Kinh NIKAYA Phân Loại theo Chủ Đề ( (HT Thích Minh Châu dịch; Chơn Tín Toàn phân loại)
(Thích Minh Châu dịch) - 177 - Hữu Tình
Nguồn: kho Dân tộc KING — Giảng Sư (văn bản trích từ PDF)

Kinh tạng Pali
(Pali Nikaya)
HT. THÍCH MINH CHÂU
Việt dịch
Ấn bản năm 1991

Phân loại theo chủ đề: CHƠN TÍN TOÀN NIKAYA PHÂN LOẠI - CHỦ ĐỀ 177

HỮU TÌNH Chịu trách nhiệm chính tả: TÂM MINH ANH

177

Ấn bản điện tử 2018

MỤC LỤC

DẪN NHẬP .............................................................3

1     Định nghĩa - Thế nào là hữu tình - Kinh Samiddhi 1 – Tương IV, 70 ..............................8 2     36 loài hữu tình - Kinh PHÂN BIỆT SÁU XỨ – 137 Trung III, 499...........................................13 3     7 thức trú - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567 ..............................................................27 4     7 thức trú - Kinh THỨC TRÚ – Tăng III, 332 .........................................................................29 5     7 thức trú và 2 xứ - Kinh ĐẠI DUYÊN – 15 Trường I, 511 ..................................................31 6     9 chỗ hữu tình cư trú - Kinh CÁC LOÀI HỮU TÌNH – Tăng IV, 141 .....................................60 7     9 chỗ hữu tình cư trú - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567 ............................................63 8     Có nhân có duyên các loài hữu tình bị nhiểm ô - Kinh KHÔNG GÌ CHUYỂN HƯỚNG – 60 Trung II, 145 ...................................................66 9     Kinh VỊ NGỌT – Tăng I, 470 ........................93

HỮU TÌNH                                                                      1

10 Sự hình thành sự sống - Kinh BA LÊ – 24 Trường II, 269 .................................................96 11 Sự hình thành sự sống - Kinh PHẠM VÕNG – 1 Trường I, 11 ...............................................144 12 Sự hình thành thế giới - Kinh KHỞI THẾ NHÂN BỔN – 27 Trường II, 387 ................223 13 Tất cả các loài hữu tình do thức ăn mà an trú - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567 ..251 14 Tất cả loài hữu tình không được làm hại - Kinh CÁC SỰ THẬT BÀ LA MÔN – Tăng II, 152 .......................................................................372 15 Vị hữu tình không có si ám - Kinh SỢ HÃI VÀ KHIẾP ĐẢM – 4 Trung I, 41 .......................376 16 Ác ma hỏi nàng hữu tình này do ai tạo tác - Kinh Vajirà – Tương I, 297 ...................................393

HỮU TÌNH                                                                  2

DẪN NHẬP

1. Lời giới thiệu
 Sau khi nhận thấy tính thực tế, gần gũi, dễ hiểu và trí
tuệ tuyệt diệu trong những bài kinh của bộ ĐẠI TẠNG
KINH VIỆT NAM do Hoà Thượng Thích Minh Châu
dịch trực tiếp từ Kinh Tạng Pali, chúng tôi nhận thấy
rằng những bộ kinh này là những thực tế tuyệt diệu
trong cuộc sống và nếu những bài kinh này không
được tiếp cận và áp dụng trong cộng đồng Phật tử thì
thật là một thiệt thòi cho những người con của Phật.
 Ví như một người khi nếm được hương vị tuyệt vời của
một chiếc bánh ngon, lòng nghĩ tới những người thân
thương của mình và đem đến mời họ cùng ăn với
mình, đó chính là tâm niệm của chúng tôi khi thực
hiện công việc này. Chúng tôi với tấm lòng chân thành
sâu sắc cầu mong cho mọi người cùng có thể tiếp cận
được với Kinh Tạng Pali (kinh Nikaya) và tìm được
chân đứng trong bộ kinh này.
 Vì vậy, nhằm giới thiệu bộ kinh Nikaya đến với cộng
đồng Phật tử ở khắp nơi và nhằm giúp cho quý đạo
hữu dễ dàng tiếp cận với kinh Nikaya nên trong phiên
bản vi tính này chúng tôi đã mạo muội cẩn thận đánh

HỮU TÌNH                                                 3

dấu, tô màu những điểm căn bản và trọng tâm trong
các bài kinh để quý đọc giả có thể nhanh chóng nắm
hiểu được nội dung, ý nghĩa và những điểm quan
trọng của bài kinh. Công việc này đã được chúng tôi
thực hiện dựa trên sự thấy biết và kinh nghiệm thực
hành của bản thân, quý đạo hữu cố gắng đọc đi đọc
lại và suy nghiệm kỹ từng lời kinh rồi đem áp dụng
thực hành để có thể tự mình thành tựu Tuệ giác như
Đức Phật đã chỉ dạy.
2. Lợi ích của việc nghiên cứu học hỏi bộ kinh này là gì?
 Đi thẳng vào lời dạy của Đức Phật, tiếp cận trực tiếp
với những lời dạy nguyên chất của Đức Phật khi Ngài
còn tại thế, tránh được sự truyền tải ý nghĩa giáo
pháp có khi đúng, có khi lệch của các vị này vị kia,
tránh được việc đến với đạo Phật nhưng nhìn nhận
và hiểu biết đạo Phật thông qua lăng kính của người
khác.
 Biết được với những sự kiện đã từng xảy ra trong thời
kỳ Đức Phật còn tại thế như: hoàn cảnh xã hội thời
đó, đời sống thực tế của Đức Phật và các cuộc thuyết
giảng Chánh Pháp của Ngài.
 Trí tuệ được mở rộng, biết được đôi phần về trí tuệ
thâm sâu vi diệu của Đức Phật qua các bài thuyết

HỮU TÌNH                                                4

giảng của Ngài và qua các cuộc cật vấn, chất vấn của
ngoại đạo.
 Được làm quen với các Pháp học và Pháp hành mà
Đức Phật đã trình bày dưới nhiều hình thức đa dạng
khác nhau. Học hỏi được nhiều cách tu tập, nhiều
phương diện tu tập, không bị hạn chế bó buộc trong
một phương diện tu tập theo một trường phái nào.
 Có được một cái nhìn trực tiếp, trực diện đối với
Chánh Pháp, giúp cho người tu tập không đi lệch ra
ngoài Chánh Pháp, không làm uổng phí thời gian và
công sức mà người tu tập đã bỏ ra để nghiên cứu tìm
hiểu học hỏi và thực hành Phật Pháp, giúp cho nhiệt
tình và ước nguyện của người tu học chân chánh được
thành đạt, có kết quả tốt đẹp và lợi ích thiết thực ngay
trong đời sống hiện tại.
 Có được đầy đủ những phương tiện để thực hiện Pháp
học vàPháp hành, biết rõ những gì mình cần phải làm
trên con đường đi đến sự chấm dứt khổ đau.
 Trong khi đọc, nghe, nghiên cứu, học hỏi các bản
kinh thì tâm được an trú vào trong Chánh Tri Kiến,
tham sân si được vắng mặt trong lúc ấy, tâm được an
trú vào trong Chánh Pháp.

HỮU TÌNH                                                 5

 Ngay trong hiện tại gieo kết được những thiện duyên tốt lành đối với Chánh Pháp của Đức Phật, có thể thẳng tiến đến việc tu tập sự giải thoát sanh tử ngay trong kiếp hiện tại. Nhưng nếu ngay trong hiện tại không đạt được sự giải thoát thì những thiện duyên này sẽ giúp được cho các đời sau: khi được sanh ra, tâm luôn hướng về sự tìm cầu Chánh Pháp, yêu thích tìm kiếm những lời dạy nguyên gốc của Đức Phật, và đồng thời tâm cũng luôn hướng về sự không ưa thích đối với các tà Pháp, tránh xa các tà thuyết không chân chánh, không có cảm xúc cảm tình đối với các tà đạo, tránh được các con đường tu tập sai lệch làm uổng phí công sức và tâm nguyện của người tu tập mà vẫn không đạt được sự giải thoát khổ đau.  Trong quá trình học hỏi nghiên cứu cẩn thận các bản kinh này thì Chánh Tri Kiến đi đến thành tựu đầy đủ, Giới Hạnh đi đến thành tựu đầy đủ, ba kiết sử Thân Kiến, Hoài Nghi, Giới Cấm Thủ được đoạn tận, chứng được Dự Lưu Quả, là bậc Dự Lưu, chỉ còn tái sanh tối đa là bảy lần giữa chư Thiên và loài người, không còn bị đọa vào trong các đường ác sanh như địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh.  Khi thân hoại mạng chung nếu bị thất niệm, tâm không được tỉnh giác, thì khi tái sanh đời sau, lúc đầu

HỮU TÌNH                                                6

không nhớ được đạo pháp, nhưng sau đó sẽ có những
nhân duyên đưa đến giúp cho tâm trí từ từ nhớ lại và
tiếp tục tu tập trong vòng tối đa bảy lần tái sanh là sẽ
đi đến sự chứng đạt được tâm hoàn toàn tịch lặng
thoát ly sanh tử, thoát ly đau khổ, thoát khỏi mọi ràng
buộc, phiền não đối với năm thủ uẩn.
3. Lòng tri ân
 Chúng ta, những người đến với đạo thoát ly sanh tử
của Đức Phật sau khi Ngài nhập diệt đã trên 2500
năm, nhưng may mắn quá lớn cho chúng ta đó là việc
chúng ta vẫn còn được thấy, được gặp, được học hỏi
và được hành trì theo những bản kinh nguyên chất
truyền thống của Đức Phật. Xin hạnh phúc tri ân sự
may mắn này của mình và xin chân thành vô lượng
cung kính tri ân Hòa Thượng Thích Minh Châu,
người đã bỏ nhiều thời gian, nhiều tâm huyết để làm
cho Chánh Pháp được sáng tỏ đối với những người
con của Đức Phật tại Việt Nam.
 Xin chân thành cung kính cúi đầu tri ân Hoà Thượng
- vị ân sư của Phật tử Việt Nam.

Pháp quốc, ngày 05 tháng 07 năm 2014 Người trình bày - Chơn Tín Toàn

HỮU TÌNH                                                   7

1      Định nghĩa - Thế nào là hữu tình - Kinh Samiddhi 1 – Tương IV, 70

Samiddhi 1 – Tương IV, 7

1) Một thời Thế Tôn trú ở Ràjagaha (Vương Xá), Veluvana (Trúc Lâm), tại chỗ nuôi dưỡng các con sóc.

2-3) Rồi Tôn giả Samiddhi đi đến Thế Tôn... và bạch Thế Tôn:

-- "Màra, Màra", như vậy được nói đến. Cho đến như thế nào, bạch Thế Tôn, là Màra, hay là danh nghĩa Màra (Màrapannatti)?

4) -- Này Samiddhi, chỗ nào có mắt, có các sắc, có nhãn thức, có các pháp do mắt nhận thức, tại chỗ ấy có Màra, hay có danh nghĩa Màra.

5-8) Chỗ nào có tai... có mũi... có lưỡi... có thân...

9) Chỗ nào có ý, có các pháp, có ý thức, có các pháp do ý nhận thức, chỗ ấy có Màra, hay có danh nghĩa Màra.

10-12) Và này Samiddhi, chỗ nào không có mắt, không có các sắc, không có nhãn thức, không có các

HỮU TÌNH                                                 8

pháp do mắt nhận thức, tại chỗ ấy không có Màra, hay không có danh nghĩa Màra.

13-14) Chỗ nào không có tai... mũi... lưỡi... thân...

15) Chỗ nào không có ý, không có các pháp, không có ý thức, không có các pháp do ý nhận thức, tại chỗ ấy không có Màra, hay không có danh nghĩa Màra.

Samiddhi 2 – Tương IV, 72

1-2) ...

3-15)-- "Hữu tình, hữu tình (Satta)", bạch Thế Tôn, như vậy được nói đến. Cho đến như thế nào, bạch Thế Tôn, là hữu tình, hay danh nghĩa hữu tình?

4) -- Này Samiddhi, chỗ nào có mắt, có các sắc, có nhãn thức, có các pháp do mắt nhận thức, tại chỗ ấy có hữu tình, hay có danh nghĩa hữu tình.

5-8) Chỗ nào có tai... có mũi... có lưỡi... có thân...

9) Chỗ nào có ý, có các pháp, có ý thức, có các pháp do ý nhận thức, chỗ ấy có hữu tình, hay có danh nghĩa hữu tình.

HỮU TÌNH                                                 9

10-12) Và này Samiddhi, chỗ nào không có mắt,
không có các sắc, không có nhãn thức, không có các
pháp do mắt nhận thức, tại chỗ ấy không có hữu tình,
hay không có danh nghĩa hữu tình.

13-14) Chỗ nào không có tai... mũi... lưỡi... thân...

15) Chỗ nào không có ý, không có các pháp, không
có ý thức, không có các pháp do ý nhận thức, tại chỗ
ấy không có hữu tình, hay không có danh nghĩa hữu
tình.

Samiddhi 3 – Tương IV, 72

1-2) ...

3-15) -- "Khổ, khổ", bạch Thế Tôn, như vậy được nói đến. Cho đến như thế nào, bạch Thế Tôn, là khổ, hay là danh nghĩa của khổ?

4) -- Này Samiddhi, chỗ nào có mắt, có các sắc, có nhãn thức, có các pháp do mắt nhận thức, tại chỗ ấy có khổ, hay có danh nghĩa của khổ.

5-8) Chỗ nào có tai... có mũi... có lưỡi... có thân...

HỮU TÌNH                                                 10

9) Chỗ nào có ý, có các pháp, có ý thức, có các pháp do ý nhận thức, chỗ ấy có khổ, hay có danh nghĩa của khổ.

10-12) Và này Samiddhi, chỗ nào không có mắt,
không có các sắc, không có nhãn thức, không có các
pháp do mắt nhận thức, tại chỗ ấy không có khổ, hay
không có danh nghĩa của khổ.

13-14) Chỗ nào không có tai... mũi... lưỡi... thân...

15) Chỗ nào không có ý, không có các pháp, không có ý thức, không có các pháp do ý nhận thức, tại chỗ ấy không có khổ, hay không có danh nghĩa của khổ.

Samiddhi 4 – Tương IV, 72

1-2) ...

3)... "Thế giới, thế giới", bạch Thế Tôn, như vậy được nói đến. Cho đến như thế nào, bạch Thế Tôn, là thế giới, hay là danh nghĩa thế giới?

4-9) -- Chỗ nào, này Samiddhi, có mắt, có các sắc, có nhãn thức, có các pháp do mắt nhận thức, tại chỗ ấy có thế giới, hay danh nghĩa thế giới.

HỮU TÌNH                                                11

5-8) Chỗ nào có tai... có mũi... có lưỡi... có thân...

9) Chỗ nào có ý, có các pháp, có ý thức, có các pháp do ý nhận thức, tại chỗ ấy có thế giới hay có danh nghĩa thế giới.

10-15) Và tại chỗ nào, này Samiddhi, không có mắt,
không có các sắc, không có nhãn thức, không có các
pháp do mắt nhận thức, tại chỗ ấy không có thế giới,
hay không có danh nghĩa thế giới.

13-14) Chỗ nào không có tai... mũi... lưỡi... thân...

15) Chỗ nào không có ý, không có các pháp, không
có ý thức, không có các pháp do ý nhận thức, tại chỗ
ấy không có thế giới hay không có danh nghĩa thế
giới.

HỮU TÌNH                                                 12

2     36 loài hữu tình - Kinh PHÂN BIỆT SÁU XỨ – 137 Trung III, 499

KINH PHÂN BIỆT SÁU XỨ (Salayatanavibhanga suttam) – Bài kinh số 137 – Trung III, 499

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), Jetavana (Kỳ-đà Lâm), tại tinh xá ông Anathapindika (Cấp Cô Độc). Ở đấy Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– "Này các Tỷ-kheo"

– "Bạch Thế Tôn" . Các vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn, Thế Tôn nói như sau:

– Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các Ông phân biệt sáu xứ. Hãy lắng nghe và suy nghiệm kỹ, Ta sẽ nói.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Các vị Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

HỮU TÌNH                                        13

– Có sáu nội xứ cần phải biết. Có sáu ngoại xứ
cần phải biết. Có sáu thức thân cần phải biết. Có
sáu xúc thân cần phải biết. Có mười tám ý hành
cần phải biết. Có ba mươi sáu loại hữu tình cần
phải biết. Tại đây, do y cứ cái này, đoạn tận cái này.
Có ba niệm xứ mà một bậc Thánh phải thực hành,
và có thực hành (niệm xứ) ấy, bậc Thánh mới xứng
là bậc Đạo sư diễn giảng đồ chúng. Trong các bậc
Huấn luyện sư, vị ấy được gọi là bậc Vô thượng
Điều ngự sư, điều phục các hạng người đáng được
điều phục. Đây là tổng thuyết về phân biệt sáu xứ.

 Khi được nói đến "Sáu nội xứ cần phải biết", do
duyên gì, được nói đến như vậy? Nhãn xứ, nhĩ xứ,
tỷ xứ, thiệt xứ, thân xứ, ý xứ. Khi được nói đến:
"Sáu nội xứ cần phải biết", chính do duyên này,
được nói đến như vậy.

 Khi được nói đến "Sáu ngoại xứ cần phải biết",
do duyên gì, được nói đến như vậy? Sắc xứ, thanh
xứ, hương xứ, vị xứ, xúc xứ, pháp xứ. Khi được
nói đến: "Sáu ngoại xứ cần phải biết", chính do
duyên này, được nói đến như vậy.

 Khi được nói đến "Sáu thức thân cần phải biết", do duyên gì, được nói đến như vậy? Nhãn thức, nhĩ thức, tỷ thức, thiệt thức, thân thức, ý thức. Khi

HỮU TÌNH                                             14

được nói đến: "Sáu thức thân cần phải biết", chính do duyên này, được nói đến như vậy.

 Khi được nói đến "Sáu xúc thân cần phải biết",
do duyên gì được nói đến như vậy? Nhãn xúc, nhĩ
xúc, tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc. Khi được
nói đến: "Sáu xúc thân cần phải biết", chính do
duyên này, được nói đến như vậy.

 Khi được nói đến "Mười tám ý hành cần phải biết", do duyên gì được nói đến như vậy?

 Sau khi mắt thấy sắc, (ý) chạy theo sắc trú xứ
của hỷ, chạy theo sắc trú xứ của ưu, chạy theo
sắc trú xứ của xả;
 Sau khi tai nghe tiếng.. (như trên)...;
 sau khi mũi ngửi hương... (như trên)...
 Sau khi lưỡi nếm vị... (như trên)....
 Sau khi thân cảm xúc.. (như trên)...
 Sau khi ý nhận thức pháp, ý chạy theo pháp
khởi lên hỷ, chạy theo pháp khởi lên ưu, chạy
theo pháp khởi lên xả.
 Như vậy, có sáu hỷ hành, có sáu ưu hành, có
sáu xả hành. Khi được nói đến "Mười tám ý
hành cần phải biết", chính do duyên này, được

HỮU TÌNH                                          15

nói đến như vậy.

 Khi được nói đến "Ba mươi sáu loại hữu tình cần phải biết", do duyên gì, được nói đến như vậy?

 Sáu hỷ liên hệ tại gia,
 Sáu hỷ liên hệ xuất ly,
 Sáu ưu liên hệ tại gia,
 Sáu ưu liên hệ xuất ly,
 Sáu xả liên hệ tại gia,
 Sáu xả liên hệ xuất ly.

Ở đây, thế nào là sáu hỷ liên hệ tại gia? Có hỷ khởi lên, hoặc do nhận được hay thấy sự nhận được các sắc do con mắt nhận thức, khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến thế vật; hoặc do nhớ được những gì đã nhận được về trước, đã qua, đã diệt, đã biến hoại. Loại hỷ như vậy được gọi là hỷ liên hệ tại gia. Có hỷ khởi lên, hoặc do nhận được hay thấy sự nhận được các tiếng do tai nhận thức.. (như trên)... các hương do mũi nhận thức … (như trên) … các vị do lưỡi nhận thức.. (như trên)... các xúc do thân nhận thức.. (như trên)... các pháp do ý nhận thức, khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý liên hệ đến thế vật; hoặc do nhớ được những gì đã nhận được về trước, đã qua,

HỮU TÌNH                                            16

đã diệt, đã biến hoại. Loại hỷ như vậy được gọi là hỷ liên hệ đến tại gia. Sáu hỷ này liên hệ đến tại gia.

Ở đây, thế nào là sáu hỷ liên hệ đến xuất ly? Sau khi biết các sắc pháp là vô thường, biến hoại, ly tham, biến diệt và nghĩ rằng: "Các sắc pháp xưa kia và các sắc pháp hiện tại, tất cả sắc pháp là vô thường, khổ, biến hoại". Sau khi như thật thấy như vậy với chánh trí tuệ, có hỷ khởi lên. Loại hỷ như vậy được gọi là hỷ liên hệ đến xuất ly. Sau khi biết được các tiếng... (như trên)...; các hương... (như trên)... các vị.. (như trên)... các xúc... (như trên)... các pháp là vô thường, biến hoại, ly dục, biến diệt và nghĩ rằng: "Các pháp xưa kia và các pháp hiện tại, tất cả các pháp là vô thường, khổ, biến hoại". Sau khi như thật thấy như vậy với chánh trí tuệ, có hỷ khởi lên. Loại hỷ như vậy được gọi là hỷ liên hệ đến xuất ly. Sáu hỷ này liên hệ đến xuất ly.

Ở đây, thế nào là sáu ưu liên hệ tại gia? Có ưu khởi lên; hoặc do không nhận được hay thấy sự không nhận được các sắc do mắt nhận thức, khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến thế vật; hoặc do nhớ được những gì không nhận được về trước, đã qua, đã diệt, đã biến hoại. Loại ưu như vậy được gọi là ưu liên hệ tại gia. Có ưu khởi lên, hoặc do không nhận được hay thấy sự không nhận được các tiếng do

HỮU TÌNH                                                17

tai nhận thức.. (như trên)... các hương do mũi nhận thức.. (như trên)... các vị do lưỡi nhận thức.. (như trên)... các xúc do thân nhận thức ... (như trên) ... các pháp do ý nhận thức, khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, liên hệ đến thế vật; hoặc do nhớ được những gì không nhận được về trước, đã qua, đã diệt, đã biến hoại. Loại ưu như vậy được gọi là ưu liên hệ đến tại gia. Sáu ưu này liên hệ đến tại gia.

Ở đây, thế nào là sáu ưu liên hệ đến xuất ly? Sau khi biết được các sắc pháp là vô thường, biến hoại, ly tham, biến diệt và nghĩ rằng: "Các sắc pháp xưa kia và các sắc pháp hiện tại, tất cả sắc pháp là vô thường, khổ, biến hoại". Sau khi như thật thấy như vậy với chánh trí tuệ, vị ấy khởi lên ước muốn đối với vô thượng giải thoát, nghĩ rằng: "Khi nào ta có thể chứng đạt và an trú trong xứ (ayatana) mà các bậc Thánh đang chứng đạt và an trú?" Như vậy, do ước muốn đối với các vô thượng giải thoát, ưu khởi lên do duyên ước muốn. Loại ưu như vậy được gọi là ưu liên hệ xuất ly. Sau khi biết được các tiếng.... (như trên)... các hương.. (như trên)... các vị... (như trên)... các xúc... (như trên)... các pháp là vô thường, biến hoại, ly dục, biến diệt và nghĩ rằng: "Các pháp xưa kia và các pháp hiện tại, tất cả các pháp là vô thường, khổ, biến hoại". Sau khi sự thật thấy như vậy với chánh trí tuệ, vị ấy khởi lên ước muốn đối với

HỮU TÌNH                                               18

các vô thượng giải thoát, nghĩ rằng: "Khi nào ta có thể chứng đạt và an trú trong xứ (ayatana) mà các bậc Thánh đang chứng đạt và an trú?" Như vậy, do ước muốn đối với các vô thượng giải thoát, ưu khởi lên do duyên ước muốn. Loại ưu như vậy được gọi là ưu liên hệ xuất ly. Sáu ưu này liên hệ xuất ly.

Ở đây, thế nào là sáu xả liên hệ tại gia? Khi
một người ngu si, ám độn, phàm phu thấy sắc với
con mắt, xả khởi lên của một vô văn phàm phu,
không chinh phục được (phiền não), không chinh
phục được quả dị thục, không thấy sự nguy hiểm.
Loại xả như vậy không vượt khỏi sắc pháp. Do vậy,
đây được gọi là xả liên hệ tại gia. Khi một người ngu
si, ám độn, phàm phu nghe tiếng với tai... (như
trên)...; ngửi hương với mũi.. (như trên)...; nếm vị
với lưỡi.. (như trên)...; cảm xúc với thân... (như
trên)...; nhận thức pháp với ý, xả khởi lên của một vô
văn phàm phu, không chinh phục được (phiền não),
không chinh phục được quả dị thục, không thấy sự
nguy hiểm. Loại xả như vậy không vượt khỏi các
pháp. Do vậy, đây được gọi là xả liên hệ tại gia. Sáu
xả này liên hệ tại gia.

Ở đây, thế nào là sáu xả liên hệ xuất ly? Sau khi biết sắc pháp là vô thường, biến hoại, ly tham, biến diệt, nghĩ rằng: "Các sắc pháp xưa kia và sắc

HỮU TÌNH                                            19

pháp hiện tại, tất cả sắc pháp là vô thường, khổ, biến hoại". Sau khi như thật thấy như vậy với chánh trí tuệ, xả khởi lên. Loại xả như vậy được gọi là xả liên hệ xuất ly. Sau khi biết được các tiếng.. (như trên)...; các hương... (như trên).. các vị... (như trên).. các xúc.. (như trên)... các pháp là vô thường, biến hoại, ly dục, biến diệt, nghĩ rằng: "Các pháp xưa kia và các pháp hiện tại, tất cả các pháp là vô thường, khổ, biến, hoại". Sau khi như thật thấy như vậy với chánh trí tuệ, xả khởi lên. Loại xả như vậy được gọi là xả liên hệ xuất ly. Sáu xả này liên hệ xuất ly.

Khi được nói đến "Ba mươi sáu loại hữu tình cần phải biết", chính do duyên này, được nói đến như vậy.

 Khi được nói đến "Ở đây, do y cứ cái này, đoạn tận cái này", do duyên gì, được nói đến như vậy?

 Tại đây, này các Tỷ-kheo, do y cứ do duyên sáu
hỷ liên hệ xuất ly, đoạn tận, vượt qua sáu hỷ
liên hệ tại gia. Như vậy là sự đoạn tận chúng;
như vậy là sự vượt qua chúng.
 Tại đây, này các Tỷ-kheo, do y cứ, do duyên
sáu ưu liên hệ xuất ly; đoạn tận, vượt qua sáu
ưu liên hệ tại gia. Như vậy là sự đoạn tận
chúng; như vậy là sự vượt qua chúng.

HỮU TÌNH                                                20

 Tại đây, này các Tỷ-kheo, do y cứ, do duyên
sáu xả liên hệ xuất ly, đoạn tận, vượt qua sáu
xả liên hệ tại gia. Như vậy là sự đoạn tận chúng,
là sự vượt qua chúng.
 Tại đây, này các Tỷ-kheo, do y cứ, do duyên
sáu hỷ liên hệ xuất ly, đoạn tận, vượt qua sáu
ưu liên hệ xuất ly. Như vậy là sự đoạn tận
chúng, là sự vượt qua chúng.
 Tại đây, này các Tỷ-kheo, do y cứ, do duyên xả
liên hệ xuất ly, đoạn tận, vượt qua sáu hỷ liên
hệ xuất ly. Như vậy là sự đoạn tận chúng, là sự
vượt qua chúng.

Này các Tỷ-kheo, có xả đa diện, y cứ đa diện; có xả nhứt diện, y cứ nhứt diện.

Này các Tỷ-kheo, thế nào là xả đa diện, y cứ đa diện? Này các Tỷ-kheo, có xả đối với các sắc pháp, có xả đối với các tiếng, có xả đối với các hương, có xả đối với các vị có xả đối với các xúc. Như vậy, này các Tỷ-kheo là xả đa diện, y cứ đa diện.

Và này các Tỷ-kheo, thế nào là xả nhứt diện, y
cứ nhứt diện? Có xả y cứ Hư không vô biên xứ, có
xả y cứ Thức vô biên xứ, có xả y cứ Vô sở hữu xứ,
có xả y cứ Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Như vậy, này
các Tỷ-kheo là xả nhứt diện, y cứ nhứt diện.

HỮU TÌNH                                           21

Ở đây, này các Tỷ-kheo, do y cứ, do duyên xả
nhứt diện, xả y cứ nhứt diện, đoạn tận vượt qua xả
đa diện, xả y cứ đa diện. Như vậy là sự đoạn tận (xả)
này, như vậy là sự vượt qua (xả) này.

Này các Tỷ-kheo, do y cứ không tham dục, do
duyên không tham dục, đoạn tận, vượt qua xả nhứt
diện, xả y cứ nhứt diện ấy. Như vậy là sự đoạn tận
(xả) này, như vậy là sự vượt qua (xả) này. Khi được
nói đến "Tại đây do y cứ cái này, đoạn tận cái này",
chính do duyên này, được nói đến như vậy.

 Khi được nói đến: "Có ba niệm xứ mà một bậc
Thánh phải thực hành, và có thực hành (niệm xứ)
ấy, bậc Thánh mới xứng là bậc Đạo sư diễn giảng
đồ chúng", do duyên gì, được nói đến như vậy?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, bậc Đạo sư thuyết pháp cho các đệ tử, vì lòng từ mẫn, vì lo cho hạnh phúc của họ, vì thương tưởng họ, nói rằng: "Đây là hạnh phúc cho các Ông, đây là an lạc cho các Ông". Một số đệ tử của bậc Đạo sư ấy không có khéo nghe, không có lóng tai, không có an trú tâm vào chánh trí, và hành động ngược lại lời dạy của bậc Đạo sư. Tại đây, này các Tỷ-kheo, Như Lai không có hoan hỷ, không có cảm giác hoan hỷ, nhưng sống không có dao động, chánh niệm, tỉnh giác. Này các Tỷ-kheo,

HỮU TÌNH                                           22

đây là niệm xứ thứ nhất, một bậc Thánh phải thực hành, và có thực hành niệm xứ ấy, bậc Thánh mới xứng là bậc Đạo sư diễn giảng đồ chúng.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, bậc Đạo sư thuyết pháp cho các đệ tử, vì lòng từ mẫn, vì lo cho hạnh phúc của họ, vì thương tưởng họ, nói rằng: "Đây là hạnh phúc cho các Ông, đây là an lạc cho các Ông". Một số đệ tử bậc Đạo sư ấy không có khéo nghe, không có lóng tai, không có an trú tâm vào chánh trí, và hành động ngược lại lời dạy của bậc Đạo sư. Có một số đệ tử khéo nghe, lóng tai, an trú tâm vào chánh trí, và không hành động ngược lại lời dạy của bậc Đạo sư. Tại đây, này các Tỷ-kheo, Như Lai không có hoan hỷ, không có cảm giác hoan hỷ, không có không hoan hỷ, không có cảm giác không hoan hỷ; sau khi đoạn bỏ cả hai, hoan hỷ và không hoan hỷ, Như Lai trú xả, chánh niệm, tỉnh giác. Này các Tỷ-kheo, đây là niệm xứ hai, một bậc Thánh phải thực hành... (như trên).. diễn giảng đồ chúng.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có bậc Đạo Sư thuyết pháp cho các đệ tử ... (như trên) ... "... đây là an lạc cho các Ông". Đệ tử của bậc Đạo Sư ấy khéo nghe, lóng tai, an trú tâm vào chánh trí và không đi ngược lời dạy của bậc Đạo Sư. Tại đây, này các Tỷ-kheo, Như lai hoan hỷ, và cảm giác hoan hỷ, sống không

HỮU TÌNH                                              23

dao động, chánh niệm, tỉnh giác. Này các Tỷ-kheo, đây là niệm xứ thứ ba, một bậc Thánh phải thực hành ... (như trên) ... diễn giảng cho đồ chúng.

Khi được nói đến "Có ba niệm xứ, một bậc
Thánh phải thực hành, và có (thực hành) niệm xứ ấy,
bậc Thánh mới xứng đáng là bậc Đạo sư diễn giảng
cho đồ chúng", chính do duyên này, được nói đến
như vậy.

 Khi được nói đến "Trong các vị Huấn luyện sư, vị
ấy được gọi là vị Vô thượng Điều ngự sư, điều
phục hạng người đáng được điều phục", do duyên
gì được nói đến như vậy?

Này các Tỷ-kheo, một con voi được điều phục
do một vị điều ngự tượng sư dắt dẫn chỉ chạy về một
phương... phương Đông, phương Tây, phương Bắc
hay phương Nam. Này các Tỷ-kheo, một con ngựa
được điều phục do một vị điều ngự mã sư dắt dẫn chỉ
chạy về một phương... hay phương Nam. Này các
Tỷ-kheo, một con bò được điều phục do một vị điều
ngự sư dắt dẫn chỉ chạy về một phương ... hay
phương Nam.

Này các Tỷ-kheo, một người được điều phục do Như Lai, bậc A-La-Hán, Chánh Đẳng Giác dắt dẫn, được chạy cùng khắp cả tám phương:

HỮU TÌNH                                         24

 Có sắc, thấy các sắc pháp; đó là phương thứ
nhất.
 Không có tưởng nội sắc, thấy các ngoại sắc;
đó là phương thứ hai.
 Nghĩ đến thanh tịnh, chú tâm trên ấy; đó là
phương thứ ba.
 Vượt qua một cách hoàn toàn các sắc tưởng,
diệt trừ đối ngại tưởng, không tác ý sai biệt
tưởng; và nghĩ rằng "Hư không là vô biên",
chứng đạt và an trú Không vô biên xứ; đó là
phương thứ tư.
 Vượt qua một cách hoàn toàn Không vô biên
xứ, nghĩ rằng: "Thức là vô biên", chứng đạt
và an trú Thức vô biên xứ; đó là phương thứ
năm.

 Vượt qua một cách hoàn toàn Thức vô biên xứ, nghĩ rằng: "Không có gì cả", chứng đạt và an trú Vô sở hữu xứ; đó là phương thứ sáu.

 Vượt qua một cách hoàn toàn Không vô sở hữu xứ; chứng đạt và an trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ; đó là phương thứ bảy.

 Vượt qua một cách hoàn toàn Phi tưởng phi phi tưởng xứ, chứng đạt và an trú Diệt thọ

HỮU TÌNH                                        25

tưởng (định); đó là phương thứ tám.

Này các Tỷ-kheo, một người đáng được điều
phục do Như Lai, bậc A-La-Hán, Chánh Đẳng Giác
dắt dẫn, được chạy cùng khắp tám phương này. Khi
được nói đến "Trong các vị Huấn luyện sư, vị ấy
được gọi là Vô thượng Điều ngự sư, điều phục hạng
người đáng điều phục", chính do duyên này, được
nói đến như vậy.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các vị Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

HỮU TÌNH                                       26

3          7 thức trú - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567

KINH PHÚNG TỤNG – Bài kinh số 33 – Trường II, 567 (Trích đoạn)

1.   Bảy thức trú:

    Này các Hiền giả, có các loại hữu tình, thân
sai biệt và tưởng sai biệt, như loài Người,
một số chư Thiên và một số thuộc đọa xứ.
Đó là loại thức trú thứ nhất.

    Này các Hiền giả, có những loài hữu tình
thân sai biệt nhưng tưởng đồng loại, như các
vị Phạm Chúng thiên vừa mới sanh lần đầu
tiên (hay do tu sơ thiền). Đó là loại thức trú
thứ hai.

    Này các Hiền giả, có những loại hữu tình,
thân đồng loại, nhưng tưởng sai biệt, như
chư Quang Âm thiên. Đó là loại thức trú
thứ ba.

    Này các Hiền giả, có những loại hữu tình thân đồng loại và tưởng đồng loại, như chư

HỮU TÌNH                                                27

Thiên Biến Tịnh thiên. Đó là loại thức trú thứ tư.

   Này các Hiền giả, có những loại hữu tình,
vượt khỏi mọi tưởng về sắc, điều phục mọi
tưởng về sân, không tác ý đến các tướng sai
biệt, chứng Không vô biên xứ: "Hư không là
vô biên". Đó là loại thức trú thứ năm.

   Này các Hiền giả, có những loại hữu tình,
vượt khỏi hoàn toàn hư không vô biên xứ,
chứng Thức vô biên xứ: "Thức là vô biên".
Đó là loại thức trú thứ sáu.

   Này các Hiền giả có những loại hữu tình
vượt khỏi hoàn toàn Thức vô biên xứ, chứng
Vô sở hữu xứ: "Không có vật gì cả". Đó là
loại thức trú thứ bảy.

HỮU TÌNH                                         28

4     7 thức trú - Kinh THỨC TRÚ – Tăng III, 332

THỨC TRÚ –Tăng III, 332

1. - Này các Tỷ-kheo, có bảy thức trú này. Thế nào là bảy?

- Có các loài hữu tình, này các Tỷ-kheo, thân khác,
tưởng khác như loài Người, một số Thiên nhân,
một số các loài ở trong đọa xứ. Đây là thức trú thứ
nhất.
- Có các loài hữu tình, này các Tỷ-kheo, thân khác
nhau, tưởng là một, như Phạm chúng thiên được
sanh nhờ chứng sơ Thiền. Đây là thức trú thứ hai.
- Có các loài hữu tình, này các Tỷ-kheo, thân là
một, tưởng khác nhau, như chư Thiên Quang
Âm. Đây là thức trú thứ ba.
- Có các loài hữu tình, này các Tỷ-kheo, thân là
một, tưởng là một, như chư Thiên Biến Tịnh.
Đây là thức trú thứ tư.
- Có các loài hữu tính, này các Tỷ-kheo, vượt hoàn
toàn các sắc tưởng, chấm dứt các chướng ngại
tưởng, không tác ý sai biệt tưởng, đạt đến Không
vô biên xứ, biết rằng: "Hư không là vô biên". Đây
là thức trú thứ năm.

HỮU TÌNH                                           29

- Có các loài hữu tình, này các Tỷ-kheo, vượt hoàn
toàn Không vô biên xứ, đạt đến Thức vô biên xứ,
biết rằng: "Thức là vô biên". Đây là thức trú thứ
sáu.
- Có các loài hữu tình, này các Tỷ-kheo, vượt hoàn
toàn Thức vô biên xứ, đạt đến Vô sở hữu xứ, biết
rằng: "Không có vật gì". Đây là thức trú thứ bảy.

Này các Tỷ-kheo, có bảy thứ trú này.

HỮU TÌNH                                         30

5     7 thức trú và 2 xứ - Kinh ĐẠI DUYÊN – 15 Trường I, 511

KINH ĐẠI DUYÊN (MAHA NIDANA SUTTA) – Bài kinh số 15 – Trường I, 511

1. Như vậy tôi nghe. Một thời, Thế Tôn trụ tại bộ lạc
Kuru (Câu-lâu), ở ấp Kuru tên là Kammassadhamma
(Kiếm-ma-sắt-đàm). Tôn giả Ananda (A Nan) đến
tại chỗ Thế Tôn ở, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn và
ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên,
Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

- Hy hữu thay, bạch Thế Tôn! Kỳ diệu thay, bạch Thế
Tôn! Bạch Thế Tôn, giáo pháp Duyên khởi này thâm
thúy, thật sự thâm thúy, và giáo pháp này đối với con
hết sức minh bạch rõ ràng.

- Này Ananda, chớ có nói vậy! Này Ananda chớ có
nói vậy! Này Ananda, giáo pháp Duyên khởi này
thâm thúy, thật sự thâm thúy. Này Ananda, chính vì
không giác ngộ, không thâm hiểu giáo pháp này
mà chúng sanh hiện tại bị rối loạn như một ổ kén,
rối ren như một ống chỉ, giống như cỏ munja và lau

HỮU TÌNH                                           31

sậy babaja (ba-ba-la), không thể nào ra khỏi khổ xứ, ác thú, đọa xứ, sanh tử.

2. Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Già và chết do duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Già và
chết do duyên gì?" Hãy đáp: "Già và chết do duyên
sanh".

- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Sanh có duyên nào
không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Sanh do
duyên gì?" Hãy đáp: "Sanh do duyên hữu".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Hữu có do duyên
nào không? Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Hữu
do duyên gì?" Hãy đáp: "Hữu do duyên thủ".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi. "Thủ có do duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Thủ
do duyên gì?" Hãy đáp: "Thủ do duyên ái".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Sanh có duyên nào
không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Sanh do
duyên gì?" Hãy đáp: "Sanh do duyên hữu".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Hữu có do duyên
nào không? Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Hữu
do duyên gì?" Hãy đáp: "Hữu do duyên thủ".
(2 đoạn này dư)????

HỮU TÌNH                                          32

- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Ái có duyên nào
không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Ái do
duyên gì?" Hãy đáp: "Ái do duyên thọ".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Thọ có do duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Thọ
do duyên gì?" Hãy đáp: "Thọ do duyên xúc".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Xúc có do duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Xúc
do duyên gì?" Hãy đáp: "Xúc do duyên danh
sắc"????. (Xúc do duyên Sáu nhập)
- (Thiếu Sáu nhập do duyên Danh sắc)????
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Danh sắc có duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Danh
sắc do duyên gì? Hãy đáp: "Danh sắc do
duyên thức".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Thức có do duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Thức
do duyên gì?" Hãy đáp: "Thức do duyên danh
sắc".
3. Này Ananda, như vậy do duyên danh sắc, thức
sanh; do duyên thức, danh sắc sanh; do duyên danh
sắc, xúc sanh,(??? do duyên danh sắc, lục nhập sanh;
do duyên lục nhập, xúc sanh); do duyên xúc, thọ

HỮU TÌNH                                          33

sanh; do duyên thọ; ái sanh; do duyên ái, thủ sanh; do duyên thủ, hữu sanh; do duyên hữu, sanh sanh; do duyên sanh, lão tử sanh, do duyên lão tử, sầu, bi, khổ, ưu não sanh. Như vậy là toàn bộ khổ uẩn tập khởi.

4. Trước đã nói: "Do duyên sanh; lão tử sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên sanh; lão tử sanh?"

 Này Ananda, nếu sanh không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, như chư Thiên hay Thiên
giới, Càn-thát-bà hay Càn-thát-bà-giới, Dạ-xoa
hay Dạ Xoa giới. Quỷ thần hay Quỷ thần giới,
loài Người hay Nhân giới, loại bốn chân hay tứ
túc giới, loài chim hay điểu giới, loài trùng xà
hay trùng xà giới. Này Ananda, nếu không có
sanh cho tất cả, do sanh diệt, thời lão tử có thể
hiện hữu không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của lão tử, tức là sanh.

5. Trước đã nói: "Do duyên hữu, sanh sanh ra". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên hữu, sanh sanh ra?"

HỮU TÌNH                                             34

 Này Ananda, nếu hữu không có bất cứ loại
nào, giới nào, bất cứ chỗ nào xứ nào, như dục
hữu, sắc hữu hay vô sắc hữu. Nếu không có hữu
cho tất cả, do hữu diệt, thời sanh có thể hiện
hữu không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của sanh, tức là hữu.

6. Trước đã nói: "Do duyên thủ, hữu sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu hỏi: "Do duyên thủ, hữu sanh?"

 Này Ananda, nếu thủ không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, như dục thủ, kiến thủ, giới
cấm thủ hay ngã chấp thủ. Nếu không có thủ
cho tất cả, do thủ diệt, thời hữu có thể hiện hữu
không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của hữu, tức là thủ.

HỮU TÌNH                                           35

7. Trước đã nói: "Do duyên ái, thủ sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên ái, thủ sanh".

 Này Ananda, nếu ái không có bất cứ loại nào,
bất cứ chỗ nào, như sắc ái, thanh ái, hương ái,
vị ái, xúc ái hay pháp ái. Nếu không có ái cho
tất cả, do ái diệt thời thủ có thể hiện hữu
không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của thủ, tức là ái.

8. Trước đã nói: "Do duyên thọ, ái sanh".

 Này Ananda, nếu thọ không có bất cứ loại nào,
bất cứ chỗ nào, như nhãn xúc sở sanh thọ, nhĩ
xúc sở sanh thọ, tỷ xúc sở sanh thọ, thiệt xúc
sở sanh thọ, tỷ xúc sở sanh thọ, ý xúc sở sanh
thọ. Nếu không có thọ cho tất cả, nếu thọ diệt
thời ái có thể hiện hữu không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là

HỮU TÌNH                                         36

duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của ái, tức là thọ.

9. Này Ananda, như vậy do duyên thọ, ái sanh;

- Do duyên ái, tìm cầu sanh;
- Do duyên tìm cầu, lợi sanh;
- Do duyên lợi, quyết định (sở dụng của lợi)
sanh;
- Do duyên quyết định, tham dục sanh;
- Do duyên tham dục, đam trước sanh;
- Do duyên đam trước, chấp thủ sanh;
- Do duyên chấp thủ, hà tiện sanh;
- Do duyên hà tiện, thủ hộ sanh;
- Do duyên thủ hộ, phát sanh một số ác, bất thiện
pháp như chấp trượng, chấp kiếm, tranh đấu,
tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu, vọng
ngữ.

10. Trước đã nói: "Do duyên thủ hộ, phát sanh một số ác, bất thiện pháp, như chấp trượng, chấp kiếm, tranh đấu, tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu, vọng ngữ". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên thủ hộ, phát sanh một số ác, bất thiện

HỮU TÌNH                                           37

pháp, như chấp trượng, chấp kiếm, tranh đấu, tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu, vọng ngữ"?

 Này Ananda, nếu thủ hộ không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, nếu không có thủ hộ cho
tất cả, nếu thủ hộ diệt, thời một số ác, bất thiện
pháp như chấp trượng, chấp kiếm, tranh đấu,
tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu,
vọng ngữ có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên,
như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của một
số ác, bất thiện pháp như chấp trượng, chấp kiếm,
tranh đấu, tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu,
vọng ngữ, tức là thủ hộ.

11. Trước đã nói: "Do duyên hà tiện, thủ hộ sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên hà tiện thủ hộ sanh"?

 Này Ananda, nếu hà tiện không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, nếu không có hà tiện, cho
tất cả, nếu hà tiện diệt thời thủ hộ có thể hiện
hữu không?

- Bạch Thế Tôn, không!

HỮU TÌNH                                            38

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của thủ hộ, tức là hà tiện.

12. Trước đã nói: "Do duyên chấp thủ, hà tiện sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên chấp thủ, hà tiện sanh"?

 Này Ananda, nếu chấp thủ không có bất cứ
loại nào, bất cứ chỗ nào, nếu không chấp thủ
cho tất cả, nếu chấp thủ diệt thời hà tiện có thể
hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của hà tiện, tức là chấp thủ.

13. Trước đã nói: "Do duyên đam trước, chấp thủ sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên đam trước, chấp thủ sanh "?

 Này Ananda, nếu đam trước không có bất cứ
loại nào, bất cứ chỗ nào, nếu không có đam
trước cho tất cả, nếu đam trước diệt thời chấp
thủ có thể hiện hữu được không?

HỮU TÌNH                                           39

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của chấp thủ, tức là đam mê.

14. Trước đã nói: "Do duyên tham dục, đam trước sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên tham dục, đam trước sanh "?

 Này Ananda, nếu tham dục không có bất cứ
loại nào, bất cứ chỗ nào, nếu không có tham
dục cho tất cả, nếu tham dục diệt, thời đam
trước có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của đam trước, tức là tham dục.

15. Trước đã nói: "Do duyên quyết định, tham dục sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên quyết định tham dục sanh"?

 Này Ananda, nếu quyết định không có bất cứ loại nào, bất cứ chỗ nào, nếu không có quyết định cho tất cả, nếu quyết định diệt, thời tham

HỮU TÌNH                                         40

dục có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của tham dục tức là quyết định.

16. Trước đã nói: "Do duyên lợi, quyết định sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên lợi quyết định sanh"?

 Này Ananda, nếu lợi không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, nếu lợi không có cho tất
cả, nếu lợi diệt thời quyết định có thể hiện hữu
được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của quyết định, tức là lợi.

17. Trước đã nói: "Do duyên tìm cầu, lợi sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên tìm cầu, lợi sanh"?

 Này Ananda, nếu tìm cầu không có bất cứ loại

HỮU TÌNH                                          41

nào, bất cứ chỗ nào, nếu tìm cầu không có cho tất cả, nếu tìm cầu diệt, thời lợi có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của lợi, tức là tầm cầu.

18. Trước đã nói: "Do duyên ái, tìm cầu sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên ái, tầm cầu sanh"?

 Này Ananda, nếu không có bất cứ loại nào,
bất cứ chỗ nào, nếu ái không có cho tất cả,
nếu ái diệt thời, tầm cầu có thể hiện hữu được
không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của tầm cầu, tức là ái.

Này Ananda, như vậy hai phương diện (của ái) tuy hai nhưng hòa hợp thành một, nhờ thọ (làm duyên sanh).

HỮU TÌNH                                             42

19. Trước đã nói: "Do duyên xúc, thọ sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên xúc, thọ sanh"?

 Này Ananda, nếu xúc không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, như nhãn xúc, nhĩ xúc,
tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc, nếu xúc
không có cho tất cả, nếu xúc diệt, thời thọ có
thể hiện hữu không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của thọ, tức là xúc.

20. Trước đã nói: "Do duyên danh sắc, xúc sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên danh sắc, xúc sanh"?

 Này Ananda, nếu những hình, những sắc,
những tướng, những mạo, nhờ đó mà danh
thân và sắc thân thi thiết; nếu những hình,
những sắc, những tướng, những mạo ấy không
có, thời danh mục xúc trong sắc thân có thể
hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

HỮU TÌNH                                         43

- Này Ananda, những hình, những sắc, những tướng,
những mạo ấy nhờ đó mà sắc thân được thi thiết, nếu
những hình, những sắc, những tướng, những mạo ấy
không có, thời hữu đối xúc trong danh thân có thể
hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, những hình, những sắc, những tướng,
những mạo nhờ đó mà danh thân và sắc thân được
thi thiết, nếu những hình, những sắc, những tướng,
những mạo ấy không có, thời danh mục xúc hay hữu
đối xúc có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, những hình, những sắc, những tướng,
những mạo nhờ đó mà danh sắc được thi thiết, nếu
những hình, những sắc, những tướng, những mạo ấy
không có thì xúc có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

Do vậy, này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của xúc, tức là danh sắc.

21. Trước đã nói: "Do duyên thức, danh sắc sanh".

HỮU TÌNH                                         44

Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên thức, danh sắc sanh"?

 Này Ananda, nếu thức không đi vào trong bụng của người mẹ, thời danh sắc có thể hình thành trong bụng bà mẹ không?

- Bạch Thế Tôn, không!

 Này Ananda, nếu thức đi vào trong bụng bà mẹ rồi bị tiêu diệt, thời danh sắc có thể hình thành trạng thái này, trạng thái khác không?

- Bạch Thế Tôn, không!

 Này Ananda, nếu thức bị đoạn trừ trong
đứa con nít, hoặc là đồng nam hay đồng nữ,
thời danh sắc có thể lớn hơn, trưởng thành
và thành mãn được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Do vậy, này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của danh sắc, tức là thức.

22. Trước đã nói: "Do duyên danh sắc, thức sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do

HỮU TÌNH                                           45

duyên sanh sắc thức sanh "?

 Này Ananda, nếu thức không an trú được
trong danh sắc, thời trong tương lai, có thể
hiện hữu sự hình thành của sanh, lão, tử,
khổ tập không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Do vậy, này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của thức, tức là danh sắc.

- Này Ananda, trong giới hạn con người
được sanh, con người được già, con người
được chết, con người được diệt, hay con
người được tái sanh, trong giới hạn ấy là
danh mục đạo, trong giới hạn ấy là ngôn ngữ
đạo, trong giới hạn ấy là thi thiết đạo, trong
giới hạn ấy là tuệ giới, trong giới hạn ấy là
lưu chuyển luân hồi hiện hữu trạng thái này
trạng thái khác nghĩa là danh sắc và thức.

23. Này Ananda, có bao nhiêu lời tuyên bố về ngã?

- Này Ananda, hoặc ngã được tuyên bố là có sắc và hạn lượng trong câu: "Ngã của tôi có sắc và hạn lượng".

HỮU TÌNH                                         46

- Này Ananda, hoặc ngã được tuyên bố là có sắc
và vô lượng trong câu: "Ngã của tôi có sắc và
vô lượng".
- Này Ananda, hoặc ngã được tuyên bố là không
có sắc và có hạn lượng trong câu: "Ngã của tôi
không có sắc và có hạn lượng".
- Này Ananda, hoặc ngã được tuyên bố là không
có sắc và vô lượng trong câu: "Ngã của tôi
không có sắc và vô lượng".
24. Này Ananda, có người tuyên bố ngã có sắc và có
hạn lượng trong hiện tại, người này tuyên bố hoặc
ngã có sắc và có hạn lượng trong tương lai. Hoặc như
thế này: "Ngã của tôi không phải như vậy, tôi sẽ uốn
nắn cho như vậy". Này Ananda, sự việc là như vậy
thời lời tuyên bố về tà kiến ngã có sắc và có hạn
lượng như vậy là quá đủ rồi.

Này Ananda, có người tuyên bố ngã có sắc và vô
lượng người này tuyên bố hoặc ngã có sắc và vô
lượng trong hiện tại, hoặc ngã có sắc và vô lượng
trong tương lai. Hoặc như thế này: "Ngã của tôi
không phải như vậy, tôi sẽ uốn nắn cho như vậy".
Này Ananda, sự việc là như vậy thời lời tuyên bố về
tà kiến ngã có sắc và vô lượng như vậy là quá đủ
rồi.

HỮU TÌNH                                          47

Này Ananda, có người tuyên bố ngã không có sắc và
có hạn lượng, người này tuyên bố hoặc ngã không có
sắc và có hạn lượng trong hiện tại hoặc ngã không có
sắc và có hạn lượng trong tương lai... hoặc ngã không
có sắc và vô lượng trong tương lai. Hoặc như thế này:
"Ngã của tôi không phải như vậy, tôi sẽ uốn nắn cho
như vậy". Này Ananda, sự việc là như vậy thời lời
tuyên bố về tà kiến ngã có sắc và vô lượng như vậy
là quá đủ rồi. Này Ananda, như vậy, là có bấy nhiêu
lời tuyên bố về ngã.

25. Này Ananda, có bao nhiêu lời không tuyên bố về ngã?

- Này Ananda, hoặc ngã không được tuyên bố là
có sắc và có hạn lượng trong câu: "Ngã của tôi
có sắc và có hạn lượng".
- Này Ananda, hoặc ngã không được tuyên bố là
có sắc và vô lượng trong câu: "Ngã của tôi có
sắc và vô lượng".
- Này Ananda, hoặc ngã không được tuyên bố là
không có sắc và có hạn lượng trong câu: "Ngã
của tôi không có sắc và có hạn lượng".
- Này Ananda, hoặc ngã không được tuyên bố là
không có sắc và vô lượng trong câu: "Ngã của

HỮU TÌNH                                           48

tôi không có sắc và vô lượng".

26. Này Ananda, có người không tuyên bố ngã có sắc và có hạn lượng, người này không tuyên bố, hoặc ngã có sắc và có hạn lượng trong hiện tại, hoặc ngã có sắc và có hạn lượng trong tương lai. Hoặc không như thế này: "Ngã của tôi không phải như vậy, tôi sẽ uốn nắn cho như vậy". Này Ananda, sự việc là như vậy thời lời không tuyên bố về tà kiến ngã có sắc và có hạn lượng như vậy là quá đủ rồi.

Này Ananda, có người không tuyên bố ngã có sắc và
vô lượng, người này không tuyên bố hoặc ngã có sắc
và vô lượng trong hiện tại, hoặc ngã có sắc và vô
lượng trong tương lai. Hoặc không như thế này. "Ngã
của tôi không phải như vậy, tôi sẽ uốn nắn cho như
vậy". Này Ananda, sự việc là như vậy thời lời không
tuyên bố về tà kiến ngã có sắc và vô lượng như vậy
là quá đủ rồi.

Này Ananda, có người không tuyên bố ngã không có sắc và có hạn lượng, người này tuyên bố, hoặc ngã không có sắc và có hạn lượng trong hiện tại, hoặc ngã không có sắc và có hạn lượng trong tương lai. Hoặc không như thế này: "Ngã của tôi không phải như vậy, tôi sẽ uốn nắn cho như vậy". Này Ananda, sự việc là như vậy thời lời không tuyên bố về tà kiến

HỮU TÌNH                                           49

ngã không có sắc và có hạn lượng như vậy là quá đủ rồi.

Này Ananda, có người không tuyên bố ngã không có
sắc và vô lượng, người này không tuyên bố ngã
không có sắc và vô lượng trong hiện tại, hoặc ngã
không có sắc và vô lượng trong tương lai. Hoặc
không như thế này: "Ngã của tôi không phải như vậy,
tôi sẽ uốn nắn cho như vậy". Này Ananda, sự việc là
như vậy thời lời không tuyên bố về tà kiến ngã có sắc
và vô lượng như vậy là quá đủ rồi.

Này Ananda, như vậy là có bấy nhiêu lời không tuyên bố về ngã.

27. Này Ananda, dưới bao nhiêu hình thức, ngã được quan niệm?

- Này Ananda, ngã được quan niệm như thọ
trong câu: "Ngã của tôi là thọ". Hay trái lại:
"Ngã của tôi không phải là thọ, ngã của tôi
không có cảm thọ".

- Này Ananda, hoặc ngã được quan niệm như
trong câu: "Ngã của tôi không phải là thọ, cũng
không phải là không có cảm thọ; ngã của tôi
có cảm thọ, ngã của tôi có khả năng cảm thọ".
Như vậy, này Ananda, ngã được quan niệm.

HỮU TÌNH                                           50

28. Này Ananda, ai nói: "ngã của tôi là thọ". Người ấy cần được trả lời: "Này Hiền giả, có ba loại cảm thọ, lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ. Trong ba loại thọ này, loại nào ông xem là ngã?"

- Này Ananda, khi cảm giác một lạc thọ, chúng
ta không cảm giác một khổ thọ, không cảm
giác một bất khổ bất lạc thọ, khi ấy chỉ cảm
giác một lạc thọ thôi.
- Này Ananda, khi cảm giác một khổ thọ, chúng
ta không cảm giác một lạc thọ, không cảm giác
một bất khổ bất lạc thọ, khi ấy chỉ cảm giác một
khổ thọ thôi.
- Này Ananda, khi cảm giác một bất khổ bất lạc
thọ, chúng ta không cảm giác một lạc thọ,
không cảm giác một khổ thọ, khi ấy chỉ cảm
giác một bất khổ bất lạc thọ thôi.
29. Lại nữa, này Ananda, lạc thọ là vô thường, hữu
vi, là pháp duyên khởi, là pháp biến hoại, là pháp
đoạn diệt, là pháp ly dục, là pháp diệt tận.

- Này Ananda, khổ thọ là vô thường, hữu vi, là
pháp duyên khởi, là pháp đoạn hoại, là pháp
đoạn diệt, là pháp ly dục, là pháp diệt tận.
- Này Ananda, bất khổ bất lạc thọ là vô thường,

HỮU TÌNH                                          51

hữu vi, là pháp duyên khởi, là pháp đoạn hoại,
là pháp đoạn diệt, là pháp ly dục, là pháp diệt
tận.
 Khi cảm giác một lạc thọ mà nói rằng: "Đó là
ngã của tôi", thời khi lạc thọ ấy diệt mất người
ấy cũng nghĩ rằng: "Ngã của tôi cũng diệt".
 Khi cảm giác một khổ thọ mà nói rằng: "Đó là
ngã của tôi", thời khi khổ thọ ấy diệt mất người
ấy cũng nghĩ rằng: "Ngã của tôi cũng diệt".
 Khi cảm giác một bất khổ bất lạc thọ mà nói
rằng: "Đó là ngã của tôi", thời khi bất khổ bất
lạc thọ ấy diệt mất, người ấy cũng nghĩ rằng:
"Ngã của tôi cũng diệt".
Vậy những ai nói rằng: "Ngã của tôi là thọ", người
ấy sẽ xem ngã của mình như một cái gì trong hiện
tại, cái gì ấy là vô thường, lạc khổ xen lẫn, là pháp
sanh diệt. Do vậy, này Ananda, không thể chấp
nhận quan niệm "Ngã của tôi là thọ".

30. Này Ananda, ai nói như sau: "Ngã của tôi
không phải là thọ, ngã của tôi không có cảm thọ".
Người ấy cần được trả lời: "Này Hiền giả, chỗ nào
không có một cảm thọ gì cả, chỗ ấy có thể xem là
"Tôi có" được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

HỮU TÌNH                                           52

- Do vậy, này Ananda, không thể chấp nhận quan niệm "Ngã của tôi không phải là thọ, ngã của tôi không có cảm thọ".

31. Này Ananda, ai nói như sau: "Ngã của tôi
không phải là thọ, ngã của tôi không phải không
có cảm thọ, ngã của tôi có cảm thọ, ngã của tôi có
khả năng cảm thọ". Người ấy cần được trả lời:
"Này Hiền giả nếu tất cả mọi loại cảm thọ đều đoạn
diệt hoàn toàn, khi không còn một loại cảm thọ nào
cả, khi thọ đã tận diệt, thời ở tại chỗ ấy, có thể nói:
"Tôi là như vậy" chăng?"

- Bạch Thế Tôn, không!

- Do vậy, này Ananda, không thể chấp nhận quan
niệm "Ngã của tôi không phải là thọ, ngã của tôi
không phải không có cảm thọ; ngã của tôi có cảm
thọ, ngã của tôi có khả năng cảm thọ".

32. Này Ananda, khi có một vị Tỷ-kheo không quan niệm ngã là thọ, không quan niệm ngã không phải thọ, không quan niệm: "Ngã của tôi là thọ, ngã của tôi có khả năng cảm thọ", khi ấy vị này sẽ không chấp trước một điều gì ở trên đời, vì không chấp trước nên không sợ hãi; vì không sợ hãi nên hoàn toàn tự mình tịch diệt. Vị ấy biết sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, những việc cần làm đã làm, sau đời

HỮU TÌNH                                             53

này không còn đời nào khác nữa.

Này Ananda, với vị Tỷ-kheo có tâm giải thoát như vậy, nếu có ai nói vị Tỷ-kheo ấy có tà kiến như sau: "Như Lai có tồn tại sau khi chết" thời thật hoàn toàn phi lý. Hoặc có tà kiến như sau: "Như Lai không có tồn tại sau khi chết", thời thật hoàn toàn phi lý. Hoặc có tà kiến như sau: "Như Lai có tồn tại và không có tồn tại sau khi chết", thời thật hoàn toàn phi lý. Hoặc có tà kiến như sau: "Như Lai không có tồn tại và không không có tồn tại sau khi chết", thời thật hoàn toàn phi lý. Tại sao vậy? Này Ananda, ví dầu có bao nhiêu danh mục, bao nhiêu danh mục đạo, dầu có bao nhiêu ngôn ngữ, bao nhiêu ngôn ngữ đạo, dầu có bao nhiêu thi thiết, bao nhiêu thi thiết đạo, dầu có bao nhiêu trí tuệ, bao nhiêu trí tuệ giới, dầu có bao nhiêu luân chuyển, bao nhiêu vận hành, với thắng trí hiểu biết tất cả, vị Tỷ-kheo được giải thoát. Với vị Tỷ-kheo thắng trí giải thoát như vậy mà nói rằng vị Tỷ-kheo ấy không biết, không thấy, thời thật là một sự phi lý.

33. Này Ananda, có bảy trú xứ của thức và hai xứ. Thế nào là bảy?

- Này Ananda, có những loại hữu tình, thân dị loại và tưởng dị loại, như loài Người, một số chư

HỮU TÌNH                                             54

Thiên và một số trong địa ngục. Đó là trú xứ thứ
nhất của thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình, thân dị loại
nhưng tưởng nhất loại, như các vị Phạm Chúng
thiên được sanh vào cõi ấy, nhờ sơ Thiền. Đó là
trú xứ thứ hai của thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình, thân nhất
loại nhưng tưởng dị loại, như các vị Quang Âm
thiên (Abhassarà). Đó là trú xứ thứ ba của thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình, thân nhất
loại và tưởng cũng nhất loại, như các vị Biến
Tịnh thiên (Subhakinna). Đó là trú xứ thứ tư của
thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình, vượt ra khỏi
tất cả sắc tưởng, đoạn trừ tất cả hữu đối tưởng,
không suy tư đến mọi dị loại tưởng, chỉ có tưởng
"Hư không là vô biên", được sanh vào cõi Hư
Không vô biên xứ. Đó là trú xứ thứ năm của thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình hoàn toàn
vượt ra khỏi Không vô biên xứ, chỉ có tưởng
"Thức là vô biên", được sanh vào cõi Thức vô
biên xứ. Đó là trú xứ thứ sáu của thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình, hoàn toàn

HỮU TÌNH                                        55

vượt ra khỏi Thức vô biên xứ, chỉ có tưởng "Vô
sở hữu", được sanh vào cõi Vô sở hữu xứ. Đó là
trú xứ thứ bảy của thức.
- Hai xứ là Vô tưởng hữu tình xứ và Phi tưởng
phi phi tưởng xứ.
34. Này Ananda, trong thức trú xứ thứ nhất có thân
dị loại và tưởng dị loại này, như loài Người, một số
chư Thiên và một số hữu tình trong địa ngục. Này
Ananda nếu có ai hiểu được trú xứ này, hiểu được sự
tập khởi, hiểu được sự đoạn diệt, hiểu được vị ngọt,
hiểu được sự nguy hiểm và hiểu được sự xuất ly của
trú xứ này, một vị như vậy có thể còn hoan hỷ ưa
thích trú xứ này không?

- Bạch Thế Tôn, không!

... (như trước)...

- Này Ananda, trong thức trú xứ thứ bảy, hoàn toàn vượt ra khỏi Thức vô biên xứ, chỉ có tưởng "Vô sở hữu", được sanh vào cõi Vô sở hữu xứ. Này Ananda nếu có ai hiểu được trú xứ này, hiểu được sự tập khởi, hiểu được sự đoạn diệt, hiểu được sự tập khởi, hiểu được sự đoạn diệt, hiểu được vị ngọt, hiểu được sự nguy hiểm và hiểu được sự xuất ly của trú xứ này, một vị như vậy có thể còn hoan hỷ ưa thích trú xứ

HỮU TÌNH                                          56

này không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, với Vô tưởng hữu tình xứ này, này
Ananda, nếu có ai hiểu được trú xứ này, hiểu được
sự tập khởi, hiểu được sự đoạn diệt, hiểu được vị
ngọt, hiểu được sự nguy hiểm và hiểu được sự xuất
ly của trú xứ này, một vị như vậy có thể còn hoan
hỷ ưa thích trú xứ này không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, với Phi tưởng phi phi tưởng xứ này,
này Ananda, nếu có ai hiểu được trú xứ này, hiểu
được sự tập khởi, hiểu được sự đoạn diệt, hiểu được
vị ngọt, hiểu được sự nguy hiểm và hiểu được sự xuất
ly của trú xứ này, một vị như vậy có thể còn hoan
hỷ ưa thích trú xứ này không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, bởi bảy thức trú xứ và hai xứ này,
nếu có vị Tỷ-kheo đã như chơn hiểu được tập khởi,
đoạn trừ, vị ngọt, sự nguy hiểm, xuất ly của chúng,
nhờ không còn chấp thủ, vị này được giải thoát. Này
Ananda, vị Tỷ-kheo như vậy được gọi là Tuệ giải
thoát.

HỮU TÌNH                                          57

35. Này Ananda, có tám giải thoát. Thế nào là tám?

1.   Tự mình có sắc, thấy các sắc pháp. Đó là giải
thoát thứ nhất.
2.   Không biết tự mình có sắc, thấy các sắc ngoài
tự thân. Đó là giải thoát thứ hai.
3.   Tâm mạnh hướng đến thanh tịnh. Đó là giải
thoát thứ ba.
4.   Hoàn toàn vượt khỏi mọi sắc tưởng, đoạn diệt
mọi hữu đối tưởng, không suy tư đến mọi
tưởng dị biệt, với tư tưởng: "Hư không là vô
biên", chứng và an trú Hư không vô biên xứ.
Đó là giải thoát thứ tư.
5.   Hoàn toàn vượt khỏi Hư không vô biên xứ, với
tư tưởng: "Thức là vô biên", chứng và an trú
Thức vô biên xứ. Đó là giải thoát thứ năm.
6.   Hoàn toàn vượt khỏi Thức vô biên xứ, với tư
tưởng: "Vô sở hữu" chứng và an trú Vô sở hữu
xứ. Đó là giải thoát thứ sáu.
7.   Hoàn toàn vượt khỏi Vô sở hữu xứ, chứng và
an trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Đó là giải
thoát thứ bảy.
8.   Vượt khỏi hoàn toàn Phi tưởng phi phi tưởng

HỮU TÌNH                                          58

xứ, chứng và an trú Diệt thọ tưởng định. Đó là
giải thoát thứ tám. Này Ananda, như vậy là tám
giải thoát.
36. Này Ananda, khi một vị Tỷ-kheo thuận thứ thể
nhập tám giải thoát này, có thể nhập và có thể xuất
khỏi bất cứ giải thoát nào khi nào mình muốn, chỗ
nào mình muốn và dài bao lâu mình muốn - và với
các lậu hoặc được đoạn trừ, vị Tỷ-kheo chứng và
an trú trong tám giải thoát và tuệ giải thoát, không
còn lậu hoặc ngay trong thời hiện tại, tự mình thấu
đạt và chứng ngộ. Này Ananda, không còn có một
Câu giải thoát nào khác cao hơn và thù thắng hơn
Câu giải thoát này.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Ananda hoan hỷ tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

HỮU TÌNH                                          59

6     9 chỗ hữu tình cư trú - Kinh CÁC LOÀI HỮU TÌNH – Tăng IV, 141

CÁC LOÀI HỮU TÌNH – Tăng IV, 141

1. - Này các Tỷ-kheo, có chín chỗ cư trú của loài hữu tình.

2. Thế nào là chín?

Này các Tỷ-kheo, có những loài hữu tình, thân sai
biệt, tưởng sai biệt, như loài Người, một số chư
Thiên, một số ở các đọa xứ. Đó là hữu tình trú xứ thứ
nhất.

3. Này các Tỷ-kheo, có những loài hữu tình, thân sai biệt, tưởng đồng nhất, chư Phạm Chúng thiên, khi mới tái sanh. Đó là hữu tình trú xứ thứ hai.

4. Này các Tỷ-kheo, có loại hữu tình, thân đồng nhất, tưởng sai biệt như Quang Âm thiên. Đó là hữu tình trú xứ thứ ba.

5. Này các Tỷ-kheo, có loài hữu tình, thân đồng nhất, tưởng đồng nhất, như Tịnh Cư thiên. Đó là hữu tình trú xứ thứ tư.

HỮU TÌNH                                           60

6. Này các Tỷ-kheo, có những loại hữu tình không có tưởng, không có thọ như Vô Tưởng thiên. Đó là hữu tình trú xứ thứ năm.

7. Này các Tỷ-kheo, có những loài hữu tình vượt
khỏi sắc tưởng một cách hoàn toàn, diệt trừ các đối
ngại tưởng, không có tác ý sai biệt tưởng, nghĩ rằng:
"Hư không là vô biên", chứng được Không vô biên
xứ. Đó là hữu tình trú xứ thứ sáu.

8. Này các Tỷ-kheo, có những loài hữu tình, vượt
khỏi hư Không vô biên xứ một cách hoàn toàn, nghĩ
rằng: "Thức là vô biên", chứng được Thức vô biên
xứ. Đó là hữu tình trú xứ thứ bảy.

9. Này các Tỷ-kheo, có những loài hữu tình vượt
khỏi Thức vô biên xứ một cách hoàn toàn, nghĩ rằng:
"Không có gì tất cả", chứng được Vô sở hữu xứ. Đó
là hữu tình trú xứ thứ tám.

10. Này các Tỷ-kheo, có những loài hữu tình vượt
khỏi Vô sở hữu xứ một cách hoàn toàn, chứng Phi
tưởng phi phi tưởng xứ. Đó là hữu tình trú xứ thứ
chín.

Này các Tỷ-kheo, đây là chín chỗ cư trú của các loài hữu tình.

HỮU TÌNH                                           61

HỮU TÌNH   62

7        9 chỗ hữu tình cư trú - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567

KINH PHÚNG TỤNG – Bài kinh số 33 – Trường II, 567 (Trích đoạn)

1.   Chín chỗ an trú của loài hữu tình:

- Này các Hiền giả, có những loài hữu tình,
thân sai biệt, tưởng sai biệt, như loài
Người, một số chư Thiên, một số ở tại
các đọa xứ. Đó là hữu tình trú xứ thứ
nhất.

- Này các Hiền giả, có những loài hữu tình,
thân sai biệt, tưởng đồng nhất, như
Phạm Chúng thiên khi mới tái sanh. Đó
là hữu tình trú xứ thứ hai.

- Này các Hiền giả, có loài hữu tình, thân đồng nhất, tưởng sai biệt như chư Quang Âm thiên. Đó là hữu tình trú xứ thứ ba.

- Này các Hiền giả, có loài hữu tình, thân đồng nhất, tưởng đồng nhất như chư

HỮU TÌNH                                            63

Tịnh Cư thiên. Đó là hữu tình trú xứ thứ tư.

- Này các Hiền giả, có những loài hữu tình
không có tưởng, không có thọ, như chư
Vô Tưởng thiên. Đó là hữu tình trú xứ
thứ năm.

- Này các Hiền giả, có những loài hữu tình
vượt khỏi sắc tưởng một cách hoàn toàn,
diệt trừ các sân tưởng, không có tác ý sai
biệt tưởng, chứng được Hư không vô biên
xứ: "Hư không là vô biên". Đó là hữu tình
trú xứ thứ sáu.

- Này các Hiền giả, có những loài hữu tình
vượt khỏi Hư không vô biên xứ một cách
hoàn toàn, chứng Thức vô biên xứ: "Thức
là vô biên". Đó là hữu tình trú xứ thứ bảy.

- Này các Hiền giả, có những loài hữu tình
vượt khỏi Thức vô biên xứ một cách hoàn
toàn, chứng Vô sở hữu xứ: "Không có gì
tất cả". Đó là hữu tình trú xứ thứ tám.

- Này các Hiền giả, có những loài hữu tình vượt khỏi Vô sở hữu xứ một cách hoàn

HỮU TÌNH                                         64

toàn, chứng Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Đó là hữu tình trú xứ thứ chín.

HỮU TÌNH                                        65

8     Có nhân có duyên các loài hữu tình bị nhiểm ô - Kinh KHÔNG GÌ CHUYỂN HƯỚNG – 60 Trung II, 145

KINH KHÔNG GÌ CHUYỂN HƯỚNG (Apannaka suttam) – Bài kinh số 60 – Trung II, 145

Như vầy tôi nghe.

Một thời, Thế Tôn du hành giữa dân chúng Kosala với Đại chúng Tỷ-kheo và đến tại Sala, một làng Bà-la-môn của dân chúng Kosala. Các Bà-la- môn gia chủ ở Sala được nghe tiếng đồn như sau: "Sa-môn Gotama, giòng họ Thích-ca, xuất gia từ gia tộc Thích-ca, đang du hành giữa dân chúng Kosala với Đại chúng Tỷ-kheo, đã đến Sala". Tiếng đồn tốt đẹp sau đây được truyền đi về Sa-môn Gotama: "Đây là Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn. Với thắng trí, Ngài tự thân chứng ngộ thế giới này cùng với Thiên giới, Ma giới, Phạm thiên giới, cùng với chúng Sa-môn, Bà-la-môn, các loài Trời, loài Người. Khi đã chứng ngộ. Ngài còn tuyên thuyết

HỮU TÌNH                                         66

điều Ngài đã chứng ngộ. Ngài thuyết pháp, sơ thiện,
trung thiện, hậu thiện, văn nghĩa đầy đủ. Ngài truyền
dạy Phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ trong sạch. Tốt
đẹp thay, sự chiêm ngưỡng một vị A-la-hán như vậy".
Rồi các Bà-la-môn gia chủ ở Sala đi đến chỗ Thế
Tôn, sau khi đến, một số người đảnh lễ Thế Tôn rồi
ngồi xuống một bên; có người nói lời chào đón hỏi
thăm với Thế Tôn, sau khi nói lên những lời chào
đón hỏi thăm thân hữu rồi ngồi xuống một bên; có
người chắp tay vái chào Thế Tôn rồi ngồi xuống một
bên; có người xưng tên và dòng họ rồi ngồi xuống
một bên; có người yên lặng ngồi xuống một bên. Thế
Tôn nói với các Bà-la-môn gia chủ ở tại Sala đang
ngồi xuống một bên:

– Này các Gia chủ, các Ông có vị Đạo sư khả ý nào mà các Ông có lý do đặt được lòng tin không?

– Bạch Thế Tôn, chúng con không có vị Đạo sư khả ý nào để chúng con có lý do đặt được lòng tin.

 Này các Gia chủ, nếu các Ông không có một vị
Đạo sư khả ý nào, thời hãy lấy pháp không gì
chuyển hướng này mà thực hành. Này các Gia
chủ, pháp không gì chuyển hướng này được khéo
thọ trì, khéo thành tựu, sẽ đưa đến hạnh phúc an
lạc lâu dài cho các Ông.

HỮU TÌNH                                           67

Và này các Gia chủ, thế nào là pháp "không gì chuyển hướng"?

 Này các Gia chủ, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
có những lập thuyết như sau, có những quan điểm
như sau: "Không có (kết quả của) bố thí, không
có (kết quả của) lễ hy sinh, không có (kết quả của)
tế tự, không có kết quả, quả báo của các nghiệp
thiện ác, không có đời này, không có đời sau,
không có mẹ, không có cha, không có các loại hóa
sanh, trên đời không có những vị Sa-môn, Bà-la-
môn chơn chánh hành trì, chơn chánh thực hành,
và những vị này tuyên bố về đời này và về đời sau,
sau khi đã tự chứng ngộ với thắng trí".

 Nhưng này các Gia chủ, lại có một số Sa-môn, Bà-
la-môn nói đối nghịch với các vị Sa-môn, Bà-la-
môn kia, những vị này nói như sau: "Có (kết quả
của) bố thí, có (kết quả của) lễ hy sinh, có (kết
quả của) tế tự, có kết quả, quả báo của các nghiệp
thiện ác, có đời này, có đời sau, có mẹ, có cha, có
các loại hóa sanh, trên đời có những vị Sa-môn,
Bà-la-môn chơn chánh hành trì, chơn chánh thực
hành, và những vị này tuyên bố về đời này và về
đời sau, sau khi đã chứng ngộ với thắng trí".

Này các Gia chủ, các Ông nghĩ thế nào, có phải

HỮU TÌNH                                           68

những vị Sa-môn, Bà-la-môn ấy nói những lời đối nghịch với nhau?

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

– Ở đây, này các Gia chủ, những Sa-môn, Bà- la-môn nào có lập thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Không có (kết quả của) bố thí, không có (kết quả của) lễ hy sinh, không có (kết quả của) tế tự, không có kết quả, quả báo của các nghiệp thiện ác, không có đời này, không có đời sau, không có mẹ, không có cha, không có các loại hóa sanh, trên đời không có những vị Sa-môn, Bà-la-môn chơn chánh hành trì, chơn chánh thành tựu, và những vị này tuyên bố về đời này và về đời sau, sau khi đã chứng ngộ với thắng trí". => Đối với những vị này sự kiện này sẽ chờ đợi xảy ra: Sau khi từ bỏ ba thiện pháp này, thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành, và sau khi chấp nhận ba ác pháp này, thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành, các vị này thực hành theo. Vì sao vậy? Vì những vị Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn ấy không thấy sự nguy hiểm, sự hạ liệt, sự cấu uế của các bất thiện pháp, sự thoát ly, sự lợi ích và sự thanh tịnh của các thiện pháp.

 Vì rằng có đời sau, nếu có quan điểm nào nói rằng không có đời sau, thời đó là một tà kiến.

HỮU TÌNH                                             69

 Vì rằng có đời sau, nếu có ai suy tư rằng không
có đời sau, thời đó là tà tư duy.
 Vì rằng có đời sau, nếu có ai nói rằng không có
đời sau, thời đó là tà ngữ.
 Vì rằng có đời sau, nếu có ai nói rằng không có
đời sau, thời tự mâu thuẫn đối nghịch với các
vị A-la-hán đã biết được có đời sau.
 Vì rằng có đời sau, nếu có ai thuyết phục người
khác là không có đời sau, thời sự thuyết phục
ấy chống lại diệu pháp, và vì sự thuyết phục ấy
chống lại diệu pháp, người ấy khen mình chê
người.
 Như vậy, trước khi thiện giới của người ấy bị
từ bỏ, các ác giới đã được chấp trì.
 Và tà kiến, tà tư duy, tà ngữ, sự đối nghịch với
các bậc Thánh, sự thuyết phục chống lại diệu
pháp, sự khen mình chê người, như vậy các ác
bất thiện pháp sai biệt này khởi lên do duyên tà
kiến.
 Ở đây, này các Gia chủ, vị có trí suy nghĩ như
sau:

 "Nếu không có đời sau, thời vị này sau khi thân hoại mạng chung, tự ngã cảm thấy an toàn. Nếu có đời sau, thời vị này sau khi thân hoại mạng

HỮU TÌNH                                          70

chung sẽ sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa
ngục. Nếu muốn đời sau không có đi nữa, nếu
lời nói của các vị Sa-môn, Bà-la-môn ấy là
đúng sự thật, thời vị này, ngay trong hiện tại bị
những người có trí quở trách: "Người này theo
ác giới, có tà kiến, chủ trương hư vô luận".

 Còn nếu có đời sau, thời vị này cả hai mặt đều
gặp bất hạnh: ngay trong hiện tại, bị những
người có trí quở trách; sau khi thân hoại mạng
chung, sẽ sanh vào cõi dữ, ác thú, đoạn xứ, địa
ngục. Như vậy pháp "không gì chuyển hướng"
này bị chấp trì, bị thực hành sai lạc, bởi vị này
chỉ có chấp nhận một phía, và bỏ phía thiện
pháp.

Ở đây, này các Gia chủ, những Sa-môn, Bà-la- môn nào có lập thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Có (kết quả của) bố thí, có (kết quả của) lễ hy sinh, có (kết quả của) tế tự, có kết quả, quả báo của các nghiệp thiện ác, có đời này, có đời sau, có mẹ, có cha, có các loại hóa sanh, trên đời có những vị Sa- môn, Bà-la-môn chơn chánh hành trì, chơn chánh thành tựu, và những vị này tuyên bố về đời này và về đời sau, sau khi đã chứng ngộ với thắng trí". => Đối với những vị này, sự kiện này sẽ chờ xẩy ra: Sau khi từ bỏ ba ác pháp này, thân ác hành, khẩu ác hành, ý

HỮU TÌNH                                            71

ác hành, và sau khi chấp nhận ba thiện pháp này, thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành, các vị này thực hành theo. Vì sao vậy? Vì những vị Sa-môn, Bà-la-môn này thấy sự nguy hiểm, sự hạ liệt, sự cấu uế của các bất thiện pháp, sự thoát ly, sự lợi ích và sự thanh tịnh của các thiện pháp.

 Vì rằng có đời sau, nếu có quan điểm nào nói
rằng có đời sau, thời đó là một chánh kiến.
 Vì rằng có đời sau, nếu có ai suy tư rằng có đời
sau, thời đó là chánh tư duy.
 Vì rằng có đời sau, nếu có ai nói rằng có đời
sau thời đó là chánh ngữ.
 Vì rằng có đời sau, nếu có ai nói rằng có đời
sau, thời không tự mâu thuẫn đối nghịch với
các vị A-la-hán đã biết được có đời sau.
 Vì rằng có đời sau, nếu có ai thuyết phục người
khác là có đời sau, thời sự thuyết phục ấy thuận
với diệu pháp, và vì sự thuyết phục ấy thuận
với diệu pháp, vị ấy không khen mình chê
người.
 Như vậy, trước khi ác giới của vị ấy được từ
bỏ, các thiện giới đã được chấp trì.
 Và chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, sự
không đối nghịch với các bậc Thánh, sự thuyết

HỮU TÌNH                                           72

phục thuận với diệu pháp, sự không khen mình
chê người, như vậy những thiện pháp sai biệt
này khởi lên, do duyên chánh kiến.
 Ở đây, này các Gia chủ, vị có trí suy nghĩ như
sau:

 Nếu có đời sau, thời vị này sau khi thân hoại
mạng chung sẽ được sanh lên thiện thú, Thiên
giới, cõi đời này. Nếu muốn cho đời sau không
có đi nữa, nếu lời nói của các vị Sa-môn, Bà-
la-môn ấy là đúng sự thật, thời vị này ngay
trong hiện tại được những người có trí tán thán:
"Người này theo thiện giới, có chánh kiến,
chủ trương hữu luận".
 Còn nếu có đời sau, thời vị này cả hai mặt đều
gặp sự may mắn: ngay trong hiện tại, được
những người trí tán thán; sau khi thân hoại
mạng chung, sẽ sanh lên thiện thú, Thiên giới,
cõi đời này. Như vậy, "pháp không gì chuyển
hướng" này được chấp trì, được thực hành
đúng đắn bởi vị này chấp nhận cả hai phía, bỏ
qua hai phía bất thiện pháp.
 Này các Gia chủ, có một số Sa-môn, Bà-la-môn,
có lập thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Tự
làm hay khiến người làm, chém giết hay khiến
người chém giết, đốt nấu hay khiến người đốt nấu,

HỮU TÌNH                                          73

gây phiền muộn hay khiến người gây phiền muộn,
gây áo não hay khiến người gây áo não, tự mình
gây ra sợ hãi, hay khiến người gây ra sợ hãi, sát
sanh, lấy của không cho, phá cửa nhà mà vào,
cướp bóc, đánh cướp một nhà lẻ loi, chận đường
cướp giựt, tư thông vợ người, nói láo, hành động
như vậy không có tội ác gì. Nếu lấy một bánh xe
sắc bén giết hại tất cả chúng sanh trên cõi đất
thành một đống thịt, thành một chồng thịt, cũng
không vì vậy có tội ác, có gây ra sự tiếp tục của
tội ác. Nếu có người đi trên bờ phía Nam sông
Hằng giết hại, tàn sát, chém giết, khiến người
chém giết, đốt nấu, khiến người đốt nấu, cũng
không vì vậy có tội ác, có gây ra sự tiếp tục của
tội ác. Nếu có người đi trên bờ phía Bắc sông
Hằng bố thí, khiến người bố thí, tế lễ, khiến người
tế lễ, cũng không vì vậy có phước báo, có tạo
thành sự tiếp tục của phước báo".

 Này các Gia chủ, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
nói những lời đối nghịch với các Sa-môn, Bà-la-
môn kia. Các vị này nói như sau: "Tự làm hay
khiến người làm, chém giết hay khiến người chém
giết, đốt nấu hay khiến người đốt nấu, gây phiền
muộn hay khiến người gây phiền muộn, gây ác
não hay khiến người gây ác não, tự mình gây sợ
hãi, hay khiến người gây sợ hãi, sát sanh, lấy của

HỮU TÌNH                                           74

không cho, phá cửa nhà mà vào, cướp bóc, đánh cướp một nhà lẻ loi, chận đường cướp giựt, tư thông vợ người, nói láo, hành động như vậy là có tội ác. Nếu lấy một bánh xe sắc bén giết hại tất cả chúng sanh trên cõi đất thành một đống thịt, thành một chồng thịt, thì do nhân duyên này có tội ác, có gây ra sự tiếp tục của tội ác. Nếu có người đi trên bờ phía Nam sông Hằng giết hại, tàn sát, chém giết, khiến người chém giết, đốt nấu khiến người đốt nấu, thì do nhân duyên này có tội ác, có gây ra sự tiếp tục của tội ác. Nếu có người đi trên bờ phía Bắc sông Hằng, bố thí, khiến người bố thí, tế lễ, khiến người tế lễ, thì do nhân duyên này, có phước báo, có tạo thành sự tiếp tục của phước báo. Bố thí, điều phục, tự chế, nói thật, đều có phước báo, có tạo thành sự tiếp tục của phước báo".

Và này các Gia chủ, các ông nghĩ thế nào, có phải những Sa-môn, Bà-la-môn này nói lời đối nghịch với nhau?

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

– Ở đây, này các Gia chủ, có những Sa-môn, Bà- la-môn có lập thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Tự làm hay khiến người làm,... (như trên)... không đưa đến phước báo". => Đối với những vị này, sự

HỮU TÌNH                                           75

kiện này chờ đợi sẽ xảy ra: Sau khi từ bỏ ba thiện
pháp thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành,
và sau khi chấp nhận ba ác pháp này, thân ác hành,
khẩu ác hành, ý ác hành, các vị này thực hành theo.
Vì sao vậy? Những Sa-môn, Bà-la-môn này không
thấy sự nguy hiểm, sự hạ liệt, sự cấu uế của các bất
thiện pháp, sự thoát ly, sự lợi ích và sự thanh tịnh của
các thiện pháp.

 Vì rằng có tác dụng, nếu có quan điểm nào nói
rằng không có tác dụng, thời đó là một tà kiến.
 Vì rằng có tác dụng, nếu ai có suy tư rằng
không có tác dụng, thời đó là tà tư duy.
 Vì rằng có tác dụng, nếu có ai nói rằng không
có tác dụng, thời đó là tà ngữ.
 Vì rằng có tác dụng, nếu có ai nói rằng không
t

HỮU TÌNH                                              76

thân ác hành, khẩu ác hành, ý ác hành, và sau khi
chấp nhận ba thiện pháp này, thân thiện hành, khẩu
thiện hành, ý thiện hành, các vị này thật hành theo.
Vì sao vậy? Vì những Sa-môn, Bà-la-môn này thấy
sự nguy hiểm, sự hạ liệt, sự cấu uế của các bất thiện
pháp, sự thoát ly, sự lợi ích và sự thanh tịnh của các
thiện pháp.

 Vì rằng có tác dụng, nếu có quan điểm nào nói
rằng có tác dụng, thời đó là chánh kiến.
 Vì rằng có tác dụng, nếu có ai suy tư rằng có
tác dụng, thời đó là chánh tư duy.
 Vì rằng có tác dụng, nếu có ai nói rằng có tác
dụng, thời đó là chánh ngữ.
 Vì rằng có tác dụng, nếu có ai nói rằng có tác
dụng thời không tự mâu thuẫn đối nghịch với
các vị A-la-hán đã biết được có tác dụng.
 Vì rằng có tác dụng, nếu có ai thuyết phục
người khác là có tác dụng, thời sự thuyết phục
ấy thuận với diệu pháp, và vì sự thuyết phục ấy
thuận với diệu pháp, vị ấy không khen mình
chê người.
 Như vậy trước khi ác giới của vị ấy được từ bỏ,
các thiện giới đã được chấp trì.
 Và chánh kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, sự

HỮU TÌNH                                            78

không đối nghịch với các bậc Thánh, sự thuyết
phục thuận với diệu pháp, sự không khen mình
chê người, như vậy những thiện pháp sai biệt
này khởi lên, do duyên chánh kiến.
Ở đây, này các Gia chủ, vị có trí suy nghĩ như
sau: Nếu có tác dụng, thời vị này, sau khi thân hoại
mạng chung, sẽ được sanh lên thiện thú, Thiên giới,
cõi đời này. Nếu muốn tác dụng không có đi nữa, nếu
lời nói của các Sa-môn, Bà-la-môn ấy là đúng sự
thật, thời vị này ngay trong hiện tại được những
người có trí tán thán: "Người này theo thiện giới, có
chánh kiến, chủ trương có tác dụng". Còn nếu có tác
dụng, thời vị này cả hai mặt đều gặp sự may mắn:
ngay trong hiện tại, được những người trí tán thán;
sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh lên thiện thú,
Thiên giới, cõi đời này. Như vậy, pháp "không gì
chuyển hướng" này được chấp trì, được thực hành
đúng đắn, bởi vị này chấp nhận cả hai phía, và bỏ
qua phía bất thiện pháp.

 Này các Gia chủ, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
có lập thuyết như sau, có quan điểm như sau:
"Không có nhơn, không có duyên, các loài hữu
tình bị nhiễm ô; vô nhân vô duyên, các loài hữu
tình bị nhiễm ô. Không có nhân, không có duyên,
các loài hữu tình được thanh tịnh, vô nhân vô
duyên, các loài hữu tình được thanh tịnh. Không

HỮU TÌNH                                           79

có lực, không có tinh tấn, không có nhân lực,
không có sự cố gắng của người. Tất cả loài chúng
sanh, tất cả loài hữu tình, tất cả sanh loại, tất cả
sanh mạng đều không tự tại, không lực, không
tinh tấn. Các chúng sanh ấy bị dắt dẫn, chi phối
bởi định mệnh, bởi sự tình cờ, bởi bản tánh của
họ. Các chúng sanh ấy hưởng thọ khổ lạc, y theo
sáu loại thác sanh của họ".

 Này các Gia chủ, lại có một số Sa-môn, Bà-la-
môn nói lời mâu thuẫn đối nghịch với những Sa-
môn, Bà-la-môn ấy. Những vị này đã nói như sau:
"Có nhân có duyên, các loài hữu tình bị nhiễm
ô; không có nhân, không có duyên các loài hữu
tình bị nhiễm ô. Có nhân, có duyên, các loài hữu
tình được thanh tịnh. Không có nhân, không có
duyên, các loài hữu tình được thanh tịnh. Có lực,
có tinh tấn, có nhân lực, có sự cố gắng của người.
Tất cả loài chúng sanh, tất cả loài hữu tình, tất cả
sanh loại, tất cả sanh mạng đều không phải không
tự tại, không có lực, không có tinh tấn. (Không
phải) các chúng sanh ấy bị dẫn dắt, chi phối bởi
định mệnh bởi sự tình cờ, bởi bản tánh của họ.
(Không phải) họ hưởng thọ khổ lạc y theo sáu loại
thác sanh của họ".

Này các Gia chủ, các Ông nghĩ thế nào? Có phải

HỮU TÌNH                                            80

những vị Sa-môn, Bà-la-môn này nói lên những lời mâu thuẫn, đối nghịch nhau?

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

– Ở đây này các Gia chủ, những Sa-môn, Bà-la-
môn nào có lập thuyết như sau, có quan điểm như
sau: "Không có nhân, không có duyên... (như trên)...
họ cảm thọ khổ lạc..". Đối với những vị này, sự kiện
này chờ đợi sẽ xảy ra: Sau khi từ bỏ ba thiện pháp
thân thiện hành, khẩu thiện hành, ý thiện hành, và
sau khi chấp nhận ba ác pháp này, thân ác hành, khẩu
ác hành, ý ác hành, các vị này sẽ thực hành theo. Vì
sao vậy? Những Sa-môn, Bà-la-môn này không thấy
sự nguy hiểm, sự hạ liệt, sự cấu uế của các bất thiện
pháp, sự thoát ly, sự lợi ích và sự thanh tịnh của các
thiện pháp.

 Vì rằng có nhân, nếu có quan điểm nào nói rằng
không có nhân, thời đó là một tà kiến.
 Vì rằng có nhân, nếu có ai suy tư rằng không có
nhân thời đó là tư duy.
 Vì rằng có nhân, nếu có ai nói rằng không có nhân,
thời đó là tà ngữ.
 Vì rằng có nhân, nếu có ai nói rằng không có nhân,
thời tự mâu thuẫn, đối nghịch với các vị A-la-hán

HỮU TÌNH                                            81

đã biết được có nhân.
 Vì rằng có nhân, nếu có ai thuyết phục người khác
là không có nhân, thời sự thuyết phục ấy chống lại
diệu pháp, và vì sự thuyết phục ấy chống lại diệu
pháp, người ấy khen mình chê người.
 Như vậy, trước khi thiện giới của người ấy bị từ
bỏ, các ác giới đã được chấp trì.
 Và tà kiến, tà tư duy, tà ngữ, sự đối nghịch với các
bậc Thánh, sự thuyết phục chống lại diệu pháp, sự
khen mình chê người, như vậy những ác bất thiện
pháp sai biệt này khởi lên do duyên tà kiến.
Ở đây, này các Gia chủ, người có trí suy nghĩ
như sau: Nếu không có nhân, thời vị này, sau khi
thân hoại mạng chung, tự cảm thấy an toàn. Nếu có
nhân thời vị này, sau khi thân hoại mạng chung, sẽ
sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Nếu muốn
không có nhân đi nữa, nếu lời nói của các Sa-môn,
Bà-la-môn ấy là đúng sự thật, thời vị này ngay trong
hiện tại, bị những người có trí quở trách. "Người này
theo ác giới, có tà kiến, chủ trương không nhân". Còn
nếu có nhân, thời vị này, cả hai mặt đều gặp sự bất
hạnh: ngay trong hiện tại, bị những người có trí quở
trách; sau khi thân hoại mạng chung, sẽ sanh vào cõi
dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Như vậy, pháp "không
có chuyển hướng" này bị chấp trì, bị thực hành sai
lạc, bởi vị này chỉ có chấp nhận một phía, và bỏ qua

HỮU TÌNH                                            82

phía thiện pháp.

Ở đây, này các Gia chủ, những Sa-môn, Bà-la-
môn nào có lập thuyết như sau, có quan điểm như
sau: "Có nhân, có duyên... (như trên)... họ cảm thọ
hưởng lạc". Đối với những vị này, sự kiện này chờ
đợi sẽ xảy ra: Sau khi từ bỏ ba ác pháp này, thân ác
hành, khẩu ác hành, ý ác hành, và sau khi chấp nhận
ba thiện pháp này, thân thiện hành, khẩu thiện hành,
ý thiện hành, các vị này thực hành theo. Vì sao vậy?
Vì những Sa-môn, Bà-la-môn này thấy sự nguy
hiểm, sự hạ liệt, sự cấu uế của các bất thiện pháp, sự
thoát ly, sự lợi ích và sự thanh tịnh của các thiện
pháp.

 Vì rằng có nhân, nếu có quan điểm nào nói
rằng có nhân, thời đó là chánh kiến.
 Vì rằng có nhân, nếu có ai suy tư rằng có nhân,
thời đó là chánh tư duy.
 Vì rằng có nhân, nếu có ai nói rằng có nhân,
thời đó là chánh ngữ.
 Vì rằng có nhân, nếu có ai nói rằng có nhân,
thời không tự mâu thuẫn, đối nghịch với các vị
A-la-hán đã biết được có nhân.
 Vì rằng có nhân, nếu có ai thuyết phục người
khác là có nhân, thời sự thuyết phục ấy thuận

HỮU TÌNH                                            83

với diệu pháp, và vì sự thuyết phục ấy thuận
với diệu pháp, vị ấy không khen mình chê
người.
 Như vậy, trước khi ác giới của vị ấy được từ
bỏ, các thiện giới đã được chấp trì. Và chánh
kiến, chánh tư duy, chánh ngữ, sự không đối
nghịch với các bậc Thánh, sự thuyết phục thuận
với diệu pháp, sự không khen mình chê người,
như vậy những thiện pháp sai biệt này khởi lên,
do duyên chánh kiến.
Ở đây, này các Gia chủ, vị có trí suy nghĩ như
sau: Nếu có nhân, thời vị này sau khi thân hoại mạng
chung, sẽ được sanh lên thiện thú, Thiên giới, cõi đời
này. Nếu muốn không có nhân đi nữa, nếu lời nói của
các Sa-môn; Bà-la-môn ấy là đúng sự thật, thời vị
này ngay trong hiện tại, được những người có trí tán
thán: "Người này theo thiện giới, có chánh kiến, chủ
trương có nhân". Còn nếu có nhân thời vị này cả hai
mặt đều gặp sự may mắn: ngay trong hiện tại, được
những người có trí tán thán, sau khi thân hoại mạng
chung, sẽ sanh vào thiện thú, Thiên giới, cõi đời
này". Như vậy, pháp "không gì chuyển hướng" này
được chấp trì, được thực hành đúng đắn, bởi vị này
chấp nhận cả hai phía và bỏ qua phía bất thiện pháp.

 Này các Gia chủ, có một số Sa-môn, Bà-la-môn

HỮU TÌNH                                            84

có luận thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Không thể có một vô sắc toàn diện".

 Lại có một số Sa-môn, Bà-la-môn nói lời mâu
thuẫn, đối nghịch với các Sa-môn, Ba la môn ấy.
Các vị này đã nói như sau: "Có thể có một vô sắc
toàn diện".

Này các Gia chủ, các Ông nghĩ thế nào? Có phải những vị Sa-môn, Bà-la-môn này nói những lời mâu thuẫn, đối nghịch nhau?

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

– Ở đây, này các Gia chủ, một người có trí suy nghĩ như sau: "Những Sa-môn, Bà-la-môn nào có lập thuyết như sau, có quan niệm như sau: "Không thể có một không sắc toàn diện", ta không có thấy như vậy. Những Sa-môn, Bà-la-môn nào có lập thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Có thể có một không sắc toàn diện", ta không có biết như vậy. Và nếu ta không biết, không thấy mà chỉ chấp nhận một bên và tuyên bố: "Đây là sự thật, ngoài ra đều là mê lầm," thời như vậy không xứng đáng với ta. Những Sa-môn, Bà-la-môn nào có lập thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Không thể có một không sắc toàn diện", nếu lời nói của những Sa-môn, Ba la môn ấy đúng sự thật, thời sự kiện này xảy ra: Ta chắc chắn

HỮU TÌNH                                            85

sẽ tái sanh tại chỗ các chư Thiên có sắc do ý sở thành.
Còn nếu những Sa-môn, Bà-la-môn nào có lập thuyết
như sau, có quan điểm như sau: "Có thể có một
không sắc toàn diện", nếu lời nói của những Sa-môn,
Bà-la-môn ấy đúng sự thật, thời sự kiện này xảy ra:
Ta chắc chắn sẽ tái sanh tại chỗ các chư Thiên không
sắc, do tưởng sở thành. Do duyên với cái gì có sắc,
chấp gậy, chấp kiếm, đấu tranh, tránh tranh, luận
tranh, kháng tranh, ly gián ngữ, vọng ngữ đều được
thấy. Nhưng sẽ không có những sự việc này trong
một không sắc toàn diện". Do suy tư như vậy, vị ấy
thành tựu sự yểm ly, sự ly tham, sự diệt tận các sắc
pháp.

 Này các Gia chủ, có một số Sa-môn. Bà-la-môn
có lập thuyết như sau, có quan điểm như sau:
"Không thể có một sự hữu diệt (Bhavanirodha)
toàn diện".

 Này các Gia chủ, lại có một số Sa-môn, Bà-la-
môn nói lời mâu thuẫn đối nghịch với các Sa-môn,
Bà-la-môn. Các vị này đã nói như sau: "Có thể có
một sự hữu diệt toàn diện".

Này các Gia chủ, các Ông nghĩ thế nào? Có phải những Sa-môn, Bà-la-môn này nói những lời mâu thuẫn đối nghịch nhau?

HỮU TÌNH                                             86

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

– Ở đây, này các Gia chủ, một người có trí suy nghĩ như sau: "Những Sa-môn, Bà-la-môn nào có lập thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Không thể có sự hữu diệt toàn diện", ta không có thấy như vậy. Những Sa-môn, Bà-la-môn nào có lập thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Có thể có một sự hữu diệt toàn diện", ta không có biết như vậy. Và nếu ta không biết, không thấy mà chỉ chấp nhận một bên và tuyên bố: "Đây là sự thật, ngoài ra đều là mê lầm", thời như vậy không xứng đáng với ta. Những Sa- môn, Bà-la-môn nào, có lập thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Không thể có một sự hữu diệt toàn diện", nếu lời nói của những Sa-môn, Bà-la-môn ấy đúng sự thật, thời sự kiện này xảy ra: Ta chắc chắn sẽ tái sanh chỗ các chư Thiên không sắc do tưởng sở thành. Còn nếu những Sa-môn, Bà-la-môn nào có lập thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Có thể có một sự hữu diệt toàn diện", nếu lời nói của những Sa- môn, Bà-la-môn ấy đúng sự thật, thời sự kiện này xảy ra: Ta chắc chắn sẽ nhập Niết-bàn ngay trong hiện tại. Những Tôn giả Sa-môn, Bà-la-môn nào có lập thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Không thể có một sự hữu diệt toàn diện", thời quan điểm này của các vị ấy gần với tham ái, gần với kiết sử, gần với ái lạc, gần với chấp trước, gần với chấp thủ.

HỮU TÌNH                                           87

Còn những Sa-môn, Bà-la-môn nào có lập thuyết như sau, có quan điểm như sau: "Có thể có sự hữu diệt toàn diện", thời quan điểm này của những vị ấy là gần với ly tham, gần với không kiết phược, gần với không ái lạc, gần với không chấp trước, gần với không chấp thủ". Do suy tư như vậy, vị ấy thành tựu sự yểm ly, sự vô tham, sự diệt tận đối với các hữu.

 Này các Gia chủ, có bốn hạng người này có mặt ở trong đời.

Thế nào là bốn?

 Ở đây, này các Gia chủ, có người tự hành khổ
mình chuyên tâm tự hành khổ mình.
 Ở đây, này các Gia chủ, có người hành khổ
người, chuyên tâm hành khổ người.
 Ở đây, này các Gia chủ, có người vừa tự hành
khổ mình, chuyên tâm tự hành khổ mình, vừa
hành khổ người, chuyên tâm hành khổ người.
 Ở đây, này các Gia chủ, có người vừa tự không
tự hành khổ mình, không chuyên tâm tự hành
khổ mình, vừa không hành khổ người, không
chuyên tâm hành khổ người. Vị này không
hành khổ mình, không hành khổ người, ngay
trong hiện tại, không có tham dục, không có

HỮU TÌNH                                         88

khao khát, cảm thấy mát lạnh, cảm giác lạc thọ,
tự ngã trú vào Phạm thể.
 Và này các Gia chủ, thế nào là người tự hành khổ
mình, chuyên tâm hành khổ mình?

Ở đây, này các Gia chủ, có người sống lõa thể,
sống phóng túng không theo lễ nghi, liếm tay cho
sạch... (như kinh Kandarakasuttam số 51)... Như vậy
người ấy dưới nhiều hình thức, sống chuyên tâm
hành khổ thân mình. Như vậy, này các Gia chủ, được
gọi là hạng người tự hành khổ mình, chuyên tâm tự
hành khổ mình.

 Và này các Gia chủ, thế nào là hạng người hành khổ người, chuyên tâm hành khổ người?

Ở đây, này các Gia chủ, có người là người đồ tể
giết trâu bò, là người đồ tể giết heo... (như trên)... và
những người làm các nghề ác độc khác. Như vậy,
này các Gia chủ, được gọi là người hành khổ người,
chuyên tâm hành khổ người.

 Và này các Gia chủ, thế nào là người vừa tự hành khổ mình, chuyên tâm hành khổ mình, vừa hành khổ người, chuyên tâm hành khổ người?

Ở đây, này các Gia chủ, có người làm vua, thuộc

HỮU TÌNH                                               89

giai cấp Sát-đế-lỵ, đã làm lễ quán đảnh... (như trên)...
vì sợ đòn gậy, vì sợ nguy hiểm, với mặt tràn đầy nước
mắt, khóc lóc làm các công việc. Như vậy, này các
Gia chủ, được gọi là hạng người vừa tự hạnh khổ
mình, chuyên tâm tự hành khổ mình, vừa hành khổ
người, chuyên tâm hành khổ người.

 Và này các Gia chủ, thế nào là hạng người vừa
không tự hành khổ mình, không chuyên tâm hành
khổ mình, vừa không hành khổ người, không
chuyên tâm hành khổ người; ngay trong hiện tại
không có tham dục, không có khao khát, tịch tịnh,
cảm thấy mát lạnh, cảm giác lạc thọ, thân trú vào
Phạm thể?

Ở đây, này các Gia chủ, Như Lai xuất hiện ở đời là bậc A-la-hán, Chánh Biến Tri... (như trên)... sau khi từ bỏ năm triền cái này, các pháp làm tâm cấu uế, làm trí tuệ trở thành yếu ớt, vị ấy ly dục, ly bất thiện pháp, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, với tầm với tứ... Thiền thứ hai.... Thiền thứ ba... chứng và trú Thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh.

Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, định tĩnh như vậy, vị ấy dẫn tâm hướng tâm

HỮU TÌNH                                              90

đến túc mạng minh. Vị ấy nhớ đến các đời sống quá
khứ như một đời, hai đời... (như trên)... như vậy vị
ấy nhớ đến nhiều đời sống quá khứ, cùng với các nét
đại cương và các chi tiết.

Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, định tĩnh như vậy, vị ấy dẫn tâm, hướng tâm đến trí tuệ về sanh tử của chúng sanh. Vị ấy với thiên nhãn thuần tịnh, siêu nhân, thấy sự sống và sự chết của chúng sanh. Vị ấy biết rõ rằng, chúng sanh người hạ liệt kẻ cao sang, người đẹp đẽ kẻ thô xấu, người may mắn kẻ bất hạnh đều do hạnh nghiệp của họ.

Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc định tĩnh như vậy, vị ấy dẫn tâm hướng tâm đến lậu tận trí. Vị ấy biết như thật: Đây là khổ,... (như trên)... biết như thật: Đây là con đường đưa đến sự đoạn trừ các lậu hoặc. Nhờ hiểu biết như vậy, nhận thức như vậy, tâm của vị ấy thoát khỏi dục lậu, thoát khỏi hữu lậu, thoát khỏi vô minh lậu. Đối với tự thân giải thoát như vậy, khởi lên sự hiểu biết: "Ta đã giải thoát". Vị ấy biết: "Sanh đã diệt, Phạm hạnh đã thành, việc cần làm, đã làm sau đời hiện tại không có đời sống nào khác nữa".

HỮU TÌNH                                                91

Như vậy, này các Gia chủ, được gọi là hạng
người không tự hành khổ mình, không chuyên tâm
tự hành khổ mình, không hành khổ người, không
chuyên tâm hành khổ người; ngay trong hiện tại,
không có tham dục, không có khao khát, cảm thấy
mát lạnh, cảm giác lạc thọ, tự ngã trú vào Phạm thể.

Khi được nói vậy, các Bà-la-môn, gia chủ trú ở Sala bạch Thế Tôn:

– Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama! Thật vi
diệu thay, Tôn giả Gotama! Thưa Tôn giả Gotama,
như người dựng đứng lại những gì bị quăng ngã
xuống, phơi bày ra những gì bị che kín, chỉ đường
cho kẻ lạc hướng, đem đèn sáng vào trong bóng tối
để những ai có mắt có thể thấy sắc. Cũng vậy, Chánh
pháp đã được Tôn giả Gotama dùng nhiều phương
tiện trình bày giải thích. Chúng con xin quy y Tôn
giả Gotama, quy y Pháp và quy y chúng Tỷ-kheo
Tăng. Mong Tôn giả Gotama chấp nhận cho chúng
con làm những người cư sĩ. Từ nay cho đến mạng
chung, chúng con xin trọn đời quy ngưỡng.

HỮU TÌNH                                          92

9     Kinh VỊ NGỌT – Tăng I, 470

VỊ NGỌT – Tăng I, 470

1. - Này các Tỷ-kheo, nếu không có vị ngọt ở đời,
thời các loài hữu tình không có tham nhiễm đối với
đời. Vì rằng, có vị ngọt ở đời, nên các loài hữu tình
có tham nhiễm ở đời.
Này các Tỷ-kheo, nếu không có nguy hại ở đời, thời
các loài hữu tình không có nhàm chán đối với đời.
Vì rằng, có nguy hại ở đời, nên các loài hữu tình có
nhàm chán đối với đời.
Này các Tỷ-kheo, nếu không có xuất ly ra khỏi đời,
thời các loài hữu tình không có xuất ly đối với đời.
Vì rằng, có xuất ly đối với đời, nên các loài hữu tình
có xuất ly ra khỏi đời.
- Và này các Tỷ-kheo, cho đến khi nào các loài hữu
tình chưa như thật giác tri vị ngọt ở đời là vị ngọt,
nguy hại là nguy hại, xuất ly là xuất ly, cho đến
khi ấy, các loài hữu tình không có thể an trú với
tâm thoát ly, không có hệ phược, giải thoát, không
bị hạn cuộc khỏi thế giới gồm có Thiên giới, Ma
giới, Phạm thiên giới, cùng với quần chúng Sa-
môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài Người.

HỮU TÌNH                                             93

- Và này các Tỷ-kheo, cho đến khi nào các loài hữu
tình đã như thật giác tri vị ngọt ở đời là vị ngọt,
nguy hại là nguy hại, xuất ly là xuất ly, cho đến
khi ấy, các loài hữu tình có thể an trú với tâm
thoát ly, không có hệ phược, giải thoát, không bị
hạn cuộc khỏi thế giới gồm có Thiên giới, Ma giới,
Phạm thiên giới, cùng với quần chúng Sa-môn,
Bà-la-môn, chư Thiên và loài Người.
 Các Sa-môn hay Bà-la-môn nào, này các Tỷ-kheo,
không như thật rõ biết là vị ngọt là vị ngọt, nguy
hại là nguy hại, xuất ly là xuất ly, các Sa-môn hay
Bà-la-môn ấy, này các Tỷ-kheo, đối với Ta, không
được công nhận là Sa-môn trong các hàng Sa-
môn, không được công nhận là các Bà-la-môn
trong các hàng Bà-la-môn. Với các Tôn giả ấy,
ngay trong hiện tại, không có chứng ngộ với thắng
trí, chứng đạt và an trú mục đích của Sa-môn
hạnh hay mục đích của Bà-la-môn hạnh.
 Các Sa-môn hay Bà-la-môn nào, này các Tỷ-kheo,
như thật rõ biết vị ngọt là vị ngọt, nguy hại là nguy
hại, xuất ly là xuất ly, các Sa-môn hay Bà-la-môn
ấy, này các Tỷ-kheo, đối với Ta, được công nhận
là Sa-môn trong các hàng Sa-môn, được công
nhận là các Bà-la-môn trong các hàng Bà-la-
môn. Với các Tôn giả ấy, ngay trong hiện tại, sẽ
có chứng ngộ với thắng trí, chứng đạt và an trú

HỮU TÌNH                                             94

mục đích của Sa-môn hạnh hay mục đích của Bà- la-môn hạnh.

HỮU TÌNH                                    95

10    Sự hình thành sự sống - Kinh BA LÊ – 24 Trường II, 269

KINH BA LÊ – Bài kinh số 24 – Trường II, 269

1. Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở giữa bộ lạc Malla (Mạt la), tại Anupiya (A dật di), một thành của bộ lạc Mallà. Lúc bấy giờ, Thế Tôn đắp y vào buổi sáng, cầm y bát vào thành Anupiya để khất thực. Rồi Thế Tôn tự nghĩ: "Thật là quá sớm để vào thành Anupiya khất thực. Ta hãy đến tịnh xá của du sĩ Bhaggava và thăm vị này." Thế Tôn liền đi đến tịnh xá du sĩ Bhaggava.

2. Rồi du sĩ Bhaggava bạch Thế Tôn:

- Thế Tôn hãy đến gần! Xin chào đón Thế Tôn. Đã lâu, Thế Tôn mới có dịp đến đây. Mời Thế Tôn ngồi, đây là chỗ ngồi đã soạn sẵn!

Thế Tôn ngồi trên chỗ đã soạn sẵn, và du sĩ
Bhaggava lấy một ghế ngồi khác thấp hơn rồi ngồi
xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, du sĩ
Bhaggava bạch Thế Tôn:

HỮU TÌNH                                         96

- Bạch Thế Tôn, ngày xưa và nhiều ngày xưa nữa,
Sunakkhatta (Thiện Tịnh) thuộc bộ lạc Licchavi (Ly
xa tử) đến con và nói như sau: "Này Bhaggava, nay
tôi từ bỏ Thế Tôn! Nay tôi không sống dưới sự chỉ
dẫn của Thế Tôn nữa." Bạch Thế Tôn, sự việc có
phải như Sunakkhatta, thuộc bộ lạc Licchavi nói hay
không?

- Này Bhaggava, sự việc thật như Sunakkhatta thuộc bộ lạc Licchavi đã nói:

3. Này Bhaggava, thuở xưa và rất xa xưa,
Sunakkhatta thuộc bộ lạc Licchavi đến thăm Ta. Sau
khi đến, đảnh lễ Ta và ngồi xuống một bên. Này
Bhaggava, Sumakkhatta, thuộc bộ lạc Licchavi bạch
với Ta: "Bạch Thế Tôn, nay con xin từ bỏ Thế Tôn.
Bạch Thế Tôn, nay con không sống dưới sự chỉ dẫn
của Thế Tôn nữa."

Này Bhaggava, khi nghe nói vậy, Ta nó với Sunakkhatta, thuộc bộ lạc Licchavi:

"- Này Sunakkhatta, Ta có nói với Ngươi: "Này Sunakkhatta, hãy đến đây sống dưới sự chỉ dẫn của Ta" chăng?

"- Bạch Thế Tôn, không!

HỮU TÌNH                                         97

"- Hay Ngươi có nói với Ta: "Bạch Thế Tôn, con sẽ sống dưới sự chỉ dẫn của Thế Tôn" chăng?

"- Bạch Thế Tôn, không!

"- Này Sunakkhatta, Ta không nói: "Này
Sunakkhatta, hãy đến đây và sống dưới sự chỉ dẫn
của Ta", và Ngươi cũng không nói với Ta: "Bạch Thế
Tôn, con sẽ sống dưới sự chỉ dẫn của Thế Tôn". Này
kẻ ngu kia, như vậy thời Ngươi là ai và Ta là ai mà
Ngươi nói chuyện từ bỏ? Này kẻ ngu kia, hãy thấy
sự lỗi lầm của Ngươi như vậy là thế nào!

-------------------------------------------------

4. "- Bạch Thế Tôn, nhưng Thế Tôn không khiến cho con chứng được các pháp thượng nhân thần thông.

"- Này Sunakkhatta, Ta có nói với Ngươi: "Này
Sunakkhatta, hãy đến đây và sống dưới sự chỉ dẫn
của Ta! Ta sẽ khiến cho Ngươi chứng được các pháp
thượng nhân thần thông" chăng?

"- Bạch Thế Tôn, không!

"- Ngươi có nói với Ta: "Bạch Thế Tôn, con sẽ sống dưới sự chỉ dẫn của Thế Tôn. Thế Tôn sẽ khiến cho con chứng được các pháp thượng nhân thần thông"

HỮU TÌNH                                            98

chăng?

"- Bạch Thế Tôn, không!

"- Này Sunakkhatta, Ta không nói với Ngươi: "Này
Sunakkhatta, hãy đến đây và sống dưới sự chỉ dẫn
chủ Ta, Ta sẽ khiến cho Ngươi chứng được các pháp
thượng nhân thần thông; Ngươi cũng không nói với
Ta: "Bạch Thế Tôn, con sẽ sống dưới sự chỉ dẫn của
Thế Tôn, và Thế Tôn sẽ khiến cho con chứng được
các pháp thượng nhân thần thông." Này kẻ ngu kia,
như vậy thời Ngươi là ai và Ta là ai mà Ngươi nói
chuyện từ bỏ.

Này Sunakkhatta, Ngươi nghĩ thế nào? Các pháp
thượng nhân thần thông có thực hiện hay không thực
hiện, nhưng mục đích mà Ta thuyết giảng Chánh
pháp là đưa người thực hành đến chỗ tận diệt khổ
đau, có phải như vậy không?

"- Bạch Thế Tôn, các pháp thượng nhân thần thông
có thực hiện hay không thực hiện, nhưng mục đích
mà Thế Tôn thuyết giảng Chánh pháp là đưa người
thực hành đến chỗ tận diệt khổ đau, chính thật là như
vậy!

"- Này Sunakkhatta, các pháp thượng nhân thần thông có thực hiện hay không thực hiện, nhưng mục

HỮU TÌNH                                           99

đích mà Ta thuyết giảng Chánh pháp là đưa người
thực hành đến chỗ tận diệt khổ đau. Này
Sunakkhatta! như vậy thời các pháp thượng nhân
thần thông là gì mà cần phải thực chứng? Này kẻ ngu
kia, hãy thấy lỗi lầm của Ngươi như vậy là như thế
nào!

----------------------------------------------------------

5. "- Bạch Thế Tôn, Thế Tôn không giải thích cho con khởi nguyên của thế giới.

"- Này Sunakkhatta, Ta có nói với Ngươi: "Này
Sunakkhatta, hãy đến đây và sống dưới sự chỉ dẫn
của Ta. Ta sẽ giải thích cho Ngươi khởi nguyên của
Thế giới" chăng?

"- Bạch Thế Tôn, không!

"- Này Sunakkhatta, Ngươi có nói với Ta: "Bạch Thế
Tôn, con sẽ sống dưới sự chỉ dẫn của Thế Tôn, rồi
Thế Tôn sẽ giải thích cho con khởi nguyên của thế
giới" chăng?

"- Bạch Thế Tôn, không!

"- Này Sunakkhatta, như vậy Ta không nói với Ngươi: "Này Sunakkhatta, hãy đến đây và sống dưới

HỮU TÌNH                                                     100

sự chỉ dẫn của Ta. Ta sẽ giải thích cho Ngươi khởi
nguyên của thế giới." Ngươi cũng không nói với Ta:
"Bạch Thế Tôn, con sẽ sống dưới sự chỉ dẫn của Thế
Tôn, rồi Thế Tôn sẽ giải thích cho con khởi nguyên
của thế giới." Này kẻ ngu kia, sự kiện là như vậy,
thời Ngươi là ai và Ta là ai mà Ngươi nói chuyện từ
bỏ?

Này Sunakkhatta, Ngươi nghĩ thế nào? Khởi nguyên
của thế giới có giải thích hay không giải thích, nhưng
mục đích mà Ta thuyết giảng Chánh pháp là đưa
người thực hành đến chỗ tận diệt khổ đau, có phải
như vậy không?

"- Bạch Thế Tôn, khởi nguyên của thế giới có giải
thích hay không giải thích, mục đích mà Thế Tôn
thuyết giảng Chánh pháp là đưa người thực hành đến
chỗ tận diệt khổ đau, chính thật là như vậy.

"- Này Sunakkhatta, khởi nguyên của thế giới có giải
thích hay không giải thích, mục đích của Thế Tôn
thuyết giảng Chánh pháp là đưa người thực hành đến
chỗ tận diệt khổ đau. Này Sunakkhatta, như vậy thời
giải thích về khởi nguyên thế giới có ích lợi gì cho
Ngươi? Này kẻ ngu kia, hãy thấy sự lỗi lầm của
Ngươi như vậy là thế nào!

6. "- Này Sunakkhatta, dưới nhiều phương diện

HỮU TÌNH                                            101

Ngươi đã nói lời tán thán Ta tại làng Vajji: "Như vậy, Thế Tôn là bậc A la hán, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn." Này Sunakkhatta, như vậy dưới nhiều phương diện, Ngươi đã nói lời tán thán Ta tại làng Vajji.

"Này Sunakkhatta, dưới nhiều phương diện, Ngươi
nói lời tán thán Pháp tại làng Vajji: "Chánh pháp
được Thế Tôn khéo thuyết giảng, thiết thực hiện tại,
vượt ngoài thời gian, đến để mà thấy, có khả năng
hướng thượng, chỉ người có trí mới thâm hiểu." Này
Sunakkhatta, như vậy dưới nhiều phương diện,
Ngươi tán thán Chánh pháp tại làng Vajji.

"Này Sunakkhatta, dưới nhiều phương diện, Ngươi
đã tán thán Tăng tại làng Vajji: "Chư Tăng đệ tử của
Thế Tôn khéo tu tập về chánh chơn, chư Tăng đệ tử
của Thế Tôn khéo tu tập về Chánh trực, chư Tăng đệ
tử của Thế Tôn khéo tu tập về khuôn phép, chư Tăng
đệ tử của Thế Tôn khéo tu tập về chánh hạnh, tức là
bốn đôi tám chúng. Chư Tăng đệ tử của Thế Tôn này
đáng được kính trọng, đáng được cung kính, đáng
được cúng dường, đáng được chấp tay cúi chào, vì là
phước điền tối thượng ở đời". Này Sunakkhatta, như
vậy dưới nhiều phương diện, Ngươi tán thán Tăng
tại làng Vajji.

HỮU TÌNH                                            102

"Này Sunakkhatta, Ta nói cho Ngươi biết; này
Sunakkhatta Ta tin cho Ngươi biết; sẽ có lời luận bàn
về Ngươi như sau: "Sunakkhatta, thuộc bộ lạc
Licchavi không thể sống phạm hạnh dưới sự hướng
dẫn của Sa môn Gotama. Vì không kham nổi, nên
từ bỏ tu học trở về với đời sống thấp kém". Này
Sunakkhatta, sẽ có lời luận bàn về Ngươi như vậy.

Này Bhaggava, như vậy Sunakkhatta, thuộc bộ lạc Licchavi dầu được Ta nói vậy, từ bỏ pháp luật này, như người phải rớt vào đọa xứ, địa ngục.

-------------------------------------------------------

7. Này Bhaggava, một thời Ta ở bộ lạc Bumu, tại thị trấn của bộ lạc Bumu tên là Uttaraka. Này Bhaggava, rồi buổi sáng Ta đắp y, cầm y bát cùng với Sa di Sunakkhatta thuộc bộ lạc Licchavi theo sau, vào thị trấn Uttaraka khất thực. Lúc bấy giờ, lõa thể Korakkhattiya, tu theo hạnh chó đi bốn chân, bò lết trên đất, lấy miệng mà ăn đồ cứng hay đồ ăn mềm.

Này Bahaggava, Sunakkhatta thuộc bộ lạc Licchavi
thấy lõa thể Korakkhattiya tu theo hạnh chó, đi bốn
chân, bò lết trên đất, lấy miệng ăn đồ cứng hay đồ ăn
mềm.

Này Bhaggava, Ta biết được tâm tư của Sunakkhatta

HỮU TÌNH                                                  103

thuộc bộ lạc Licchavi với tâm tư của Ta và Ta nói với ông ta như sau:

"- Này kẻ ngu kia, có phải Ngươi vẫn tự nhận Ngươi là Thích Tử không?

"- Bạch Thế Tôn, sao Thế Tôn lại nói: "Này kẻ ngu kia, có phải Ngươi tự nhân Ngươi là Thích Tử không"?

"- Này Sunakkhatta, có phải Ngươi, sau khi thấy lõa
thể Korakkhattiya tu theo hạnh chó, đi bốn chân bò
lết trên đất, lấy miệng mà ăn đồ ăn cứng hay đồ ăn
mềm, liền suy nghĩ: "Thật tốt đẹp thay vị A la hán Sa
môn đi bốn chân, bò lết trên đất, lấy miệng mà ăn đồ
ăn cứng hay đồ ăn mềm"?

"- Bạch Thế Tôn có vậy. Bạch Thế Tôn, sao Thế Tôn lại ganh ghét với một bị A la hán?

"- Này kẻ ngu kia, Ta đâu có ganh ghét với một vị A la hán? Chính Ngươi tự sinh ác tà kiến ấy, hãy bỏ nó đi. Chớ để tự mình lâu ngày bị khổ đau thiệt hại.

Này Sunakkhtta, lõa thể Korakkhattiya mà Ngươi nghĩ là tốt đẹp, là vị Sa môn, sau bảy ngày sẽ bị trúng thực mà chết, sau khi chết sẽ tái sanh thuộc loại Kàlakanjà, một trong loại Asura thấp kém nhất.

HỮU TÌNH                                           104

Sau khi chết, nó sẽ bị quăng trong nghĩa địa đặt trên đống cỏ Bìrana. Này Sunakkhatta, nếu Ngươi muốn, hãy đến hỏi lõa thể Korakkhattiya như sau: "Này bạn Korakkhattiya, bạn có biết bạn thác sanh cảnh giới nào không?" Này Sunakkhatta, sự kiện này có thể xảy ra, lõa thể Korakkhatta ấy có thể trả lời với Ngươi: "Này bạn Sunakkhatta, tôi biết cảnh giới thác sanh của tôi. Tôi sẽ thác sanh thuộc loại Kàlakanjà, một trong loại Asura thấp kém nhất".

8. Này Bhaggava, Sunakkhatta, thuộc bộ lạc Licchavi, đi đến loã thể Korakkhattiya và nói:

" - Này bạn Korakkhattiya, Sa-môn Gotama có nói như sau: "Loã thể Korakkhattiya sau bảy ngày trúng thực mà chết, sau khi chết sẽ tái sanh thuộc loại Kàlakanjà, một trong loại Asura thấp kém nhất. Sau khi chết, ông ta sẽ bị quăng trong nghĩa địa, đặt trên đống cỏ Birana". Này Bạn Korakkhattiya, vậy Bạn hãy ăn cho có tiết độ, vậy Bạn hãy uống cho có tiết độ, để lời nói của Sa môn Gotama trở thành nói láo."

Này Bhaggava, vì không tin tưởng Như Lai,
Sunakkhatta, thuộc bộ lạc Licchavi đếm từng ngày
một cho đến bảy ngày. Nhưng này Bhaggava, lõa thể
Korakkhattiya sau bảy ngày bị trúng thực mà chết.
Sau khi chết, bị tái sanh thuộc loại Kàlakanjà, một

HỮU TÌNH                                            105

trong loại Asura thấp kém nhất. Sau khi chết, ông ta bị quăng trong nghĩa địa, đặt trên đống cỏ Birana.

9. Này Bhaggava, Sunakkhatta được nghe: "Lõa thể
Korakkhattiya bị trúng thực chết, quăng trong nghĩa
địa, đặt trên đống cỏ Birana." Này Bhaggava,
Sunakkhatta, thuộc bộ lạc Licchavi liền đi đến đống
cỏ Birana tại nghĩa địa, đến lõa thể Korakkhattiya,
lấy tay đánh ba lần và hỏi:

"- Này bạn Korakkhattiya, Bạn có biết cảnh giới thác sanh của Bạn không?"

Này Bhaggava, lõa thể Korakkhattiya lấy tay xoa lưng và ngồi dậy:

"- Này bạn Sunakkhatta, tôi biết cảnh giới thác sanh
của tôi. Tôi thác sanh thuộc loại Kàlakanjà, một
trong loại Asura thấp kém nhất." Sau khi nói xong,
ông ta ngã ngữa xuống.

10. Này Bhaggava, rồi Sunakkhatta, thuộc bộ lạc
Licchavi đến Ta, đảnh lễ và ngồi xuốn một bên. Này
Bhaggava, Ta nói với Sunakkhatta, thuộc bộ lạc
Licchavi đang ngồi một bên:

"- Này Sunakkhatta, Ngươi nghĩ thế nào? Điều Ta nói với Người về lõa thể Korakkhattiya, có phải sự

HỮU TÌNH                                          106

việc xảy ra như Ta nói không, hay là khác?

"- Bạch Thế Tôn, Thế Tôn đã nói với con lề lõa thể Korakkhattiya như thế nào, sự việc xảy ra như Thế Tôn nói, không phải khác!

"- Này Sunakkhatta, Ngươi nghĩ thế nào? Sự kiện là như vậy, thời có phải pháp thượng nhân thần thông đã được thực hiện có phải không?

"- Bạch Thế Tôn, sự kiện là như vậy, chắc chắn là pháp thượng nhân thần thông đã được thực hiện.

"- Vậy này kẻ ngu kia, như vậy là pháp thượng nhân thần thông đã được Ta thực hiện, thế mà Ngươi nói: "Bạch Thế Tôn, Thế Tôn không thực hiện pháp thượng nhân thần thông cho con." Này kẻ ngu kia, hãy thấy sự lỗi lầm của Ngươi như vậy là thế nào!"

Này Bhaggava, như vậy Sunakkhatta, thuộc bộ lạc Licchavi được Ta nói như vậy, từ bỏ pháp luật này, như người phải rơi vào đọa xứ, địa ngục.

--------------------------------------------------------------

11. Này Bhaggava, một thời, Ta trú tại Vesàli (Tỳ xá ly), rừng Đại Lâm, ở Trùng Các giảng đường. Lúc bấy giờ, lõa thể Kandaramasuka ở tại Vesàli được

HỮU TÌNH                                                    107

sự cúng dường tối thượng, được xưng danh tối thượng tại làng Vajji. Vị này có phát nguyện tuân theo bảy giới hạnh:

- "Trọn đời, ta theo hạnh lõa thể, không mặc
quần áo;
- Trọn đời, ta sống phạm hạnh, không có hành
dâm;
- Trọn đời ta tự nuôi sống với rượu và thịt, không
phải với cháo cơm;
- Ta không bao giờ đi quá tháp Udana phía Đông
thành Vesàli;
- Ta không bao giờ đi quá tháp Gotamaka, phía
Nam thành Vesàli;
- Ta không bao giờ đi quá tháp Sattamba, phía
Tây thành Vesà;
- Ta không bao giờ đi quá tháp Bahuputta, phía
Bắc thành Vesàli."

Vị này, nhờ tuân theo bảy giới hạnh này mà được sự cúng dường tối thượng, được danh xưng tối thượng tại làng Vajji.

12. Này Bhaggava, rồi Sunakkhatta, thuộc bộ lạc Licchavi đi đến lõa thể Kandaramasuka và hỏi câu

HỮU TÌNH                                          108

hỏi; lõa thể Kandaramasuka khi bị hỏi như vậy,
không theo dõi câu hỏi, vì không theo dõi, nên tỏ ra
tức tối, giận dữ, phật ý. Này Bhaggava, rồi
Sunakkhatta, thuộc bộ lạc Licchavi suy nghĩ:
"Chúng ta có thể trở thành chống đối vị A-la-hán Sa-
môn tốt đẹp này. Hãy giữ đừng có gì xảy ra khiến
chúng ta có thể bất lợi đau khổ lâu đời."

13. Này Bhaggava, rồi Sunakkhata, thuộc bộ lạc
Licchavi đi đến Ta, đảnh lễ và ngồi xuống một bên.
Này Bahaggava, Ta nói với Sunakkhatta, thuộc bộ
lạc Licchavi đang ngồi một bên:

- Này kẻ ngu kia, Ngươi vẫn tự nhận Ngươi là Thích tử không?

- Bạch Thế Tôn, sao Thế Tôn lại nói với con như vậy: Này kẻ ngu kia, Ngươi vẫn tự nhận Ngươi là Thích tử không?

- Này Sunakkhatta, có phải Ngươi đã đi đến lõa thể
Kandaramasuka và hỏi câu hỏi? Lõa thể
Kandaramasuka khi được Ngươi hỏi như vậy, không
theo dõi câu hỏi; vì không theo dõi nên tỏ ra tức tối,
giận dữ, phật ý. Rồi tự nghĩ: "Chúng ta có thể trở
thành chống đối vị A la hán, Sa môn tốt đẹp này. Hãy
giữ đừng có có gì xảy ra khiến chúng có thể bất lợi
đau khổ lâu đời!

HỮU TÌNH                                            109

- Bạch Thế Tôn có vậy. Bạch Thế Tôn, sao Thế Tôn lại ganh ghét với một vị A la hán?

- Này kẻ ngu kia, Ta đâu có ganh ghét với một vị A la hán! Chính Ngươi tự sanh ác tà kiến ấy, hãy từ bỏ nó đi. Chớ để mình lâu ngày bị thiệt hại đau khổ!

Này Sunakkhatta, lõa thể Kandaramasuka mà Ngươi
nghĩ là vị A la hán, là vị Sa môn tốt đẹp, không bao
lâu sẽ sống mặc áo và lập gia đình, sẽ ăn cơm cháo,
sẽ đi vượt quá các tháp ở Vesàli và sẽ chết mất hết
cả danh xưng.

Này Bhaggava, lõa thể Kandaramasuka, không bao
lâu sống mặc áo và lập gia đình, ăn dùng cơm cháo,
đi vượt quá các tháp ở Vesàli và bị chết mất hết cả
danh xưng.

14. Sunakkhatta thuộc bộ lạc Licchavi được nghe tin
lõa thể Kandaramasuka không bao lâu sống mặc áo
và lập gia đình, ăn dùng cơm cháo, đi vượt quá các
tháp ở Vesàli và bị chết mất hết danh xưng. Này
Bhaggava, rồi Sunakkhatta đi đến chỗ Ta ở, sau khi
đến đảnh lễ Ta và ngồi xuống một bên. Này
Bhaggava, và Ta nói với Sunakkhatta thuộc bộ lạc
Licchavi đang ngồi một bên:

- Này Sunakkhatta, Ngươi nghĩ thế nào? Điều Ta nói

HỮU TÌNH                                          110

với Ngươi về lõa thể Kandaramasuka có phải sự việc xảy ra như Ta nói không, hay là khác?

- Bạch Thế Tôn, Thế Tôn đã nói với con về lõa thể Kandaramasuka như thế nào, sự việc xảy ra như Thế Tôn nói, không phải khác.

- Này Sunakkhatta, Ngươi nghĩ thế nào? Sự kiện là như vậy, thời có phải là pháp thượng nhân thần thông đã được thực hiện, có phải không?

- Bạch Thế Tôn, sự kiện là như vậy, chắc chắn là pháp thượng nhân thần thông đã được thực hiện.

- Vậy này kẻ ngu kia, như vậy là pháp thượng nhân
thần thông đã được Ta thực hiện, thế mà Ngươi nói:
"Bạch Thế Tôn, Thế Tôn không thực hiện pháp
thượng nhân thần thông cho con." Này kẻ ngu kia,
hãy thấy rõ sự lỗi lầm của Ngươi như vậy là như thế
nào"!

Này Bhaggava, như vậy Sunakkhtta, thuộc bộ lạc Licchavi được Ta nói như vậy, từ bỏ luật này, như người phải rơi vào đọa xứ địa ngục.

----------------------------------------------------------

15. Này Bhaggava, một thời Ta trú ở Vesàli, rừng

HỮU TÌNH                                                     111

Đại Lâm, tại Trùng Các giảng đường. Lúc bấy giờ,
lõa thể Patikaputta sống ở Vesàli, được cúng
dường tối thượng, được danh xưng tối thượng ở làng
Vajji. Trong các buổi họp ở Vesàli, ông ta thường
tuyên bố như sau:

"Sa môn Gotama là người có trí, ta cũng là người có
trí. Người có trí có thể trình bày pháp thượng nhân
thần thông của mình, nhờ trí lực của mình. Nếu Sa
môn Gotama chịu đi nửa đường, ta chịu di nửa
đường. Và hai chúng ta có thể thực hiện pháp thượng
nhân thần thông ở tại đây. Nếu Sa môn Gotama thực
hiện một pháp thượng nhân thần thông, thời ta sẽ
thực hiện hai pháp. Nếu Sa môn Gotama thực hiện
bốn pháp thượng nhân thần thông, thời ta sẽ thực
hiện tám pháp. Như vậy Sa môn Gotama thực hiện
bao nhiều pháp thần thông thời ta sẽ thực hiện gấp
hai lần."

16. Này Bhaggava, Sunakkhatta, thuộc bộ lạc
Licchavi đã đến Ta, sau khi đến, đảnh lễ Ta và ngồi
xuống một bên. Sunakkhatta, thuộc bộ lạc Licchavi
bạch với Ta:

"- Bạch Thế Tôn, lõa thể Patikaputta (Ba kê tử) sống ở Vesàli, được cúng dường tối thượng, được danh xưng tối thượng ở làng Vajji. Trong buổi họp ở

HỮU TÌNH                                          112

Vesàli, thường tuyên bố như sau: "Sa môn Gotama là người có trí, ta cũng là người có trí. Người có trí có thể trình bày pháp thượng nhân thần thông nhờ trí lực của mình. Nếu Sa môn Gotama chịu đi nửa đường, ta chịu đi nửa đường. Và hai chúng ta có thể thực hiện pháp thần thông ở tại đây. Nếu Sa môn Gotama có thể thực hiện một pháp thượng nhân thần thông... thời ta sẽ thực hiện gấp hai lần."

Này Bhaggava, khi nghe nói vậy, Ta nói với Sunakkhatta, thuộc bộ lạc Licchavi:

"- Này Sunakkhatta, lõa thể Patikaputta không có thể
đến gặp mặt Ta nếu ông ấy không từ bỏ lời ấy, không
từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy. Nếu ông ấy
nghĩ rằng ông ấy sẽ đến gặp mặt Ta mà không từ
bỏ lời ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến
ấy, thời đầu của ông ta sẽ bị bể tan.

17. "- Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy thận trọng lời nói! Thiện Thệ hãy thận trọng lời nói!

"- Này Sunakkhatta, tại sao Ngươi lại nói với Ta: "Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy thận trọng lời nói"?

"- Bạch Thế Tôn, lời nói này đã được Thế Tôn tuyên bố một cách cực đoan: "Lõa thể Patikaputta không có thể đến gặp mặt Ta, nếu ông ấy không từ bỏ lời

HỮU TÌNH                                            113

nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy.
Nếu ông ấy nghĩ rằng ông ấy sẽ đến gặp Ta mà không
từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà
kiến ấy, thời đầu ông ấy sẽ bị bể tan"! Bạch Thế Tôn,
lõa thể Patikaputta có thể đến gặp mặt Thế Tôn với
một hóa thân khác, và như vậy Thế Tôn trở thành nói
không thật!

18. "- Này Sunakkhatta, Như Lai có bao giờ nói lời nói nào có hai nghĩa không?

"- Bạch Thế Tôn, có phải do tự tâm phán xét mà Thế Tôn đã được biết về Patikaputta: "Lõa thể Patikaputta không có thể đến gặp mặt Ta, nếu ông ấy không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy. Nếu ông ấy nghĩ rằng ông ấy sẽ đến gặp mặt Ta mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy, thời đầu của ông ấy sẽ bị bể tan". Hay là có vị Thiên thần nào đã báo tin cho Như Lai biết: "Bạch Thế Tôn, lõa thể Patikaputta không có thể... đầu của ông ấy sẽ bị bể tan!"

"- Này Sunakkhatta, chính tự tâm phán xét mà ta đã biết về lõa thể Patikaputta: "Lõa thể Pàtikaputta không có thể đến gặp mặt Ta... đầu của ông ấy sẽ bị bể tan." Và cũng có vị Thiên thần đã báo tin cho Ta biết: "Lõa thể Pàtikaputta không có thể đến gặp mặt

HỮU TÌNH                                           114

Thế Tôn... đầu ông ấy sẽ bị bể tan". Vị tướng quân ở bộ lạc Licchavi tên là Ajita, khi mệnh chung vào ngày kia đã được sanh vào Tam thập tam thiên. Rồi vị ấy đến bạch với Ta: "Bạch Thế Tôn, lõa thể Pàtikaputta không có tàm quý! Bạch Thế Tôn, lõa thể Pàtikaputta không nói sự thật! Bạch Thế Tôn, lõa thể Pàtikaputta đã nói về con, ở giữa làng Vajji như sau: "Tướng quân ở bộ lạc Licchavi tên là Ajita sẽ thác sanh vào Đại địa ngục," Bạch Thế Tôn, con không thác sanh vào Đại địa ngục, Bạch Thế Tôn, con được sanh vào cõi Tam thập tam thiên! Bạch Thế Tôn, lõa thể Pàtikaputta không có tàm quý. Bạch Thế Tôn, lõa thể Pàtikaputta không nói sự thật! Bạch Thế Tôn, lõa thể Pàtikaputta không có thể đến gặp mặt Sa môn Gotama... đầu của ông ấy sẽ bị bể tan."

Này Sunakkhatta, như vậy chính tự tâm phán xét mà Ta biết về lõa thể Pàtikaputta. Lõa thể Pàtikaputta không có thể đến gặp mặt Ta nếu ông ấy không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy. Nếu ông ấy nghĩ rằng ông ấy sẽ đến gặp mặt Ta mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy, thời đầu của ông ấy sẽ bị bể tan. Và một vị thiên Thần đã báo tin cho ta biết: "Bạch Thế Tôn, lõa thể Pàtikaputta không có thể đến gặp mặt Thế Tôn nếu ông ấy không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy. Nếu ông nghĩ rằng

HỮU TÌNH                                            115

ông ấy sẽ đến gặp mặt Thế Tôn mà không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy, thời đầu của ông ấy sẽ bị bể tan."

"Này Sunakkhatta, sau khi Ta đi khất thực ở
Vesàli, ăn xong và khất thực trở về, Ta sẽ đến tại
vườn Pàtikaputta để nghỉ trưa. Này Sunakkhatta,
nếu Ngươi muốn, hãy tin cho ông ấy biết."

19. Này Bhaggava, rồi Ta đắp y vào buổi sáng, cầm
y bát vào thành Vesàli để khất thực. Sau khi đi khất
thực, ăn xong và đi khất thực trở về, Ta đi đến vườn
của Pàtikaputta để nghỉ trưa. Này Bhaggava,
Sunakkhatta, thuộc bộ lạc Licchavi vội vàng vào
thành Vesàli, đến những Licchava có danh tiếng và
báo tin cho những vị ấy biết: "- Này Hiền giả, Thế
Tôn sau khi khất thực, ăn xong và đi khất thực trở
về, đã đi đến vườn của Pàtikaputta để nghỉ trưa!
Mong quý vị hãy đến! Mong quý vị hãy đến! Sẽ có
biểu diễn pháp thượng nhân thần thông giữa các vị
Sa môn thiện xảo."

Này Bhaggava, các Licchavi có danh tiếng suy nghĩ
như sau: "Sẽ có biểu diễn pháp thượng nhân thần
thông giữa các vị Sa môn thiện xảo. Vậy chúng ta
hãy đi đến đó."

Và chỗ nào có những Bà la môn có địa vị, những gia

HỮU TÌNH                                          116

chủ giàu sang, các Bà la môn, Bà la môn ngoại đạo có danh tiếng, ông ta đi đến các vị này và báo tin cho biết: "- Này Hiền giả, Thế Tôn sau khi đi khất thực, ăn xong và đi khất thực trở về, đã đi đến vườn của Pàtikaputta để nghỉ trưa. Mong quý vị hãy đến! Mong quý vị hãy đến! Sẽ có biểu diễn pháp thượng nhân thần thông giữa các vị Sa môn thiện xảo."

Này Bhaggava, các Sa môn, Bà la môn ngoại đạo có
danh tiếng suy nghĩ: "Sẽ có biểu diễn pháp thượng
nhân thần thông giữa các vị Sa môn thiện xảo. Vậy
chúng ta hãy đi đến đó."

Này Bhaggava, rồi các Licchavi có danh tiếng, các Bà la môn có địa vị, các Gia chủ giàu sang, các Sa môn, Bà la môn ngoại đạo có danh tiếng cùng đi đến vườn của Pàtikaputta. Này Bhaggava, như vậy Hội chúng này lên đến hàng trăm hàng ngàn người.

20. Này Bhaggava, lõa thể Pàtikaputta được nghe: "Các Licchavi danh tiếng đã đến, các Bà la môn có địa vị, các gia chủ giàu sang, các Sa môn, Bà la môn ngoại đạo có danh tiếng cũng đã đến, còn Sa môn Gotama thì ngồi nghỉ trưa tại vườn của ta." Khi nghe vậy ông ấy hoảng sợ, run rẩy, lông tóc dựng ngược. Này Bhaggava, lõa thể Pàtikaputta hoảng sợ, run rẩy, lông tóc dựng ngược, liền đi đến vườn các du sĩ

HỮU TÌNH                                            117

Tindukkhànu.

Này Bhaggava, Hội chúng ấy được nghe: "Lõa thể
Pàtikaputta hoảng sợ, run rẩy, lông tóc dựng ngược
đã đi đến vườn các du sĩ Tindukkhànu." Này
Bhaggava, Hội chúng liền cho gọi một người và bảo:

"- Này bạn hãy đi đến vườn các du sĩ Tindukkhànu, gặp lõa thể Pàtikaputta và nói như sau: "Này bạn Pàtikaputta hãy đến. Các Licchavi danh tiếng đã đến, các Bà la môn có địa vị, các Gia chủ giàu sang, các Sa môn, Bà la môn ngoại đạo có danh tiếng cũng đã đến. Sa môn Gotama đang ngồi nghỉ trưa tại vườn của Hiền giả. Này Hiền giả Pàtikaputta, lời nói sau đây được Hiền giả nói tại Hội chúng ở Vesàli: "Sa môn là người có trí, ta cũng là người có trí. Người có trí có thể trình bày pháp thượng nhân thần thông nhờ trí lực của mình. Nếu Sa môn Gotama chịu đi nửa đường, ta chịu đi nửa đường. Và hai chúng ta có thể thực hiện pháp thượng nhân thần thông ở tại đây. Nếu Sa môn Gotama thực hiện một pháp thượng nhân thần thông, thời ta sẽ thực hiện hai pháp. Nếu Sa môn Gotama thực hiện hai pháp thượng thần thông, thời ta sẽ thực hiện bốn pháp. Nếu Sa môn Gotama thực hiện bốn pháp thượng nhân thần thông, thời ta sẽ thực hiện tám pháp. Như vậy Sa môn Gotama thực hiện bao nhiêu pháp thượng nhân thần

HỮU TÌNH                                            118

thông, thời ta sẽ thực hiện gấp hai lần. "Này Hiền giả
Pàtikaputta, hãy chịu đi nửa đường. Sa môn Gotama
đã đi hết tất cả nửa đường rồi và đang ngồi nghỉ trưa
tại vườn của Hiền giả!".

21. Này Bhaggava, người ấy vâng theo lời Hội chúng ấy, đi đến vườn các du sĩ Tindukkhànu, gặp lõa thể Pàtikaputta, sau khi gặp xong, liền thưa:

"- Này bạn Pàtikaputta, hãy đi đến. Các Licchavi
danh tiếng... Sa môn Gotama đang ngồi nghỉ trưa tại
vườn của Hiền giả. Này Hiền giả Pàtikaputta, lời nói
sau được Hiền giả nói tại Hội chúng ở Vesàli: "Sa
môn Gotama là người có trí, ta cũng là người có trí...
ta sẽ thực hiện gấp hai lần". Này Hiền giả
Pàtikaputta, hãy chịu đi nửa đường, Sa môn Gotama
đã đi hết tất cả nửa đường và ngồi nghỉ trưa tại vườn
của Hiền giả."

Này Bhaggava, khi nghe nói vậy, lõa thể Pàtikaputta trả lời:

"- Này Bạn, tôi sẽ đến; này Bạn, tôi sẽ đến". Nhưng
ông ấy như trườn bò qua lại tại chỗ, không thể đứng
dậy khỏi chỗ ngồi. Này Bhaggava, người ấy nói với
lõa thể Pàtikaputta:

"- Này Hiền giả Pàtikaputta sao lại như vậy? Hình

HỮU TÌNH                                            119

như mông của Hiền giả dính liền vào ghế, hay ghế dính liền vào mông của Hiền giả?

"- Này Bạn, tôi sẽ đến; này Bạn, tôi sẽ đến." Tuy nói vậy nhưng ông ấy trườn bò qua lại tại chỗ, không có thể đứng dậy khỏi chỗ ngồi.

Này Bhaggava, được nói vậy, lõa thể Pàtikaputta tuy
nói: "Này Bạn, tôi sẽ đến; này Bạn, tôi sẽ đến";
nhưng ông ấy trườn bò qua lại tại chỗ không có thể
đứng dậy khỏi chỗ ngồi.

22. Này Bhaggava, khi người ấy biết được lõa thể
Pàtikaputta này đã bị thảm bại, tuy nói: "Này Bạn,
tôi sẽ đến; này Bạn, tôi sẽ đến", lại trườn bò qua lại
tại chỗ, không thể đứng dậy khỏi chỗ ngồi, liền đến
Hội chúng ấy báo tin:

"- Lõa thể Pàtikaputta đã thảm bại, tuy nói: "Này Bạn, tôi sẽ đến; này Bạn, tôi sẽ đến", lại trườn bò qua lại, không thể đứng dậy khỏi chỗ ngồi."

Này Bhaggava, khi nghe vậy Ta nói Hội chúng:

"- Này các Hiền giả, lõa thể Pàtikaputta không có thể đến gặp mặt Ta, nếu ông ấy không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy. Nếu ông ấy nghĩ rằng ông ấy sẽ đến gặp mặt Ta mà không từ

HỮU TÌNH                                             120

bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy, thời đầu của ông ấy sẽ bị bể tan."

II

1. Này Bhaggava, một vị đại thần Licchavi, từ chỗ ngồi đứng dậy, nói với Hội chúng ấy:

"- Các Hiền giả hãy chờ một lát, để tôi đi, xem có thể đưa lõa thể Pàtikaputta đến Hội chúng này không?"

Này Bhaggava, rồi vị đại thần Licchavi ấy đi đến vườn các du sĩ Tindukkhànu, gặp mặt lõa thể Pàtikaputta và nói với ông ấy:

"- Này bạn Pàtikaputta hãy đến! Các Licchavi danh tiếng đã đến, và các Bà la môn có địa vị, các Gia chủ giàu sang, các Sa môn, Ba la môn ngoại đạo có danh tiếng cũng đã đến; còn Sa môn Gotama đang ngồi nghỉ trưa tại vườn của Hiền giả. Này Hiền giả Pàtikaputta, Hiền giả đã tuyên bố giữa Hội chúng Vesàli: "Sa môn Gotama là người có trí, ta cũng là người có trí... thời ta sẽ thực hiện gấp hai lần". Này Hiền giả Pàtikaputta, hãy chịu đi nửa đường. Sa môn

HỮU TÌNH                                            121

Gotama đã đi hết tất cả nửa đường rồi và đang ngồi nghỉ trưa tại vườn của Hiền giả. Này Hiền giả Pàtikaputta, Sa môn Gotama đã nói với Hội chúng về Hiền giả như sau: "Lõa thể Pàtikaputta không có thể đến gặp mặt Ta nếu ông ấy không từ bỏ lời nói ấy... ông ấy có thể đến gặp mặt Thế Tôn thì đầu của ông ấy sẽ bị bể tan". Này Hiền giả Pàtikaputta hãy đến! Nếu Hiền gải đến, chúng tôi sẽ làm cho Hiền giả thắng và làm cho Sa môn Gotama thất bại."

2. Này Bhaggava, khi được nghe nói vậy, lõa thể Pàtikaputta, tuy nói: "Này Bạn, tôi sẽ đến; này Bạn, tôi sẽ đến", nhưng trườn bò qua lại tại chỗ không thể từ chỗ ngồi đứng dậy. Này Bhaggava, vị đại thần Licchavi liền nói với lõa thể Pàtikaputta:

"- Này Hiền giả Pàtikaputta, sao lại vậy? Hình như
mông của Hiền giả dính liền vào ghế, hay ghế dính
liền vào mông của Hiền giả. Tuy nói: "Này Bạn, tôi
sẽ đến; này Bạn, tôi sẽ đến", nhưng Hiền giả trườn
bò qua lại tại chỗ, không có thể từ chỗ ngồi đứng
dậy."

Này Bhaggava, khi được nói vậy, lõa thể Pàtikaputta
tuy nói: "Này Bạn, tôi sẽ đến; này Bạn, tôi sẽ đến",
nhưng ông ấy trườn bò qua lại tại chỗ, không có thể
từ chỗ ngồi đứng dậy.

HỮU TÌNH                                           122

3. Này Bhaggava, khi vị đại thần Licchavi biết được
lõa thể Pàtikaputta này đã bị thảm bại, tuy nói: "Này
Bạn, tôi sẽ đến; này Bạn, tôi sẽ đến", nhưng trườn bò
qua lại tại chỗ, không có thể từ chỗ ngồi đứng dậy,
liền đến Hội chúng ấy báo tin:

"- Lõa thể Pàtikaputta đã thảm bại, tuy nói: "Này
Bạn, tôi sẽ đến; này Bạn, tôi sẽ đến", nhưng ông ấy
trườn bò qua lại tại chỗ, không có thể từ chỗ ngồi
đứng dậy."

Này Bhaggava, khi nghe nói vậy, Ta nói với Hội chúng ấy:

"- Này các Hiền giả, lõa thể Pàtikaputta, nếu ông ấy không từ bỏ lời nói ấy... thời đầu của ông ấy sẽ bị bể tan. Nếu quí vị Licchavi nghĩ rằng: "Chúng ta hãy cột lõa thể Pàtikaputta với dây thừng, và dùng bò kéo ông ấy lại đây, Pàtikaputta sẽ bứt đứt dây thừng ấy. Lõa thể Pàtikaputta không có thể, nếu không từ bỏ lời nói ấy..." Nếu ông ấy nghĩ rằng: "Ta không từ bỏ lời nói ấy...", thời đầu của ông ấy sẽ bị bể tan."

4. Này Bhaggava, lúc ấy Jàliya, đệ tử của Dàrupatti, từ chỗ ngồi đứng dậy và nói với Hội chúng ấy:

"- Các Hiền giả hãy chờ một lát, để tôi đi xem có thể đưa lõa thể Pàtikaputta đến Hội chúng này hay

HỮU TÌNH                                            123

không?"

Này Bhggava, rồi Jàliya, đệ tử của Dàrupatti đi đến vườn các du sĩ Tindukkhànu, gặp mặt lõa thể Pàtikaputta và nói với ông ấy:

"- Này bạn Pàtikaputta hãy đến. Các Licchavi danh tiếng đã đến... Sa môn Gotama nay đang ngồi nghỉ trưa tại vườn của Hiền giả. Này Hiền giả Pàtikaputta, Hiền giả đã tuyên bố giữa Hội chúng Vesàli như sau: "Sa môn Gotama là người có trí... thời ta sẽ thực hiện gấp hai lần." Này Hiền giả Pàtikaputta, hãy chịu đi nửa đường. Sa môn Gotama đã đi hết tất cả nửa đường rồi và đang ngồi nghỉ trưa tại vườn của Hiền giả. Này Hiền giả Pàtikaputta, Sa môn Gotama đã nói với Hội chúng về Hiền giả như sau: "Lõa thể Pàtikaputta nếu không từ bỏ lời nói ấy... Nếu ông ấy nghĩ rằng: "Ta không bỏ lời nói ấy... có thể đến gặp mặt Sa môn Gotama...", thì đầu của ông ấy sẽ bị bể tan". Nếu quý vị Licchavi nghĩ rằng: "Chúng ta hãy cột lõa thể Pàtikaputta với dây thừng, và dùng bò kéo ông ấy lại đây", Pàtikaputta sẽ bứt đứt dây thừng ấy. Lõa thể Pàtikaputta không có thể, nếu không từ bỏ lời nói ấy... đầu của ông ấy sẽ bị bể tan".

Này Hiền giả Pàtikaputta hãy đến. Nếu Hiền giả đến, chúng tôi sẽ làm cho Hiền giả thắng, và làm

HỮU TÌNH                                            124

cho Sa môn Gotama thất bại."

5. Này Bhaggava, khi được nghe nói vậy, lõa thể Pàtikaputta, tuy nói: "Này Bạn, tôi sẽ đến; này Bạn, tôi sẽ đến", nhưng trườn bò qua lại tại chỗ, không có thể từ chỗ ngồi đứng dậy. Này Bhaggava, Jàliya, đệ tử của Dàrupatti nói với lõa thể Pàtikaputta:

"- Này Hiền giả Pàtikaputta sao lại vậy? Hình như mông của Hiêng giả dính liền vào ghế, hay ghế dính vào mông của Hiền giả. Tuy nói: "Này Bạn, tôi sẽ đến; này Bạn, tôi sẽ đến", nhưng Hiền giả trương bò qua lại tại chỗ, không có thể từ chỗ ngồi đứng dậy."

Này Bhaggava, được nói vậy, lõa thể Pàtikaputta, tuy
nói: "Này Bạn, tôi sẽ đến; này Ban, tôi sẽ đến",
nhưng Hiền giả trườn bò qua lại tại chỗ, không có
thể từ chỗ ngồi đứng dậy."

Này Bhaggava, được nói vậy, lõa thể Pàtikaputta, tuy
nói: "Này Bạn, tôi sẽ đến; này Bạn, tôi sẽ đến", lại
trườn bò qua lại tại chỗ, không có thể từ chỗ ngồi
đứng dậy."

Này Bhaggava, khi Jàliya, đệ tử của Dàrupatti biết được lõa thể Pàtikaputta nay đã bị thảm bại, tuy nói: "Này Bạn, tôi sẽ đến; này Bạn, tôi sẽ đến", lại trườn bò qua lại tại chỗ, không có thể từ chỗ ngồi đứng dậy,

HỮU TÌNH                                            125

liền nói với ông ấy:

"- Này Hiền giả Pàtikaputta, thuở xưa con sư tử vua
các loài thú suy nghĩ: "Ta hãy y cứ vào một khu rừng
để xây dựng sào huyệt. Sau khi xây dựng sào huyệt,
vào buổi chiều ta sẽ ra khỏi sào huyệt, duỗi chân cho
khỏe, rồi nhìn khắp bốn phương và ba lần rống tiếng
rống con sư tử. Sau khi rống tiếng rống con sư tử, ta
sẽ đi đến chỗ các thú qua lại, tìm giết những con thú
tốt đẹp nhất, ăn các loại thịt mềm mại rồi trở về sào
huyệt lại".

"Này Hiền giả, con sư tử ấy y cứ vào một khu rừng để xây dựng sào huyệt, vào buổi chiều ra khỏi sào huyệt, duỗi chân cho khỏe, rồi nhìn khắp bốn phương và ba lần rống tiếng rống con sư tử. Sau khi rống tiếng rống con sư tử, nó đi đến chỗ các thú qua lại, tìm giết những con thú tốt đẹp nhất, ăn các loại thịt mềm mại rồi trở về sào huyệt lại.

7. "Này Hiền giả Pàtikaputta, có con chó rừng già kiêu ngạo và mạnh mẽ, thường sống bằng đồ ăn thừa của con sư tử, vua các loài thú. Con chó rừng ấy suy nghĩ: "Ta là ai, và con sư tử, vua các loài thú là ai? Ta hãy y cứ vào một khu rừng để xây dựng sào huyệt. Sau khi xây dựng sào huyệt, vào buổi chiều ta sẽ ra khỏi sào huyệt, duỗi chân cho khỏe, rồi nhìn khắp

HỮU TÌNH                                            126

bốn phương và ba lần rống tiếng rống con sư tử. Sau khi rống tiếng rống con sư tử, ta sẽ đi đến chỗ các thú qua lại, tìm giết những con thú tốt đẹp nhất, ăn các loại thịt mềm mại, rồi trở về sào huyệt lại."

"Này Hiền giả, con chó rừng kia ý cứ vào một khu
rừng để xây dựng sào huyệt, duỗi chân cho khỏe, rồi
nhìn khắp bốn phương và định ba lần rống tiếng rống
con sư tử. Nhưng nó chỉ kêu lên tiếng loại chó
rừng, tiếng sủa loại chó rừng. Ai có thể so sánh
tiếng sủa con chó rừng đê tiện với tiếng rống con
sư tử?

"Cũng vậy, này Hiền giả Pàtikaputta, Hiền giả sống
dựa trên uy tín của bậc Thiện Thệ, ăn uống đồ tàn
thực của bậc Thiện Thệ, thế mà tự nghĩ có thể trịch
thượng với các bậc Như Lai, A la hán, Chánh Đẳng
Giác. Bọn Pàtikaputta đê tiện là ai, lại có thể trịch
thượng với các bậc Như Lai, A la hán, Chánh Đẳng
Giác?"

8. Này Bhaggava, Jàliya, đệ tử của Dàrupati dầu có dùng ví dụ ấy cũng không thể khiến lõa thể Pàtikaputta rời khỏi chỗ ngồi, liền nói với ông ấy:

Chó rừng nhìn tự thân, Tự nghĩ là sư tử. Nó sủa tiếng chó rừng,

HỮU TÌNH                                           127

Loại chó rừng đê tiện. Chó rừng sủa là ai? Ai rống tiếng sư tử?

"Cũng vậy, này Hiền giả Pàtikaputta, Hiền giả sống
dựa trên uy tín của bậc Thiện Thệ, ăn uống đồ tàn
thực của bậc Thiện Thệ, thế mà nghĩ có thể trịch
thượng với các bậc Như Lai, A la hán, Chánh Đẳng
Giác. Bọn Pàtikaputta đê tiện là ai, lại có thể trịch
thượng với các bậc Như Lai, A lán hán, Chánh Đẳng
Giác?"

10. Này Bhaggava, Jàliya, đệ tử của Dàrupatti, dầu có dùng ví dụ ấy cũng không có thể khiến lõa thể Pàtikaputta rời khỏi chỗ ngồi, liền nói với ông ấy:

Ăn cóc, chuột kho thóc,
Ăn xác quăng nghĩa địa,
Sống Đại lâm, Không lâm,
Tự nghĩ là vua thú.
Nó sủa tiếng chó rừng,
Loại chó rừng đê tiện.
Chó rừng sủa là ai?
Ai rống tiếng sư tử?

"Cũng vậy này Hiền giả Pàtikaputta, Hiền giả sống dựa trên uy tín của bậc Thiện Thệ, ăn uống đồ tàn thực của bậc Thiện Thệ, thế mà tự nghĩ có thể trịch

HỮU TÌNH                                           128

thượng với các bậc Như Lai, A la hán, Chánh Đẳng
Giác. Bọn Pàtikaputta đê tiện là ai, lại có thể trịch
thượng với các bậc Nha Lai, A la hán, Chánh Đẳng
Giác?"

11. Này Bhaggava, Jàliya, đệ tử của Dàrupatti, dầu
có dùng ví dụ ấy, cũng không thể khiến lõa thể
Pàtikaputta rời khỏi chỗ ngồi, liền về Hội chúng ấy
và báo tin:

"- Lõa thể Pàtikaputta đã thảm bại, tuy nói: "Này
Bạn, tôi sẽ đến; này Bạn, tôi sẽ đến", nhưng ông ấy
trườn bò qua lại tại chỗ, không có thể từ chỗ ngồi
đứng dậy."

12. Này Bhaggava, khi nghe nói vậy, Ta nói với hội chúng ấy:

"- Này các Hiền giả, lõa thể Pàtikaputta, nếu ông ấy không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy, thì không có thể đến gặp mặt Ta được. Nếu ông ấy nghĩ rằng: "Ta tuy không từ bỏ lời nói ấy, không từ bỏ tâm ấy, không từ bỏ tà kiến ấy, có thể đến gặp mặt Sa môn Gotama được", thì đầu của ông ấy sẽ bị bể tan. Nếu quý vị Licchavi nghĩ rằng: "Chúng ta hãy cột lõa thể Pàtikaputta với dây thừng và dùng bò kéo ông ấy lại đây". Pàtikaputta sẽ bứt đứt dây thừng ấy. Lõa thể Pàtikaputta không có thể

HỮU TÌNH                                           129

không tử bỏ lời nói ấy... có thể đến gặp mặt Ta được.
Nếu ông ấy nghĩ rằng: "Ta có thể không từ bỏ lời nói
ấy... có thể đến gặp mặt Sa môn Gotama được", thì
đầu của ông ấy sẽ bị bể tan."

13. Này Bhaggava, rồi Ta giảng dạy cho hội chúng
ấy, khuyến khích, làm cho phấn khởi, làm cho hoan
hỷ với bài thuyết pháp. Sau khi giảng dạy cho hội
chúng ấy, khuyến khích, làm cho phấn khởi, làm cho
hoan hỷ với bài thuyết pháp, Ta khiến cho họ giải
thoát đại kiết sử, cứu vớt tám vạn bốn ngàn chúng
sanh thoát khỏi đại đọa xứ, Ta nhập thiền quang giới
tam muội, bay lên hư không cao đến bảy cây ta la,
phóng hào quang cao đến hơn bảy cây ta la, khiến
cho cháy sáng, rực sáng và Ta hiện ra tại Trùng Các
giảng đường ở Đại Lâm.

Này Bhaggava, rồi Sunakkhatta, thuộc bộ lạc
Licchavi đến Ta, đảnh lễ Ta và ngồi xuống một bên.
Sau khi ngồi xuống một bên, này Bhaggava, Ta nói
với Sunakkhatta, thuộc bộ lạc Licchavi đang ngồi
một bên:

"- Này Sunakkhatta, Ngươi nghĩ thế nào? Có phải điều Ta nói cho Ngươi về lõa thể Pàtikaputta, đã được thực hiện đúng như vậy, không có gì khác?

"- Bạch Thế Tôn, điều Thế Tôn nói cho con về lõa

HỮU TÌNH                                           130

thể Pàtikaputta đã được thực hiện đúng như vậy, không có gì khác.

"- Này Sunakkhatta, Ngươi nghĩ thế nào? Sự kiện là như vậy, thì có phải pháp thượng nhân thần thông đã được thực hiện hay không được thực hiện?

"- Bạch Thế Tôn, sự kiện là như vậy, thì pháp thượng nhân thần thông đã được thực hiện, không phải không thực hiện.

- "Này kẻ ngu kia, như vậy là pháp thượng nhân thần
thông đã được Ta thực hiện, thế mà Ngươi lại nói:
"Bạch Thế Tôn, Thế Tôn không thực hiện pháp
thượng nhân thần thông." Này kẻ ngu kia, hãy thấy
sự lỗi lầm của Ngươi như vậy là như thế nào!"

Này Bhaggava, như vậy Sunakkhatta thuộc bộ lạc Licchavi dầu được Ta nói vậy, từ bỏ pháp luật này, như người phải rơi vào đọa xứ, địa ngục.

-----------------------------------

14. Này Bhaggava, Ta biết về khởi nguyên thế giới,
Ta còn biết hơn thế nữa. Và khi Ta biết như vậy,
Ta không có chấp trước. Vì không có chấp trước,
Ta tự thân thấu hiểu được sự an tịnh ấy; chính
nhờ chứng ngộ sự an tịnh này mà Như Lai không

HỮU TÌNH                                          131

rơi vào lầm lỗi.

 Này Bhaggava, có những vị Sa môn, Bà la môn
tuyên bố về khởi nguyên thế giới theo truyền
thống là do Tự Tại thiên (Issara) tạo ra, do
Phạm thiên (Brahma) tạo ra. Ta đến những vị
ấy và nói:

"- Có phải chư Tôn giả lại tuyên bố về khởi nguyên thế giới theo truyền thống là do Tự tại thiên tạo ra, do Phạm thiên tạo ra?"

Được Ta hỏi vậy, quý vị ấy trả lời:

"- Vâng!"

Ta nói với quý vị ấy:

"- Sao chư Tôn giả lại tuyên bố về khởi nguyên thế giới theo thuyền thống là do Tự tại thiên tạo ra, do Phạm thiên tạo ra"?

Được Ta hỏi vậy, quý vị ấy không thể trả lời được. Không thể trả lời được, quý vị ấy hỏi lại Ta, và được hỏi vậy, Ta trả lời như sau:

15. "- Chư Hiền giả, có một thời, đến một giai đoạn nào đó, sau một thời gian rất lâu, thế giới này chuyển

HỮU TÌNH                                            132

hoại. Trong khi thế giới chuyển hoại, phần lớn các
loài hữu tình chuyển sanh qua Àbhassara (Quang
Âm thiên) ở tại đây, những loài hữu tình nào do ý
sanh, nuôi sống bằng hỷ, tự chiếu hào quang, phi
hành trên hư không, sống trong sự quang vinh và
sống như vậy trong một thời gian khá dài.

Chư Hiền giả, có một thời, đến một giai đoạn nào đó, sau một thời gian rất lâu, thế giới này chuyển thành, Phạm cung được hiện ra nhưng trống không.

- Lúc bấy giờ, một loài hữu tình, hoặc thọ mạng
đã tận, hay phước báo đã tận, mạng chung từ
Quang Âm thiên sanh qua Phạm cung trống
không ấy. Vị ấy ở tại đấy, do ý sanh, nuôi sống
bằng hỷ, tự chiếu hào quang, phi hành trên hư
không, sống trong sự quang vinh, và sống như
vậy trong một thời gian khá dài.

- Vị này, tại chỗ ấy, sau khi sống lâu một mình
như vậy, khởi ý chán nản, không hoan hỷ và có
kỳ vọng: "Mong sao có các loài hữu tình khác
cũng đến tại chỗ này!"

- Lúc bấy giờ, các loài hữu tình khác, hoặc thọ mạng đã tận, hay phước báo đã tận, bị mệnh chung và từ thân Quang Âm thiên sanh qua

HỮU TÌNH                                           133

Phạm cung trống không để làm bạn với vị hữu
tình kia. Các loại hữu tình này ở đây cũng có ý
sanh, nuôi sống bằng hỷ, tự chiếu hào quang,
phi hành trên hư không, sống trong sự quang
vinh và sống như vậy trong một thời gian khá
dài.

16. "Lúc bấy giờ, này các Hiền giả, vị hữu tình sanh
qua đầu tiên nghĩ rằng: "Ta là Phạm thiên, Đại
Phạm thiên, Toàn năng, Tối thắng, Biến nhãn,
Thượng tôn, Thượng đế, Sáng tạo chủ, Hóa sanh
chủ, Đại tôn, Chúa tể mọi định mạng, đấng Tự tại,
Tổ phụ các chúng sanh đã và sẽ sanh. Những loài
hữu tình ấy do chính ta hóa sanh. Tại sao vậy? Vì
chính do ta khởi niệm: Mong sao các loài hữu tình
khác cũng đến tại chỗ này! Chính do sở nguyện của
ta mà những loại hữu tình ấy đến tại chỗ này".

Các loài hữu tình đến sau cùng nghĩ như thế này: "Vị
ấy là Phạm thiên, Đại Phạm thiên, đấng Toàn năng,
Tối thắng, Biến nhãn, Thượng tôn, Thượng đế, Sáng
tạo chủ, Hóa sanh chủ, Đại tôn, Chúa tể mọi định
mạng, đấng Tự tại, Tổ phụ các chúng sanh đã và sẽ
sanh. Chúng ta do vị Phạm thiên này hoá sanh. Vì
chúng ta thấy vị này sanh trước ở đây rồi, còn chúng
ta thì sanh sau".

HỮU TÌNH                                          134

17. "Này các Hiền giả, vị hữu tình sanh ra đầu tiên
ấy, sống được lâu hơn, sắc tướng tốt đẹp hơn, và
được nhiều uy quyền hơn. Còn các loài hữu tình sanh
sau thì sống ngắn hơn, sắc tướng ít tốt đẹp hơn, và
được ít uy quyền hơn.

Này các Hiền giả, sự tình này có thể xảy ra. Một trong các loài hữu tình ấy, sau khi từ bỏ thân kia lại thác sanh đến cõi này. Khi đến cõi này, vị ấy xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Sau khi xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, vị ấy nhờ nhất tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, vị ấy nhớ tới đời sống ấy. Vị ấy nói rằng: "Vị kia là Phạm thiên, Đại Phạm thiên, đấng Toàn năng, Tối thắng, Biến nhãn, Thượng Tôn, Thượng đế, Sáng tạo chủ, Hóa sanh chủ, Đại tôn, Chúa tể mọi định mạng, đấng Tự tại, Tổ phụ các chúng sanh đã và sẽ sanh. Chúng ta do vị Phạm thiên ấy hóa sanh. Vị ấy là thường hằng, kiên cố, thường trú, không biến chuyển, thường trú như vậy mãi mãi. Còn chúng ta do vị Phạm thiên ấy hóa sanh đến tại chỗ này. Chúng ta là vô thường, không kiên cố, yểu thọ, chịu sự biến dịch và thác sanh đến tại chỗ này"! Này các Hiền giả, như vậy quý vị tuyên bố về khởi nguyên thế giới theo truyền thống là do Tự Tại thiên tạo ra, là do Phạm thiên tạo ra...?"

HỮU TÌNH                                            135

Các vị ấy nói như sau: "- Này Tôn giả Gotama, chúng tôi có nghe đúng như Tôn giả Gotama nói: "

Này Bhaggava, Ta biết về khởi nguyên thế giới... mà Như Lai không rơi vào lầm lỗi."

18. Này Bhaggava:

 Một số Sa môn, Bà la môn tuyên bố về khởi nguyên thế giới theo truyền thống là do nhiễm hoặc bởi dục lạc. Ta đến những vị ấy và nói:

"- Có phải chư Tôn giả tuyên bố về khởi nguyên thế giới theo truyền thống là do nhiễm hoặc vì dục lạc?"

Được Ta hỏi vậy, quý vị ấy trả lời: "- Vâng."

Ta nói với quý vị ấy: "- Sao chư Hiền giả lại tuyên bố về khởi nguyên thế giới truyền thống, là do nhiễm hoặc bởi dục lạc?"

Được Ta hỏi như vậy, quý vị ấy không thể trả lời được. Không thể trả lời được, quý vị ấy hỏi lại Ta, và được hỏi vậy, Ta trả lời như sau:

"- Này các Hiền giả, có những hạng chư Thiên gọi là Khiddàpadosikà (bị nhiễm hoặc bởi dục lạc). Những vị này sống lâu ngày, mê say trong hý tiếu

HỮU TÌNH                                          136

dục lạc. Vì sống lâu ngày, mê say trong hý tiếu dục lạc, nên bị thất niệm. Do thất niệm, chư Thiên ấy thác sanh, từ bỏ thân thể của họ.

Sự tình này xảy ra. Một trong các loài hữu tình kia khi thác sanh, từ bỏ thân thể ấy, lại sanh đến chỗ này. Khi đến tại chỗ này, vị ấy xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Sau khi xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, vị ấy nhờ nhất tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, vị ấy nhớ đến đời sống quá khứ ấy chớ không nhớ xa hơn đời sống ấy. Vị ấy nói: "Những vị Thiên không bị nhiễm hoặc vì dục lạc, họ sống lâu ngày không mê say trong hý tiếu dục lạc. Vì sống lâu ngày không mê say trong hý tiếu dục lạc, nên không bị thất niệm. Nhờ không thất niệm, nên Chư thiên ấy không thác sanh, không từ bỏ thân thể của họ, sống thường hằng, kiên cố, thường trú, không bị chuyển biến, thường trú như vậy mãi mãi. Còn chúng ta đã bị nhiễm hoặc bởi dục lạc, sống lâu ngày mê say trong hý tiếu dục lạc. Vì chúng ta sống lâu ngày mê say trong hý tiếu dục lạc nên bị thất niệm. Do thất niệm, chúng ta từ bỏ thân thể này, sống vô thường, không kiên cố, yểu thọ, chịu sự biến dịch và thác sanh đến chỗ này". Này các Tôn giả, như vậy quý vị tuyên bố về khởi nguyên thế giới theo truyền thống là do

HỮU TÌNH                                             137

nhiễm hoặc vì dục lạc có phải không?"

Các vị ấy nói như sau:

"- Này Tôn giả Gotama, chúng tôi có nghe đúng như Tôn giả Gotama đã nói: "...

Này Bhaggava, Ta biết về khởi nguyên thế giới,... mà Như Lai không rơi vào lầm lỗi".

19.

 Này Bhaggava, một số Sa môn, Bà la môn
tuyên bố về khởi nguyên thế giới theo truyền
thống là do nhiễm hoặc bởi tâm trí. Ta đến
những vị ấy và nói:

"- Có phải chư Tôn giả tuyên bố về khởi nguyên thế giới theo truyền thống là do nhiễm hoặc bởi tâm trí?"

Được Ta hỏi vậy, quý vị ấy trả lời: - "Vâng".

Ta nói với quý vị ấy: "- Sao chư Tôn giả lại tuyên bố về khởi nguyên thế giới theo truyền thống là do nhiễm hoặc bởi tâm trí?"

Được Ta hỏi vậy, quý vị ấy không thể trả lời được. Không thể trả lời được, quý vị ấy hỏi lại Ta, và được

HỮU TÌNH                                           138

hỏi vậy, Ta trả lời như sau:

"- Chư Hiền giả, có những hạng chư Thiên gọi là Manopadosikà (nhiễm hoặc bởi tâm trí). Họ sống lâu ngày, nung nấu bởi sự đố kỵ lẫn nhau. Vì sống lâu ngày, nung nấu bởi sự đố kỵ lẫn nhau, tâm trí của họ oán ghét lẫn nhau. Vì tâm trí oán ghét lẫn nhau, nên thân họ mệt mỏi, tâm họ mệt mỏi. Các hạng chư Thiên ấy thác sanh, từ bỏ thân này của họ.

Các Hiền giả, sự tình này xảy ra. Một trong các loài hữu tình kia, khi thác sanh, từ bỏ thân thể ấy, lại sanh đến cõi này. Khi sanh đến cõi này, vị ấy xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Sau khi xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Khi tâm nhập định, vị ấy nhớ đến đời sống ấy. Vị ấy nói rằng: "Chư Thiên không bị nhiễm hoặc bởi tâm trí, họ sống lâu ngày không bị nung nấu bởi sự đố kỵ lẫn nhau, tâm trí của họ không oán ghét nhau. Vì tâm trí họ không oán ghét nhau, nên thân họ không mệt mỏi, tâm họ không mệt mỏi. Hạng chư Thiên ấy không thác sanh từ bỏ thân thể của họ, sống thường hằng, kiên cố, thường trú, không bị chuyển biến, thường trú như vậy mãi mãi. Còn chúng ta bị nhiễm hoặc bởi tâm trí, sống lâu ngày nung nấu bởi sự đố kỵ lẫn nhau, nên tâm trí chúng ta oán ghét lẫn nhau. Vì tâm trí chúng ta oán ghét lẫn nhau, nên thân mệt mỏi và tâm

HỮU TÌNH                                              139

mệt mỏi. Chúng thác sanh, từ bỏ thân này, sống vô thường không kiên cố, yểu thọ, chịu sự biến dịch và thác sanh đến tại chỗ này". Như vậy, này các Hiền giả, quý vị tuyên bố về khởi nguyên của thế giới theo truyền thống là do bị nhiễm hoặc bởi tâm trí."

Họ trả lời như sau:

"- Này Tôn giả Gotama, chúng tôi có nghe đúng như Tôn giả Gotama đã nói: "

Này Bhaggava, Ta biết về khởi nguyên của thế giới... mà Như Lai không rơi vào lầm lỗi."

20.

 Này Bhaggava, một số Sa môn, Bà la môn
tuyên bố về khởi nguyên thế giới theo truyền
thống là do vô nhân sanh. Ta đến những vị ấy
và nói:

"- Có phải chư Tôn giả tuyên bố về khởi nguyên thế giới theo truyền thống là do vô nhân sanh?"

Được Ta hỏi vậy, quý vị ấy trả lời: "- Vâng".

Ta nói với quý vị ấy: "- Sao chư Tôn giả lại tuyên bố về khởi nguyên thế giới theo truền thống là do vô

HỮU TÌNH                                           140

nhân sanh?"

Được Ta hỏi vậy, quý vị ấy không thể trả lời được. Không thể trả lời được, quý vị ấy hỏi lại Ta, và được hỏi vậy, Ta trả lời như sau:

"- Chư Hiền giả, có những chư Thiên gọi là Vô
tưởng hữu tình. Khi một tưởng niệm khởi lên, thời
chư Thiên ấy thác sanh, từ bỏ thân chư Thiên của
mình.

Chư Hiền giả, sự tình này có thể xảy ra. Một trong loài hữu tình ấy, khi thác sanh, từ bỏ thân chư Thiên ấy của mình, lại sanh đến cõi này. Khi đến tại chỗ này, vị ấy xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Sau khi xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, vị ấy nhờ nhiệt tâm... nên tâm nhập định. Vị ấy nhớ đến khi tưởng niệm phát sanh, chớ không nhớ xa hơn nữa. Vị ấy nói: "Bản ngã về thế giới do vô nhân sanh. Tại sao vậy? Vì rằng: Tôi trước kia không có, nay có. Từ nơi trạng thái không có, tôi trở thành loại hữu tình". Như vậy, này các Tôn giả, quý vị tuyên bố về khởi nguyên thế giới theo truyền thống là do vô nhân sanh có phải như vậy không?"

Họ trả lời: "- Này Hiền giả Gotama, chúng tôi có nghe đúng như Tôn giả Gotama đã nói: "

HỮU TÌNH                                           141

Này Bhaggava, Ta biết về khởi nguyên thế giới, Ta
còn biết hơn thế nữa. Và khi Ta biết như vậy, Ta
không có chấp trước. Vì không chấp trước, Ta tự
thân thấu hiểu được sự an tịnh ấy. Chính nhờ
chứng ngộ sự an tịnh này mà Như Lai không rơi
vào lầm lỗi".

21. Này Bhaggava, Ta tuyên bố như vậy, Ta quan niệm như vậy. Nhưng một số Sa-môn, Bà-la-môn lại bài xích Ta một cách không thật, trống không, hư ngụy, giả dối: "Sa môn Gotama và các vị Tỷ kheo là điên đảo. Sa môn Gotama đã tuyên bố: "Khi một ai đạt đến thanh tịnh, giải thoát, khi ấy vị ấy biết mọi vật là bất tịnh". Nhưng này Bhaggava, Ta không có nói như vậy: "Khi một ai đạt đến thanh tịnh, giải thoát, khi ấy vị ấy biết mọi vật là bất tịnh."

Này Bhaggava, Ta nói như sau: "Khi một ai đạt đến thanh tịnh, giải thoát, khi ấy vị ấy biết mọi vật là thanh tịnh"

- Bạch Thế Tôn, chính họ là điên đảo khi họ chỉ trích Thế Tôn và các Tỷ kheo là điên đảo. Con tin tưởng hoan hỷ đối với Thế Tôn khiến con tin rằng Thế Tôn có thể dạy cho con đến thanh tịnh giải thoát.

- Này Bhaggava, thật khó cho Ngươi khi Ngươi theo các kiến giải sai khác, kham nhẫn các sự việc sai

HỮU TÌNH                                           142

khác, theo dõi những mục tiêu sai khác, đeo đuổi những mục đích sai khác, được huấn luyện theo các phương pháp sai khác để có thể đạt được thanh tịnh, giải thoát. Này Bhaggava, hãy đặt nặng lòng tin ở nơi Ta, hãy khéo gìn giữ lòng tin tưởng ấy.

- Bạch Thế Tôn, nếu thật khó cho con, khi con theo
các kiến giải sai khác, kham nhẫn các sự việc sai
khác, theo dõi những mục tiêu sai khác, đeo đuổi
những mục đích sai khác, được huấn luyện theo các
phươg pháp sai khác, để có thể đạt được thanh tịnh
giải thoát, thời Bạch Thế Tôn, ít nhất con cũng đặt
nặng lòng tin vào Thế Tôn, và con sẽ khéo gìn giữ
lòng tin tưởng ấy.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy, du sĩ Bhaggava hoan hỷ tín thọ lời dạy Thế Tôn.

HỮU TÌNH                                         143

11    Sự hình thành sự sống - Kinh PHẠM VÕNG – 1 Trường I, 11

KINH PHẠM VÕNG – Bài kinh số 1 – Trường I, 11

1. Như vầy tôi nghe. Một thời, Thế Tôn đang đi trên
con đường giữa Ràjagaha (Vương Xá) và Nalandà
cùng với đại chúng Tỷ-kheo khoảng năm trăm vị.
Lúc bấy giờ có Suppiya du sĩ ngoại đạo cũng đi trên
con đường giữa Ràjagaha và Nalandà cùng với đệ tử,
thanh niên Brahmadatta. Suppiya, du sĩ ngoại đạo
dùng vô số phương tiện hủy báng Phật, hủy báng
Pháp, hủy báng Tăng, còn đệ tử của du sĩ ngoại đạo
Suppiya, thanh niên Brahmadatta, lại dùng vô số
phương tiện tán thán Phật, tán thán Pháp, tán thán
Tăng. Như vậy cả hai thầy trò nói những lời hoàn
toàn tương phản nhau trong khi đi sau lưng đức Phật
và chúng Tỷ-kheo.

2. Rồi Thế Tôn đến nghỉ một đêm tại Ambalatthikà, nhà nghỉ mát của vua, cùng với chúng Tỷ-kheo. Suppiya, du sĩ ngoại đạo cũng đến nghỉ một đêm tại Ambalatthikà, nhà nghỉ mát của vua, cùng với đệ tử, thanh niên Brahmadatta. Tại đây, du sĩ ngoại đạo

HỮU TÌNH                                         144

Suppiya cũng dùng vô số phương tiện hủy báng Phật,
hủy báng Pháp, hủy báng Tăng, còn người đệ tử của
du sĩ ngoại đạo Suppiya, thanh niên Brahmadatta, lại
dùng vô số phương tiện tán thán Phật, tán thán Pháp,
tán thán Tăng. Như vậy cả hai thầy trò nói những lời
tương phản nhau trong khi đi sau lưng Thế Tôn và
chúng Tỷ-kheo.

3. Và khi đêm vừa mới tàn, một số lớn chư Tăng, sau khi thức dậy, đã ngồi họp tại một gian nhà hình tròn và câu chuyện sau đây được bàn đến giữa chư Tăng:

- Này các Hiền giả, thật kỳ diệu thay! Này các Hiền
giả, thật hy hữu thay! Thế Tôn, đấng Toàn Tri, Toàn
Kiến, đấng A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, đã thấu
hiểu sự xu hướng sai khác của chúng sanh. Suppiya,
kẻ du sĩ ngoại đạo này dùng vô số phương tiện hủy
báng Phật, hủy báng Pháp, hủy báng Tăng. Còn đệ
tử du sĩ ngoại đạo Suppiya, thanh niên Brahmadatta
lại dùng vô số phương tiện, tán thán Phật, tán thán
Pháp, tán thán Tăng. Như vậy cả hai thầy trò đã nói
những lời hoàn toàn tương phản trong khi đi sau lưng
Thế Tôn và chúng Tỷ-kheo.

4. Lúc bấy giờ Thế Tôn được biết câu chuyện đang bàn giữa chư Tăng, liền đến tại gian nhà hình tròn và ngồi xuống trên chỗ đã soạn sẵn. Sau khi ngồi xuống,

HỮU TÌNH                                           145

Thế Tôn nói với các vị Tỷ-Kheo:

- Này các Tỷ-kheo, câu chuyện gì được bàn đến trong khi các ngươi ngồi họp tại chỗ này? Vấn đề gì đã được bỏ dở chưa nói xong?

Nghe nói như vậy, các Tỷ-kheo bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn! Tại đây, khi đêm vừa mới tàn,
chúng con sau khi dậy, ngồi họp tại nơi gian nhà hình
tròn và giữa chúng con, câu chuyện sau đây được bàn
đến: "Này các Hiền giả, thật kỳ diệu thay! ... (xem số
3). . Thế Tôn và chúng Tỷ-kheo". Bạch Thế Tôn, đó
là câu chuyện đang bàn đến nửa chừng của chúng
con khi Thế Tôn đến!

5. - Này các Tỷ-kheo, nếu có người hủy báng Ta, hủy
báng Pháp hay hủy báng Tăng, các người chớ có vì
vậy sanh lòng công phẫn, tức tối, tâm sanh phiền
muộn. Này các Tỷ-kheo, nếu có người hủy báng Ta,
hủy báng Pháp hay hủy báng Tăng, và nếu các ngươi
sanh lòng công phẫn, tức tối, tâm sanh phiền muộn,
thời như vậy sẽ có hại cho các ngươi. Nếu có người
hủy báng Ta, hủy báng Pháp hay hủy báng Tăng, và
nếu các ngươi công phẫn và phiền muộn, thời các
ngươi có thể biết được lời nói của những kẻ ấy là
đúng hay sai lạc chăng?

HỮU TÌNH                                            146

- Bạch Thế Tôn, không thể được!

- Này các Tỷ-kheo, khi có người hủy báng Ta, hủy
báng Pháp hay hủy báng Tăng, các ngươi phải nói rõ
những điểm không đúng sự thật là không đúng sự
thật: - "Như thế này, điểm này không đúng sự thật;
như thế này, điểm này không chính xác; việc này
không có giữa chúng tôi; việc này không xảy ra giữa
chúng tôi".

6. Này các Tỷ-kheo, nếu có người tán thán Ta, tán
thán Pháp, hay tán thán Tăng, thời các ngươi không
nên hoan hỷ, vui mừng, tâm không nên thích thú.
Này các Tỷ-kheo, nếu có người tán thán ta, tán thán
Pháp hay tán thán Tăng, mà nếu các người hoan hỷ,
vui mừng và thích thú thời sẽ có hại cho các ngươi.
Này các Tỷ-kheo, nếu có người tán thán Ta, tán thán
Pháp hay tán thán Tăng, thời các người hãy công
nhận những gì đúng sự thật là đúng sự thật: "Như thế
này, điểm này đúng sự thật, như thế này, điểm này
chính xác, việc này có giữa chúng tôi, việc này đã
xảy ra giữa chúng tôi".

7. Này các Tỷ-kheo, thật chỉ thuộc các vấn đề không quan trọng, nhỏ nhặt, chỉ thuộc giới luật mà kẻ phàm phu tán thán Như Lai.

 Này các Tỷ-kheo, thế nào là những vấn đề

HỮU TÌNH                                          147

không quan trọng, nhỏ nhặt, chỉ thuộc giới luật mà kẻ phàm phu tán thán Như Lai?

8. Sa-môn Gotama từ bỏ sát sanh, tránh xa sát sanh,
bỏ trượng, bỏ kiếm, biết tàm quý, có lòng từ, sống
thương xót đến hạnh phúc của tất cả chúng sanh và
loài hữu tình. - Này các Tỷ-kheo, đó là lời tán thán
Như Lai của kẻ phàm phu.

 Sa-môn Gotama từ bỏ lấy của không cho, tránh xa
sự lấy của không cho, chỉ lấy những vật đã cho,
chỉ mong những vật đã cho, sự sống thanh tịnh
không có trộm cướp. - Này các Tỷ-kheo, đó là
những lời tán thán Như Lai của kẻ phàm phu.

 Sa-môn Gotama từ bỏ tà hạnh, tịnh tu phạm hạnh,
sống giải thoát, từ bỏ dâm dục hèn hạ. Này các
Tỷ-kheo, đó là những lời tán thán Như Lai của kẻ
phàm phu.

9. Sa-môn Gotama từ bỏ nói láo, tránh xa nói láo, nói
những lời chân thật, y chỉ nơi sự thật, chắc chắn,
đáng tin cậy, không lừa gạt, không phản lại lời hứa
đối với đời. Này các Tỷ-kheo, đó là những lời tán
thán Như Lai của kẻ phàm phu.

 Sa-môn Gotama từ bỏ nói hai lưỡi, tránh xa nói

HỮU TÌNH                                           148

hai lưỡi; nghe điều gì ở chỗ này, không đi nói đến
chỗ kia để sanh chia rẽ ở những người này; nghe
điều gì ở chỗ kia, không đi nói với những người
này để sanh chia rẽ ở những người kia. Như vậy
Sa-môn Gotama sống hòa hợp những kẻ ly gián,
tăng trưởng những kẻ đã hòa hợp, hoan hỷ trong
hòa hợp, nói những lời đưa đến hòa hợp. Này các
Tỷ-kheo, đó là những lời tán thán Như Lai của kẻ
phàm phu.

 Này các Tỷ-kheo, Sa-môn Gotama từ bỏ lời nói
độc ác, tránh xa lời nói độc ác, những lời nói
không lỗi lầm, đẹp tai, dễ thương, thông cảm đến
tâm, tao nhã, đẹp lòng nhiều người, vui lòng nhiều
người, Sa-môn Gotama nói những lời như vậy.
Này các Tỷ-kheo, đó là những lời tán thán Như
Lai của kẻ phàm phu.

 Này các Tỷ-kheo, Sa-môn Gotama từ bỏ lời nói ỷ
ngữ, tránh xa lời nói ỷ ngữ, nói đúng thời, nói
những lời chân thật, nói những lời có ý nghĩa, nói
những lời về Chánh pháp, nói những lời về Luật,
nói những lời đáng được gìn giữ, những lời hợp
thời, thuận lý, có mạch lạc hệ thống, có ích lợi. -
Này các Tỷ-kheo, đó là những lời tán thán Như
Lai của kẻ phàm phu.

HỮU TÌNH                                           149

10. Sa-môn Gotama không làm hại đến các hạt giống và các loại cây cỏ;

 Sa-môn Gotama dùng mỗi ngày một bữa, không
ăn ban đêm, từ bỏ không ăn ban đêm, từ bỏ không
ăn phi thời.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không đi xem múa, hát,
nhạc, diễn kịch.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không trang sức bằng vòng
hoa, hương liệu, dầu thoa và các thời trang.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không dùng giường cao và
giường lớn.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không nhận vàng và bạc.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không nhận các hạt giống.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không nhận thịt sống.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không nhận đàn bà, con gái.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không nhận nô tỳ gái và
trai.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không nhận cừu và dê.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không nhận gia cầm và heo.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không nhận voi, bò, ngựa
và ngựa cái.

HỮU TÌNH                                        150

 Sa-môn Gotama từ bỏ không nhận ruộng nương
đất đai.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không phái người môi giới
hoặc tự mình làm môi giới.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không buôn bán.
 Sa-môn Gotama từ bỏ các sự gian lận bằng cân,
tiền bạc và đo lường.
 Sa-môn Gotama từ bỏ các tà hạnh, như hối lộ, gian
trá, lừa đảo.
 Sa-môn Gotama từ bỏ không làm thương tổn, sát
hại, câu thúc, bức đoạt, trộm cắp, cướp phá.
 - Này các Tỷ-kheo, đó là những lời tán thán Như
Lai của kẻ phàm phu.

Xong Tiểu giới.

-------------------------------------------------------

11. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống làm hại các hạt giống và cây cối. Như các hạt giống từ rễ sanh, hạt giống từ ngành cây sanh, hạt giống từ đất sanh, hạt giống từ chiết cây sanh và thứ năm là hạt giống từ hạt giống sanh. Còn Sa-môn Gotama thì không làm hại hột giống hay cây cối nào. - Này các

HỮU TÌNH                                                     151

Tỷ-kheo, như vầy người phàm phu tán thán Như Lai.

12. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống cất chứa và thọ hưởng các đồ vật. Như cất chứa các món ăn, cất chứa các đồ uống, cất chứa vải, cất chứa xe cộ, cất chứa các đồ nằm, cất chứa các hương liệu, cất chứa các mỹ vị. Còn Sa-môn Gotama thì từ bỏ không cất chứa các vật trên. - Này các Tỷ-kheo, như vậy người phàm phu tán thán Như Lai.

13. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã
dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn
sống theo các du hí không chân chánh như múa,
hát, nhạc, kịch, ngâm vịnh, nhịp tay, tụng chú,
đánh trống, diễn các tuồng thần tiên, mãi võ, đấu
voi, đấu ngựa, đấu trâu, đấu bò đực, đấu dê, đấu cừu,
đấu gà, đấu chim cun cút, đấu gậy, đấu quyền, đấu
vật, đánh giặc giả, dàn trận, thao dượt, diễn binh.
Còn Sa-môn Gotama thì từ bỏ các loại du hí không
chân chánh như trên. - Này các Tỷ-kheo, như vậy
người phàm phu tán thán Như Lai.

14. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống đánh bài và theo các trò giải trí như cờ tám hình vuông, cờ mười hình vuông, cờ trên không, trò chơi

HỮU TÌNH                                           152

trên đất, chỉ bước vào những ô có quyền bước, trò
chơi quăng thẻ rồi chụp nhưng không cho sụp đống
thẻ, chơi súc sắc, chơi khăng, lấy tay làm viết, chơi
banh, chơi thổi kèn bằng lá, chơi xe con, chơi cung
nhỏ, chơi đoán chữ viết thiếu trên không hay trên
lưng, chơi đoán tư tưởng, chơi bắt chước bộ điệu.
Còn Sa-môn Gotama thì từ bỏ đánh bài và các loại
giải trí như trên. - Này các Tỷ-kheo, như vậy người
phàm phu tán thán Như Lai.

15. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, cũng vẫn sống dùng các giường cao và giường lớn như ghế bành, ghế dài, nệm trải giường bằng len, vải trải giường nhiều tấm nhiều màu, chăn len trắng, chăn len thêu bông, nệm bông, nệm thêu hình các con thú, mền bằng lông thú cả hai phía, mền bằng lông thú một phía, mền có đính ngọc, mền bằng lụa, tấm thảm lớn có thể chứa mười sáu người múa, nệm voi, nệm ngựa, nệm xe, nệm bằng da sơn dương khâu lại với nhau, nệm bằng da con sơn dương gọi là kadali, tấm khảm với lầu che phía trên, ghế dài có đầu gối chân màu đỏ. Còn Sa-môn Gotama thì từ bỏ không dùng các giường cao và giường lớn như trên. - Này các Tỷ-kheo, như vậy người phàm phu tán thán Như Lai.

16. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn dầu đã

HỮU TÌNH                                           153

dùng các món ăn do tín thí cúng dường, cũng vẫn
sống dùng các đồ trang sức và mỹ phẩm. Như thoa
dầu, đấm bóp, tắm, đập tay chân cho mềm dẻo,
gương, kem đánh mặt, vòng hoa và phấn son, phấn
mặt, sáp mặt, vòng tay, tóc giả trên đầu, gậy cầm tay,
ống thuốc, gươm, lọng, dép thêu, khăn đầu, ngọc,
phất trần, vải trắng có viền tua dài. Còn Sa-môn
Gotama thì từ bỏ không dùng các loại trang sức và
mỹ phẩm như trên. Này các Tỷ-kheo, như vậy người
phàm phu tán thán Như Lai.

17. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống nói những câu chuyện vô ích, tầm thường như câu chuyện về vua chúa, câu chuyện về ăn trộm, câu chuyện về đại thần, câu chuyện về binh lính, các câu chuyện hãi hùng, câu chuyện về chiến tranh, câu chuyện về đồ ăn, câu chuyện về đồ uống, câu chuyện về vải mặc, câu chuyện về giường nằm, câu chuyện về vòng hoa, câu chuyện về hương liệu, câu chuyện về bà con, câu chuyện về xe cộ, câu chuyện về làng xóm, câu chuyện về thị tứ, câu chuyện về thành phố, câu chuyện về quốc độ, câu chuyện về đàn bà, câu chuyện về đàn ông, câu chuyện về vị anh hùng, câu chuyện bên lề đường, câu chuyện tại chỗ lấy nước, câu chuyện về người đã chết, các câu chuyện tạp thoại, câu chuyện về hiện trạng của thế giới, hiện

HỮU TÌNH                                            154

trạng của đại dương, câu chuyện về sự hiện hữu và
sự không hiện hữu. Còn Sa-môn Gotama từ bỏ không
nói những câu chuyện vô ích, tầm thường kể trên. -
Này các Tỷ-kheo, như vậy người phàm phu tán thán
Như Lai.

18. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn dầu đã
dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống
bàn luận tranh chấp, như nói: "Người không biết
pháp và luật này, tôi biết pháp và luật này. Sao người
có thể biết pháp và luật này? Người đã phạm vào tà
kiến, tôi mới thật đúng chánh kiến; lời nói của tôi
mới tương ưng, lời nói của ngươi không tương ưng;
lời nói của ngươi không tương ưng, những điều đáng
nói trước ngươi lại nói sau, những điều đáng nói sau
ngươi lại nói trước, chủ kiến của người đã bị bài bác;
câu nói của ngươi đã bị thách đấu; ngươi đã bị thuyết
bại. Hãy đến mà giải vây lời nói ấy; nếu có thể được,
gắng thoát ra khỏi lối bí". Còn Sa-môn Gotama thì
từ bỏ những cuộc biện luận tranh chấp đã kể trên. -
Này các Tỷ-kheo, như vậy người phàm phu tán thán
Như Lai.

19. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống cho đưa các tin tức, hoặc tự đứng làm môi giới, như cho các vua, cho các đại thần của vua, cho các vị Sát-

HỮU TÌNH                                            155

đế-lỵ, cho các vị Bà-la-môn, cho các gia chủ, cho các
thanh niên và nói rằng: "Hãy đi đến chỗ ấy, hãy đi
lại chỗ kia; mang cái này lại, đem cái này đến chỗ
kia". Còn Sa-môn Gotama thì từ bỏ không cho đưa
các tin tức và tự đứng làm môi giới. Như vậy kẻ
phàm phu tán thán Như Lai.

20. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã
dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn sống
lừa đảo, nói lời siểm nịnh, gợi ý, dèm pha, lấy lợi cầu
lợi. Còn Sa-môn Gotama thì từ bỏ không lừa đảo và
siểm nịnh như trên. Này các Tỷ-kheo, như vậy kẻ
phàm phu tán thán Như Lai.

Xong Trung giới.

------------------------------------------------------

21. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn tự nuôi sống bằng những tà hạnh như xem tướng tay chân, chiêm tướng, triệu tướng, mộng tướng, thân tướng, dấu chuột cắn, tế lửa, tế muỗng, dùng miệng phun hột cải v. v... vào lửa, tế vỏ lúa, tế tấm, tế gạo, tế thục tô, tế dầu, tế máu, khoa xem chi tiết, khoa xem địa lý, khoa xem mộng, khoa cầu thần ban phước, khoa cầu ma quỷ, khoa dùng bùa chú khi ở trong nhà bằng đất, khoa rắn, khoa thuốc độc, khoa

HỮU TÌNH                                                    156

bồ cạp, khoa chim, khoa chim quạ, khoa đoán số
mạng, khoa ngừa tên bắn, khoa biết tiếng nói của
chim. Còn Sa-môn Gotama thì tránh xa những tà
hạnh kể trên. - Này các Tỷ-kheo, như vậy kẻ phàm
phu tán thán Như Lai.

22. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã
dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn nuôi
sống mình bằng những tà mạng như xem tướng các
hòn ngọc, tướng que gậy, tướng áo quần, tướng
gươm kiếm, tướng mũi tên, tướng cây cung, tướng
võ khí, tướng đàn bà, tướng đàn ông, tướng thiếu
niên, tướng thiếu nữ, tướng đầy tớ nam, tường đầy tớ
nữ, tướng voi, tướng ngựa, tướng trâu, tướng bò đực,
tướng bò cái, tướng dê, tướng cừu, tướng gia cầm,
tướng chim cun cút, tướng con cắc kè, tướng vật tai
dài, tướng ma, tướng thú vật. Còn Sa-môn Gotama
thì từ bỏ những tà mạng kể trên. - Này các Tỷ-kheo,
như vậy kẻ phàm phu tán thán Như Lai.

23. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn tự nuôi sống bằng những tà mạng như đoán trước: Vua sẽ tiến quân, vua sẽ lui quân; vua bản xứ sẽ tấn công, vua ngoại bang sẽ triệt thối; vua ngoại bang sẽ tấn công, vua bản xứ sẽ triệt thối; vua bản xứ sẽ thắng trận, vua ngoại bang sẽ bại trận; vua ngoại bang sẽ

HỮU TÌNH                                            157

thắng trận, vua bản xứ sẽ bại trận. Như vậy sẽ có sự
thắng trận cho phe bên này, sẽ có sự thất bại cho phe
bên kia. Còn Sa-môn Gotama thì từ bỏ những tà
mạng kể trên. - Này các Tỷ-kheo, như vậy kẻ phàm
phu tán thán Như Lai.

24. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn tự nuôi sống bằng những tà mạng như đoán trước sẽ có nguyệt thực, sẽ có nhựt thực, sẽ có tinh thực; mặt trăng, mặt trời sẽ đi đúng chánh đạo, mặt trăng, mặt trời sẽ đi ngoài chánh đạo, các tinh tú sẽ đi đúng chánh đạo, các tinh tú sẽ đi ngoài chánh đạo, sẽ có sao băng, sẽ có lửa cháy các phương hướng, sẽ có động đất, sẽ có sấm trời, mặt trăng, mặt trời, các sao sẽ mọc, sẽ lặn, sẽ mờ, sẽ sáng, nguyệt thực sẽ có kết quả như thế này, nhựt thực sẽ có kết quả như thế này, tinh thực sẽ có kết quả như thế này, mặt trăng mặt trời đi đúng chánh đạo sẽ có kết quả như thế này, mặt trăng mặt trời đi ngoài chánh đạo sẽ có kết quả như thế này, các tinh tú đi đúng chánh đạo sẽ có kết quả như thế này, sao băng sẽ có kết quả như thế này, lửa cháy các phương hướng sẽ có kết quả như thế này, động đất sẽ có những kết quả như thế này, sấm trời sẽ có kết quả như thế này, mặt trăng, mặt trời, các sao mọc, lặn, mờ, sáng, sẽ có kết quả như thế này. Còn Sa-môn Gotama thì tránh xa, không tự nuôi

HỮU TÌNH                                            158

sống bằng những tà mạng kể trên. - Này các Tỷ- kheo, như vậy kẻ phàm phu tán thán Như Lai.

25. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn tự nuôi sống bằng những tà mạng như đoán trước sẽ có nhiều mưa, sẽ có đại hạn, sẽ được mùa, sẽ mất mùa, sẽ được an ổn, sẽ có hiểm họa, sẽ có bịnh, sẽ không có bịnh, hay làm các nghề như đếm trên ngón tay, kế toán, cộng số lớn, làm thư, làm theo thế tình. Còn Sa- môn Gotama tránh xa các tà hạnh kể trên. - Này các Tỷ-kheo, như vậy kẻ phàm phu tán thán Như Lai.

26. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn tín thí cúng dường, vẫn còn tự nuôi sống bằng những tà mạng. Như sắp đặt ngày lành để rước dâu hay rể, lựa ngày giờ tốt để hòa giải, lựa ngày giờ tốt để chia rẽ, lựa ngày giờ tốt để đòi nợ, lựa ngày giờ tốt để mượn hay tiêu tiền, dùng bùa chú để giúp người được may mắn, dùng bùa chú để khiến người bị rủi ro, dùng bùa chú để phá thai, dùng bùa chú làm cóng lưỡi, dùng bùa chú khiến quai hàm không cử động, dùng bùa chú khiến cho người phải bỏ tay xuống, dùng bùa chú khiến cho tai bị điếc, hỏi gương soi, hỏi phù đồng, thiếu nữ, hỏi thiên thần để biết họa phước, thờ mặt trời, thờ đại địa, phun ra lửa, cầu Siri thần tài. Còn Sa-môn Gotama tránh xa các

HỮU TÌNH                                             159

tà mạng kể trên. - Này các Tỷ-kheo, như vậy kẻ phàm phu tán thán Như Lai.

27. Trong khi một số Sa-môn, Bà-la-môn, dầu đã dùng các món ăn do tín thí cúng dường, vẫn còn tự nuôi sống bằng những tà mạng như dùng các ảo thuật để được yên ổn, để khỏi làm các điều đã hứa, để được che chở khi ở trong nhà đất, để dương được thịnh, để làm người liệt dương, để tìm đất tốt làm nhà, để cầu phước cho nhà mới, lễ rửa miệng, lễ hy sinh, làm cho mửa, làm cho xổ, bài tiết các nhơ bẩn về phía trên, bài tiết các nhơ bẩn về phía dưới, tẩy tịnh trong đầu, thoa dầu trong tai, nhỏ thuốc mắt, cho thuốc qua lỗ mũi, xức thuốc mắt, thoa dầu cho mắt, chữa bịnh đau mắt, làm thầy thuốc mổ xẻ, chữa bịnh cho con nít, cho uống thuốc làm bằng các loại rễ cây, ngăn ngừa công hiệu của thuốc. Còn Sa-môn Gotama tránh xa các tà mạng kể trên. - Này các Tỷ-kheo, như vậy kẻ phàm phu tán thán Như Lai.

Này các Tỷ-kheo, đấy là những vấn đề không quan trọng, nhỏ nhặt, chỉ thuộc giới luật mà kẻ phàm phu dùng để tán thán Như Lai.

Xong Đại giới.

-----------------------------------------------

HỮU TÌNH                                                160

28. Này các Tỷ-kheo, lại có những pháp khác, sâu
kín, khó thấu, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu, vượt
ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị chỉ những
người trí mới nhận hiểu. Những pháp ấy Như Lai
đã tự chứng tri, giác ngộ và truyền thuyết. Và
chính những pháp ấy những ai như thật chân
chánh tán thán Như Lai mới nói đến.

    Này các Tỷ-kheo, thế nào là những pháp
sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu,
không thể nhận hiểu bởi luận lý suông, tế nhị,
chỉ những người trí mới có thể nhận hiểu.
Những pháp ấy Như Lai đã tự chứng tri, giác
ngộ và truyền thuyết, và chính những pháp ấy
những ai như thật chân chánh tán thán Như Lai
mới nói đến?

29. Này các Tỷ-kheo có những Sa-môn, Bà-la-môn, luận bàn về quá khứ tối sơ, chấp kiến về QUÁ KHỨ TỐI SƠ, y cứ về quá khứ tối sơ, đề xướng nhiều sở kiến sai khác, với mười tám luận chấp. Và y chỉ theo gì, căn cứ theo gì, những Sa-môn, Bà-la-môn ấy luận bàn về phía quá khứ tối sơ, chấp kiến về quá khứ tối sơ, y cứ về quá khứ tối sơ, đề xướng ra nhiều sở kiến sai khác với mười tám luận chấp?

30. Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn,

HỮU TÌNH                                           161

chủ trương Thường trú luận, chấp rằng: "Bản ngã
về thế giới là thường còn" với bốn luận chấp. Và
những Sa-môn, Bà-la-môn này, y chỉ gì, căn cứ gì,
chủ trương Thường trú luận, và chấp bản ngã và thế
giới là thường còn với bốn luận chấp?

31. Này các Tỷ-kheo, ở đời này có Sa-môn hay Bà- la-môn, nhờ nhiệt tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định; khi tâm nhập định, vị ấy nhớ được nhiều đời sống quá khứ, như một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, mười đời, trăm đời, ngàn đời, trăm ngàn đời, vô số trăm đời, vô số ngàn đời, vô số trăm ngàn đời, nhớ rằng: "Khi được sanh tại chỗ ấy, tôi đã sống với tên như thế này, giòng họ như thế này, giai cấp như thế này, ăn uống như thế này, lạc thọ khổ thọ như thế này, tuổi thọ như thế này. Từ chỗ ấy chết đi, tôi lại được sanh đến chỗ kia. Tại chỗ kia, tôi đã sống tên như thế này, giòng họ như thế này, giai cấp như thế này, ăn uống như thế này, lạc thọ, khổ thọ như thế này, tuổi thọ như thế này. Từ chỗ kia chết đi tôi được sanh tại chỗ này". Như vậy người ấy nhớ nhiều đời quá khứ, với những đặc điểm và những chi tiết. Người ấy nói rằng: "Bản ngã và thế giới là thường trú, bất sanh, vững chắc như đảnh núi, như trụ đá; còn những loại hữu tình kia thời lưu chuyển luân hồi, chết đi sanh lại, tuy vậy chúng vẫn thường

HỮU TÌNH                                            162

trú. Tại sao vậy? Vì rằng tôi do nhờ nhiệt tâm, nhờ
tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ
chánh ức niệm... còn những loại hữu tình kia thì lưu
chuyển luân hồi, chết đi sanh lại, tuy vậy chúng vẫn
thường trú".

Này các Tỷ-kheo đó là lập trường thứ nhất, y chỉ theo
đó, căn cứ theo đó, một số những vị Sa-môn, Bà-la-
môn, chủ trương Thường trú luận, và chấp rằng bản
ngã và thế giới là thường còn.

32. Trường hợp thứ hai, có những Sa-môn, Bà-la-
môn y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương Thường trú
luận, và chấp rằng bản ngã và thế giới là thường
còn?

Này các Tỷ-kheo, ở đời này có Sa-môn hay Bà-la- môn, nhờ nhất tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định, khi tâm nhập định, vị ấy nhớ được nhiều đời sống quá khứ, như một thành kiếp hoại kiếp, hai thành kiếp hoại kiếp, ba thành kiếp hoại kiếp, mười thành kiếp hoại kiếp nhớ rằng: "Khi được sanh tại chỗ ấy, tôi đã sống với tên như thế này, giòng họ như thế này, giai cấp như thế này, ăn uống như thế này, lạc thọ khổ thọ như thế này... còn những loại hữu tình kia lưu chuyển luân hồi, chết đi sanh lại, tuy vậy

HỮU TÌNH                                            163

chúng vẫn thường trú".

Này các Tỷ-kheo, đó là lập trường thứ hai, y chỉ theo
đó, căn cứ theo đó, một số những Sa-môn, Bà-la-
môn, chủ trương Thường trú luận và chấp rằng, bản
ngã và thế giới thường còn.

33. Trường hợp thứ ba, những Sa-môn hay Bà-la-
môn, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương Thường trú
luận, và cho rằng bản ngã và thế giới là thường
còn?

Này các Tỷ-kheo, ở đời này có Sa-môn hay Bà-la- môn, nhờ nhất tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, vị ấy nhớ được nhiều đời sống quá khứ, như mười thành kiếp hoại kiếp, hai mươi thành kiếp hoại kiếp, ba mươi thành kiếp hoại kiếp, bốn mươi thành kiếp hoại kiếp, năm mươi thành kiếp hoại kiếp; nhớ rằng: "Khi được sanh tại chỗ ấy, tôi đã sống với tên như thế này, giòng họ như thế này, giai cấp như thế này, lạc thọ khổ thọ như thế này, tuổi thọ như thế này. Từ chỗ ấy, chết đi, tôi lại được sanh đến chỗ kia. Từ chỗ ấy, chết đi, tôi lại được sanh đến chỗ kia. Tại chỗ kia, tôi đã sống với tên như thế này, giòng họ như thế này, giai cấp như thế này, ăn uống như thế này, lạc thọ khổ thọ như thế

HỮU TÌNH                                            164

này, tuổi thọ như thế này. Từ chỗ kia chết đi, tôi được sanh tại chỗ này". Như vậy người ấy nhớ nhiều đời quá khứ với những đặc điểm và những chi tiết. Người ấy nói: "Bản ngã và thế giới là thường trú, bất sanh, vững chắc như đảnh núi, như trụ đá; còn những loại hữu tình kia thì lưu chuyển luân hồi, chết đi sanh lại, tuy vậy, chúng vẫn thường trú. Tại sao vậy? Vì rằng tôi nhờ nhiệt tâm... nên tâm nhập định như vậy. Khi tâm nhập định như vậy, tôi nhớ được nhiều đời sống quá khứ, như mười thành kiếp, hoại kiếp... bốn mươi thành kiếp hoại kiếp". Nhớ rằng: "Khi được sanh tại chỗ ấy, tôi sống với tên như thế này... tôi được sanh tại chỗ này". Như vậy người ấy nhớ nhiều đời quá khứ với những đặc điểm và những chi tiết. Người ấy nói: "Bản ngã và thế giới là thường trú, bất sanh, vững chắc như đảnh núi, trụ đá... còn những loại hữu tình kia thì lưu chuyển, luân hồi, chết đi sanh lại, tuy vậy chúng vẫn thường trú".

Này các Tỷ-kheo, đó là lập trường thứ ba, y chỉ theo
đó, căn cứ theo đó, một số Sa-môn, Bà-la-môn, chủ
trương Thường trú luận, chấp bản ngã và thế giới
thường còn.

34. Trường hợp thứ tư, những Sa-môn, Bà-la-môn y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương Thường trú luận, và chấp bản ngã và thế giới thường còn?

HỮU TÌNH                                              165

Này các Tỷ-kheo, ở đời có Sa-môn hay Bà-la-môn, là nhà suy luận, là nhà thẩm sát. Do sự chia chẻ của suy luận, và sự tùy thuận theo thẩm sát, vị này tuyên bố như thế này: "Bản ngã và thế giới là thường trú, bất sanh, vững chắc như đảnh núi, như trụ đá, còn những loại hữu tình kia thời lưu chuyển luân hồi, chết đi sanh lại, tuy vậy chúng vẫn thường còn".

Này các Tỷ-kheo, đó là lập trường thứ tư, y chỉ theo
đó, căn cứ theo đó, một số Sa-môn, Bà-la-môn, chủ
trương Thường trú luận, chấp bản ngã và thế giới là
thường còn.

35. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn
này, chủ trương Thường trú luận, chấp bản ngã và
thế giới là thường còn, với bốn luận chấp. Nếu có
những vị Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương
Thường trú luận, chấp rằng: "Bản ngã và thế giới là
thường còn", chúng sẽ chấp cả bốn luận chấp trên,
hay một trong những luận chấp trên, ngoài ra không
có luận chấp nào khác nữa.

36. Này các Tỷ-kheo, Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, chấp thủ như vậy, sẽ đưa đến những cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai biết như vậy, Ngài lại biết hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri

HỮU TÌNH                                           166

ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm chứng
được tịch tịnh. Ngài như thật biết sự tập khởi, sự
diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và
sự xuất ly của chúng. Nhờ biết vậy, này các Tỷ-
kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không
có chấp thủ.

37. Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp
sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu, vượt
ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ những người
có trí mới có thể phân biệt. Những pháp ấy, Như Lai
đã thắng tri, giác ngộ và truyền thuyết; và chính
những pháp ấy, những ai như thật chân chánh tán
thán Như Lai mới nói đến.

---------------------------------------------------

TỤNG PHẨM THỨ NHẤT

1. Này các Tỷ-kheo, lại có những Sa-môn, Bà-la-
môn, chủ trương một phần Thường trú luận, một
phần Vô thường luận, chấp bản ngã và thế giới là
thường còn đối với một hạng hữu tình và vô
thường đối với một hạng hữu tình khác, với bốn
luận chấp. Và những Sa-môn, Bà-la-môn ấy, y chỉ
gì, căn cứ gì chủ trương một phần Thường trú luận,
một phần Vô thường luận, chấp bản ngã và thế giới
là thường còn đối với một hạng hữu tình và vô

HỮU TÌNH                                                   167

thường đối với một hạng hữu tình khác, với bốn luận chấp?

2. Này các Tỷ-kheo, có một thời đến một giai đoạn
nào đó, sau một thời hạn rất lâu, thế giới này chuyển
hoại. Trong khi thế giới chuyển hoại, các loại hữu
tình phần lớn sanh qua cõi Àbhassara (Quang Âm
thiên). Ở tại đấy, những loại chúng sanh này do ý
sanh, nuôi sống bằng hỷ, tự chiếu hào quang, phi
hành trên hư không, sống trong sự quang vinh, và
sống như vậy một thời gian khá dài.

3. Này các Tỷ-kheo, có một thời đến một giai đoạn
nào đó, sau một thời hạn rất lâu, thế giới này chuyển
thành. Trong khi thế giới này chuyển thành, Phạm
cung được hiện ra, nhưng trống không. Lúc bấy giờ,
một hữu tình, hoặc thọ mạng đã tận, hay phước báo
đã tận, mạng chung từ Quang Âm thiên, sanh qua
Phạm cung trống rỗng ấy. Vị ấy ở tại đấy, do ý sanh,
nuôi sống bằng hỷ, tự chiếu hào quang, phi hành trên
hư không, sống trong sự quang vinh, và sống như
vậy trong một thời gian khá dài.

4. Vị này, tại chỗ ấy, sau khi sống lâu một mình như vậy, khởi ý chán nản, không hoan hỷ và có kỳ vọng: "Mong sao có các loài hữu tình khác, cũng đến tại chỗ này!" Lúc bấy giờ, các loài hữu tình khác, hoặc

HỮU TÌNH                                           168

thọ mạng đã tận, hay phước báo đã tận, bị mệnh
chung và từ thân Quang Âm thiên, sanh qua Phạm
cung để làm bạn với vị hữu tình kia. Những loại hữu
tình ở đấy cũng do ý sanh, nuôi sống bằng hỷ, tự
chiếu hào quang, phi hành trên hư không, sống trong
sự quang vinh, và sống như vậy, trong một thời gian
khá dài.

5. Lúc bấy giờ, này các Tỷ-kheo, vị hữu tình đầu tiên sanh qua nghĩ rằng: "Ta là Phạm thiên, Đại Phạm thiên, Toàn năng, Tối thắng, Biến nhãn, Thượng tôn, Thượng đế, Sáng tạo chủ, Hóa sanh chủ, Đại tôn, Chúa tể mọi định mạng, đấng Tự tại, Tổ phụ các chúng sanh đã và sẽ sanh. Những loài hữu tình ấy do chính ta sanh ra. Tại sao vậy? Vì chính do ta khởi niệm: Mong sao các loài hữu tình khác cũng đến tại chỗ này - Chính do sở nguyện của ta mà những loài hữu tình ấy đến tại chỗ này". Các loài hữu tình đến sau cũng nghĩ như thế này: "Vị ấy là Phạm thiên, Đại Phạm thiên, đấng Toàn năng, Tối thắng, Biến nhãn, Thượng tôn, Thượng đế, Sáng tạo chủ, Hóa sanh chủ, Đại tôn, Chúa tể mọi định mạng, đấng Tự tại, Tổ phụ các chúng sanh đã và sẽ sanh. Chúng ta do vị Phạm thiên này hóa sanh. Vì sao vậy? Vì ta đã thấy vị này sanh trước ở đây rồi. Còn chúng ta thì sanh sau".

6. Này các Tỷ-kheo, vị hữu tình sanh ra đầu tiên ấy

HỮU TÌNH                                           169

sống được lâu hơn, sắc tướng tốt đẹp hơn và được nhiều uy quyền hơn. Còn các loài hữu tình sanh sau thì sống ngắn hơn, sắc tướng ít tốt đẹp hơn và được ít quyền hơn. Này các Tỷ-kheo, sự tình này xảy ra. Một trong các loài hữu tình ấy, sau khi từ bỏ thân kia lại thác sanh đến cõi này. Khi đến cõi này, vị ấy xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Sau khi xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình, vị ấy, nhờ nhiệt tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, vị ấy nhớ tới đời sống quá khứ ấy, chớ không nhớ xa hơn đời sống ấy. Vị ấy nói rằng: "Vị kia là Phạm thiên, Đại Phạm thiên, đấng Toàn năng, Tối thắng, Biến nhãn, Thượng tôn, Thượng đế, Sáng tạo chủ, Hóa sanh chủ, Đại tôn, Chúa tể mọi định mạng, đấng Tự Tại, Tổ phụ các chúng sanh đã và sẽ sanh. Chúng ta do vị Phạm thiên ấy hóa sanh. Vị ấy là thường hằng, kiên cố, thường trú, không bị chuyển biến, thường trú như vậy mãi mãi. Còn chúng ta do vị Phạm thiên ấy hóa sanh đến tại chỗ này. Chúng ta là vô thường, không kiên cố, yểu thọ và chịu sự biến dịch".

Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ nhất, y chỉ theo đó, căn cứ theo đó, một số Sa-môn, Bà-la-môn, chủ trương một phần Thường trú luận, một phần Vô thường luận, chấp bản ngã và thế giới là thường còn

HỮU TÌNH                                           170

đối với một hạng hữu tình và vô thường đối với một hạng hữu tình khác.

7. Trường hợp thứ hai, lại có những Sa-môn, Bà-
la-môn, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương một phần
Thường trú luận, một phần Vô thường luận, chấp
bản ngã và thế giới là thường còn đối với một hạng
hữu tình và vô thường đối với một hạng hữu tình
khác?

Này các Tỷ-kheo, có những hạng chư Thiên gọi là
Khiddàpadosikà (bị nhiễm hoặc bởi dục lạc). Những
vị này sống lâu ngày, mê say trong hý tiếu dục lạc.
Vì sống lâu ngày, mê say trong hý tiếu dục lạc, nên
bị thất niệm. Do thất niệm, các chư Thiên ấy thác
sanh, từ bỏ thân thể của chúng.

8. Này các Tỷ-kheo, sự tình này xảy ra. Một trong các loài hữu tình kia khi thác sanh từ bỏ thân thể ấy, lại sanh đến chỗ này. Khi đến tại chỗ này, vị ấy xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Sau khi xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, vị ấy nhờ nhất tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, vị ấy nhớ đến đời sống quá khứ ấy, chớ không nhớ xa hơn đời sống ấy.

9. Vị ấy nói rằng: "Những chư Thiên không bị nhiễm

HỮU TÌNH                                            171

hoặc bởi dục lạc, chúng sống lâu ngày không mê say trong hý tiếu dục lạc. Vì sống lâu ngày không mê say trong hý tiếu dục lạc, nên không bị thất niệm. Nhờ không thất niệm, nên những chư Thiên ấy không thác sanh từ bỏ thân thể của chúng, sống thường hằng, kiên cố, thường trú, không bị chuyển biến, thường trú như vậy mãi mãi. Còn chúng ta đã bị nhiễm hoặc bởi dục lạc, sống lâu ngày mê say trong hý tiếu dục lạc. Vì chúng ta sống lâu ngày mê say trong hý tiếu dục lạc, nên bị thất niệm. Do thất niệm, chúng ta từ bỏ thân thể này, sống vô thường, không kiên cố, yểu thọ, chịu sự biến dịch và thác sanh đến tại chỗ này".

Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ hai, y chỉ theo
đó, căn cứ theo đó, một số Sa-môn, Bà-la-môn, chủ
trương một phần Thường trú luận, một phần Vô
thường luận, chấp bản ngã và thế giới là thường còn
đối với một hạng hữu tình, và vô thường đối với một
hạng hữu tình khác.

10. Trường hợp thứ ba, lại có những Sa-môn, Bà-
la-môn, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương một phần
Thường trú luận, một phần Vô thường luận, chấp
bản ngã và thế giới là thường còn với một hạng
hữu tình, và vô thường đối với một hạng hữu tình
khác?

HỮU TÌNH                                           172

Này các Tỷ-kheo, có những hạng chư Thiên gọi là
Manopadosikà (bị nhiễm hoặc bởi tâm trí). Chúng
sống lâu ngày nung nấu bởi sự đố kỵ lẫn nhau. Vì
sống lâu ngày nung nấu bởi sự đố kỵ lẫn nhau, tâm
trí của chúng oán ghét lẫn nhau. Vì tâm trí oán ghét
lẫn nhau, nên thân chúng mệt mỏi, tâm chúng mệt
mỏi. Các hạng chư Thiên ấy thác sanh từ bỏ thân thể
này của chúng.

11. Này các Tỷ-kheo, sự tình này xảy ra. Một trong các vị hữu tình kia, khi thác sanh từ bỏ thân thể ấy, lại sanh đến cõi này. Khi đến tại chỗ này, vị ấy xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Sau khi xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình, vị ấy nhờ nhất tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, vị ấy nhớ đến đời sống quá khứ ấy, nhưng không nhớ xa hơn đời sống ấy.

12. Vị ấy nói rằng: "Những vị chư Thiên không bị
nhiễm hoặc bởi tâm trí, chúng sống lâu ngày không
nung nấu bởi sự đố kỵ lẫn nhau. Vì sống lâu ngày
không nung nấu bởi sự đố kỵ lẫn nhau, tâm trí của
chúng không oán ghét nhau. Vì tâm trí chúng không
oán ghét nhau, nên thân chúng không mệt mỏi, tâm
chúng không mệt mỏi. Những hàng chư Thiên ấy
không thác sanh từ bỏ thân thể của chúng, sống

HỮU TÌNH                                           173

thường hằng kiên cố, thường trú, không bị chuyển biến, thường trú như vậy mãi mãi". Còn chúng ta bị nhiễm hoặc bởi tâm trí, sống lâu ngày nung nấu bởi sự đố kỵ lẫn nhau, nên tâm trí chúng ta oán ghét lẫn nhau. Vì tâm trí chúng ta oán ghét lẫn nhau, nên thân mệt mỏi và tâm mệt mỏi. Chúng ta thác sanh, từ bỏ thân này, sống vô thường không kiên cố, yểu thọ, chịu sự biến dịch và thác sanh đến tại chỗ này".

Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ ba, y chỉ theo
đó, căn cứ theo đó, một số Sa-môn, Bà-la-môn chủ
trương một phần Thường trú luận, một phần Vô
thường luận, chấp bản ngã và thế giới là thường còn
đối với một hạng hữu tình và vô thường đối với một
hạng hữu tình khác.

13. Trường hợp thứ tư, lại có những Sa-môn, Bà-
la-môn, y chỉ gì, căn cứ gì chủ trương một phần
Thường trú luận, một phần Vô thường luận, chấp
bản ngã và thế giới là thường còn đối với một hạng
hữu tình và vô thường đối với một hạng hữu tình
khác.

Này các Tỷ-kheo, có Sa-môn, hay Bà-la-môn là nhà suy luận, là nhà thẩm sát. Do sự chia chẻ biện bác của suy luận và sự tùy thuộc theo thẩm sát, vị này tuyên bố như thế này: "Cái gọi là mắt, là tai, là mũi,

HỮU TÌNH                                            174

là lưỡi, là thân, cái bản ngã ấy vô thường, không kiên
cố, không thường trú, bị chuyển biến. Cái gọi là tâm,
là ý, là thức, cái bản ngã ấy là thường còn, bất biến,
thường trú, không bị chuyển biến, thường hằng như
vậy mãi mãi".

Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ tư, y chỉ theo
đó, căn cứ theo đó, một số Sa-môn, Bà-la-môn, chủ
trương một phần Thường trú luận, một phần Vô
thường luận, chấp bản ngã và thế giới là thường còn
đối với một hạng hữu tình, và vô thường đối với một
hạng hữu tình khác.

14. Này các Tỷ-kheo, những vị Sa-môn, Bà-la-môn
này chủ trương một phần Thường trú luận, một
phần Vô thường luận, chấp bản ngã và thế giới là
thường còn với bốn luận chấp. Nếu có những Sa-
môn hay Bà-la-môn chủ trương Thường trú luận,
chấp bản ngã và thế giới là thường còn, chúng sẽ
chấp cả bốn luận chấp trên, hay một trong những
luận chấp trên, ngoài ra không có luận chấp nào khác
nữa.

15. Này các Tỷ-kheo, Như Lai biết rằng: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, chấp thủ như vậy, sẽ đưa đến những cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy, Ngài

HỮU TÌNH                                            175

lại tuệ tri hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật biết sự tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của chúng. Nhờ biết vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ.

Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp sâu kín khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu, vượt ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ những người có trí mới có thể nhận biết. Những pháp ấy, những ai như thật chân chánh tán thán Như Lai mới nói đến.

-----------------------------------

16. Này các Tỷ-kheo, có những Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương Hữu biên Vô biên, chấp thế giới là Hữu
biên Vô biên với bốn luận chấp. Và những Sa-môn,
Bà-la-môn này, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương Hữu
biên Vô biên luận, chấp thế giới là hữu biên vô biên
với bốn luận chấp?

17. Này các Tỷ-kheo, ở đây có Sa-môn hay Bà-la- môn, nhờ nhiệt tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, vị ấy sống ở trong đời với tư tưởng thế giới là hữu biên. Vị ấy nói rằng: "Thế giới này là hữu biên, có một đường vòng chung

HỮU TÌNH                                              176

quanh. Vì sao vậy? Vì tôi, nhờ nhất tâm, nhờ tinh
tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh
ức niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, tôi
sống với tư tưởng thế giới là hữu biên. Do đó tôi biết
rằng thế giới này là hữu biên, có một đường vòng
chung quanh".

Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ nhất, y chỉ
theo đó, căn cứ theo đó, một số Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương Hữu biên Vô biên luận, chấp thế giới là
hữu biên và vô biên.

18. Trường hợp thứ hai, có những Sa-môn, Bà-la- môn, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương Hữu biên Vô biên luận, chấp thế giới là hữu biên và vô biên?

Này các Tỷ-kheo, ở đây có Sa-môn, Bà-la-môn, nhờ nhất tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, vị ấy sống ở trong đời với tư tưởng thế giới là vô biên. Vị ấy nói: "Thế giới này là vô biên, không có giới hạn". Những vị Sa-môn, Bà- la-môn nào đã nói: "Thế giới này là hữu biên, có một đường vòng xung quanh", những vị ấy nói không đúng sự thật. Thế giới này là vô biên, không có giới hạn. Tại sao vậy? Vì tôi nhờ nhất tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức

HỮU TÌNH                                            177

niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, tôi sống với tư tưởng thế giới là vô biên. Do đó tôi biết: "Thế giới này là vô biên, không có giới hạn".

Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ hai, y chỉ như
vậy, căn cứ như vậy, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương Hữu biên Vô biên luận, chấp thế giới là
hữu biên vô biên.

19. Trường hợp thứ ba, lại có những Sa-môn, Bà- la-môn, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương Hữu biên Vô biên luận, chấp thế giới là hữu biên vô biên?

Này các Tỷ-kheo, ở đây có Sa-môn hay Bà-la-môn, nhờ nhất tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, vị ấy sống ở trong đời với tư tưởng thế giới là hữu biên về phía trên, phía dưới và thế giới là Vô biên về phía bề ngang. Vị ấy nói: "Thế giới này là hữu biên và vô biên". Những Sa-môn, Bà- la-môn nào đã nói: "Thế giới này là hữu biên, có một đường vòng xung quanh, thì những vị ấy nói không đúng sự thật". Những Sa-môn, Bà-la-môn nào đã nói: "Thế giới này là vô biên không có giới hạn thì những vị ấy nói không đúng sự thật. Thế giới này vừa là hữu biên, vừa là vô biên. Tại sao vậy? Vì rằng, tôi nhờ nhất tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ

HỮU TÌNH                                            178

không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định. Khi tâm nhập định, tôi sống ở trong đời với tư tưởng, thế giới là hữu biên về phía trên, phía dưới, và thế giới là vô biên về phía bề ngang. Do vậy tôi biết: "Thế giới này vừa là hữu biên vừa là vô biên".

Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ ba, y chỉ như
vậy, căn cứ như vậy, một số Sa-môn, Bà-la-môn chủ
trương Hữu biên Vô biên luận, chấp thế giới là hữu
biên vô biên.

20. Trường hợp thứ tư, lại có những Sa-môn, Bà- la-môn, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương Hữu biên Vô biên luận, chấp thế giới là hữu biên vô biên?

Này các Tỷ-kheo, ở đây có Sa-môn hay Bà-la-môn là nhà suy luận, là nhà thẩm sát. Do sự chia chẻ biện bác của suy luận và sự tùy thuận theo thẩm sát, vị này tuyên bố như sau: "Thế giới này không phải là hữu biên, cũng không phải là vô biên. Những Sa- môn, Bà-la-môn nào đã nói: "Thế giới này là hữu biên có giới hạn xung quanh", những vị ấy nói không đúng sự thật. Lại những Sa-môn, Bà-la-môn nào đã nói: "Thế giới này là vô biên không có giới hạn" những vị ấy cũng nói không đúng sự thật. Lại những vị Sa-môn, Bà-la-môn nào đã nói: "Thế giới này vừa là hữu biên vừa là vô biên", những vị ấy cũng nói

HỮU TÌNH                                           179

không đúng sự thật. Thế giới này cũng không phải là hữu biên, cũng không phải là vô biên.

21. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn này
chủ trương Hữu biên Vô biên luận với bốn luận
chấp. Nếu có những Sa-môn hay Bà-la-môn nào chủ
trương Hữu biên Vô biên luận, chấp thế giới là hữu
biên vô biên, chúng sẽ chấp cả bốn luận chấp trên,
hay một trong những luận chấp trên, ngoài ra không
có luận chấp nào khác nữa.

22. Này các Tỷ-kheo, Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, chấp thủ như vậy, sẽ đưa đến những cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy. Ngài lại tuệ tri hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sự tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của chúng. Nhờ tuệ tri vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ.

Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu, vượt ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ những người trí mới có thể nhận biết. Những pháp ấy Như Lai tự chứng tri, giác ngộ và truyền thuyết; và chính những

HỮU TÌNH                                               180

pháp ấy những ai như thật chân chánh tán thán Như Lai mới nói đến.

------------------------------------------------------------

23. Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương Ngụy biện luận. Khi bị hỏi vấn đề này
hay vấn đề khác dùng những lời ngụy biện trườn
uốn như con lươn với bốn luận chấp. Và những Sa-
môn, Bà-la-môn ấy, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương
ngụy biện luận, khi bị hỏi vấn đề này hay vấn đề khác
dùng những lời ngụy biện trườn uốn như con lươn
với bốn luận chấp?

24. Này các Tỷ-kheo, ở đây có Sa-môn hay Bà-la- môn không như thật biết "Đây là thiện" không như thật biết "Đây là bất thiện". Vị ấy nghĩ: Tôi không như thật biết: "Đây là thiện", không như thật biết: "Đây là bất thiện" và nếu tôi trả lời: "Đây là thiện" hoặc tôi trả lời: "Đây là bất thiện", thời dục, tham, sân hoặc hận, khởi lên nơi tôi . Nếu dục, tham, sân hoặc hận, khởi lên nơi tôi, như vậy tôi có thể bị sai lầm. Nếu tôi sai lầm thì tôi bị phiền muộn. Nếu tôi bị phiền muộn sẽ thành một chướng ngại cho tôi - Như vậy, vì sợ sai lầm, vì chán ghét sai lầm, nên vị ấy không trả lời: "Đây là thiện", cũng không trả lời: "Đây là bất thiện". Khi hỏi đến vấn đề này hay vấn

HỮU TÌNH                                                    181

đề khác, vị ấy dùng lời ngụy biện trườn uốn như con
lươn: "Tôi không nói là như vậy. Tôi không nói là
như kia. Tôi không nói là khác như thế. Tôi không
nói là không phải như thế. Tôi không nói là không
không phải như thế".

Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ nhất, y chỉ
như vậy, căn cứ như vậy, một số Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương Ngụy biện luận, khi bị hỏi vấn đề này hay
vấn đề khác dùng những lời ngụy biện trườn uốn như
con lươn.

25. Trường hợp thứ hai, lại có những Sa-môn, Bà-
la-môn, y chỉ gì, căn cứ gì chủ trương Ngụy biện
luận, khi bị hỏi vấn đề này hay vấn đề khác dùng
những lời ngụy biện trườn uốn như con lươn? (1)

Này các Tỷ-kheo, ở đây có Sa-môn hay Bà-la-môn, không như thật biết "Đây là thiện", không như thật biết "Đây là bất thiện". Vị ấy nghĩ: Tôi không như thật biết: "Đây là thiện", không như thật biết: "Đây là bất thiện". Vì tôi không như thật biết: "Đây là thiện", không như thật biết "Đây là bất thiện". Và nếu tôi trả lời: "Đây là thiện" hoặc tôi trả lời: "Đây là bất thiện", thời dục, tham, sân hoặc hận, khởi lên nơi tôi. Nếu dục, tham, sân hoặc hận khởi lên nơi tôi, như vậy tôi có thể chấp thủ. Nếu tôi chấp thủ, thì tôi bị

HỮU TÌNH                                               182

phiền muộn. Nếu tôi bị phiền muộn, thời thành một chướng ngại cho tôi.

- Như vậy, vì sợ chấp thủ, vì chán ghét chấp thủ, nên vị ấy không trả lời: "Đây là thiện", cũng không trả lời: "Đây là bất thiện". Khi bị hỏi đến vấn đề này hay vấn đề khác, vị ấy dùng lời ngụy biện trườn uốn như con lươn: "Tôi không nói là như vậy. Tôi không nói là như kia. Tôi không nói là khác như thế. Tôi không nói là không phải như thế. Tôi không nói là không không phải như thế". Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ hai, y chỉ như vậy, căn cứ như vậy, một số Sa-môn, Bà-la-môn chủ trương Ngụy biện luận, khi bị hỏi đến vấn đề này hay vấn đề khác, dùng những lời ngụy biện trườn uốn như con lươn.

(1) Hỏi một đường đáp một ngã (trườn uốn như con lươn ).

26. Trường hợp thứ ba, lại có những Sa-môn, Bà-
la-môn, y chỉ gì, căn cứ gì chủ trương ngụy biện
luận, khi bị hỏi vấn đề này hay vấn đề khác dùng
những lời ngụy biện trườn uốn như con lươn?

- Này các Tỷ-kheo, ở đây có Sa-môn hay Bà-la-môn không như thật biết "Đây là thiện", không như thật biết "Đây là bất thiện". Vị ấy nghĩ: Tôi không như

HỮU TÌNH                                            183

thật biết: "Đây là thiện", không như thật biết: "Đây là bất thiện". Vì tôi không như thật biết "Đây là thiện", không như thật biết "Đây là bất thiện" và nếu tôi trả lời: "Đây là thiện" hoặc trả lời: "Đây là bất thiện", có những Sa-môn, Bà-la-môn, bác học, tế nhị, nghị luận biện tài, biện bác như chia chẻ sợi tóc, những vị này đi chỗ này chỗ kia, như muốn đả phá các tà kiến với trí tuệ của chúng, chúng có thể đọ tài, chất vấn và cật nạn tôi. Nếu chúng đọ tài, chất vấn, cật nạn tôi, tôi có thể không giải đáp được cho chúng. Nếu tôi không giải đáp được cho chúng, thì tôi bị phiền muộn. Nếu tôi bị phiền muộn thời thành một chướng ngại cho tôi - Như vậy, vì sợ bị thử thách, vì chán ghét thử thách, nên vị ấy không trả lời: "Đây là thiện", cũng không trả lời. "Đây là bất thiện". Khi bị hỏi đến vấn đề này hay vấn đề khác, vị ấy dùng lời ngụy biện trườn uốn như con lươn: "Tôi không nói là như vậy. Tôi không nói là như kia. Tôi không nói là khác như thế. Tôi không nói là không phải như thế. Tôi không nói là không không phải như thế". - Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ ba, y chỉ như vậy, căn cứ như vậy, một số Sa-môn, chủ trương ngụy biện luận, khi bị hỏi vấn đề này hay vấn đề khác dùng những lời ngụy biện trườn uốn như con lươn.

27. Trường hợp thứ tư, lại có những Sa-môn, Bà- la-môn, y chỉ gì, căn cứ gì chủ trương ngụy biện

HỮU TÌNH                                             184

luận, khi bị hỏi vấn đề này hay vấn đề khác dùng những lời ngụy biện trườn uốn như con lươn?

- Này các Tỷ-kheo, ở đây có Sa-môn, Bà-la-môn đần độn ngu si. Vị này, vì đần độn ngu si, khi bị hỏi vấn đề nay hay vấn đề khác, liền dùng những lời ngụy biện trườn uốn như con lươn: "Anh hỏi tôi có một thế giới khác hay không?" Nếu tôi nghĩ "Có một thế giới khác", tôi có thể trả lời với anh: "Có một thế giới khác". Nhưng tôi không nói là như vậy. Tôi không nói là như kia. Tôi không nói là khác như thế. Tôi không nói là không phải như thế. Tôi không nói là không không phải như thế. Nếu anh hỏi tôi: "Không có một thế giới khác phải không?" Nếu tôi nghĩ: "Không có một thế giới khác", tôi có thể trả lời với anh: "Không có một thế giới khác". Nhưng tôi không nói là như vậy. Tôi không nói là như kia. Tôi không nói là khác như thế. Tôi không nói là không phải như thế. Tôi không nói là không không phải như thế. Nếu anh hỏi tôi "Không có một thế giới khác phải không?" (... như trên... ) "Cũng có và cũng không có một thế giới khác?", "Cũng không có và cũng không không có một thế giới khác?", "Có loại hữu tình hóa sanh?", "Không có loại hữu tình hóa sanh?" , "Cũng có và cũng không có loại hữu tình hóa sanh?", "Cũng không có và cũng không không có loại hữu tình hóa sanh?", "Có kết quả dị thục của các nghiệp thiện và

HỮU TÌNH                                              185

ác?", "Không có kết quả dị thục của những nghiệp
thiện và ác?", "Cũng có và cũng không có kết quả dị
thục của những nghiệp thiện và ác?", "Cũng không
có và cũng không không có kết quả dị thục của
những nghiệp thiện và ác?", "Như Lai có tồn tại sau
khi chết?", "Như Lai không có tồn tại sau khi chết?",
"Như Lai có và không có tồn tại sau khi chết?", "Như
Lai không có và cũng không không có tồn tại sau khi
chết?". Anh hỏi tôi như vậy. Nếu tôi nghĩ: "Như Lai
không có và cũng không không có tồn tại sau khi
chết". Tôi có thể trả lời: "Như Lai không có và cũng
không không có tồn tại sau khi chết". Nhưng tôi
không nói là như vậy. Tôi không nói là như kia. Tôi
không nói là khác như thế. Tôi không nói là không
phải như thế. Tôi không nói là không không phải như
thế.

-Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ tư, y chỉ như
vậy, căn cứ như vậy, một số Sa-môn, Bà-la-môn chủ
trương ngụy biện luận, khi bị hỏi vấn đề này hay vấn
đề khác dùng những lời ngụy biện trườn uốn như con
lươn.

28. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn chủ trương ngụy biện luận. Khi bị hỏi vấn đề này hay vấn đề khác, dùng những lời ngụy biện trườn uốn như con lươn với bốn luận chấp. Nếu có những Sa-môn

HỮU TÌNH                                           186

hay Bà-la-môn nào chủ trương ngụy biện luận, khi bị hỏi vấn đề này hay vấn đề khác dùng những lời ngụy biện trườn uốn như con lươn, chúng sẽ chấp cả bốn luận chấp trên hay một trong những luận chấp trên, ngoài ra không có luận chấp nào khác nữa.

29. Này các Tỷ-kheo, Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, chấp thủ như vậy, sẽ đưa đến cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy. Ngài lại tuệ tri hơn thế nữa. Và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sự tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của chúng. Nhờ tuệ tri vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ.

Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp sâu
kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu, vượt
ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ những người
có trí mới có thể phân biệt. Những pháp ấy Như Lai
đã tự chứng tri, giác ngộ và truyền thuyết. Và chính
những pháp ấy những ai như thật chân chánh tán thán
Như Lai mới nói đến.

----------------------------------------------------------

30. Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn

HỮU TÌNH                                                       187

chủ trương Vô nhân luận, chấp bản ngã và thế
giới do vô nhân sanh với hai luận chấp. Và những
Sa-môn, Bà-la-môn ấy, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ
trương Vô nhân luận, chấp bản ngã và thế giới do vô
nhân sanh?

31. Này các Tỷ-kheo, có những chư Thiên gọi là Vô tưởng hữu tình. Khi một tưởng niệm khởi lên, thời chư Thiên ấy thác sanh, từ bỏ thân chư Thiên của mình. Này các Tỷ-kheo, sự tình này xẩy ra. Một trong loài hữu tình ấy, khi thác sanh từ bỏ thân chư Thiên ấy của mình, lại sanh đến cõi này. Khi đến tại chỗ này, vị ấy xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Sau khi xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, vị ấy nhờ nhiệt tâm, nhờ tinh tấn, nhờ cần mẫn, nhờ không phóng dật, nhờ chánh ức niệm, nên tâm nhập định. Vị ấy nhớ đến khi tưởng niệm phát sanh, chớ không nhớ xa hơn nữa. Vị ấy nói: "Bản ngã và thế giới do vô nhân sanh. Tại sao vậy? Vì rằng tôi trước kia không có, nay tôi có. Từ nơi trạng thái không có, tôi trở thành loài hữu tình".

Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ nhất, y chỉ
như vậy, căn cứ như vậy, một số Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương Vô nhân luận, chấp bản ngã và thế giới
do vô nhân sanh.

HỮU TÌNH                                            188

32. Trường hợp thứ hai, những Sa-môn, Bà-la- môn, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương Vô nhân luận, chấp bản ngã và thế giới do vô nhân sanh?

Này các Tỷ-kheo, ở đây có Sa-môn hay Bà-la-môn là nhà biện luận, là nhà thẩm sát. Do sự chia chẻ biện bác của suy luận và sự tùy thuận theo thẩm sát, vị ấy tuyên bố: "Bản ngã và thế giới vô nhân sanh".

Này các Tỷ-kheo, đó là trường hợp thứ hai, y chỉ như
vậy, căn cứ như vậy, một số Sa-môn, Bà-la-môn chủ
trương Vô nhân luận, chấp bản ngã và thế giới do vô
nhân sanh.

33. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương Vô nhân luận, chấp bản ngã và thế giới
do vô nhân sanh với hai luận chấp. Nếu có những
Sa-môn hay Bà-la-môn nào chủ trương Vô nhân
luận, chấp bản ngã và thế giới do vô nhân sanh,
chúng sẽ chấp cả hai luận chấp trên hay một trong
những luận chấp trên, ngoài ra không có luận chấp
nào khác nữa.

34. Này các Tỷ-kheo, Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, chấp thủ như vậy, sẽ đưa đến cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy, Ngài lại tuệ tri hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri ấy.

HỮU TÌNH                                            189

Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sự tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của chúng. Nhờ tuệ tri như vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ. Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu, vượt ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ những người có trí mới có thể phân biệt. Những pháp ấy Như Lai đã tự chứng tri, giác ngộ và truyền thuyết. Và chính những pháp ấy những ai như thật chân chánh tán thán Như Lai mới nói đến.

35. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn
luận bàn về quá khứ tối sơ, chấp kiến về quá khứ
tối sơ, y cứ về quá khứ tối sơ, đề xướng nhiều ý kiến
sai khác với mười tám luận chấp trên. Này các Tỷ-
kheo, nếu có những Sa-môn hoặc Bà-la-môn luận
bàn về quá khứ tối sơ, chấp kiến về quá khứ tối sơ, y
cứ về quá khứ tối sơ, đề xướng nhiều ý kiến sai khác,
chúng sẽ chấp cả mười tám luận chấp trên hay một
trong những luận chấp trên, ngoài ra không có luận
chấp nào khác nữa.

36. Này các Tỷ-kheo, Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, chấp thủ như vậy, sẽ đưa đến cõi thú như vậy, sẽ tác thành những

HỮU TÌNH                                              190

định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy. Ngài lại tuệ tri hơn thế nữa. Và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sự tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của chúng. Nhờ tuệ tri vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ.

Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp sâu
kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu, vượt
ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ những người
có trí mới có thể phân biệt. Những pháp ấy Như Lai
đã tự chứng tri, giác ngộ và truyền thuyết. Và chính
những pháp ấy, những ai như thật chân chánh
tán thán Như Lai mới nói đến.

------------------------------------------------------

--------------------------------------------------------

37. Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
LUẬN BÀN VỀ TƯƠNG LAI, chấp kiến về tương
lai, y cứ về tương lai, đề xướng nhiều ý kiến sai khác
với bốn mươi bốn luận chấp. Và những vị Sa-môn,
Bà-la-môn này, y chỉ gì, căn cứ gì, luận bàn về tương
lai, chấp kiến về tương lai, y cứ về tương lai đề
xướng nhiều ý kiến sai khác với bốn mươi bốn luận
chấp?

HỮU TÌNH                                                      191

38. Này các Tỷ-kheo, có những Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương hữu tưởng sau khi chết, chấp bản ngã
có tưởng sau khi chết với mười sáu luận chấp. Và
những Sa-môn, Bà-la-môn này, y chỉ gì, căn cứ gì,
chủ trương Hữu tưởng luận sau khi chết, với mười
sáu luận chấp?

- Những vị này chủ trương: "Bản ngã có sắc,
không có bệnh, sau khi chết có tưởng".
- Chúng chủ trương: "Bản ngã có sắc và cũng
không có sắc ...",
- "Bản ngã cũng không có sắc và cũng không
không có sắc ...",
- "Bản ngã là hữu biên...",
- "Bản ngã là vô biên ...",
- "Bản ngã là hữu biên và vô biên",
- "Bản ngã cũng không hữu biên và cũng không
vô biên ...",
- "Bản ngã là nhất tưởng ...",
- "Bản ngã là dị tưởng ...".
- "Bản ngã là thiểu tưởng ...",
- "Bản ngã là vô lượng tưởng ...",
- "Bản ngã là thuần lạc ...",

HỮU TÌNH                                       192

- "Bản ngã là thuần khổ ...",
- "Bản ngã là khổ lạc".
- Chúng chủ trương: "Bản ngã là không khổ
không lạc, không có bệnh, sau khi chết có
tưởng".

39. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn này
chủ trương hữu tưởng sau khi chết, chấp bản ngã có
tưởng sau khi chết với mười sáu luận chấp. Này các
Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn này chủ
trương Hữu tưởng luận sau khi chết, chúng sẽ chấp
cả mười sáu luận chấp trên, hay một trong những
luận chấp trên, ngoài ra không có luận chấp nào khác
nữa.

40. Này các Tỷ-kheo, Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, sẽ đưa đến cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy, Ngài lại tuệ tri hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sự tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của chúng. Nhờ tuệ tri vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ.

 Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp

HỮU TÌNH                                             193

sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu,
vượt ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ
những người có trí mới có thể phân biệt. Những
pháp ấy Như Lai đã tự chứng tri, giác ngộ và
truyền thuyết. Và chính những pháp ấy, những ai
như thật chân chánh tán thán Như Lai mới nói
đến.

--------------------------------------------------

TỤNG PHẨM THỨ HAI

1. Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn,
chủ trương Vô tưởng luận sau khi chết, chấp bản
ngã không có tưởng sau khi chết với tám luận
chấp. Và những Sa-môn, Bà-la-môn này, y chỉ gì,
căn cứ gì, chủ trương Vô tưởng luận sau khi chết,
chấp bản ngã không có tưởng sau khi chết với tám
luận chấp?

2. Những vị này chủ trương:

- "Bản ngã có sắc, không có bệnh, sau khi chết
không có tưởng",
- "Bản ngã không có sắc ...",
- "Bản ngã có sắc và cũng không có sắc ...",

HỮU TÌNH                                                  194

- "Bản ngã không có sắc và cũng không không
có sắc ...",
- "Là hữu biên ...", "Là vô biên ...",
- "Là hữu biên và vô biên ...".
- Các vị này chấp bản ngã là phi hữu biên và phi
vô biên, không có bệnh, sau khi chết không có
tưởng.

3. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn này
chủ trương Vô tưởng luận sau khi chết, chấp bản
ngã không có tưởng sau khi chết với tám luận chấp.
- Này các Tỷ-kheo, nếu có những Sa-môn hay Bà-la-
môn nào chủ trương Vô tưởng luận sau khi chết,
chấp bản ngã không có tưởng sau khi chết, chúng sẽ
chấp cả tám luận chấp trên, hay một trong những
luận chấp trên, ngoài ra không có luận chấp nào
khác nữa.

4. Này các Tỷ-kheo. Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, chấp thủ như vậy, sẽ đưa đến những cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy. Ngài lại tuệ tri hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sự tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly

HỮU TÌNH                                               195

của chúng. Nhờ tuệ tri vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ.

 Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp
sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu,
vượt ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ
những người có trí mới có thể nhận biết. Những
pháp ấy Như Lai tự chứng tri, giác ngộ và truyền
thuyết; và chính những pháp ấy nhưng ai như thật
chân chánh tán thán Như Lai mới nói đến.

--------------------------------------------

5. Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương Phi Hữu tưởng Phi Vô tưởng luận sau
khi chết, chấp bản ngã phi hữu tưởng phi vô
tưởng với tám luận chấp. Và những Sa-môn, Bà-la-
môn này, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương Phi Hữu
tưởng Phi Vô tưởng luận sau khi chết, chấp bản ngã
phi hữu tưởng phi vô tưởng với tám luận chấp?

6. Những vị này chấp:

- "Bản ngã có sắc, không có bệnh, sau khi chết
phi hữu tưởng phi vô tưởng... ",
- "Bản ngã là vô sắc... ",
- "Bản ngã có sắc và cũng không có sắc... ",

HỮU TÌNH                                              196

- "Bản ngã là phi hữu sắc và cũng phi vô sắc... ",
- "Bản ngã là hữu biên... ",
- "Bản ngã là vô biên... ",
- "Bản ngã là hữu biên và vô biên... ".

7. Những vị này chấp rằng: Bản ngã là phi hữu biên và cũng phi vô biên, không có bệnh, sau khi chết phi hữu tưởng phi vô tưởng, với tám luận chấp. Này các Tỷ-kheo, nếu có Sa-môn hay Bà-la-môn nào, chủ trương phi hữu tưởng phi vô tưởng, chúng sẽ chấp cả tám luận chấp trên, hay một trong những luận chấp trên, ngoài ra không có luận chấp nào khác nữa.

8. Này các Tỷ-kheo, Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, sẽ đưa đến những cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy. Ngài tuệ tri hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sự tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của chúng. Nhờ tuệ tri vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ.

 Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu,

HỮU TÌNH                                              197

vượt ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ
những người có trí mới có thể nhận biết. Những
pháp ấy Như Lai tự chứng tri, giác ngộ và truyền
thuyết; và chính những pháp ấy những ai như thật
chân chánh tán thán Như Lai mới nói đến.

-------------------------------------------------------------- -

9. Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn,
chủ trương Đoạn diệt luận, chấp trước sự đoạn
diệt, sự tiêu thất, sự hủy hoại của loài hữu tình với
bảy luận chấp. Và những Sa-môn, Bà-la-môn này, y
chỉ gì, căn cứ gì, chấp trước sự đoạn diệt, sự tiêu
thất, sự hủy hoại của loài hữu tình với bảy luận
chấp?

10. Này các Tỷ-kheo, có Sa-môn hoặc Bà-la-môn chủ trương lý thuyết và ý kiến: "Vì bản ngã này có sắc, do bốn đại hợp thành, do cha mẹ sanh ra, khi thân hoại bị hủy nát tiêu diệt, sau khi chết không còn nữa, nên bản ngã này như thế hoàn toàn đoạn diệt". Như vậy một số người chủ trương sự đoạn diệt, sự tiêu thất và sự hủy hoại của loài hữu tình.

11. Một vị khác lại nói: "Này ông, thật có bản ngã như ông nói. Tôi không nói bản ngã ấy không có, nhưng bản ngã ấy như thế không bị hoàn toàn đoạn

HỮU TÌNH                                                    198

diệt. Lại còn một bản ngã khác có thiên tánh, có sắc,
thuộc dục giới, ăn các đồ ăn đoàn thực. Bản ngã ấy
ông không biết, ông không thấy. Bản ngã ấy tôi biết,
tôi thấy. Bản ngã ấy khi thân hoại, bị hủy nát tiêu
diệt, sau khi chết không còn nữa, nên bản ngã ấy như
thế hoàn toàn đoạn diệt". Như vậy có một số người
chủ trương sự đoạn diệt, tiêu thất và hủy hoại của
loài hữu tình.

12. Một vị khác lại nói: "Này ông, thật có bản ngã ấy
như ông nói. Tôi không nói bản ngã ấy không có.
Nhưng bản ngã ấy như thế không bị hoàn toàn đoạn
diệt. Lại còn một bản ngã khác có thiên tánh, có sắc,
do ý tạo thành, mọi chi tiết tay chân lớn nhỏ đều đầy
đủ, không khuyết một căn nào. Bản ngã ấy ông
không biết, ông không thấy. Bản ngã ấy tôi biết, tôi
thấy. Bản ngã ấy khi thân hoại bị hủy nát, tiêu diệt,
sau khi chết không còn nữa, nên bản ngã ấy như thế
hoàn toàn đoạn diệt". Như vậy có một số người chủ
trương sự đoạn diệt, tiêu thất và hủy hoại của loài
hữu tình.

13. Một vị khác lại nói: "Này ông, thật có bản ngã ấy như ông nói. Tôi không nói bản ngã ấy không có. Nhưng bản ngã ấy như thế không bị hoàn toàn đoạn diệt. Lại còn một bản ngã khác vượt ngoài tất cả sắc tưởng, diệt trừ các tưởng chống đối, không ức niệm

HỮU TÌNH                                           199

các dị tưởng, nhận hiểu hư không là vô biên. - Đạt đến không vô biên xứ. Bản ngã ấy ông không biết, ông không thấy. Bản ngã ấy tôi biết, tôi thấy. Bản ngã ấy khi thân hoại, bị hủy nát tiêu diệt, sau khi chết không còn nữa, nên bản ngã ấy như thế hoàn toàn đoạn diệt". Như vậy có một số người chủ trương sự đoạn diệt, tiêu thất và hủy hoại của loài hữu tình.

14. Một vị khác lại nói: "Này ông, thật có bản ngã ấy như ông nói. Tôi không nói bản ngã ấy không có. Nhưng bản ngã ấy như thế không bị hoàn toàn đoạn diệt. Lại còn một bản ngã khác vượt ngoài tất cả không vô biên xứ, nhận hiểu: Thức là vô biên. - Đạt đến Thức vô biên xứ. Bản ngã ấy ông không biết, ông không thấy. Bản ngã ấy tôi biết, tôi thấy. Bản ngã ấy khi thân hoại, bị hủy nát, tiêu diệt, sau khi chết không còn nữa, nên bản ngã ấy như thế hoàn toàn đoạn diệt". Như vậy có một số người chủ trương sự đoạn diệt, tiêu thất và hủy hoại của loài hữu tình.

15. Một vị khác lại nói: "Này ông, thật có bản ngã ấy như ông nói. Tôi không nói bản ngã ấy không có. Nhưng bản ngã ấy như thế không bị hoàn toàn đoạn diệt. Lại còn một bản ngã khác vượt ngoài tất cả Thức vô biên xứ, nhận hiểu: không có sở hữu. - Đạt đến Vô sở hữu xứ. Bản ngã ấy ông không biết, ông không thấy. Bản ngã ấy tôi biết, tôi thấy. Bản ngã ấy

HỮU TÌNH                                              200

khi thân hoại bị hủy nát, tiêu diệt, sau khi chết không còn nữa, nên bản ngã ấy như thế hoàn toàn đoạn diệt". Như vậy có một số người chủ trương sự đoạn diệt, tiêu thất và hủy hoại của loài hữu tình.

16. Một vị khác lại nói: "Này ông, thật có bản ngã ấy
như ông nói. Tôi không nói bản ngã ấy không có.
Nhưng bản ngã ấy như thế không bị hoàn toàn đoạn
diệt. Lại còn một bản ngã khác vượt ngoài tất cả Vô
sở hữu xứ, nhận hiểu: Đây là tịch tịnh, đây là mỹ
diệu. - Đạt đến Phi tưởng Phi phi tưởng xứ. Bản ngã
ấy ông không biết, ông không thấy. Bản ngã ấy tôi
biết, tôi thấy. Bản ngã ấy khi thân hoại, bị hủy nát
tiêu diệt, sau khi chết không còn nữa, nên bản ngã ấy
như thế hoàn toàn đoạn diệt". Như vậy có một số
người chủ trương sự đoạn diệt, tiêu thất và hủy hoại
của loài hữu tình.

17. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn ấy,
chủ trương Đoạn diệt luận, chấp trước sự đoạn diệt,
tiêu thất, hủy hoại của loài hữu tình với bảy luận
chấp. Này các Tỷ-kheo, nếu có những vị Sa-môn hay
Bà-la-môn nào chủ trương Đoạn diệt luận, chấp
trước sự đoạn diệt, tiêu thất, hủy hoại của loài hữu
tình, chúng chấp cả bảy luận chấp trên, hay một trong
những luận chấp trên, ngoài ra không có luận chấp
nào khác nữa.

HỮU TÌNH                                             201

18. Này các Tỷ-kheo. Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, sẽ đưa đến những cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy, Ngài tuệ tri hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sự tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của chúng. Nhờ tuệ tri như vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ.

 Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp
sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu,
vượt ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ
những người có trí mới có thể nhận biết. Những
pháp ấy Như Lai tự chứng tri, giác ngộ và truyền
thuyết: và chính những pháp ấy những ai như thật
chân chánh tán thán Như Lai mới nói đến.

--------------------------------------------------------

-------------------------------------------------------------- ------

19. Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương HIỆN TẠI NIẾT BÀN LUẬN, chấp
trước sự tối thượng hiện tại Niết Bàn của loài hữu
tình với năm luận chấp. Và những Sa-môn, Bà-la-

HỮU TÌNH                                                      202

môn này, y chỉ gì, căn cứ gì, chủ trương Hiện tại Niết bàn luận, chấp sự tối thượng hiện tại Niết Bàn của loài hữu tình với năm luận chấp?

20. Này các Tỷ-kheo, có Sa-môn hay Bà-la-môn chủ
trương và quan niệm: "Khi nào bản ngã này tận
hưởng, sung mãn năm món dục lạc, như thế bản ngã
ấy đạt đến tối thượng Niết Bàn của loài hữu tình".

21. Một vị khác lại nói: "Này ông, thật có bản ngã ấy như ông nói. Tôi không nói bản ngã ấy không có. Nhưng bản ngã ấy như thế, không phải hoàn toàn đạt đến tối thượng Niết Bàn. Vì cớ sao? Vì rằng tính của dục lạc và vô thường, khổ, biến dịch. Vì tánh của chúng là biến dịch, chuyển hóa, nên ưu, bi, khổ, muộn, não phát sanh. Khi nào bản ngã ấy ly các dục lạc, ly các ác pháp, đạt đến và an trú vào đệ nhất thiền; thiền định này có tầm, có tứ, có hỷ và có lạc, do ly dục sanh. Như thế, bản ngã ấy đạt đến tối thượng hiện tại Niết Bàn". Như vậy có người chủ trương tối thượng hiện tại Niết Bàn của loài hữu tình.

22. Một vị khác lại nói: "Này ông, thật có bản ngã ấy như ông nói. Tôi không nói bản ngã ấy không có. Nhưng bản ngã ấy như thế, không phải hoàn toàn đạt đến tối thượng hiện tại Niết Bàn. Vì cớ sao? Vì ở đây thiền định ấy có tầm, có tứ nên gọi là thô tháo. Khi

HỮU TÌNH                                            203

nào bản ngã ấy có tầm và tứ, đạt đến và an trú đệ nhị
thiền. Thiền định này nội tâm yên tỉnh, trí chuyên
nhất cảnh, không tầm, không tứ, hỷ lạc do định sanh.
Như thế, bản ngã ấy đạt đến tối thượng hiện tại Niết
Bàn". Như vậy có người chủ trương tối thượng hiện
tại Niết Bàn của loài hữu tình.

23. Một vị khác lại nói: "Này ông, thật có bản ngã ấy như ông nói. Tôi không nói bản ngã ấy không có. Nhưng bản ngã ấy như thế, không phải hoàn toàn đạt đến tối thượng hiện tại Niết Bàn. Vì cớ sao? Vì ở đây tâm trí có hỷ và bị kích động nên gọi là thô tháo. Khi nào bản ngã ấy không tham hỷ, trú xã, chánh niệm, chánh trí, thân hưởng lạc mà các bậc thánh gọi là Hỷ niệm lạc trú - đạt đến và an trú đệ tam thiền". Như thế, bản ngã ấy đạt đến tối thượng hiện tại Niết Bàn. Như vậy, có người chủ trương tối thượng hiện tại Niết Bàn. Như vậy, có người chủ trương tối thượng hiện tại Niết-bàn của loài hữu tình.

24. Một vị khác lại nói: "Này ông, thật có bản ngã ấy như ông nói. Tôi không nói bản ngã ấy không có. Nhưng bản ngã ấy như thế, không phải hoàn toàn đạt đến tối thượng hiện tại Niết bàn. Vì cớ sao? Vì ở đây tâm thọ lạc nên gọi là thô tháo. Khi nào bản ngã ấy xả lạc và xả khổ, diệt trừ hỷ và ưu về trước, đạt đến và an trú vào đệ tứ thiền. Thiền này không khổ,

HỮU TÌNH                                            204

không lạc, xả niệm thanh tịnh. Như thế, bản ngã ấy
đạt đến tối thượng hiện tại Niết Bàn". Như vậy có
người chủ trương tối thượng hiện tại Niết Bàn của
loài hữu tình.

25. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn ấy
chủ trương Hiện tại Niết-bàn luận, chấp trước sự
tối thượng hiện tại Niết Bàn của loài hữu tình với
năm luận chấp. Này các Tỷ-kheo, nếu có những Sa-
môn, Bà-la-môn nào chủ trương Hiện tại Niết-bàn
luận, chấp sự tối thượng hiện tại Niết Bàn của loài
hữu tình, những vị này sẽ chấp cả năm luận chấp
trên, hay một trong năm luận chấp trên, ngoài ra
không còn một luận chấp nào khác nữa.

26. Này các Tỷ-kheo, Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy sẽ đưa đến những cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy. Ngài tuệ tri hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sự tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của chúng. Nhờ tuệ tri như vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn không có chấp thủ.

 Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp

HỮU TÌNH                                            205

sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu,
vượt ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ
những người có trí mới có thể nhận biết. Những
pháp ấy Như Lai tự chứng tri, giác ngộ và truyền
thuyết; và chính những pháp ấy những ai như thật
chân chánh tán thán Như Lai mới nói đến.

------------------------------------------------------------

27. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn ấy luận bàn về tương lai, chấp kiến về tương lai, y cứ về tương lai, sẽ đề xướng nhiều sở kiến sai khác với bốn mươi bốn luận chấp. Này các Tỷ-kheo, những Sa- môn hay Bà-la-môn nào, luận bàn về tương lai, chấp kiến về tương lai, y cứ về tương lai, đề xướng nhiều sở kiến sai khác. Chúng sẽ chấp bốn mươi bốn luận chấp trên, hay một trong những luận chấp trên, ngoài ra không có luận chấp nào khác nữa.

28. Này các Tỷ-kheo, Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, sẽ đưa đến những cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mạng như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy. Ngài tuệ tri hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sư tập khởi, sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của

HỮU TÌNH                                                    206

chúng. Nhờ tuệ tri như vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ.

29. Này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn ấy luận bàn về quá khứ tối sơ và luận bàn về tương lai, luận bàn về quá khứ tối sơ và tương lai, chấp kiến về quá khứ tối sơ và tương lai, y cứ về quá khứ tối sơ và tương lai, đề xướng nhiều sở kiến sai khác với sáu mươi hai luận chấp. Này các Tỷ-kheo, những Sa- môn hay Bà-la-môn nào, luận bàn về quá khứ tối sơ, luận bàn về tương lai, luận bàn về quá khứ tối sơ và tương lai, chấp kiến về quá khứ tối sơ và tương lai, y cứ về quá khứ tối sơ và tương lai, đề xướng nhiều sở kiến sai khác. Những vị ấy sẽ chấp sáu mươi hai luận chấp trên, hay một trong những luận chấp trên, ngoài ra không có luận chấp nào khác nữa.

30. Này các Tỷ-kheo, Như Lai tuệ tri như thế này: "Những sở kiến ấy, chấp trước như vậy, sẽ đưa đến những cõi thú như vậy, sẽ tác thành những định mệnh như vậy". Như Lai tuệ tri như vậy. Ngài tuệ tri hơn thế nữa, và Ngài không chấp sở tri ấy. Nhờ không chấp trước sở tri ấy, nội tâm được tịch tịnh. Ngài như thật tuệ tri sự tập khởi sự diệt trừ của các thọ, vị ngọt, những nguy hiểm và sự xuất ly của chúng. Nhờ tuệ tri như vậy, này các Tỷ-kheo, Như Lai được giải thoát hoàn toàn, không có chấp thủ.

HỮU TÌNH                                            207

31. Những pháp ấy, này các Tỷ-kheo, là những pháp
sâu kín, khó thấy, khó chứng, tịch tịnh, mỹ diệu, vượt
ngoài tầm của luận lý suông, tế nhị, chỉ những người
có trí mới có thể nhận biết. Những pháp ấy Như Lai
tự chứng tri, giác ngộ và truyền thuyết, và chính
những pháp ấy những ai như thật chân chánh tán thán
Như Lai mới nói đến.

-------------------------------------------------

32. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Thường trú luận, chấp bản ngã và
thế giới là thường trú với bốn luận chấp. Chủ trương
ấy là kinh nghiệm cá nhân, là sự không biết,
không thấy, sự cảm thọ của những Sa-môn, Bà-
la-môn, là sự kích thích, dao động, xuyên tạc của
những vị bị tham ái chi phối.

33. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương một phần Thường trú luận, một
phần Vô thường luận, chấp bản ngã và thế giới là
thường còn đối với một hạng hữu tình và vô thường
đối với một hạng hữu tình khác với bốn luận chấp.
Chủ trương ấy là kinh nghiệm cá nhân, là sự
không biết, không thấy, sự cảm thọ của những Sa-
môn, Bà-la-môn, là sự kích thích, dao động, xuyên
tạc của những vị bị tham ái chi phối.

HỮU TÌNH                                                 208

34. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Hữu biên Vô biên luận, chấp thế
giới là hữu biên vô biên với bốn luận chấp. Chủ
trương ấy là kinh nghiệm cá nhân, là sự không biết,
không thấy, sự cảm thọ của những Sa-môn, Bà-la-
môn, là sự kích thích dao động, xuyên tạc của những
vị bị tham ái chi phối.

35. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Ngụy biện luận. Khi bị hỏi vấn đề
này hay vấn đề khác dùng những lời ngụy biện trườn
uốn như con lươn với bốn luận chấp. Chủ trương ấy
là kinh nghiệm cá nhân, là sự không biết, không thấy,
sự cảm thọ của những Sa-môn, Bà-la-môn, là sự kích
thích, dao động, xuyên tạc của những vị bị tham ái
chi phối.

36. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn, chủ trương Vô nhân luận, chấp bản ngã và
thế giới do vô nhân sanh với hai luận chấp. Chủ
trương ấy là kinh nghiệm cá nhân, là sự không biết
không thấy, sự cảm thọ của những Sa-môn, Bà-la-
môn, là sự kích thích, dao động, xuyên tạc của những
vị bị tham ái chi phối.

37. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà- la-môn, luận bàn về quá khứ tối sơ, chấp kiến về quá

HỮU TÌNH                                           209

khứ tối sơ, y cứ về quá khứ tối sơ, đề xướng nhiều ý
kiến sai khác với mười tám luận chấp. Chủ trương ấy
là kinh nghiệm cá nhân, là sự không biết, không thấy,
sự cảm thọ của những Sa-môn, Bà-la-môn, là sự kích
thích, dao động, xuyên tạc của những vị bị tham ái
chi phối.

38. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Hữu tưởng luận sau khi chết, chấp
bản ngã có tưởng sau khi chết với mười sáu luận
chấp. Chủ trương ấy là kinh nghiệm cá nhân, là sự
không biết, không thấy, sự cảm thọ của những Sa-
môn, Bà-la-môn, là sự kích thích, dao động xuyên
tạc của những vị bị tham ái chi phối.

39. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Vô tưởng luận sau khi chết, chấp
bản ngã không có tưởng sau khi chết với tám luận
chấp. Chủ trương ấy là kinh nghiệm cá nhân, là sự
không biết, không thấy, sự cảm thọ của những Sa-
môn, Bà-la-môn, là sự kích thích, dao động, xuyên
tạc của những vị bị tham ái chi phối.

40. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà- la-môn chủ trương Phi Hữu tưởng Phi Vô tưởng sau khi chết, chấp bản ngã phi hữu tưởng phi vô tưởng sau khi chết với tám luận chấp. Chủ trương ấy là kinh

HỮU TÌNH                                           210

nghiệm cá nhân, là sự không biết, không thấy, sự
cảm thọ của những Sa-môn, Bà-la-môn, là sự kích
thích, dao động, xuyên tạc của những vị bị tham ái
chi phối.

41. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà- la-môn chủ trương Đoạn diệt luận, chấp trước sự đoạn diệt, tiêu mất, hủy hoại của loài hữu tình với bảy luận chấp. Chủ trương ấy là kinh nghiệm cá nhân, là sự không biết, không thấy, sự cảm thọ của những Sa-môn, Bà-la-môn, là sự kích thích, dao động, xuyên tạc của những vị bị tham ái chi phối.

42. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Hiện tại Niết Bàn luận, chấp trước
sự hiện tại Niết Bàn của loài hữu tình với năm luận
chấp. Chủ trương ấy là kinh nghiệm cá nhân, là sự
không biết, không thấy, sự cảm thọ của những Sa-
môn, Bà-la-môn, là sự kích thích, dao động, xuyên
tạc của những vị bị tham ái chi phối.

43. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà- la-môn, luận bàn về tương lai, chấp kiến về tương lai, y cứ về tương lai, đề xướng nhiều sở kiến sai khác với bốn mươi bốn luận chấp. Chủ trương ấy là kinh nghiệm cá nhân, là sự không biết, không thấy, sự cảm thọ của những Sa-môn, Bà-la-môn, là sự kích

HỮU TÌNH                                            211

thích, dao động, xuyên tạc của những vị bị tham ái chi phối.

44. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn, luận bàn về quá khứ tối sơ, luận bàn về
tương lai, luận bàn về quá khứ tối sơ và tương lai,
chấp kiến về quá khứ tối sơ và tương lai, y cứ về quá
khứ tối sơ và tương lai, đề xướng nhiều sở kiến sai
khác với sáu mươi hai luận chấp. Chủ trương ấy là
kinh nghiệm cá nhân, là sự không biết, không thấy,
sự cảm thọ của những Sa-môn, Bà-la-môn, là sự kích
thích, dao động, xuyên tạc của những vị bị tham ái
chi phối.

---------------------------------------------------

45. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà- la-môn, chủ trương Thường trú luận, chấp bản ngã và thế giới là thường trú với bốn luận chấp. Chủ trương ấy phát khởi do sự xúc chạm (của các căn).

46. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương một phần Thường trú luận, một
phần Vô thường luận, chấp bản ngã và thế giới là
thường còn đối với một hạng hữu tình và vô thường
đối với một hạng hữu tình khác với bốn luận chấp.
Chủ trương ấy phát khởi do sự xúc chạm (của các
căn).

HỮU TÌNH                                                  212

47. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà- la-môn chủ trương Hữu biên Vô biên luận, chấp thế giới là hữu biên vô biên với bốn luận chấp. Chủ trương ấy phát khởi do sự xúc chạm (của các căn).

48. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Ngụy biện luận. Khi bị hỏi vấn đề
này hay vấn đề khác dùng những lời ngụy biện trườn
uốn như con lươn với bốn luận chấp. Chủ trương ấy
phát khởi là do sự xúc chạm (của các căn).

49. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn, chủ trương Vô nhân luận, chấp bản ngã và
thế giới do vô nhân sanh với hai luận chấp. Chủ
trương ấy phát khởi do sự xúc chạm (của các căn).

50. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà- la-môn, luận bàn về quá khứ tối sơ, chấp kiến về quá khứ tối sơ, y chỉ về quá khứ tối sơ, đề xướng nhiều ý kiến sai khác với mười tám luận chấp. Chủ trương ấy phát khởi do sự xúc chạm (của các căn).

51. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Hữu tưởng luận sau khi chết, chấp
bản ngã có tưởng sau khi chết với mười sáu luận
chấp. Chủ trương ấy phát khởi do sự xúc chạm (của
các căn).

HỮU TÌNH                                           213

52. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Vô tưởng luận sau khi chết, chấp
bản ngã không có tưởng sau khi chết với tám luận
chấp. Chủ trương ấy phát khởi do sự xúc chạm (của
các căn).

53. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Phi Hữu tưởng Phi Vô tưởng luận
sau khi chết, chấp bản ngã phi hữu tưởng phi vô
tưởng sau khi chết với tám luận chấp. Chủ trương ấy
phát khởi do sự xúc chạm (của các căn).

54. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Đoạn biệt luận, chấp trước sự
đoạn diệt, tiêu mất, hủy hoại của loài hữu tình với
bảy luận chấp. Chủ trương ấy phát khởi do sự xúc
chạm (của các căn).

55. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Hiện tại Niết bàn luận, chấp trước
sự hiện tại Niết Bàn của loài hữu tình với năm luận
chấp. Chủ trương ấy phát khởi do sự xúc chạm (của
các căn).

56. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà- la-môn, luận bàn về tương lai, chấp kiến về tương lai, y cứ về tương lai, đề xướng nhiều sở kiến sai khác với bốn mươi bốn luận chấp. Chủ trương ấy phát

HỮU TÌNH                                            214

khởi do sự xúc chạm (của các căn).

57. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn, luận bàn về quá khứ tối sơ, luận bàn về
tương lai, luận bàn về quá khứ tối sơ và tương lai,
chấp kiến về quá khứ tối sơ và tương lai, y cứ về quá
khứ tối sơ và tương lai, đề xướng nhiều sở kiến sai
khác với sáu mươi hai luận chấp. Chủ trương ấy phát
khởi do sự xúc chạm (của các căn).

--------------------------------------------------

58. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn, chủ trương Thường trú luận, chấp bản ngã
và thế giới là thường còn với bốn luận chấp. Những
vị này không có thể cảm thọ những chủ trương
trên, nếu không có cảm xúc.

59. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương một phần Thường trú luận, một
phần Vô thường luận, chấp bản ngã và thế giới, là
thường còn đối với một hạng hữu tình và vô thường
đối với một hạng hữu tình khác với bốn luận chấp.
Những vị này không có thể cảm thọ những chủ
trương trên, nếu không có cảm xúc.

60. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà- la-môn chủ trương Hữu biên Vô biên luận, chấp thế

HỮU TÌNH                                                  215

giới là hữu biên vô biên với bốn luận chấp. Những vị này không có thể cảm thọ những chủ trương trên, nếu không có cảm xúc.

61. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Ngụy biện luận. Khi bị hỏi vấn đề
này hay vấn đề khác dùng những lời ngụy biện trườn
uốn như con lươn với bốn luận chấp. Những vị này
không có thể cảm thọ những chủ trương trên, nếu
không có cảm xúc.

62. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn, chủ trương Vô nhân luận, chấp bản ngã và
thế giới do vô nhân sanh với hai luận chấp. Các vị
này không có thể cảm thọ những chủ trương trên, nếu
không có cảm xúc.

63. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn, luận bàn về quá khứ tối sơ, chấp kiến về quá
khứ tối sơ, y chỉ về quá khứ tối sơ, đề xướng nhiều ý
kiến sai khác với mười tám luận chấp. Những vị này
không có thể cảm thọ những chủ trương trên, nếu
không có cảm xúc.

64. Này các Tỷ-kheo , ở đây có những Sa-môn, Bà- la-môn chủ trương Hữu tưởng luận sau khi chết, chấp bản ngã có tưởng sau khi chết với mười sáu luận chấp. Các vị này không có thể cảm thọ những chủ

HỮU TÌNH                                           216

trương trên, nếu không có cảm xúc.

65. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Vô tưởng luận sau khi chết, chấp
bản ngã không có tưởng sau khi chết với tám luận
chấp. Các vị này không có thể cảm thọ những chủ
trương trên, nếu không có cảm xúc.

66. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Phi Hữu tưởng Phi Vô tưởng sau
khi chết, chấp bản ngã phi hữu tưởng phi vô tưởng
sau khi chết với tám luận chấp. Các vị này không có
thể cảm thọ những chủ trương trên, nếu không có
cảm xúc.

67. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Đoạn diệt luận, chấp trước sự
đoạn diệt, tiêu mất, hủy hoại của loài hữu tình với
bảy luận chấp. Các vị này không có thể cảm thọ
những chủ trương, trên, nếu không có cảm xúc.

68. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn chủ trương Hiện tại Niết Bàn luận, chấp trước
sự hiện tại Niết Bàn của loài hữu tình với năm luận
chấp. Các vị này không có thể cảm thọ những chủ
trương trên, nếu không có cảm xúc.

69. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-

HỮU TÌNH                                          217

la-môn, luận bàn về tương lai, chấp kiến về tương lai,
y cứ về tương lai, đề xướng nhiều sở kiến sai khác
với bốn mươi bốn luận chấp. Các vị này không có
thể cảm thọ những chủ trương trên, nếu không có
cảm xúc.

70. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn, luận bàn về quá khứ tối sơ, luận bàn về
tương lai, luận bàn về quá khứ tối sơ và tương lai,
chấp kiến về quá khứ tối sơ và tương lai, y cứ về quá
khứ tối sơ và tương lai, đề xướng nhiều sở kiến sai
khác với sáu mươi hai luận chấp. Những vị này
không có thể cảm thọ những chủ trương trên, nếu
không có cảm xúc.

-----------------------------------------------

71. Này các Tỷ-kheo, ở đây có những Sa-môn, Bà-
la-môn, chủ trương Thường trú luận, chấp bản ngã
và thế giới là thường còn với bốn luận chấp; những
Sa-môn, Bà-la-môn chủ trương một phần Thường trú
luận, một phần Vô thường luận; những Sa-môn, Bà-
la-môn, chủ trương Ngụy biện luận; những Sa-môn,
Bà-la-môn, chủ trương Vô nhân luận; những Sa-
môn, Bà-la-môn, luân bàn về quá khứ tối sơ, những
Sa-môn, Bà-la-môn chủ trương Hữu tưởng luận sau
khi chết, những Sa-môn, Bà-la-môn chủ trương Vô

HỮU TÌNH                                                218

tưởng luận sau khi chết; những Sa-môn, Bà-la-môn
chủ trương Phi Hữu tưởng Phi Vô tưởng sau khi chết;
những Sa-môn, Bà-la-môn chủ trương Đoạn diệt
luận; những Sa-môn, Bà-la-môn chủ trương hiện tại
Niết Bàn luận; những Sa-môn, Bà-la-môn luận bàn
về quá khứ tối sơ; những Sa-môn, Bà-la-môn luận
bàn về tương lai, chấp kiến về quá khứ tối sơ và
tương lai, y cứ vào quá khứ tối sơ và tương lai, đề
xướng nhiều sở kiến sai khác với sáu mươi hai luận
chấp. Tất cả những vị này có những cảm thọ
(những chủ trương trên) do sự xúc chạm qua sáu
xúc xứ.

Do duyên với những cảm thọ mà tham ái phát khởi;
do duyên tham ái, thủ phát khởi; do duyên thủ, hữu
phát khởi; do duyên hữu, sanh phát khởi, do duyên
sanh, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não phát khởi. Này
các Tỷ-kheo, khi Tỷ-kheo như thật biết sự tập khởi,
sự diệt trừ, vị ngọt, sự nguy hiểm và sự xuất ly của
sáu chỗ xuất xứ, vị ấy sẽ có một sự hiểu biết vượt ra
ngoài những điều trên.

72. Này các Tỷ-kheo, có những Sa-môn, Bà-la-môn nào luận bàn về quá khứ tối sơ, hay luận bàn về tương lai, hay luận bàn về quá khứ tối sơ và tương lai, chấp kiến về quá khứ tối sơ và tương lai, y cứ vào quá khứ tối sơ và tương lai, đề xướng nhiều sở kiến

HỮU TÌNH                                             219

sai khác tất cả những vị này đều bị bao trùm bởi
lưới của sáu mươi hai luận chấp này, dầu chúng
nhảy vọt lên, chúng vẫn bị hạn cuộc bao phủ ở nơi
đây.

Này các Tỷ-kheo, cũng ví như người đánh cá lành
nghề hay người học đánh cá vung lưới trên mặt hồ
nước nhỏ có mắt sít sao. Người ấy nghĩ: "Những con
cá lớn ở trong hồ nước nhỏ này, tất cả chúng đều bị
bao phủ trong tấm lưới này, dầu chúng có nhảy vọt
lên, chúng vẫn bị hạn cuộc bao phủ ở nơi đây". Cũng
như vậy này các Tỷ-kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn
nào, luận bàn về quá khứ tối sơ, hay luận bàn về
tương lai, hay luận bàn về quá khứ tối sơ và tương
lai, chấp kiến về quá khứ tối sơ và tương lai, đề
xướng nhiều sở kiến sai khác, tất cả những vị này
đều bị bao phủ trong lưới của sáu mươi hai luận chấp
này; dầu có nhảy vọt lên, những vị này vẫn bị hạn
cuộc bao phủ ở nơi đây.

73. Này các Tỷ-kheo, thân của Như Lai còn tồn tài,
những cái khiến đưa đến đời sống khác đã bị chấm
dứt. Khi thân của vị này còn tồn tại thời chư Thiên
và loài Người còn có thể thấy thân ấy. Khi thân hoại
mạng chung, thời chư Thiên và loài Người không thể
thấy được.

HỮU TÌNH                                          220

Này các Tỷ-kheo, như nhánh có một chùm xoài bị chặt đứt, tất cả trái xoài dính với nhánh ấy đều bị chung một số phận với nhánh kia. Cũng như vậy này các Tỷ-kheo, thân của Như Lai còn tồn tại, nhưng cái khiến đưa đến một đời sống khác đã bị chặt đứt. Khi thân của vị này còn tồn tại thời chư Thiên và loài Người có thể thấy thân ấy. Khi thân hoại mạng chung thời chư Thiên và loài Người không thể thấy được.

74. Khi nghe nói vậy, đại đức Ananda bạch đức Thế Tôn:

- Kỳ diệu thay, bạch Thế Tôn! Hy hữu thay, bạch Thế Tôn! Pháp môn này gọi là gì, bạch Thế Tôn?

- Này Ananda, pháp môn này gọi là "Lợi Võng", hãy
như vậy mà phụng trì; gọi là "Pháp Võng", hãy như
vậy mà phụng trì; gọi là "Phạm Võng", hãy như vậy
mà phụng trì; gọi là "Kiếm Võng", hãy như vậy mà
phụng trị; gọi là "Vô thượng Chiến thắng", hãy như
vậy mà phụng trì.

Thế Tôn thuyết như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy. Trong khi kinh này được truyền thuyết, một ngàn thế giới đều rung động.

HỮU TÌNH                                          221

HỮU TÌNH   222

12    Sự hình thành thế giới - Kinh KHỞI THẾ NHÂN BỔN – 27 Trường II, 387

KINH KHỞI THẾ NHÂN BỔN – Bài kinh số 27 – Trường II, 387

Như vầy tôi nghe:

1. Một thời Thế Tôn trú tại Sàvatthi (Xá vệ),
Pubbàràma (Thành Tín Viên lâm), ở lầu của Migà
ramàtu (Lộc Mẫu Giảng đường). Lúc bấy giờ,
Vàsettha và Bhàradvàjà sống giữa các vị Tỷ kheo và
muốn trở thành Tỷ kheo. Thế Tôn vào buổi chiều, từ
thiền tịnh khởi dậy, bước xuống khỏi lầu, đi qua lại
giữa trời, dưới bóng ngôi lầu.

2. Vàsettha thấy Thế Tôn vào buổi chiều, từ thiền
tịnh khởi dậy, bước xuống khỏi ngôi lầu, đi qua lại
giữa trời, dưới bóng ngôi lầu. Thấy vậy Vàsettha nói
với Bhàradvàja:

- Này bạn Bhàradvàja, Thế Tôn vào buổi chiều, từ
thiền tịnh khởi dậy, bước xuống khỏi lầu, đi qua lại
giữa trời, dưới bóng ngôi lầu. Này bạn Bhàradvàja,
chúng ta hãy đến yết kiến Thế Tôn. Rất có thể chúng
ta được nghe thời pháp từ Thế Tôn.

HỮU TÌNH                                          223

- Thưa vâng, Hiền giả!

Bhàradvàja vâng theo lời Vàsettha. Rồi cả Vàsettha
và Bhàradvàja cùng đến gần Thế Tôn, khi đến xong
đảnh lễ Ngài và đi theo sau lưng Thế Tôn, khi Ngài
đang đi qua đi lại.

3. Rồi Thế Tôn nói với Vàsettha:

- Này Vàsettha, Ngươi sanh trưởng là Bàlamôn và
thuộc gia tộc Bàlamôn, xuất gia từ bỏ gia đình, sống
không gia đình từ gia tộc Bàlamôn. Này Vàsettha,
người Bàlamôn có chỉ trích Ngươi, phỉ báng Ngươi
chăng?

- Bạch Thế Tôn, các vị Bàlamôn thật có chỉ trích
chúng con, phỉ báng chúng con, với những lời phỉ
báng thật chí tình, phỉ báng thật toàn diện, chớ không
phải không toàn diện.

- Này Vàsettha, các vị Bàlamôn dùng lời lẽ như thế
nào để chỉ trích các Ngươi, phỉ báng các Ngươi, với
những lời phỉ báng thật chí tình, phỉ báng thật toàn
diện, chớ không phải không toàn diện?

- Bạch Thế Tôn, các vị Bà la môn đã nói như sau: "Bà-la-môn là giai cấp tối thượng, giai cấp khác là hạ liệt. Chỉ có giai cấp Bà-la-môn là da trắng, giai

HỮU TÌNH                                            224

cấp khác là da đen. Chỉ có Bà la môn là thuần túy,
các giai cấp phi Bà la môn không phải như vậy. Chỉ
có Bà la môn mới là con chính tông của Phạm thiên,
sanh từ miệng Phạm thiên, do Phạm thiên sanh, do
Phạm thiên tạo ra, là con cháu thừa tự của Phạm
thiên. Các Ngươi đã từ bỏ giai cấp tối thượng, cúi
mình vào giai cấp hạ tiện - giai cấp các Sa môn trọc
đầu, đê tiện, đen đủi, giòng gióng thuộc bàn chân.
Làm vậy thật là không tốt, làm vậy thật là không hợp,
khi các Ngươi từ bỏ giai cấp tối thượng, cúi mình
vào giai cấp hạ tiệt, giai cấp Bà la môn trọc đầu, đê
tiện, đen đủi, giòng giống thuộc bàn chân". Bạch Thế
Tôn, như vậy các vị Bà la môn chỉ trích chúng con,
phỉ báng chúng con, với những lời phỉ báng thật chí
tình, phỉ báng thật toàn diện, chớ không phải không
toàn diện.

4. - Này Vàsettha, các người Bàlamôn thật đã quên
quá khứ khi họ nói: "Bà la môn là giai cấp tối thượng,
giai cấp khác là hạ tiện. Chỉ có giai cấp Bà la môn là
da trắng, giai cấp khác là da đen. Chỉ có Bà la môn
là thuần túy, các giai cáp phi Bà la môn không phải
như vậy. Chỉ có Bà la môn mới là con chính tông của
Phạm thiên, sanh từ miệng Phạm thiên, do Phạm
thiên sanh, do Phạm thiên tạo ra, là con cháu thừa tự
của Phạm thiên".

HỮU TÌNH                                            225

Này Vàsettha, các nữ Bà-la-môn, vợ của các Bà la môn được thấy là có kinh nguyệt, có mang thai, có sanh con, có cho con bú. Và những Bà la môn ấy chính do thai sanh lại nói rằng: "Bà la môn là giai cấp tối thượng... là con cháu thừa tự của Phạm thiên".

5. Này Vàsettha, có bốn giai cấp: Sát-đế-lỵ, Bà-la- môn, Phệ-xá và Sudda Thủ-đà-la.

 Này Vàsettha, có người Sát đế lỵ sát sanh, lấy
của không cho, có tà hạnh, nói láo, nói hai lưỡi,
nói ác khẩu, nói lời phù phiếm, có tâm tham,
có tâm sân, có tà kiến. Này Vàsettha, những
pháp ấy là bất thiện và được gọi là bất thiện;
những pháp ấy là có tội và được gọi là có tội;
những pháp ấy không nên hành trì và được gọi
là các pháp không nên hành trì; những pháp ấy
không xứng Thánh pháp và được gọi là không
xứng Thánh pháp; những pháp ấy là hắc pháp
và hắc báo; những pháp ấy bị người có trí quở
trách. Ở đây, những pháp ấy được tìm thấy
trong một số người Sát đế lỵ.

 Này Vàsettha có người Bà la môn...

 Này Vàsettha có người Phệ xá...

HỮU TÌNH                                            226

 Này Vàsettha, có người Thủ đà la sát sanh... có
tà kiến. Này Vàsettha, những pháp ấy là bất
thiện và được gọi là bất thiện... là hắc pháp và
hắc báo; những pháp ấy bị người có trí quở
trách. Ở đây, những pháp ấy được tìm thấy
trong một số người Thủ đà la.

6. Này Vàsettha:

 Có người Sát đế lỵ không sát sanh, không lấy
của không cho, không có tà hạnh, không nói
láo, không nói hai lưỡi, không nói ác khẩu,
không nói lời phù phiếm, không có tâm tham,
không có tâm sân, có chánh kiến. Này
Vàsettha, những pháp ấy là thiện và được gọi
là thiện; những pháp ấy không có tội và được
gọi là không có tội; những pháp ấy nên hành trì
và được gọi là các pháp nên hành trì; những
pháp ấy xứng Thánh pháp và được gọi là xứng
Thánh pháp; những pháp ấy là bạch pháp và có
bạch quả; những pháp ấy được người có trí tán
thán. Ở đây, những pháp ấy được tìm thấy
trong một số người Sát đế lỵ.

 Này Vàsettha, có người Bà la môn...

 Này Vàsettha, có người Phệ xá...

HỮU TÌNH                                          227

 Này Vàsettha, có người Thủ đà la không sát
sanh... không có tham tâm, không có sân tâm,
có chánh kiến. Này Vàsettha, những pháp ấy là
thiện và được gọi là thiện; những pháp ấy
không có tội và được gọi là không có tội; những
pháp ấy nên hành trì và được gọi là các pháp
nên hành trì; những pháp ấy xứng Thánh pháp
và được gọi là xứng Thánh pháp; những pháp
ấy là bạch pháp và có bạch quả; những pháp
được người có trí tán thán. Ở đây, những pháp
ấy được tìm thấy trong một số người Thủ đà la.

7. Này Vàsettha, vì rằng cả hai pháp hắc và bạch được chỉ trích và được tán thán bởi những người có trí, đều có mặt lẫn lộn trong bốn giai cấp này, nên ở đây, những Bà la môn nào nói rằng: "Bà la môn là giai cấp tối thượng, các giai cấp khác là hạ liệt; chỉ có giai cấp Bà la môn là da trắng, giai cấp khác là da đen; chỉ có Bà la môn là thuần túy, các giai cấp phi Bà la môn không phải như vậy; chỉ có Bà la môn là con chính tông của Phạm thiên, sanh từ miệng Phạm thiên, do Phạm thiên sanh, do Phạm thiên tạo ra, là con cháu thừa tự của Phạm thiên." Các vị có trí không thể chấp nhận như vậy. Tại sao vậy? Này Vàsettha, vì rằng nếu có ai trong bốn giai cấp là một vị Tỷ kheo, một vị A la hán, các lậu hoặc đã được diệt tận, phạm hạnh đã thành, đã làm những việc phải

HỮU TÌNH                                            228

làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt mục đích tối
thượng, hữu kiết sử đã diệt, nhờ chánh trí đã được
giải thoát, vị ấy sẽ được xem là tối thượng so sánh
với bốn giai cấp, vì xứng với Pháp, không phải
không xứng với Pháp. Này Vàsettha, Pháp là tối
thượng giữa các loài hữu tình, trong đời này và cả
đời sau.

8. Này Vàsettha, đây là một chứng minh điển hình để biết vì sao Pháp là tối thượng giữa các loài hữu tình, trong đời này và cả đời sau.

Này Vàsettha, vua Pasenadi (Ba tư nặc) nước Kosala biết rằng: "Sa môn Gotama xuất gia từ giòng họ liên hệ Sàkyà, tôn trọng, đảnh lễ, đứng dậy, chấp tay và đối xử với vua Pasenadi nước Kosala rất lễ độ phải phép. Cũng vậy vua Pasenadi nước Kosala tôn trọng, đảnh lễ, đứng dậy, chấp tay và đối xử với Như Lai rất lễ độ, phải phép, vì vua nghĩ: "Có phải Sa- môn Gotama là thiện sanh? Còn ta không phải thiện sanh; Sa-môn Gotama có hùng lực, ta không có hùng lực; Sa môn Gotama có dáng mặt đẹp đẽ, còn ta có dáng mặt thô xấu; Sa môn Gotama là vị có nhiều thế lực, còn ta ít có thế lực?" Vì rằng vua Pasenadi nước Kosala tôn trọng Pháp, cung kính Pháp, đảnh lễ Pháp, cúng dường Pháp, kính lễ Pháp nên vua tôn trọng, đảnh lễ, đứng dậy, chấp tay và đối

HỮU TÌNH                                          229

xử với Như Lai rất lễ độ, phải phép. Này
Vàsettha, với chứng minh điển hình này, cần hiểu
như thế nào Pháp là tối thượng giữa các loài hữu
tình, trong đời này và cả đời sau.

9. Này Vàsettha, các Ngươi, sanh sai biệt, danh sai biệt, tánh sai biệt, gia hệ sai biệt, đã xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Nếu có ai hỏi: "Các vị là ai?", các Ngươi cần trả lời: "Chúng tôi là Sa- môn, dưới sự lãnh đạo của Thích ca tử".

 Này Vàsettha, ai có lòng tin Như Lai, lòng tin ấy
được an trí, có căn để an trú và chắc chắn, một
lòng tin không bị lôi kéo bởi Sa môn, Bà-la-môn,
chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên hay một vị nào
ở trên đời, vị ấy có thể nói: "Ta là con chính
tông của Thế Tôn, sanh ra từ miệng, do Pháp
sanh, do Pháp tạo ra, là con cháu thừa tự của
Pháp." Vì sao vậy? Này Vàsettha, vì là những
chữ đồng nghĩa với Như Lai là Pháp thân, là Phạm
thân, là Pháp thể, là Phạm thể.

10. Này Vàsettha, có một thời đến một giai đoạn nào đó, sau một thời hạn rất lâu, thế giới này chuyển hoại. Trong khi thế giới chuyển hoại, các loại hữu tình phần lớn sanh qua cõi Àbhassara (Quang Âm thiên). Ở tại đây, nhữnh loại chúng sanh này do ý

HỮU TÌNH                                             230

sanh, nuôi sống bằng hỷ, tự chiếu hào quang, phi hành trên hư không, sống trong sự quang vinh, và sống như vậy một thời gian khá dài.

Này Vàsettha, có một thời đến một giai đoạn nào đó,
sau một thời hạn rất lâu, thế giới này chuyển thành.
Trong khi thế giới này chuyển thành, một số lớn
chúng sanh từ Quang Âm thiên thác sanh qua tại đây.
Những chúng sanh này do ý sanh, nuôi sống bằng hỷ,
tự chiếu hào quang, phi hành trên hư không, sống
trong sự quang vinh và sống như vậy một thời gia
khá dài.

11. Này Vàsettha, lúc bấy giờ:

 Vạn vật trở thành một thế giới toàn nước đen
sẫm, một màu đen khiến mắt phải mù.
 Mặt trăng, mặt trời không hiện ra;
 Sao và chòm sao không hiện ra;
 Không có ngày đêm;
 Không có tháng và nửa tháng;
 Không có năm và thời tiết;
 Không có đàn bà, đàn ông.
 Các loài hữu tình chỉ được xem là loài hữu tình
mà thôi.

HỮU TÌNH                                          231

Này Vàsettha, đối với các loài hữu tình ấy, sau một thời gian rất lâu, vị đất tan ra trong nước. Như bọt nổi lên trên mặt cháo sữa nóng đang nguội dần, cũng vậy đất hiện ra. Đất này có màu sắc, có hương và có vị. Màu sắc của đất giống như đề hồ hay thuần túy như tô, vị của đất như mật ong thuần tịnh.

12. Này Vàsettha, có loài hữu tình, có tánh tham, nói:
"Kìa xem, vật này là gì vậy?", lấy ngón tay nếm vị
của đất. Khi lấy ngón tay nếm vị của đất, vị ấy thấm
vào thân và tham ái khởi lên. Này Vàsettha, các loài
hữu tình khác, theo gương hữu tình kia, lấy ngón tay
nếm vị của đất.

 Khi lấy ngón tay nếm vị của đất, vị ấy thấm vào
thân và tham ái khởi lên. Rồi các hữu tình kia
bắt đầu thưởng thức vị của đất, bằng cách bẻ
từng cục đất với bàn tay nhỏ của họ, thời ánh
sáng của họ biến mất.
 Khi ánh sáng của họ biến mất, mặt trăng mặt
trời hiện ra.
 Khi mặt trăng, mặt trời hiện ra, thì sao và chòm
sao hiện ra.
 Khi sao và chòm sao hiện ra, ngày và đêm hiện
ra.
 Khi ngày và đêm hiện ra, thì nửa tháng và

HỮU TÌNH                                            232

tháng hiện ra.
 Khi nửa tháng và tháng hiện ra, thời tiết và năm
hiện ra.
 Như vậy, này Vàsettha, thế giới này bắt đầu
thành trở lại.

13. Này Vàsettha, những hữu tình ấy, thưởng thức vị của đất, lấy đất làm chất ăn, lấy đất làm món ăn trong một thời gian khá lâu.

 Này Vàsettha, vì các hữu tình ấy thưởng thức
vị của đất, lấy đất làm chất ăn, lấy đất làm món
ăn trong một thời gian khá lâu, thân của họ trở
thành cứng rắn, và sắc đẹp của họ trở thành sai
biệt. Có hạng hữu tình có sắc đẹp, có hạng hữu
tình không có sắc đẹp.
 Ở đây các hữu tình có sắc đẹp khinh các hữu
tình không có sắc đẹp: "Chúng ta có sắc đẹp
hơn họ, họ không có sắc đẹp bằng chúng ta."
 Do họ kiêu mạn và kiêu ngạo về sắc đẹp của
họ, vị của đất biến mất.
 Khi vị của đất biến mất, họ hội họp lại và kêu
than: "Ôi vị ngon! Ôi vị ngon!", như ngày nay,
khi loài Người có được vị ngon liền nói: "Ôi vị
ngon! Ôi vị ngon!" Như vậy họ theo văn tự
truyền thống của thời xưa mà không biết ý

HỮU TÌNH                                            233

nghĩa của nó.

14. Này Vàsettha, khi vị đất đã biến mất với các hữu
tình ấy, thời một loại nấm đất hiện ra. Như hình con
rắn, chúng hiện ra như vậy. Loại nấm ấy có sắc, có
hương, có vị. Mầu sắc của loại nấm này giống như
đề hồ hay thuần túy như tô. Vị của đất như mật ong
thuần tính.

Này Vàsettha, những hữu tình ấy bắt đầu ăn thứ nấm
đất. Họ thưởng thức nấm đất, lấy nấm đất làm chất
ăn, lấy nấm đất làm món ăn trong một thời gian khá
lâu.

Này Vàsettha, vì các chúng sanh ấy thưởng thức nấm
đất, lấy nấm đất làm chất ăn, lấy nấm đất làm món
ăn trong một thời gian khá lâu, nên thân của họ trở
thành cứng rắn hơn và sắc đẹp của chúng lại càng sai
biệt. Có hạng hữu tình có sắc đẹp, có hạng hữu tình
không có sắc đẹp. Ở đây các hữu tình có sắc đẹp
khinh các hữu tình không có sắc đẹp: "Chúng ta có
sắc đẹp hơn họ, họ không có sắc đẹp bằng chúng ta".
Do họ kiêu mạn và kiêu ngạo về sắc đẹp của họ, nấm
đất biến mất.

Khi nấm đất biến mất, cỏ và cây leo hiện ra. Như loại cây tre, chúng hiện ra như vậy. Loại cây leo này có sắc, có hương, có vị. Màu sắc của loại cây này

HỮU TÌNH                                           234

giống như đề hồ hay thuần túy như tô. Vị của loại cây leo này như mật ong thuần tịnh.

15. Này Vàsettha, các hữu tình này bắt đầu thưởng
thức loại cây leo này. Chúng bắt đầu thưởng thức loại
cây leo, lấy cây leo làm chất ăn, lấy cây leo làm món
ăn trong một thời gian khá lâu.

Này Vàsettha, vì những hữu tình này bắt đầu thưởng thức loại cây leo, lấy cây leo làm chất ăn, lấy cây leo làm món ăn trong một thời gian khá lâu nên thân của họ trở thành cứng rắn hơn và sắp đẹp của họ lại càng sai biệt. Có hạng hữu tình có sắc đẹp, có hạng hữu tình không có sắc đẹp. Ở đây các hữu tình có sắc đẹp khinh các hữu tình không có sắc đẹp: "Chúng ta có sắc đẹp hơn họ, họ không có sắc đẹp bằng chúng ta."

Do họ kiêu mạn và kiêu ngạo về sắc đẹp của họ, cỏ
và cây leo biến mất. Khi cỏ và cây leo biến mất, họ
hội họp lại và kêu than: "Ôi, cái này thuộc của chúng
ta! Ôi hại thay cho chúng ta, nay cỏ và cây leo đã
biến đi!"; như ngày nay khi loài Người được hỏi cái
gì làm cho đau khổ, bèn trả lời: "Ôi, cái này thuộc
của chúng ta! Ôi hại thay cho chúng ta!" Như vậy,
họ theo văn tự truyền thống của thời xưa mà không
biết ý nghĩa của nó.

16. Này Vàsettha, khi các loại cỏ, cây leo biến mất,

HỮU TÌNH                                             235

thời lúa xuất hiện tại các khoảng trống, không có
cám, không có vỏ, có mùi thơm và bột trơn nhẵn.
Chỗ nào vào buổi chiều họ mang đi để ăn chiều, thời
tại chỗ ấy, vào buổi sáng, lúa lại mọc lớn và chín.
Chỗ nào vào buổi sáng, họ mang đi để ăn sáng, thời
tại chỗ ấy, vào buổi chiều lúa lại mọc lớn và chín,
không có gián đoạn. Này Vàsettha, những hữu tình
ấy thưởng thức lúa mọc tại các khoảng trống, lấy lúa
làm chất ăn, lấy lúa làm món ăn trong một thời gian
khá lâu.

Này Vàsettha, vì các chúng sanh ấy thưởng thức lúa mọc tại khoảng trống, lấy lúa làm chất ăn, lấy lúa làm món ăn trong một thời gian khá lâu, thân hình của họ trở thành cứng rắn hơn và sắp đẹp của họ lại càng sai biệt. Về phái nữ, nữ tánh xuất hiện; về phái nam, nam tánh xuất hiện. Phái nữ nhìn phái nam hết sức kỹ lưỡng, phái nam nhìn phái nữ hết sức kỹ lưỡng. Vì họ nhìn nhau kỹ lưỡng như vậy nên tình dục khởi lên, ái luyến đối với thân thể bắt đầu. Do sự ái luyến, họ làm các hạnh dâm.

Này Vàsettha, lúc bấy giờ những chúng sanh ấy thấy làm các hạnh dâm như vậy, người thì quăng bùn, người thì quăng tro, người thì quăng phân bò và nói: "Hãy chết đi, đồ ô uế! Hãy chết đi, đồ ô uế! Sao một loài hữu tình lại đối xử với một loài hữu tình khác

HỮU TÌNH                                             236

như vậy?"; như ngày nay, tại một số quốc độ, khi một
cô dâu được rước đi, có người quăn bùn, có người
quăn tro, có người quăn phân bò. Như vậy, chúng
theo văn tự truyền thống xưa mà không biết ý nghĩa
của nó.

17. Này Vàsettha, lúc bấy giờ việc làm được xem là
phi pháp này được xem là đúng pháp. Này Vàsettha,
lúc bấy giờ các loài hữu tình ấy hành dâm không
được phép vào làng hay xã ấp một tháng hay cả hai
tháng. Vì những hữu tình ấy lúc bấy giờ chỉ trích mau
chóng, vì hành động phi pháp, họ bắt đầu làm lầu,
làm nhà để che dấu những hành động phi pháp của
họ.

Này Vàsettha, có loài hữu tình bản tánh biếng nhác
tự nghĩ: "Sao ta lại tự làm ta mỏi mệt bằng cách đi
tìm lúa buổi chiếu cho buổi ăn chiều, buổi sáng cho
buổi ăn sáng? Sao ta lại không tìm lúa một lần cho
cả buổi ăn chiều và buổi ăn sáng?" Này Vàsettha,
loài hữu tình ấy tìm lúa một lần cho cả buổi ăn chiều,
cả buổi ăn sáng. Một hữu tình khác đến vị hữu tình
này và nói:

- Này Bạn, chúng ta hãy đi tìm lúa!

- Này Bạn, tôi đã tìm lúa một lần, cả cho buổi chiều và buổi sáng.

HỮU TÌNH                                            237

Này Vàsettha, vị này noi theo vị hữu tình kia, đi tìm lúa một lần đủ cho cả hai ngày.

- Này Bạn, như vậy là tốt.

Này Vàsettha, rồi một hữu tình khác đến vị hữu tình ấy và nói:

- Này Bạn chúng ta hãy đi tìm lúa.

- Này Bạn, tôi đã tìm lúa một lần đủ cho cả hai ngày rồi.

Này Vàsettha, vị hữu tình này noi theo gương vị hữu tình kia, liền đi tìm lúa một lần đủ cho bốn ngày.

- Này Bạn, như vậy là tốt.

Này Vàsettha, một vị hữu tình khác lại đến vị hữu tình này và nói:

- Này Bạn, chúng ta hữu đi tìm lúa!

- Này Bạn, tôi đã tìm lúa một lần đủ cho cả bốn ngày!

Này Vàsettha, vị hữu tình này noi theo gương vị hữu tình kia, liền đi tìm lúa một lần đủ cho tám ngày.

HỮU TÌNH                                           238

- Này Bạn, như vậy là tốt.

Này Vàsettha, những vị hữu tình kia, bắt đầu tích trữ
lúa để ăn, và cám bắt đầu bao bọc hột gạo trơn nhẵn
và vỏ lúa bao bọc hột lúa; và các cây lúa bị cắt không
lớn lên được; và như vậy có sự gián đoạn; và cây lúa
mọc lên từng cụm, từng chùm.

18. Này Vàsettha, các loài hữu tình ấy hội họp lại và than phiền:

- Này các Bạn, các ác pháp đã hiện ra giữa các loài hữu tình. Chúng ta trước kia do ý sanh, nuôi sống bằng hỷ, tự chiếu hào quang phi hành trên hư không, sống trong sự quang vinh và sống như vậy trong một thời gian khá dài. Đối với chúng ta, sau một thời gian khá dài, vị của đất hiện ra. Vị đất này có sắc, có hương và có vị. Chúng ta bắt đầu bẻ đất từng cục bằng tay để ăn vị đất. Vì bắt đầu bẻ đất bằng tay từng cục để ăn, nên hào quang biến mất. Vì hào quang biến mất nên mặt trời, mặt trăng hiện ra. Vì mặt trăng, mặt trời hiện ra nên các sao và chùm sao hiện ra. Vì các sao và chùm sao hiện ra, nên đêm, ngày hiện ra. Vì đêm, ngày hiện ra, nên nửa tháng và tháng hiện ra. Vì nửa tháng và tháng hiện ra, nên thời tiết và năm hiện ra. Chúng ta thưởng thức vị đất, lấy vị đất làm chất ăn, lấy vị đất làm món ăn trong một thời

HỮU TÌNH                                            239

gian khá dài. Khi ác bất thiện pháp khởi lên giữa chúng ta, vị đất biến mất. Vì vị đất biến mất, nên nấm đất hiện ra. Nấm đất này có sắc, có hương và có vị. Chúng ta bắt đầu thưởng thức nấm đất ấy, lấy nấm đất làm chất ăn, lấy nấm đất làm món ăn trong một thời gian khá dài. Vì các ác, bất thiện pháp này khởi lên giữa chúng ta nên nấm đất biến mất. Vì nấm đất biến mất, nên cỏ và cây leo hiện ra. Cỏ và cây leo này có sắc, có hương và có vị. Chúng ta bắt đầu thưởng thức cỏ và cây leo ấy, lấy cỏ và cây leo làm chất ăn, lấy cỏ và cây leo làm món ăn trong một thời gian khá dài. Vì các ác, bất thiện pháp này xảy ra giữa chúng ta nên cỏ và cây leo biến mất. Vì cỏ và cây leo biến mất, nên lúa mọc tại khoảng trống hiện ra, không có cám, không có vỏ, thuần tịnh, có mùi thơm và hột trơn nhẵn. Chỗ nào vào buổi chiều, chúng ta mang đi để ăn chiều, thời tại chỗ ấy vào buổi sáng lúa lại mọc lớn và chín. Chỗ nào vào buổi sáng, chúng ta mang đi để ăn sáng, thời tại chỗ ấy vào buổi chiều, lúa lại mọc lớn và chín, không có gián đoạn. Chúng ta thưởng thức lúa mọc tại khoảng trống, lấy lúa làm chất ăn, lấy lúa làm món ăn trong một thời gian khá dài. Vì các ác, bất thiện pháp ấy khởi lên giữa chúng ta, cám bắt đầu bọc hột lúa trơn nhẵn và vỏ lúa bao bọc hột lúa trơn nhẵn; và các cây lúc bị cắt không lớn lên được; và như vậy có sự gián đoạn. Và các cây lúa mọc lên từng cụm, từng chùm.

HỮU TÌNH                                            240

Vậy nay, chúng ta hãy chia lúa và đắp đê làm bờ ruộng.

Này Vàsettha, các loại hữu tình ấy phân chia lúa và đắp đê làm bờ ruộng.

19. Này Vàsettha, có vị hữu tình, bản tánh biếng
nhác, gìn giữ phần của mình, đánh cắp phần của
người khác và thưởng thức phần ấy. Người ta bắt
người ấy và nói:

- Này Ngươi, Ngươi đã làm ác pháp, gìn giữ phần
của mình, đánh cắp phần không cho của người khác
và thưởng thức phần ấy. Nhà Ngươi chớ có làm như
vậy nữa.

- Thưa Bạn, vâng!

Này Vàsettha, người này vâng theo lời nói của những người ấy. Này Vàsettha, một lần thứ hai... Này Vàsettha một lần thứ ba, người này gìn giữ phần của mình, đánh cắp phần không cho của người khác và thưởng thức phần ấy. Người ta bắt người này và nói:

- Này Ngươi, Ngươi đã làm điều ác, vì Ngươi gìn giữ
phần của mình, đánh cắp phần không cho của người
khác và thưởng thức phần ấy... Ngươi chớ có làm
như vậy nữa.

HỮU TÌNH                                         241

 Có người đập anh ta bằng tay, có người đập anh
ta bằng đá, có người đập anh ta bằng gậy. Này
Vàsettha, bắt đầu như vậy, lấy của không cho xuất
hiện, quở trách xuất hiện, nói láo xuất hiện, hình
phạt đánh đập xuất hiện.

20. Này Vàsettha, những loài hữu tình ấy hội họp lại và than khóc:

- Này Tôn giả, ác pháp đã khởi lên giữa các loài hữu
tình, trong hình thức lấy của không cho xuất hiện,
quở trách xuất hiện, nói láo xuất hiện, hình phạt xuất
hiện. Chúng ta hãy đề cử một người. Người ấy sẽ tức
giận khi đáng phải tức giận, khiển trách khi đáng
phải khiển trách, hãy tẩn xuất khi đáng phải tẩn xuất.
Chúng tôi sẽ dành cho Ngươi một phần lúa của
chúng tôi.

- Xin vâng, các Tôn giả!

Này Vàsettha, vị hữu tình này vâng theo các vị hữu tình kia, tức giận khi đáng tức giận, khiển trách khi đáng khiển trách, tẩn xuất khi đáng tẩn xuất. Và các vị hữu tình kia chia cho vị này một phần lúa.

21. Này Vàsettha,

- Được lựa chọn bởi đại chúng, tức là Mahà-

HỮU TÌNH                                            242

sammato. Danh từ Mahà-sammato là danh từ
đầu tiên được khởi lên.
- "Vị chủ của ruộng vườn" tức là Khattiyà, là
danh từ thứ hai được khởi lên".
- "Làm cho các người khác hoan hỷ bởi
Pháp", tức là Ràja (vị vua). Ràja là danh từ
thứ ba được khởi lên.
 Này Vàsettha, như vậy là sự khởi lên nguồn gốc
giới vức xã hội của Khattiya theo danh từ truyền
thống cổ xưa. Nguồn gốc của chúng ta ở giữa
những loài hữu tình ấy, không ở ngoài loại nào
khác, một cách đúng pháp tắc (dhamma),
không phải phi pháp. Này Vàsettha, như vậy Pháp
là tối thượng ở đời, trong hiện tại và cả cho đời
sau.

22. Này Vàsettha, một số các vị hữu tình suy nghĩ:

- Này các Tôn giả, các ác, bất thiện pháp đã hiện ra
giữa các loại hữu tình, như lấy của không cho, khiển
trách, nói láo, hình phạt, tẩn xuất. Chúng ta hãy loại
bỏ các ác, bất thiện pháp.

Vác vị ấy loại bỏ các ác, bất thiện pháp, tức là Bràhmanà (Bà-la-môn), và chữ Bràhmanà là danh từ đầu tiên được khởi lên. Những vị nầy lập lên

HỮU TÌNH                                            243

những chòi bằng lá tại các khu rừng và tu thiền trong những nhà chòi bằng lá ấy. Đối với họ, than đỏ được dập tắt, khói được tiêu tan, cối và chầy rơi ngả nghiên, buổi chiều lo buổi ăn chiều, buổi sáng lo buổi ăn sáng; họ đi vào làng, vào thị xã, vào kinh đô để khất thực. Khi họ xin được đồ ăn rồi, họ lại vào các chòi lá trong các khu rừng để tu thiền. Các người khác thấy vậy, nói như sau:

- Này các Tôn giả, những loài hữu tình này lập lên những chòi bằng lá tại các khu rừng và tu thiền trong những chòi bằng lá ấy. Đối với họ, than đỏ được dập tắt, khói được tiêu tan, cối và chầy rơi ngả nghiên, buổi chiều lo ăn buổi ăn chiều, buổi sáng lo buổi ăn sáng; họ đi vào làng, vào thi xã, vào kinh đô để khất thực. Khi xin được đồ ăn rồi, họ lại vào các chòi lá trong khu rừng để tu thiền. Này Vàsettha, họ "Jhàyanti", tu thiền, tức là họ suy tư Jhàyakà. Jahàyakà là danh từ thứ hai được khởi lên.

23. Này Vàsettha, một số loài hữu tình này, không thể tu thiền trong các chòi bằng lá tại khu rừng, liền đi xuống xung quanh làng, xuống xung quanh thị xã để làm sách. Các người khác thấy vậy bèn nói:

"Này các Tôn giả, những loài hữu tình này, không thể tu thiền trong các chòi bằng lá tại khu rừng, đã

HỮU TÌNH                                            244

đi xuống xung quanh làng, xuống xung quanh thị xã để làm sách. Nay những vị này không tu thiền.

Này Vàsettha, "Nadãnima Jhàyanti" tức là
ajjhàyaka, và ajjàyakà là chữ thứ ba được khởi lên
(Các vị lập lại các tập Vedà). Này Vàsettha, thời ấy
họ thuộc hạ cấp. Nay họ xem là cao thượng nhất.

Như vậy, này Vàsettha là sự khởi lên nguồn gốc giới
vức xã hội của các Bà-la-môn, theo danh từ truyền
thống cổ xưa. Nguồn gốc của họ là ở giữa những loài
hữu tình ấy, không ở ngoài loại nào khác một cách
đúng pháp tắc, không phải phi pháp. Này Vàsettha,
như vậy Pháp là tối thượng ở đời, trong hiện tại và
cả cho đời sau.

24. Này Vàsettha, một số loài hữu tình này, theo
pháp dâm dục, thiết lập các nghề nghiệp sai khác
(Vissuta). Này Vàsettha, những ai theo pháp dâm
dục, thiết lập ra các nghề nghiệp sai khác, như vậy
gọi là Vessà. Danh từ Vessà được khởi lên.

Như vậy, này Vàsettha là sự khởi lên nguồn gốc giới vức xã hội của các Vessà, theo danh từ truyền thống cổ xưa. Nguồn gốc của họ là ở giữa các loài hữu tình ấy, không ở ngoài loại nào khác, một cách đúng pháp tắc, không phải phi pháp. Này Vàsettha, như vậy Pháp là tối thượng ở đời, trong hiện tại và cả cho đời

HỮU TÌNH                                            245

sau.

25. Này Vàsettha, một số loài hữu tình còn lại lựa
chọn săn bắn. Những ai sống săn bắn và theo các
nghề hèn nhỏ, này Vàsettha, được gọi là Suddà. Và
danh từ Suddsà được khởi lên.

Như vậy, này Vàsettha, là sự khởi lên nguồn gốc giới
vức xã hội của các Suddà, theo danh từ truyền thống
cổ xưa. Nguồn gốc của chúng là ở giữa các loài hữu
tình ấy, không ở ngoài loại nào khác, một cách đúng
pháp tắc, không phải phi pháp. Này Vàsettha như vậy
Pháp là tối thượng ở đời, trong hiện tại và cả cho đời
sau.

26. Này Vàsettha,

- Một thời có vị Khattiya (Sát-đế-lỵ) tự trách
pháp của mình, xuất gia, từ bỏ gia đình, sống
không gia đình: "Tôi sẽ sống làm người Sa
môn".
- Vị Bàlamôn, tự trách pháp của mình, xuất gia,
từ bỏ gia đình, sống không gia đình: "Tôi sẽ
sống làm người Sa-môn".
- Vị Vessà, tự trách pháp của mình, xuất gia từ
bỏ gia đình, sống không gia đình: "Tôi sẽ sống
làm người Sa-môn".

HỮU TÌNH                                            246

- Vị Suddà, tự trách pháp của mình, xuất gia từ
bỏ gia đình, sống không gia đình: "Tôi sẽ sống
làm người Sa-môn".
 Này Vàsettha, giai cấp Samana (Sa-môn) được
khởi lên từ bốn giai cấp ấy. Nguồn gốc của Sa-
môn là ở giữa các loài hữu tình ấy, không ở
ngoài loại nào khác, một cách đúng pháp tắc,
không phải phi pháp. Này Vàsettha, như vậy
Pháp là tối thượng ở đời, trong hiện tại và cả
cho đời sau.

27. Này Vàsettha, vị Khattiya, làm tà hạnh về thân,
làm tà hạnh về miệng, làm tà hạnh về ý, có tà kiến.
Do tà kiến, tà nghiệp làm nhơn duyên, sau khi thân
hoại mạng chung sanh vào khổ giới, ác thú, đọa xứ,
địa ngục. Này Vàsettha, vị Bà la môn... Này
Vàsettha, vị Vessà... Này Vàsettha, vị Suddà làm tà
hạnh về thân, làm tà hạnh về miệng, làm tà hạnh về
ý, có tà kiến. Do tà kiến, tà nghiệp làm nhơn duyên,
sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào khổ giới, ác
thú, đọa xứ, địa ngục.

28. Này Vàsettha, vị Khattiya làm chánh hạnh về thân, chánh hạnh về miệng, chánh hạnh về ý, có chánh kiến. Do chánh kiến, chánh nghiệp làm nhơn duyên, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào thiện thú, Thiên giới. Này Vàsettha, vị Bà la môn... Này

HỮU TÌNH                                          247

Vàsettha, vị Vessà... Này Vàsettha, vị Suddà làm
chánh hạnh về thân, chánh hạnh về miệng, chánh
hạnh về ý, có chánh kiến. Do chánh kiến, chánh
nghiệp làm nhơn duyên, sau khi thân hoại mạng
chung, sanh vào thiện thú, Thiên giới.

29. Này Vàsettha, vị Khattiya, làm hai hạnh về thân,
hai hạnh về miệng, hai hạnh về ý, có chánh kiến tà
kiến lẫn lộn. Do chánh kiến tà kiến, chánh hạnh tà
hạnh lẫn lộn làm nhơn duyên, sau khi thân hoại mạng
chung, thọ lãnh lạc và khổ thọ. Này Vàsettha, vị
Bàlamôn... Này Vàsettha, vị Vessà... Này Vàsettha,
vị Suddà, làm hai hạnh về thân, hai hạnh về miệng,
hai hạnh về ý, có chánh kiến, có tà kiến lẫn lộn. Do
chánh kiến tà kiến, chánh hạnh tà hạnh lẫn lộn làm
nhơn duyên, sau khi thân hoại mạng chung, thọ lãnh
lạc và khổ thọ.

30. Này Vàsettha, vị Khattiya, chế ngự về thân, chế
ngự về miệng, chế ngự về ý, sau khi tu tập Bảy pháp
Giác chi đã diệt trừ hoàn toàn (các ác pháp) ngay
trong đời hiện tại. Này Vàsettha, vị Bà la môn... vị
Vessà... Này Vàsettha vị Suddà, chế ngự về thân, chế
ngự về miệng, chế ngự về ý, sau khi tu tập Bảy pháp
Giác chi đã diệt trừ hoàn toàn (các ác pháp) ngay
trong đời hiện tại.

HỮU TÌNH                                          248

31. Này Vàsettha, trong bốn giai cấp này, vị Tỷ
kheo, là bậc Alahán, lậu hoặc đã diệt tận, việc phải
làm đã làm, gánh nặng đã đặt xuống, mục tiêu đã
đạt tới, hữu kiết sử đã trừ diệt, chánh trí giải thoát.
Vị ấy được gọi là tối thượng trong tất cả giai cấp,
đúng với Chánh pháp, không phải phi pháp. Này
Vàsettha, như vậy Pháp là tối thượng ở đời, trong
hiện tại và cho cả đời sau.

32. Này Vàsettha, bài kệ sau đây được Phạm thiên Sanamkumàra (Thường Đồng hình Phạm thiên) tuyên thuyết:

Chúng sanh tin giai cấp,
Sát đế lỵ tối thắng.
Ai đủ cả trí, đức,
Tối thắng giữa Nhân, Thiên.

Này Vàsettha, bài kệ này được Phạm thiên
Sanamkumàra, khéo hát chớ không phải vụng hát,
khéo nói chớ không phải vụng nói, đầy đủ ý nghĩa
chớ không phải không đầy đủ, được Ta chấp nhận.

Này Vàsettha, Ta cũng nói như sau:

Chúng sanh tin giai cấp, Sát đế lỵ tối thắng. Ai đủ cả trí, đức,

HỮU TÌNH                                             249

Tối thắng giữa Nhân, Thiên.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Vàsettha và Bhàradvàja hoan hỷ tín thọ lời giảng Thế Tôn.

HỮU TÌNH                                   250

13    Tất cả các loài hữu tình do thức ăn mà an trú - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567

KINH PHÚNG TỤNG
(SANGITI – SUTTANTA)
– Bài kinh số 33 – Trường II, 567
(Trích đoạn)

I

Như vầy tôi nghe.

1. Một thời Thế Tôn du hành giữa dân tộc Mallà cùng
với Đại chúng Tỷ-kheo khoảng năm trăm vị. Ngài
đến tại thành của dân chúng Mallà tên là Pàvà và trú
tại đấy. Thế Tôn trú tại Pàvà trong rừng xoài của thợ
rèn Cunda.

2. Lúc bấy giờ, một hội trường tên là Ubbhataka mới được dựng lên giữa dân chúng Mallà, trú ở Pàvà, và hội trường này chưa có vị Sa-môn, Bà-la-môn, hay một người nào khác an trú. Dân chúng Mallà ở Pàvà được nghe: "Thế Tôn du hành giữa dân tộc Mallà,

HỮU TÌNH                                           251

cùng với Đại chúng Tỷ-kheo khoảng năm trăm vị.
Ngài đến tại Pàvà, trú tại đấy, trong rừng xoài của
thợ rèn Cunda". Rồi các vị Mallà ở Pàvà đến chỗ Thế
Tôn ở, sau khi đến, đảnh lễ Ngài rồi ngồi xuống một
bên. Sau khi ngồi xuống một bên, các vị Mallà ở
Pàvà bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, ở đây một hội trường tên là
Ubbhataka mới được dựng lên giữa dân chúng Mallà
ở Pàvà, và hội trường này chưa có vị Sa-môn, Bà-la-
môn, hay một người nào khác an trú. Bạch Thế Tôn,
mong Thế Tôn là người đến dùng hội trường này
trước tiên. Nhờ Thế Tôn dùng trước tiên, dân chúng
Mallà ở Pàvà sẽ được hạnh phúc an lạc lâu dài.

Thế Tôn im lặng nhận lời.

3. Rồi các vị Mallà ở Pàvà, sau khi biết Thế Tôn đã nhận lời, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân phía hữu hướng đến Ngài, từ tạ đi đến hội trường. Sau khi đến, liền dùng đệm trải khắp tất cả, sửa soạn các ghế ngồi, đặt sẵn một ghè nước, treo cây đèn dầu, rồi đến chỗ Thế Tôn ở. Sau khi đến, các vị này đảnh lễ Ngài và đứng một bên. Sau khi đứng một bên, các vị Mallà ở Pàvà bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, hội trường đã được trải nệm tất cả, các ghế ngồi đã được sửa soạn, ghè nước đã được đặt

HỮU TÌNH                                          252

sẵn, cây đền dầu đã được treo lên, Thế Tôn hãy làm gì Ngài nghĩ là phải thời.

4. Rồi Thế Tôn đắp y, cầm y bát cùng với chúng Tỷ- kheo đến tại hội trường. Khi đến xong Ngài rửa chân và vào hội trường. Thế Tôn ngồi dựa trên cột chính giữa, mặt hướng về phía Đông. Chúng Tỷ-kheo sau khi rửa chân, vào hội trường, ngồi dựa trên bức tường phía Tây, mặt hướng về phía Đông, sau lưng Thế Tôn. Các vị Mallà ở Pàvà cũng rửa chân, đi vào hội trường, và ngồi xuống, dựa vào bức tường phía Đông, mặt hướng phía Tây, trước mặt có Thế Tôn. Rồi Thế Tôn, cho đến đêm thật khuya, thuyết pháp cho dân Mallà ở Pàvà, giảng dạy, giải thích, khích lệ, làm cho hứng khởi rồi bảo các vị ấy về:

- Này Vàsetthà, đêm đã quá khuya. Các Ngươi hãy làm những gì các Ngươi xem là phải thời.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn!

Các vị Mallà ở Pàvà vâng lời Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Ngài, thân phía hữu hướng về Ngài và ra đi.

5. Thế Tôn, khi dân Mallà đi chưa bao lâu, nhìn chúng Tỷ-kheo đang yên lặng, rồi bảo tôn giả Sàriputta:

HỮU TÌNH                                            253

- Này Sàriputta, chúng Tỷ-kheo không có hôn trầm thụy miên. Này Sàriputta, hãy thuyết pháp cho chúng Tỷ-kheo. Ta cảm thấy đau lưng! Ta muốn nằm nghỉ.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn! - Tôn giả Sàriputta vâng lời Thế Tôn.

Rồi Thế Tôn, xếp y Sanghàti (Tăng-già-lê) gấp bốn
và nằm xuống như cách nằm con sư tử, thân phía
hữu, hai chân để trên nhau, chánh niệm tỉnh giác, với
tâm nghĩ đến lúc ngồi dậy.

6. Lúc bấy giờ, Niganthà Nàthaputta vừa mới tạ thế ở Pàvà. Sau khi vị này tạ thế, các vị Niganthà chia ra làm hai phái, chia rẽ nhau, tranh chấp nhau, tranh luận nhau và sống tàn hại nhau với binh khí bằng miệng: "Ngươi không biết pháp luật này, ta biết pháp luật này. Sao Ngươi có thể biết pháp luật này? Người theo tà hạnh, ta theo chánh hạnh. Lời nói ta tương ưng, lời nói Ngươi không tương ưng. Điều đáng nói trước, Ngươi nói sau; điều đáng nói sau, Ngươi nói trước. Điều Ngươi quan niệm trình bày đã bị đảo lộn. Quan niệm của Ngươi đã bị thách đố. Ngươi đã bị đánh bại. Hãy đi giải tỏa quan điểm của Ngươi! Hãy tự thoát khỏi bế tắc nếu Ngươi có thể làm được". Hình như các đệ tử của Niganthà Nàthaputta muốn tàn hại lẫn nhau. Chính các đệ tử cư sĩ mặc đồ trắng

HỮU TÌNH                                            254

của Nigantha Nàthaputta cũng chán ngấy, cơ hiềm
và phản đối các vị Nigantha, vì pháp luật của họ đã
được trình bày, tuyên bố một cách vụng về, không
có hiệu năng hướng dẫn, không hướng đến an tịnh,
không do vị Chánh Đẳng Giác tuyên thuyết, tháp y
chỉ đã bị đổ vỡ, không có chỗ y chỉ.

7. Rồi tôn giả Sàriputta bảo các Tỷ-kheo:

- Này Hiền giả, Niganthà Nàthaputta vừa mới từ trần
không bao lâu. Sau khi vị này từ trần, các Nigantha
(Ni-kiền-tử) chia làm hai phe... và không có người y
chỉ.

Nhưng với chúng ta, này các Hiền giả, pháp này được Thế Tôn khéo giảng dạy, khéo trình bày, một Chánh pháp có hiệu năng hướng dẫn, hướng đến an tịnh, do vị Chánh Đẳng Giác trình bày. Ở đây, tất cả mọi người cần phải cùng nhau tụng đọc, không cãi cọ nhau, để phạm hạnh này được trường tồn, được duy trì lâu ngày, vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì an lạc cho chúng sanh, vì lòng thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì an lạc cho chư Thiên và loài Người.

Này các Hiền giả, thế nào là Pháp được Thế
Tôn khéo giảng dạy, khéo trình bày, một pháp có
hiệu năng hướng dẫn, hướng đến an tịnh do vị Chánh
Đẳng Giác trình bày. Ở đây, tất cả cần phải cùng

HỮU TÌNH                                          255

nhau tụng đọc không cãi cọ nhau, để phạm hạnh này
được trường tồn, được duy trì lâu ngày, vì hạnh phúc
cho chúng sanh, vì an lạc cho chúng sanh, vì lòng
thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an
lạc cho chư Thiên và loài Người?

Này các Hiền giả, có một pháp được Thế Tôn chơn
chánh giảng dạy, vị đã biết, đã thấy, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác. Ở đây, mọi người cần phải cùng
nhau tụng đọc, không có tranh luận, để phạm hạnh
này được trường tồn, được duy trì lâu ngày, vì hạnh
phúc cho chúng sanh, vì an lạc cho chúng sanh, vì
lòng thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc,
vì an lạc cho chư Thiên và loài Người.

8. Thế nào là một pháp?

1.   Tất cả loài hữu tình do các món ăn (àhàra) mà an trú,

2.   Tất cả loài hữu tình do các hành (samkhàrà) mà an trú.

Này các Hiền giả, đó là một pháp được Thế Tôn, vị đã biết, đã thấy, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, thuyết giảng một cách chơn chánh. Ở đây, mọi người cần phải cùng nhau tụng đọc, không có tranh luận, để phạm hạnh này được trường tồn, được duy trì lâu

HỮU TÌNH                                           256

ngày, vì hạnh phúc cho chúng sanh, vì an lạc cho chúng sanh, vì lòng thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư Thiên và loài Người.

9. Này các Hiền giả, có hai pháp được Thế Tôn chơn
chánh giảng dạy, vị đã biết, đã thấy, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác. Ở đây, mọi người cần phải cùng
nhau tụng đọc... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc
cho chư Thiên và loài Người.

Thế nào là hai pháp?

1.   Danh và sắc.

2.   Vô minh và hữu ái.

3.   Hữu kiến và vô hữu kiến.

4.   Vô tàm và vô quý.

5.   Tàm và quý.

6.   Ác ngôn và ác hữu.

7.   Thiện ngôn và thiện hữu.

8.   Nhập tội thiện xảo và xuất tội thiện xảo.

HỮU TÌNH                                              257

9.    Đẳng chí thiện xảo và xuất khởi đẳng chí thiện xảo.

10.   Giới thiện xảo và tác ý thiện xảo.

11.   Xứ thiện xảo và duyên khởi thiện xảo.

12.   Thiện xảo về xứ và thiện xảo về phi xứ.

13.   Chơn trực và tàm quý.

14.   Kham nhẫn và nhu hòa.

15.   Lời nói nhu thuần và tiếp đón thân tình.

16.   Vô hại và từ ái.

17.   Thất niệm và bất chánh tri.

18.   Chánh niệm và tỉnh giác.

19.   Các căn không được chế ngự và ăn uống không tiết độ.

20.   Các căn được chế ngự và ăn uống có tiết độ.

21.   Tư duy lực và tu tập lực.

22.   Niệm lực và định lực.

HỮU TÌNH                                             258

23.   Chỉ và quán.

24.   Chỉ tướng và tinh cần tướng.

25.   Tinh cần và không dao động.

26.   Giới thành tựu và kiến thành tựu.

27.   Giới suy khuyết và kiến suy khuyết.

28.   Giới thanh tịnh và kiến thanh tịnh.

29.   Kiến thanh tịnh và tinh cần theo tri kiến ấy.

30.   Dao động đối với các pháp bị dao động và chánh tinh cần của người bị dao động ấy.

31.   Không tri túc với các thiện pháp và không thối thất trong tinh cần.

32.   Minh tri và giải thoát.

33.   Tận tri và vô sanh trí.

Này các Hiền giả, hai pháp này được Thế Tôn chơn chánh giảng dạy, vị đã biết, đã thấy, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Ở đây, mọi người cần phải cùng nhau tụng đọc... vì an lạc cho chư Thiên và loài

HỮU TÌNH                                              259

Người.

10. Này các Hiền giả, có ba pháp được Thế Tôn chơn chánh giảng dạy, vị đã biết, đã thấy, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác. Ở đây, mọi người cần phải cùng nhau tụng đọc... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư Thiên và loài Người. Thế nào là...

1.   Ba bất thiện căn: Tham bất thiện căn, sân bất thiện căn, si bất thiện căn.

2.   Ba thiện căn: Vô tham thiện căn, vô sân thiện căn, vô si thiện căn.

3.   Ba ác hạnh: Thân ác hạnh, khẩu ác hạnh, ý ác hạnh.

4.   Ba thiện hạnh: Thân thiện hạnh, khẩu thiện hạnh, ý thiện hạnh.

5.   Ba bất thiện tầm: Dục tầm, sân tầm, hại tầm.

6.   Ba thiện tầm: Ly dục tầm, vô sân tầm, vô hại tầm.

7.   Ba bất thiện tư duy: Dục tư duy, sân tư duy, hại tư duy.

HỮU TÌNH                                              260

8.    Ba thiện tư duy: Ly dục tư duy, vô sân tư duy, vô hại tư duy.

9.    Ba bất thiện tưởng: Dục tưởng, sân tưởng, hại tưởng.

10.   Ba thiện tưởng: Ly dục tưởng, vô sân tưởng, vô hại tưởng.

11.   Ba bất thiện giới: Dục giới, sân giới, hại giới.

12.   Ba thiện giới: Ly dục giới, vô sân giới, vô hại giới.

13.   Ba giới khác: Dục giới, sắc giới, vô sắc giới.

14.   Ba giới khác: Sắc giới, vô sắc giới, diệt giới.

15.   Ba giới khác: Liệt giới, trung giới, thắng giới.

16.   Ba ái: Dục ái, hữu ái, vô hữu ái.

17.   Ba ái khác: Dục ái, sắc ái, vô sắc ái.

18.   Ba ái khác: Sắc ái, vô sắc ái, diệt ái.

19.   Ba kiết sử: Thân kiến, nghi, giới cấm thủ.

20.   Ba lậu: Dục lậu, hữu lậu, vô minh lậu.

HỮU TÌNH                                                 261

21.   Ba hữu: Dục hữu, sắc hữu, vô minh hữu.

22.   Ba cầu: Dục cầu, hữu cầu, phạm hạnh cầu.

23.   Ba mạn: Thắng mạn, đẳng mạn, ty liệt mạn.

24.   Ba thời: Quá khứ thời, vị lai thời, hiện tại thời.

25.   Ba biên: Hữu thân biên, hữu thân tập biên, hữu thân diệt biên.

26.   Ba thọ: Lạc thọ, khổ thọ, phi khổ phi lạc thọ.

27.   Ba khổ tánh: Khổ khổ, hành khổ, hoại khổ.

28.   Ba tụ: Tà định tụ, chánh định tụ, bất định tụ.

29.   Ba nghi:

- Đối với vấn đề thuộc quá khứ nghi ngờ, do dự, không quyết định, không hài lòng;

- Đối với các vấn đề thuộc tương lai, nghi ngờ, do dự, không quyết định, không hài lòng;

- Đối với các vấn đề hiện tại nghi ngờ, do dự, không quyết định, không hài lòng.

HỮU TÌNH                                                262

30.   Ba điều Như Lai không cần gìn giữ:

- Này các Hiền giả, Như Lai thanh tịnh
thiện hành về thân. Như Lai không có ác
hạnh về thân mà Như Lai phải gìn giữ:
"Chớ để người khác biết việc này về Ta".

- Này các Hiền giả, Như Lai thanh tịnh
thiện hành về miệng. Như Lai không có
ác hạnh về miệng mà Như Lai phải gìn
giữ: "Chớ để người khác biết việc này về
Ta".

- Này các Hiền giả, Như Lai thanh tịnh
thiện hành về ý. Như Lai không có ác
hạnh về ý mà Như Lai phải gìn giữ: "Chớ
để người khác biết việc này về Ta".

31.   Ba loại lửa:

   Tham chướng, sân chướng, si chướng.

32.   Ba loại lửa:

   Lửa tham, lửa sân, lửa si.

33.   Ba loại lửa khác:

HỮU TÌNH                                           263

   Lửa của người hiếu kính,

   Lửa của người gia chủ,

   Lửa của người cúng dường (cha mẹ, vợ con và các vị xuất gia).

34.   Ba loại sắc tụ:

   Hữu kiến hữu đối sắc,

   Vô kiến hữu đối sắc,

   Vô kiến vô đối sắc.

35.   Ba hành:

 Phước hành,

 Phi phước hành,

 Bất động hành.

36.   Ba loại người:

 Hữu học nhân, vô học nhân, phi hữu học phi vô học nhân.

HỮU TÌNH                                       264

37.   Ba vị trưởng lão:

 Sanh trưởng lão, pháp trưởng lão, nhập định trưởng lão.

38.   Ba phước nghiệp sự:

 Thí hành phước nghiệp sự,

 Giới hành phước nghiệp sự,

 Tu hành phước nghiệp sự.

39.   Ba cử tội sự:

 Thấy, nghe và nghi.

40.   Ba dục sanh:

- Này các Hiền giả, có những loại hữu tình
do dục an trú. Đối với các dục, họ chịu sự
an trú, họ bị chi phối phụ thuộc, như loài
Người, một số chư Thiên, một số tái sanh
trong đọa xứ. Đó là loại dục sanh thứ
nhất.

- Này các Hiền giả, có những loại hữu tình có lòng dục đối với những sự vật do họ

HỮU TÌNH                                           265

tạo ra. Họ tạo hóa ra các sự vật và họ sống
bị chi phối phụ thuộc trong những dục
vọng ấy, như các loài chư Thiên
Nimmàna-Rati (Hóa Lạc thiên). Đó là
loại dục sanh thứ hai.

- Này các Hiền giả, có những loại hữu tình
có lòng dục đối sự vật do các loài khác
tạo ra. Họ sống bị chi phối phụ thuộc
trong những dục vọng đối với sự vật do
các loại khác tạo ra. Như các loài chư
Thiên Para-nimmitava-savatti (Tha Hóa
Tự tại thiên). Đó là hạng dục sanh thứ ba.

41.   Ba loại lạc sanh:

- Này các Hiền giả, có những loài hữu tình
(trong quá khứ) luôn luôn tạo ra (thiền
định lạc) hay sống trong sự an lạc, như
các vị Brahma - Kàyikà (Phạm Chúng
thiên). Đó là hạng lạc sanh thứ nhất.

- Này các Hiền giả, có những loại hữu tình
thấm nhuần, biến mãn, sung mãn, hưng
thịnh với an lạc. Thỉnh thoảng họ thốt ra
những câu cảm hứng: "Ôi an lạc thay! Ôi
an lạc thay!", như chư Thiên Àbhassarà

HỮU TÌNH                                             266

(Quang Âm thiên). Đó là hạng lạc sanh thứ hai.

- Này các Hiền giả, có những loại hữu tình
thấm nhuần, biến mãn, sung mãn, hưng
thịnh với an lạc. Họ sống mãn túc với an
lạc ấy, cảm thọ an lạc, như chư Thiên
Subhakinnà (Biến Tịnh thiên). Đó là loại
lạc sanh thứ ba.

42.   Ba tuệ: Hữu học tuệ, vô học tuệ, phi hữu học phi vô học tuệ.

43.   Loại ba tuệ khác:

 Tư sanh tuệ,

 Văn sanh tuệ,

 Tu sanh tuệ.

44.   Ba loại binh khí:

 Nghe, xả ly và tuệ.

45.   Ba căn: Vị tri đương tri căn, dĩ tri căn, cụ tri căn.

HỮU TÌNH                                             267

46.   Ba nhãn: Nhục nhãn, thiên nhãn, tuệ nhãn.

47.   Ba học:

 Tăng thượng giới học, tăng thượng tâm học, tăng thượng tuệ học.

48.   Ba sự tu tập:

 Thân tu, tâm tu, tuệ tu.

49.   Ba vô thượng:

 Kiến vô thượng, hành vô thượng, giải thoát vô thượng.

50.   Ba định:

- Hữu tầm hữu tứ định,

- Vô tầm hữu tứ định,

- Vô tầm vô tứ định.

51.   Lại ba định khác:

 Không định, vô tướng định, vô nguyện định.

HỮU TÌNH                                           268

52.   Ba thanh tịnh:

 Thân thanh tịnh, ngữ thanh tịnh, ý thanh tịnh.

53.   Ba tịch mặc:

 Thân tịch mặc, ngữ tịch mặc, ý tịch mặc.

54.   Ba thiện xảo:

 Tăng ích thiện xảo, tổn ích thiện xảo, phương tiện thiện xảo.

55.   Ba kiêu:

 Vô bệnh kiêu, niên tráng kiêu, hoạt mạng kiêu.

56.   Ba tăng thượng:

 Ngã tăng thượng, thế tăng thượng, pháp tăng thượng.

57.   Ba luận sự:

 Luận bàn về vấn đề quá khứ: "Sự việc này xảy ra trong quá khứ",

HỮU TÌNH                                         269

 Luận bàn về vấn đề tương lai: "Sự việc này xảy ra trong tương lai";

 Luận bàn về vấn đề hiện tại: "Sự việc này xảy ra trong hiện tại".

58.   Ba minh:

 Túc mạng trí minh, Hữu tình sanh tử minh, Lậu tận trí minh.

59.   Ba trú:

 Thiên trú, Phạm trú, Thánh trú.

60.   Ba thần thông:

- Thần túc thần thông,

- Tri tha tâm thần thông,

- Giáo giới thần thông.

Này các Hiền giả, ba pháp này được Thế Tôn chơn
chánh giảng dạy, vị đã biết, đã thấy, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác. Ở đây, mọi người cần phải
cùng nhau tụng đọc, không có tranh luận... vì lợi
ích cho chúng sanh, vì hạnh phúc cho chúng sanh,

HỮU TÌNH                                          270

vì an lạc cho chư Thiên và loài Người.

11. Này các Hiền giả, có bốn pháp được Thế Tôn
chơn chánh giảng dạy, vị đã biết, đã thấy, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác. Ở đây, mọi người cần phải
cùng nhau tụng đọc, không có tranh luận, để phạm
hạnh... Thế nào là bốn?

1.   Bốn niệm xứ:

- Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ-kheo quán thân trên thân, tinh cần, tỉnh giác, chánh niệm để nhiếp ph

HỮU TÌNH                                           271

- Với mục đích khiến cho các thiện pháp từ
trước chưa sanh nay cho sanh khởi, khởi
lên ý muốn, cố gắng, tinh tấn, sách tâm,
trì tâm.

- Với mục đích khiến cho các thiện pháp
đã được sanh có thể duy trì, không có mù
mờ, được tăng cường, được quảng đại,
được tu tập, được viên mãn, khởi lên ý
muốn, cố gắng, tinh tấn, sách tâm, trì tâm.

3.   Bốn thần túc:

- Này các Hiền giả, ở đây, vị Tỷ-kheo tu tập thần túc, câu hữu với tinh tấn thực hiện Dục thiền định.

- Tu tập thần túc câu hữu với tinh tấn thực hiện Tâm thiền định.

- Tu tập thần túc câu hữu với Tinh tấn thực hiện tinh tấn thiền định.

- Tu tập thần thức câu hữu với tinh tấn thực
hiện Tư duy thiền định (Dục như ý thần
túc, Tâm như ý thần túc, Tinh tấn như ý
thần túc, Tư duy như ý thần túc).

HỮU TÌNH                                           272

4.   Bốn thiền:

- Ở đây, vị Tỷ-kheo ly dục, ly ác pháp
chứng và trú thiền thứ nhất, một trạng
thái hỷ lạc do ly dục sanh, với tầm, với
tứ.

- Diệt tầm và tứ, chứng và trú thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm không tứ, nội tỉnh nhất tâm.

- Ly hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân
cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là
xả niệm lạc trú, chứng và an trú thiền thứ
ba.

- Xả lạc, xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, chứng và trú thiền thứ tư, không khổ, không lạc, xã niệm thanh tịnh.

5.   Bốn tu tập thiền định:

- Này các Hiền giả, có sự tu tập thiền định, nhờ tu tập, nhờ hành trì nhiều lần đưa đến lạc trú ngay trong hiện tại.

- Này các Hiền giả, có sự tu tập thiền định, nhờ tu tập, nhờ hành trì nhiều lần, đưa

HỮU TÌNH                                           273

đến chứng đắc tri kiến.

- Này các Hiền giả, có sự tu tập thiền định, nhờ tu tập, nhờ hành trì nhiều lần, đưa đến chánh niệm tỉnh giác.

- Này các Hiền giả, có sự tu tập thiền định, nhờ sự tu tập, nhờ hành trì nhiều lần đưa đến sự diệt tận các lậu hoặc.

 Này các Hiền giả, thế nào là sự tu tập
thiền định, nhờ tu tập, nhờ hành trì nhiều
lần đưa đến lạc trú ngay trong hiện tại?
Ở đây, này các Hiền giả, có vị Tỷ-kheo ly
dục, ly ác pháp, và trú thiền thứ nhất...
thiền thứ hai... thiền thứ ba... chứng và trú
thiền thứ tư. Này các Hiền giả, như vậy
là sự tu tập thiền định, nhờ tu tập, nhờ
hành trì nhiều lần đưa đến lạc trú ngay
trong hiện tại.

 Này các Hiền giả, thế nào là sự tu tập
thiền định, nhờ tu tập, nhờ hành trì nhiều
lần đưa đến chứng đắc tri kiến? Này các
Hiền giả, ở đây, vị Tỷ-kheo, tác ý quang
minh tưởng, an trú tưởng ban ngày, ban
ngày thế nào ban đêm như vậy, ban đêm

HỮU TÌNH                                           274

thế nào ban ngày như vậy. Và như vậy
với tâm mở rộng không có đóng kính, tạo
ra một tâm có hào quang. Này các Hiền
giả, như vậy là tu tập thiền định, nhờ tu
tập, nhờ hành trì nhiều lần, đưa đến
chứng đắc tri kiến.

 Này các Hiền giả, thế nào là sự tu tập
thiền định, nhờ tu tập, nhờ hành trì nhiều
lần, hướng đến chánh niệm, tỉnh giác?
Này các Hiền giả, ở đây, vị Tỷ-kheo biết
được thọ khởi, biết được thọ trú, biết
được thọ diệt, biết được tưởng khởi, biết
được tưởng trú, biết được tưởng diệt, biết
được tầm khởi, biết được tầm trú, biết
được tầm diệt. Này các Hiền giả, như vậy
là sự tu tập thiền định, nhờ tu tập, nhờ
hành trì nhiều lần, đưa đến chánh niệm
tỉnh giác.

 Này các Hiền giả, thế nào là sự tu tập
thiền tịnh, nhờ tu tập, nhờ hành trì nhiều
lần, đưa đến sự diệt tận các lậu hoặc?
Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ-kheo an
trú, quán tánh sanh diệt trên Năm Thủ
uẩn - Đây là sắc, đây là sắc tập, đây là sắc
diệt. Đây là thọ... Đây là tưởng... Đây là

HỮU TÌNH                                          275

hành... Đây là thức, đây là thức tập, đây
là thức diệt. Này các Tỷ-kheo, như vậy là
sự tu tập thiền định, nhờ tu tập, nhờ hành
trì nhiều lần, đưa đến sự diệt tận các lậu
hoặc.

6.   Bốn vô lượng tâm:

- Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ-kheo an
trú, biến mãn một phương với tâm câu
hữu tới từ, cũng vậy phương thứ hai, cũng
vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ
tư. Như vậy cùng khắp thế giới, trên dưới
bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp
vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn với
tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô biên,
không hận, không sân.

- Với tâm câu hữu với bi... với tâm câu hữu
với hỷ... an trú, biến mãn một phương với
tâm phương thứ ba, cũng vậy phương thứ
tư. Như vậy cùng khắp thế giới, trên,
dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng
khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn
với tâm câu hữu với xả, quảng đại, vô
biên, không hận, không sân.

HỮU TÌNH                                           276

7.   Bốn vô sắc:

- Này các Hiền giả, ở đây, vị Tỷ-kheo vượt
lên mọi sắc tướng, diệt trừ mọi chướng
ngại tưởng, không tác ý đối với dị tưởng,
vị Tỷ-kheo nghĩ rằng: "Hư không là vô
biên", chứng và trú Không vô biên xứ.

- Vượt lên mọi Không vô biên xứ, nghĩ rằng: " Thức là vô biên ", chứng và trú Thức vô biên xứ.

- Vượt lên mọi thức vô biên xứ, nghĩ rằng: " Không có vật gì " , chứng và trú Vô sỡ hữu xứ.

- Vượt lên mọi Vô sở hữu xứ, chứng và trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ.

8.   Bốn y chỉ:

Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ-kheo:

- Sau khi suy nghĩ, thọ dụng;

- Sau khi suy nghĩ, nhẫn thọ;

- Sau khi suy nghĩ, viễn ly;

HỮU TÌNH                                         277

- Sau khi suy nghĩ, khiển trừ.

9.   Bốn Thánh chủng:

- Này các Hiền giả, ở đây, vị Tỷ-kheo tự
bằng lòng với bất cứ loại y nào, tán thán
sự bằng lòng với bất cứ loại y nào, không
cố gắng tìm cầu y một cách không xứng
đáng, không có áo não nếu không được y,
nhưng khi được y, vị này, không nhiễm
trước, không say mê, không có phạm tội.
Vị này dùng y, thấy các nguy hiểm và biết
rõ sự giải thoát. Vì tự bằng lòng với bất
cứ loại y nào, vị ấy không khen mình chê
người. Ở đây, vị này khéo léo, tinh cần,
tỉnh giác, chánh niệm, này các Hiền giả,
vị Tỷ-kheo ấy được gọi là một vị đã trung
thành với Thánh chủng, theo truyền
thống quá khứ.

- Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ-kheo tự
bằng lòng với bất cứ món ăn khất thực
nào, tán thán sự bằng lòng với bất cứ món
ăn khất thực nào, không cố gắng tìm cầu
món ăn khất thực một cách không xứng
đáng, không có áo não nếu không được
món ăn khất thực. Nhưng khi được món

HỮU TÌNH                                         278

ăn khất thực, vị này không nhiễm trước,
không say mê, không có phạm tội. Vị này
dùng các món ăn khất thực, thấy các nguy
hiểm và biết rõ sự giải thoát. Vì tự bằng
lòng với bất cứ món ăn khất thực nào, vị
này không khen mình chê người. Ở đây,
vị này khéo léo, tinh cần, chánh niệm.
Này các Hiền giả, vị Tỷ-kheo ấy được gọi
là một vị đã trung thành với Thánh chủng,
theo truyền thống quá khứ.

- Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ-kheo tự
bằng lòng với bất cứ phòng xá nào, tán
thán sự bằng lòng với bất cứ phòng xá
nào, không cố gắng tìm cầu phòng xá một
cách không xứng đáng, không có áo não
nếu không được trú xứ. Nhưng khi được
phòng xá, vị này không nhiễm trước,
không say mê, không có phạm tội. Vị này
dùng các phòng xá, thấy các nguy hiểm
và biết rõ sự giải thoát. Vì tự bằng lòng
với bất cứ phòng xá nào, vị này không
khen mình chê người. Ở đây, vị này khéo
léo, tinh cần, tỉnh giác, chánh niệm. Này
các Hiền giả, vị Tỷ-kheo ấy được gọi là
một vị đã trung thành với Thánh chủng,
theo truyền thống quá khứ.

HỮU TÌNH                                          279

- Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ-kheo ưa
thích đoạn trừ, hoan hỷ đoạn trừ, ưa thích
tu tập, hoan hỷ tu tập. Nhờ ưa thích đoạn
trừ, hoan hỷ đoạn trừ, ưa thích tu tập,
hoan hỷ tu tập nên không khen mình chê
người. Ở đây, vị Tỷ-kheo này khéo léo,
tinh cần, tỉnh giác, chánh niệm. Này các
Hiền giả, vị ấy được gọi là một vị đã
trung thành với Thánh chủng, theo truyền
thống quá khứ.

10.   Bốn tinh cần:

 Chế ngự tinh cần,

 Đoạn trừ tinh cần,

 Tu tập tinh cần,

 Hộ trì tinh cần.

 Này các Hiền giả, thế nào là chế ngự tinh
cần? Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ-kheo,
khi mắt thấy sắc không nắm giữ tướng
chung, không nắm giữ tướng riêng.
Những nguyên nhân gì, vì nhãn căn
không được chế ngực, khiến tham ái, ưu

HỮU TÌNH                                           280

bi, các ác, bất thiện pháp khởi lên, vị Tỷ-
kheo tự chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì
nhãn căn, thực hành sự chế ngực nhãn
căn. Khi tai nghe tiếng... mũi ngửi
hương... lưỡi nếm vị... thân cảm xúc... ý
nhận thức các pháp, vị ấy không nắm giữ
tướng chung, không nắm giữ tướng riêng.
Những nguyên nhân gì vì ý căn không
được chế ngực, khiến tham ái, ưu bi, các
ác, bất thiện pháp khởi lên, vị Tỷ-kheo
chế ngự nguyên nhân ấy, hộ trì căn thực
hành sự chế ngự ý căn. Này các Hiền giả,
như vậy gọi là chế ngự tinh cần.

 Này các Hiền giả, thế nào là đoạn trừ
tinh cần? Này các Hiền giả, ở đây, vị Tỷ-
kheo không nhẫn chịu dục tầm đã khởi
lên, từ bỏ, đoạn trừ, tiêu diệt, không cho
hiện hữu; với sân tầm đã khởi lên... với
hại tầm đã khởi lên, từ bỏ, đoạn trừ, tiêu
diệt, không cho hiện hữu. Này các Hiền
giả, như vậy gọi là đoạn trừ tinh cần.

 Này các Hiền giả, thế nào là tu tập tinh
cần? Này các Hiền giả, ở đây, vị Tỷ-kheo
tu tập Niệm Giác chi, pháp này y xả ly, y
ly dục, y đoạn diệt, thành thục trong đoạn

HỮU TÌNH                                            281

trừ; tu tập Trạch pháp Giác chi... tu tập
Tinh tấn Giác chi... tu tập Hỷ Giác chi...
tu tập Khinh an Giác chi... tu tập Định
Giác chi... tu tập Xả Giác chi, pháp này y
xả ly, y ly dục, y đoạn diệt, thành thục
trong đoạn trừ. Này các Hiền giả, như vậy
gọi là tu tập tinh cần.

 Này các Hiền giả, thế nào là hộ trì tinh
cần? Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ-kheo
hộ trì định tướng tốt đẹp đã khởi lên, cốt
tưởng, trùng hám tưởng, thanh ứ tưởng,
đoạn hoại tưởng, trương bành tưởng. Này
các Hiền giả, như vậy gọi là hộ trì tinh
cần.

11.   Bốn trí:

- Pháp trí, loại trí, tha tâm trí, thế tục trí.

12.   Bốn trí khác:

- Khổ trí, tập trí, diệt trí, đạo trí.

13.   Bốn Dự lưu hướng chi:

- Thiện nhân thân cận,

HỮU TÌNH                                                   282

- Diệu pháp thính thọ,

- Như lý tác ý,

- Pháp tùy pháp hành.

14.   Bốn Dự lưu quả chi:

- Ở đây Thánh đệ tử thành tựu lòng tin
tuyệt đối với Phật - "Đây là Thế Tôn, bậc
A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh
Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô
Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên
Nhơn Sư, Phật, Thế Tôn".

- Vị này thành tựu lòng tin tuyệt đối đối với
Pháp - "Pháp được Thế Tôn khéo léo
thuyết giảng, Pháp ấy là thiết thực hiện
tại, vượt ngoài thời gian, đến mà thấy, có
hiệu năng hướng thượng, chỉ người có trí
mới tự mình giác hiểu".

- Vị ấy thành tự lòng tin tuyệt đối chúng
Tăng: "Chúng Tăng đệ tử của Thế Tôn là
đầy đủ diệu hạnh, chúng Tăng đệ tử của
Thế Tôn là đầy đủ như lý hạnh, chúng
Tăng đệ tử của Thế Tôn là đầy đủ chánh

HỮU TÌNH                                            283

hạnh, tức là bốn đôi, tám vị.

- Chúng tăng đệ tử của Thế Tôn này đáng
cung kính, đáng tôn trọng, đáng được
cúng dường, đáng được chấp tay, là
phước điền vô thượng ở đời", thành tựu
giới đức được các bậc Thánh ái mộ,
không bị hư hoại, không bị tỳ vết, được
thực hành liên tục, không bị khiếm
khuyết con người tự tại, được bậc Thánh
tán thán, không bị nhiễm ô, hướng đến
thiền định.

15.   Bốn Sa môn quả:

- Dự lưu quả, Nhứt lai quả, Bất lai quả, A- la-hán quả.

16.   Bốn giới:

- Địa giới, thủy giới, hỏa giới, phong giới.

17.   Bốn thực:

- Đoàn thực, thô hay tế;

- Xúc thực là thứ hai;

HỮU TÌNH                                           284

- Tư niệm thực là thứ ba;

- Thức thực là thứ tư.

18.   Bốn thức trú:

- Này các Hiền giả, khi duyên sắc, thức
khởi lên và an trú, thức ấy lấy sắc làm
cảnh, lấy sắc làm sở y, lấy sắc làm căn cứ
thọ hưởng, được tăng trưởng, tăng thịnh,
tăng quảng.

- Này các Hiền giả, hay duyên thọ, thức...
hay duyên tưởng... Này các Hiền giả, hay
duyên hành, thức khởi lên và an trú, thức
ấy lấy hành làm cảnh, lấy hành làm sở y,
lấy hành làm căn cứ thọ hưởng, được tăng
trưởng, tăng thịnh, tăng quảng.

19.   Bốn bất hành xứ hạnh:

- Tham dục bất hành xứ hạnh,

- Sân bất hành xứ hạnh,

- Si bất hành xứ hạnh,

- Bố úy bất hành xứ hạnh.

HỮU TÌNH                                           285

20.   Bốn ái sanh:

- Này các Hiền giả, do nhơn y phục, vị Tỷ- kheo khởi lên lòng tham ái.

- Này các Hiền giả, do nhơn đồ ăn khất thực, vị Tỷ-kheo khởi lên lòng tham ái.

- Này các Hiền giả, do nhơn phòng xá, vị Tỷ-kheo khởi lên lòng tham ái.

- Này các Hiền giả, do nhơn hữu và phi hữu, vị Tỷ-kheo khởi lên lòng tham ái.

21.   Bốn hành:

- Khổ hành trì chứng,

- Khổ hành tốc chứng,

- Lạc hành trì chứng,

- Lạc hành tốc chứng.

22.   Bốn hành khác:

- Bất kham nhẫn hành,

HỮU TÌNH                                         286

- Kham nhẫn hành,

- Điều phục hành,

- Tịch tịnh hành.

23.   Bốn pháp túc:

- Vô tham pháp túc,

- Vô sân pháp túc,

- Chánh niệm pháp túc,

- Chánh định pháp túc.

24.   Bốn pháp thọ:

- Này các Hiền giả, có pháp thọ, hiện tại khổ và tương lai quả báo khổ.

- Này các Hiền giả, có pháp thọ, hiện tại khổ và tương lai quả báo lạc.

- Này các Hiền giả, có pháp thọ, hiện tại lạc và tương lai quả báo khổ.

- Này các Hiền giả có pháp thọ, hiện tại lạc

HỮU TÌNH                                           287

và tương lai quả báo lạc.

25.   Bốn pháp uẩn:

- Giới uẩn, định uẩn, công đức uẩn, giải thoát uẩn.

26.   Bốn lực:

- Tinh tấn lực, niệm lực, định lực, tuệ lực.

27.   Bốn thắng xứ:

- Tuệ thắng xứ, đế thắng xứ, xả thắng xứ, chỉ tức thắng xứ (Bốn nguyện).

28.   Bốn cách trả lời câu hỏi:

- Trả lời câu hỏi một cách dứt khoát,

- Trả lời câu hỏi bằng cách phân tích,

- Trả lời câu hỏi bằng cách cật vấn,

- Trả lời câu hỏi bằng cách giả lơ, bỏ qua.

29.   Bốn nghiệp:

HỮU TÌNH                                           288

- Này các Hiền giả, có hắc nghiệp hắc báo.

- Này các Hiền giả, có bạch nghiệp bạch báo.

- Này các Hiền giả, có hắc bạch nghiệp, hắc bạch báo.

- Này các Hiền giả, có phi hắc phi bạch nghiệp, phi hắc phi bạch báo, và đưa đến sự tận diệt các nghiệp.

30.   Bốn pháp cần phải chứng ngộ:

- Túc mạng cần phải chứng ngộ bởi niệm.

- Sanh tử cần phải chứng ngộ bởi nhãn.

- Tám giải thoát cần phải chứng ngộ bởi thân.

- Lậu tận cần phải chứng ngộ bởi Tuệ.

31.   Bốn bộc lưu:

- Dục bộc lưu, hữu bộc lưu, kiến bộc lưu, vô minh bộc lưu.

HỮU TÌNH                                          289

32.   Bốn ách:

- Dục ách, hữu ách, kiến ách, vô minh ách.

33.   Bốn ly ách:

- Ly dục ách, ly hữu ách, ly kiến ách, ly vô minh ách.

34.   Bốn hệ phược:

- Tham thân hệ, sân thân hệ, gới cấm thủ thân hệ, thử thực chấp thân hệ.

35.   Bốn thủ:

- Dục thủ, kiến thủ, giới cấm thủ, ngã thuyết thủ.

36.   Bốn sanh:

- Noãn sanh, thai sanh, thấp sanh, hóa sanh.

37.   Bốn nhập thai:

- Này các Hiền giả, ở đây, có loài không tỉnh giác nhập mẫu thai, không tỉnh giác

HỮU TÌNH                                           290

trú mẫu thai, không tỉnh giác xuất mẫu thai. Đó là loại nhập thai thứ nhất.

- Lại nữa, này các Hiền giả, ở đây, có loại
tỉnh giác nhập mẫu thai, không tỉnh giác
trú mẫu thai, không tỉnh giác xuất mẫu
thai. Đó là loại nhập thai thứ hai.

- Lại nữa, này các Hiền giả, ở đây, có loại
tỉnh giác nhập mẫu thai, tỉnh giác trú mẫu
thai, không tỉnh giác xuất mẫu thai. Đó là
loại nhập thai thứ ba.

- Lại nữa, này các Hiền giả, ở đây, có loại
tỉnh giác nhập mẫu thai, tỉnh giác trú mẫu
thai, tỉnh giác xuất mẫu thai. Đó là loại
nhập thai thứ tư.

38.   Bốn phương cách được tự thể mới:

- Này các Hiền giả, có tự thể mới được, do ý chí của mình, không do ý chí của người khác.

- Này các Hiền giả, có tự thể mới được, do ý chí của người khác, không do ý chí của mình.

HỮU TÌNH                                           291

- Này các Hiền giả, có tự thể mới được, do ý chí của mình và ý chí của người khác.

- Này các Hiền giả, có tự thể mới được không do ý chí của mình, không do ý chí của người khác.

39.   Bốn sự cúng dường thanh tịnh:

- Này các Hiền giả, có sự cúng dường, người cúng dường thanh tịnh, người nhận cúng dường không thanh tịnh.

- Này các Hiền giả, có sự cúng dường, người nhận cúng dường thanh tịnh, người cúng dường không thanh tịnh.

- Này các Hiền giả, có sự cúng dường, cả người cúng dường và người nhận cúng dường đều không thanh tịnh.

- Này các Hiền giả, có sự cúng dường, người cúng dường và người nhận sự cúng dường đều thanh tịnh.

40.   Bốn nhiếp pháp:

- Bố thí, ái ngữ, lợi hành, đồng sự.

HỮU TÌNH                                         292

41.   Bốn phi Thánh ngôn:

- Vọng ngữ, lưỡng thiệt, ác khẩu, ỷ ngữ.

42.   Bốn Thánh ngôn:

- Ly vọng ngữ, ly lưỡng thiệt, ly ác khẩu, ly ỷ ngữ.

43.   Bốn phi Thánh ngôn khác:

- Không thấy nói thấy, không nghe nói nghe, không nghĩ nói nghĩ, không biết nói biết.

44.   Bốn Thánh ngôn khác:

- Không thấy nói không thấy,

- Không nghe nói không nghe,

- Không nghĩ nói không nghĩ,

- Không biết nói không biết.

45.   Bốn phi Thánh ngôn khác:

- Thấy nói không thấy,

HỮU TÌNH                                            293

- Nghe nói không nghe,

- Nghĩ nói không nghĩ,

- Biết nói không biết.

46.   Bốn Thánh ngôn khác:

- Thấy nói thấy,

- Nghe nói nghe,

- Nghĩ nói nghĩ,

- Biết nói biết.

47.   Bốn loại người:

- Này các Hiền giả, ở đây, có người tự làm khổ mình và siêng năng làm khổ mình.

- Này các Hiền giả, ở đây, có loại người làm khổ người khác, siêng năng làm khổ người khác.

- Này các Hiền giả, ở đây, có loại người làm khổ mình, siêng năng làm khổ mình; làm khổ người, siêng năng làm khổ

HỮU TÌNH                                         294

người.

- Này các Hiền giả, ở đây, có loại người
không làm khổ mình, không siêng năng
làm khổ mình; không làm khổ người
người, không siêng năng làm khổ người.
Vị này không làm khổ mình, không làm
khổ người ngay trong hiện tại sống ly
dục, tịch tịnh, thanh lương, an lạc thánh
thiện.

48.   Lại bốn loại người khác:

- Này các Hiền giả, ở đây, có loại người hành tự lợi, không hành lợi tha.

- Này các Hiền giả, ở đây, có loại người hành lợi tha, không hành tự lợi.

- Này các Hiền giả, ở đây, có loại người, không hành tự lợi và không hành lợi tha.

- Này các Hiền giả, ở đây, có loại người hành tư lợi và hành lợi tha.

49.   Lại bốn loại người khác:

- Sống trong bóng tối và hướng đến bóng

HỮU TÌNH                                          295

tối,

- Sống trong bóng tối hướng đến ánh sáng,

- Sống trong ánh sáng hướng đến bóng tối,

- Sống trong ánh sáng hướng đến ánh sáng.

50.   Bốn loại người khác:

- Bất động Sa môn,

- Xích liên hoa Sa môn,

- Bạch liên hoa Sa môn,

- Diệu thiện Sa môn.

Này các Hiền giả, bốn Pháp này được Thế Tôn chơn chánh giảng dạy, vị đã biết, đã thấy, bậc A la Hán, Chánh Đẳng Giác. Ở đây, mọi người cần phải cùng nhau tụng đọc, không có tranh luận... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư Thiên và loài Người.

II

HỮU TÌNH                                          296

1. Này các Hiền giả, có năm Pháp được Thế Tôn chơn chánh giảng dạy, vị đã biết, đã thấy, bậc A la hán, Chánh Đẳng Giác. Ở đây, mọi người cần phải cùng nhau tụng đọc, không có tranh luận... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư Thiên và loài Người.

1.   Năm uẩn:

- Sắc uẩn, thọ uẩn, tưởng uẩn, hành uẩn, thức uẩn.

2.   Năm thủ uẩn:

- Sắc thủ uẩn, thọ thủ uẩn, tưởng thủ uẩn, hành thủ uẩn, thức thủ uẩn.

3.   Năm dục công đức:

- Sắc do nhãn nhận thức. Sắc này khả ái, khả hỷ, khả lạc, khả ý, kích thích lòng dục, hấp dẫn.

- Tiếng do tai nhận thức... Hương do mũi
nhận thức... Vị do lưỡi nhận thức... Xúc
do thân cảm xúc là khả ái, khả hỷ, khả
lạc, khả ý, kích thích lòng dục, hấp dẫn.

4.   Năm thú:

HỮU TÌNH                                            297

- Địa ngục, bàng sanh, ngạ quỷ, Người, chư Thiên.

5.   Năm xan tham:

- Xan tham đối với trú xứ,

- Xan tham đối với gia đình,

- Xan tham đối với các vật thâu hoạch,

- Xan tham đối với sắc,

- Xan tham đối với pháp.

6.   Năm triền cái:

- Tham dục triền cái, sân triền cái, hôn trầm thụy miên cái, trạo cử hối quá triền cái, nghi triền cái.

7.   Năm hạ phần kiết sử:

- Thân kiến, nghi, giới cấm thủ, tham, sân.

8.   Năm thượng phần kiết sử:

- Sắc tham, vô sắc tham, mạn, trạo cử, vô

HỮU TÌNH                                         298

minh.

9.    Năm học xứ:

- Không sát sanh, không trộm cắp, không tà dâm, không vọng ngôn, không uống các loại rượu.

10.   Năm bất năng xứ:

- Này các Hiền giả, một vị Lậu tận Tỷ kheo không thể cố sát hại đời sống loài hữu tình.

- Một vị Lậu tận Tỷ kheo không thể cố ý lấy của không cho gọi là trộm cắp.

- Một vị Lậu tận Tỷ kheo không thể có ý hành dâm.

- Một vị Lậu tận Tỷ kheo không thể cố ý tự mình biết mà nói láo.

- Một vị Lậu tận Tỷ kheo không thể tiêu dùng các vật chứa cất vào các thú vui dục lạc như khi còn là cư sĩ.

11.   Năm sự tổn thất:

HỮU TÌNH                                          299

- Thân thuộc tổn thất,

- Tài sản tổn thất,

- Tật bệnh tổn thất,

- Giới tổn thất,

- Kiến tổn thất.

 Này các Hiền giả, không có loài hữu tình
nào, vì thân thuộc tổn thất, vì tài sản tổn
thất, hay vì tật bệnh tổn thất, sau khi thân
hoại mạng chung sanh vào khổ giới, ác
thú, đọa xứ, địa ngục. Này các Hiền giả,
có loài hữu tình, vì giới tổn thất hay vì
kiến tổn thất, sau khi thân hoại mạng
chung... sanh vào địa ngục.

12.   Năm sự thành tựu:

- Thân thuộc thành tựu,

- Tài sản thành tựu, vô bệnh thành tựu, giới thành tựu, kiến thành tựu.

 Này các Hiền giả, không có loài hữu tình nào, vì thân thuộc thành tựu, vì tài sản

HỮU TÌNH                                             300

thành tựu hay vì vô bệnh thành tựu, được
sanh lên thiện thú, Thiên giới, đời này.
Này các Hiền giả, có các loài hữu tình, vì
giới thành tựu hay vì kiến thành tựu được
sanh lên thiện thú, Thiên giới, đời này.

13.   Năm điều nguy hiểm của người ác giới, phạm giới:

- Này các Hiền giả, người ác giới, vì phạm
giới luật, do phóng dật thiệt hại nhiều tài
sản. Đó là điều nguy hiểm thứ nhất của
người ác giới, phạm ác giới.

- Lại nữa, này các Hiền giả, với người ác
giới, phạm ác giới, tiếng xấu đồn khắp.
Đó là điều nguy hiểm thứ hai của người
ác giới.

- Lại nữa, này các Hiền giả, với người ác
giới, phạm ác giới, khi vào hội chúng
nào, hội chúng Sát đế ly, hội chúng Bà la
môn, hội chúng Cư sĩ hay hội chúng Sa
môn, người ấy vào một cách sợ sệt và dao
động. Đó là điều nguy hiểm thứ ba của
người ác giới, phạm ác giới.

HỮU TÌNH                                            301

- Lại nữa, này các Hiền giả, người ác giới,
phạm ác giới, khi mệnh chung, chết một
cách mê loạn. Đó là điều nguy hiểm thứ
tư của người ác giới, phạm ác giới.

- Lại nữa, này các Hiền giả, người ác giới,
phạm ác giới, khi thân hoại mạng chung
sanh vào khổ giới, ác thú, đọa xứ, địa
ngục. Đó là điều nguy hiểm thứ năm của
người ác giới, phạm ác giới.

14.   Năm điều lợi ích của người đủ giới, giữ giới:

- Này các Hiền giả, ở đây người đủ giới,
giữ giới, nhờ không phóng dật nên được
tài sản sung túc. Đó là điều lợi ích thứ
nhất cho người đủ giới, giữ giới.

- Này các Hiền giả, lại nữa người đủ giới,
giữ giới được tiếng tốt đồn khắp. Đó là
điều lợi ích thứ hai cho người đủ giới, giữ
giới.

- Này các Hiền giả, với người đủ giới, giữ
giới, khi vào hội chúng nào, hội chúng
Sát đế ly, hội chúng Ba la môn, hội chúng
Cư sĩ, hội chúng Sa môn, vị ấy vào một

HỮU TÌNH                                            302

cách đàng hoàng, không dao động. Đó là điều lợi ích thứ ba cho người đủ giới, giữ giới.

- Này các Hiền giả, lại nữa người đủ giới,
giữ giới khi mệnh chung chết một cách
không sợ sệt và không dao động. Đó là
điều lợi ích thứ tư cho người đủ giới, giữ
giới.

- Này các Hiền giả, lại nữa người đủ giới,
giữ giới, sau khi thân hoại mạng chung
được sanh lên thiện thú, Thiên giới, cõi
đời này. Như vậy là điều lợi ích thứ năm
cho người đủ giới, giữ giới.

15.   Này các Hiền giả, năm pháp nội tâm một vị Tỷ kheo cần phải có nếu muốn chỉ trích một vị khác:

- "Tôi nói đúng thời, không phải phi thời.

- Tôi nói đúng sự thật, không sai sự thật.

- Tôi nói một cách từ tốn, không nói lời ác khẩu.

- Tôi nói lời có lợi ích, không nói lời không

HỮU TÌNH                                              303

có lợi ích.

- Tôi nói lời có lòng từ, không phải lời sân hận".

 Này các Hiền giả, như vậy là năm pháp nội tâm một vị Tỷ kheo cần phải có, nếu muốn chỉ trích một vị khác.

16.   Năm cần chi:

- Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ kheo có
lòng tin, tin tưởng sự giác ngộ của Như
Lai: "Đây là Thế tôn, bậc A la hán, Chánh
Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ,
Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự
Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế
Tôn".

- Vị ấy thiểu bệnh, thiểu não, sự tiêu hóa được điều hòa, không lạnh quá, không nóng quá, trung bình hợp với sự tinh tấn.

- Vị ấy không lừa đảo, dối gạt, nêu rõ tự
mình như chơn đối với bậc Đạo Sư, đối
với các vị sáng suốt hay đối với các vị
đồng phạm hạnh.

HỮU TÌNH                                           304

- Vị ấy sống siêng năng, tinh tấn, từ bỏ các
ác pháp, thành tựu các thiện pháp, cương
quyết, kiên trì nỗ lực, không tránh né đối
với các thiện pháp.

- Vị ấy có trí tuệ, thành tựu trí tuệ hướng
đến sự sanh diệt của các pháp, thành tựu
Thánh quyết trạch, đưa đến sự đoạn diệt
chơn chánh các khổ đau.

17.   Năm tịnh cư:

- Vô Phiền thiên,

- Vô Nhiệt thiên,

- Thiện Hiện thiên,

- Thiện Kiến thiên,

- Sắc Cứu Cánh thiên.

18.   Năm bất hoàn:

- Trung gian Bát Niết bàn,

- Sanh Bát Niết bàn,

HỮU TÌNH                                           305

- Vô hành Bát Niết bàn,

- Hữu hành Bát Niết bàn,

- Thượng lưu thú A-ca-ni-sá.

19.   Năm tâm hoang vu:

- Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ kheo nghi
ngờ, do dự, không quyết đoán, không có
thỏa mãn đối với vị Đạo Sư. Này các
Hiền giả, vị Tỷ kheo nào nghi ngờ, do dự,
không quyết đoán, không có thỏa mãn đối
với vị Đạo Sư, vị Tỷ kheo ấy không
hướng về nỗ lực, hăng hái, kiên trì và tinh
tấn. Khi tâm của vị ấy không hướng về nỗ
lực, hăng hái, kiên trì và tinh tấn, như vậy
gọi là tâm hoang vu thứ nhất.

- Này các Hiền giả, lại nữa vị Tỷ kheo nghi
ngờ đối với Pháp... đối với Tăng... đối với
học Pháp... tức giận đối với các vị đồng
Phạm hạnh, không hoan hỷ, tâm dao
động, trở thành hoang vu. Này các Hiền
giả, khi một vị Tỷ kheo tức giận đối với
các vị đồng Phạm hạnh, không hoan hỷ,
tâm dao động, trở thành hoang vu, vị Tỷ

HỮU TÌNH                                             306

kheo ấy không hướng về nỗ lực, hăng hái, kiên trì và tinh tấn. Như vậy gọi là tâm hoang vu thứ năm.

20.   Năm tâm triền phược:

- Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ kheo tâm
không ly tham, không ly dục, không ly ái,
không ly khao khát, không ly nhiệt tình,
không ly ái nhiễm đối với các dục vọng.
Này các Hiền giả, vị Tỷ kheo tâm không
ly tham, không ly dục, không ly ái, không
ly khao khát, không ly nhiệt tình, không
ly ái nhiễm đối với ác dục vọng, tâm của
vị ấy không hướng về nỗ lực, hăng hái,
kiên trì và tinh tấn. Tâm của vị nào không
hướng về... như vậy là tâm triền phược
thứ nhất.

- Này các Hiền giả, lại nữa vị Tỷ kheo, tâm không ly tham đối với các thân... Như vậy là tâm triền phược thứ hai...

- Đối với các sắc, tâm không ly tham... Đây là tâm triền phược thứ ba.

- Này các Hiền giả, lại nữa vị Tỷ kheo

HỮU TÌNH                                           307

không ăn quá sức bao tử có thể chịu nổi,
hưởng thọ sự sung sướng về nằm ngủ, sự
sung sướng về xúc chạm, sự sung sướng
về thụy miên... Đây là tâm triền phược
thứ tư.

- Này các Hiền giả, lại nữa vị Tỷ kheo sống
đời sống phạm hạnh với hy vọng mong
được thành một loại chư Thiên: "Với luật
pháp này, với giới luật này, với khổ hạnh
này hay với Phạm hạnh này, tôi sẽ trở
thành loại chư Thiên này hay loại chư
Thiên khác". Này các Hiền giả, khi vị Tỷ
kheo sống đời sống Phạm hạnh với hy
vọng được thành một loại chư Thiên:
"Với luật pháp này, với giới luật này, với
khổ hạnh này hay với Phạm hạnh này, tôi
sẽ trở thành loại chư Thiên này hay chư
Thiên khác". Tâm của vị này không
hướng về nỗi lực, hăng hái, kiên trì và
tinh tấn. Tâm của vị nào... như vậy là tâm
triền phược thứ năm.

21.   Năm căn:

- Nhãn căn, nhĩ căn, tỷ căn, thiệt căn, thân căn.

HỮU TÌNH                                           308

22.   Lại năm căn khác:

- Lạc căn, khổ căn, hỷ căn, ưu căn, xả căn.

23.   Lại năm căn khác:

- Tín căn, tinh tấn căn, niệm căn, định căn, tuệ căn.

24.   Năm xuất ly giới:

a. Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ kheo, có
tác ý đối với dục vọng, tâm không hướng
nhập dục vọng, không tín lạc, không an
trú, không bị chi phối bởi dục vọng. Khi
vị này có tác ý đối với ly dục, tâm hướng
nhập ly dục, tín lạc, an trú và bị chị phối
bởi ly dục, tâm của vị ấy khéo ly, khéo tu,
khéo khởi, khéo giải thoát, khéo ly hệ đối
với các dục lạc. Và các lậu hoặc, các tổn
hại, các nhiệt não khởi lên do duyên, các
dục lạc, vị ấy đối với chúng được giải
thoát, không còn cảm thọ cảm giác ấy.
Như vậy được gọi là giải thoát đối với các
dục vọng.

b. Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo có tác ý đối với sân hận, tâm không hướng

HỮU TÌNH                                             309

nhập sân hận, không tín lạc, không an trú,
không bị chi phối bởi sân hận. Khi vị này
có tác ý đối với vô sân, tâm hướng nhập
vô sân, có tín lạc, có an trú, có bị chi phối
bởi vô sân, tâm vị ấy khéo ly, khéo tu,
khéo khởi, khéo giải thoát, khéo ly hệ đối
với vô sân. Và các lậu hoặc, các tổn hoại,
các nhiệt não khởi lên do duyên với sân,
vị ấy đối với chúng được giải thoát,
không còn cảm thọ cảm giác ấy. Như vậy
được gọi là giải thoát đối với sân hận.

c. Này các Hiền giả, lại nữa vị Tỷ kheo, có
tác ý đối với hại tâm, tâm không hướng
nhập hại tâm, không tín lạc, không an trú,
không bị chi phối bởi hại tâm. Khi vị này
có tác ý đối với ly hại tâm, tâm hướng
nhập ly hại tâm, tín lại, an trú, bị chi phối
bởi ly hại tâm. Tâm vị ấy khéo ly, khéo
tu, khéo khởi, khéo giải thoát, khéo ly hệ
hại tâm. Và các lậu hoặc, các tổn hại, các
nhiệt não khởi lên do duyên với hại tâm,
vị ấy đối với chúng được giải thoát,
không còn cảm thọ cảm giác ấy. Như vậy
được gọi là giải thoát đối với hại tâm.

d. Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo, có

HỮU TÌNH                                              310

tác ý đối với sắc, tâm không hướng nhập
vào sắc, không tín lạc, không an trú,
không bị chi phối bởi sắc. Khi vị này có
tác ý đối với vô sắc, tâm hướng nhập vô
sắc, tín lạc, an trú, bị chi phối bởi vô sắc.
Tâm vị ấy khéo ly, khéo tu, khéo khởi,
khéo giải thoát, khéo ly hệ đối với sắc. Và
các lậu hoặc, các tổn hại, cái nhiệt não
khởi lên do duyên với sắc, vị ấy đối với
chúng được giải thoát, không còn cảm
thọ cảm giác ấy. Như vậy được gọi là giải
thoát đối với sắc.

e. Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo có
tác ý đối với tự thân, tâm không hướng
nhập tự thân, không tín lạc, không an trú,
không bị chi phối bởi tự thân. Khi vị này
có tác ý đối với thân diệt, tâm hướng nhập
thân diệt, tín lạc, an trú, bị chi phối bởi
thân diệt. Tâm vị ấy khéo ly, khéo tu,
khéo khởi, khéo giải thoát, khéo ly hệ
thân diệt. Và các lậu hoặc, các tổn hại,
các nhiệt não khởi lên do duyên với tự
thân, vị ấy đối với chúng được giải thoát,
không còn cảm thọ cảm giác ấy. Như vậy
được gọi là giải thoát đối với tự thân.

HỮU TÌNH                                              311

25.   Năm giải thoát xứ:

- Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ kheo, khi
nghe bậc Đạo Sư, hay một vị đồng Phạm
hạnh đáng kính nào thuyết pháp. Này các
Hiền giả, khi vị Tỷ kheo nghe bậc Đạo Sư
hay một vị đồng Phạm hạnh đáng kính
nào thuyết pháp, vị ấy, đối với pháp ấy,
hiểu được nghĩa lý và hiểu cả văn cú. Nhờ
hiểu được nghĩa lý và hiểu cả văn cú,
khoan khoái sanh. Nhờ khoan khoái, hỷ
sanh. Nhờ hỷ tâm, thân khinh an sanh.
Nhờ thân khinh an, lạc thọ sanh. Nhờ lạc
thọ, tâm được định tỉnh. Đó là giải thoát
xứ thứ nhất.

- Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo
không nghe bậc Đạo Sư hay một vị đồng
Phạm hạnh đáng kính nào thuyết pháp.
Nhưng vị ấy, theo điều đã nghe, theo điều
đã học, thuyết pháp một cách rộng rãi cho
các người khác. Này các Hiền giả, khi vị
Tỷ kheo theo điều đã nghe, theo điều đã
học, thuyết pháp một cách rộng rãi cho
các người khác, vị ấy đối với pháp ấy,
hiểu được nghĩa lý và hiểu được văn cú.
Nhờ hiểu được nghĩa lý và hiểu được văn

HỮU TÌNH                                          312

cú, khoan khoái sanh. Nhờ khoan khoái,
hỷ sanh. Nhờ hỷ tâm, thân khinh an sanh.
Nhờ thân khinh an, lạc thọ sanh. Nhờ lạc
thọ, tâm được định tỉnh. Đó là giải thoát
xứ thứ hai.

- Này các Hiền giả, lại nữa vị Tỷ kheo,
không được nghe bậc Đạo Sư hay một vị
đồng Phạm hạnh đáng kính nào thuyết
pháp, cũng không theo điều đã nghe, điều
đã học thuyết pháp một cách rộng rãi cho
các người khác. Vị ấy theo điều đã nghe,
theo điều đã học, tụng đọc pháp một cách
rõ ràng. Này các Hiền giả, vị Tỷ kheo,
theo điều đã nghe, theo điều đã học, tụng
đọc pháp một các rõ ràng, do vậy đối với
pháp ấy, hiểu được nghĩa lý và hiểu được
văn cú. Nhờ hiểu được nghĩa lý và hiểu
được văn cú, thân khinh an sanh. Nhờ
thân khinh an, lạc thọ sanh. Nhờ lạc thọ,
tâm được định tỉnh. Đó là giải thoát xứ
thứ ba.

- Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo,
không nghe bậc Đạo sư hay một vị đồng
Phạm hạnh đáng kính thuyết pháp, cũng
không theo điều đã nghe, điều đã học

HỮU TÌNH                                          313

thuyết pháp một cách rộng rãi cho các
người khác, cũng không theo điều đã
nghe, điều đã học, tụng đọc pháp một
cách rõ ràng. Vị ấy, theo điều đã nghe,
theo điều đã học, dùng tâm tầm cầu, suy
tư, quán sát pháp ấy. Này các Hiền giả, vị
Tỷ kheo, theo điều đã nghe, theo điều đã
học, dùng tâm tầm cầu, suy tư, quán sát
pháp ấy. Này các Hiền giả, vị Tỷ kheo,
theo điều đã nghe, theo điều đã học, dùng
tâm tầm cầu, suy tư, quán sát pháp ấy nên
đối với pháp ấy hiểu được nghĩa lý, hiểu
được văn cú. Nhờ hiểu được nghĩa lý,
hiểu được văn cú, khoan khoái sanh. Nhờ
khoan khoái sanh, hỷ tâm sanh. Nhờ hỷ
tâm, thân khinh an sanh. Nhờ khinh an,
lạc thọ sanh. Nhờ lạc thọ, tâm được định
tỉnh. Đó là giải thoát xứ thứ tư.

- Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo,
không nghe bậc Đạo Sư hay một vị đồng
Phạm hạnh đáng kính nào thuyết pháp,
cũng không theo điều đã nghe, theo điều
đã học, thuyết pháp một cách rộng rãi cho
các người khác, cũng không theo điều đã
nghe, theo điều đã học dùng tâm tầm cầu,
suy tư, quán sát pháp ấy, vị Tỷ kheo đã

HỮU TÌNH                                           314

khéo nắm giữ một định tướng nào, khéo
tác ý, khéo thọ trì, khéo thể nhập nhờ trí
tuệ. Này các Hiền giả, vị Tỷ kheo nắm
giữ một định tướng nào, khéo tác ý, khéo
thọ trì, khéo thể nhập nhờ trí tuệ. Này các
Hiền giả, vị Tỷ kheo tùy theo khéo nắm
giữ một định tướng nào, khéo tác ý, khéo
thọ trì, khéo thể nhập nhờ trí tuệ, nên đối
với pháp ấy, hiểu được nghĩa lý, hiểu
được văn cú. Nhờ hiểu được nghĩa lý,
hiểu được văn cú, nên khoan khoái sanh.
Nhờ khoan khoái sanh, hỷ tâm sanh. Nhờ
hỷ tâm, thân khinh an sanh. Nhờ thân
khinh an, lạc thọ sanh. Nhờ lạc thọ, tâm
được định tỉnh. Đó là giải thoát xứ thứ
năm.

26.   Năm giải thoát thành thục tưởng:

- Vô thường tưởng,

- Khổ tưởng trong vô thường,

- Vô ngã tưởng trong khổ,

- Đoạn trừ tưởng,

HỮU TÌNH                                             315

- Vô tham tưởng.

Này các Hiền giả, năm pháp này được Thế Tôn chơn
chánh giảng dạy, vị đã biết, đã thấy, bậc A la hán,
Chánh Đẳng Giác. Ở đây mọi người cần phải cùng
nhau tụng đọc, không có tranh luận... vì lợi ích, vì
hạnh phúc, vì an lạc cho chư Thiên và cho loài
Người.

2. Này các Hiền giả, có sáu pháp được Thế Tôn chơn
chánh giảng dạy, vị đã biết, đã thấy, bậc A la hán,
Chánh Đẳng Giác. Ở đây, mọi người cần phải cùng
nhau tụng đọc, không có tranh luận... vì lợi ích, vì
hạnh phúc, vì an lạc cho chư Thiên và cho loài
Người. Thế nào là sáu?

1.   Sáu nội xứ:

 Nhãn xứ, nhĩ xứ, tỷ xứ, thiệt xứ, thân xứ, ý xứ.

2.   Sáu ngoại xứ:

 Sắc xứ, thanh xứ, hương xứ, vị xứ, xúc xứ, pháp xứ.

3.   Sáu thức thân:

HỮU TÌNH                                           316

 Nhãn thức, nhĩ thức, tỷ thức, thiệt thức, thân thức, ý thức.

4.   Sáu xúc thân:

 Nhãn xúc, nhĩ xúc, tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc.

5.   Sáu thọ thân:

 Nhãn xúc sở sanh thọ, nhĩ xúc sở sanh
thọ, tỷ xúc sở sanh thọ, thiệt xúc sở sanh
thọ, thân xúc sở sanh thọ, ý xúc sở sanh
thọ.

6.   Sáu tưởng thân:

 Sắc tưởng, thanh tưởng, hương tưởng, vị tưởng, xúc tưởng, pháp tưởng.

7.   Sáu tư thân:

 Sắc tư, thanh tư, hương tư, vị tư, xúc tư, pháp tư.

8.   Sáu ái thân:

 Sắc ái, thanh ái, hương ái, vị ái, xúc ái,

HỮU TÌNH                                          317

pháp ái.

9.    Sáu không cung kính pháp:

 Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ kheo, sống không cung kính, không tùy thuận bậc Đạo Sư;

 Sống không cung kính, không tùy thuận Pháp;

 Sống không cung kính, không tùy thuận Tăng;

 Sống không cung kính, không tùy thuận học Pháp;

 Sống không cung kính bất phóng dật, không tùy thuận bất phóng dật;

 Sống không cung kính, không tùy thuận sự lễ phép xã giao.

10.   Sáu cung kính pháp:

   Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ kheo sống cung kính, tùy thuận bậc Đạo Sư; sống cung kính, tùy thuận Pháp; sống cung

HỮU TÌNH                                          318

kính, tùy thuận Tăng; sống cung kính tùy
thuận học pháp; sống cung kính, tùy
thuận bất phóng dật; sống cung kính; tùy
thuận lễ phép xã giao.

11.   Sáu suy tư đến hỷ:

   Khi mắt thấy sắc, hoan hỷ khởi lên, sắc
ấy được suy tư. Khi tai nghe tiếng... Khi
mũi ngửi hương... Khi lưỡi nếm vị... Khi
thân chạm xúc... Khi ý nhận pháp, hoan
hỷ khởi lên, pháp ấy được suy tư.

12.   Sáu suy tư đến ưu:

   Khi mắt thấy sắc, ưu khởi lên, sắc ấy được suy tư... như trên... khi ý nhận pháp, ưu khởi lên, pháp ấy được suy tư.

13.   Sáu suy tư đến xả:

   Khi mắt thấy sắc, xả khởi lên, sắc ấy được
suy tư... Khi tai nghe tiếng... Khi mũi
ngửi hương... Khi lưỡi nếm vị... Khi thân
chạm xúc... Khi ý nhận pháp, xả khởi lên,
pháp ấy được suy tư.

14.   Sáu hòa kính pháp:

HỮU TÌNH                                              319

 Này các Hiền giả, ở đây khi vị Tỷ kheo
thành tựu từ thân nghiệp, trước mặt hay
sau lưng đối với các vị đồng Phạm hạnh,
như vậy là một pháp hòa kính, tạo ra từ
ái, tạo ra cung kính, đưa đến đoàn kết,
không tranh luận, hòa hợp, đồng tâm, ý
hợp.

 Này các Hiền giả, lại nữa khi vị Tỷ kheo
thành tựu từ khẩu nghiệp trước mặt hay
sau lưng... từ ý nghiệp trước mặt hay sau
lưng, đối với các vị đồng Phạm hạnh, như
vậy là một pháp hòa kính, tạo ra từ ái, tạo
ra cung kính, đưa đến đoàn kết, không
tranh luận, hòa hợp, đồng tâm, ý hợp.

 Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo, đối
với các đồ vật được cúng dường một cách
hợp pháp cho đến đồ vật nhận trong bình
bát, đều đem chia đồng đều giữa các vị
Tỷ kheo có giới hạnh, như vậy là một
pháp hòa kính, tạo ra từ ái, tạo ra cung
kính, đưa đến đoàn kết, không tranh luận,
hòa hợp, đồng tâm, ý hợp.

 Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo, khi những giới luật của vị này không bị phá

HỮU TÌNH                                         320

hoại, không vi phạm, được kiên trì tuân
hành, không có tỳ vết, làm con người
được giải thoát, được người trí tán thán,
không uế tạp, hướng đến thiền định, vị Tỷ
kheo ấy giữ giới hạnh Sa môn như vậy,
sống trước mặt hay sau lưng với các vị
đồng Phạm hạnh như vậy là một pháp hòa
kính, tạo ra từ ái, tạo ra cung kính, đưa
đến đoàn kết, không tranh luận, hòa hợp,
đồng tâm, ý hợp.

 Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo
sống đời sống được Chánh kiến hướng
dẫn, chơn chánh, đoạn diệt khổ đau, vị ấy
sống thành tựu với Chánh kiến như vậy,
sống với các vị đồng Phạm hạnh, trước
mặt hay sau lưng, như vậy là một pháp
hòa kính, tạo ra từ ái, tạo ra cung kính,
đưa đến đoàn kết, không tranh luận, hòa
hợp, đồng tâm, ý hợp.

15.   Sáu tránh căn:

 Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ kheo phẫn
nộ, uất hận. Này các Hiền giả, vị này
phẫn nộ, uất hận, sống không cung kính,
không tùy thuận vị Đạo Sư, sống không

HỮU TÌNH                                           321

cung kính, không tùy thuận Pháp, không
cung kính, không tùy thuận Tăng, không
thành tựu đầy đủ các học pháp. Này các
Hiền giả, vị Tỷ kheo sống không cung
kính không tùy thuận bậc Đạo Sư, không
cung kính, không tùy thuận Pháp, không
cung kính, không tùy thuận Tăng, không
thành tựu đầy đủ các học pháp, vị ấy khởi
lên tranh luận giữa chư Tăng. Tranh luận
như vậy khiến chúng sanh không hạnh
phúc, khiến chúng sanh không an lạc,
khiến chúng sanh không lợi ích, và khiến
chư Thiên và loài Người không hạnh
phúc, mà đau khổ. Này các Hiền giả, nếu
Hiền giả thấy được tránh căn ấy giữa các
vị hay ngoài các vị, Hiền giả phải cố gắng
đoạn trừ ác tránh căn ấy. Này các Hiền
giả, nếu Hiền giả không thấy tránh căn ấy
giữa các vị hay ngoài các vị, các vị hãy
gìn giữ đừng cho ác tránh căn ấy có cơ
hội làm hại trong tương lai. Như vậy là
ngăn chặn nguy hại ác tránh căn ấy trong
tương lai.

 Này các Hiền giả, lại nữa vị Tỷ kheo che dấu và giả dối...

HỮU TÌNH                                           322

 ... tật đố và xan tham...

 ... lừa đảo và lường gạt...

 ... ác dục và tà kiến...

 ... chấp trước sở kiến, kiên trì gìn giữ rất
khó rời bỏ. Này các Hiền giả, vị Tỷ kheo
chấp trước sở kiến, kiên trì gìn giữ, rất
khó rời bỏ, vị ấy sống không cung kính,
không tùy thuận bậc Đạo Sư, không cung
kính, không tùy thuận Pháp, không cung
kính, không tùy thuận Tăng, không thành
tựu đầy đủ các học pháp. Này các Hiền
giả, vị Tỷ kheo không cung kính, không
tùy thuận bậc Đạo Sư... Pháp... Tăng...
không thành tựu đầy đủ các học pháp, vị
ấy khởi lên tranh luận giữa chư Tăng.
Tranh luận như vậy khiến chúng sanh
không hạnh phúc, khiến chúng sanh
không an lạc, khiến chúng sanh không lợi
ích, khiến chư Thiên và loài Người không
hạnh phúc, mà đau khổ. Này các Hiền
giả, nếu Hiền giả thấy được tránh căn ấy
giữa các vị hay ngoài các vị, Hiền giả
phải cố gắng đoạn trừ ác tránh căn ấy.
Này các Hiền giả, nếu Hiền giả không

HỮU TÌNH                                          323

thấy tránh căn ấy giữa các vị hay ngoài
các vị, các vị hãy gìn giữ đừng cho ác
tránh căn ấy có cơ hội làm hại trong
tương lai. Như vậy là sự đoạn trừ ác tránh
căn ấy, như vậy là ngăn chận nguy hại ác
tránh căn ấy trong tương lai.

16.   Sáu giới:

 Địa giới, thủy giới, hỏa giới, phong giới, không giới, thức giới.

17.   Sáu xuất ly giới:

 Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ kheo nói
như sau: "Ta đã tu tập từ tâm giải thoát,
làm cho sung mãn, làm thành cỗ xe, làm
thành căn cứ, an trú, chất chứa và khéo
léo tinh cần. Tuy vậy sân tâm vẫn ngự trị
tâm ta". Vị ấy cần phải được nói như sau:
"Chớ có như vậy, chớ nói như vậy, Đại
đức! Chớ có hiểu lầm Thế Tôn, vu khống
Thế Tôn như vậy thật không tốt. Thế Tôn
không nói như vậy". Này các Hiền giả, sự
kiện không phải như vậy, trường hợp
không phải như vậy. Ai tu tập từ tâm giải
thoát, làm cho sung mãn, làm thành cỗ

HỮU TÌNH                                            324

xe, làm thành căn cứ, an trú, chất chứa và
khéo léo tinh cần, mà sân tâm vẫn ngự trị,
an trí, sự kiện không thể xảy ra như vậy.
Này các Hiền giả, từ tâm giải thoát có khả
năng giải thoát sân tâm.

 Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ kheo nói
như sau: "Ta đã tu tập bi tâm giải thoát,
làm cho sung mãn, làm thành cỗ xe, làm
thành căn cứ, an trú, chất chứa và khéo
léo tinh cần. Tuy vậy hại tâm vẫn ngự trị
tâm ta". Vị ấy cần phải được nói như sau:
"Chớ có hiểu lầm Thế Tôn, vu khống Thế
Tôn như vậy thật không tốt. Thế Tôn
không nói như vậy". Này các Hiền giả, sự
kiện không phải như vậy. Trường hợp
không phải như vậy. Nếu tu tập bi tâm
giải thoát, làm cho sung mãn, làm thành
cỗ xe, làm thành căn cứ, an trú, chất chứa
và khéo léo tinh cần, mà hại tâm vẫn ngự
trị an trú, sự kiện không xảy ra như vậy.
Này các Hiền giả, bi tâm giải thoát có khả
năng giải thoát hại tâm.

 Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ kheo nói như sau: "Ta đã tu tập hỷ tâm giải thoát, làm cho sung mãn, làm thành cỗ xe, làm

HỮU TÌNH                                           325

thành căn cứ, an trú, chất chứa và khéo
léo tinh cần. Tuy vậy bất lạc tâm vẫn ngự
trị tâm ta". Vị ấy cần phải được nói như
sau: "Chớ có như vậy, chớ nói như vậy,
Đại đức! Chớ có hiểu lầm Thế Tôn, vu
khống Thế Tôn như vậy thật không tốt.
Thế Tôn không nói như vậy". Này các
Hiền giả, sự kiện không phải như vậy.
Trường hợp không phải như vậy. Nếu tu
tập hỷ tâm giải thoát, làm cho sung mãn,
làm thành cỗ xe, làm thành căn cứ, an trú,
chất chứa và khéo léo tinh cần, bất lạc
tâm vẫn ngự trị an trú, sự kiện không xảy
ra như vậy. Này các Hiền giả, hỷ tâm giải
thoát có khả năng giải thoát bất lạc tâm.

 Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ kheo nói
như sau: "Ta đã tu tập xả tâm giải thoát,
làm cho sung mãn, làm thành cỗ xe, làm
thành căn cứ, an trú, chất chứa và khéo
léo tinh cần. Tuy vậy tham tâm vẫn ngự
trị tâm ta". Vị ấy cần được nói như sau:
"Chớ có như vậy, chớ nói như vậy, Đại
Đức! Chớ có hiểu lầm Thế Tôn, vu khống
Thế Tôn như vậy thật không tốt. Thế Tôn
không nói như vậy". Này các Hiền giả, sự
kiện không phải như vậy. Trường hợp

HỮU TÌNH                                           326

không phải như vậy. Nếu tu tập xả tâm
giải thoát, làm cho sung mãn, làm thành
cỗ xe, làm thành căn cứ, an trú, chất chứa
và khéo léo tinh cần mà tham tâm vẫn
ngự trị an trú, sự kiện không xảy ra như
vậy. Này các Hiền giả, xả tâm giải thoát,
có khả năng giải thoát tham tâm.

 Này các Hiền giả, lại nữa ở đây vị Tỷ
kheo nói như sau: "Ta đã tu tập vô tướng
tâm giải thoát, làm cho sung mãn, làm
thành cỗ xe, làm thành căn cứ, an trú, chất
chứa và khéo léo tinh cần. Tuy vậy thức
của tôi vẫn chạy theo các tướng". Vị ấy
cần phải được nói như sau: "Chớ có như
vậy, chớ nói như vậy, Đại Đức! Chớ có
hiểu lầm Thế Tôn, vu khống Thế Tôn như
vậy không tốt. Thế Tôn không nói như
vậy". Này các Hiền giả, sự kiện không
phải như vậy. Trường hợp không phải
như vậy. Nếu tu tập vô tướng tâm giải
thoát, làm cho sung mãn, làm thành cỗ
xe, làm thành căn cứ, an trú, chất chứa và
khéo léo tinh cần, mà thức vẫn chạy theo
các tướng, sự kiện không xảy ra như vậy.
Nếu tu tập vô tướng tâm giải thoát, làm
cho sung mãn, làm thành cỗ xe, làm thành

HỮU TÌNH                                           327

căn cứ, an trú, chất chứa và khéo léo tinh
cần, mà thức vẫn chạy theo các tướng, sự
kiện không xảy ra như vậy. Này các Hiền
giả, vô tướng tâm giải thoát có khả năng
giải thoát tất cả tướng.

 Này các Hiền giả, lại nữa, ở đây vị Tỷ
kheo nói như sau: "Quan điểm "tôi có
mặt" bị tôi từ khước. Quan điểm "tôi là
cái này" không được tôi chấp nhận. Tuy
vậy mũi tên nghi ngờ do dự vẫn ám ảnh
an trú tôi". Vị ấy cần phải được nói như
sau: "Chớ có như vậy, chớ nói như vậy,
Đại Đức! Chớ có hiểu lầm Thế Tôn, vu
khống Thế Tôn như vậy không tốt. Thế
Tôn không nói như vậy". Này các Hiền
giả, sự kiện không phải như vậy. Trường
hợp không phải như vậy. "Quan điểm "tôi
có mặt" bị tôi từ khước. Quan điểm "tôi
là cái này" không được tôi chấp thuận.
Tuy vậy nghi ngờ, do dự vẫn ám ảnh an
trú nơi tôi". Sự kiện không xảy ra như
vậy. Này Hiền giả, chính nhờ khước từ sự
ngạo mạn "tôi có mặt", mà mũi tên do dự
nghi ngờ được giải thoát.

18.   Sáu vô thượng:

HỮU TÌNH                                           328

   Kiến vô thượng,

   Văn vô thượng,

   Lợi đắc vô thượng,

   Học giới vô thượng,

   Hành vô thượng,

   Ức niệm vô thượng.

19.   Sáu niệm xứ:

   Niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng, niệm Giới, niệm Thí, niệm Thiên.

20.   Sáu hằng trú:

   Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ kheo mắt thấy sắc, không có hoan hỷ, không có ưu phiền, an trú xả, chánh niệm, giác tỉnh;

   Tai nghe tiếng... mũi ngửi hương... lưỡi nếm
vị... thân cảm xúc... ý nhận thức pháp, không
có hoan hỷ, không có ưu phiền, trú xả, chánh
niệm, tỉnh giác.

HỮU TÌNH                                              329

21.   Sáu sanh loại:

   Này các Hiền giả, ở đây có người hắc sanh và sống tạo hắc pháp.

   Này các Hiền giả, ở đây, có người hắc sanh và sống tạo bạch pháp.

   Này các Hiền giả, ở đây, có người hắc sanh và sống tạo Niết bàn, phi hắc phi bạch pháp.

   Ở đây, có người bạch sanh và sống tạo bạch pháp.

   Ở đây, có người bạch sanh và sống tạo hắc pháp.

   Ở đây, có người bạch sanh và sống tạo Niết bàn, phi hắc phi bạch pháp.

22.   Sáu quyết trạch phần tưởng:

   Vô thường tưởng,

   Khổ tưởng trên vô thường,

   Vô ngã tưởng trên khổ,

HỮU TÌNH                                             330

   Đoạn tưởng,

   Vô tham tưởng,

   Diệt tưởng.

Này các Hiền giả, sáu pháp này được Thế Tôn chơn
chánh giảng dạy, vị đã biết, đã thấy, bậc A la hán,
Chánh Đẳng Giác. Ở đây, mọi người cần phải cùng
nhau tụng đọc... vị lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho
chư Thiên và loài Người.

8. Này các Hiền giả, có bảy pháp được Thế Tôn chơn chánh giảng dạy, vị đã biết, đã thấy, bậc A la hán, Chánh Đẳng Giác. Ở đây, mọi người phải cùng nhau tụng đọc... vị lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư Thiên và loài Người. Thế nào là bảy?

2.   Bảy tài sản:

   Tín tài, giới tài, tàm tài, quý tài, văn tài, thí tài, tuệ tài.

3.   Bảy giác chi:

   Niệm Giác chi, Trạch pháp Giác chi, Tinh tấn Giác chi, Hỷ Giác chi, Khinh an Giác chi, Định Giác chi, Xả Giác chi.

HỮU TÌNH                                                  331

4.   Bảy định cụ:

   Chánh tri kiến, Chánh tư duy, Chánh ngữ, Chánh nghiệp, Chánh mạng, Chánh tinh tấn, Chánh niệm.

5.   Bảy phi diệu pháp:

   Này các Hiền giả, ở đây, có vị Tỷ kheo bất tín, vô tàm, vô quý, thiểu văn, giải đải, thất niệm, liệt tuệ.

6.   Bảy diệu pháp:

   Này các Hiền giả, ở đây, có vị Tỷ kheo có lòng tín, có tàm, có quý, đa văn, tinh tấn, niệm được an trú, có trí tuệ.

7.   Bảy thượng nhân pháp:

   Này các Hiền giả, ở đây có vị Tỷ kheo tri pháp, tri nghĩa, tự tri, tri lượng, tri thời, tri chúng và tri nhân.

8.   Bảy thù diệu sự:

   Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ kheo tha thiết hành trì học pháp và khát vọng hành trì học

HỮU TÌNH                                                  332

pháp trong tương lai;

   Tha thiết quán pháp và khát vọng quán pháp trong tương lai;

   Tha thiết điều phục các dục vọng và khát vọng điều phục các dục vọng trong tương lai;

   Tha thiết sống an tịnh và khát vọng sống an tịnh trong tương lai;

   Tha thiết sống tinh tấn và khát vọng sống tinh tấn trong tương lai;

   Tha thiết quán sát tự niệm và khát vọng quán sát tự niệm trong tương lai;

   Tha thiết với kiến giải và khát vọng hiểu biết sở kiến trong tương lai.

9.   Bảy tưởng:

   Vô thường tưởng,

   Vô ngã tưởng,

   Bất tịnh tưởng,

HỮU TÌNH                                               333

   Hoạn nạn tưởng,

   Đoạn tưởng,

   Ly tham tưởng,

   Diệt tưởng.

10.   Bảy lực:

   Tín lực, tinh tấn lực, tàm lực, quý lực, niệm lực, định lực, tuệ lực.

11.   Bảy thức trú:

   Này các Hiền giả, có các loại hữu tình, thân
sai biệt và tưởng sai biệt, như loài Người,
một số chư Thiên và một số thuộc đọa xứ.
Đó là loại thức trú thứ nhất.

   Này các Hiền giả, có những loài hữu tình
thân sai biệt nhưng tưởng đồng loại, như các
vị Phạm Chúng thiên vừa mới sanh lần đầu
tiên (hay do tu sơ thiền). Đó là loại thức trú
thứ hai.

   Này các Hiền giả, có những loại hữu tình, thân đồng loại, nhưng tưởng sai biệt, như

HỮU TÌNH                                                334

chư Quang Âm thiên. Đó là loại thức trú thứ ba.

   Này các Hiền giả, có những loại hữu tình
thân đồng loại và tưởng đồng loại, như chư
Thiên Biến Tịnh thiên. Đó là loại thức trú
thứ tư.

   Này các Hiền giả, có những loại hữu tình,
vượt khỏi mọi tưởng về sắc, điều phục mọi
tưởng về sân, không tác ý đến các tướng sai
biệt, chứng Không vô biên xứ: "Hư không là
vô biên". Đó là loại thức trú thứ năm.

   Này các Hiền giả, có những loại hữu tình,
vượt khỏi hoàn toàn hư không vô biên xứ,
chứng thức vô biên xứ: "Thức là vô biên".
Đó là loại thức trú thứ sáu.

   Này các Hiền giả có những loại hữu tình
vượt khỏi hoàn toàn Thức vô biên xứ, chứng
Vô sở hữu xứ: "Không có vật gì cả". Đó là
loại thức trú thứ bảy.

12.   Bảy loại người đáng kính trọng:

   Câu phần giải thoát,

HỮU TÌNH                                             335

   Tuệ giải thoát,

   Thân chứng,

   Kiến chí,

   Tín giải thoát, Tùy pháp hành, Tùy tín hành.

13.   Bảy tùy miên:

   Dục ái tùy miên,

   Sân tùy miên,

   Kiến tùy miên,

   Nghi tùy miên,

   Mạn tùy miên,

   Hữu tham tùy miên,

   Vô minh tùy miên.

14.   Bảy kiết sử:

   Ái kiết sử,

   Sân kiết sử,

HỮU TÌNH                                              336

   Kiến kiết sử,

   Nghi kiết sử,

   Mạn kiết sử,

   Hữu tham kiết sử,

   Vô minh kiết sử.

15.   Bảy diệt tránh pháp:

   Có khả năng đình chỉ, trừ diệt các tránh pháp
đang khởi lên: Ưng dữ hiện tiền tỳ ni, ưng
dữ ức niệm tỳ ni, ưng dữ bất si tỳ ni, ưng dữ
tự ngôn trị, đa mích tội tướng, đa nhơn mích
tội, như thảo phú địa.

Này các Hiền giả, bảy pháp này được Thế Tôn chơn
chánh giảng dạy, vị đã biết, đã thấy, bậc A la hán,
Chánh Đẳng Giác. Ở đây mọi người cần phải cùng
nhau tụng đọc... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho
chư Thiên và loài Người.

III

HỮU TÌNH                                               337

1. "Này các Hiền giả, có tám pháp được Thế Tôn chơn chánh giảng dạy, vị đã biết, đã thấy, bậc A la hán, Chánh Đẳng Giác. Ở đây mọi người cần phải cùng nhau tụng đọc... Vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư Thiên và loài Người. Thế nào là tám?

1.   Tám tà:

   Tà tri kiến, ta tư duy, tà ngữ, tà nghiệp, tà mạng, tà tinh tấn, tà niệm, tà định.

2.   Tám chánh:

   Chánh tri kiến... Chánh định.

3.   Tám người đáng cung kính:

   Hạng Dự lưu, hạng đã thành tựu và chứng Dự lưu quả;

   Hạng Nhất lai, hạng đã thành tựu và chứng Nhất lai quả;

   Hạng Bất lai, hạng đã thành tựu và chứng Bất lai quả;

HỮU TÌNH                                              338

   Hạng A la hán và hạng đã thành tựu A la hán quả.

4.   Tám giải đãi sự:

   Này các Hiền giả, ở đây có việc vị Tỷ kheo
phải làm. Vị này nghĩ: "Có công việc ta sẽ
phải làm. Nếu ta làm việc, thời thân ta sẽ mệt
mỏi. Vậy ta nên nằm xuống". Vị ấy nằm
xuống, không có tinh tấn để đạt được điều
chưa đạt được, để thành tựu điều chưa thành
tựu, để chứng ngộ điều chưa chứng ngộ
được, như vậy là giải đãi sự thứ nhất.

   Này các Hiền giả, lại nữa, một việc đã được
vị Tỷ kheo làm. Vị này nghĩ: "Ta đã làm một
công việc. Do ta làm một công việc nên thân
ta mệt mỏi. Vậy ta nên nằm xuống". Vị ấy
nằm xuống, không có tinh tấn... như vậy là
giải đãi sự thứ hai.

   Này các Hiền giả, lại nữa, có con đường vị
Tỷ kheo phải đi. Vị nầy nghĩ: « Đây là con
đường mà ta sẽ phải đi. Khi ta đi con đường
ấy, thân ta sẽ mệt mỏi. Vậy ta nên nằm
xuống ». Vị ấy nằm xuống, không có tinh
tấn... Như vậy là giải đãi sự thứ ba.

HỮU TÌNH                                               339

   Này các Hiền giả, lại nữa, con đường vị Tỷ
kheo đã đi. Vị này nghĩ: "Ta đã đi con
đường, do ta đã đi con đường nên thân ta mệt
mỏi. Vậy ta nên nằm xuống". Vị ấy nằm
xuống, không có tinh tấn... Như vậy là giải
đãi sự thứ tư.

   Này các Hiền giả, vị Tỷ kheo đi khất thực ở
làng hay tại đô thị không nhận được các đồ
ăn loại cứng hay đồ ăn loại mềm, đầy đủ như
ý muốn. Vị ấy nghĩ: "Ta đi khất thực ở làng
hay đô thị, không nhận được các đồ ăn loại
cứng hay đồ ăn loại mềm đầy đủ như ý
muốn. Thân này của ta bị mệt mỏi không lợi
ích gì. Vậy ta nên nằm xuống". Vị ấy nằm
xuống, không có tinh tấn. Như vậy là giải
đãi sự thứ năm.

   Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo, trong
khi đi khất thực tại làng hay thị xã nhận được
các đồ ăn loại cứng hay đồ ăn loại mềm đầy
đủ như ý muốn. Vị ấy nghĩ: "Ta đi khất thức
tại làng hay tại thị xã, nhận được các đồ ăn
loại cứng hay đồ ăn loại mềm, đầy đủ như ý
muốn. Thân này của ta nặng nề, không làm
được gì, như một nhóm đậu. Vậy ta nên nằm
xuống". Vị ấy nằm xuống, không có tinh

HỮU TÌNH                                            340

tấn... Như vậy là giải đãi sự thứ sáu.

   Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo bị đau
bệnh nhẹ. Vị này nghĩ: "Nay ta bị đau bệnh
nhẹ, cần phải nằm nghỉ. Vậy ta nên nằm
xuống". Vị ấy nằm xuống, không có tinh
tấn... Như vậy là giải đãi sự thứ bảy.

   Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo mới
đau bệnh dậy, mới khỏi bệnh không bao lâu.
Vị ấy nghĩ: "Ta mới đau bệnh dậy, mới khỏi
bệnh không bao lâu. Thân này của ta yếu
đuối, không làm được việc gì, vậy ta hãy
nằm xuống". Vị ấy nằm xuống, không có
tinh tấn để đạt được điều chưa đạt được, để
thành tựu điều chưa thành tựu được, để
chứng ngộ điều chưa chứng ngộ được. Như
vậy là giải đãi sự thứ tám.

5.   Tám tinh tấn sự:

   Này các Hiền giả, ở đây có việc vị Tỷ kheo
phải làm, vị ấy nghĩ: "Có công việc, ta sẽ
phải làm, nếu ta làm việc, thì không dễ gì ta
có thể suy tư đến giáo pháp chư Phật. Vậy ta
hãy cố gắng tinh tấn để đạt được điều gì
chưa đạt được, để thành tựu điều gì chưa
thành tựu được, để chứng ngộ điều gì chưa

HỮU TÌNH                                              341

chứng ngộ được". Và vị ấy tinh tấn để đạt
được điều gì chưa đạt được, để thành tựu
điều gì chưa thành tựu được, để chứng ngộ
điều gì chưa chứng ngộ được. Như vậy là
tinh tấn sự thứ nhất.

   Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo đã làm
xong công việc, vị ấy nghĩ: "Ta đã làm xong
công việc. Khi ta làm công việc, ta không
thể suy tư đến giáo pháp của chư Phật. Vậy
ta phải cố gắng tinh tấn..." Vị ấy tinh tấn...
Như vậy là tinh tấn sự thứ hai.

   Này các Hiền giả, lại nữa, có con đường vị
Tỷ kheo phải đi. Vị này nghĩ: "Đây là con
đường mà ta sẽ phải đi. Khi ta đi con đường
ấy, không dễ gì ta có thể suy tư đến giáo
pháp của chư Phật. Vậy ta hãy cố gắng
tinh..." Vị ấy tinh tấn... Như vậy là tinh tấn
sự thứ ba.

   Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo đã đi
con đường. Vị này nghĩ: "Ta đã đi con
đường ấy. Khi ta đi con đường, ta không có
thể suy tư đến giáo pháp của chư Phật. Vậy
ta hãy cố gắng tinh tấn..." Vị ấy tinh tấn...
Như vậy là tinh tấn sự thứ tư.

HỮU TÌNH                                            342

   Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo trong
khi đi khất thực tại làng hay tại đô thị, không
nhận được các loại đồ ăn loại cứng hay đồ
ăn loại mềm đầy đủ như ý muốn. Vị này
nghĩ: "Ta trong khi đi khất thực tại làng hay
tại đô thị, không nhận được các loại đồ ăn
loại cứng hay đồ ăn loại mềm, đầy đủ như ý
muốn. Thân ta như vậy nhẹ nhàng có thể làm
việc. Vậy ta hãy cố gắng tinh tấn..." Và vị ấy
tinh tấn... Như vậy là tinh tấn sự thứ năm.

   Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo trong
khi đi khất thực tại làng hay tại đô thị được
các loại đồ ăn loại cứng hay loại đồ ăn loại
mềm, đầy đủ như ý muốn. Vị này nghĩ: "Ta
trong khi đi khất thực tại làng hay tại đô thị,
nhận được các loại đồ ăn loại cứng hay đồ
ăn loại mềm, đầy đủ như ý muốn. Như vậy
thân ta mạnh, có thể làm việc, vậy Ta hãy cố
gắng tinh tấn..." Và vị ấy tinh tấn... Như vậy
là tinh tấn sự thứ sáu.

   Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo bị đau
bệnh nhẹ. Vị ấy nghĩ: "Ta nay bị đau bệnh
nhẹ, sự kiện này có thể xảy ra, bệnh này có
thể trầm trọng hơn. Vậy ta hãy cố gắng tinh
tấn..." Và vị ấy tinh tấn... Như vậy là tinh tấn

HỮU TÌNH                                              343

sự thứ bảy.

    Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo mới
đau bệnh dậy, mới khỏi bệnh không bao lâu.
Vị ấy nghĩ: "Ta mới đau bệnh dậy, mới khỏi
bệnh không bao lâu. Sự kiện này có thể xảy
ra, bệnh của ta có thể trở lại. Vậy ta hãy cố
gắng tinh tấn để đạt được điều gì chưa đạt
được, thành tựu điều gì chưa thành tựu được,
chứng ngộ điều gì chưa chứng ngộ được".
Và vị ấy tinh tấn để đạt được điều gì chưa
đạt được, thành tựu điều gì chưa thành tựu
được, và chứng ngộ điều gì chưa chứng ngộ
được. Đó là tinh tấn sự thứ tám.

6.   Tám bố thí sự:

1.   Có người đến nên bố thí.

2.   Vì sợ nên bố thí.

3.   Vì "người ấy cho tôi", nên bố thí.

4.   Vì "người ấy sẽ cho tôi", nên bố thí.

5.   Vì suy nghĩ: "Bố thí là tốt lành", nên bố thí.

6.   Vì suy nghĩ: "Ta nấu, họ không nấu. Thật

HỮU TÌNH                                                344

không phải, nếu ta nấu mà không cho gì những người không nấu", nên bố thí.

7.   Vì suy nghĩ: "Nay ta bố thí, tiếng đồn tốt đẹp sẽ được truyền đi", nên bố thí.

8.   Vì muốn trang nghiêm tâm và tư trợ tâm nên bố thí.

7.   Tám thí sanh:

1.   Này các Hiền giả, có người bố thí cho Sa
môn hay Bà la môn, đồ ăn, đồ uống, vải, xe
cộ, hoa man, hương xông, hương thoa, sàng
tọa, phòng xá, đèn sáng. Đồ vật vị này bố
thí, vị này mong được bố thí trở lại. Người
này thấy người Sát đế lỵ có nhiều tài sản,
người Ba la môn có nhiều tài sản, hay người
gia chủ có nhiều tài sản, được sung mãn, cụ
túc, thụ hưởng năm món dục lạc. Vị này
nghĩ: "Mong rằng, sau khi thân hoại mạng
chung, ta sẽ được sanh là một trong những
người Sát đế lỵ có nhiều tài sản, người Bà la
môn có nhiều tài sản hay người gia chủ có
nhiều tài sản". Vị này nắm vững tâm ấy, an
trú tâm ấy, tu tập tâm ấy. Tâm này được giải
thoát trong tầm hạ liệt, không tu tập cao hơn,
nên đưa đến tái sanh trong tầm ấy. Và tôi xác

HỮU TÌNH                                                345

nhận, đây là trường hợp một vị đầy đủ giới
luật, không phải vị phá giới luật. Này các
Hiền giả, tâm nguyện của một vị giữ giới
được thành tựu nhờ sự thanh tịnh.

2.   Này các Hiền giả, lại nữa, ở đây, có người
bố thí cho Sa môn hay Bà la môn, đồ ăn, đồ
uống, vải, xe cộ, hoa man, hương xông,
hương thoa, sàng tọa, phòng xá, đèn sáng.
Đồ vật vị này bố thí, vị này mong được trở
lại. Vị này nghe: "Tứ Đại Thiên vương thọ
mạng lâu dài, đẹp trai và nhiều an lạc". Vị
này nghĩ: "Mong rằng sau khi thân hoại
mạng chung, ta được sanh thành một trong
hàng Tứ Đại Thiên vương". Vị này nắm
vững tâm ấy, an trú tâm ấy, tu tập tâm ấy.
Tâm này được giải thoát trong tầm hạ liệt,
không tu tập cao hơn, nên đưa đến tái sanh
trong tầm ấy. Và tôi xác nhận đây là trường
hợp một vị đầy đủ giới luật, không phải vị
phá giới luật. Này các Hiền giả, tâm nguyện
của một vị giữ giới được thành tựu nhờ sự
thanh tịnh.

3.   Này các Hiền giả, lại nữa, ở đây, có người bố thí cho Sa môn hay Bà la môn, đồ ăn, đồ uống, vải, xe cộ, hoa man, hương xông,

HỮU TÌNH                                          346

hương thoa, sàng tọa, phòng xá, đèn sáng.
Đồ vật vị này bố thí, vị này mong được trở
lại. Vị này nghe: "Chư Thiên Tam thập tam
thiên...

4.   ...chư Thiên Dạ ma...

5.   ...chư Thiên Đâu suất...

6.   ....chư Thiên Hóa Lạc...

7.   ....chư Thiên Tha Hóa Tự tại được sống lâu,
đẹp trai, được nhiều an lạc". Vị này nghĩ:
"Mong rằng sau khi thân hoại mạng chung,
ta được sanh thành một trong hàng chư
Thiên Thoa Hóa Tự tại". Vị này nắm vững
tâm ấy, an trú tâm ấy, tu tập tâm ấy. Tâm này
được giải thoát trong tầm hạ liệt, không tu
tập cao hơn, nên đưa đến tái sanh trong tầm
ấy. Và tôi xác nhận, đây là trường hợp một
vị đầy đủ giới luật, không phải vị phá giới
luật. Này các Hiền giả, tâm nguyện của một
vị giữ giới được thành tựu nhờ sự thanh tịnh.

8.   Này các Hiền giả, lại nữa, ở đây, có người
bố thí cho Sa môn hay Bà la môn, đồ ăn, đồ
uống, vải, xe cộ, hoa man, hương xông,
hương thoa, sàng tọa, phòng xá, đèn sáng.

HỮU TÌNH                                            347

Đồ vật vị này bố thí, vị này mong được trở
lại. Vị này nghe: "Chư Thiên Phạm Chúng
thọ mạng lâu dàu, đẹp trai và nhiều an lạc".
Vị này nghĩ: "Mong rằng, sau khi thân hoại
mạng chung, ta được sanh thành một trong
hàng Phạm Chúng thiên". Vị này nắm vững
tâm ấy, an trú tâm ấy, tu tập tâm ấy. Tâm này
được giải thoát trong tầm hạ liệt, không tu
tập cao hơn, nên đưa đến tái sanh trong tầm
ấy. Và tôi xác nhận đây là…trường hợp một
vị đầy đủ giới luật, không phải vị phá giới
luật. Này các Hiền giả, tâm nguyện của một
vị giữ giới được thành tựu nhờ sự thanh tịnh.

8.   Tám chúng:

   Chúng Sát đế lỵ, chúng Bà la môn, chúng Gia chủ, chúng Sa môn,

   Chúng Tứ Đại Thiên vương, chúng Tam thập tam thiên, chúng (Thiên) Ma, chúng Phạm thiên.

9.   Tám thế pháp:

   Đắc, bất đắc, danh văn, ác văn, phỉ báng, tán thán, lạc và khổ.

HỮU TÌNH                                              348

10.   Tám thắng xứ:

1.   Một vị quán tưởng nội sắc, thấy các loại
ngoại sắc có hạn lượng, đẹp, xấu. Vị ấy nhận
thức rằng: "Sau khi nhiếp thắng chúng, ta
biết, ta thấy", đó là thắng xứ thứ nhất.

2.   Một vị quán tưởng nội sắc, thấy các loại
ngoại sắc vô lượng, đẹp, xấu. Vị ấy nhận
thức rằng: "Sau khi nhiếp thắng chúng, ta
biết, ta thấy", đó là thắng xứ thứ hai.

3.   Một vị quán tưởng vô sắc ở nội tâm thấy các
loại ngoại sắc có hạn lượng, đẹp, xấu. Vị ấy
nhận thức rằng: "Sau khi nhiếp thắng chúng,
ta biết, ta thấy", đó là thắng xứ thứ ba.

4.   Một vị quán tưởng vô sắc ở nội tâm thấy các
loại ngoại sắc vô lượng, đẹp, xấu. Vị ấy nhận
thức rằng: "Sau khi nhiếp thắng chúng, ta
biết, ta thấy", đó là thắng xứ thứ tư.

5.   Một vị quán tưởng vô sắc ở nội tâm thấy các
loại ngoại sắc màu xanh, sắc màu xanh,
tướng sắc xanh, hình sắc xanh, ánh sáng
xanh - như bông gai màu xanh, sắc màu
xanh, tướng sắc xanh, hình sắc xanh, ánh
sáng xanh - như lụa Ba la nại, cả hai mặt

HỮU TÌNH                                                349

láng trơn, màu xanh, sắc màu xanh, tướng
sắc xanh, hình sắc xanh, ánh sáng xanh. Như
vậy vị này quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy
các loại ngoại sắc màu xanh, sắc màu xanh,
tướng sắc xanh, hình sắc xanh, ánh sáng
xanh. Vị ấy nhận thức rằng: "Sau khi nhiếp
thắng chúng, ta biết, ta thấy", đó là thắng xứ
thứ năm.

6.   Một vị quán tưởng vô sắc ở nội tâm thấy các
loại ngoại sắc màu vàng, tướng sắc vàng,
hình sắc vàng, ánh sáng vàng - như bông
kanikàra màu vàng, tướng sắc vàng, hình sắc
vàng, ánh sáng vàng - như lụa Ba la nại cả
hai mặt láng trơn màu vàng, sắc màu vàng,
tướng sắc vàng, hình sắc vàng, ánh sáng
vàng. Như vậy vị này quán tưởng vô sắc ở
nội tâm, thấy sắc vàng, hình sắc vàng, ánh
sáng vàng, vị ấy nhận thức rằng: "Sau khi
nhiếp thắng chúng, ta biết, ta thấy", đó là
thắng xứ thứ sáu.

7.   Một vị quán tưởng vô sắc ở nội tâm thấy các
loại ngoại sắc màu đỏ, sắc màu đỏ, tướng
màu đỏ, hình sắc đỏ, ánh sáng đỏ - như bông
bandhujĩvaka màu đỏ - như lụa Ba la nại cả
hai mặt láng trơn màu đỏ, sắc màu đỏ, tướng

HỮU TÌNH                                             350

màu đỏ, hình sắc đỏ, ánh sáng đỏ. Như vậy
vị này quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các
loại ngoại sắc màu đỏ, sắc màu đỏ, tướng sắc
đỏ, hình sắc đỏ, ánh sáng đỏ, vị ấy nhận thức
rằng: "Sau khi nhiếp thắng chúng, ta biết, ta
thấy", đó là thắng xứ thứ bảy.

8.   Một vị quán tưởng vô sắc ở nội tâm thấy các
loại ngoại sắc màu trắng, sắc màu trắng,
tướng sắc trắng, hình sắc trắng, ánh sáng
trắng - như sao mai osadhi màu trắng, sắc
màu trắng, tướng sắc trắng, hình sắc trắng,
ánh sáng trắng, như lụa Ba la nại cả hai mặt
láng trớn màu trắng, sắc màu trắng, tướng
sắc trắng, hình sắc trắng, ánh sáng trắng.
Như vậy vị này quán tưởng vô sắc ở nội tâm
thấy các loại ngoại sắc màu trắng, sắc màu
trắng, tướng sắc trắng, hình sắc trắng, ánh
sáng trắng, vị ấy nhận thứ rằng: "Sau khi
nhiếp thắng chúng, ta biết, ta thấy", đó là
thắng xứ thứ tám.

11.   Tám giải thoát:

1.   Tự mình có sắc, thấy các sắc; đó là giải thoát thứ nhất.

2.   Quán tưởng nội sắc là vô sắc, thấy các ngoại

HỮU TÌNH                                                   351

sắc; đó là giải thoát thứ hai.

3.   Quán tưởng nội sắc là tịnh, chú tâm trên suy tưởng ấy; đó là giải thoát thứ ba.

4.   Vượt khỏi hoàn toàn sắc tưởng, diệt trừ các
tưởng hữu đối, không suy tư đến những tưởng
khác biệt, với suy tư "Hư không là vô biên"
chứng và trú Không vô biên xứ; đó là giải thoát
thứ tư.

5.   Vượt khỏi hoàn toàn Hư không vô biên xứ, với suy tư "Thức là vô biên" chứng và trú Thức vô biên xứ; đó là giải thoát thứ năm.

6.   Vượt khỏi hoàn toàn Thức vô biên xứ, với suy tư "không có vật gì" chứng và trú Vô sở hữu xứ; đó là giải thoát thứ sáu.

7.   Vượt khỏi hoàn toàn Vô sở hữu xứ, chứng và trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ, đó là giải thoát thứ bảy.

8.   Vượt khỏi hoàn toàn Phi tưởng phi phi tưởng xứ, chứng và trú Diệt thọ tưởng, đó là giải thoát thứ tám.

Này các Hiền giả, tám pháp này được Thế Tôn chơn

HỮU TÌNH                                              352

chánh giảng dạy, vị đã biết, đã thấy, bậc A la hán, Chánh Đẳng Giác. Ở đây, mọi người phải cùng nhau tụng đọc, không có tranh luận... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư Thiên và loài Người.

2. Này các Hiền giả, có chín pháp được Thế Tôn chơn chánh giảng dạy, vị đã biết, đã thấy, bậc A la hán, Chánh Đẳng Giác. Ở đây, mọi người phải cùng nhau tụng đọc... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư Thiên và loài Người. Thế nào là chín?

2.   Chín xung đột sự:

1. "Người ấy đã làm hại tôi", xung đột khởi lên.

2. "Người ấy đang làm hại tôi", xung đột khởi lên.

3. "Người ấy sẽ làm hại tôi", xung đột khởi lên.

4. "Người ấy đã làm hại người tôi thương, người tôi mến"...

5. "Người ấy đang làm hại...

6. Người ấy sẽ làm hại...", xung đột khởi

HỮU TÌNH                                          353

lên.

7. "Người ấy đã làm lợi cho người tôi không thương, không mến...

8. Người ấy đang làm lợi...

9. Người ấy sẽ làm lợi...", xung đột khởi lên.

3.   Chín sự điều phục xung đột:

1. "Người ấy đã làm hại tôi. Có ích lợi gì mà nghĩ như vậy?" Nhờ vậy xung đột được điều phục.

2. "Người ấy đang làm hại tôi. Có ích lợi gì mà nghĩ như vậy?". Nhờ vậy xung đột được điều phục.

3. "Người ấy sẽ làm hại tôi. Có ích lợi gì mà nghĩ như vậy?" Nhờ vậy, xung đột được điều phục.

4. "Người ấy đã làm hại người tôi thương,

5. Người ấy đang làm hại...

6. Người ấy sẽ làm hại người tôi thương,

HỮU TÌNH                                            354

người tôi mến. Có ích lợi gì mà nghĩ như vậy?" Nhờ vậy xung đột được điều phục.

7. "Người ấy đã làm lợi cho người tôi không thương, không mến...

8. Người ấy đang làm lợi...

9. Người ấy sẽ làm lợi... Có ích lợi gì mà nghĩ như vậy?" Nhờ vậy xung đột được điều phục.

4.   Chín chỗ an trú của loài hữu tình:

1. Này các Hiền giả, có những loài hữu tình,
thân sai biệt, tưởng sai biệt, như loài
Người, một số chư Thiên, một số ở tại các
đọa xứ. Đó là hữu tình trú xứ thứ nhất.

2. Này các Hiền giả, có những loài hữu tình,
thân sai biệt, tưởng đồng nhất, như Phạm
Chúng thiên khi mới tái sanh. Đó là hữu
tình trú xứ thứ hai.

3. Này các Hiền giả, có loài hữu tình, thân đồng nhất, tưởng sai biệt như chư Quang Âm thiên. Đó là hữu tình trú xứ thứ ba.

HỮU TÌNH                                          355

4. Này các Hiền giả, có loài hữu tình, thân đồng nhất, tưởng đồng nhất như chư Tịnh Cư thiên. Đó là hữu tình trú xứ thứ tư.

5. Này các Hiền giả, có những loài hữu tình
không có tưởng, không có thọ, như chư
Vô Tưởng thiên. Đó là hữu tình trú xứ thứ
năm.

6. Này các Hiền giả, có những loài hữu tình
vượt khỏi sắc tưởng một cách hoàn toàn,
diệt trừ các sân tưởng, không có tác ý sai
biệt tưởng, chứng được Hư không vô biên
xứ: "Hư không là vô biên". Đó là hữu tình
trú xứ thứ sáu.

7. Này các Hiền giả, có những loài hữu tình
vượt khỏi Hư không vô biên xứ một cách
hoàn toàn, chứng Thức vô biên xứ: "Thức
là vô biên". Đó là hữu tình trú xứ thứ bảy.

8. Này các Hiền giả, có những loài hữu tình
vượt khỏi Thức vô biên xứ một cách hoàn
toàn, chứng Vô sở hữu xứ: "Không có gì
tất cả". Đó là hữu tình trú xứ thứ tám.

9. Này các Hiền giả, có những loài hữu tình vượt khỏi Vô sở hữu xứ một cách hoàn

HỮU TÌNH                                          356

toàn, chứng Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Đó là hữu tình trú xứ thứ chín.

5.   Phạm hạnh trú, chín bất thời bất tiết:

1. Này các Hiền giả, có Như Lai xuất hiện ở
đời, bậc A la hán, Chánh Đẳng Giác,
Pháp được thuyết giảng, đưa đến an tịnh,
hướng đến Niết bàn, tiến tới giác ngộ,
được Thiện Thệ khai thị. Và người ấy
sanh vào địa ngục. Đó là Phạm hạnh trú,
bất thời bất tiết thứ nhất.

2. Này các Hiền giả, lại nữa, có Như Lai
xuất hiện ở đời, bậc A la hán, Chánh
Đẳng Giác, Pháp được thuyết giảng, đưa
đến an tịnh, hướng đến Niết bàn, tiến tới
giác ngộ, được Thiện Thệ khai thị. Và
người ấy sanh vào bàng sanh. Đó là Phạm
hạnh trú, bất thời bất tiết thứ hai.

3. ... sanh vào ngạ quỷ...

4. ...sanh vào hàng A tu la...

5. ... sanh vào hàng chư Thiên được thọ mạng lâu dài...

HỮU TÌNH                                          357

6. ... sanh vào các biên địa, giữa các loài mọi
rợ vô trí, những chỗ mà các hàng Tỷ
kheo, Tỷ kheo ni, Nam cư sĩ, Nữ cư sĩ
không có đất đứng. Đó là Phạm hạnh trú,
bất thời bất tiết thứ sáu.

7. Này các Hiền giả, lại nữa, có Như Lai
xuất hiện ở đời, bậc A la hán, Chánh
Đẳng Giác, Pháp được thuyết giảng, đưa
đến an tịnh, hướng đến Niết bàn, tiến tới
giác ngộ, được Thiện Thệ khai thị. Và
người ấy được sanh vào các trung quốc,
nhưng lại theo tà kiến điên đảo: "Không
có bố thí, không có cúng dường, không
có cúng tế, không có quả báo các hành vi
thiện ác, không có đời này, không có các
loài hóa sanh, không có các vị Sa môn,
Bà la môn đã chứng đạt chơn chánh, đã
thực thành chơn chánh, đã tự mình chứng
tri, chứng ngộ thế giới này với thế giới
sau và tuyên thuyết. Đó là Phạm hạnh trú,
bất thời bất tiết thứ bảy.

8. Này các Hiền giả, lại nữa, Thế Tôn xuất
hiện ở đời, bậc A la hán, Chánh Đẳng
Giác, Pháp được thuyết giảng, đưa đến an
tịnh, hướng đến Niết bàn, tiến đến giác

HỮU TÌNH                                           358

ngộ, được Thiện Thệ khai thị. Và người
ấy sinh vào tại các nước trung quốc,
nhưng ác huệ, ngu si, điếc, ngọng, không
biết nghĩa lý được khéo nói hay vụng nói.
Đó là Phạm hạnh trú, bất thời bất tiết thứ
tám.

9. Này các Hiền giả, lại nữa Thế Tôn xuất
hiện ở đời, bậc A la hán, Chánh Đẳng
Giác, nhưng Pháp không được thuyết
giảng, đưa đến an tịnh, hướng đến Niết
bàn, tiến đến giác ngộ, được Thiện Thệ
khai thị, và người ấy sanh vào tại các
nước trung quốc nhưng có trí tuệ, không
ngu si, không điếc ngọng, biết nghĩa lý
được khéo nói hay vụng nói. Đó là Phạm
hạnh trú, bất thời bất tiết thứ chín.

6.   Chín thứ đệ trú:

1. Này các Hiền giả, ở đây có vị Tỷ kheo, ly
ác bất thiện pháp, chứng và trú vào Thiền
thứ nhất, có tầm có tứ có hỷ lạc do ly dục
sanh.

2. Diệt tầm diệt tứ... Thiền thứ hai...

3. ...Thiền thứ ba...

HỮU TÌNH                                           359

4. ... chứng và trú vào Thiền thứ tư.

5. Sau khi vượt qua các sắc tưởng một cách
hoàn toàn, sau khi trừ diệt các hữu đối
tưởng, không có tác ý với các sai biệt
tưởng, chứng và trú Hư không vô biên
xứ: "Hư không là vô biên".

6. Sau khi vượt qua Hư không vô biên xứ một cách hoàn toàn, chứng và trú Thức vô biên xứ: "Thức là vô biên"

7. Sau khi vượt qua Thức vô biên xứ một cách hoàn toàn, chứng và trú Vô sở hữu xứ: "Không có sự vật gì tất cả".

8. Sau khi vượt qua một cách hoàn toàn Vô sở hữu xứ, chứng và trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ.

9. Sau khi vượt qua Phi tưởng phi phi tưởng xứ một cách hoàn toàn, chứng và trú Diệt thọ tưởng định.

7.   Chín thứ đệ diệt:

1. Thành tựu Sơ thiền, các dục tưởng bị đoạn diệt;

HỮU TÌNH                                          360

2. Thành tựu đệ Nhị thiền, các tầm tứ bị đoạn diệt;

3. Thành tựu đệ Tam thiền, hỷ bị đoạn diệt;

4. Thành tựu đệ Tứ thiền, hơi thở vào hơi thở ra bị đoạn diệt;

5. Thành tựu Hư không vô biên xứ, sắc tưởng bị đoạn diệt;

6. Thành tựu Thức vô biên xứ, Hư không vô biên xứ tưởng bị đoạn diệt;

7. Thành tựu Vô sở hữu xứ, Thức vô biên xứ tưởng bị đoạn diệt;

8. Thành tựu Phi tưởng phi phi tưởng xứ, Vô sở hữu xứ tưởng bị đoạn diệt;

9. Thành tựu Diệt thọ tưởng (định), các tưởng và các thọ bị đoạn diệt.

Này các Hiền giả, chín pháp này được Thế Tôn chơn
chánh giảng dạy, vị đã biết, đã thấy, bậc A la hán,
Chánh Đẳng Giác. Ở đây, mọi người phải cùng nhau
tụng đọc... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư
Thiên và loài Người.

HỮU TÌNH                                             361

3. Này Hiền giả, có mười pháp được Thế Tôn chơn
chánh giảng dạy, vị đã biết, đã thấy, bậc A la hán,
Chánh Đẳng Giác. Ở đây, mọi người phải cùng nhau
tụng đọc... vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho chư
Thiên và loài Người. Thế nào là mười?

1.   Mười hộ trì nhân pháp:

1. Này các Hiền giả, ở đây, vị Tỷ kheo có
giới hạnh, sống chế ngự với sự chế ngự
của giới bổn Pàtimokkha, đầy đủ oai
nghi, chánh hạnh, thấy nguy hiểm trong
những lỗi nhỏ nhặt, thọ lãnh và tu học
trong giới pháp. Này các Hiền giả, vị Tỷ
kheo nào có giới hạnh, sống chế ngự với
sự chế ngự của giới bổn Pàtimokkha, đầy
đủ oai nghi chánh hạnh, thấy nguy hiểm
trong những lỗi nhỏ nhặt, thọ lãnh và tu
học trong giới pháp. Pháp như vậy là hộ
trì nhân.

2. Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo
nghe nhiều, gìn giữ những gì đã nghe,
chất chứa những gì đã nghe. Những pháp
ấy, sơ thiện, trung thiện, hậu thiện, nghĩa
lý căn cú cụ túc, đề cao đời sống Phạm
hạnh, hoàn toàn đầy đủ thanh tịnh những

HỮU TÌNH                                             362

pháp ấy, vị đã nghe nhiều, đã nắm giữ, đã
ghi nhớ nhờ tụng đọc nhiều lần, chuyên ý
quán sát, khéo thành tựu nhờ chánh kiến.
Này các Hiền giả, vị Tỷ kheo nào, đa
văn... khéo thành tựu nhờ chánh kiến,
pháp như vậy là hộ trì nhân.

3. Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo là
thiện hữu, thiện bạn lữ, là thiện bạn đảng,
là hộ trì nhân. Này các Hiền giả, vị Tỷ
kheo nào là thiện hữu, là thiện bạn lữ, là
thiện bạn đảng. Pháp như vậy là hộ trì
nhân.

4. Này các Hiền giả, lại nữa vị Tỷ kheo
thiện ngôn, đầy đủ sự nhu hòa và khiêm
nhường, nhẫn nại và nhận sự chỉ trích
một cách cung kính. Này các Hiền giả, vị
Tỷ kheo nào thiện ngôn... nhận sự chỉ
trích một cách cung kính. Pháp như vậy
là hộ trì nhân.

5. Này các Hiền giả, khi nào có những trách
nhiệm cần phải làm đối với các vị đồng
Phạm hạnh niên lạp cao hơn, vị ấy khéo
léo, không có biếng nhác, suy tư một cách
đầy đủ các phương tiện, vừa đủ để làm,

HỮU TÌNH                                          363

vừa đủ để tổ chức. Này các Hiền giả, một
vị Tỷ kheo nào, đối với các vị đồng Phạm
hạnh... vừa đủ để tổ chức. Pháp như vậy
là hộ trì nhân.

6. Này các Hiền giả, lại nữa có vị Tỷ kheo
ưa Pháp, ái luyến nói Pháp, tự mình vô
cùng hoan hỷ đối với Thắng pháp, Thắng
luật. Này các Hiền giả, vị Tỷ kheo nào ưa
Pháp... vô cùng hoan hỷ đối với Thắng
pháp, Thắng luật. Pháp như vậy là hộ trì
nhân.

7. Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo tự
mình bằng lòng với các vật dụng nhận
được như y phục, ẩm thực, sàng tọa, bệnh
dược. Này các Hiền giả, vị Tỷ kheo nào
tự bằng lòng... Pháp như vậy là hộ trì
nhân.

8. Này các Hiền giả, lại nữa vị Tỷ kheo sống
tinh tấn siêng năng đoạn trừ các ác pháp,
thành tựu các thiện pháp, cương quyết,
kiên trì tinh tấn, nhẫn trì không phế bỏ
các thiện pháp. Này các Hiền giả, một vị
Tỷ kheo nào sống tinh tấn siêng năng...
nhẫn trì không phế bỏ các thiện pháp.

HỮU TÌNH                                         364

Pháp như vậy là hộ trì nhân.

9. Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo
chánh niệm, đầy đủ tối thượng niệm và
tỉnh giác, nhớ đến và ghi nhớ những điều
nói và làm từ lâu. Này các Hiền giả, vị Tỷ
kheo nào có chánh niệm, ghi nhớ những
điều đã nói và làm từ lâu. Pháp như vậy
là hộ trì nhân.

10. Này các Hiền giả, lại nữa, vị Tỷ kheo
có huệ trí, đầy đủ sanh diệt trí, hướng đến
sự quyết trạch các bậc Thánh, chơn chánh
diệt trừ mọi đau khổ. Này các Hiền giả,
vị Tỷ kheo nào có huệ trí... chơi chánh
diệt trừ mọi đau khổ. Pháp như vậy là bộ
trì nhân.

2.   Mười biến xứ:

1. Một vị nào biết được địa biến xứ: trên, dưới, ngang, bất nhị, vô lượng.

2. Một vị biết được thủy biến...

3. Một vị biết được hỏa biến...

4. Một vị biết được phong biến...

HỮU TÌNH                                            365

5. Một vị biết được thanh biến...

6. Một vị biết được hoàng biến...

7. Một vị biết được xích biến...

8. Một vị biết được bạch biến...

9. Một vị biết được hư không biến...

10. Một vị biết được thức biến, trên dưới, ngang, bất nhị, vô lượng.

3.   Mười bất thiện nghiệp đạo:

   Sát sanh, thâu đạo, tà dâm, vọng ngôn, lưỡng thiệt, ác khẩu, ỷ ngữ, tham, sân, tà kiến.

4.   Mười thiện nghiệp đạo:

- Ly sát sanh, ly thâu đạo, lỳ tà dâm, ly vọng ngôn, ly lưỡng thiệt, ly ác khẩu, ly ỷ ngữ, ly tham, ly sân, ly si.

5.   Mười Thánh cư:

 Này các Hiền giả, ở đây, vị Tỷ kheo đoạn trừ năm chi, đầy đủ sáu chi, một hộ trì, thực

HỮU TÌNH                                             366

hiện bốn y, loại bỏ các giáo điều, đoạn tận
các mong cầu, tâm tư không trệ phược, thân
thể khinh an, tâm thiện giải thoát, tuệ thiện
giải thoát.

1. Này các Hiền giả, thế nào là vị Tỷ kheo
đoạn trừ năm chi? Này các Hiền giả, ở
đây, vị Tỷ kheo đoạn trừ tham dục, đoạn
trừ sân, đoạn trừ hôn trầm thụy miên,
đoạn trừ trạo hối, đoạn trừ nghi. Này các
hiền giả, như vậy là đoạn trừ năm chi.

2. Này các Hiền giả, thế nào là vị Tỷ kheo
đầy đủ sáu chi? Này các Hiền giả, ở đây,
vị Tỷ kheo mắt thấy sắc, không có thích
ý, không có phật ý, an trú xả, chánh niệm,
tỉnh giác, tại nghe tiếng... mũi ngửi
hương... lưỡi nếm vị... thân cảm xúc... ý
nhận thức pháp, không có thích ý, không
có phật ý, trú xả, chánh niệm, tỉnh giác.
Này các Hiền giả, như vậy là vị Tỷ kheo
đầy đủ sáu chi.

3. Này các Hiền giả, thế nào là vị Tỷ kheo
một hộ trì? Này các Hiền giả, ở đây, vị
Tỷ kheo thành tựu sự hộ trì về niệm. Này
các Hiền giả, như vậy là vị Tỷ kheo một

HỮU TÌNH                                         367

hộ trì.

4. Này các Hiền giả, thế nào là vị Tỷ kheo
có thực hiện bốn y? Này các Hiền giả, vị
Tỷ kheo sau khi suy tư, thọ dụng một
pháp; sau khi suy tư, nhẫn thọ một pháp;
sau khi suy tư, đoạn trừ một pháp; sau
khi suy tư tránh xa một pháp. Này các
Hiền giả, như vậy là vị Tỷ kheo thực hiện
bốn y.

5. Này các Hiền giả, thế nào là vị Tỷ kheo
loại bỏ các giáo điều? Này các Hiền giả,
ở đây, tất cả những giáo điều thông
thường mà các vị Sa môn thông thường
chủ trương, vị Tỷ kheo đều loại bỏ, phóng
xả. Này các Hiền giả, như vậy gọi là Tỷ
kheo loại bỏ các giáo điều.

6. Này các Hiền giả, thế nào là vị Tỷ kheo
đoạn tận các mong cầu? Này các Hiền
giả, ở đây, vị Tỷ kheo đoạn trừ các mong
cầu về dục vọng, đoạn trừ các mong cầu
về hiện hữu, làm cho an tịnh các mong
cầu về phạm hạnh. Này các Hiền giả, như
vậy là vị Tỷ kheo đoạn tận các mong cầu.

7. Này các Hiền giả, thế nào là vị Tỷ kheo,

HỮU TÌNH                                        368

tâm tư không trệ phược? Này các Hiền
giả, ở đây, vị Tỷ kheo đoạn trừ các tâm tư
dục vọng, đoạn trừ các tâm tư sân hận,
đoạn trừ các tâm tư não hại. Này các Hiền
giả, như vậy là vị Tỷ kheo, tâm tư không
trệ phược.

8. Này các Hiền giả, thế nào là vị Tỷ kheo,
thân hành được khinh an? Này các Hiền
giả, ở đây, vị Tỷ kheo đoạn trừ lạc, đoạn
trừ khổ, diệt các hỷ ưu từ trước, chứng và
an trú thiền thứ tư, không lạc, không khổ,
xả niệm thanh tịnh. Này các Hiền giả,
như vậy vị Tỷ- kheo thân hành được
khinh an.

9. Này các Hiền giả, thế nào là vị Tỷ- kheo,
tâm thiện giải thoát? Này các Hiền giả, ở
đây, vị Tỷ- kheo tâm giải thoát khỏi tham,
tâm giải thoát khỏi sân, tâm giải thoát
khỏi si. Này các Hiền giả, như vậy vị Tỷ
kheo tâm thiện giải thoát.

10. Này các Hiền giả, thế nào là vị Tỷ kheo tuệ thiện giải thoát?

 Này các Hiền giả, ở đây vị Tỷ- kheo biết rằng: "Tham tâm của ta

HỮU TÌNH                                           369

đã được trừ, cắn tận gốc rễ, như
cây ta-la bị chặt, đi đến chỗ
không hiện hữu, không có khả
năng sanh khởi trong tương lai".

 Vị ấy biết rằng: "Sân tâm của ta
đã đoạn trừ, cắt tận gốc rễ, như
cây ta-la bị chặt, đi đến chỗ
không hiện hữu, không có khả
năng sanh khởi trong tương lai".

 Vị ấy biết rằng: "Si tâm của ta đã
đoạn trừ, cắt tận gốc rễ, như cây
ta-la bị chặt, đi đến chỗ không
hiện hữu, không có khả năng
sanh khởi trong tương lai. Này
các Hiền giả, như vậy là vị Tỷ
kheo tuệ thiện giải thoát.

6.   Mười pháp vô học:

 Vô học Chánh tri kiến, vô học Chánh tư duy,
vô học Chánh ngữ, vô học Cháng nghiệp, vô
học Chánh mạng, vô học Chánh tinh tấn, vô
học Chánh niệm, vô học Chánh định, vô học
Chánh trí, vô học Chánh giải thoát.

Này các Hiền giả, mười pháp này được Thế Tôn

HỮU TÌNH                                           370

chơn chánh giảng dạy, vị đã biết, đã thấy, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác. Ở đây, mọi người phải cùng
nhau tụng đọc, không có tranh luận, để phạm hạnh
này được trường tồn, được duy trì lâu dài, vì hạnh
phúc cho mọi loài, vì an lạc cho mọi loài, vì lòng
thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an
lạc cho chư Thiên và loài Người.

4. Rồi Thế Tôn ngồi dậy và bảo tôn giả Sàriputta:

- Lành thay, lành thay Sàriputta! Này Sàriputta, Ngươi đã khéo giảng, khéo tụng kinh này cho chúng Tỷ kheo.

Tôn giả Sàriputta thuyết giảng như vậy. Bậc Đạo Sư chấp thuận. Các vị Tỷ kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời dạy của tôn giả Sàriputta.

HỮU TÌNH                                            371

14    Tất cả loài hữu tình không được làm hại - Kinh CÁC SỰ THẬT BÀ LA MÔN – Tăng II, 152

CÁC SỰ THẬT BÀ LA MÔN – Tăng II, 152

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Ràjagaha (Vương Xá), núi
Gijjhakùta (Linh Thứu). Lúc bấy giờ, nhiều vị du sĩ
có danh tiếng, có danh tiếng sống ở khu vườn của
các du sĩ trên bờ sông Sappini như Annabhàra,
Varadhara, Sakuludàyi, và những vị du sĩ có danh
tiếng, có danh tiếng khác.

Rồi Thế Tôn vào buổi chiều từ Thiền Tịnh đứng dậy,
đi đến khu vườn của các du sĩ trên bờ sông Sappini.
Lúc bấy giờ, giữa các du sĩ ngoại đạo ấy đang ngồi
tập họp, câu chuyện này được khởi lên: "Đây là
những sự thật Bà-la-môn, đây là những sự thật Bà-
la-môn".

2. Rồi Thế Tôn đi đến các du sĩ ấy, sau khi đến, ngồi xuống trên chỗ đã soạn sẵn. Ngồi xong, Thế Tôn nói với các du sĩ ấy:

- Nay câu chuyện gì được khởi lên, này các du sĩ, khi các Ông đang ngồi họp ở đây? Câu chuyện gì chưa được nói xong giữa các Ông?

HỮU TÌNH                                           372

- Ở đây, thưa Tôn giả Gotama, chúng tôi đang ngồi
họp, câu chuyện sau này khởi lên giữa chúng tôi:
"Đây là những sự thật Bà-la-môn, đây là những sự
thật Bà-la-môn".

3.- Bốn sự thật này, này các du sĩ, sau khi tự mình chứng ngộ với thắng trí, đã được Ta tuyên bố lên. Thế nào là bốn?

- Ở đây, này các du sĩ, Bà-la-môn nói như sau: "Tất cả loài hữu tình không được làm hại". Người Bà- la-môn nói như vậy là nói sự thật, không nói láo. Do vậy, vị ấy không nghĩ đến "Sa-môn", không nghĩ đến "Bà-la-môn", không nghĩ đến: "Ta hơn (các người khác)", không nghĩ đến:"Ta bằng (các người khác)", không nghĩ đến: "Ta là hạ liệt". Lại nữa do thắng tri sự thật hàm chứa ở đấy, người ấy thực hành lòng thương tưởng, lòng từ mẫn đối với các loài hữu tình.

4. Lại nữa, này các du sĩ, Bà-la-môn nói như sau: "Mọi dục là vô thường, khổ, chịu sự biến hoại". Người Bà-la-môn nói như vậy là nói sự thật, không nói láo. Do vậy, vị ấy không nghĩ đến "Sa-môn", không nghĩ đến "Bà-la-môn", không nghĩ đến: "Ta hơn (các người khác)", không nghĩ đến:"Ta bằng (các người khác)", không nghĩ đến: "Ta là hạ liệt". Lại nữa do thắng tri sự thật hàm chứa ở đấy, người

HỮU TÌNH                                           373

ấy thực hành nhàm chán, ly tham, đoạn diệt đối với các dục.

5. Lại nữa, này các du sĩ, Bà-la-môn nói như sau:
"Tất cả hữu là vô thường, khổ, chịu sự biến hoại".
Người Bà-la-môn nói như vậy là nói sự thật, không
nói láo. Do vậy, vị ấy không nghĩ đến "Sa-môn",
không nghĩ đến "Bà-la-môn", không nghĩ đến: "Ta
hơn (các người khác)", không nghĩ đến:"Ta bằng
(các người khác)", không nghĩ đến: "Ta là hạ liệt".
Lại nữa do thắng tri sự thật hàm chứa ở đấy, người
ấy thực hiện nhàm chán, ly tham, đoạn diệt đối với
các hữu.

6. Lại nữa, này các du sĩ, người Bà-la-môn nói như
sau: "Ta không là bất cứ ai, bất cứ thuộc ai, bất cứ
là gì. Trong ấy, không có cái gì được gọi là của ta,
bất cứ ở đâu, bất cứ là gì". Người Bà-la-môn nói
như vậy là nói sự thật, không nói láo. Do vậy, vị ấy
không nghĩ đến "Sa-môn", không nghĩ đến "Bà-la-
môn", không nghĩ đến: "Ta hơn (các người khác)",
không nghĩ đến:"Ta bằng (các người khác)", không
nghĩ đến: "Ta là hạ liệt". Lại nữa do thắng tri sự thật
hàm chứa ở đấy, người ấy thực hành con đường
không có sự vật gì.

Này các du sĩ, có bốn sự thật Bà-la-môn này, Ta đã tự mình chứng ngộ với thắng trí và tuyên bố lên.

HỮU TÌNH                                             374

HỮU TÌNH   375

15    Vị hữu tình không có si ám - Kinh SỢ HÃI VÀ KHIẾP ĐẢM – 4 Trung I, 41

KINH SỢ HÃI VÀ KHIẾP ĐẢM (Bhayabherava suttam) – Bài kinh số 4 – Trung I, 41

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn ở Savatthi (Xá-vệ), tại
Jetavana (Kỳ-đà Lâm), vườn ông Anathapindika
(Cấp Cô Độc). Rồi Bà-la-môn Janussoni đến chỗ
Thế Tôn ở, khi đến xong, nói lên những lời chào đón
hỏi thăm với Thế Tôn, sau khi nói lên những lời chào
đón hỏi thăm thân hữu, rồi ngồi xuống một bên. Ngồi
xuống một bên, Bà-la-môn Janussoni bạch Thế Tôn:

- Tôn giả Gotama, có những Thiện nam tử, vì lòng tin Tôn giả Gotama, đã xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Đối với những vị này, Tôn giả Gotama là vị lãnh đạo. Đối với những vị này, Tôn giả Gotama giúp ích rất nhiều. Đối với những vị này, Tôn giả Gotama là vị khích lệ sách tấn. Các vị này chấp nhận tuân theo quan điểm của Tôn giả Gotama.

– Này Bà-la-môn, thật sự là vậy. Này Bà-la-

HỮU TÌNH                                           376

môn, thật sự là vậy. Này Bà-la-môn, có những Thiện
nam tử, vì lòng tin nơi Ta, đã xuất gia, từ bỏ gia đình,
sống không gia đình. Ta là vị lãnh đạo của họ. Ta đã
giúp ích rất nhiều cho họ. Ta là vị khích lệ sách tấn
cho họ. Và các vị này chấp nhận tuân theo quan điểm
của Ta.

– Tôn giả Gotama, thật khó kham nhẫn những
trú xứ xa vắng trong rừng núi hoang vu! Thật khó
khăn đời sống viễn ly! Thật khó thưởng thức đời
sống độc cư! Con nghĩ rằng rừng núi làm rối loạn
tâm trí vị Tỷ-kheo chưa chứng Thiền định.

– Này Bà-la-môn, thật sự là vậy. Này Bà-la-
môn, thật sự là vậy. Này Bà-la-môn, thật khó kham
nhẫn những trú xứ xa vắng trong rừng núi hoang vu!
Thật khó khăn, đời sống viễn ly! Thật khó thưởng
thức đời sống độc cư! Ta nghĩ rằng rừng núi làm rối
loạn tâm trí vị Tỷ-kheo chưa chứng Thiền định.

– Này Bà-la-môn, xưa kia khi Ta chưa chứng
ngộ chánh đẳng giác, khi còn là Bồ-tát, Ta nghĩ như
sau: "Thật khó kham nhẫn những trú xứ xa vắng,
trong rừng núi hoang vu! Thật khó khăn, đời sống
viễn ly! Thật khó thưởng thức đời sống độc cư! Ta
nghĩ rằng rừng núi làm rối loạn tâm trí vị Tỷ-kheo
chưa chứng Thiền định!" Này Bà-la-môn, rồi Ta suy

HỮU TÌNH                                              377

nghĩ: "Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào, thân nghiệp không thanh tịnh, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu, do nguyên nhân nhiễm trước, thân nghiệp không thanh tịnh, những Tôn giả Sa-môn hay Bà-la-môn ấy chắc chắn làm cho sợ hãi, khiếp đảm, bất thiện khởi lên. Ta không có thân nghiệp không thanh tịnh, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu. Thân nghiệp Ta thanh tịnh. Ta là một trong những bậc Thánh, với thân nghiệp thanh tịnh, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu". Này Bà-la-môn, Ta tự quán sát thân nghiệp hoàn toàn thanh tịnh này, tự cảm thấy lòng tự tin được xác chứng hơn, khi sống trong rừng núi.

Này Bà-la-môn, tùy thuộc vấn đề này, Ta suy nghĩ như sau: "Những Sa-môn, hay Bà-la-môn nào, có khẩu nghiệp không thanh tịnh... (như trên)... có ý nghiệp không thanh tịnh... (như trên)... có mạng sống không thanh tịnh sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu, do nguyên nhân nhiễm trước mạng sống không thanh tịnh, những Tôn giả Sa-môn hay Bà-la-môn ấy chắc chắn làm cho sợ hãi, khiếp đảm, bất thiện khởi lên. Ta không có mạng sống không thanh tịnh, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu. Mạng sống Ta thanh tịnh. Ta là một trong những bậc Thánh, với mạng sống thanh tịnh, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi

HỮU TÌNH                                           378

hoang vu". Này Bà-la-môn, Ta tự quán sát mạng sống hoàn toàn thanh tịnh này, tự cảm thấy lòng tự tin được xác chứng hơn, khi sống trong rừng núi.

Này Bà-la-môn, tùy thuộc vấn đề này, Ta suy
nghĩ như sau: "Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào
tham dục, có ái dục cường liệt, sống tại các trú xứ xa
vắng, trong rừng núi hoang vu, do nguyên nhân
nhiễm trước tham dục, có ái dục cường liệt, những
Tôn giả Sa-môn hay Bà-la-môn ấy chắc chắn làm
cho sợ hãi, khiếp đảm, bất thiện khởi lên. Ta không
có tham dục, ái dục cường liệt, sống tại các trú xứ xa
vắng trong rừng núi hoang vu. Ta không có tham
dục, Ta là một trong những bậc Thánh, không có
tham dục, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi
hoang vu". Này Bà-la-môn, Ta tự quán sát Ta không
có tham dục như vậy, tự cảm thấy lòng tự tin được
xác chứng hơn, khi sống trong rừng núi.

Này Bà-la-môn, tùy thuộc vấn đề này, Ta suy nghĩ như sau: "Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào có tâm sân hận ác ý, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu, do nguyên nhân nhiễm trước, có tâm sân hận ác ý, những Tôn giả Sa-môn hay Bà-la- môn ấy chắc chắn làm cho sợ hãi, khiếp đảm, bất thiện khởi lên. Ta không có tâm sân hận, ác ý, sống tại các trú xứ xa vắng trong rừng núi hoang vu. Ta có

HỮU TÌNH                                            379

từ tâm. Ta là một trong những bậc Thánh có từ tâm,
sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang
vu". Này Bà-la-môn, Ta tự quán sát Ta có từ tâm như
vậy, Ta cảm thấy lòng tự tin được xác chứng hơn,
khi sống trong rừng núi.

Này Bà-la-môn, tùy thuộc vấn đề này, Ta suy
nghĩ như sau: "Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào bị
hôn trầm thụy miên chi phối, sống tại các trú xứ xa
vắng, trong rừng núi hoang vu, do nguyên nhân
nhiễm trước bị hôn trầm thụy miên chi phối, những
Tôn giả Sa-môn hay Bà-la-môn ấy chắc chắn làm
cho sợ hãi, khiếp đảm, bất thiện khởi lên. Ta không
bị hôn trầm thụy miên chi phối, sống tại các trú xứ
xa vắng, trong rừng núi hoang vu. Ta không có hôn
trầm thụy miên. Ta là một trong những bậc Thánh
không có hôn trầm thụy miên, sống tại các trú xứ xa
vắng, trong rừng núi hoang vu". Này Bà-la-môn, Ta
tự quán sát Ta không có hôn trầm thụy miên như vậy,
tự cảm thấy lòng tự tin được xác chứng hơn, khi sống
trong rừng núi.

Này Bà-la-môn, tùy thuộc vấn đề này, Ta suy
nghĩ như sau: "Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào
dao động, tâm không an tịnh, sống tại các trú xứ xa
vắng, trong rừng núi hoang vu, do nguyên nhân
nhiễm trước bị dao động, tâm không an tịnh, những

HỮU TÌNH                                          380

Tôn giả Sa-môn hay Bà-la-môn ấy chắc chắn làm
cho sợ hãi, khiếp đảm, bất thiện khởi lên. Ta không
có dao động, tâm không phải không an tịnh, sống tại
các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu. Ta
không có dao động, tâm được an tịnh. Ta là một
trong những bậc Thánh không có dao động, tâm
được an tịnh, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng
núi hoang vu". Này Bà-la-môn, Ta tự quán sát tâm
Ta được an tịnh như vậy, tự cảm thấy lòng tự tin
được xác chứng hơn, khi sống trong rừng núi.

Này Bà-la-môn, tùy thuộc vấn đề này, Ta suy
nghĩ như sau: "Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào
nghi hoặc, do dự, sống tại các trú xứ xa vắng, trong
rừng núi hoang vu, do nguyên nhân nhiễm trước nghi
hoặc, do dự, những Tôn giả Sa-môn hay Bà-la-môn
ấy chắc chắn làm cho sợ hãi, khiếp đảm, bất thiện
khởi lên. Ta không có nghi hoặc, do dự, sống tại các
trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu. Ta diệt trừ
được do dự. Ta là một trong những bậc Thánh diệt
trừ được nghi hoặc, sống tại các trú xứ xa vắng, trong
rừng núi hoang vu". Này Bà-la-môn, Ta tự quán sát
tâm Ta diệt trừ được nghi hoặc như vậy, tự cảm thấy
lòng tự tin được xác chứng hơn, khi sống trong rừng
núi.

Này Bà-la-môn, tùy thuộc vấn đề này, Ta suy

HỮU TÌNH                                            381

nghĩ như sau: "Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào
khen mình, chê người sống tại các trú xứ xa vắng,
trong rừng núi hoang vu, do nguyên nhân nhiễm
trước khen mình, chê người, những Tôn giả Sa-môn
hay Bà-la-môn ấy chắc chắn làm cho sợ hãi, khiếp
đảm, bất thiện khởi lên. Ta không có khen mình, chê
người, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi
hoang vu. Ta không có khen mình, không có chê
người, Ta là một trong những bậc Thánh không có
khen mình, không có chê người, sống tại các trú xứ
xa vắng, trong rừng núi hoang vu". Này Bà-la-môn,
Ta tự quán sát tâm Ta không có khen mình, không
có chê người như vậy, tự cảm thấy lòng tự tin được
xác chứng hơn, khi sống trong rừng núi.

Này Bà-la-môn, tùy thuộc vấn đề này, Ta suy nghĩ như sau: "Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào run rẩy, sợ hãi sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu, do nguyên nhân nhiễm trước run rẩy, sợ hãi, những Tôn giả Sa-môn hay Bà-la-môn ấy chắc chắn làm cho sợ hãi, khiếp đảm, bất thiện khởi lên. Ta không có run rẩy, sợ hãi, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu. Ta không có lông tóc dựng ngược, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu". Này Bà-la-môn, Ta tự quán sát Ta không có lông tóc dựng ngược, Ta là một trong những bậc Thánh, không có lông tóc dựng ngược

HỮU TÌNH                                           382

như vậy, tự cảm thấy lòng tự tin được xác chứng hơn, khi sống trong rừng núi.

Này Bà-la-môn, tùy thuộc vấn đề này, Ta suy
nghĩ như sau: "Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào
ham muốn lợi dưỡng, cung kính, danh vọng, sống tại
các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu, do
nguyên nhân nhiễm trước ham muốn lợi dưỡng, cung
kính, danh vọng, những Tôn giả Sa-môn hay Bà-la-
môn ấy chắc chắn làm cho sợ hãi, khiếp đảm, bất
thiện khởi lên. Ta không có ham muốn lợi dưỡng,
cung kính, danh vọng, sống tại các trú xứ xa vắng,
trong rừng núi hoang vu. Ta là người ít dục. Ta là
một trong những bậc Thánh ít dục, sống tại các trú
xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu". Này Bà-la-
môn, Ta tự quán sát Ta là người ít dục như vậy, tự
cảm thấy lòng tự tin được xác chứng hơn, khi sống
trong rừng núi.

Này Bà-la-môn, tùy thuộc vấn đề này, Ta suy nghĩ như sau: "Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào biếng nhác, kém tinh tấn, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu, do nguyên nhân nhiễm trước biếng nhác, kém tinh tấn, những Tôn giả Sa- môn hay Bà-la-môn ấy chắc chắn làm cho sợ hãi, khiếp đảm, bất thiện khởi lên. Ta không có biếng nhác, kém tinh tấn, sống tại các trú xứ xa vắng, trong

HỮU TÌNH                                            383

rừng núi hoang vu. Ta siêng năng, tinh tấn. Ta là một
trong những bậc Thánh siêng năng, tinh tấn, sống tại
các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu". Này
Bà-la-môn, Ta tự quán sát Ta siêng năng, tinh tấn
như vậy, tự cảm thấy lòng tự tin được xác chứng hơn,
khi sống trong rừng núi.

Này Bà-la-môn, tùy thuộc vấn đề này, Ta suy
nghĩ như sau: "Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào
thất niệm, không tỉnh giác, sống tại các trú xứ xa
vắng, trong rừng núi hoang vu, do nguyên nhân
nhiễm trước thất niệm, không tỉnh giác, những Tôn
giả Sa-môn hay Bà-la-môn ấy chắc chắn làm cho sợ
hãi, khiếp đảm, bất thiện khởi lên. Ta không có thất
niệm, không phải không tỉnh giác, sống tại các trú xứ
xa vắng, trong rừng núi hoang vu. Ta an trú niệm. Ta
là một trong những bậc Thánh an trú niệm, sống tại
các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu". Này
Bà-la-môn, Ta quán sát Ta an trú niệm như vậy, tự
cảm thấy lòng tự tin được xác chứng hơn, khi sống
trong rừng núi.

Này Bà-la-môn, tùy thuộc vấn đề này, Ta suy nghĩ như sau: "Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào không định tĩnh, tâm bị tán loạn, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu, do nguyên nhân nhiễm trước không định tĩnh, tâm bị tán loạn, những

HỮU TÌNH                                           384

Tôn giả Sa-môn hay Bà-la-môn ấy chắc chắn làm cho sợ hãi, khiếp đảm, bất thiện khởi lên. Ta được định tĩnh, tâm không bị tán loạn sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu. Ta thành tựu định tâm. Ta là một trong những bậc Thánh thành tựu định tâm, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu". Này Bà-la-môn, Ta tự quán sát Ta thành tựu định tâm như vậy, tự cảm thấy lòng tự tin được xác chứng hơn, khi sống trong rừng núi.

Này Bà-la-môn, tùy thuộc vấn đề này, Ta suy nghĩ như sau: "Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào liệt tuệ, đần độn, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu. Do nguyên nhân nhiễm trước liệt tuệ, đần độn, những Tôn giả Sa-môn hay Bà-la-môn ấy chắc chắn làm cho sợ hãi, khiếp đảm, bất thiện khởi lên. Ta không có liệt tuệ, đần độn, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu. Ta thành tựu trí tuệ. Ta là một trong những bậc Thánh thành tựu trí tuệ, sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi hoang vu". Này Bà-la-môn, Ta tự quán sát Ta thành tựu trí tuệ như vậy, tự cảm thấy lòng tự tin được xác chứng hơn, khi sống trong rừng núi.

Này Bà-la-môn, tùy thuộc vấn đề này, Ta suy nghĩ như sau: "Trong những đêm được biết đến, được xác định, đêm mười bốn, đêm mười lăm, đêm

HỮU TÌNH                                           385

mồng tám mỗi nửa tháng, trong những đêm như vậy,
Ta hãy đến ở tại các trú xứ hãi hùng, lông tóc dựng
ngược, như tự miếu tại các thảo viên, tự miếu tại các
rừng núi, tự miếu tại các cây cối, để Ta có thể thấy
sự sợ hãi khiếp đảm ấy".

Này Bà-la-môn, sau một thời gian, trong những đêm được biết đến, được xác định, đêm mười bốn, đêm mười lăm, đêm mồng tám mỗi nữa tháng, trong những đêm như vậy, Ta đến ở tại các trú xứ hãi hùng, lông tóc dựng ngược như vậy, như tự miếu tại các thảo viên, tự miếu tại các rừng núi, tự miếu tại các cây cối. Này Bà-la-môn, trong khi ta ở tại các chỗ ấy, một con thú có thể đến, hay một con công làm rơi một cành cây, hay gió làm rung động các lá rơi; Ta khởi lên ý nghĩ: "Nay sự sợ hãi khiếp đảm ấy đã đến!". Này Bà-la-môn, rồi Ta suy nghĩ: "Sao Ta ở đây, chỉ để mong đợi sự sợ hãi khiếp đảm chớ không gì khác? Trong bất cứ hành vi cử chỉ nào của Ta mà sợ hãi khiếp đảm ấy đến, trong hành vi cử chỉ ấy, Ta hãy trừ diệt sợ hãi khiếp đảm ấy".

– Này Bà-la-môn trong khi Ta đi kinh hành qua
lại mà sợ hãi khiếp đảm ấy đến, thì này Bà-la-
môn, Ta không đứng, Ta không ngồi, Ta
không nằm, nhưng Ta trừ diệt sợ hãi khiếp
đảm ấy trong khi Ta đi kinh hành qua lại.

HỮU TÌNH                                            386

– Này Bà-la-môn, trong khi Ta đang đứng mà
sự sợ hãi khiếp đảm ấy đến, thì này Bà-la-
môn, Ta không kinh hành qua lại, Ta không
ngồi, Ta không nằm, nhưng Ta trừ diệt sợ hãi
khiếp đảm ấy trong khi Ta đang đứng.
– Này Bà-la-môn, trong khi Ta đang ngồi mà sợ
hãi khiếp đảm ấy đến, thì này Bà-la-môn, Ta
không nằm, Ta không đứng, Ta không kinh
hành qua lại, nhưng Ta trừ diệt sợ hãi khiếp
đảm ấy trong khi Ta đang ngồi.
– Này Bà-la-môn, trong khi Ta đang nằm mà sợ
hãi khiếp đảm ấy đến, thì này Bà-la-môn, Ta
không ngồi, Ta không đứng, Ta không kinh
hành qua lại, nhưng Ta trừ diệt sợ hãi khiếp
đảm ấy trong khi Ta đang nằm.

Này Bà-la-môn, có một số Sa-môn, Bà-la-môn
nghĩ rằng ngày giống như đêm, nghĩ rằng đêm giống
như ngày. Như vậy, Ta nói rằng những Sa-môn, Bà-
la-môn ấy sống trong si ám.

Này Bà-la-môn, Ta nghĩ rằng đêm là đêm, nghĩ rằng ngày là ngày. Này Bà-la-môn, ai nói một cách chơn chánh sẽ nói như sau: "Vị hữu tình nào không có si ám, sinh ra ở đời vì hạnh phúc cho muôn loài, vì an lạc cho muôn loài, vì lòng thương tưởng cho đời, vì lợi ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho loài Trời

HỮU TÌNH                                            387

và loài Người. Vị ấy khi nói một cách chân chánh về
Ta sẽ nói như sau: "Là vị hữu tình không có si ám,
sinh ra ở đời vì hạnh phúc cho muôn loài, vì an lạc
cho muôn loài, vì lòng thương tưởng cho đời, vì lợi
ích, vì hạnh phúc, vì an lạc cho loài Trời và loài
Người".

Này Bà-la-môn, Ta tinh cần, tinh tấn, không lười biếng. Ta an trú chánh niệm, không có loạn, thân được khinh an, không có dao động, tâm được định tĩnh, chuyên nhất. Này Bà-la-môn, Ta ly dục, ly các ác pháp, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, với tầm với tứ. Diệt tầm, diệt tứ, Ta chứng và trú Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm, không tứ, nội tỉnh nhất tâm. Ly hỷ trú xả, chánh niệm tỉnh giác, thân cảm sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là xả niệm lạc trú, Ta chứng và an trú Thiền thứ ba. Xả lạc và xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước, Ta chứng và an trú Thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh.

Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bình thản như vậy, Ta dẫn tâm, hướng tâm đến túc mạng trí. Ta nhớ đến các đời sống quá khứ, như một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, mười đời, hai mươi đời, ba mươi đời, bốn mươi đời, năm mươi

HỮU TÌNH                                           388

đời, một trăm đời, hai trăm đời, một ngàn đời, một trăm ngàn đời, nhiều hoại kiếp, nhiều thành kiếp, nhiều hoại và thành kiếp. Ta nhớ rằng: "Tại chỗ kia, Ta có tên như thế này, dòng họ như thế này, giai cấp như thế này, các món ăn như thế này, thọ khổ lạc như thế này, tuổi thọ đến mức như thế này. Sau khi chết tại chỗ kia, Ta được sanh ra tại chỗ này. Tại chỗ này, Ta có tên như thế này, dòng họ như thế này, giai cấp như thế này, các món ăn như thế này, thọ khổ lạc như thế này, tuổi thọ đến mức như thế này. Sau khi chết tại chỗ này, Ta được sanh ra ở đây". Như vậy Ta nhớ đến nhiều đời sống quá khứ cùng với các nét đại cương và các chi tiết. Này Bà-la-môn, trong đêm canh đầu Ta chứng được minh thứ nhất, vô minh diệt, minh sanh; bóng tối diệt, ánh sáng sanh, trong khi Ta sống không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần.

Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bình thản như vậy, Ta dẫn tâm, hướng tâm đến sanh tử trí về chúng sanh. Ta với thiên nhãn thuần tịnh siêu nhân, thấy sự sống và sự chết của chúng sanh. Ta tuệ tri rằng, chúng sanh người hạ liệt, kẻ cao sang, người đẹp đẽ, kẻ thô xấu, người may mắn, kẻ bất hạnh, đều do hạnh nghiệp của họ. Những chúng sanh làm những ác hạnh về thân, ác hạnh về lời nói, ác hạnh về ý, phỉ báng các bậc Thánh, theo tà kiến,

HỮU TÌNH                                             389

tạo các nghiệp theo tà kiến. Những người này, sau
khi thân hoại mạng chung, phải sanh vào cõi dữ, ác
thú, đọa xứ, địa ngục. Còn những chúng sanh nào
thành tựu những thiện hạnh về thân, thành tựu những
thiện hạnh về lời nói, thành tựu những thiện hạnh về
ý, không phỉ báng các bậc Thánh, theo chánh kiến,
tạo các nghiệp theo chánh kiến, những người này,
sau khi thân hoại mạng chung, được sanh lên các
thiện thú, cõi Trời, trên đời này. Như vậy với thiên
nhãn thuần tịnh siêu nhân, Ta thấy sự sống chết của
chúng sanh. Ta tuệ tri rằng, chúng sanh, người hạ
liệt, kẻ cao sang, người đẹp đẽ, kẻ thô xấu, người
may mắn, kẻ bất hạnh, đều do hạnh nghiệp của họ.
Này Bà-la-môn, trong đêm canh giữa, Ta chứng
được minh thứ hai, vô minh diệt, minh sanh; bóng
tối diệt, ánh sáng sanh, trong khi Ta sống không
phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần.

Với tâm định tĩnh, thuần tịnh, không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bình thản như vậy, Ta dẫn tâm, hướng tâm đến lậu tận trí. Ta thắng tri như thật: "Đây là khổ", thắng tri như thật: "Đây là nguyên nhân của khổ", thắng tri như thật: "Đây là khổ diệt", thắng tri như thật: "Đây là con đường đưa đến khổ diệt", thắng tri như thật: "Đây là những lậu hoặc", thắng tri như thật: "Đây là nguyên nhân các lậu hoặc", thắng tri như thật: "Đây

HỮU TÌNH                                             390

là các lậu hoặc diệt", thắng tri như thật: "Đây là con đường đưa đến các lậu hoặc diệt". Nhờ biết như vậy, nhờ thấy như vậy, tâm của Ta thoát khỏi dục lậu, thoát khỏi hữu lậu, thoát khỏi vô minh lậu. Đối với tự thân đã giải thoát như vậy, khởi lên trí hiểu biết: Ta đã giải thoát. Ta đã thắng tri: "Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa". Này Bà-la-môn, trong đêm canh ba, Ta chứng được minh thứ ba, vô minh diệt, minh sanh; bóng tối diệt, ánh sáng sanh, trong khi Ta sống không phóng dật nhiệt tâm tinh cần.

Này Bà-la-môn, Ông có thể có tư tưởng như
sau: "Nay Sa-môn Gotama chưa diệt trừ tham, chưa
diệt trừ sân, chưa diệt trừ si, nên sống tại các trú xứ
xa vắng, trong rừng núi hoang vu". Này Bà-la-môn,
chớ có hiểu như vậy. Do Ta quán sát hai mục đích
mà Ta sống tại các trú xứ xa vắng, trong rừng núi
hoang vu: Tự thấy sự hiện tại lạc trú và vì lòng
thương tưởng chúng sanh trong tương lai.

– Chúng sanh trong tương lai được Tôn giả
Gotama thương tưởng, vì Tôn giả là bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác. Thật vi diệu thay, Tôn giả
Gotama! Thật vi diệu thay, Tôn giả Gotama!... Như
người dựng đứng lại những gì bị quăng xuống, phơi
bày ra những gì bị che kín, chỉ đường cho người bị

HỮU TÌNH                                             391

lạc hướng, đem đèn sáng vào trong bóng tối để
những ai có mắt có thể thấy sắc. Cũng vậy, Chánh
pháp đã được Tôn giả Gotama dùng nhiều phương
tiện trình bày giải thích. Con quy y Tôn giả Gotama,
quy y Pháp và quy y Tỷ-kheo Tăng. Mong Tôn giả
Gotama nhận con làm đệ tử; từ này trở đi cho đến
mạng chung, con trọn đời quy ngưỡng.

HỮU TÌNH                                          392

16    Ác ma hỏi nàng hữu tình này do ai tạo tác - Kinh Vajirà – Tương I, 297

Vajirà – Tương I, 297

1) Ở tại Sàvatthi. Tỷ-kheo-ni Vajirà vào buổi sáng
đắp y, cầm y bát, đi vào Sàvatthi để khất thực. Khất
thực xong, sau bữa ăn, trên con đường khất thực trở
về, Tỷ-kheo-ni Vajirà đi đến rừng Andha để nghỉ ban
ngày, đi sâu vào rừng Andha và ngồi dưới một gốc
cây để nghỉ ban ngày.

2) Rồi Ác ma muốn làm Tỷ-kheo-ni Vajirà run sợ,
hoảng sợ, lông tóc dựng ngược, muốn khiến nàng từ
bỏ Thiền định, liền đi đến, nói lên bài kệ với Tỷ-
kheo-ni Vajirà:

3) Do ai, hữu tình này,
Được sanh, được tạo tác?
Người tạo hữu tình này,
Hiện nay ở tại đâu?
Từ đâu hữu tình sanh?
Đi đâu hữu tình diệt?

4) Rồi Tỷ-kheo-ni Vajirà suy nghĩ: "Ai đã nói lên bài kệ này? Người hay không phải người?"

HỮU TÌNH                                           393

5) Rồi Tỷ-kheo-ni Vajirà lại suy nghĩ: "Chính là Ác
ma muốn làm ta run sợ, hoảng sợ, lông tóc dựng
ngược, muốn khiến ta từ bỏ Thiền định, nên đã nói
lên bài kệ này".

6) Rồi Tỷ-kheo-ni Vajirà biết được: "Đây là Ác ma", liền trả lời Ác ma với bài kệ:

Sao Ông lại nói hoài,
Đến hai chữ chúng sanh?
Phải chăng, này Ác ma,
Ông rơi vào tà kiến?
Đây quy tụ các hành,
Chúng sanh được hình thành,
Như bộ phận quy tụ,
Tên xe được nói lên.
Cũng vậy, uẩn quy tụ,
Thông tục gọi chúng sanh.
Chỉ có khổ được sanh,
Khổ tồn tại, khổ diệt,
Ngoài khổ, không gì sanh,
Ngoài khổ không gì diệt.

7) Rồi Ác ma biết được: "Tỷ-kheo-ni Vajirà đã biết ta", nên buồn khổ, thất vọng, liền biến mất tại chỗ ấy.

HỮU TÌNH                                         394

HỮU TÌNH   395
