dầu cho cái gì khởi lên là khả ý, bất khả ý hay khả ý bất khả ý, tất cả đều đoạn diệt (trong vị ấy), và xả tồn tại. Này Ananda, ví như một người có thể co duỗi cánh tay được co lại của mình, hay co lại cánh tay duỗi ra của mình; cũng vậy, như vậy là tốc độ, như vậy là sự mau chóng, như vậy là sự dễ dàng đối với cái gì đã khởi lên, khả ý, bất khả ý hay khả ý bất khả ý, (tất cả) đều đoạn diệt (trong vị ấy) và xả tồn tại. Trong giới luật bậc Thánh, này Ananda, như vậy gọi là vô thượng căn tu tập đối với các xúc do thân nhận thức.

Lại nữa, này Ananda, Tỷ-kheo, ý nhận thức các pháp khởi lên khả ý, khởi lên bất khả ý, khởi lên khả ý bất khả ý. Vị ấy tuệ tri như sau: "Khả ý này khởi lên nơi ta, bất khả ý này khởi lên, khả ý bất khả ý này khởi lên. Cái này khởi lên, vì là hữu vi nên thô. (Nhưng)cái này là an tịnh, cái này là thù diệu, tức là xả". Cho nên dầu cho cái gì khởi lên là khả ý, bất khả ý hay khả ý bất khả ý, tất cả đều đoạn diệt (trong vị ấy), và xả tồn tại. Này Ananda, như một người

HỘ TRÌ CĂN                                            510

cho nhỏ hai ba giọt nước trong một cái chậu bằng sắt đun nóng mỗi ngày, này Ananda, các giọt nước rơi rất chậm nhưng chúng bị tiêu diệt, biến đi rất mau. Cũng vậy, như vậy là tốc độ, như vậy là sự mau chóng, như vậy là sự dễ dàng đối với cái gì đã khởi lên khả ý, bất khả ý hay khả ý bất khả ý, (tất cả) đều đoạn diệt (trong vị ấy) và xả tồn tại. Trong giới luật bậc Thánh, này Ananda, như vậy gọi là vô thượng căn tu tập đối với các pháp do ý nhận thức.

Như vậy, này Ananda, là vô thượng căn tu tập trong giới luật bậc Thánh.

 Và này Ananda, thế nào là đạo lộ của vị hữu học?

Ở đây, này Ananda, Tỷ-kheo mắt thấy sắc khởi
lên khả ý, khởi lên bất khả ý, khởi lên khả ý bất khả
ý. Vì rằng có khả ý khởi lên, có bất khả ý khởi lên,
có khả ý bất khả ý khởi lên, vị ấy ưu não, tàm quý,
ghét bỏ.

Sau khi tai nghe tiếng, mũi ngửi hương, lưỡi nếm vị, thân cảm xúc, ý nhận thức pháp, vị ấy khởi lên khả ý, khởi lên bất khả ý, khởi lên khả ý bất khả ý . Vì rằng có khả ý khởi lên, có bất khả ý khởi lên, có khả ý bất khả ý khởi lên, vị ấy ưu não, tàm quý, ghét bỏ. Như vậy, này Ananda là đạo lộ của vị hữu

HỘ TRÌ CĂN                                          511

học.

 Và này Ananda, thế nào là bậc Thánh, các căn được tu tập?

Ở đây, này Ananda, sau khi mắt thấy sắc, vị Tỷ- kheo khởi lên khả ý, khởi lên bất khả ý, khởi lên khả ý bất khả ý.

 Nếu vị ấy khởi lên ước muốn: "Mong rằng tôi
an trú với tưởng không yếm ly đối với (sự
vật) yếm ly", thời ở đây, vị ấy an trú với
tưởng không yếm ly.

 Nếu vị ấy khởi lên ước muốn: "Mong rằng tôi
an trú với tưởng yếm ly đối với (sự vật)
không yếm ly", thời ở đây, vị ấy an trú với
tưởng yếm ly.

 Nếu vị ấy khởi lên ước muốn; "Mong rằng tôi
an trú với tưởng không yếm ly đối với (sự
vật) yếm ly và (sự vật) không yếm ly", thời ở
đây, vị ấy an trú với tưởng không yếm ly.

 Nếu vị ấy khởi lên ước muốn: "Mong rằng tôi
an trú với tưởng yếm ly", đối với (sự vật)
không yếm ly và (sự vật) yếm ly", thời ở đây,
vị ấy an trú với tưởng yếm ly.

HỘ TRÌ CĂN                                          512

 Nếu vị ấy khởi lên ước muốn: "Mong rằng tôi
sau khi từ bỏ cả hai yếm ly và không yếm ly,
an trú xả, chánh niệm, tỉnh giác ", thời ở đây,
vị ấy an trú xả chánh niệm, tỉnh giác.

Lại nữa, này Ananda, Tỷ-kheo sau khi tai nghe tiếng, mũi ngửi hương, lưỡi nếm vị, thân cảm xúc, ý nhận thức pháp, vị Tỷ-kheo khởi lên khả ý, khởi lên bất khả ý, khởi lên khả ý bất khả ý. Nếu vị ấy khởi lên ước muốn: "Mong rằng tôi an trú với tưởng không yếm ly đối với (sự vật) yếm ly", thời ở đây, vị ấy an trú với tưởng không yếm ly. Nếu vị ấy khởi lên ước muốn: "Mong rằng ta an trú với tưởng yếm ly (đối với sự vật) không yếm ly", thời ở đây, vị ấy an trú với tưởng yếm ly. Nếu vị ấy khởi lên ước muốn: "Mong rằng tôi an trú với tưởng không yếm ly (đối với sự vật) yếm ly và (sự vật) không yếm ly", thời ở đây, vị ấy sống an trú với tưởng không yếm ly. Nếu vị ấy khởi lên ước muốn: "Mong rằng tôi an trú với tưởng yếm ly (đối với sự vật) không yếm ly và sự vật yếm ly", thời ở đây, vị ấy an trú với tưởng yếm ly. Nếu vị ấy khởi lên ước muốn: "Mong rằng tôi, sau khi từ bỏ cả hai yếm ly và không yếm ly, an trú xả, chánh niệm, tỉnh giác", thời ở đây, vị ấy an trú xả, chánh niệm, tỉnh giác.

Như vậy, này Ananda, là bậc Thánh, các căn

HỘ TRÌ CĂN                                         513

được tu tập.

Như vậy, này Ananda, Ta đã giảng vô thượng
căn tu tập trong giới luật bậc Thánh, đã giảng đạo
lộ của bậc hữu học, đã giảng bậc Thánh, các căn
được tu tập. Này Ananda, những gì một bậc Đạo sư
phải làm, vì lòng từ mẫn, mưu cầu hạnh phúc cho các
đệ tử, những điều ấy Ta đã làm cho các Ông. Này
Ananda, đây là những gốc cây, đây là những chỗ
trống. Này Ananda, hãy Thiền tư, chớ có phóng
dật, chớ có hối hận về sau. Đây là những lời giáo
giới của Ta cho các Ông.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Ananda hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

HỘ TRÌ CĂN                                       514

71    ĐẠI Kinh NGƯỜI CHĂN BÒ – 33 Trung I, 481

ĐẠI KINH NGƯỜI CHĂN BÒ (Mahagopalaka suttam) – Bài kinh số 33 – Trung I, 481

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở tại Savatthi (Xá-vệ), Jetavana (Kỳ-đà Lâm), vườn ông Anathapindika (Cấp Cô Độc). Ở tại đây, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– Này các Tỷ-kheo.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn thuyết giảng như sau:

– Này các Tỷ-kheo, nếu không đầy đủ mười một
đức tánh này, một người chăn bò không thể chăn giữ
đàn bò, không thể khiến đàn bò được hưng thịnh. Thế
nào là mười một?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, một người chăn bò:

HỘ TRÌ CĂN                                        515

 Không biết rõ sắc,
 Không khéo (phân biệt) các tướng,
 Không từ bỏ trứng con bò chét,
 Không băng bó vết thương,
 Không có xông khói,
 Không biết chỗ nước có thể lội qua,
 Không biết chỗ nước uống,
 Không biết con đường,
 Không khéo léo đối với các chỗ đàn bò có
thể ăn cỏ,
 Là người vắt sữa cho đến khô kiệt,
 Là người không chú ý, không săn sóc đặc
biệt những con bò đực già và đầu đàn.
Này các Tỷ-kheo, người chăn bò nào không đầy
đủ mười một đức tánh như vậy, không thể chăn giữ
đàn bò, không thể khiến đàn bò được hưng thịnh.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nào không
đầy đủ mười một pháp, không thể lớn mạnh, tăng
thịnh, thành mãn trong pháp luật này. Thế nào là
mười một?

Ở đây, này các Tỷ-kheo,

 Tỷ-kheo không biết sắc,  Không khéo (phân biệt) các tướng,  Không từ bỏ trứng con bò chét,

HỘ TRÌ CĂN                                     516

 Không băng bó vết thương,
 Không có xông khói,
 Không biết chỗ nước có thể lội qua,
 Không biết chỗ nước uống,
 Không biết con đường,
 Không khéo léo đối với các chỗ đàn bò có
thể ăn cỏ,
 Là người vắt sữa cho đến khô kiệt,
 Đối với những Thượng Tọa trưởng lão,
xuất gia đã lâu ngày, bậc tôn túc trong
Tăng giới, bậc lãnh đạo trong Tăng giới,
không có sự tôn kính, tôn trọng đặc biệt.

Chư Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo không biết rõ các sắc?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đối với sắc
pháp không như thật biết tất cả loại sắc thuộc bốn
đại và sắc do bốn đại hợp thành. Như vậy, này các
Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không biết rõ các sắc.

Chư Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo không khéo (phân biệt) các tướng?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không như thật biết kẻ ngu và nghiệp tướng của người đó, kẻ trí

HỘ TRÌ CĂN                                         517

và nghiệp tướng của người đó. Như vậy, này các Tỷ- kheo, Tỷ-kheo không khéo (phân biệt) các tướng.

Chư Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo không trừ bỏ trứng con bò chét?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thọ dụng dục tầm khởi lên, không từ bỏ, không tránh né, không chấm dứt, không làm cho không tồn tại, thọ dụng sân tầm khởi lên... (như trên)... thọ dụng hại tầm khởi lên... (như trên)... thọ dụng các ác, bất thiện pháp khởi lên, không từ bỏ, không tránh né, không chấm dứt, không làm cho không tồn tại. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo không trừ bỏ trứng con bò chét.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo không băng bó vết thương?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo, khi mắt thấy sắc, nắm giữ tướng chung, nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì làm con mắt không được chế ngự, khiến tham ái, ưu bi, các ác, bất thiện pháp khởi lên; Tỷ-kheo không tự chế ngự nguyên nhân ấy, không hộ trì con mắt, không thực hành sự hộ trì con mắt. Khi tai nghe tiếng... mũi ngửi hương... lưỡi nếm vị... thân cảm xúc... ý nhận thức các pháp, vị ấy nắm giữ tướng chung, nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì khiến ý căn không được chế ngự,

HỘ TRÌ CĂN                                          518

khiến tham ái, ưu bi, các ác, bất thiện pháp khởi lên;
Tỷ-kheo không chế ngự nguyên nhân ấy, không hộ
trì ý căn, không thực hành sự hộ trì ý căn. Như vậy,
này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo không băng bó vết
thương.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo không xông khói?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không có
thuyết giảng rộng rãi cho các người khác biết Chánh
pháp mình được nghe, được thọ trì. Như vậy, này các
Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo không xông khói.

Và này, các Tỷ-kheo, như thế nào là Tỷ-kheo không biết chỗ nước có thể lội qua?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thỉnh thoảng có đến gặp những Tỷ-kheo đa văn được trao cho truyền thống giáo điển, những bậc trì Pháp, trì Luật, trì matika (các bản tóm tắt) nhưng không hỏi, không trả lời các vị ấy: "Thưa Tôn giả, điểm này là thế nào? Ý nghĩa này là gì?" Những bậc Tôn giả ấy không làm cho hiển lộ những điều chưa hiển lộ, không làm cho rõ ràng những điều chưa được rõ ràng, và đối với những nghi vấn về Chánh pháp, các vị ấy không đoạn trừ nghi hoặc. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo không biết chỗ nước có thể lội qua.

HỘ TRÌ CĂN                                          519

Và chư Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo không biết rõ chỗ nước uống?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo, trong khi
Pháp và Luật do Như Lai tuyên thuyết được giảng
dạy, không chứng đạt nghĩa tín thọ, pháp tín thọ,
không chứng đạt sự hân hoan liên hệ đến Pháp. Như
vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo không biết chỗ
nước uống.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo không biết về con đường?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không như
thật biết con đường Thánh đạo Tám ngành. Như vậy,
này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo không biết đến con
đường.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo không khéo léo với các chỗ đàn bò có thể ăn cỏ?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không như
thật biết về Bốn Niệm Xứ. Như vậy này các Tỷ-kheo,
là Tỷ-kheo không khéo léo với các chỗ đàn bò có thể
ăn cỏ.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo vắt sữa cho đến khô kiệt?

HỘ TRÌ CĂN                                       520

Ở đây, này các Tỷ-kheo, khi các vị tại gia vì lòng tin cúng dường các vật dụng, như y áo, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh, Tỷ-kheo không biết nhận lãnh cho được vừa đủ. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo vắt sữa cho đến khô kiệt.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo, đối với những Thượng tọa trưởng lão, xuất gia đã lâu ngày, bậc tôn túc trong Tăng giới, bậc lãnh đạo trong Tăng giới, không có sự tôn kính, sự tôn trọng đặc biệt?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với Thượng tọa, trưởng lão, xuất gia đã lâu ngày, bậc tôn túc trong Tăng giới, bậc lãnh đạo trong Tăng giới, không có thân nghiệp đầy lòng từ đối với các vị ấy, trước mặt và sau lưng, không có khẩu nghiệp đầy lòng từ đối với các vị ấy, trước mặt và sau lưng, không có ý nghiệp đầy lòng từ đối với các vị ấy, trước mặt và sau lưng. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo đối với những Thượng tọa, trưởng lão, xuất gia đã lâu ngày, bậc tôn túc trong Tăng giới, bậc lãnh đạo trong Tăng giới, không có sự tôn kính, sự tôn trọng đặc biệt. Này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo nào không đầy đủ mười một pháp này, thì không thể lớn mạnh, tăng thịnh, thành mãn trong Pháp, Luật này.

Này các Tỷ-kheo, người chăn bò đầy đủ mười

HỘ TRÌ CĂN                                         521

một đức tánh này có thể chăn giữ đàn bò, khiến đàn bò trở thành hưng thịnh. Thế nào là mười một?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, người chăn bò:

 Biết rõ sắc,
 Khéo (phân biệt) các tướng,
 Trừ bỏ trứng con bò chét,
 Băng bó vết thương,
 Có xông khói,
 Biết chỗ nước có thể lội qua,
 Biết chỗ nước uống,
 Biết con đường,
 Khéo léo đối với các chỗ đàn bò có thể ăn
cỏ,
 Không vắt sữa cho đến khô kiệt,
 Là người chú ý săn sóc đặc biệt, những
con bò đực già và đầu đàn.
Này các Tỷ-kheo, người chăn bò đầy đủ mười
một đức tánh này có thể chăn giữ đàn bò và làm cho
đàn bò trở thành hưng thịnh.

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ
mười một pháp này có thể lớn mạnh, tăng thịnh,
thành mãn trong Pháp, Luật này. Thế nào là mười
một?

HỘ TRÌ CĂN                                      522

Ở đây, này các Tỷ-kheo,

 Tỷ-kheo biết rõ sắc,
 Khéo (phân biệt) các tướng,
 Trừ bỏ trứng con bò chét,
 Băng bó vết thương,
 Có xông khói,
 Biết chỗ nước có thể lội qua,
 Biết chỗ nước uống,
 Biết con đường
 Khéo léo đối với các chỗ đàn bò có thể ăn
cỏ,
 Không phải là người vắt sữa cho đến khô
kiệt,
 Đối với những Thượng tọa, trưởng lảo,
xuất gia đã lâu ngày, bậc tôn túc trong
Tăng giới, bậc lãnh đạo trong Tăng giới,
có sự tôn kính, tôn trọng đặc biệt.
Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo biết rõ
các sắc?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với sắc pháp như
thật biết tất cả loại sắc thuộc bốn đại và sắc do bốn
đại hợp thành. Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
biết rõ các sắc.

Chư Tỷ-kheo thế nào là Tỷ-kheo khéo (phân

HỘ TRÌ CĂN                                         523

biệt) các tướng?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thật biết
kẻ ngu và nghiệp tướng kẻ ngu, kẻ trí và nghiệp
tướng kẻ trí. Như vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo
khéo (phân biệt) các tướng.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo trừ bỏ trứng con bò chét?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không thọ
dụng dục tầm khởi lên, từ bỏ, tránh né, chấm dứt, làm
cho không tồn tại, không thọ dụng sân tầm khởi lên...
(như trên)... không thọ dụng hại tầm khởi lên... (như
trên)..., không thọ dụng các ác, bất thiện pháp khởi
lên, từ bỏ, tránh né, chấm dứt, làm cho không tồn tại.
Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo trừ bỏ trứng
con bò chét.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo băng bó vết thương?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, khi mắt thấy sắc, không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những nguyên nhân gì khiến con mắt không được chế ngự, khiến tham ái, ưu bi, các ác, bất thiện pháp khởi lên; Tỷ-kheo chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì con mắt, thực hành sự hộ trì con mắt. Khi tai nghe

HỘ TRÌ CĂN                                          524

tiếng... mũi ngửi hương... lưỡi nếm vị... thân cảm
xúc... ý nhận thức các pháp, vị ấy không nắm giữ
tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Những
nguyên nhân gì khiến ý căn không được chế ngự,
khiến tham ái, ưu bi, các ác, bất thiện pháp khởi lên;
Tỷ-kheo chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì ý căn, thực
hành sự hộ trì ý căn. Như vầy, này các Tỷ-kheo, là
Tỷ-kheo băng bó vết thương.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo có xông khói?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo có thuyết
giảng rộng rãi cho các người khác biết Chánh pháp
mình được nghe, được thọ trì. Như vậy, này các Tỷ-
kheo, là Tỷ-kheo có xông khói.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo biết chỗ nước có thể lội qua?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo thỉnh thoảng có đến gặp những Tỷ-kheo đa văn, được trao cho truyền thống giáo điển, những bậc trì Pháp, trì Luật, trì matika (các bản tóm tắt) có hỏi, có trả lời các vị ấy: "Thưa Tôn giả, điểm này là thế nào? Ý nghĩa này là gì? những bậc Tôn giả ấy làm cho hiển lộ những điều chưa được hiển lộ, làm cho rõ ràng những điều chưa được rõ ràng, và đối với những nghi vấn về

HỘ TRÌ CĂN                                          525

Chánh pháp, các vị đoạn trừ nghi hoặc. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo biết rõ chỗ nước có thể lội qua.

Và chư Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo biết rõ chỗ nước uống?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo trong khi
Pháp và Luật do Như Lai tuyên thuyết, giảng dạy,
chứng đạt nghĩa tín thọ, chứng đạt pháp tín thọ,
chứng đạt sự hân hoan liên hệ đến Pháp. Như vậy, là
Tỷ-kheo biết chỗ nước uống.

Và các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo biết rõ về con đường?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thật biết con đường Thánh đạo Tám ngành. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo biết rõ con đường.

Và này, các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo khéo léo đối với các chỗ đàn bò có thể ăn cỏ?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thật biết về Bốn Niệm Xứ. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ- kheo khéo léo đối với các chỗ đàn bò có thể ăn cỏ.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo không

HỘ TRÌ CĂN                                       526

vắt sữa cho đến khô kiệt?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, khi các vị tại gia vì lòng tin cúng dường các vật dụng như y áo, đồ ăn khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh, Tỷ-kheo biết nhận lãnh cho được vừa đủ. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo không vắt sữa cho đến khô kiệt.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo, đối với những Thượng tọa trưởng lão, xuất gia đã lâu ngày, bậc tôn túc trong Tăng giới, bậc lãnh đạo trong Tăng giới, có sự tôn kính, sự tôn trọng đặc biệt?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, đối với các Thượng tọa trưởng lão, xuất gia đã lâu ngày, bậc tôn túc trong Tăng giới, bậc lãnh đạo trong Tăng giới, có thân nghiệp đầy lòng từ đối với các vị ấy, trước mặt và sau lưng, có khẩu nghiệp, đầy lòng từ đối với các vị ấy, trước mặt và sau lưng, có ý nghiệp đầy lòng từ đối với các vị ấy, trước mặt và sau lưng. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo đối với những Thượng tọa trưởng lão, xuất gia đã lâu ngày, bậc tôn túc trong Tăng giới, bậc lãnh đạo trong Tăng giới, có sự tôn kính, có sự tôn trọng đặc biệt. Này các Tỷ-kheo, Tỷ- kheo nào đầy đủ mười một pháp này, thì có thể lớn mạnh, tăng thịnh, thành mãn trong Pháp, Luật này.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy, các Tỷ-kheo ấy

HỘ TRÌ CĂN                                           527

hoan hỷ, tín thọ lời Thế Tôn dạy.

HỘ TRÌ CĂN                          528

72    Đạo hành nhiếp phục - Kinh KHAM NHẪN 1 – Tăng II, 104

KHAM NHẪN 1 – Tăng II, 104

1.- Này các Tỷ-kheo, có bốn đạo hành này. Thế nào là bốn?

-   Đạo hành không kham nhẫn,
-   Đạo hành kham nhẫn,
-   Đạo hành nhiếp phục,
-   Đạo hành an tịnh.

2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là đạo hành không kham nhẫn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người chưởi mắng
lại kẻ đã chưởi mắng, sân hận lại với kẻ đã sân hận,
gây lộn lại với kẻ đã gây lộn. Này các Tỷ-kheo, đây
gọi là đạo hành không kham nhẫn.

3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là đạo hành kham nhẫn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người không nhiếc
mắng lại kẻ đã nhiếc mắng, không sân hận lại kẻ đã
sân hận, không gây lộn lại với kẻ đã gây lộn. Này các
Tỷ-kheo, đây gọi là đạo hành kham nhẫn.

HỘ TRÌ CĂN                                         529

4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là đạo hành nhiếp phục?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo khi mắt thấy sắc,
không nắm giữ tướng chung, không nắm giữ tướng
riêng. Phàm do nhân duyên gì với nhãn căn này
không được chế ngự, khiến cho tham ái, ưu bi, các
ác bất thiện khởi lên, vị ấy chế ngự nguyên nhân ấy,
hộ trì nhãn căn, sống với sự chế ngự nhãn căn. Khi
tai nghe tiếng … khi mũi ngửi hương … khi lưỡi nếm
vị … khi thân cảm xúc … khi ý biết pháp, không nắm
giữ tướng chung, không nắm giữ tướng riêng. Phàm
do nhân duyên gì ý căn này không được chế ngự,
khiến cho tham ái, ưu bi, các ác bất thiện khởi lên, vị
ấy chế ngự nguyên nhân ấy, thọ trì ý căn, sống với
sự chế ngự ý căn. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là đạo
hành nhiếp phục.

5. Và này các Tỷ-kheo, thế nào gọi là đạo hành an tịnh?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không có chấp nhận dục tầm khởi lên, từ bỏ, tẩy sạch, làm cho an tịnh, chấm dứt, khiến đi đến không sanh hữu; không có chấp nhận sân tầm khởi lên … không có chấp nhận hại tầm khởi lên … không có chấp nhận các pháp ác bất thiện tầm khởi lên, từ bỏ, tẩy sạch, làm

HỘ TRÌ CĂN                                           530

cho an tịnh, chấm dứt, khiến đi đến không sanh hữu. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là đạo hành an tịnh.

Này các Tỷ-kheo, có bốn đạo hành này.

KHAM NHẪN 2 – Tăng II, 106

1.- Này các Tỷ-kheo, có bốn đạo hành này. Thế nào là bốn?

-   Đạo hành không kham nhẫn,
-   Đạo hành kham nhẫn,
-   Đạo hành nhiếp phục,
-   Đạo hành an tịnh.

2. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là đạo hành không kham nhẫn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người không kham
nhẫn lạnh, nóng, đói, khát, sự xúc chạm của ruồi
muỗi, gió, sức nóng mặt trời, các loài bò sát; không
kham nhẫn những hình thức chưởi mắng, phỉ báng,
không thể chịu đựng được cảm thọ về thân khởi lên,
khổ đau, nhói đau, mãnh liệt, kịch liệt, không khả hỷ,
không khả ý, chết điếng người. Này các Tỷ-kheo,
đây gọi là đạo hành không kham nhẫn.

HỘ TRÌ CĂN                                          531

3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là đạo hành kham nhẫn?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người kham nhẫn lạnh, nóng … chết điếng người. Này các Tỷ-kheo, đây gọi là đạo hành kham nhẫn.

4.Và này các Tỷ-kheo, thế nào là đạo hành nhiếp phục?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, có hạng người khi mắt thấy sắc không nắm giữ tướng chung … (khi kinh 164, 4). Này các Tỷ-kheo, đây gọi là đạo hành nhiếp phục.

5. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là đạo hành an tịnh?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không chấp nhận dục tầm khởi lên … (như kinh 164,6) … Này các Tỷ- kheo, đây gọi là đạo hành an tịnh.

Này các Tỷ-kheo, có bốn đạo hành này.

HỘ TRÌ CĂN                                       532
