Kinh NIKAYA Phân Loại theo Chủ Đề ( (HT Thích Minh Châu dịch; Chơn Tín Toàn phân loại)
(Thích Minh Châu dịch) - 171 - Hoàn Tục
Nguồn: kho Dân tộc KING — Giảng Sư (văn bản trích từ PDF)

Kinh tạng Pali
(Pali Nikaya)
HT. THÍCH MINH CHÂU
Việt dịch
Ấn bản năm 1991

Phân loại theo chủ đề: CHƠN TÍN TOÀN NIKAYA PHÂN LOẠI - CHỦ ĐỀ 171

HOÀN TỤC Chịu trách nhiệm chính tả: TÂM MINH ANH

171

Ấn bản điện tử 2018

MỤC LỤC

DẪN NHẬP .............................................................2

1     4 nguyên nhân hoàn tục - Kinh CATUMA – 67 Trung II, 253 .....................................................7 2     5 chỉ trích - Kinh HỌC PHÁP – Tăng II, 309 22 3     Con sẽ hoàn tục nếu … - TIỂU Kinh MALUNKYA – 63 Trung II, 193 ..................24 4     Không bao lâu sẽ nghĩ đến xuất gia - Kinh HATTHISÀRIPUTTA – Tăng III, 183 ..........37 5     Kinh TỪ BỎ – Tăng II, 313 ...........................46 6     Nguyên nhân không phòng hộ 6 căn - Kinh THIỆN TINH – 105 Trung III, 79 ..................48 7     Nguyên nhân thối đoạ, hoàn tục - Kinh THÂN GIÁO SƯ – Tăng II, 417 ................................66 8     Sunakkhatta thuộc bộ lạc Lichavi - ĐẠI Kinh SƯ TỬ HỐNG – 12 Trung I, 161...................70

HOÀN TỤC                                                               1

DẪN NHẬP

1. Lời giới thiệu
 Sau khi nhận thấy tính thực tế, gần gũi, dễ hiểu và trí
tuệ tuyệt diệu trong những bài kinh của bộ ĐẠI TẠNG
KINH VIỆT NAM do Hoà Thượng Thích Minh Châu
dịch trực tiếp từ Kinh Tạng Pali, chúng tôi nhận thấy
rằng những bộ kinh này là những thực tế tuyệt diệu
trong cuộc sống và nếu những bài kinh này không
được tiếp cận và áp dụng trong cộng đồng Phật tử thì
thật là một thiệt thòi cho những người con của Phật.
 Ví như một người khi nếm được hương vị tuyệt vời của
một chiếc bánh ngon, lòng nghĩ tới những người thân
thương của mình và đem đến mời họ cùng ăn với
mình, đó chính là tâm niệm của chúng tôi khi thực
hiện công việc này. Chúng tôi với tấm lòng chân thành
sâu sắc cầu mong cho mọi người cùng có thể tiếp cận
được với Kinh Tạng Pali (kinh Nikaya) và tìm được
chân đứng trong bộ kinh này.
 Vì vậy, nhằm giới thiệu bộ kinh Nikaya đến với cộng
đồng Phật tử ở khắp nơi và nhằm giúp cho quý đạo
hữu dễ dàng tiếp cận với kinh Nikaya nên trong phiên
bản vi tính này chúng tôi đã mạo muội cẩn thận đánh

HOÀN TỤC                                                 2

dấu, tô màu những điểm căn bản và trọng tâm trong
các bài kinh để quý đọc giả có thể nhanh chóng nắm
hiểu được nội dung, ý nghĩa và những điểm quan
trọng của bài kinh. Công việc này đã được chúng tôi
thực hiện dựa trên sự thấy biết và kinh nghiệm thực
hành của bản thân, quý đạo hữu cố gắng đọc đi đọc
lại và suy nghiệm kỹ từng lời kinh rồi đem áp dụng
thực hành để có thể tự mình thành tựu Tuệ giác như
Đức Phật đã chỉ dạy.
2. Lợi ích của việc nghiên cứu học hỏi bộ kinh này là gì?
 Đi thẳng vào lời dạy của Đức Phật, tiếp cận trực tiếp
với những lời dạy nguyên chất của Đức Phật khi Ngài
còn tại thế, tránh được sự truyền tải ý nghĩa giáo
pháp có khi đúng, có khi lệch của các vị này vị kia,
tránh được việc đến với đạo Phật nhưng nhìn nhận
và hiểu biết đạo Phật thông qua lăng kính của người
khác.
 Biết được với những sự kiện đã từng xảy ra trong thời
kỳ Đức Phật còn tại thế như: hoàn cảnh xã hội thời
đó, đời sống thực tế của Đức Phật và các cuộc thuyết
giảng Chánh Pháp của Ngài.
 Trí tuệ được mở rộng, biết được đôi phần về trí tuệ
thâm sâu vi diệu của Đức Phật qua các bài thuyết

HOÀN TỤC                                                3

giảng của Ngài và qua các cuộc cật vấn, chất vấn của
ngoại đạo.
 Được làm quen với các Pháp học và Pháp hành mà
Đức Phật đã trình bày dưới nhiều hình thức đa dạng
khác nhau. Học hỏi được nhiều cách tu tập, nhiều
phương diện tu tập, không bị hạn chế bó buộc trong
một phương diện tu tập theo một trường phái nào.
 Có được một cái nhìn trực tiếp, trực diện đối với
Chánh Pháp, giúp cho người tu tập không đi lệch ra
ngoài Chánh Pháp, không làm uổng phí thời gian và
công sức mà người tu tập đã bỏ ra để nghiên cứu tìm
hiểu học hỏi và thực hành Phật Pháp, giúp cho nhiệt
tình và ước nguyện của người tu học chân chánh được
thành đạt, có kết quả tốt đẹp và lợi ích thiết thực ngay
trong đời sống hiện tại.
 Có được đầy đủ những phương tiện để thực hiện Pháp
học vàPháp hành, biết rõ những gì mình cần phải làm
trên con đường đi đến sự chấm dứt khổ đau.
 Trong khi đọc, nghe, nghiên cứu, học hỏi các bản
kinh thì tâm được an trú vào trong Chánh Tri Kiến,
tham sân si được vắng mặt trong lúc ấy, tâm được an
trú vào trong Chánh Pháp.

HOÀN TỤC                                                 4

 Ngay trong hiện tại gieo kết được những thiện duyên tốt lành đối với Chánh Pháp của Đức Phật, có thể thẳng tiến đến việc tu tập sự giải thoát sanh tử ngay trong kiếp hiện tại. Nhưng nếu ngay trong hiện tại không đạt được sự giải thoát thì những thiện duyên này sẽ giúp được cho các đời sau: khi được sanh ra, tâm luôn hướng về sự tìm cầu Chánh Pháp, yêu thích tìm kiếm những lời dạy nguyên gốc của Đức Phật, và đồng thời tâm cũng luôn hướng về sự không ưa thích đối với các tà Pháp, tránh xa các tà thuyết không chân chánh, không có cảm xúc cảm tình đối với các tà đạo, tránh được các con đường tu tập sai lệch làm uổng phí công sức và tâm nguyện của người tu tập mà vẫn không đạt được sự giải thoát khổ đau.  Trong quá trình học hỏi nghiên cứu cẩn thận các bản kinh này thì Chánh Tri Kiến đi đến thành tựu đầy đủ, Giới Hạnh đi đến thành tựu đầy đủ, ba kiết sử Thân Kiến, Hoài Nghi, Giới Cấm Thủ được đoạn tận, chứng được Dự Lưu Quả, là bậc Dự Lưu, chỉ còn tái sanh tối đa là bảy lần giữa chư Thiên và loài người, không còn bị đọa vào trong các đường ác sanh như địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh.  Khi thân hoại mạng chung nếu bị thất niệm, tâm không được tỉnh giác, thì khi tái sanh đời sau, lúc đầu

HOÀN TỤC                                                5

không nhớ được đạo pháp, nhưng sau đó sẽ có những
nhân duyên đưa đến giúp cho tâm trí từ từ nhớ lại và
tiếp tục tu tập trong vòng tối đa bảy lần tái sanh là sẽ
đi đến sự chứng đạt được tâm hoàn toàn tịch lặng
thoát ly sanh tử, thoát ly đau khổ, thoát khỏi mọi ràng
buộc, phiền não đối với năm thủ uẩn.
3. Lòng tri ân
 Chúng ta, những người đến với đạo thoát ly sanh tử
của Đức Phật sau khi Ngài nhập diệt đã trên 2500
năm, nhưng may mắn quá lớn cho chúng ta đó là việc
chúng ta vẫn còn được thấy, được gặp, được học hỏi
và được hành trì theo những bản kinh nguyên chất
truyền thống của Đức Phật. Xin hạnh phúc tri ân sự
may mắn này của mình và xin chân thành vô lượng
cung kính tri ân Hòa Thượng Thích Minh Châu,
người đã bỏ nhiều thời gian, nhiều tâm huyết để làm
cho Chánh Pháp được sáng tỏ đối với những người
con của Đức Phật tại Việt Nam.
 Xin chân thành cung kính cúi đầu tri ân Hoà Thượng
- vị ân sư của Phật tử Việt Nam.

Pháp quốc, ngày 05 tháng 07 năm 2014 Người trình bày - Chơn Tín Toàn

HOÀN TỤC                                                   6

1     4 nguyên nhân hoàn tục - Kinh CATUMA – 67 Trung II, 253

KINH CATUMA (Catuma suttam) – Bài kinh số 67 – Trung II, 25

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở tại Catuma trong rừng cây
Kha-lưu-lạc. Lúc bấy giờ, khoảng năm trăm Tỷ-
kheo, do Sariputta và Moggallana cầm đầu cùng đến
Catuma để yết kiến Thế Tôn. Và các Tỷ-kheo mới
đến chào đón các vị cựu trú Tỷ-kheo. Trong khi các
sàng tọa được sửa soạn và y bát được cất dọn, nên
các tiếng náo động ồn ào khởi lên. Rồi Thế Tôn bảo
Tôn giả Ananda:

– Này Ananda, các tiếng náo động ồn ào kia là các tiếng gì, thật giống như tiếng hàng đánh cá tranh giành cá với nhau.

– "Bạch Thế Tôn, đó là khoảng năm trăm Tỷ- kheo, do Sariputta và Moggallama cầm đầu, đã đến Catuma để yết kiến Thế Tôn. Và các Tỷ-kheo mới

HOÀN TỤC                                           7

đến chào đón các vị cựu trú Tỷ-kheo. Trong khi các sàng tọa được sửa soạn và y bát được cất dọn, các tiếng náo động ồn ào khởi lên.

– "Vậy này Ananda, hãy nhân danh Ta bảo các Tỷ-kheo ấy: "Bậc Đạo Sư cho gọi các Tôn giả".

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Tôn giả Ananda vâng đáp Thế Tôn, đi đến chỗ các Tỷ-kheo ấy, sau khi đến, nói với các Tỷ-kheo ấy như sau:

– Bậc Đạo Sư cho gọi các Tôn giả.

– Thưa vâng, Hiền giả.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả Ananda, đi
đến chỗ Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn rồi
ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với các Tỷ-kheo
ấy đang ngồi một bên:

– Này các Tỷ-kheo, các Ông có nghĩ chăng, các tiếng náo động ồn ào thật giống như tiếng hàng đánh cá tranh giành cá với nhau?

– Bạch Thế Tôn, đó là khoảng năm trăm Tỷ- kheo, do Sariputta và Moggallana dẫn đầu, đã đến

HOÀN TỤC                                         8

Catuma để yết kiến Thế Tôn và các Tỷ-kheo mới đến
chào đón các vị cựu trú Tỷ-kheo. Trong khi các sàng
tọa được sửa soạn và y bát được cất dọn, các tiếng
náo động ồn ào khởi lên.

– Hãy đi đi này các Tỷ-kheo, Ta đuổi các Ông. Các Ông chớ có ở gần Ta.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân bên hữu hướng về Ngài, dọn dẹp lại sàng tọa, cầm lấy y bát rồi ra đi.

Lúc bấy giờ, các Thích tử trú ở Catuma đang hội
họp tại giảng đường vì một vài công cụ. Các Thích
tử trú ở Catuma thấy các Tỷ-kheo ấy từ xa đi đến,
sau khi thấy liền đến gặp các Tỷ-kheo, sau khi đến
bèn nói như sau:

– Nay chư Tôn giả đi đâu?

– Chư Huynh, chúng Tỷ-kheo bị Thế Tôn đuổi đi.

– Chư Tôn giả hãy ngồi lại một lát. Chúng tôi có thể làm cho Thế Tôn vui lòng.

HOÀN TỤC                                          9

– Thưa vâng, chư Huynh.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp các Thích tử trú ở
Catuma. Rồi các Thích tử trú ở Catuma đi đến chỗ
Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống
một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, các Thích tử
trú ở Catuma bạch Thế Tôn:

 Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy hoan hỷ với chúng
Tỷ-kheo. Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy tiếp đón
chúng Tỷ-kheo. Bạch Thế Tôn, ví như trước
kia, chúng Tỷ-kheo đã được Thế Tôn giúp đỡ,
cũng như vậy, mong nay Thế Tôn hãy giúp đỡ
chúng Tỷ-kheo.
 Bạch Thế Tôn, ở đây, có những vị tân Tỷ-kheo,
xuất gia chưa được bao lâu, vừa mới đến trong
pháp luật này. Không được yết kiến Thế Tôn,
họ có thể đổi khác, họ có thể biến dạng.
 Ví như, bạch Thế Tôn, các hạt giống cây nếu
không được nước, chúng có thể đổi khác,
chúng có thể biến dạng. Cũng vậy, bạch Thế
Tôn, ở đây có những vị tân Tỷ-kheo, xuất gia
chưa được bao lâu, vừa mới đến trong pháp luật
này. Không được yết kiến Thế Tôn, họ có thể
đổi khác, họ có thể biến dạng.
 Ví như, bạch Thế Tôn, con nghé nếu không

HOÀN TỤC                                         10

được thấy con bò mẹ, chúng có thể đổi khác,
chúng có thể biến dạng. Cũng vậy, bạch Thế
Tôn, ở đây có những vị tân Tỷ-kheo, xuất gia
chưa được bao lâu, vừa mới đến trong pháp luật
này. Không được yết kiến Thế Tôn, họ có thể
đổi khác, họ có thể biến dạng.
 Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy hoan hỷ với chúng
Tỷ-kheo. Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy tiếp đón
chúng Tỷ-kheo. Bạch Thế Tôn, ví như trước
kia, chúng Tỷ-kheo đã được Thế Tôn giúp đỡ;
cũng như vậy, mong nay Thế Tôn hãy giúp đỡ
chúng Tỷ-kheo.
Rồi Phạm thiên Sahampati (Ta bà Chủ) với
tâm của mình biết được tâm Thế Tôn. Như người
lực sĩ duỗi cánh tay đang co lại, hay co lại cánh tay
đang duỗi ra. Cũng như vậy, Phạm thiên biến mất ở
Phạm thiên giới và hiện ra trước mặt Thế Tôn. Rồi
Phạm thiên Sahampati, đắp thượng y vào một bên
vai, chấp tay hướng đến Thế Tôn và bạch Thế Tôn:
 Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy hoan hỷ với chúng
Tỷ-kheo. Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy tiếp đón
chúng Tỷ-kheo. Bạch Thế Tôn, ví như trước
kia chúng Tỷ-kheo đã được Thế Tôn giúp đỡ;
cũng như vậy, mong nay Thế Tôn hãy giúp đỡ
chúng Tỷ-kheo.

HOÀN TỤC                                           11

 Bạch Thế Tôn, ở đây, có những tân Tỷ-kheo,
xuất gia chưa được bao lâu, vừa mới đến trong
pháp luật này. Không được yết kiến Thế Tôn,
họ có thể đổi khác, họ có thể biến dạng.
 Ví như, bạch Thế Tôn, các hạt giống cây nếu
không được nước, chúng có thể đổi khác,
chúng có thể biến dạng; cũng vậy, bạch Thế
Tôn, ở đây, có những vị tân Tỷ-kheo, xuất gia
chưa được bao lâu, vừa mới đến trong pháp luật
này. Không được yết kiến Thế Tôn, họ có thể
đổi khác, họ có thể biến dạng.
 Ví như, bạch Thế Tôn, con nghé, nếu không
được thấy con bò mẹ, nó có thể đổi khác, nó có
thể biến dạng; cũng vậy, bạch Thế Tôn, ở đây,
có những tân Tỷ-kheo, xuất gia chưa được bao
lâu, vừa mới đến trong pháp luật này. Không
được yết kiến Thế Tôn, họ có thể đổi khác, họ
có thể biến dạng.
 Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy hoan hỷ với chúng
Tỷ-kheo. Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy tiếp đón
chúng Tỷ-kheo. Bạch Thế Tôn, ví như trước
kia, chúng Tỷ-kheo đã được Thế Tôn giúp đỡ;
cũng như vậy, mong nay Thế Tôn hãy giúp đỡ
chúng Tỷ-kheo.
Các thích tử ở Catuma và Phạm thiên Sahampati

HOÀN TỤC                                       12

đã có thể làm Thế Tôn vui lòng với ví dụ hột giống
và ví dụ con nghé con.
Rồi Tôn giả Mahamoggallana bảo các Tỷ-kheo:
– Chư Hiền, hãy đứng dậy! Hãy cầm lấy y và
bình bát! Thế Tôn đã được các Thích tử trú ở Catuma
và Phạm thiên Sahampati làm cho vui lòng với ví dụ
hột giống và ví dụ con nghé con.

– Thưa vâng, Hiền giả.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả
Mahamoggallana, từ chỗ ngồi đứng dậy, cầm lấy y
bát, đi đến chỗ Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ Thế Tôn
rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với Tôn giả
Sariputta đang ngồi một bên:

 Này Sariputta, Ông đã nghĩ gì khi chúng Tỷ-kheo bị Ta đuổi?

– Bạch Thế Tôn, khi chúng Tỷ-kheo bị Thế Tôn
đuổi, con nghĩ như sau: "Nay Thế Tôn sẽ được ít bận
rộn, sẽ được an trú trong hiện tại lạc. Chúng con nay
cũng được ít bận rộn, sẽ được an trú trong hiện tại
lạc.

– Này Sariputta, hãy chờ đợi! Này Sariputta,

HOÀN TỤC                                           13

hãy chờ đợi! Này Sariputta, chớ có để tư tưởng như vậy khởi lên Ông nữa.

Rồi Thế Tôn nói với Tôn giả Mahamoggallana:

 Này Moggallana, Ông đã nghĩ gì khi chúng Tỷ- kheo bị Ta đuổi?

– Bạch Thế Tôn, khi chúng Tỷ-kheo bị Thế Tôn đuổi, con nghĩ như sau: "Nay Thế Tôn sẽ được ít bận rộn, sẽ được an trú trong hiện tại lạc. Và nay con và Tôn giả Sariputta sẽ lãnh đạo chúng Tỷ-kheo.

– Lành thay, lành thay, Moggallana. Này Moggallana, chỉ có Ta hay Sariputta và Moggallana mới có thể lãnh đạo chúng Tỷ-kheo được.

Rồi Thế Tôn cho gọi các Tỷ-kheo:

 Này các Tỷ-kheo, có bốn điều đáng sợ hãi chờ đợi những ai lội xuống nước. Thế nào là bốn?

 Sợ hãi về sóng,
 Sợ hãi về cá sấu,
 Sợ hãi về nước xoáy,
 Sợ hãi về cá dữ.

HOÀN TỤC                                           14

Này các Tỷ-kheo, bốn điều đáng sợ hãi này chờ đợi những ai lội xuống nước.

 Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, có bốn điều đáng
sợ hãi này, ở đây, chờ đợi những người xuất
gia, từ bỏ gia đình sống không gia đình trong Pháp
Luật này. Thế nào là bốn?

 Sợ hãi về sóng,
 Sợ hãi về cá sấu,
 Sợ hãi về nước xoáy,
 Sợ hãi về cá dữ.

 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sợ hãi về sóng?
 Ở đây, này các Tỷ-kheo, có Thiện gia nam tử
vì lòng tin, xuất gia, từ bỏ gia đình sống không
gia đình. Vị ấy suy nghĩ như sau: "Ta bị sanh,
già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não, áp bức, bị khổ
áp bức, bị khổ chi phối. Tuy vậy ta mong có thể
thấy được sự chấm dứt toàn bộ khổ uẩn này".
 Khi được xuất gia như vậy, vị này được các vị
đồng Phạm hạnh giảng dạy, khuyên giáo: "Ông
cần phải đi ra như vậy, Ông cần phải đi về như
vậy; Ông cần phải ngó tới như vậy, Ông cần
phải ngó quanh như vậy; Ông cần phải co tay
như vậy, Ông cần phải duỗi tay như vậy; Ông

HOÀN TỤC                                          15

cần phải mang y sanghati (tăng-già-lê), mang y
bát như vậy".
 Vị ấy suy nghĩ như sau: "Trước kia, chúng ta
chưa xuất gia, chính chúng ta giảng dạy,
khuyên giáo người khác. Những người này
giống như con chúng ta, giống như cháu chúng
ta, lại nghĩ rằng cần phải giảng dạy chúng ta,
cần phải khuyên giáo chúng ta". Vị ấy từ bỏ
học tập, và trở về hoàn tục.
 Như vậy, này các Tỷ-kheo, người này từ bỏ sự
học tập và trở về hoàn tục, được gọi là người bị
sợ hãi bởi sự sợ hãi về sóng. Này các Tỷ-kheo,
sợ hãi về sóng là đồng nghĩa với phẫn não.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sợ hãi về cá
sấu?
 Ở đây, này các Tỷ-kheo, có Thiện gia nam tử
vì lòng tin xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không
gia đình. Vị ấy suy nghĩ như sau: "Ta bị sanh,
già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não áp bức, bị khổ
áp bức, bị khổ chi phối. Tuy vậy ta mong có thể
thấy được sự chấm dứt toàn bộ khổ uẩn này".
 Khi được xuất gia như vậy, vị này được các vị
đồng Phạm hạnh giảng dạy, khuyên giáo: "Ông
nên nhai cái này, Ông không nên nhai cái này;
Ông nên ăn cái này, Ông không nên ăn cái này;

HOÀN TỤC                                          16

Ông nên nếm cái này, Ông không nên nếm cái
này; Ông nên uống cái này, Ông không nên
uống cái này. Cái gì được phép, Ông nên nhai;
cái gì không được phép, Ông không nên nhai.
Cái gì được phép, Ông nên ăn; cái gì không
được phép, Ông không nên ăn. Cái gì được
phép, Ông nên nếm; cái gì không được phép,
Ông không nên nếm. Cái gì được phép, Ông
nên uống; cái gì không được phép, Ông không
nên uống. Đúng thời, Ông nên nhai, không
đúng thời, Ông không nên nhai. Đúng thời,
Ông nên ăn; không đúng thời, Ông không nên
ăn. Đúng thời, ông nên nếm; không đúng thời,
Ông không nên nếm. Đúng thời, Ông nên uống;
không đúng thời, Ông không nên uống".
 Vị ấy suy nghĩ như sau: "Trước kia chúng ta
chưa xuất gia, cái gì chúng ta muốn, chúng ta
nhai, cái gì chúng ta không muốn, chúng ta
không nhai; cái gì chúng ta muốn, chúng ta ăn;
cái gì chúng ta không muốn, chúng ta không
ăn; cái gì chúng ta muốn, chúng ta nếm, cái gì
chúng ta không muốn, chúng ta không nếm; cái
gì chúng ta muốn, chúng ta uống; cái gì chúng
ta không muốn, chúng ta không uống. Cái gì
được phép, chúng ta nhai; cái gì không được
phép, chúng ta cũng nhai. Cái gì được phép,
chúng ta ăn; cái gì không được phép, chúng ta

HOÀN TỤC                                       17

cũng ăn. Cái gì được phép, chúng ta nếm; cái
gì không được phép, chúng ta cũng nếm. Cái gì
được phép, chúng ta uống; cái gì không được
phép, chúng ta cũng uống. Cái gì đúng thời,
chúng ta nhai; cái gì phi thời, chúng ta cũng
nhai. Cái gì đúng thời, chúng ta ăn; cái gì phi
thời chúng ta cũng ăn. Cái gì đúng thời, chúng
ta nếm; cái gì phi thời chúng ta cũng nếm. Cái
gì đúng thời, chúng ta uống; cái gì phi thời
chúng ta cũng uống. Khi các gia chủ có tín tâm
cúng dường chúng ta những món ăn thượng vị
loại cứng và loại mềm, hình như các món ăn ấy
đang bị chận đứng lại trên miệng". Vị ấy từ bỏ
học tập, và trở về hoàn tục.
 Như vậy, này các Tỷ-kheo, người này từ bỏ học
tập, và trở về hoàn tục, được gọi là người bị sợ
hãi bởi sự sợ hãi về cá sấu. Này các Tỷ-kheo,
sợ hãi về cá sấu là đồng nghĩa với tham ăn.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sợ hãi về nước
xoáy?
 Ở đây, này các Tỷ-kheo, có Thiện gia nam tử
vì lòng tin xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không
gia đình. Vị ấy suy nghĩ như sau: "Ta bị sanh,
già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não, áp bức, bị khổ
áp bức, bị khổ chi phối. Tuy vậy, ta mong có
thể thấy được sự chấm dứt toàn bộ khổ uẩn

HOÀN TỤC                                          18

này".
 Khi được xuất gia như vậy, vị này buổi sáng
đắp y, cầm y bát, đi vào làng hay thị trấn để
khất thực, không phòng hộ thân, không phòng
hộ lời nói, niệm không an trú, các căn không
chế ngự. Ở đây, vị này thấy gia chủ hay con
người gia chủ hưởng thụ một cách đầy đủ, năm
dục trưởng dưỡng và cảm thấy hoan hỷ trong
ấy.
 Vị ấy suy nghĩ như sau: "Chúng ta xưa kia chưa
xuất gia đã hưởng thọ một cách đầy đủ năm dục
trưởng dưỡng và cảm thấy hoan hỷ trong ấy. Vì
nhà ta có tài sản, ta có thể vừa hưởng thọ tài
sản, vừa làm công đức", vị ấy từ bỏ học tập và
trở về hoàn tục.
 Như vậy, này các Tỷ-kheo, vị này từ bỏ học tập
và trở về hoàn tục, được gọi là người bị sợ hãi
bởi sự sợ hãi về nước xoáy. Này các Tỷ-kheo,
sợ hãi về nước xoáy là đồng nghĩa với năm dục
trưởng dưỡng.
 Và này các Tỷ-kheo, thế nào là sợ hãi về cá dữ?
 Ở đây, này các Tỷ-kheo, có Thiện gia nam tử
vì lòng tin xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không
gia đình. Vị ấy suy nghĩ như sau: "Ta bị sanh,
già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não áp bức, bị khổ

HOÀN TỤC                                          19

áp bức, bị khổ chi phối. Tuy vậy, ta mong có
thể thấy được sự chấm dứt toàn bộ khổ uẩn
này".
 Khi được xuất gia như vậy, vị này buổi sáng
đắp y, cầm y bát đi vào làng hay thị trấn để khất
thực, không phòng hộ thân, không phòng hộ lời
nói, niệm không an trú, các căn không chế ngự.
Vị này thấy ở đây các phụ nữ y phục không
đoan chánh, hay y phục mặc lộ liễu.
 Khi thấy các phụ nữ y phục không đoan chính
hay y phục lộ liễu, dục tình phá hoại tâm của vị
ấy. Vị này, tâm bị dục tình phá hoại, từ bỏ học
tập, trở về hoàn tục.
 Như vậy, này các Tỷ-kheo, người này từ bỏ học
tập và trở về hoàn tục, được gọi là người bị sợ
hãi bởi sự sợ hãi về cá dữ. Này các Tỷ-kheo, sợ
hãi về cá dữ là đồng nghĩa với phụ nữ.
Này các Tỷ-kheo, những điều này là bốn điều
đáng sợ hãi ở đây, chờ đợi những người xuất gia, từ
bỏ gia đình, sống không gia đình trong pháp luật này.
Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy
hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

HOÀN TỤC                                           20

HOÀN TỤC   21

2      5 chỉ trích - Kinh HỌC PHÁP – Tăng II, 309

HỌC PHÁP – Tăng II, 309

1. - Tỷ-kheo hay Tỷ-kheo-ni nào, này các Tỷ-kheo,
từ bỏ học pháp, trở lui đời sống thế tục, năm vấn đề
hợp pháp để tự trách và chỉ trích đến với vị ấy ngay
trong hiện tại.

2. Thế nào là năm?

- "Trong Thầy (vị ấy nghĩ) không có lòng tín đối
với các thiện pháp;
- Trong Thầy không có lòng hổ thẹn đối với các
thiện pháp;
- trong Thầy không có lòng sợ hãi đối với các
thiện pháp;
- trong Thầy không có tinh tấn đối với các thiện
pháp;
- trong Thầy không có trí tuệ đối với các thiện
pháp. "

Tỷ-kheo hay Tỷ-kheo-ni nào, này các Tỷ-kheo, từ bỏ
học pháp, trở lui đời sống thế tục, năm vấn đề hợp
pháp này để tự trách và chỉ trích đến với vị ấy ngay
trong hiện tại.

HOÀN TỤC                                          22

3. Tỷ-kheo hay Tỷ-kheo-ni nào, này các Tỷ-kheo,
dầu với đau khổ, với ưu tư, với mặt đầy nước mắt,
than khóc, vẫn sống đời sống Phạm hạnh hoàn toàn
thanh tịnh, năm vấn đề hợp pháp để tự tán thán đế
với vị ấy ngay trong hiện tại.

Thế nào là năm?

- "Trong Thầy (vị ấy nghĩ) có lòng tin đối với
các thiện pháp;
- Trong Thầy có lòng hổ thẹn đối với các thiện
pháp;
- Trong Thầy có lòng sợ hãi đối với các thiện
pháp;
- Trong Thầy có lòng tinh tấn đối với các thiện
pháp;
- Trong Thầy có trí tuệ đối với các thiện pháp,

Tỷ-kheo hay Tỷ-kheo-ni nào, này các Tỷ-kheo, dầu
với đau khổ, với ưu tư, với mặt đầy nước mắt, khóc
than vẫn sống đời sống Phạm hạnh hoàn toàn thanh
tịnh, năm vấn đề hợp pháp để tự tán thán này đến với
vị ấy ngay trong hiện tại.

HOÀN TỤC                                          23

3      Con sẽ hoàn tục nếu … - TIỂU Kinh MALUNKYA – 63 Trung II, 193

TIỂU KINH MALUNKYA (Malunkya suttam) – Bài kinh số 63 – Trung II, 193

Như vầy tôi nghe.

Một thời, Thế Tôn trú ở Savatthi, Jetavana, tại
tịnh xá ông Anathapindika. Rồi Tôn giả
Malunkyaputta, trong khi độc trú tịnh cư, khởi lên sự
suy tư như sau: "Có một số vấn đề này, Thế Tôn
không trả lời, bỏ một bên, loại bỏ ra:

 "Thế giới là thường còn,
 Thế giới là vô thường,
 Thế giới là hữu biên,
 Thế giới là vô biên;
 Sinh mạng này và thân này là một,
 Sinh mạng này và thân này là khác;
 Như Lai có tồn tại sau khi chết,

HOÀN TỤC                                           24

 Như Lai không có tồn tại sau khi chết,
 Như Lai có tồn tại và không có tồn tại sau khi
chết.
 Như Lai không có tồn tại và không không tồn
tại sau khi chết".
Thế Tôn không trả lời cho ta những vấn đề ấy.
Vì Thế Tôn không trả lời cho ta những vấn đề ấy,
nên ta không được hài lòng, không được thỏa mãn.
Vậy ta hãy đi đến Thế Tôn, và sẽ hỏi ý nghĩa này.

 Nếu Thế Tôn trả lời cho ta: "Thế giới là thường
còn, thế giới là vô thường, thế giới là hữu biên,
thế giới là vô biên; sinh mạng này và thân này
là một, sinh mạng này và thân này là khác; Như
Lai có tồn tại sau khi chết, Như Lai không có
tồn tại sau khi chết; Như Lai có tồn tại và không
có tồn tại sau khi chết, hay Như Lai không có
tồn tại và không không tồn tại sau khi chết",
thời ta sẽ sống Phạm hạnh dưới (sự chỉ dẫn của)
Thế Tôn.
 Còn nếu Thế Tôn không trả lời cho ta: "Thế
giới là thường còn, thế giới là vô thường... (như
trên)... Như Lai không có tồn tại và không
không tồn tại sau khi chết", thời ta sẽ bỏ học
pháp và hoàn tục".

HOÀN TỤC                                           25

Rồi Tôn giả Malunkyaputta vào buổi chiều, từ Thiền tịnh đứng dậy, đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, Tôn giả Malunkyaputta bạch Thế Tôn: – Ở đây, bạch Thế Tôn, trong khi độc trú tịnh cư, con khởi lên ý nghĩ như sau: "Có một số vấn đề này, Thế Tôn không trả lời, bỏ một bên loại bỏ ra: "Thế giới là thường còn, thế giới là vô thường... (như trên)... Như Lai không có tồn tại và không không tồn tại sau khi chết". Thế Tôn không trả lời cho ta những vấn đề ấy. Vì Thế Tôn không trả lời cho ta những vấn đề ấy, nên ta không được hài lòng, không được thỏa mãn. Vậy ta hãy đi đến Thế Tôn và sẽ hỏi ý nghĩa này. Nếu Thế Tôn trả lời cho ta: "Thế giới là thường còn, thế giới là vô thường... (như trên)... Như Lai không có tồn tại và không không tồn tại sau khi chết", thời ta sẽ sống Phạm hạnh dưới (sự chỉ dẫn của) Thế Tôn. Còn nếu Thế Tôn không trả lời cho ta: "Thế giới là thường còn, thế giới là vô thường... (như trên)... Như Lai không có tồn tại và không không tồn tại sau khi chết", thời ta sẽ bỏ học pháp và hoàn tục".

Nếu Thế Tôn biết: "Thế giới là thường còn", Thế Tôn hãy trả lời cho con: "Thế giới là thường còn". Nếu Thế Tôn biết: "Thế giới là vô thường".

HOÀN TỤC                                             26

Thế Tôn hãy trả lời cho con: "Thế giới là vô thường".
Nếu Thế Tôn không biết: "Thế giới là thường còn"
hay "Thế giới là vô thường", thời không biết, không
thấy, hãy thẳng thắn trả lời: "Ta không biết, Ta
không thấy".

Nếu Thế Tôn biết: "Thế giới là hữu biên", Thế Tôn hãy trả lời cho con: "Thế giới là hữu biên". Nếu Thế Tôn biết: "Thế giới là vô biên", Thế Tôn hãy trả lời cho con: "Thế giới là vô biên". Nếu Thế Tôn không biết: "Thế giới là hữu biên" hay "Thế giới là vô biên," thời không biết, không thấy, hãy thẳng thắn trả lời: "Ta không biết, Ta không thấy".

Nếu Thế Tôn biết: "Sinh mạng này và thân này
là một", Thế Tôn hãy trả lời cho con: "Sinh mạng này
và thân này là một". Nếu Thế Tôn biết: "Sinh mạng
này và thân này là khác," Thế Tôn hãy trả lời cho
con: "Sinh mạng này và thân này là khác". Nếu Thế
Tôn không biết: "Sinh mạng này và thân này là một"
hay "Sinh mạng này và thân này là khác," thời không
biết, không thấy, hãy thẳng thắn trả lời: "Ta không
biết, Ta không thấy".

Nếu Thế Tôn biết: "Như Lai có tồn tại sau khi chết", Thế Tôn hãy trả lời cho con: "Như Lai có tồn tại sau khi chết". Nếu Thế Tôn biết: "Như Lai không

HOÀN TỤC                                           27

có tồn tại sau khi chết", Thế Tôn hãy trả lời cho con:
"Như Lai không có tồn tại sau khi chết". Nếu Thế
Tôn không biết: "Như Lai có tồn tại sau khi chết,"
hay "Như Lai không có tồn tại sau khi chết", thời
không biết, không thấy, hãy thẳng thắn trả lời: "Ta
không biết, Ta không thấy".

Nếu Thế Tôn biết: "Như Lai có tồn tại và không tồn tại sau khi chết", Thế Tôn hãy trả lời cho con: "Như Lai có tồn tại và không tồn tại sau khi chết", Thế Tôn hãy trả lời cho con: "Như Lai không tồn tại và không không tồn tại sau khi chết". Nếu Thế Tôn không biết: "Như Lai tồn tại và không tồn tại sau khi chết," hay "Như Lai không tồn tại và không không tồn tại sau khi chết", thời không biết, không thấy, hãy thẳng thắn trả lời: "Ta không biết, Ta không thấy".

– Này Malunkyaputta, Ta nào có nói với Ông:
"Này Malunkyaputta, hãy đến và sống Phạm hạnh
theo Ta, Ta sẽ trả lời cho Ông: "Thế giới là thường
còn," hay "Thế giới là vô thường... (như trên)... Như
Lai không có tồn tại và không không tồn tại sau khi
chết"?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Hay Ông có nói với Ta như sau: "Bạch Thế Tôn, con sẽ sống Phạm hạnh theo Thế Tôn, nếu Thế

HOÀN TỤC                                             28

Tôn sẽ trả lời cho con: "Thế giới là thường còn" hay "Thế giới là vô thường... (như trên)... Như Lai không có tồn tại và không không tồn tại sau khi chết"?

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Như vậy, này Malunkyaputta, Ta không nói
với Ông: "Này Malunkyaputta, hãy đến và sống
Phạm hạnh theo Ta và Ta sẽ trả lời cho Ông: "Thế
giới là thường còn" hay "Thế giới là vô thường...
(như trên)... Như Lai không có tồn tại và không
không tồn tại sau khi chết", và Ông cũng không nói
với Ta: "Bạch Thế Tôn, con sẽ sống Phạm hạnh theo
Thế Tôn nếu Thế Tôn sẽ trả lời cho con: "Thế giới là
thường còn" hay "Thế giới là vô thường... (như
trên)... Như Lai không có tồn tại và không không tồn
tại sau khi chết". Sự tình là như vậy, thời này kẻ ngu
kia, Ông là ai, và Ông phủ nhận cái gì?

Này Malunkyaputta, nếu có ai nói như sau: "Ta
sẽ sống Phạm hạnh theo Thế Tôn khi nào Thế Tôn
sẽ trả lời cho ta: "Thế giới là thường còn" hay "Thế
giới là vô thường... (như trên)... Như Lai không có
tồn tại và không không tồn tại sau khi chết", thời này
Malunkyaputta, người ấy sẽ chết (và) vẫn không
được Như Lai trả lời.

Này Malunkyaputta, ví như một người bị mũi

HOÀN TỤC                                            29

tên bắn, mũi tên được tẩm thuốc độc rất dày. Bạn bè và bà con huyết thống của người ấy mời một vị y sĩ khoa mổ xẻ đến săn sóc. Nhưng người ấy lại nói:

 "Tôi sẽ không rút mũi tên này ra khi nào tôi
chưa biết được người đã bắn tôi thuộc giòng
hoàng tộc, hay Bà-la-môn, hay buôn bán, hay
người làm công".
 Người ấy có thể nói như sau: "Tôi sẽ không rút
mũi tên này ra khi nào tôi chưa biết được người
đã bắn tôi tên là gì, tộc tánh là gì?"
 Người ấy có thể nói như sau: "Tôi sẽ không rút
mũi tên này ra khi nào tôi chưa biết được người
đã bắn tôi là cao hay thấp, hay người bậc
trung".
 Người ấy có thể nói như sau: "Tôi sẽ không rút
mũi tên này ra khi nào tôi chưa biết được người
đã bắn tôi là da đen, da sẫm hay da vàng".
 Người ấy có thể nói như sau: "Tôi sẽ không rút
mũi tên này ra khi nào tôi chưa biết được người
đã bắn tôi thuộc làng nào, thuộc thị trấn nào,
thuộc thành phố nào".
 Người ấy có thể nói như sau: "Tôi sẽ không rút
mũi tên này ra khi nào tôi chưa biết cái cung
mà tôi bị bắn, cái cung ấy thuộc loại cung thông

HOÀN TỤC                                          30

thường hay loại cung nỏ".
 Người ấy có thể nói như sau: "Tôi sẽ không rút
mũi tên này ra khi nào tôi chưa biết được dây
cung mà tôi bị bắn, dây cung ấy làm bằng cây
leo, hay cây lau, hay một thứ gân, hay một thứ
dây gai, hay một thứ cây có nhựa".
 Người ấy có thể nói như sau: "Tôi sẽ không rút
mũi tên này ra khi nào tôi chưa biết cái tên mà
tôi bị bắn, cái tên ấy thuộc một loại cây lau này
hay cây lau khác".
 Người ấy có thể nói như sau: "Tôi sẽ không rút
mũi tên này ra khi nào tôi chưa biết cái tên mà
tôi bị bắn, mũi tên ấy có kết lông gì, hoặc lông
con kên, hoặc lông con cò, hoặc lông con ó,
hoặc lông con công, hoặc lông một loại két".
 Người ấy có thể nói như sau: "Tôi sẽ không rút
mũi tên này ra khi nào tôi chưa biết cái tên mà
tôi bị bắn, cái tên ấy được cuốn (parikkhittam)
bởi loại gân nào, hoặc là gân bò cái, hoặc là gân
trâu, hoặc là gân nai, hoặc là gân lừa".
 Người ấy có thể nói như sau: "Tôi sẽ không rút
mũi tên này ra khi nào tôi chưa biết cái tên mà
tôi bị bắn, cái tên ấy thuộc loại tên nhọn, hay
thuộc loại tên móc, hay thuộc loại tên như đầu
sào, hay thuộc loại tên như răng bò, hay thuộc

HOÀN TỤC                                          31

loại tên như kẽm gai".
 Này Malunkyaputta, người ấy sẽ chết và vẫn
không được biết gì.
 Cũng vậy, này Malunkyaputta, ai nói như sau: "Ta
sẽ sống Phạm hạnh theo Thế Tôn khi nào Thế Tôn
trả lời cho ta: "Thế giới là thường còn hay thế giới
là vô thường... (như trên)... Như Lai không có tồn
tại và không không tồn tại sau khi chết", thời này
Malunkyaputta, người ấy sẽ chết (và) vẫn không
được Như Lai trả lời.

Này Malunkyaputta, đời sống Phạm hạnh
không thể nói là tùy thuộc với quan điểm "Thế
giới là thường còn". Này Malunkyaputta, đời sống
Phạm hạnh không thể nói là tùy thuộc với quan điểm
"Thế giới là vô thường". Này Malunkyaputta, dầu
cho có quan điểm "Thế giới là thường còn", hay dầu
cho có quan điểm "Thế giới là vô thường", thời
vẫn có sanh, có già, có chết, có sầu, bi, khổ, ưu,
não, mà Ta giảng dạy sự đoạn trừ ngay trong hiện
tại.

Này Malunkyaputta, đời sống Phạm hạnh không
thể nói là tùy thuộc với quan điểm "Thế giới là hữu
biên". Này Malunkyaputta, đời sống Phạm hạnh
không thể nói là tùy thuộc với quan điểm "Thế giới
là vô biên". Này Malunkyaputta, dầu cho có quan

HOÀN TỤC                                            32

điểm "Thế giới là hữu biên", hay dầu cho có quan
điểm "Thế giới là vô biên" thời vẫn có sanh, có già,
có chết, có sầu, bi, khổ, ưu, não, mà Ta giảng dạy sự
đoạn trừ ngay trong hiện tại.

Này Malunkyaputta, đời sống Phạm hạnh không
thể nói là tùy thuộc quan điểm "Sinh mạng này và
thân này là một". Này Malunkyaputta, đời sống
Phạm hạnh không thể nói là tùy thuộc quan điểm
"Sinh mạng này và thân này là khác". Này
Malunkyaputta, dầu cho có quan điểm "Sinh mạng
này và thân này là một", hay dầu cho có quan điểm
"Sinh mạng này và thân này là khác", thời vẫn có
sanh, có già, có chết, có sầu, bi, khổ, ưu, não mà Ta
giảng dạy sự đoạn trừ ngay trong hiện tại.

Này Malunkyaputta, đời sống Phạm hạnh không
thể nói là tùy thuộc quan điểm "Như Lai có tồn tại
sau khi chết". Này Malunkyaputta, đời sống Phạm
hạnh không thể nói là tùy thuộc quan điểm "Như Lai
không có tồn tại sau khi chết". Này Malunkyaputta,
dầu cho có quan điểm "Như Lai có tồn tại sau khi
chết" hay dầu cho có quan điểm "Như Lai không có
tồn tại sau khi chết," thời vẫn có sanh, có già, có chết,
có sầu, bi, khổ, ưu, não mà Ta giảng dạy sự đoạn trừ
ngay trong hiện tại.

HOÀN TỤC                                               33

Này Malunkyaputta, đời sống Phạm hạnh không
thể nói là tùy thuộc vào quan điểm: "Như Lai có tồn
tại và không tồn tại sau khi chết". Này
Malunkyaputta, đời sống Phạm hạnh không thể nói
là tùy thuộc với quan điểm "Như Lai không có tồn
tại và không không tồn tại sau khi chết". Này
Malunkyaputta, dầu cho có quan điểm "Như Lai có
tồn tại và không có tồn tại sau khi chết", hay dầu cho
có quan điểm: "Như Lai không có tồn tại và không
không tồn tại sau khi chết", thời vẫn có sanh, có già,
có chết, có sầu, bi, khổ, ưu, não mà Ta giảng dạy sự
đoạn trừ ngay trong hiện tại".

 Do vậy, này Malunkyaputta, hãy thọ trì là không trả lời những gì Ta không trả lời. Hãy thọ trì là có trả lời những gì Ta có trả lời.

 Và này Malunkyaputta, điều gì Ta không trả lời?

 "Thế giới là thường còn", này Malunkyaputta
là điều Ta không trả lời.
 "Thế giới là vô thường" là điều Ta không trả
lời.
 "Thế giới là hữu biên" là điều Ta không trả lời.
 "Thế giới là vô biên" là điều Ta không trả lời.
 "Sinh mạng này và thân này là một" là điều Ta

HOÀN TỤC                                            34

không trả lời.
 "Sinh mạng này và thân này khác" là điều Ta
không trả lời.
 "Như Lai có tồn tại sau khi chết" là điều Ta
không trả lời.
 "Như Lai không có tồn tại sau khi chết" là điều
Ta không trả lời.
 "Như Lai có tồn tại và không tồn tại sau khi
chết" là điều Ta không trả lời.
 "Như Lai không có tồn tại và không không tồn
tại sau khi chết" là điều Ta không trả lời.
 Và này Malunkyaputta, vì sao điều ấy Ta không
trả lời?
 Này Malunkyaputta, vì điều ấy không liên hệ
đến mục đích, điều ấy không phải là căn bản
Phạm hạnh, điều ấy không đưa đến yểm ly, ly
tham, đoạn diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ,
Niết-bàn, cho nên điều ấy Ta không trả lời.

 Và này Malunkyaputta, điều gì Ta trả lời?

 "Đây là khổ", này Malunkyaputta là điều Ta trả lời".  "Đây là khổ tập" là điều Ta trả lời.

HOÀN TỤC                                         35

 "Đây là khổ diệt" là điều Ta trả lời.
 "Đây là con đường đưa đến khổ diệt" là điều
Ta trả lời.
 Và này Malunkyaputta, vì sao điều ấy Ta trả lời?
 Này Malunkyaputta, vì điều ấy có liên hệ đến
mục đích, điều ấy là căn bản Phạm hạnh, điều
ấy đưa đến yểm ly, ly tham, đoạn diệt, an tịnh,
thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn, vì vậy điều ấy Ta
trả lời.

Do vậy, này Malunkyaputta, hãy thọ trì là không trả lời những điều Ta không trả lời. Hãy thọ trì là có trả lời những điều Ta có trả lời.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Malunkyaputta hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

HOÀN TỤC                                            36

4     Không bao lâu sẽ nghĩ đến xuất gia - Kinh HATTHISÀRIPUTTA – Tăng III, 183

HATTHISÀRIPUTTA –Tăng III, 183

1. Như vầy tôi nghe:
Một thời, Thế Tôn trú ở Bàrànasi tại Isipatana, vườn
Lộc Uyển. Lúc bấy giờ, nhiều vị Tỷ-kheo trưởng lão,
sau buổi ăn, sau khi đi khất thực trở về, ngồi tụ họp
tại ngôi nhà hình tròn và thuyết về Thắng pháp luận.
Tại đấy, Tôn giả Hatthisàriputta, trong khi các tỷ-
kheo trưởng lão đang thuyết về Thắng pháp luận, lại
nói xen vào chặng giữa.
Rồi Tôn giả Mahàkotthita nói với Tôn giả
Hatthisàriputta:
- Tôn giả Citta Hatthisàriputta, trong khi các tỷ-kheo
trưởng lão đang thuyết về Thắng pháp luận, chớ có
nói xen vào chặng giữa! Tôn giả Citta hãy chờ cho
đến cuối câu chuyện.
Được nghe nói vậy, các Tỷ-kheo bạn bè của Tôn giả
Citta Hatthisàriputta nói với Tôn giả Mahàkotthita:
- Tôn giả Kotthita chớ có bất mãn Tôn giả Citta
Hatthisàriputta! Tôn giả Citta Hatthisàriputta là bậc

HOÀN TỤC                                            37

Hiền trí. Tôn giả Citta Hatthisàriputta có thể nói chuyện về Thắng pháp luận với các Tỷ-kheo trưởng lão và thật rất khó lòng cho các Hiền giả để biết được tâm tư của người khác. 2. - Ở đây, thưa các Hiền giả, có hạng người, khi còn sống gần vị Bổn sư hay sống gần một vị đồng Phạm hạnh đóng vai trò y chỉ sư, trong khi ấy, là người nhu hòa nhất trong những người nhu hòa, là người khiêm tốn nhất trong những người khiêm tốn, là người an tịnh nhất trong những người an tịnh. Khi người ấy rời khỏi bậc Đạo Sư, rời khỏi các vị đồng Phạm hạnh đóng vai trò y chỉ sư, vị ấy sống giao thiệp với các Tỷ-kheo, các Tỷ-kheo-ni, với các nam cư sĩ, nữ cư sĩ, với các vua chúa, các đại thần của vua, với các ngoại đạo, các đệ tử ngoại đạo. Do vị ấy sống giao thiệp, phóng túng, thô lỗ, đam mê nói chuyện, tham ái tấn công tâm vị ấy. Vị ấy, với tâm bị tham ái tấn công, liền từ bỏ học pháp và hoàn tục. Ví như, này các Hiền giả, một con bò ăn lúa, bị dây cột lại, hay bị nhốt trong chuồng. Này Hiền giả, nếu có ai nói như sau: "Con bò ăn lúa này sẽ không bao giờ đi xuống ruộng lúa nữa", nói như vậy, thưa các Hiền Giả, là nói một cách chơn chánh không? - Thưa không, thưa Hiền giả, sự kiện này, thưa Hiền giả, có xảy ra: Con bò ăn lúa ấy, sau khi bứt dây, hay phá sập chuồng, có thể xuống ruộng lúa nữa.

HOÀN TỤC                                            38

Cũng vậy, này các Hiền giả, ở đây, một số người khi
còn sống gần vị Bổn Sư, hay sống gần một vị đồng
Phạm hạnh đóng vai trò y chỉ sư, trong khi ấy, là
người nhu hòa nhất trong những người nhu hòa, là
người khiêm tốn nhất trong những người khiêm tốn,
là người an tịnh nhất trong những người an tịnh. Khi
người ấy rời khỏi bậc Đạo Sư, rời khỏi vị đồng Phạm
hạnh đóng vai trò y chỉ sư, vị ấy sống giao thiệp với
các Tỷ-kheo, các Tỷ-kheo-ni, với các nam cư sĩ, nữ
cư sĩ, với các vua chúa, các đại thần của vua, với các
ngoại đạo, các đệ tử ngoại đạo. Do vị ấy sống giao
thiệp, phóng túng, thô lỗ, đam mê nói chuyện, tham
ái tấn công tâm vị ấy. Vị ấy, với tâm bị tham ái tấn
công, liền từ bỏ học pháp và hoàn tục.
3. Ví như có hạng người ly dục..., chứng và trú sơ
Thiền. Với tư tưởng: "Ta đã được sơ Thiền", vị ấy
sống giao thiệp với các Tỷ-kheo... từ bỏ học pháp và
hoàn tục.
Ví như, này các Hiền giả, một cơn mưa to lớn xảy ra
tại ngã tư đường, khiến cho bụi bặm biến mất và bùn
hiện ra. Này các Hiền giả, nếu có ai nói như sau:
"Nay tại ngã tư đường này, bụi sẽ không hiện ra
nữa". Người ấy nói như vậy có nói một cách chơn
chánh không?
- Thưa không, thưa Hiền giả. Sự kiện này có xảy ra,
thưa Hiền giả: "Tại ngã tư đường này, có người đi

HOÀN TỤC                                            39

qua, hay có trâu bò đi qua, hay gió và nóng có thể
làm cho khô khí ẩm ướt và bụi sẽ hiện ra trở lại.
- Cũng như vậy, thưa các Hiền giả, ở đây có hạng
người ly dục... chứng và trú Thiền thứ nhất. Vị ấy,
với ý nghĩa: "Ta đã chứng sơ thiền", sống giao thiệp
với các Tỷ-kheo... từ bỏ học pháp và hoàn tục.
4. Ở đây, này các Hiền giả, có hạng người làm cho
tịnh chỉ tầm và tứ... chứng và trú Thiền thứ hai. Vị
ấy, với ý nghĩa: "Ta đã chứng được Thiền thứ hai",
giao thiệp với các Tỷ-kheo... từ bỏ học pháp và hoàn
tục.
Ví như, thưa các Hiền giả, một hồ nước lớn gần một
làng hay thị trấn. Tại đấy, một cơn mưa to xảy đến,
khiến cho các loài sò ốc, các đá sỏi biến mất. Thưa
các Hiền giả, nếu có ai nói như sau: "Nay tại hồ
nước này, các loại sò ốc, các đá sỏi sẽ không xuất
hiện ra nữa". Người ấy nói như vậy có nói một cách
chơn chánh không?
- Thưa không, thưa Hiền giả. Sự kiện này có xảy ra,
thưa Hiền giả: Tại hồ nước này, loài Người có thể
uống, hay loài trâu bò có thể uống, hay gió và sức
nóng có thể làm cho khô khí ẩm ướt, và các loài sò
ốc, các đá sỏi có thể xuất hiện ra lại.
- Cũng vậy, thưa các Hiền giả, ở đây có hạng người
làm cho tịnh chỉ tầm và tứ... chứng và trú Thiền thứ
hai. Vị ấy với ý nghĩ: "Ta đã chứng được Thiền thứ

HOÀN TỤC                                          40

hai", giao thiệp với các Tỷ-kheo... từ bỏ học pháp và
hoàn tục.
5. Ở đây, thưa các Hiền giả, có hạng người từ bỏ hỷ...
chứng và trú Thiền thứ ba. Vị ấy với ý nghĩ: "Ta đã
chứng được Thiền thứ ba", giao thiệp với các Tỷ-
kheo... từ bỏ học pháp và hoàn tục.
Ví như, thưa các Hiền giả, có người đã ăn đồ ăn
thượng vị, không ưa thích các đồ ăn hôm qua để lại.
Thưa các Hiền giả, nếu ai nói như sau: "Nay người
này không còn ưa thích đồ ăn nữa", thưa các Hiền
giả, người ấy nói như vậy có nói một cách chơn
chánh không?
- Thưa không, thưa Hiền giả. Sự kiện có xảy ra:
Người này, thưa Hiền giả, khi ăn đồ ăn thượng vị,
cho đến khi nào chất dinh dưỡng còn tồn tại trong
thân, cho đến khi ấy, không có một món ăn nào khác
sẽ làm vị ấy ưa thích. Cho đến khi chất dinh dưỡng
tiêu mất, khi ấy món ăn có thể làm cho vị ấy ưa thích.
- Cũng vậy, này các Hiền giả, ở đây có hạng người
từ bỏ hỷ... chứng và trú Thiền thứ ba, vị ấy với ý
nghĩ: "Ta đã chứng được Thiền thứ ba", giao thiệp
với các Tỷ-kheo... từ bỏ học pháp và hoàn tục.
6. Ví như, này các Hiền giả, có hạng người từ bỏ lạc,
từ bỏ khổ... chứng đạt và an trú Thiền thứ tư. Vị ấy
với ý nghĩ: "Ta đã chứng được Thiền thứ tư", giao
thiệp với các Tỷ-kheo... từ bỏ học pháp và hoàn tục.

HOÀN TỤC                                            41

Ví như, này các Hiền giả, một hồ nước trong khe núi,
không có gió, không có sóng. Rồi thưa các Hiền giả,
nếu có ai nói như sau: "Nay trong hồ nước này sẽ
không hiện ra sóng nữa", người ấy, thưa các Hiền
giả, có nói một cách chơn chánh không?
- Thưa không, thưa Hiền giả. Sự kiện này có thể xảy
ra: Nếu từ phương Đông, mưa to gió lớn đến, mưa
to gió lớn ấy làm cho hồ nước ấy khởi sóng; nếu từ
phương Tây... nếu từ phương Bắc... nếu từ phương
Nam, mưa to gió lớn đến, mưa to gió lớn ấy làm cho
hồ nước ấy khởi sóng.
- Cũng vậy, này các Hiền giả, ở đây có hạng người
từ bỏ lạc, từ bỏ khổ... chứng đạt và an trú Thiền thứ
tư. Vị ấy với ý nghĩ: "Ta đã chứng được Thiền thứ
tư", giao thiệp với Tỷ-kheo... từ bỏ học pháp và hoàn
tục.
7. Ở đây, này các Hiền giả, có hạng người không tác
ý tất cả các tướng, chứng đạt và an trú vô tướng tâm
định. Vị ấy, với ý nghĩ: "Ta đã chứng đạt được vô
tướng tâm định", sống giao thiệp với các Tỷ-kheo,
các Tỷ-kheo-ni, với các nam cư sĩ, nữ cư sĩ, với các
vua chúa, đại thần các vua chúa, với các ngoại đạo,
các đệ tử ngoại đạo. Do vị ấy sống giao thiệp, phóng
túng, thô lỗ, đam mê nói chuyện, nên tham ái tấn
công tâm vị ấy. Vị ấy, với tâm bị tham ái tấn công,
liền từ bỏ học pháp và hoàn tục.

HOÀN TỤC                                           42

Ví như, thưa các Hiền giả, một vị vua, hay đại thần của vua, đang đi giữa đường cùng với bốn loại binh chủng, đến trú ở một đêm tại một khóm rừng. Ở đấy, do tiếng voi, tiếng ngựa, tiếng xe, tiếng bộ binh, tiếng trống lớn, trống nhỏ, tiếng tù và, nên tiếng của con dế biến mất. Rồi này các Hiền giả, có người nói như sau: "Nay trong khóm rừng này, tiếng kêu của con dế không hiện ra nữa". Người ấy nói như vậy, thưa các Hiền giả, có nói một cách chơn chánh không? - Thưa không, thưa Hiền giả. Sự kiện này có xảy ra, thưa Hiền giả: Khi nào vua hay vị đại thần của vua ra đi khỏi khóm rừng này, khi ấy tiếng con dế kêu sẽ hiện hữu. - Cũng vậy, thưa các Hiền giả, ở đây, có hạng người do không tác ý tất cả các tướng, chứng đạt và an trú vô tướng tâm định. Vị ấy, với ý nghĩ: "Ta đạt được vô tướng tâm định", sống giao thiệp với các Tỷ-kheo, các Tỷ-kheo-ni, với các nam cư sĩ, nữ cư sĩ, với các vua chúa, các đại thần của vua, với các ngoại đạo, các đệ tử ngoại đạo. Do vị ấy sống giao thiệp, phóng túng, thô lỗ, đam mê nói chuyện, nên tham ái tấn công tâm vị ấy. Vị ấy, với tâm bị tham ái tấn công, liền từ bỏ học pháp và hoàn tục. 8. Rồi Tôn giả Citta Hatthisàriputta sau một thời gian từ bỏ học pháp và hoàn tục. Rồi các Tỷ-kheo, bạn của Tôn giả Citta Hatthisàriputta đi đến Tôn giả

HOÀN TỤC                                              43

Mahàkotthita, sau khi đến nói với Tôn giả
Mahàkotthita:
- Có phải Tôn giả Mahàkotthita biết được tâm của
Citta Hatthisàriputta với tâm của mình: "Citta
Hatthisàriputta đã chứng quả chứng này, quả chứng
này ", hay là chư Thiên báo cho biết về vấn đề này;
tuy vậy, vị ấy sẽ từ bỏ học pháp và hoàn tục?
- Thưa chư Hiền, tôi biết được tâm của Citta
Hatthisàriputta với tâm của tôi, rằng Citta đã chứng
được quả chứng này, quả chứng này, và chư Thiên
cũng báo cho biết về vấn đề này: "Thưa Tôn giả,
Citta Hatthisàriputta đã chứng được quả chứng này,
quả chứng này, nhưng vị ấy sẽ từ bỏ học pháp và
hoàn tục".
Rồi các bạn bè của Citta Hatthisàriputta đi đến Thế
Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống
một bên. Ngồi xuống một bên, các Tỷ-kheo ấy bạch
Thế Tôn:
- Bạch Thế Tôn, Citta Hatthisàriputta đã chứng được
quả chứng này, quả chứng này, nhưng đã từ bỏ học
pháp và hoàn tục.
- Này các Tỷ-kheo, Citta không bao lâu sẽ nghĩ đến
xuất ly.
9. Rồi Citta Hatthisàriputta không bao lâu cạo bỏ râu
tóc, đắp áo cà sa, xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không
gia đình. Rồi Tôn giả Citta Hatthisàriputta sống một

HOÀN TỤC                                             44

mình, an tịnh, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần,
không bao lâu chứng được mục đích mà các thiện
nam tử chân chánh xuất gia, từ bỏ gia đình, sống
không gia đình, hướng đến. Đó là vô thượng cứu
cánh Phạm hạnh, vị ấy ngay trong hiện tại đã tự mình
với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú. Vị ấy
biết rõ rằng: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, việc
cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này
nữa".
Và Tôn giả Citta Hatthisàriputta trở thành một vị A-
la-hán.

HOÀN TỤC                                          45

5      Kinh TỪ BỎ – Tăng II, 313

TỪ BỎ – Tăng II, 313

1.- Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, một Tỷ-kheo từ bỏ, không an trú trong diệu pháp.

2. Thế nào là năm?

- Không có lòng tin, Tỷ-kheo từ bỏ, không an trú
trong diệu pháp.
- Không có lòng hổ thẹn, Tỷ-kheo từ bỏ không
an trú trong diệu pháp.
- Không có lòng sợ hãi, vị Tỷ-kheo từ bỏ, không
an trú trong diệu pháp.
- Biếng nhác, Tỷ-kheo từ bỏ, không an trú trong
diệu pháp.
- Không có trí tuệ, Tỷ-kheo từ bỏ, không an trú
trong diệu pháp.

Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo từ bỏ, không an trú trong diệu pháp.

3. Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ- kheo không từ bỏ, an trú trong diệu pháp. Thế nào là năm?

HOÀN TỤC                                          46

- Có lòng tin, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không
từ bỏ, an trú trong diệu pháp.
- Có lòng hổ thẹn... có lòng sợ hãi... có tinh tấn...
có trí tuệ, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không từ
bỏ, an trú trong diệu pháp.

Thành tựu năm pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo không từ bỏ, an trú trong diệu pháp.

HOÀN TỤC                                             47

6     Nguyên nhân không phòng hộ 6 căn - Kinh THIỆN TINH – 105 Trung III, 79

KINH THIỆN TINH (Sunakkhatta suttam) – Bài kinh số 105 – Trung III, 79

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú tại Vesali (Tỳ-xá-ly), ở
Đại Lâm, tại Trùng Các giảng đường (Kutagarasala).
Lúc bấy giờ nhiều Tỷ-kheo, trước mặt Thế Tôn tuyên
bố đã chứng trí giác: "Chúng tôi biết rằng sanh đã
tận, Phạm hạnh đã thành, những điều nên làm đã làm,
không còn trở lại trạng thái này nữa". Sunakkhatta
Licchaviputta (Thiện Tinh Ly-xa Tử) được nghe:
"Nhiều Tỷ-kheo... (như trên)... này nữa". Rồi
sunakkhatta Licchaviputta đi đến chỗ Thế Tôn, sau
khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.
Ngồi xuống một bên, Sunakkhatta Licchaviputta
bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn con có được nghe như sau: "Nhiều Tỷ-kheo... (như trên)... này nữa". Bạch Thế

HOÀN TỤC                                         48

Tôn, những Tỷ-kheo ấy, trước mặt Thế Tôn tuyên bố đã chứng trí giác: "Chúng tôi biết rằng sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lại trạng thái này nữa". Bạch Thế Tôn, không biết các Tỷ-kheo ấy đã tuyên bố một cách chơn chánh chứng trí giác, hay ở đây có một số Tỷ-kheo, vì tăng thượng mạn đã tuyên bố chứng trí giác?

– Này Sunakkhatta, những vị Tỷ-kheo trước mặt Ta đã tuyên bố chứng trí giác: "Chúng tôi biết rằng, sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không còn trở lại trạng thái này nữa". Ở đây, có một số Tỷ-kheo đã chơn chánh tuyên bố chứng trí giác; nhưng ở đây, cũng có một số Tỷ-kheo chính vì tăng thượng mạn, đã tuyên bố chứng trí giác.

 Ở đây, này Sunakkhatta, những vị Tỷ-kheo nào
đã chơn chánh tuyên bố chứng trí giác, thời đối
với các vị ấy, thật là đúng như vậy.
 Nhưng đối với các vị Tỷ-kheo nào, vì tăng
thượng mạn đã tuyên bố chứng tri giác, ở đây,
này Sunakkhatta, Như Lai nghĩ như sau: "Ta
hãy thuyết pháp cho những vị ấy". Và như vậy,
ở đây, này Sunakkhatta, Như Lai suy nghĩ: "Ta
hãy thuyết pháp cho những vị ấy".
 Nhưng ở đây, nếu có một số người ngu si, bày

HOÀN TỤC                                           49

đặt câu hỏi, đến hỏi Như Lai; ở đây, này
Sunakkhatta, Như Lai suy nghĩ như sau: "Ta
hãy thuyết pháp cho những người ấy". Như Lai
suy nghĩ như vậy, không có làm khác.

– Nay đã đúng thời để thuyết pháp, bạch Thế
Tôn! Nay đã đúng thời để thuyết pháp, bạch Thiện
Thệ! Thế Tôn thuyết pháp như thế nào, sau khi nghe
Thế Tôn xong, các Tỷ-kheo sẽ thọ trì.

– Vậy này Sunakkhatta, hãy nghe và khéo tác ý kỹ, Ta sẽ giảng.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Sunakkhatta Licchaviputta vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– Này Sunakkhatta, có năm dục trưởng dưỡng
này. Thế nào là năm? Các sắc do mắt nhận thức, khả
ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến dục, hấp dẫn;
các tiếng do tai nhận thức...; các hương do mũi nhận
thức...; các vị do lưỡi nhận thức...; các xúc do thân
cảm xúc khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến
dục, hấp dẫn. Này Sunakkhatta, những pháp này là
năm dục trưởng dưỡng.

 Nhưng này Sunakkhatta, sự tình này xảy ra khi ở

HOÀN TỤC                                           50

đây có số người thiên nặng về vật chất thế gian.
Đối với người thiên nặng về vật chất thế gian, này
Sunakkhatta, câu chuyện (thích hợp với người ấy)
phải tùy thuộc như thế nào để phù hợp với điều
người ấy suy tầm và suy tư, và người ấy chỉ giao
thiệp với người nào người ấy thích thú. Nhưng
nếu câu chuyện chỉ nói liên hệ đến bất động, thời
người ấy không nghe, không lóng tai, và tâm
không an trú vào tri giác. Và người ấy không giao
thiệp với người mà người ấy không thích thú.

Ví như này Sunakkhatta, có người đã lâu không trú ở trong làng hay thị trấn của mình, và có thể thấy một người vừa mới từ làng ấy hay thị trấn ấy lại. Người này sẽ hỏi người ấy về sự an ninh của làng hay thị trấn ấy, về đồ ăn uống sung túc và về ít bệnh tật, và người ấy sẽ nói cho người này biết về sự an ổn của làng hay thị trấn ấy, về đồ ăn uống sung túc và về ít bệnh tật. Này Sunakkhatta, Ông nghĩ thế nào? Có phải người này sẽ nghe người kia, lóng tai, tâm an trú vào trí giác và người này sẽ giao thiệp với người ấy mà người này thích thú?

– Thưa phải vậy, bạch Thế Tôn.

– Cũng vậy, này Sunakkhatta, sự tình này xảy ra khi ở đây có số người thiên nặng về vật chất thế gian.

HOÀN TỤC                                            51

Đối với người thiên nặng về vật chất thế gian, này Sunakkhatta, câu chuyện thích hợp với người ấy phải tùy thuộc như thế nào để phù hợp với điều người ấy suy tầm và suy tư, và người ấy chỉ giao thiệp với người mà người ấy thích thú. Nhưng nếu câu chuyện chỉ nói liên hệ đến Bất động, thời người ấy không nghe, không lóng tai và tâm không an trú vào thượng trí, và người ấy không giao thiệp với người mà người ấy không thích thú. Người ấy cần được hiểu như vầy: "Là hạng người thiên nặng về vật chất thế gian".

 Này Sunakkhatta, sự tình này xảy ra, khi một số
người thiên nặng về Bất động. Đối với người
thiên nặng về Bất động, này Sunakkhatta, câu
chuyện thích hợp (với người ấy) phải tùy thuộc
như thế nào để phù hợp với điều người ấy suy tầm
và suy tư, và người ấy chỉ giao thiệp với người mà
người ấy thích thú. Nhưng nếu câu chuyện chỉ nói
liên hệ đến vật chất thế gian, thời người ấy không
nghe, không lóng tai và tâm không an trú vào
thượng trí, và người ấy không giao thiệp với
người mà người ấy không thích thú.

Ví như, này Sunakkhatta, một lá vàng khô đã rời khỏi cành, không còn xanh trở lại.

Cũng vậy, này Sunakkhatta, đối với hạng người

HOÀN TỤC                                          52

thiên nặng về Bất động, đã rời khỏi kiết sử vật chất
thế gian. Người ấy cần được hiểu như sau: "Đây là
hạng người không liên hệ với kiết sử vật chất thế
gian, thiên nặng về Bất động".

– Này Sunakkhatta, sự tình này xảy ra. Ở đây, có một số người thiên nặng về Vô sở hữu. Đối với người thiên nặng về Vô sở hữu, này Sunakkhatta, câu chuyện thích hợp với người ấy phải tùy thuộc như thế nào để phù hợp với điều người ấy suy tầm và suy tư, và người ấy chỉ giao thiệp với người mà người ấy thích thú. Nhưng nếu câu chuyện chỉ nói liên hệ đến Bất động, thời người ấy không nghe, không lóng tai, và tâm không an trú vào trí giác, và người ấy không giao thiệp với người mà người ấy không thích thú.

Ví như, này Sunakkhatta, một hòn đá bị vỡ làm đôi không thể nối liền lại được.

Cũng vậy, này Sunakkhatta, đối với hạng người
thiên nặng về Vô sở hữu, đã bị chặt đứt khỏi kiết sử
Bất động, người ấy cần được hiểu như sau: "Đây là
hạng người không liên hệ với kiết sử Bất động, thiên
nặng về Vô sở hữu".

 Này Sunakkhatta, sự tình này xảy ra. Ở đây, có một số người thiên nặng về Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Đối với người thiên nặng về Phi tưởng

HOÀN TỤC                                          53

phi phi tưởng xứ, này Sunakkhatta, câu chuyện
thích hợp với người ấy phải tùy thuộc như thế nào
để phù hợp với điều người ấy suy tầm và suy tư,
và người ấy chỉ giao thiệp với người mà người ấy
thích thú. Nhưng nếu câu chuyện chỉ nói liên hệ
đến Vô sở hữu xứ, thời người ấy không nghe,
không lóng tai, và tâm không an trú vào tri giác,
và người ấy không giao thiệp với người mà người
ấy không thích thú.

Ví như, này Sunakkhatta, một người đã ăn các
món ăn mỹ vị và đã quăng bỏ. Này Sunakkhatta, Ông
nghĩ thế nào? Người ấy có ưa ăn lại món ăn ấy
không?

– Bạch Thế Tôn không. Vì sao vậy? Vì rằng, bạch Thế Tôn, món ăn ấy được xem là ghê tởm rồi.

– Cũng vậy, này Sunakkhatta, đối với hạng
người thiên nặng về Phi tưởng phi phi tưởng xứ, đã
để một bên kiết sử Vô sở hữu xứ. Người ấy cần được
hiểu như sau: "Đây là hạng người không liên hệ với
kiết sử Vô sở hữu xứ, thiên nặng về Phi tưởng phi phi
tưởng xứ".

 Này Sunakkhatta sự tình này xảy ra, khi ở đây, có số người thiên nặng về chánh Niết-bàn. Đối với hạng người thiên nặng về chánh Niết-bàn, này

HOÀN TỤC                                           54

Sunakkhatta, câu chuyện thích hợp với người ấy
phải tùy thuộc như thế nào để phù hợp với điều
người ấy suy tầm và suy tư, và người ấy chỉ giao
thiệp với người mà người ấy thích thú. Nhưng nếu
câu chuyện chỉ nói liên hệ đến Phi tưởng phi phi
tưởng xứ, thời người ấy không nghe, không lóng
tai, và tâm không an trú vào trí giác. Và người ấy
không giao thiệp với người mà người mà ấy
không thích.

Ví như, này Sunakkhatta, cây tala ngọn cây đã bị chặt đứt không thể lớn được nữa.

Cũng vậy, này Sunakkhatta, đối với hạng người
thiên nặng về chánh Niết-bàn, đã cắt đứt kiết sử Phi
tưởng phi phi tưởng xứ, đã cắt đứt từ rễ, làm cho như
cây tala không thể tái sanh, không thể khởi lên lại
trong tương lai. Người ấy cần phải được hiểu như
sau: "Đây là hạng người không liên hệ với kiết sử
Phi tưởng phi phi tưởng xứ, thiên nặng về chánh
Niết-bàn".

 Này Sunakkhatta, sự tình này xảy ra, khi ở đây, có
một số người suy nghĩ như sau: "Tham ái được vị
Sa-môn gọi là mũi tên. Thuốc độc vô minh làm
não hại (con người) với dục, tham, sân. Mũi tên
tham ái đã được ta đoạn diệt; thuốc độc vô minh

HOÀN TỤC                                           55

đã được trừ khử; ta thiên nặng về chánh Niết-
bàn". Vị ấy có thể tự hào với mục đích hiện tại.
Vị ấy có thể truy cầu những gì không thích hợp
với khuynh hướng chánh Niết-bàn, mắt vị ấy có
thể truy cầu sắc không thích hợp, tai có thể truy
cầu tiếng không thích hợp, mũi có thể truy cầu
hương không thích hợp, lưỡi có thể truy cầu vị
không thích hợp, thân có thể truy cầu xúc không
thích hợp, ý có thể truy cầu pháp không thích hợp.
Khi mắt truy cầu sắc không thích hợp, tai truy cầu
tiếng không thích hợp, mũi truy cầu hương không
thích hợp, lưỡi truy cầu vị không thích hợp, thân
truy cầu xúc không thích hợp, ý truy cầu pháp
không thích hợp, thời tham dục nhiễu loạn tâm vị
ấy. Vị ấy do tâm bị tham dục nhiễu loạn đi đến
chết hay đi đến khổ gần như chết.

Ví như, này Sunakkhatta, một người bị mũi tên bắn, tên ấy có tẩm thuốc độc rất dày. Bạn bè thân hữu, bà con huyết thống người ấy cho mời một y sĩ giải phẫu. Vị y sĩ giải phẫu ấy có thể cắt xung quanh miệng vết thương với con dao; sau khi cắt xung quanh miệng vết thương với con dao, vị y sĩ giải phẫu có thể dò tìm mũi tên với một vật dụng dò tìm. Sau khi dò tìm mũi tên với một vật dụng dò tìm, y sĩ có thể rút mũi tên ra. Y sĩ có thể trừ khử hết thuốc độc, còn để lại một ít nhưng nghĩ không có thuốc độc

HOÀN TỤC                                           56

nào còn lại, y sĩ nói như sau: "Này Hiền giả, mũi tên
của Bạn đã được rút ra thuốc độc đã được trừ khử,
không còn dư tàn, và không còn gì nguy hiểm nữa
cho Bạn, nhưng Bạn phải chỉ ăn các đồ ăn thích hợp,
và hãy gìn giữ, nếu ăn đồ ăn không thích hợp, vết
thương của Bạn sẽ làm mủ lại, và thường thường
phải cho rửa vết thương, thường thường phải xức
thuốc cho miệng vết thương. Trong khi thường
thường cho rửa vết thương, thường thường xức thuốc
cho miệng vết thương, chớ có để máu cũ đóng khô
trên miệng vết thương và hãy cẩn thận khi đi ra giữa
gió và nắng; hãy cẩn thận khi đi ra giữa gió và nắng,
nếu không, bụi và nhớp có thể nhiễu hại miệng vết
thương. Và này Bạn, nếu Bạn chăm sóc vết thương,
thời vết thương sẽ được lành".

Người ấy suy nghĩ như sau: "Mũi tên đã được rút khỏi (thân) ta, nọc độc đã được trừ khử, không còn dư tàn, và ta đã thoát khỏi nguy hiểm". Và người ấy ăn những đồ ăn không thích hợp. Vì người ấy ăn những đồ ăn không thích hợp, nên vết thương làm mủ lại. Và thường thường người ấy không rửa vết thương, thường thường không xức thuốc miệng vết thương. Vì người ấy thường thường không rửa vết thương, vì người ấy thường thường không xức thuốc miệng vết thương, nên máu cũ đông lại trên miệng vết thương. Và người ấy thường hay đi giữa gió và

HOÀN TỤC                                           57

nắng. Do người ấy thường hay đi giữa gió và nắng, bụi và nhớp nhiễu hại miệng vết thương; và vì người ấy không chăm sóc vết thương nên vết thương không được lành. Vì người ấy làm chính những việc không thích hợp, và do thuốc độc được trừ khử nhưng còn dư tàn, do cả hai điều ấy nên miệng vết thương có thể lở to hơn trước. Do vết thương lở to, người ấy có thể đi đến chết hay đau khổ gần như chết.

Cũng vậy, này Sunakkhatta, sự kiện này xảy ra, khi ở đây một số Tỷ-kheo nghĩ như sau: "Tham ái được bậc Sa-môn gọi là mũi tên, thuốc độc vô minh làm não hại (con người) với dục, tham, sân. Mũi tên tham ái đã được ta đoạn diệt; thuốc độc vô minh đã được trừ khử. Ta thiên nặng về chánh Niết-bàn". Vị ấy có thể tự hào với mục đích hiện tại. Vị ấy có thể truy cầu những gì không thích hợp với khuynh hướng chánh Niết-bàn. Mắt có thể truy cầu sắc không thích hợp, tai có thể truy cầu tiếng không thích hợp, mũi có thể truy cầu hương không thích hợp, lưỡi có thể truy cầu vị không thích hợp, thân có thể truy cầu xúc không thích hợp, ý có thể truy cầu pháp không thích hợp. Khi mắt truy cầu sắc không thích hợp, tai truy cầu tiếng không thích hợp, mũi truy cầu hương không thích hợp, lưỡi truy cầu vị không thích hợp, thân truy cầu xúc không thích hợp, ý truy cầu pháp không thích hợp. thời tham dục nhiễu loạn tâm

HOÀN TỤC                                            58

vị ấy. Vị ấy do tham dục nhiễu loạn tâm, đi đến chết
hay đi đến khổ gần như chết. Như vậy, này
Sunakkhatta, là chết trong giới luật của bậc Thánh,
khi vị ấy từ bỏ tu tập, trở về hoàn tục, và như vậy,
này Sunakkhatta, là khổ như chết, khi vị ấy phạm
một ô uế tội nào.

 Này Sunakkhatta, sự tình này xảy ra, khi ở đây
một số Tỷ-kheo suy nghĩ như sau: "Tham ái được
bậc Sa-môn gọi là mũi tên, thuốc độc vô minh làm
não hại (con người) với dục, tham, sân. Mũi tên
tham ái đã được ta đoạn diệt, thuốc độc vô minh
đã được trừ khử. Ta thiên nặng về chánh Niết-
bàn". Chính vì thiên nặng về chánh Niết-bàn, vị
ấy không truy cầu những gì không thích hợp với
(khuynh hướng) thiên nặng về Niết-bàn, mắt
không truy cầu sắc không thích hợp, tai không
truy cầu tiếng không thích hợp, mũi không truy
cầu hương không thích hợp, lưỡi không truy cầu
vị không thích hợp, thân không truy cầu xúc
không thích hợp, ý không truy cầu pháp không
thích hợp. Vì mắt vị ấy không truy cầu sắc không
thích hợp, vì tai không truy cầu tiếng không thích
hợp, vì mũi không truy cầu hương không thích
hợp, vì lưỡi không truy cầu vị không thích hợp, vì
thân không truy cầu xúc không thích hợp, vì ý
không truy cầu pháp không thích hợp, nên tham

HOÀN TỤC                                          59

dục không nhiễu loạn tâm, vì tham dục không nhiễu loạn tâm; nên vị ấy không đi đến chết hay đi đến khổ gần như chết.

Ví như, này Sunakkhatta, một người bị tên bắn, và mũi tên bị tẩm thuốc độc rất dày. Bạn bè thân hữu, bà con huyết thống người ấy cho mời một y sĩ giải phẫu. Vị y sĩ giải phẫu ấy có thể cắt xung quanh miệng vết thương với con dao; sau khi cắt xung quanh miệng vết thương với con dao, vị y sĩ giải phẫu có thể dò tìm tên với một vật dụng dò tìm. Sau khi dò tìm mũi tên với một vật dụng dò tìm, y sĩ có thể rút mũi tên ra... Y sĩ có thể trừ khử hết thuốc độc không còn để dư lại và biết rằng không còn để dư lại. Vị ấy nói như sau: "Này Bạn, mũi tên của Bạn đã được rút ra, thuốc độc đã được trừ khử, không có dư tàn, nhưng vẫn còn nguy hiểm cho Bạn. Và Bạn hãy ăn những đồ ăn thích hợp, chớ ăn những đồ ăn không thích hợp khiến vết thương có thể làm mủ; và thường thường hãy rửa vết thương, thường thường hãy xức thuốc miệng vết thương, thường thường rửa vết thương, thường thường xức thuốc miệng vết thương, chớ để máu cũ đóng khô lại trên miệng vết thương. Và chớ có đi ra giữa gió và nắng; đi ra giữa gió và nắng, chớ để bụi và nhớp làm nhiễu hại miệng vết thương, hãy sống gìn giữ vết thương, này Bạn, và vết thương sẽ lành".

HOÀN TỤC                                             60

Người ấy suy nghĩ như sau: "Mũi tên đã được rút ra khỏi ta, thuốc độc đã được trừ khử, không có dư tàn. Và ta chưa thoát khỏi nguy hiểm".

 Và vị ấy có thể chỉ ăn các đồ ăn thích hợp.
Do chỉ ăn các đồ ăn thích hợp miệng vết
thương có thể không làm mủ.
 Và thường thường vị ấy có thể rửa vết
thương, thường thường có thể xức thuốc
miệng vết thương. Do thường thường rửa vết
thương, do thường thường xức thuốc miệng
vết thương, máu cũ không có thể đóng khô
lại trên miệng vết thương.
 Người ấy không sốt sắng đi giữa gió và nắng.
Do người ấy không sốt sắng đi giữa gió và
nắng, bụi và nhớp có thể không nhiễu hại
miệng vết thương và người ấy sống gìn giữ
vết thương, và vết thương được lành.
 Vì người ấy chỉ làm những điều thích hợp và
vì thuốc độc được trừ khử không còn dư tàn,
do hai (nhân duyên ấy) vết thương được khép
kín lại. Khi vết thương được da che kín lại,
người ấy không đi đến chết hay không đi đến
khổ gần như chết.

Cũng vậy, này Sunakkhatta, sự kiện này xảy ra,

HOÀN TỤC                                         61

khi ở đây một số Tỷ-kheo suy nghĩ như sau: "Tham
ái được bậc Sa-môn gọi là mũi tên, thuốc độc vô
minh làm não hại (con người) với dục, tham, sân.
Mũi tên tham ái đã được ta đoạn diệt.... (như trên)...
không có truy cầu những gì không thích hợp. Mắt
không truy cầu sắc không thích hợp, tai không truy
cầu tiếng không thích hợp, mũi không truy cầu
hương không thích hợp, lưỡi không truy cầu vị
không thích hợp, thân không truy cầu xúc không
thích hợp, ý không truy cầu pháp không thích hợp.
Do mắt người ấy không truy cầu sắc không thích
hợp, do tai không truy cầu tiếng không thích hợp, do
mũi không truy cầu hương không thích hợp, do lưỡi
không truy cầu vị không thích hợp, do thân không
truy cầu xúc không thích hợp, do ý không truy cầu
pháp không thích hợp, tham dục có thể không nhiễu
hại tâm. Do tâm không bị tham dục nhiễu hại, nên
người ấy không đi đến chết, hay không đi đến khổ
gần như chết.

Này Sunakkhatta, Ta nói ví dụ này với mục đích làm sáng tỏ ý nghĩa. Nghĩa ở đây như sau:

 Vết thương, này Sunakkhatta, là đồng nghĩa
với sáu xúc xứ (phassayatana);
 Thuốc độc, này Sunakkhatta, là đồng nghĩa
với vô minh;

HOÀN TỤC                                            62

 Mũi tên, này Sunakkhatta, là đồng nghĩa với
ái;
 Vật dụng dò tìm, này Sunakkhatta, là đồng
nghĩa với niệm;
 Con dao, này Sunakkhatta, là đồng nghĩa với
Thánh trí tuệ.
 Vị y sĩ giải phẫu, này Sunakkhatta, là đồng
nghĩa với Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác.

Thật vậy, này Sunakkhatta, Tỷ-kheo tự mình phòng hộ đối với sáu xúc xứ, nghĩ rằng: "Sanh y (Upadhi) là căn bản của khổ", sau khi biết như vậy, vị ấy trở thành vô sanh y, giải thoát nhờ đoạn diệt sanh y. Vị ấy còn chú thân của mình trên sanh y hay để tâm đến sanh y, sự tình như vậy không xảy ra.

Ví như, này Sunakkhatta, một chén uống nước bằng đồng, đẹp đẽ và hương thơm, và chén ấy lại tẩm thuốc độc. Rồi một người đến, muốn sống, muốn không chết, muốn lạc, yếm ly khổ. Này Sunakkhatta, Ông nghĩ thế nào? Người ấy có uống chén bằng đồng này không, nếu người ấy biết: "Sau khi tôi uống từ đây, tôi sẽ đi đến chết hoặc đi đến gần như chết?"

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

HOÀN TỤC                                         63

– Cũng vậy, này Sunakkhatta, Tỷ-kheo ấy chắc
chắn phòng hộ đối với sáu xúc xứ. "Sanh y là căn
bản của đau khổ", sau khi biết vậy, vị ấy trở thành vô
sanh y, giải thoát nhờ đoạn diệt sanh y. Còn chú thân
của vị ấy trên sanh y, để tâm đến sanh y, sự tình như
vậy không xảy ra.

Ví như, này Sunakkhatta, một con rắn độc hết
sức độc hại, và có một người đến, muốn sống, muốn
không chết, muốn lạc, yếm ly khổ. Này Sunakkhatta,
Ông nghĩ thế nào? Người ấy có đưa tay hay gót chân
cho con rắn độc hại này không, nếu người ấy biết:
"Nếu ta bị con rắn này cắn, ta sẽ đi đến chết hay khổ
gần như chết?"

– Thưa không, bạch Thế Tôn.

– Cũng vậy, này Sunakkhatta, Tỷ-kheo ấy
chắc chắn phòng hộ sáu xúc xứ. "Sanh y là căn
bản đau khổ", sau khi biết vậy, vị ấy trở thành vô
sanh y, giải thoát nhờ đoạn diệt sanh y. Còn chú
thân của vị ấy trên sanh y, hay để tâm đến sanh
y, sự tình như vậy không xảy ra.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Sunakkhatta Licchaviputta hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

HOÀN TỤC                                            64

HOÀN TỤC   65

7     Nguyên nhân thối đoạ, hoàn tục - Kinh THÂN GIÁO SƯ – Tăng II, 417

THÂN GIÁO SƯ – Tăng II, 417

1. Rồi một Tỷ-kheo đi đến vị giáo thọ của mình, sau khi đến, thưa với vị giáo thọ của mình như sau:

- Bạch Thượng tọa, nay thân con cảm thấy như bị
say ngọt, con không thấy rõ phương hướng, pháp
không được con nhớ đến. Hôn trầm thụy miên chinh
phục tâm con và an trú. Không có hoan hỷ, con sống
Phạm hạnh. Con có những nghi ngờ đối với Chánh
pháp.

2. Rồi Tỷ-kheo ấy đem theo một vị Tỷ-kheo cộng
trú, đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi
ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tỷ-kheo
ấy bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, Tỷ-kheo này nói như sau: "Bạch
Thượng Toạ, thân con cảm thấy như bị say ngọt, mắt
con không thấy rõ phương hướng, pháp không được
con nhớ đến. Hôn trầm thụy miên chinh phục tâm
con và an trú. Không có hoan hỷ, con sống Phạm
hạnh. Con có những nghi ngờ đối với Chánh pháp".

HOÀN TỤC                                           66

3.- Sự việc là vậy, này Tỷ-kheo, khi một người sống
với các căn không được bảo vệ, với ăn uống không
có tiết độ, không có chú tâm cảnh giác, không có
quán nhìn các thiện pháp, không có trước đêm và
sau đêm chuyên chú tu tập các pháp giác chi. Do vậy,
thân Thầy cảm thấy như bị say ngọt, mắt Thầy không
thấy rõ phương hướng, pháp không được Thầy nhớ
đến. Hôn trầm thụy miên chinh phục tâm Thầy và an
trú. Không có hoan hỷ, Thầy sống Phạm hạnh. Thầy
có những nghi ngờ đối với Chánh pháp.

Do vậy, này Tỷ-kheo, Thầy phải học tập như sau: "Ta
sẽ bảo vệ các căn, có tiết độ trong ăn uống, chú tâm
cảnh giác, quán nhìn các Thiện pháp, trước đêm và
sau đêm ta sẽ sống chuyên chú tu tập các pháp giác
chi".

Như vậy, này các Tỷ-kheo, các Thầy cần phải học tập.

4. Rồi Tỷ-kheo ấy được Thế Tôn giáo giới với lời giáo giới này, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân phía hữu hướng về Ngài rồi ra đi. Rồi Tỷ- kheo ấy sống một mình, an tịnh, không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, không bao lâu chứng được mục đích mà các thiện nam tử chơn chánh xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, chính là vô thượng cứu cánh Phạm hạnh, ngay trong hiện tại, tự mình

HOÀN TỤC                                          67

với thắng trí, chứng đạt và an trú. Vị ấy hoàn toàn liễu tri: "Sanh đã tận, Phạm hạnh đã thành, những việc nên làm đã làm, không có trở lui trạng thái này nữa". Tỷ-kheo ấy trở thành một vị A-la-hán.

Rồi Tỷ-kheo đã chứng đắc A-la-hán ấy đi đến vị giáo thọ sư của mình, sau khi đến, thưa với vị giáo thọ sư của mình:

5.- Bạch Thượng tọa, nay thân con không cảm thấy
như bị say ngọt, mắt con thấy rõ các phương hướng.
Pháp được con nhớ rõ. Với tâm hoan hỷ, con sống
Phạm hạnh, Con không còn nghi nhờ đối với các
thiện pháp.

6. Rồi Tỷ-kheo ấy đem theo một Tỷ-kheo cộng trú;
đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi
ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tỷ-kheo
ấy bạch Thế Tôn:

-Bạch Thế Tôn, vị Tỷ-kheo này nói như sau: "Bạch
Thượng Toạ, nay thân con không cảm thấy như bị
say ngọt, con thấy rõ các phương hướng, pháp được
con nhớ rõ. Với tâm hoan hỷ, con sống Phạm hạnh.
Con không còn nghi ngờ đối với các thiện pháp".

7.- Như vậy là phải, này Tỷ-kheo, khi một người sống với các căn được bảo vệ, với ăn uống có tiết độ,

HOÀN TỤC                                           68

có chú tâm cảnh giác, có quán nhìn các thiện pháp,
trước đêm và sau đêm sống chuyên chú tu tập các
pháp giác chi. Do vậy, thân không cảm thấy như bị
say ngọt, các phương hướng được hiện rõ, và pháp
được người ấy nhớ rõ. Hôn trầm thụy miên không
còn chinh phục tâm của vị ấy. Với tâm hoan hỷ, vị
ấy sống Phạm hạnh. Vị ấy không còn nghi ngờ đối
với các thiện pháp.

Vậy này các Tỷ-kheo, các Thầy cần phải học tập như
sau: "Ta sẽ bảo vệ các căn, có tiết độ trong ăn uống,
chuyên tâm cảnh giác, quán nhìn các thiện pháp,
trước đêm và sau đêm, ta sẽ sống chuyên chú tu tập
các pháp giác chi".

Như vậy, này các Tỷ-kheo, các Thầy cần phải học tập.

HOÀN TỤC                                           69

8     Sunakkhatta thuộc bộ lạc Lichavi - ĐẠI Kinh SƯ TỬ HỐNG – 12 Trung I, 161

ĐẠI KINH SƯ TỬ HỐNG (Mahasihanada suttam) – Bài kinh số 12 – Trung I, 161

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú tại Vesali (Tỳ-xá-ly), ở phía ngoài thành, trong một khu rừng phía Tây. Lúc bấy giờ, Sunakkhatta thuộc bộ lạc Licchavi, vừa mới từ bỏ Pháp luật này, nói lời nói như sau trong Hội chúng ở Vesali: "Sa-môn Gotama không có pháp thượng nhân, không có tri kiến thù thắng xứng đáng bậc Thánh; Sa-môn Gotama thuyết pháp, pháp ấy tự mình tạo ra, do suy luận tác thành, tùy thuận trắc nghiệm, và thuyết cho một mục tiêu đặc biệt, có khả năng hướng thượng, có thể dẫn người thực hành diệt tận khổ đau". Lúc ấy Tôn giả Sariputta vào buổi sáng, đắp y, cầm bát, vào thành Vesali để khất thực. Tôn giả Sariputta nghe Sunakkhatta thuộc bộ lạc Licchavi nói như sau trong Hội chúng ở Vesali: "Sa- môn Gotama không có pháp thượng nhân, không có

HOÀN TỤC                                          70

tri kiến thù thắng xứng đáng bậc Thánh; Sa-môn
Gotama thuyết pháp, pháp ấy tự mình tạo ra, do suy
luận tác thành, tùy thuận trắc nghiệm và thuyết pháp
cho một mục tiêu đặc biệt, có khả năng hướng
thượng, có thể dẫn người thực hành diệt tận khổ
đau".

Rồi Tôn giả Sariputta khất thực xong, sau khi ăn và đi khất thực trở về đến chỗ ở Thế Tôn, sau khi đến đảnh lễ Ngài và ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, Tôn giả Sariputta bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, Sunakkhatta thuộc bộ lạc
Licchavi, vừa mới từ bỏ Pháp luật này, nói lời nói
như sau trong Hội chúng Vesali: ""Sa-môn Gotama
không có pháp thượng nhân... (như trên)... diệt tận
khổ đau".

– Này Sariputta, Sunakkhatta phẫn nộ và ngu si,
do phẫn nộ nên nói lên lời ấy. Này Sariputta, Ông ta
nghĩ: "Ta sẽ nói xấu". Thế mà kẻ ngu Sunakkhatta
lại nói lời tán thán Như Lai. Này Sariputta, ai nói
như sau là tán thán Như Lai: "Pháp ấy được thuyết
giảng cho một mục tiêu đặc biệt, có khả năng hướng
dẫn người thực hành diệt tận khổ đau".

 Này Sariputta, đối với Sunakkhatta ngu si kia,

HOÀN TỤC                                           71

sẽ không có tùy pháp về Ta như sau: "Đây là
Như Lai, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh
Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô
Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân
Sư, Phật, Thế Tôn".
 Này Sariputta, đối với Sunakkhatta ngu si kia,
sẽ không có tùy pháp này về Ta như sau: "Đây
là Thế Tôn, vị đã chứng được các loại thần
thông, một thân hiện ra nhiều thân, nhiều thân
hiện ra một thân, hiện hình, biến hình, đi ngang
qua vách, qua thành, qua núi, như đi ngang hư
không, độn thổ trồi lên ngang qua đất liền như
ở trong nước, đi trên nước không chìm như trên
đất liền, ngồi kiết-già đi trên hư không như con
chim; với bàn tay, chạm và rờ mặt trăng và mặt
trời, những vật có đại oai lực, đại oai thần như
vậy, có thể tự thân bay đến cõi Phạm Thiên".
 Này Sariputta, đối với Sunakkhatta ngu si kia
sẽ không có tùy pháp này về Ta như sau: "Đây
là Thế Tôn với thiên nhĩ thanh tịnh siêu nhân
có thể nghe hai loại tiếng chư Thiên và loài
Người, xa và gần".
 Này Sariputta, đối với Sunakkhatta ngu si kia
sẽ không có tùy pháp này về Ta như sau: "Đây
là Thế Tôn, sau khi đi sâu vào tâm chúng sanh,
tâm loài Người với tâm của mình, vị ấy biết
được như sau: "Tâm có tham biết là tâm có

HOÀN TỤC                                         72

tham. Hay tâm không tham biết là tâm không
tham... tâm chuyên chú... tâm tán loạn... đại
hành tâm... không phải đại hành tâm... tâm
chưa vô thượng... tâm vô thượng... Tâm Thiền
định... Tâm không Thiền định... tâm giải
thoát... tâm không giải thoát biết là tâm không
giải thoát". Vị ấy biết như vậy.

Này Sariputta, Như Lai có đầy đủ mười Như
Lai lực, chính nhờ thành tựu mười lực này, Như Lai
tự nhận cho mình địa vị Ngưu Vương, rống tiếng
rống con sư tử trong các Hội chúng và chuyển Phạm
luân. Thế nào là mười?

1.   Ở đây, này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri xứ là xứ, phi xứ là phi xứ (Tri thị xứ phi xứ lực). Này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri xứ là xứ, phi xứ là phi xứ. Như vậy là Như Lai lực của Như Lai. Chính nhờ Như Lai lực này Như Lai tự nhận cho mình địa vị Ngưu Vương, rống lên tiếng rống con sư tử trong các Hội chúng, và chuyển Phạm luân. 2.   Lại nữa, này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri quả báo tùy thuộc sở do, tùy theo sở nhân của các hành nghiệp quá khứ, vị lai, hiện tại (Tri tam thế nghiệp báo lực.) Này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri... (như trên)... và chuyển Phạm luân. 3.   Lại nữa, này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri

HOÀN TỤC                                               73

con đường đưa đến tất cả cảnh giới (Tri nhứt
thiết đạo trí lực). Này Sariputta, Như Lai như thật
tuệ tri... (như trên)... và chuyển Phạm luân.
4.   Lại nữa, này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri
thế giới với mọi cảnh giới, nhiều chủng loại,
nhiều sai biệt (Tri thế gian chủng chủng tánh
lực). Này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri...
(như trên)... và chuyển Phạm luân.
5.   Lại nữa, này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri
chí hướng sai biệt của các loại hữu tình (Tri tha
chúng sanh chưởng chưởng dục lực). Này
Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri ... chuyển
Phạm luân.
6.   Lại nữa, này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri
những căn thượng hạ của các loài hữu tình, loài
Người (Tri tha chúng sanh chư căn thượng hạ
lực). Này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri...
(như trên)... và chuyển Phạm luân.
7.   Lại nữa, này Sariputta, Như Lai như thật tuệ tri
sự tạp nhiễm, sự thanh tịnh, sự xuất khởi của
các Thiền, chứng về Thiền, về giải thoát, về định
(Tri chư Thiền tam muội lực). Này Sariputta, Như
Lai như thật tuệ tri... (như trên)... và chuyển Phạm
luân.
8.   Lại nữa, này Sariputta, Như Lai nhớ đến các đời

HOÀN TỤC                                               74

sống quá khứ, như một đời, hai đời, ba đời, bốn
đời, năm đời, mười đời, hai mươi đời, ba mươi
đời, bốn mươi đời, năm mươi đời, một trăm đời,
một ngàn đời, một trăm ngàn đời, nhiều hoại kiếp,
nhiều thành kiếp, nhiều thành hoại kiếp. Ngài nhớ
rằng: "Tại chỗ kia, Ta có tên như thế này, dòng
họ như thế này, giai cấp như thế này, thọ khổ lạc
như thế này, tuổi thọ đến mức như thế này. Sau
khi chết tại chỗ kia, Ta được sanh ra chỗ nọ. Tại
chỗ ấy, Ta có tên như thế này, dòng họ như thế
này, giai cấp như thế này, thọ khổ lạc như thế này,
tuổi thọ đến mức như thế này. Sau khi chết tại chỗ
nọ, Ta được sanh ra ở đây". Như vậy, Như Lai
nhớ đến nhiều đời sống quá khứ cùng với các nét
đại cương và các chi tiết. Này Sariputta, Như Lai
như thật tuệ tri... (như trên)... và chuyển Phạm
luân.
9.   Lại nữa, này Sariputta, Như Lai với thiên nhãn
thuần tịnh, siêu nhân, thấy sự sống và chết của
chúng sanh. Như Lai tuệ tri rõ rằng, chúng sanh
người hạ liệt, kẻ cao sang, người đẹp đẽ, kẻ thô
xấu, người may mắn, kẻ bất hạnh đều do hạnh
nghiệp của họ. Các chúng sanh này làm những ác
hạnh về thân, về lời và về ý, phỉ báng các bậc
Thánh, theo tà kiến, tạo các nghiệp theo tà kiến.
Những người này sau khi thân hoại mạng chung
phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục.

HOÀN TỤC                                              75

Các chúng sanh này làm những thiện hạnh về
thân, về lời và về ý, không phỉ báng các bậc
Thánh, theo chánh kiến, tạo các nghiệp theo
chánh kiến. Những người này, sau khi thân hoại
mạng chung, được sanh lên các thiện thú, cõi
Trời, trên đời này. Như vậy, Như Lai với thiên
nhãn thuần tịnh, siêu nhân, thấy sự sống chết của
chúng sanh. Như Lai tuệ tri rằng, chúng sanh,
người hạ liệt, kẻ cao sang, người đẹp đẽ, kẻ thô
xấu, người may mắn, kẻ bất hạnh, đều do hạnh
nghiệp của họ. Này Sariputta, Như Lai như thật
tuệ tri... (như trên)... và chuyển Phạm luân.
10.   Lại nữa, này Sariputta, Như Lai nhờ đoạn trừ các
lậu hoặc tự mình chứng tri, chứng ngộ, thành tựu
và an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm giải thoát,
tuệ giải thoát. Này Sariputta, Như Lai nhờ đoạn
trừ các lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ,
chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm
giải thoát, tuệ giải thoát. Chính nhờ Như Lai lực
này, Như Lai tự nhận cho mình địa vị Ngưu
Vương, rống tiếng rống con sư tử trong các Hội
chúng và chuyển Phạm luân.

Này Sariputta, Như Lai có đầy đủ mười Như Lai
lực. Chính nhờ thành tựu mười lực này, Như Lai tự
nhận cho mình địa vị Ngưu Vương, rống tiếng rống
sư tử trong các Hội chúng và chuyển Phạm luân.

HOÀN TỤC                                                76

Này Sariputta, nếu ai biết Ta như vậy, thấy Ta như vậy mà còn nói: "Sa-môn Gotama không có pháp Thượng nhân, không có tri kiến thù thắng xứng đáng bậc Thánh. Sa-môn Gotama thuyết pháp, pháp ấy tự mình tạo ra, do suy luận tác thành, tùy thuận trắc nghiệm, thuyết pháp cho một mục tiêu đặc biệt, có khả năng hướng thượng, có thể hướng dẫn người thực hành diệt tận khổ đau". Này Sariputta, nếu người ấy không từ bỏ lời nói ấy; không từ bỏ tâm ấy, không đoạn trừ tà kiến ấy; người ấy sẽ bị rơi vào địa ngục như một gánh nặng bị quăng bỏ một bên.

Này Sariputta, như Tỷ-kheo thành tựu giới hạnh, thành tựu Thiền định, thành tựu trí tuệ có thể chứng được chánh trí ngay trong hiện tại. Này Sariputta, Ta nói như vậy là sự thành tựu như vậy. Nếu người ấy không từ bỏ lời nói ấy không từ bỏ tâm ấy, không đoạn trừ tà kiến ấy; người ấy sẽ bị rơi vào địa ngục như một gánh nặng bị quăng bỏ một bên.

Này Sariputta, có bốn pháp vô sở úy chính nhờ thành tựu bốn pháp này, Như Lai tự nhận cho mình địa vị Ngưu Vương, rống tiếng rống con sử tử trong các Hội chúng và chuyển Phạm luân. Thế nào là bốn?

1. Này Sariputta, Ta thấy không có lý do gì, một Sa- môn, Bà-la-môn, chư Thiên, Ma vương, Phạm

HOÀN TỤC                                           77

thiên hay một ai ở đời có thể chỉ trích Ta đúng
pháp rằng: "Các pháp này chưa được chứng ngộ
hoàn toàn, mà quý vị tự xưng đã chứng ngộ hoàn
toàn". Này Sariputta, vì Ta thấy không có lý do gì
như vậy, nên Ta sống đạt được an ổn, đạt được
không sợ hãi, đạt được vô úy.

2. Này Sariputta, Ta thấy không có lý do gì... có thể
chỉ trích Ta đúng pháp rằng: "Các lậu hoặc này
chưa được đoạn trừ mà quý vị tự xưng đã đoạn
trừ". Này Sariputta, vì Ta không thấy... đạt được
vô úy.

3. Này Sariputta, Ta thấy không có lý do gì... có thể
chỉ trích Ta đúng pháp rằng: "Những pháp này
được gọi là các chướng ngại pháp khi được thực
hành thời không có gì gọi là chướng ngại pháp
cả". Này Sariputta, vì Ta không thấy... đạt được
vô úy.

4. Này Sariputta, Ta thấy không có lý do gì một Sa-
môn Bà-la-môn, chư Thiên, Ma vương, Phạm
thiên hay một ai ở đời có thể chỉ trích Ta đúng
pháp rằng: "Pháp do quý vị thuyết giảng không
đưa đến mục tiêu đặc biệt, không có khả năng
hướng thượng, không có thể dẫn người thực hành
đến diệt tận khổ đau". Này Sariputta, vì Ta thấy

HOÀN TỤC                                           78

không có lý do gì như vậy, nên Ta sống đạt được an ổn, đạt được không sợ hãi, đạt được vô úy.

Này Sariputta, có bốn pháp vô sở úy, chính nhờ
thành tựu bốn pháp này, Như Lai tự nhận cho mình
địa vị Ngưu Vương... chuyển Phạm luân. Này
Sariputta, nếu ai biết Ta như vậy... người ấy sẽ bị rơi
vào địa ngục như một gánh nặng bị quăng bỏ một
bên.

Này Sariputta, có tám Hội chúng này:

 Hội chúng Sát đế lỵ,
 Hội chúng Bà-la-môn,
 Hội chúng Gia chủ,
 Hội chúng Sa-môn,
 Hội chúng Tứ thiên vương,
 Hội chúng Tam thập tam thiên,
 Hội chúng Màra,
 Hội chúng Phạm thiên.

Này Sariputta, có tám Hội chúng này. Này
Sariputta, Như Lai thành tựu bốn pháp vô sở úy như
vậy, đến gần và vào tám Hội chúng này. Này
Sariputta, Ta nhớ lại Ta đã đến hàng trăm Hội chúng
Sát-đế-lỵ. Tuy vậy, trước khi Ta ngồi xuống tại chỗ
ấy, trước khi Ta nói chuyện và trước khi Ta đàm

HOÀN TỤC                                             79

luận; này Sariputta, Ta thấy không có lý do gì để nghĩ
rằng: "Chắc chắn sự sợ hãi và run sợ sẽ đến ám ảnh
Ta". Này Sariputta, vì Ta thấy không có lý do gì như
vậy, nên Ta sống đạt được an ổn, đạt được không sợ
hãi, đạt được vô úy.

Này Sariputta, Ta nhớ lại, Ta đã đến hàng trăm
Hội chúng Bà-la-môn... (như trên)... Hội chúng Gia
chủ... Hội chúng Sa-môn... Hội chúng Tứ thiên
vương... Hội chúng Tam thập tam thiên... Hội chúng
Màra... Hội chúng Phạm thiên. Tuy vậy, trước khi Ta
ngồi xuống tại chỗ ấy, trước khi Ta nói chuyện và
trước khi Ta đàm luận, này Sariputta, Ta thấy không
có một lý do gì để nghĩ rằng: "Chắc chắn sự sợ hãi
và run sợ sẽ đến ám ảnh Ta". Này Sariputta, vì Ta
thấy không có lý do gì như vậy, nên Ta sống đạt được
an ổn, đạt được không sợ hãi, đạt được vô úy. Này
Sariputta, nếu ai biết Ta như vậy... người ấy sẽ bị rơi
vào địa ngục, như một gánh nặng bị quăng bỏ một
bên.

Này Sariputta, có bốn loại sanh. Thế nào là bốn? Noãn sanh, thai sanh, thấp sanh, hóa sanh.

 Này Sariputta, thế nào là noãn sanh? Này Sariputta, những loại chúng sanh nào phá vỏ trứng mà sanh, này Sariputta như vậy gọi là

HOÀN TỤC                                             80

noãn sanh.
 Và này Sariputta, thế nào là thai sanh? Này
Sariputta, những loại chúng sanh nào phá màn
da mỏng che chỗ kín mà sanh, này Sariputta,
như vậy gọi là thai sanh.
 Và này Sariputta, thế nào là thấp sanh? Này
Sariputta, những loại chúng sanh nào sanh ra
từ cá thúi, từ xác chết thúi, từ cháo cơm thúi,
hay trong hồ nước dơ hay trong ao nước nhớp.
Này Sariputta, như vậy gọi là thấp sanh.
 Và này Sariputta, thế nào là hóa sanh? Chư
Thiên, các chúng sanh ở địa ngục, một số thuộc
loài người và một số thuộc đọa xứ. Này
Sariputta, như vậy gọi là hóa sanh.

Này Sariputta có bốn loại sanh như vậy. Này
Sariputta, nếu ai biết Ta như vậy... người ấy sẽ bị rơi
vào địa ngục, như một gánh nặng bị quăng bỏ một
bên.

Này Sariputta, có năm loại sanh thú này. Thế nào là năm? Địa ngục, bàng sanh, ngạ quỷ, loài Người, chư Thiên.

 Này Sariputta, Ta tuệ tri địa ngục, con đường đưa đến địa ngục và hành lộ đưa đến địa ngục. Tùy theo hạnh nghiệp, sau khi thân hoại mạng chung,

HOÀN TỤC                                             81

phải sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục, sự việc này ta cũng tuệ tri.

 Và này Sariputta, Ta tuệ tri bàng sanh, con đường
đưa đến bàng sanh. Tùy theo hạnh nghiệp, sau khi
thân hoại mạng chung, phải sanh vào bàng sanh,
sự việc này Ta cũng tuệ tri.

 Và này Sariputta, Ta tuệ tri ngạ quỷ, con đường
đưa đến ngạ quỷ, và hành lộ đưa đến ngạ quỷ. Tùy
theo hành nghiệp, sau khi thân hoại mạng chung,
phải sanh vào ngạ quỷ, sự việc này Ta cũng tuệ
tri.

 Và này Sariputta, Ta cũng tuệ tri loài Người, con
đường đưa đến thế giới loài Người và hành lộ đưa
đến thế giới loài Người. Tùy theo hành nghiệp,
sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào loài
Người, sự việc này Ta cũng tuệ tri.

 Và này Sariputta, Ta cũng tuệ tri chư Thiên, con
đường đưa đến Thiên giới và hành lộ đưa đến
Thiên giới. Tùy theo hành nghiệp, sau khi thân
hoại mạng chung, sanh vào thiện thú, Thiên giới,
thế giới này, sự việc này Ta cũng tuệ tri.

 Và này Sariputta, Ta cũng tuệ tri Niết-bàn, con

HOÀN TỤC                                          82

đường đưa đến Niết-bàn và hành lộ đưa đến Niết-
bàn. Tùy theo hành nghiệp, do đoạn trừ các lậu
hoặc, sau khi tự mình với thắng trí, chứng ngộ,
chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm
giải thoát, tuệ giải thoát, sự việc này, Ta cũng tuệ
tri.

Này Sariputta, ở đây, với tâm của Ta, Ta tuệ tri tâm của một số người: "Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy, bước vào đạo lộ như vậy, sau khi thân hoại mạng chung sẽ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục như vậy". Sau một thời gian, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu nhân, Ta thấy người ấy, sau khi thân hoại mạng chung sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục, phải cảm thọ những cảm giác cực khổ, thống khổ, khốc liệt. Này Sariputta, cũng như có một hố than sâu hơn thân người, đầy vun than hừng, không có lửa ngọn, không có khói, và một người đi đến, bị nóng bức áp đảo, bị nóng bức hành hạ, mệt mỏi khô cổ, đắng họng, khát nước, và đi thẳng đến hố than ấy chỉ bằng một con đường. Một người có mắt thấy người ấy, có thể nói: "Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy, bước vào đạo lộ như vậy, sẽ đi đến hố than kia". Sau một thời gian, người ấy sẽ thấy người kia rơi vào hố than ấy và phải cảm thọ những cảm giác cực khổ, thống khổ, khốc liệt. Này Sariputta, cũng vậy, ở đây với

HOÀN TỤC                                            83

tâm của Ta, Ta tuệ tri tâm của một số người: "Hành
nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy, bước
vào đạo lộ như vậy, sau khi thân hoại mạng chung sẽ
sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục như vậy".
Sau một thời gian, với thiên nhãn thanh tịnh siêu
nhân, Ta thấy người ấy sau khi thân hoại mạng
chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục, phải
cảm thọ những cảm giác cực khổ, thống khổ, khốc
liệt.

Này Sariputta, ở đây với tâm của Ta, Ta tuệ tri tâm của một số người: "Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy, bước vào đạo lộ như vậy, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh vào bàng sanh". Sau một thời gian, với thiên nhãn thanh tịnh siêu nhân, Ta thấy kẻ ấy sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào bàng sanh, phải cảm thọ những cảm giác cực khổ, thống khổ, khốc liệt. Này Sariputta, cũng như có một hố phân, sâu hơn thân người, đầy những phẩn uế, và một người đi đến, bị nóng bức áp đảo, bị nóng bức hành hạ, mệt mỏi, khô cổ, đắng họng, khát nước và đi thẳng đến hố phân ấy chỉ bằng một con đường. Một người có mắt thấy người ấy có thể nói: "Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy và bước vào đạo lộ như vậy, sẽ đi đến hố phân ấy". Sau một thời gian, người ấy sẽ thấy người kia rơi vào hố phân ấy và phải cảm thọ những cảm

HOÀN TỤC                                            84

giác cực khổ, thống khổ, khốc liệt. Này Sariputta, cũng vậy, ở đây với tâm của Ta... (như trên)... thống khổ, khốc liệt.

Này Sariputta, ở đây với tâm của Ta, Ta tuệ tri
tâm của một số người "Hành nghiệp của người này
như vậy, cử chỉ như vậy... sau khi thân hoại mạng
chung sẽ sanh vào ngạ quỷ, phải cảm thọ những cảm
giác cực khổ, thống khổ, khốc liệt". Này Sariputta,
cũng như có một cây sống trên miếng đất không bằng
phẳng, với lá thưa thớt, với bóng che từng đám lưa
thưa. Và một người đi đến bị nóng bức áp đảo, bị
nóng bức hành hạ, mệt mỏi, khô cổ, đắng họng, khát
nước và đi thẳng đến cây ấy chỉ bằng một con đường.
Một người có mắt thấy người ấy có thể nói: "Hành
nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy và
bước vào đạo lộ như vậy, sẽ đi đến cây ấy". Sau một
thời gian, người ấy sẽ thấy người kia ngồi hay nằm
dưới bóng cây ấy và phải cảm thọ những cảm giác
cực khổ, thống khổ, khốc liệt. Này Sariputta, cũng
vậy ở đây với tâm của Ta... (như trên)... thống khổ,
khốc liệt.

Này Sariputta, ở đây với tâm của Ta, Ta biết tâm của một số người: "Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy... sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh vào loài người". Sau một thời gian... Ta thấy

HOÀN TỤC                                           85

người ấy sanh vào loài người, và cảm thọ được nhiều
cảm giác lạc thọ. Này Sariputta, cũng như có một cây
sống trên miếng đất bằng phẳng với lá sum sê, với
bóng cây rậm rạp. Và một người đi đến, bị nóng bức
áp đảo, bị nóng bức hành hạ, mệt mỏi, khô cổ, đắng
họng, khát nước và đi thẳng đến cây ấy chỉ bằng một
con đường. Một người có mắt thấy người ấy có thể
nói: "Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ
của người này như vậy và bước vào đạo lộ như vậy,
sẽ đi đến cây ấy". Sau một thời gian, người ấy sẽ thấy
người kia, ngồi hay nằm dưới bóng cây ấy và cảm
thọ được nhiều cảm giác lạc thọ. Này Sariputta, cũng
vậy, ở đây, với tâm của Ta... được nhiều cảm giác lạc
thọ.

Này Sariputta, ở đây với tâm của Ta, Ta tuệ tri tâm của một số người: "Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy... sau khi thân hoại mạng chung sẽ sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi đời này". Sau một thời gian... Ta thấy người ấy sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi đời này và cảm thọ những cảm giác cực lạc. Này Sariputta, giống như một ngôi lầu, có gác nhọn, có tô vôi cả trong lẫn ngoài, được che gió, có then chốt đóng lại và có các cửa sổ khép kín. Tại đây có một sàng tọa, trải nệm lông dài, trải nệm màu trắng, trải nệm bông có thêu hoa, trải nệm bằng da sơn dương gọi là kadali, có nệm với khuôn màu

HOÀN TỤC                                            86

treo phía trên, có gối dài màu đỏ cả hai đầu. Và một người đi đến, bị nóng bức áp đảo, bị nóng bức hành hạ, mệt mỏi, khô cổ, đắng họng, khát nước và đi thẳng đến ngôi lầu ấy. Một người có mắt thấy người ấy có thể nói: "Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy, và bước vào đạo lộ như vậy, sẽ đi đến ngôi lầu ấy". Sau một thời gian, người ấy sẽ thấy người kia ngồi hay nằm trong ngôi lầu ấy, trong gác nhọn ấy, trên sàng tọa ấy và cảm thọ được nhiều cảm thọ cực lạc. Này Sariputta, cũng vậy, ở đây với tâm của Ta... được nhiều cảm giác lạc thọ.

Này Sariputta, ở đây với tâm của Ta, Ta tuệ tri tâm của một số người: "Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như vậy, bước vào đạo lộ như vậy, sẽ đoạn trừ các lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát như vậy". Sau một thời gian, Ta thấy vị ấy đoạn trừ các lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát, cảm thọ những cảm giác cực lạc. Này Sariputta, giống như một hồ sen có nước trong, có nước ngọt, có nước mát, có nước trong sáng, có bờ hồ khéo sắp đặt, đẹp đẽ, và không xa hồ ấy có khu rừng rậm rạp. Một người đi đến, bị nóng bức áp đảo, bị nóng bức hành hạ, mệt mỏi, khô cổ, đắng họng, khát nước và đi

HOÀN TỤC                                             87

thẳng đến hồ sen ấy. Một người có mắt thấy người
ấy có thể nói: "Hành nghiệp của người này như vậy,
cử chỉ như vậy, và bước vào đạo lộ như vậy, sẽ đi
đến hồ sen ấy". Sau một thời gian, người ấy sẽ thấy
người kia, sau khi tẩm mình vào hồ sen ấy, sau khi
tắm rửa, uống nước và làm cho dịu bớt mọi ưu tư,
mệt mỏi, phiền não, sau khi ra khỏi hồ liền qua ngồi
hay nằm trong rừng cây rậm rạp ấy và cảm thọ
những cảm giác cực lạc. Cũng vậy, này Sariputta, ở
đây với tâm của Ta, Ta tuệ tri tâm của một số người:
"Hành nghiệp của người này như vậy, cử chỉ như
vậy, bước vào đạo lộ như vậy, sẽ đoạn trừ các lậu
hoặc, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và
an trú ngay trong hiện tại vô lậu tâm giải thoát, tuệ
giải thoát như vậy". Sau một thời gian, Ta thấy vị ấy
đoạn trừ các lậu hoặc, tự mình với thắng trí chứng
ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện tại vô lậu
tâm giải thoát, tuệ giải thoát, cảm thọ những cảm
giác cực lạc.

Này Sariputta, năm loại này là năm sanh thú.
Này Sariputta, có ai biết Ta như vậy, thấy Ta như
vậy, và nói: "Sa-môn Gotama không có pháp
Thượng nhân, không có tri kiến thù thắng xứng đáng
bậc Thánh. Sa-môn Gotama thuyết pháp, pháp ấy tự
mình tạo ra, do suy luận tác thành, tùy thuộc trắc
nghiệm". Này Sariputta, nếu người ấy không từ bỏ

HOÀN TỤC                                           88

lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không đoạn trừ tà
kiến ấy, thì người ấy sẽ bị rơi vào địa ngục như một
gánh nặng bị quăng bỏ một bên. Này Sariputta, Tỷ-
kheo thành tựu giới hạnh, thành tựu thiền định, thành
tựu trí tuệ, có thể chứng được chánh trí ngay trong
hiện tại. Này Sariputta, Ta nói như vậy là sự thành
tựu như vậy. Nếu người ấy không từ bỏ lời nói ấy,
không từ bỏ tâm ấy, không đoạn trừ tà kiến ấy, thì
người ấy sẽ bị rơi vào địa ngục như một gánh nặng
bị quăng bỏ một bên.

Này Sariputta, Ta thắng tri phạm hạnh, đầy đủ bốn hạnh:

 Về khổ hạnh, Ta khổ hạnh đệ nhất;
 Về bần uế, Ta bần uế đệ nhất;
 Về yểm ly, Ta yểm ly đệ nhất;
 Về độc cư, Ta độc cư đệ nhất.

Này Sariputta, ở đây, khổ hạnh của Ta như sau:

 Ta sống lõa thể, phóng túng, không theo khuôn
phép, liếm tay cho sạch, đi khất thực không chịu
bước tới, không nhận đồ ăn mang đến, không nhận
đồ ăn đặc biệt nấu cho mình, không nhận mời đi
ăn, không nhận đồ ăn từ nơi nồi chảo, không nhận
đồ ăn tại ngưỡng cửa, không nhận đồ ăn đặt giữa

HOÀN TỤC                                           89

những cây gậy, không nhận đồ ăn đặt giữa những
cối giã gạo, không nhận đồ ăn từ hai người đang
ăn, không nhận đồ ăn từ người đàn bà có thai,
không nhận đồ ăn từ người đàn bà đang cho con
bú, không nhận đồ ăn từ người đàn bà đang giao
cấu, không nhận đồ ăn đi quyên, không nhận đồ
ăn tại chỗ có chó đứng, không nhận đồ ăn tại chỗ
có ruồi bu, không ăn cá, ăn thịt, không uống rượu
nấu, rượu men.
 Ta chỉ nhận đồ ăn tại một nhà, chỉ nhận ăn một
miếng, hay chỉ nhận ăn tại hai nhà, chỉ nhận ăn hai
miếng, hay chỉ nhận ăn tại bảy nhà, chỉ nhận ăn
bảy miếng.
 Ta nuôi sống chỉ với một chén, nuôi sống chỉ với
hai chén, nuôi sống chỉ với bảy chén. Ta chỉ ăn
một ngày một bữa, hai ngày một bữa, bảy ngày
một bữa. Như vậy Ta sống theo hạnh tiết chế ăn
uống cho đến nửa tháng mới ăn một lần. Ta chỉ ăn
cỏ lúa để sống, lúa tắc, gạo lức, ăn hột cải nivara,
ăn da vụn, ăn trấu, uống nước bột gạo, ăn bột
vừng, ăn cỏ, ăn phân bò, ăn trái cây, ăn rễ cây
trong rừng, ăn trái cây rụng để sống.
 Ta mặc vải gai thô, mặc vải gai thô lẫn với các vải
khác, mặc vải tẩm liệm rồi quăng đi, mặc áo phấn
tảo y, mặc vỏ cây tititaka làm áo, mặc da con sơn
dương đen, mặc áo bện từng mảnh da con sơn
dương đen, mặc áo bằng cỏ cát tường, mặc áo vỏ

HOÀN TỤC                                            90

cây, mặc áo bằng tấm gỗ nhỏ, mặc áo bằng tóc
bện lại thành mền, mặc áo bằng đuôi ngựa bện lại,
mặc áo bằng lông cú.
 Ta sống nhổ râu tóc, Ta theo tập tục sống nhổ râu
tóc,
 Ta theo hạnh thường đứng không dùng chỗ ngồi,
Ta là người ngồi chỏ hỏ, sống tinh tấn theo hạnh
ngồi chỏ hỏ.
 Ta dùng gai làm giường, thường ngủ nằm trên
giường gai, sống dùng ván gỗ làm giường, sống
nằm trên đất trần, thường nằm ngủ một bên hông,
sống để bụi và nhớp che dính thân mình, sống và
ngủ ngoài trời, theo hạnh bạ đâu nằm đấy,
 Sống ăn các uế vật, sống không uống nước lạnh,
theo hạnh không uống nước lạnh, sống một đêm
tắm ba lần, theo hạnh xuống nước tắm.
 Như vậy Ta sống theo hạnh hành hạ, dày vò thân
thể theo nhiều cách. Này Sariputta, như vậy là khổ
hạnh của Ta.

Này Sariputta, ở đây hạnh bần uế của Ta như sau: Trên thân Ta, bụi bặm chất đầy trải nhiều năm tháng, đóng thành tấm, thành miếng. Như gốc cây tinduka bụi bặm chất đầy trải nhiều năm tháng, đóng thành tấm, thành miếng; cũng vậy, này Sariputta, trên thân Ta bụi bặm chất đầy trải nhiều năm tháng, đóng thành tấm, thành miếng. Này Sariputta, Ta

HOÀN TỤC                                          91

không nghĩ rằng: "Với tay của Ta, Ta hãy phủi sạch
bụi bặm này đi, hay những người khác với tay của
họ hãy phủi sạch bụi bặm này đi cho Ta". Này
Sariputta, Ta không có nghĩ như vậy. Này Sariputta,
như vậy là sự bần uế của Ta.

Này Sariputta, như thế này là sự yểm ly của Ta.
Này Sariputta, tỉnh giác, Ta đi tới; tỉnh giác Ta đi lui,
Ta an trú lòng từ cho đến trong một giọt nước với
tâm tư: "Mong rằng Ta không làm hại một chúng
sanh nhỏ nào trong những ác đạo của họ!" Này
Sariputta, như vậy là sự yểm ly của Ta.

Này Sariputta, như thế này là sự độc cư của Ta. Này Sariputta, Ta đi sâu vào một khu rừng và an trú tại chỗ ấy. Khi Ta thấy người chăn bò, người mục súc, người cắt cỏ, người đốn củi hay người thợ rừng, Ta liền chạy từ rừng này qua rừng khác, từ lùm cây này qua lùm cây khác, từ thung lũng này qua thung lũng khác, từ đồi cao này qua đồi cao khác. Vì sao vậy? Ta nghĩ rằng: "Mong họ đừng thấy Ta, và mong Ta đừng thấy họ!" Này Sariputta, giống như một con thú rừng thấy người liền chạy từ rừng này qua rừng khác, từ lùm cây này qua lùm cây khác, từ thung lũng này qua thung lũng khác, từ đồi cao này qua đồi cao khác. Cũng vậy, này Sariputta, khi Ta thấy người chăn bò, người mục súc, người cắt cỏ, người đốn củi,

HOÀN TỤC                                               92

hay người tiều phu, Ta liền chạy từ rừng này qua
rừng khác, từ lùm cây này qua lùm cây khác, từ thung
lũng này qua thung lũng khác, từ đồi cao này qua đồi
cao khác. Vì sao vậy? Ta nghĩ rằng: "Mong họ đừng
thấy Ta, và mong Ta đừng thấy họ!" Này Sariputta,
như vậy là hạnh độc cư của Ta.

Này Sariputta, rồi Ta bò bốn chân đến các
chuồng bò, khi các con bò cái đã bỏ đi, khi các người
chăn bò không có mặt, rồi Ta ăn phân các con bò
con, các con bò còn trẻ, các con bò còn bú. Khi nước
tiểu và phân của Ta còn tồn tại, Ta tự nuôi sống với
các loại ấy. Này Sariputta, như vậy là hạnh đại bất
tịnh thực của Ta.

Này Sariputta, Ta đi sâu vào một khu rừng rậm rạp kinh hoàng và an trú tại chỗ ấy. Này Sariputta, tại khu rừng rậm rạp kinh hoàng này, những ai còn tham ái đi vào khu rừng rậm rạp ấy, thời lông tóc người ấy dựng ngược. Này Sariputta, rồi Ta trong những đêm đông lạnh lẽo, giữa những ngày mồng tám, khi có tuyết rơi, trong những đêm như vậy, Ta sống giữa trời, và ban ngày sống trong khu rừng rậm rạp. Ta sống trong những ngày cuối tháng hè, ban ngày thì sống giữa trời, còn ban đêm trong khu rừng rậm rạp. Rồi này Sariputta, những bài kệ kỳ diệu từ trước chưa từng được nghe sau đây được khởi lên:

HOÀN TỤC                                           93

Nay bị thiêu đốt, bị buốt lạnh,
Cô độc sống trong rừng kinh hoàng,
Trần truồng, Ta ngồi không lửa ấm,
Ẩn sĩ, trong lý tưởng đăm chiêu.
Này Sariputta, Ta nằm ngủ trong bãi tha ma, dựa
trên một bộ xương. Này Sariputta, những đứa mục
đồng đến gần Ta, khạc nhổ trên Ta, tiểu tiện trên Ta,
rắc bụi trên Ta và lấy que đâm vào lỗ tai. Này
Sariputta, và Ta biết Ta không khởi ác tâm đối với
chúng. Này Sariputta, như vậy là hạnh trú xả của
Ta.

Này Sariputta, lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn có những thuyết như sau, có những kiến giải như sau: "Sự thanh tịnh đạt được nhờ món ăn". Họ nói: "Chúng ta sống nhờ trái táo", và họ ăn trái táo, họ ăn bột táo, họ uống nước trái táo dưới nhiều hình thức. Này Sariputta, Ta tự xưng Ta sống chỉ ăn một trái táo. Này Sariputta, có thể các Người nghĩ như sau: "Trái táo thời ấy to lớn". Này Sariputta, chớ có hiểu như vậy. Vì trái táo thời ấy giống với trái táo hiện tại. Này Sariputta, trong khi Ta sống chỉ ăn một trái táo, thân thể của Ta trở thành hết sức ốm yếu.

- Vì Ta ăn quá ít, tay chân Ta trở thành như những cọng cỏ hay những đốt cây leo khô héo. - Vì Ta ăn quá ít, bàn trôn của Ta trở thành như

HOÀN TỤC                                               94

móng chân con lạc đà.
- Vì Ta ăn quá ít, các xương sống phô bày của Ta
giống như một chuỗi banh.
- Vì Ta ăn quá ít, các xương sườn gầy mòn của Ta
giống như rui cột nhà sàn hư nát.
- Vì ta ăn quá ít, nên con ngươi của Ta long lanh
nằm sâu thẳm trong lỗ con mắt, giống như ánh
nước long lanh nằm sâu thẳm trong một giếng
nước thâm sâu.
- Vì Ta ăn quá ít, da đầu Ta trở thành nhăn nheo
khô cằn như trái bí trắng và đắng bị cắt trước khi
chín, bị cơn gió nóng làm cho nhăn nheo khô cằn.
- Này Sariputta, nếu Ta nghĩ: "Ta hãy sờ da bụng"
chính xương sống bị Ta nắm lấy. Nếu Ta nghĩ:
"Ta hãy sờ xương sống", thì chính da bụng bị Ta
nắm lấy. Vì Ta ăn quá ít, nên này Sariputta, da
bụng của Ta bám chặt xương sống.
- Này Sariputta, nếu Ta nghĩ: "Ta đi đại tiện hay đi
tiểu tiện", thì Ta ngã quỵ úp mặt xuống đất, vì Ta
ăn quá ít.
- Này Sariputta, nếu Ta muốn thoa dịu thân Ta, lấy
tay xoa bóp chân tay, thì này Sariputta, trong khi
Ta lấy tay xoa bóp chân tay, các lông tóc hư mục

HOÀN TỤC                                          95

rụng khỏi thân Ta, vì Ta ăn quá ít. Này Sariputta, lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn có những chủ thuyết như sau, có những kiến giải như sau: "Sự thanh tịnh đạt được nhờ món ăn". Họ nói: "Chúng ta sống nhờ đậu xanh... (như trên)... chúng ta sống nhờ vừng mè... (như trên)... chúng ta sống nhờ hột gạo", và họ ăn hột gạo, họ ăn hột gạo nghiền thành bột, họ uống nước gạo, và họ ăn hột gạo dưới nhiều hình thức. Này Sariputta, Ta tự xưng Ta sống chỉ ăn một hột gạo. Này Sariputta, có thể các Người nghĩ như sau: "Hột gạo thời ấy to lớn". Này Sariputta, chớ có hiểu như vậy. Vì hột gạo thời ấy giống với hột gạo hiện tại. Này Sariputta, trong khi Ta chỉ sống ăn một hột gạo, thân thể của Ta trở thành hết sức ốm yếu. Vì Ta ăn quá ít, tay chân Ta trở thành như những cọng cỏ hay những đốt cây leo khô héo. Vì Ta ăn quá ít, bàn trôn của Ta trở thành như móng chân con lạc đà. Vì Ta ăn quá ít, xương sống phô bày của Ta giống như một chuỗi banh. Vì Ta ăn quá ít các xương sườn gầy mòn của Ta giống như rui cột của một nhà sàn hư nát. Vì Ta ăn quá ít, con ngươi long lanh của Ta nằm sâu thẳm trong lỗ con mắt, giống như ánh nước long lanh nằm sâu thẳm trong một giếng nước thâm sâu. Vì Ta ăn quá ít, da đầu Ta trở thành nhăn nheo, khô cằn như trái bí trắng và đắng bị cắt trước khi chín, bị cơn gió nóng làm cho nhăn nheo, khô cằn. Này Sariputta, nếu Ta nghĩ: "Ta

HOÀN TỤC                                            96

hãy sờ da bụng", thì chính xương sống bị Ta nắm lấy. Nếu Ta nghĩ: "Ta hãy rờ xương sống", thì chính da bụng bị Ta nắm lấy. Vì Ta ăn quá ít, nên này Sariputta, da bụng của Ta bám chặt xương sống. Này Sariputta, nếu Ta nghĩ: "Ta đi đại tiện hay đi tiểu tiện", thì Ta ngã quỵ, úp mặt xuống đất, vì Ta ăn quá ít. Này Sariputta, nếu Ta muốn xoa dịu thân Ta, lấy tay xoa bóp chân tay, thời này Sariputta, trong khi Ta lấy tay xoa bóp chân tay, các lông tóc hư mục rụng khỏi thân Ta, vì Ta ăn quá ít. Này Sariputta, dầu Ta có theo cử chỉ như vậy, theo hành lộ như vậy, theo khổ hạnh như vậy, Ta cũng không chứng được các pháp thượng nhân, không có tri kiến thù thắng xứng đáng bậc Thánh. Vì sao vậy? Vì với những phương tiện ấy, không chứng được pháp thượng nhân với Thánh trí tuệ. Chính Thánh trí tuệ này chứng được thuộc về bậc Thánh, có khả năng hướng thượng, có thể dẫn người thực hành diệt tận khổ đau.

Này Sariputta, lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn có những chủ thuyết như sau, có những kiến giải như sau: "Sự thanh tịnh chứng đạt được nhờ luân hồi". Này Sariputta, thật không dễ gì tìm được sự luân hồi mà xưa kia Ta không trải qua trong một thời gian khá dài, trừ phi với các vị Tịnh cư thiên (Suddhavasa). Này Sariputta, nếu Ta luân hồi tại Tịnh cư thiên thì Ta đã không trở lại đời này nữa.

HOÀN TỤC                                            97

Này Sariputta, lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn
có những chủ thuyết như sau, có những kiến giải như
sau: "Sự thanh tịnh chứng đạt được nhờ sanh khởi".
Này Sariputta, thật không dễ gì tìm được sự sanh
khởi mà xưa kia Ta không trải qua trong một thời
gian khá dài, trừ phi với các vị Tịnh cư thiên. Này
Sariputta, nếu Ta sanh khởi tại Tịnh cư thiên, thì Ta
đã không trở lại đời này nữa.

Này Sariputta, lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn
có những chủ thuyết như sau, có những kiến giải như
sau: "Sự thanh tịnh chứng đạt được nhờ an trú". Này
Sariputta, thật không dễ gì tìm được sự an trú mà xưa
kia Ta không trải qua trong một thời gian khá dài, trừ
phi với các vị Tịnh cư thiên. Này Sariputta, nếu Ta
an trú tại Tịnh cư thiên, thì Ta đã không trở lại đời
này nữa.

Này Sariputta, lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn
có những chủ thuyết như sau, có những kiến giải như
sau: "Sự thanh tịnh chứng đạt được nhờ tế tự". Này
Sariputta, thật không dễ gì tìm được sự tế tự mà xưa
kia Ta không làm trong một thời gian khá dài khi Ta
là vị vua Sát-đế-lỵ có làm lễ quán đảnh hay làm vị
Bà-la-môn giàu có.

Này Sariputta, lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn

HOÀN TỤC                                            98

có những chủ thuyết như sau, có những kiến giải như
sau: "Sự thanh tịnh chứng đạt được nhờ thờ lửa".
Này Sariputta, thật không dễ gì tìm được sự thờ lửa
mà xưa kia Ta không làm trong một thời gian khá
dài, khi Ta là vị vua Sát-đế-lỵ có làm lễ quán đảnh,
hay làm vị Bà-la-môn giàu có.

Này Sariputta, lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn có những chủ thuyết như sau, có những kiến giải như sau: "Khi một thiếu niên còn trẻ tuổi, tóc đen nhánh, huyết khí sung mãn, trong tuổi thanh xuân, người ấy thành tựu trí tuệ biện tài tối thượng. Nhưng khi người ấy già cả, niên cao, lạp lớn, đã đến tuổi trưởng thượng, đã đi đến đoạn cuối cuộc đời, khi đã tám mươi, chín mươi hay một trăm tuổi, khi ấy trí tuệ biện tài tối thượng ấy bị đoạn trừ". Này Sariputta, chớ có quan niệm như vậy. Này Sariputta, nay Ta đã già, niên cao, lạp lớn, đã đến tuổi trưởng thượng, đã đi đến đoạn cuối cuộc đời, tuổi Ta nay đã đến tám mươi. Này Sariputta, ở đây Ta có bốn vị đệ tử, tuổi thọ đến một trăm, đã sống một trăm tuổi, thành tựu chánh niệm đệ nhất, thành tựu chuyên tâm đệ nhất, thành tựu tinh cần đệ nhất và đầy đủ trí tuệ biện tài tối thượng. Này Sariputta, ví như một người bắn cung thiện xảo, có huấn luyện, khéo tay, thuần thục, với một mũi tên nhẹ, có thể dễ dàng bắn ngang qua bóng một cây ta-la. Cũng vậy, những vị này với

HOÀN TỤC                                            99

chánh niệm đệ nhất như vậy, được thành tựu trí tuệ biện tài tối thượng như vậy, nếu những vị này hỏi Ta nhiều lần một câu hỏi về Bốn Niệm Xứ, và nếu Ta, được hỏi nhiều lần như vậy, phải giải thích cho họ hiểu và nếu họ được Ta giải thích như vậy, có thể hiểu như đã giải thích, và nếu họ không hỏi Ta về những vấn đề phụ thuộc và các vấn đề khác, trừ khi ăn, uống, nhai, nếm, trừ khi đi đại tiện, tiểu tiện, trừ khi ngủ để lấy lại sức. Này Sariputta, dầu vậy, sự thuyết pháp của Như Lai cũng chưa hoàn tất, sự giải thích cú pháp của Như Lai cũng chưa hoàn tất, sự trả lời các câu hỏi của Như Lai cũng chưa hoàn tất, khi mà bốn đệ tử của Ta, tuổi thọ đến một trăm tuổi, đã sống một trăm tuổi, đã từ trần sau một trăm tuổi. Này Sariputta, nếu Ông có gánh Ta trên giường đi chỗ này chỗ kia, thật sự trí tuệ biện tài của Như Lai không có gì thay đổi.

Này Sariputta, những ai nói một cách chân
chánh sẽ nói như sau: "Một vị hữu tình không bị si
chi phối, đã sanh ra ở đời vì lợi ích, vì hạnh phúc
cho chúng sanh, vì lòng thương tưởng cho đời, vì
lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư Thiên và
loài Người". Vị ấy sẽ nói về Ta một cách chân chánh
như sau: "Một vị hữu tình không bị chi phối... (như
trên)... chư Thiên và loài Người".

HOÀN TỤC                                              100

Lúc bấy giờ Tôn giả Nagasamala đứng sau lưng Thế Tôn và quạt cho Ngài! Tôn giả Nagasamala bạch Thế Tôn:

– Thật vi diệu thay, bạch Thế Tôn! Thật hy hữu
thay, bạch Thế Tôn! Sau khi nghe pháp môn này,
lông tóc con dựng ngược. Bạch Thế Tôn, pháp môn
này tên gọi là gì?

– Này Nagasamala, do vậy pháp môn này gọi là pháp môn lông tóc dựng ngược. Ông hãy như vậy thọ trì.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy, Tôn giả Nagasamala hoan hỷ, tín thọ lời dạy Thế Tôn.

HOÀN TỤC                                         101
