Kinh NIKAYA Phân Loại theo Chủ Đề ( (HT Thích Minh Châu dịch; Chơn Tín Toàn phân loại)
(Thích Minh Châu dịch) - 182 - Khổ
Nguồn: kho Dân tộc KING — Giảng Sư (văn bản trích từ PDF)

Kinh tạ ng Pali
(Pali Nikaya)
HT. THÍCH MINH CHÂU
Việt dịch
Ấn b ản năm 199

Phân lo ại theo chủ      đề
:
CHƠN          TÍN        TO
NIKAYA PHÂN LOẠI - CHỦĐỀ182

KHỔ Chịu trách nhi   ệm chính t   ả: TÂM MINH ANH

182

Ấn bản          điện tử 201

MỤC LỤC

DẪN NHẬP .............................................................9

1     Định -nghĩa
5 thủuẩ    n này là khổ- Kinh Khổ-
Tương .................................................
III, 282                                         15
2     Định -nghĩa     6 nội xứlà khổ- Kinh Xứ–Tương
V, 619..............................................................17
3     Định -nghĩa Cái gì khổ, ởđấ      n phải n đoạ
y ông cầ
trừlòng dục - Kinh Khổ–Tương ......  III,
21   1
4     Định -nghĩa
Kinh Cội Gốc Của Đau                               – Kh
Tương ...................................................
III, 65                                           23
5     Định -nghĩa
Kinh MỘT PHÁP MÔN QUYẾT
TRẠCH –Tăng III,                  209 24
.................................
6     Định -nghĩa   Kinh TIỂU Kinh KHỔUẨN –14
Trung I, 209 ....................................................37
7     Định -nghĩa
Thếnào là khổpháp - Kinh Khổ
Pháp –Tương IV,               306
.................................... 47
8     Định -nghĩaThếnào là khổvà danha ng
khổ- Kinh Samiddhi 1 –Tương ........
IV,     54 70
9     Định -nghĩa        ĐẠ    I Kinh KHỔUẨN –13 Trung
I, 193 ...............................................................59

KHỔ                                                                        1

10 10 khổcủa thân      i - Kinhngườ  LẠC VÀ KHỔ1
–Tăng IV,               400
................................................ 75
11 3 khổtánh - Khổkhổtánh, hành khổtánh, hoạ    i
khổtánh - Kinh Khổ–Tương IV,     ...........79 414
12 3 khổtánh - Kinh Phẩ               m Tầ     m Cầ     u –Tương               V
86.....................................................................81
13 4 điênng đảo  - Kinh          tưở    TƯỞNG O ĐIÊN           –
Tăng I,          650
.................................................... 101
14 5 sựkiệ
n cầ
n quan sát - Kinh SỰ KIỆN CẦN
PHẢI QUAN SÁT –Tăng II,     ................421
104
n không thểcó cđượ
15 5 sựkiệ               - Kinh SỰ KIỆN
KHÔNG THỂCÓ ĐƯỢ   C –Tăng II,  ....112                                      39
16 6 lợi ích ngquán
sựkhổ- Kinh tưở KHÔNG CÓ
HẠN CHẾ2 –Tăng III,                  261
........................ 117
17 6 phápn khổ  đưa     đế
ngay hiện tạ i và sau khi chế       t
- Kinh KHỔ- Tăng III,                   240
.......................... 119
18 Ai không     t giácnhư  ngộ4 thậ        Tđế
, không thể
chơn chánh
n tậ  n khổđau     đoạ - Kinh Cây Keo –
Tương ................................................
V, 637                                          121

KHỔ                                                                   2

19 Ai không            như
t rõ biế  t các duyên thậ     thì không
m dứt khổđau
thểchấ             - Kinh SaMôn BàLaMôn
–Tương ...............................................
II, 83                                    124
20 Ai sống thấ
y vịngọt trong các pháp... - Kinh
HAI LOẠI TỘI –Tăng          I,
94 ........................ 127
21 Ai ưa thích               mắ
i ấy
t, các sắc...  ngườ
ưa th
khổ...- Kinh Với Ưa TươngThích .136
IV,
–   2
t rõ khổvà nguyên nhân của khổđể
22 Biế                                    làm gì -
Kinh –     Đa
TươngSố ..........................
I, 261138
23 Bậc Dựlưu  - khổcòn lạ   t ít, tối đan - là
i rấ
Kinh Núi Sineru Tu Di –Tương V,    ....142 66
24 Chết - 4 hạng ingườ
không run sợkhi chếtn -đế
Kinh KHÔNG SỢHÃI –Tăng II,      ........146 147
25 Chế    u nguyện có được
t - Cầ                                    i chế  gì
t - ch
Kinh i NgườĐất Phương Tây                       i Đã    h
t –Tương IV,
Chế                            488
................................... 151
26 Cái gì    c cả  đượ
m thọ, cái ấ  m trong khổđau
y nằ
- Kinh Kalàra –Tương ........................
II, 93            156
27 Cội gốc của đau
là ái -khổ
Kinh Cội Gốc Của
Đau –    Khổ
Tương     III,
65 .............................. 168

KHỔ                                                       3

28 Dòng máu tuôn chảy do
u bịthương
đầ        -                               tí
Kinhh Khoảng Ba Tương
Mươi –    II,
.... 169                               32
29 Dầu Như Lai  t hiệ  có
n hay   không   xuấ - Kinh
XUẤT HIỆN –Tăng ..........................
I, 522 173
30 Dục hỷlà căn
n của khổbả  - Kinh PHÁP MÔN
CĂN NBỔ–1 Trung I, 9 .............................175
31 Dục là n củcăna khổđau      bả  - Kinh Bhadra –
Tương IV,              512
.............................................. 184
32 Già - Bất hạnh thay tuổi già,   thay đáng
cuộc
sống - Kinh Già –Tương ..................
V, 338          190
33 Già chế
t - Già chế
t này là của ai - Kinh Do
Duyên Vô Minh –Tương .................
II, 111  192
34 Hỷtậ
p khởi nên khổtậ       p khởi - Kinh Punna –
Tương IV,                  106
.............................................. 198
35 Không ai có sựan toàn -đv                 Kinh AN    4           ph
TOÀN –Tăng II,                 144
................................... 205
36 Không như         thậ
t giác ngộ4 Tđế     thì không thể
chơn chánh
n khổđau  -đtậ
Kinh Nhà Có Nóc
Nhọn –Tương .................................
V,         655 207
37 Khổdo duyên Xúc - Kinh Bhuumija –Tương I
71...................................................................209

KHỔ                                                            4

38 Khổdo duyên Xúc - Kinh Ngoại o –                             Đạ Tương II, 62 ..............................................................215 39 Khổdo duyên Xúc - Kinh Upavàna –Tương                                      I 76...................................................................224 40 Khổdo duyên gì - Kinh Cội Gốc Của Đau                                      K –Tương .............................................. III, 65                                 226 41 Khổdo duyên gì - Kinh Lõa Thể–Tương II .......................................................................227 42 Khổdo duyên gì - Kinh Timbaruka –Tương                                     I 45...................................................................234 43 Khổdo duyên thân này và do duyên xúc - Kinh Tậ   nh –Tương IV, t Bệ                                 340238 ........................... 44 Khổkhông chấ          m dứt nếu chưaquả                           lãnh của nghiệp đã            - Kinh làm NGỌC MA NI –Tăng IV 617.................................................................245 45 Khổ không chấ m dứt nế u.. - Kinh PHẠM THIÊN TRÚ –Tăng IV,                627 ........................ 257 46 Khổlà duyên sanh khởi lòng tin - Kinh Duyên – Tương .................................................. II, 58                                      261 47 Khổlà đồngi các          nghĩa dục - Kinh SỢ        vớ HÃI – Tăng ................................................... III, 57                                            268

KHỔ                                                                 5

48 Khổsanh khởi, Bệ nh tật chỉtrú, Già chế
t xuấ
t
n - Kinh Sanh Khởi –Tương ........
hiệ                                  III,
270                               6
49 Khổsanh khởi, Bệ               nh tậ   t chỉtrú, Già chế            t xuất
hiệ  n - Kinh SựSanh Khởi 1 –Tương IV,
.......................................................................272
50 Khổtư
ởng - 6 lợi ích - Kinh KHÔNG CÓ HẠN
CHẾ2 –Tăng261III,     ..................................274
c Ám –Tương
51 Kinh Hắ                                       V,              658
................... 275
52 Kinh               Tương–Tương
ưng Vô  II,
......  thỉ30
278
p - Có bao nhiêu kiếp đã qua,
53 Kiế                                  t qua - đã
Kinh Các    Tử–TươngĐệ    II, 317
................. 310
p - Một kiếp dài nào
54 Kiế                               như  - Kinh thế  Núi –
Tương ................................................
II, 315                                    314
55 Mũi tên
u muộn -sầ
Kinh SỰ KIỆN KHÔNG
THỂCÓ ĐƯỢ
C –Tăng II,                 391
................... 316
56 Mũi tên
u muộn - sầ    Kinh NGƯỜ            I KOSALA –
Tăng ...................................................
II, 396                                             321
57 Một cây gậy được hư                               quăng      không,     lên
rơi ng...        xuố - Kinh Cái Gậ            y –Tương V,
.......................................................................331

KHỔ                                                                 6

58 Nghiệp nđoạ
n thì khổđoạ
tậ                 n tậ  n - Kinh Đoạ         n
Tận –Tương     V,
136 ..................................... 333
59 Pháp đưa đến                       - Kinh TÀđau      KIẾN –khổ     Tăng
I, 66 ...............................................................335
60 Phạ   m hạnh c đượ           sống vì mục đích liễ
khổ- Kinh Với Mục Đích Gì –Tương V,
.......................................................................339
y khổmới tu - Kinh GẬY THÚC NGỰA –
61 Thấ
Tăng .....................................................
II, 31                                             342
62 Thếnào là khổtậ          p khởi - Kinh Khổ–Tương                           I
131.................................................................348
63 Trước kia và nay Ta chỉtuyên bốvềKhổvà con
đường diệ     t khổ- Kinh Anuràdha –Tương                                 I
210.................................................................355
n vềkhổcủa ngoạio -đạ
64 Tà kiế                              Kinh SỞY XỨ
–Tăng .................................................
I, 310                                       362
65 Vì mục đích liễu                  nên Phạ     tri
m hạ    nh đau
được sống i dướ
ThếTôn - Kinh TỷKheo –
Tương ................................................
IV, 91                                        372
66 Vực thẳ               u biết 4 Thán
m của sựkhông hiể                 -
m –Tương .................
Kinh Vực Thẳ               V, 651     375

KHỔ                                                                  7

67 Xương   củ ngườ
a một      i ví với núi... - Kinh i Ngư
–Tương .............................................
II, 321                                     379
68 Ái tậ p khởi là khổtậ         p khởi - Kinh Khổ–Tương
II, 131 ............................................................382
69 Đau của
khổ ngườ i có tham dục - Kinh NGHÈO
KHỔ–Tăn
g III, 117 ....................................385
70 Đị
a ngục i Đạ
Nhiệ t não - Kinh Nhiệ              t Não –
Tương ...............................................
V,          654                             392
71 Đọ                 i –Tương ...V,
a xứ- Kinh Sanh Loạ           395                                64
72 Đọ
a xứ- ví dụCon rùa mù - Kinh LỗKhóa –
Tương ...............................................
V,         659                             397

KHỔ                                                             8

DẪN NHẬP

1. L i gi i thi u

KHỔ                 9

d u, tô màu

2. L i ích c a vi c nghiên c u h c h i b kinh này là gì?

KHỔ                                                   10

KHỔ   11

KHỔ   12

u n. 3. Lòng tri ân

KHỔ                     13

KHỔ   14

1     Định nghĩa - 5 thủ Kinh Khổ - Tương II

Khổ–    III, 282

1-2) Nhân          duyên   ở   Sàvatth

3) -- Này các   Tỷ Ta sẽ thuyế
-kheo,
Khổ, Khổ tập khởi, Khổ
đưa đến khổ    . Hãy
đoạnlắng
diệtnghe

4)

Phải trảnăm lời
thủ
. là
Thế
uẩn nào
? Tứclà
là
sắc thủ uẩn... thức thủ
Tỷ
-kheo.

5)

Chính là khát ái này, đưa đến tái
hỷ tham, tìm cầu hỷ lạc
ái, hữu ái, phi            hữu ái.
-kheo, đây
Khổ tập khởi.

6)

KHỔ                               15

Chính là sự ly tham, đoạn diệ
ái ấy, sự xả ly, sự thoát
từ bỏ,
trước. Này       cácđây
-kheo,  Tỷ gọi là

7)

Chính là Thánh
con đường
đạo ,Tám
tứcng
chánh tri kiến...   chánhđ
-kheo,
gọi là Con đường đưa đến

KHỔ                      16

2        Định nghĩa - 6 nội – Tương V, 619

Xứ–        V, 619

1) ...

2) -- Này các
-kheo, cóTỷ
bốn    Thánh
này.đế
Th
nào là  ?  bốn

Thánh      đế về   Khổ,
Thánh      đế về   Khổ tập,
Thánh      đế về   Khổ diệt,
Thánh      đế về   Con Đường

3)
Cần phải
sáu
trảnội
. Thế
lờixứ
nào
là là s
xứ, nhĩ xứ, tỷ xứ, thiệt
-
kheo, đây gọi là Thánh đ

4)
Chính là ái này đưa đế
hỷ tham, tìm cầu .hỷ
Tức
lạc
là
ái, hữu ái, phi  hữu ái.
-kheo, đây
Thánh đế về Khổ tập.

KHỔ                              17

5)
Chính là sự đoạn diệt,
khát ái ấy, sự quăng bỏ,
chấp .trước
Này -kheo,
các Tỷ
đây gọi l
Khổ diệt.

6)
Đây là Thánh
ngành, tức là
tri
chánh
kiến, chánh
ngữ, chánh nghiệp, chán
chánh niệm, chánh      định.
-kheo, đây
là Thánh đế về Con Đường

7) Này các -kheo, Các Tỷ      pháp   này. là

Do vậy, -kheo,
này các
một
Tỷ cố gắn
để rõ biết: "Đây là Khổ"
để rõ biết: "Đây là Con

Uẩn –         V, 617

1) ...

2) -- Này các
-kheo, cóTỷ
bốn   Thánh
này.đế
Th
nào là  ?  bốn

Thánh   đế   về   Khổ,

KHỔ                               18

Thánh   đế   về   Khổ tập, Thánh   đế   về   Khổ diệt, Thánh   đế   về   Con Đường

3)
Cần phải năm
đượcthủ
nói
Tức
uẩn.
là
là sắ
uẩn, thọ thủ uẩn, tưởng
thủ uẩn. -kheo,
Này cácđâyTỷgọi l
Khổ.

4)
Chính là ái này đưa đế
hỷ tham, tìm cầu .hỷ
Tức
lạc
là
ái, hữu ái, phi  hữu ái.
-kheo, đây
Thánh đế về Khổ tập.

5)
Chính là sự đoạn diệt,
khát ái ấy, sự quăng bỏ,
chấp .trước
Này -kheo,
các Tỷ
đây gọi l
Khổ diệt.

6)
Đây là Thánh
ngành, tức là chánh tri kiế
ngữ, chánh nghiệp, chán
chánh niệm, chánh      định.
-kheo, đây
là Thánh đế về Con Đường

KHỔ                          19

7) Này các     Tỷ -kheo, Các pháp này là các   Thánh .

Do vậy, -kheo,
này các
một
Tỷ cố gắn
để rõ biết: "Đây là Khổ"
để rõ biết: "Đây là Con

KHỔ                                   20

3     Định nghĩa ở- đấy
Cái ông
gì
ph
ải đoạn trừ
c- Kinh
lòng Kh
d
Tương III, 144

Khổ–         III, 144

1-3) Nhân duyên ởSàvatthi. Rồi một Tỷ-kheo... bạ ch ThếTôn:

thuy t pháp v nt t

-kheo, ởđây 4) - Cái gì khổ, này Tỷ         Ông cần phải đo ạn trừlòng dục.

ch ThếTôn,
- Bạ                    con  chđã
u. Bạ     nhiể
Thiệ Thệ
, con
đã u.hiể

5) Lời Ta nói một cách vắ
n tắ       -kheo, Ông
t, này Tỷ
hiểu ý nghĩa   t cách rộng mộrãi    nào?như thế

6) Sắc là khổ, bạch ThếTôn. Ở đây, con           n ph
trừlòng dục. Thọ... Tư  ởng... Các hành... Thức là
khổ, ởđây, con           n trừphải         đoạ
lòng dục. Bạch Thế
Tôn, lời nói vắ   t này của ThếTôn, con
n tắ                            u ý đã
nghĩa    t cáchmộ
rộng rãi       y. như vậ

KHỔ                                            21

7) Lành thay, lành thay, này Tỷ-kheo! Lành thay, này
Tỷ-kheo! Lời Ta nói một cách vắ     n tắt, Ông      u  đ
ý nghĩa              mộ
t cách rộng rãi. Sắc là khổ, này Tỷ -kheo,
ởđây, Ông        n phải cầ   n đoạ
trừ lòng dục... Thọ...
Tư ởng... Các hành... Thức là khổ, ởđây, nÔng
phải n đoạ trừlòng dục. Lời nói vắ   n tắt này của Ta,
này Tỷ -kheo, Ông cầ  n phả  i hiểu ý nghĩ a một cách
rộng rãi        y. như vậ

8-9) Rồi Tỷ-kheo ấ y hoan hỷ, tín thọlời ThếTôn dạ      -kheo ấ y... Tỷ      y trởthành một vịA-la-hán nữa.

KHỔ                                            22

4     Định nghĩa - Kinh C Kh ổ – Tương III, 65

Cội Gốc Của       Đau – Khổ III, 65

1-2) Nhân duyên ởSàvatthi...

3) Này các Tỷ
-kheo, Ta sẽthuyế t vềđau và
khổ
cội
gốc của đau    . Hãy khổ
lắng nghe...

4)

Sắc, này các Tỷ-kheo, là       ; thọđau
là đau khổ
;  k
tưởng là đau           khổ
; các hành là đau  ; thức là
khổđau
khổ. Đây, -kheo,     này     các
gọi    là Tỷ. đau kh

5)                              c ig cc

Chính là khát ái này nghướ    tới tái sanh, câu hữu với hỷvà tham, tìm cầ   u hỷlạ  c chỗnày, chỗkia; tức là dục ái, hữu ái, phi hữu ái.

KHỔ                                                 23

5       Định nghĩa - Kinh M QUYẾT TRẠCH – Tăng

MỘT PHÁP MÔN QUYẾT TRẠCH –                       III, 209

1. Này các Tỷ-kheo, Ta sẽthuyế
t cho các Thầy
pháp môn thểnhập, pháp môn pháp. Hãy nghe
và tác ý, Ta sẽgiảng.
- Thưa vâng,   ch ThếTôn. bạ
Các vịTỷ  -kheo ấy vâng Tôn.  đáp
ThếTôn Thế
nói
như : sau
2.

Này các Tỷ -kheo, cầ n phả i biết các d c, cầ n phải
biết duyên khởi các dục, cầ  n phả i biế
t các dục sai
biệt, cầ
n phả i biết các dục dịthục, cầ   n phả i biế
t
các dục nđoạ   diệ
t, cầ n phả i biết con đườ
đến các dục nđoạ  diệ t.
Này các Tỷ    -kheo, cần phả  i biế
t c m th , cầ n phải
biết các cả m thọduyên khởi, cầ    n phải biế
t các cảm
thọsai biệ  t, cần phải biết các cả m thọdịthục, cầ  n
phả i biết cấ c cảm thọđo  ạ n diệt, cần phải biết con
đường đưa       n các cả mđế
thọđoạ   n diệt.

KHỔ                                                    24

Này các Tỷ-kheo, cầ n phả  i biết          ng, cầ  n
phải biết các   ng duyêntưở
khởi, cầ n phả i biế t các
tưởng sai biệ
t, cầ
n phải biết các     ng dịthụtưở
c, cầ n
phải biết các ntưởng     diệ t, cần phả iđoạ
biế t con
đường đưa đếnn diệ               các
t.       tưởng
Này các Tỷ  -kheo, cầ  n phả i biết các l u ho c, cầ   n
phải biết các lậ u hoặ  c duyên khởi, cầ   n phả  i biết
các lậu hoặc sai biệ t, cần phả i biết các lậu hoặ  c dị
thục, cần phả i biế
t các lậ u hoặc nđoạ   diệt, cần phả i
biết con đường           n các lậ u hoặđưa
c đoạ     đế
n diệ t.
Này các Tỷ  -kheo, cầ n phả i biế t nghi p, cầ  n phải
biết duyên khởi các nghiệ     p, cầ  n phả  i biết các
nghiệ p sai biệt, cầ
n phả i biế t các nghiệ   p dịthục,
cần phả i biết các nghiệp nđoạ    diệ t, cần phả i biế
t
con đường                 đưa
n nghiệp       nđoạ
diệđế
t.
Này các Tỷ    -kheo, cầ n phải biết kh , cầ  n phả i biế  t
khổduyên khởi, cầ      n phả i biế t khổsai biệ   t, cầ  n
phả i biết khổdịthục, cầ   n phả i biế t khổđoạ  n diệ   t,
cầ n phả i biết con đường           n khổđoạ      đưa
n diệ  t.    đế
3. Này các Tỷ   -kheo, cần phải biế   t các dục, cầ  n phả   i
biết các dục duyên khởi, cầ     n phả  i biế t các dục sai
biệt, cần phả  i biết các dục dịthục, cầ   n phả i biế t các
dục nđoạ   diệ t, cần phả i biết con đường            n các     đ
dục nđoạ   diệt, đã được               y. Và donóiduyên gìnhư
đư ợc nói          y? như vậ

KHỔ                                                   25

Này các Tỷ  -kheo, có năm dục                       trưởn
ng này:
Các sắ c do mắ t nhậ n thức, khảlạ  c, khảhỷ   , khảý,
khảái, liên hệđế  n dục, hấp dẫ n. Các tiếng do nhậ   n
thức... các n hương          thức... các vịdo  do nhậ n nhậ
thức... các xúc do thân nhậ   n thức... khảlạ    c, khả
hỷ, khảý, khảái, liên hệđế     n dục, hấ  p dẫ  n. Này
các Tỷ  -kheo, dầ u chúng không phả     i dục, chúng
được gọi là dục trưởng        ng trong giớdưỡ
i luậ t của
bậc Thánh.

Là d c c              i,

4. Xúc, này các Tỷ-kheo, là các dục duyên khởi.

Này các Tỷ   -kheo, dục trên các sắ  c là khác, dục
ng là khác, dục trên các hương
trên các tiế                                là khác,
dục trên các vịlà khác, dục trên các xúc là khác.
Này các Tỷ  -kheo, đây                  là
c sai biệt. các d

KHỔ                                                  26

Này các Tỷ-kheo, khi muốn một cái gì, sanh khởi
tấ
một tựngã khởi lên từvậ y, từvật ấy,dựphầ   đển
phư ớc đức,           hay không
dựphần       để            phướ
c. Này
các Tỷ-kheo, i làđây          gọ
các dục dịthục.

Này các Tỷ-kheo, Xúc n đoạ      diệt là dục nđoạ  diệ t.
Đây là con đường Thánh                                n
các dục nđoạ   diệt. Tức là chánh tri kiến, chán
duy, chánh ngữ, chánh nghiệ         p, chánh mạ     ng,
chánh tinh tấ n, chánh niệm, chánh       nh.           đị
Khi nào, này các Tỷ  -kheo, vịThánh        tửrõ đệ
biết các
dục như y,vậ  rõ biế t các dục sanh khởi như        y, rõ vậ
t các dục sai biệt như
biế                          y, rõ biế vậ
t các dục dịthục
nhưy, rõ  vậbiế t các dục nđoạ    diệt như     y, rõ biếvậ
t
con đường                  đưanđoạ
n các dục          đế
diệt       như
y,      vậ

Này các Tỷ    -kheo, cầ  n phả i biết các dục... cần phải
biết con đường             n dục nđoạ   đưa
diệt, đế    đã
c nói đư
như vậy. Chính do duyên                                y.
-----------------------
5. Này các Tỷ    -kheo, cần phải biế  t các cảm thọ, cầ n
phả i biế t các cả m thọduyên khởi, cầ    n phả i biế
t các
cả m thọsai biệ    t, cần phải biết các cảm thọdịthục,

KHỔ                                               27

cầ
n phả
i biế
t cấc cảm thọđoạn diệt, cầ
n phả
i biế
t con
đường đưa   n các cảđế
m thọđoạ n diệt, đã   c nói đư
như vậy. Do duyêny? gì đã

Này các Tỷ -kheo, có ba cả
m thọnày: lạ
c thọ, khổ
thọ, phi khổphi lạc thọ.
6.

Này các Tỷ -kheo, Xúc là các cả m thọsanh khởi.

Này các Tỷ-kheo, có các lạ       c thọliên hệđế    n vậ  t chất, có các lạc thọkhông liên hệđế       n vật chấ t; có các khổthọliên hệđế       n vậ t chấ t, có các khổthọ không liên hệđế    n vật chấ t; có các cả  m thọkhông khổkhông lạ   c liên hệđế  n vậ  t chất, có các cảm thọ không khổkhông lạ     c không liên hệđế      n vật chấ  t. Này các Tỷ  -kheo, i làđây        các cả m gọ thọsai biệ  t.

Này các Tỷ-kheo, khi nào cảm thọcái gì, sanh
khởi một tựngã khởi lên từvậtấy, từvật ấy, để
dựphần phước dự           đức,
phần hay không  c để p
đứ             -kheo, i làđây
c. Này các Tỷ                    mgọ
các cả  thọdị
thục.

KHỔ                                                        28

Này các Tỷ-kheo, Xúc n đoạ
diệt, là các cả
m thọ
đoạ    t. Đây là cono tám
n diệ                             đường
ngành  T
đưan các đếcảm thọđo
ạn diệt. Tức là chánh tri
kiến... nh.    chánh đị

Này các Tỷ-kheo, cầ       n phả
i biết các cả m thọ... cần
phả i biết con đường           n các cả    đưa
m thọđoạ n diệđế
t,
đã được nói như vậy.                               đư ợc Chí
nói như      y.          vậ
------------------------
7. Này các Tỷ    -kheo, cần phải biế  t các ng...tưở cần
phả i biết con đường đưa                      n diệt,đến đ
đư ợc nói như vậy. Do duyê                            y?

Này các Tỷ-kheo, có sáu  ng này:tưở
Sắc ng,tưở
thanh tưởng,           tư
ng, vị ởng,
hươngxúc  ng,tưở
pháp tưở
tư ởng.
8.
-kheo, Xúc
Này các Tỷ                   làng các
sanh khởi.tưở

KHỔ                                               29

Này các Tỷ -kheo, cácng tưở trong các sắc là khác,
cácng tưở trong các tiếng là khác,       ng trong  c
các hương là                    khác,
ng trong              các
các vịlà khác,
các tưởng trong các                      ng trong xúc
các pháp là khác. Này các Tỷ-kheo, i làđây     các  g
tưởng sai biệt.

Này các Tỷ-kheo, Ta tuyên bốrằng các       ng Tư
là kế t quảcủa thói quen, khi nào           ngườ
i ta biế
t
sựvật như     nào,   thế  như
nào,thếi tangườ
nói sự
vậ t ấy như sau,     : "Nhưnhưvậy  ng".sautôi
Này
các Tỷ  -kheo,   gọi đâylàng các
dịthục. tưở

Xúc n đoạ diệt, này các Tỷ-kheo, làn tư
diệt. Đây là Thánh n đạo                       các     t
tưởng n đoạ diệ t. Tức là chánh tri kiến... chánh
định.
Khi nào này các Tỷ  -kheo, vịThánhtửrõ   đệ  biết các
tưởng như   y, rõ biết vậ các ng sanhtưở
khởi như      y,   v
rõ biết các            tưở như
ng sai biệt                vậ các
y, rõ biết         ng    t
dịthục như   y, rõ biếtvậ các ntưởng   diệt như     y, đoạ
v
rõ biết con đường đưa                    n diệt đến    như
c
vậy,

KHỔ                                             30

Này các Tỷ    -kheo, cầ      i biết các
n phả                  ntưở
ng... cầ phải
biết con đường đưa                      n diệt,đếncđã  các
đ
nói như vậy. Chính do du
vậ y.
------------------------
9. Này các Tỷ-kheo, cần phải biế     t các lậu hoặc...
cầ n phả i biết con đường         n các lậ     đưanđoạ
u hoặc       đế
diệt, đã được nói như vậy
đư ợc nói           y? như vậ

Này các Tỷ-kheo, có ba lậ
u hoặ
c này: dục lậ
u, hữu
lậu, vô minh lậ
u.
10.

Này các Tỷ
-kheo, Vô minh là các lậ
u hoặ
c sanh
khởi.

Này các Tỷ   -kheo, có các lậ u hoặc đưa   n địa đế
ngục, có các lậ u hoặc đưa            đế có các
n bàng sanh,
lậu hoặc đưa            đế
n ngạquỷ          u hoặc đưa
, có các lậ           n
thếgiới loàii, có     ngườ
các lậ u hoặc đưa  n thế đế
giới chư Thiên  . Này các Tỷ -kheo, i là   đây
các  g
lậu hoặc sai biệ t.

KHỔ                                            31

Này các Tỷ  -kheo, khi nào vì vô minh cái gì sanh
khởi, một tựngã khởi lên từvậ   tấy, từvậ t ấy, để
dựphần phước dự             đức,
phần hay không    c để p
đứ c. Này các Tỷ-kheo, i làđây    các lậ   gọ
u hoặ  c dị
thục.

Này các Tỷ-kheo, Vô       minh
n diệ đoạ
t là các lậ
u
đoạn diệ
t.
Đâycon    là đường           o támThánh
ngành đưa      đạ
n đế
các lậu hoặc nđoạ   diệt. Tức là chánh tri kiế   n...
chánh   nh. đị
Khi nào, này các Tỷ -kheo, vịThánh       tửrõ đệ
biế t các
lậu hoặc lày, rõ      nhưbiết cácvậlậ
u hoặ c sanh khởi
nhưy, rõ  vậbiế
t các lậu hoặ c sai biệt như   y, rõ biế tvậ
các lậu hoặc dịthục như               vậ
y, rõ biết các lậu hoặ  c
đoạ n diệt như           vậ con đường
y, rõ biết                   n các lậ u đư
hoặc nđoạ  diệt như    y,       vậ

Này các Tỷ-kheo, cầ       n phả
i biế
t các lậ
u hoặ
c....
đo
ạn diệt,
đã được nói như vậy. c Chí
nói như      y.         vậ
--------------------------

KHỔ                                             32

11. Này các Tỷ-kheo, cần phải biế
t các nghiệ
p...
cần phải biết con đường                đưa
n các nghiệp   nđoạ
đế
diệt được nói như vậy. Do
vậy?

Này các Tỷ-kheo, Ta tuyên bốrằng suy t
nghiệ p; sau khi            suy
o nghiệ     tư,
p vềthân, về tạ
lời, vềý.
12.

Này các Tỷ -kheo, Xúc là các nghiệ p sanh khởi.

Này các Tỷ
-kheo,
Có nghiệp       đưa
n cả  đế
m thọởđị
a ngục,
Có nghiệp       đưa
n cả  đế
m thọloài bàng sanh,
Có nghiệp       đưa
n cả  đế
m thọcõi ngạquỷ
,
Có nghiệp       đưa
n cả  đế
m thọthếgiới      loài
i,         N
Có nghiệp đưa
n cả   đế
m thọ  thếgiới chư      .            Th
-kheo, i làđây
Này các Tỷ                   gọ
các nghiệ
p sai biệ
t.

Này các Tỷ-kheo, Ta tuyên bốrằ  ng có ba loạ i
p dịthục: Ởngay đờ
nghiệ                 i hiệ  i, hay ởđờ
n tạ          i sau,

KHỔ                                             33

hay ởmột i sauđờ  nữa. Này các Tỷ-kheo,                 đâ các nghiệ p dịthục.

Này các Tỷ-kheo, Xúc n đoạ
t là nghiệp nđoạ
diệ
diệ
t.
Đây là oThánh       tám ngành,     đạ            con n  đ
các nghiệp nđoạ   diệt. Đó là chánh        n... chánh tr
đị nh.
Khi nào, này các Tỷ -kheo, vịThánh       tửrõ đệ
biế t các
nghiệp như     y, rõ biếvậ
t các nghiệ p sanh khởi như
vậy, rõ biết các nghiệ p sai biệt như    y, rõ biế vậ
t các
nghiệ p dịthục như             vậ
t các nghiệp nđoạ
y, rõ biế                    diệ t
nhưy, rõ  vậ biết con đường        n các nghiệp   đưa  nđoạ
đế
diệt như    y,      vậ

Này các Tỷ    -kheo, cầ  n phải biế t các nghiệ p... cần phả  i
rõ biết con đường             n các nghiệp    đưa  nđoạ   đế
diệt,     đ
đư ợc nói như vậy. Chính                                 c nói  d
nhưy. vậ
------------------------
13. Này các Tỷ-kheo, cần phải biế           t Khổ, cầ  n phả  i
biế t khổsanh khởi, cầ      n phả i biế  t khổsai biệ   t, cần
phả  i biế
t khổdị   thụ c, cần phả i biế t khổđo  ạn diệ  t, cầ
n
phả  i biết con đường           n khổđoạ       đưa đế
n diệt,         đã
c   đ

KHỔ                                                   34

nói      như      vậy.        Chính         do        d vậ y?

Sanh là khổ, già là khổ, bệ
nh là khổ, chết là khổ,
sầu bi khổnão là khổ, cầu không    c là khổ, đượ
tóm
lại năm    uẩ n là thủ
khổ.
14.
Ái, này các Tỷ
-kheo, là khổsanh khởi.

Này các Tỷ-kheo có khổlớn, có khổnhỏ, có khổ chậm biế n, có khổmau biến. Này các Tỷ-kheo, đây là khổsai biệt.

Này các Tỷ-kheo, ởđây có hạng          i bịkhổ ng
chinh phục, tâm bịtrói buộc, u,ưu bi thả sầ
m, than
van,        đậ
p ngực,       khóc  n bấtlóc,
tỉnh. Do bị đi đế
khổ
chinh phục, tâm bịtrói buộc, nênía bên      đi t
ngoài xem có ai biết cđượ một câu, hai câu thần
chúđoạ    đề
n diệ
t khổnày.
-kheo, Ta tuyên bốrằng khổđemi lạ
Này các Tỷ
kết quảmê loạn, đem   i kế
t quảlạ
tìm kiế
m. Này
các Tỷ-kheo, i làđây khổdịthụgọ
c.

KHỔ                                           35

Ái nđoạdiệt, này các Tỷ -kheo, là khổđoạ   n diệt.
Đây là Thánh đạo                     n khổ tám
đoạn  ng
diệt. Đó là chánh               nh.       kiến..
Này các Tỷ-kheo, khi tử              nào rõ biết Thánh
khổ
nhưy, rõ vậbiết khổsanh khởi như      y, rõ biếvậ
t khổ
sai biệt như y, rõ biếvậ
t khổdịthục như              vậ
y, rõ biết
khổđo  ạ
n diệt như            vậ con đường
y, rõ biết                    n
khổđoạ n diệt như    y       vậ

Này các Tỷ -kheo, cần phả i biế t khổ, cần phả i biế
t
khổsanh khởi, cầ n phải biế t khổsai biệ t, cần phả i
biế
t khổdị thục, cầ
n phải biết khổđo  ạn diệt, cầ
n phải
biết con đường       n khổđoạ    n đưa
diệt, đế    đã
c nói đư
như vậy. Chính do duyên                           y.
Này các Tỷ-kheo, đây          nhậ     là
p pháp môn,thểpháp
pháp môn.

KHỔ                                           36

6     Định nghĩa -                        Kinh T UẨN – 14 Trung                        I, 209

TIỂU KINH KHỔUẨN (Culadukkhakkhandha suttam) –Bài kinh số14 –        I, 209

Nhưy tôi vầ nghe:

Một thời, ThếTôn sống giữa giòng họSakka
(Thích-ca), trong thành Kapilavatthu (Ca-tỳ -la-vệ)
tại nvườ Nigrodha (Ni-câu-luậ  t Viên). Lúc ấ y, có
người Sakka tên               n chỗ Mahànàma
ThếTôn ở, sau     đ
khi đếnnh lễ        xong,
Ngài rồi ngồđả
i xuống một bên.
Sau khi ngồi xuống một bên, Mahànàma, dòng họ
Sakka bạch ThếTôn:

–Bạ ch ThếTôn, đã lâu rồi,
này lời dạy ThếTôn: "Tham là cấ    u uếcủa tâm, sân
là cấu uếcủa tâm, si là cấ u uếcủa tâm". Bạ  ch Thế
Tôn, con đã nàyhiểu               lời dạ
y ThếnhưTôn: th
"Tham là cấ u uếcủa tâm... si là cấ
u uếcủa tâm".

KHỔ                                          37

–Này Mahànàma, có một pháp trong
đư ợc nđoạ trừ, do vậ y các tham pháp xâm nhậ p tâm
Ông và an trú... các si pháp xâm nhậ p tâm Ông và an
trú. Và này Mahànàma, pháp ấ     y trong Ông có thể
đoạ n trừđư ợc, nế u Ông không sống trong g
nế u Ông không thụhư      ởng các dục vọng.

Các dục vọng, vui ít, khổnhiề
u, não nhiề
u, sự
nguy hiể m ởđây      lạ hơn. Nàyu Mah
i nhiều
một vịThánh đệ tửkhéo thấy như    y vớivậ   như
t t
chánh trí tuệ
,

.

Này Mahànàma, khi nào vịThánh             đệ
tửkhéo
thấy như    y vớivậ    như
t chánhthậ
trí tuệ
: "Các dục,
vui ít, khổnhiều, não nhiề
u. Sựnguy hiể m ởđây    i lạ
nhiều hơn",                      hỷlạ c do ly dục,

KHỔ                                         38

ly ác bấ
t thiệ
n pháp sanh hay một pháp nào cao
thượng hơn,

Này Mahànàma, thuởxưa, a còn           khi          T
là Bồ-tát,
chư a chứng c đượ    Bồ-đề, chưa thành                   ng
Chánh Giác, Ta khéo thấ    y với như      t chánhthậtrí tuệ:
"Các dục vui ít, khổnhiề    u, não nhiề u, sựnguy hiể     m
ởđâyi nhiều   lạ hơn",      u Ta có thấ  dầ
y với như        t t
chánh trí tuệnhư vậy,            a chư nhưng
a chứng c đượ     T
hỷ
lạc do ly dục, ly ác bất thiện pháp sanh hay một pháp
nào khác cao thượng hơn.
. Và này Mahànàma,
khi nào Ta khéo thấ  y với như      t chánhthậ
trí tuệ : "Các
dục, vui ít, khổnhiề u, não nhiề u, sựnguy hiể     m ởđây
lại nhiều hơn",       a chứng   vàc đượhỷTlạ c do ly dục,
ly ác bất thiện pháp sanh hay một pháp nào khác cao
thượng hơn,          y Ta khỏi bịnhưcác dụcvậchi phối.

Này Mahànàma,
: Các sắ
c pháp do mắ  t nhận thức, khảái, khả
lạc, khảý, khảhỷ, tương           i dụ c, ưng
hấ
p dẫ    vớ
n; các
tiếng do tai nhậ n thức...; các hương    do mũi     n    n
thức...; các vịdo i lưỡnhậ n thức...; các xúc do thân
nhậ n thức, khảái, khảlạc, khảhỷ, tương         i dục, ưng
hấ p dẫn. Này Mahànàma, ng                          có n

KHỔ                                                39

các dục      như y.       vậ

Này Mahànàma, y cứvào năm phápng t
c và hỷkhởi lên,
các dục này, có lạ             y  như v
.

?... (như trang...       n trang..., với "Này cho
Mahànàma" thếcho "Này các Tỷ-kheo."...) Này
Mahànàma, nhưy làvậ    sựnguy hiể  m các dục đưa
đến đau     tương  khổ lai, uẩn, do dụlà      khổ
c làm nhân,
do dục làm duyên, do dục làm nhân duyên, do chính
dục làm nhân.

Này Mahànàma, một thời Ta ởtạ              i Rajagaha
(Vương Xá), trên núi                               u). Lúc Gij
bấ y giờ, rấ t nhiều Ni kiề  n Tử(Nigantha) tại n sườ   núi
Isigili, trên Kalasila (Hắc Nham),         ng thẳngđứ    i,ngư
không chị   u ngồi và cả    m giác những cả   m thọthống
thiết, khổđau,        c liệ khố
t, bén nhạ  y. Này Mahànàma,
rồi Ta vào buổi chiề   u, từThiề   n tịnh độc       ng dậy,cư đ
đi đến               sườ
n núi Isigili, tạ i Kalasila chỗcác Nigantha
ấy ở, khi đếni các                   nơi
NiganthaTaấy: nói v

"–Chư n,Hiề  tại sao i các  lại ngđứ  Ngườ
thẳ
ng
người, không chị
u ngồi xuố
ng và cả m giác những
cả
m thọthống thiết, khổđau,     khố
t, bén nhạy như
c liệ
vậy?

KHỔ                                                40

"–Này Mahànàma,   y các đượ
c nói vậ     Nigantha
ấ
y trảlời Ta như sau:

"–Này Hiề  n giả
, Nigantha Nataputta-là bậc toàn
tri, toàn kiến, tựxưng là n toàn        códiệ  tri
n như ki
sau: "Dầ  u ta có đi,           có
ng, có       đứ
ngủvà có thức, tri
kiến luônc tồ          luôn
n tại liên tụcđượ
ởnơi ta".   ấy
nói như sau:

. Và vì chúng
p nhận u điề
tôi chấ        ấy, và chúng tôi kham nhẫn u điề
ấy, nên chúng    c hoan hỷ. tôi đượ

Này Mahànàma,c nói vậ  khi
y Ta         đượ
nói với các
Nigantha ấy như sau:

KHỔ                                          41

"–Thưan giả
Hiề
, chúng tôi không biế
t.

"–Thưan giả
Hiề
, chúng tôi không biế
t.

"–Thưan giả
Hiề
, chúng tôi không biế
t.

"–Chư Hiền Nigantha,         i có biết chăncá
Mức đau
độ như  khổnày thế đã   diệ     trừđau
t, mức    độ
khổnhư này thế
cầ
n phả
i trừdiệ t? Hay, khi mức độ
đau như
khổnày  thế đã         đượ
c trừdiệ         t cảđau
t, thời tấ
khổsẽđư
ợc trừdiệ
t?

"–Thưan giả
Hiề
, chúng tôi không biế
t.

"–Chư Hiền Nigantha,           i có biết chăn  cá
sựđoạn trừngay trong hiện tại các bấ
t thiện pháp và
sựthành tựu các thiệ
n pháp?"

KHỔ                                         42

"–Thưan giả
Hiề
, chúng tôi không biế
t.

"–Chư n,Hiề       theo các Ngư   ời nói, Nigantha các
Ngườ   i không biế    t: Trong quá khứcác iNgườ       có mặ   t
hay các           i không Ngườ
có mặt; các        i khôngNgườ
biế t,
trong quá khứcác iNgườ            không làm các ác nghiệ     p
hay có làm các ác nghiệp; các               i khôngNgườ
biế t các
Ngườ   i không làm ác nghiệp như            này thế   hay nh
kia; các          i không biếNgườt, mức đau  độ như    khổ th
này đã         c trừdiệđượt, mức đau   độ như     khổnày    thế
cầ n phả  i trừdiệ   t; mức đau     độ như    khổ này   thế đã
đư ợc trừdiệ   t thời tấ t cảđau sẽ      khổ
đư ợc trừdiệ t; các
Ngườ   i không biế   t, sựđoạ   n trừngay trong hiệ  n tại các
bấ t thiệ n pháp và sựthành tựu các thiện pháp.
Hiề  n Nigantha, sựkiện lày thì             nhưnhững kẻvậ  săn
bắ n ởđờ   i, với bàn          m máu,tay
làm cácđẫ nghiệ p hung
dữ, được tái sanh                       i, những hạ trong
ng ấ  y có    l
xuất gia trong ahàng                              các Ngườ    ingũ
không?"

"–Hiề  n giảGotama, hạ    nh phúc không có thể
thành tựu nhờhạ nh phúc. Hạ   nh phúc phải thành tựu
nhờđau . Hiề khổn giảGotama, nế   u hạnh phúc có thể
thành tựu nhờhạ  nh phúc thì vua Magadha Seniya
Bimbisara (Tầ n-bà-ta-la) có thểđạt c hạ  đượ
nh phúc,
và vua Magadha Seniya Bimbisara sống hạ      nh phúc
hơn Tôn     Gotama".giả

KHỔ                                                    43

- Lời nói này thậ  t sự đã cđượ    các Tôn giả
Nigantha nói lên một cách hấ p tấp, không c
"Hiền giảGotama, hạ nh phúc không có thểthành tựu
nhờhạ nh phúc. Hạ nh phúc phả   i thành tựu nhờđau
khổ. Hiền giảGotama, nế   u hạnh phúc có thểthành
tựu nhờ hạ  nh phúc, thời vua Magadha Seniya
Bimbisara có thể đạt c đượ     hạ nh phúc; và vua
Magadha Seniya Bimbisara sống hạnh phúc h
giảGotama".

- Hiề n giảGotama, lời nói này thật sựđã cđượ
p tấp, không c
chúng tôi nói lên một cách hấ
Hiền giảGotama, hạ  nh phúc không có thểthành tựu
nhờhạ  nh phúc... (như          ng hạnh trên)...
phúc
Tôn giảGotama.

"–Chư n Hiề  Nigantha, nay Ta sẽhỏi các     i N
một câu, cũng         này. Nếu vấn  các   đề
i vui Ngườ
lòng,
hãy trảlời câu hỏi ấy. Chư Hiền Niga             i
nghĩ    nào?thế

KHỔ                                        44

"–Này Hiề   , không thểđư n giả           ợc.

"–Chư Hiền Nigantha,                   nào? cá
Vua Magadha Seniya Bimbisara có thểkhông di
độ ng thân thể, không nói lên một tiế
ng, sống cả
m
giác thuần túy lạc thọluôn

?

"–Này Hiề   , không thểđư n giả           ợc.

"–Chư n Hiề   Nigantha, Ta có thểkhôngng di
thân thể , không nói lên một lời, sống cả m giác thuầ n
túy lạc thọluôn trong một ngày một đêm.n Ch
Nigantha, Ta có thểkhôngng di         thân thểđộ, không
nói lên một lời, sống cả m giác thuầ n túy lạc thọluôn
trong hai ngày hai đêm,
luôn trong bốn ngày bốn đêm, luôn tr
năm đêm, luôn trong sáu
bảy ngày bảy đêm.

"–Sựkiện       là y, như    vậ sống Tôn giảGotama

KHỔ                                           45

hạnh     phúc       hơn     vua Magadha

ThếTôn thuyế  t giảng như           vậ
y. Mahànàma
thuộc giòng họSakka hoan hỷ
, tín thọlời dạ
y của
ThếTôn.

KHỔ                                        46

7          Định nghĩa
Th
ế nào
- là khổ
Kinh Khổ Pháp – Tươ

KhổPháp –      IV, 306

1-2) ...

3) --

pháp

4)                          -

Đây là sắc
, đây là sắc tập . khở
Đây là thọ
, đây là thọ tập khở
Đây là tưởng
... Đây là các hành... Đây là thức
, đây
là thức tập khởi, đây là

Như vậy, -kheo,
này -kheo
các
Tỷ Tỷ
như th
sự tập khởi và sự đoạn d

KHỔ                                    47

5)

Khi các dục
được thấy, thời dục
nhiệt não đối  không cóvới
tùy miên.các dụ

và

6)

Vì    rằng, do sở hành như
ác    bất thiện
không có tồn
phápchỉ.

KHỔ                             48

Cũng vậy,-kheo,
này các đốiTỷ
với
, sự vật ấygai được
tronggọi
giới
là
bậc Thánh.

7)                   ,     không

8)

Ở đây, này    -kheo,các
Tỷkhi
-kheo Tỷ mắt th
thiên chấp các sắc khả á
ái, sống với thân niệm          .   k
Vị ấy không như thật rõ
thoát. Chính ở nơi đây, các
lên không được đoạn diệt Như khôngvậy
này các        Tỷ là không hộ t
-kheo,

9)

Ở đây, này  các
-kheo Tỷ
-kheo,     khi
Tỷ mắt, th
không thiên
các sắcchấp khả ái,
các k

KHỔ                           49

sắc không khả ái, sống v
vô lượng. Vị ấy
tâmnhư
giải
thật
t
giải thoát. Chính ở nơi
khởi lên được đoạn
.  diệt

... khi lưỡi nếm vị... k
các pháp khả ái, không g
ái, sống với thân niệm a
ấy như thật rõ biết tâm
Chính ở đây, các ác bất
đoạn diệt không có dư- t
kheo, là có hộ trì.

10) ,

ngày

KHỔ                  50

Cũng vậy,-kheo,
này các
nếuTỷ
-kheo Tỷ
ấy sở
như vậy, sở trú như vậy,
thất thoát, khởi lên cá
niệm, ước vọng liên hệ đ
các-kheo,
Tỷ   là niệm được kh
bỏ (trạng thái ấy), gột
hiện hữu.

11) Như vậy, -kheo,
này
sởcác
hành
Tỷ như
trú như    của-kheo
vậy
Tỷ  được giác t
sở trú như vậy, các tham
pháp không có tồn chỉ.

Này các  Tỷ
-kheo Tỷ
-kheo,     ấy với sở hàn
sở trú như vậy, nếu có q
vua, bạn bè, thân hữu ha
dâng cúng tài sản và nói

. Này các
-
kheo,     Tỷ ấy có sở hành n
-kheo
vậy, sẽ từ bỏ học pháp v
không xảy ra.

12) phía Đông

KHỔ                       51

--

13) -- Cũng vậy,-kheo,
này-kheo
các
Tỷ Tỷ
ấy
sở hành như vậy, sở trú
hay đại thần của vua, bạ
huyết thống đến dâng cún

.
Tỷ
Này các -kheo,     Tỷ ấy có sở h
-kheo
có sở trú như vậy, sẽ từ
việc như  không xảy
vậyVì
ra.
sao? Này
-
kheo, vì tâm của vị ấy đã   , lâ

KHỔ                       52

xuôi về viễn ly, nghiêng
sự
hoànkhông
tục xảy ra.

KHỔ                 53

8     Định nghĩa
Th
ế nào
- là khổ
nghĩa của khổ  - K
Tương IV, 70

Samiddhi 1 –   IV, 70

1) Một thời Thế Tôn trú Veluvana (Trúc Lâm), tại sóc.

2-3) Rồi Tôn giả Samiddhi Thế Tôn:

Màra

4) -- Này Samiddhi,     có mắt
, cóchỗ
các, có
nào
sắc
nhãn , có  thức
các pháp do mắt nhận   tại thứ
chỗ
ấy có Màra, hay có danh nghĩa

5-8) Chỗ có nào tai...          có    mũi...

9) Chỗcó ý,nào
có các pháp, có
do ý nhận thức,Màra, chỗ
hay ấy
có c
Màra.

KHỔ                                 54

10-12) Và này Samiddhi,
không có chỗ  mắt
không có cáccó sắc,
nhãn không
thức,
pháp do mắt nhận  không thức,
có Màra,   t
hay không có danh nghĩa

13-14) Chỗ     nào tai...
khônglưỡi...
có
mũi...t

15) Chỗ
không nào
có ý, không có các pháp, không
có ý thức, không có các
ấy không
Màra,   có hay không có

Samiddhi 2 –     IV, 72

1-2) ...

3-15)--

4) -- Này Samiddhi,   có mắt
, cóchỗ
các, có
nào
sắc
nhãn , cóthức
các pháp do mắt nhận thứ
ấy có hữu tình, hay có danh

5-8) Chỗ có nào tai...          có   mũi...

KHỔ                                55

9) Chỗcó ý,nào
có các pháp, có
do ý nhận thức,hữu chỗ
, tình   ấy có
hay có danh
nghĩa .hữu tình

10-12) Và này Samiddhi, không có chỗ
mắt
không có các sắc, không có nhãn
pháp do mắt nhận     không cóthức,
hữu tìn
t
hay không có danh nghĩa

13-14) Chỗ
nào không có tai...
lưỡi...
mũi...t

15) Chỗ
không nào
có ý, không có các pháp, không
có ý thức, không có các
ấy không
hữu có   tình, hay không
tình.

Samiddhi 3 –   IV, 72

1-2) ...

3-15) --

4) -- Này Samiddhi,     có mắt
, cóchỗ
các sắcnào
, có
nhãn thức
, có các pháp do mắt nhận th
có khổ, hay có. danh nghĩ

KHỔ                                 56

5-8) Chỗ nào có     tai...     có   mũi...

9) Chỗ
có ý,nào
có các pháp, có
do ý nhận thức,
khổ, hay
chỗ có
ấy da
c
khổ.

10-12) Và này Samiddhi,
không có chỗ
mắt
không có các sắc, không có
pháp do mắt nhận khôngthức,
có khổ, tạ
ha
không có danh nghĩa của

13-14) Chỗ     nào tai...
khônglưỡi...
có
mũi...t

15) Chỗ
không nào
có ý, không có các pháp, không
có ý thức, không có các
ấy không
khổ, hay không
có            có danh n

Samiddhi 4 –     IV, 72

1-2) ...

3)...

KHỔ                                57

4-9) -- Chỗ nào, này       mắt
,Samiddhi
có các sắc
,
có nhãn thức
, có các pháp do mắt nhận t
ấy có thế giới, . hay danh

5-8) Chỗ có nào tai...            có   mũi...

9) Chỗ nào có ý, có các ph do ý nhận thức, tại chỗ nghĩa thế giới.

10-15) Và tại chỗ nào,
không có
này  mắt
S
không có các sắc, không    các
pháp do mắt nhận thức, t
hay không có danh nghĩa

13-14) Chỗ   nào tai...
khônglưỡi...
có
mũi...t

15) Chỗ  khôngnào
có ý, không có các pháp, không
có ý thức, không             nhận   cóthức,các
ấykhông có thế giới hay khôn
giới.

KHỔ                                  58

9     Định nghĩa - ĐẠI N – Ki 13 Trung I, 193

ĐẠI KINH KHỔUẨN (Mahadukkhakkhandha sutta) –Bài kinh số13 –        I, 193

Tôi      nghe y:       như      vầ

Một thời, ThếTôn ởSavatthi, tạ  i Jetavana (Kỳ   -
đà Lâm), n ông          trong          vườ
Anathapindika    (Cấ  p Cô
Độ c). Lúc ấ y nhiều Tỷ-kheo buổi sáng     p y, cầ m yđắ
bát, vào thành Savatthi khấ t thực. Rồi các Tỷ-kheo
ấy suy nghĩ: "Nay còn                 đi t quá khấ
thực ở sớ
Savatthi. Chúng ta hãy đ
ngoạio".đạ   Các Tỷ-kheo ấy đi đến                  ngôi
n các Du
sĩ ngoại                đạ
o, nói lên những lời chúc tụng hỏi thă
xã giao rồi ngồi xuống một bên. Cáco Du
ấy nói với các Tỷ-kheo đang      i xuống mộ ngồ
t bên.

–Chư n,Hiề  Sa-môn Gotama nêu rõ sựhiể u biế
t
hoàn toàn vềcác dục, chúng tôi              hiểu cũn
t hoàn toàn về các dục. Chư
biế                                          Hiề
n, Sa-môn
Gotama nêu rõ sựhiể u biết hoàn toàn vềcác sắ  c
pháp, chúng tôi              hiể    cũng
u biết hoàn toàn nêu

KHỔ                                            59

vềcác sắc pháp.               ChưGotama
n, Sa-môn    Hiềnêu rõ
sựhiểu biế
t hoàn toàn vềcác cả m thọ, chúng t
nêu rõ sựhiểu biế t hoàn toàn vềcác cả
m thọ.

Các Tỷ-kheo ấy không hoan hỷcũng khôn
trích những lời nói các o, Du              sĩ ng
không hoan
hỷ , không chỉtrích, các Tỷ-kheo từchỗngồi ngđứ
dậ y, từbiệt với ý nghĩ:học          "Chúng
ý nghĩ
i t
nói này từThếTôn".

Rồi các Tỷ  -kheo ấy, sau khi khấ  t thực ở
Savatthi, khi                   ăn
t thự      xong
c trởvề, liền n đế
và
chỗThếTôn ở,nhđả   lễNgài và ngồi xuống một bên.
Sau khi ngồi xuống một bên, các Tỷ-kheo ấ   y bạ
ch
ThếTôn:

–Bạ  ch ThếTôn, ởđây chúng        buổi con  sáng
p
y, cầm y bát vào thành Savatthi khất thực. Bạ ch Thế
Tôn, rồi chúng con suy nghĩ
đi t khấthực ởSavatthi. Chúng                 n ngôi ta
vư ờn các Duo". sĩ         Bạ     ngoại
ch Thế              đạ
Tôn, rồi chúng
con đi đến ngôi vườn                      o, sau khi các
đế n xong, nói lên những lời chúc tụng hỏi thăm
giao rồi ngồi xuống một bên, Bạ ch ThếTôn, các Du

KHỔ                                           60

sĩ ngoại   oấ y nói với đạ chúng con          i một bên:đan
"Chưn, Sa-mônHiề Gotama nêu rõ sựhiể         u biết hoàn
toàn vềcác dục, chúng tôi                       hiể  cũng
u biế
t
hoàn toàn vềcác dục. Chư                    Hiề
n, Sa-môn   Gotama
nêu rõ sựhiể u biế t hoàn toàn vềcác sắ   c pháp, chúng
tôi cũnghiể              nêu
u biế  t hoànrõtoàn sự
vềcác sắ  c
pháp. n,        Chư
Sa-môn HiềGotama nêu rõ sựhiể    u biế
t
hoàn toàn vềcác cả    m thọ, chúng tôi              õ sự  c
hiể u biế
t hoàn toàn vềcác cả     m thọ. Chư      n ởđâyHiề
có sựđặ c thù nào, sựdị  biệ t nào, sựsai khác nào giữa
Sa-môn Gotama và chúng tôi vềvấn thuyế        đềt pháp
hay vấn giả   đề
ng huấ   n?" Bạ  ch ThếTôn, chúng con
không hoan hỷ  , không chỉ   trích những lời nói các Du
sĩ ngoại   o. Không hoan đạ  hỷ , không chỉtrích, chúng
con từchỗngồi ngđứ      dậy, từbiệ  t với ý nghĩ:
ta sẽhọc ý nghĩa     i nói này từThế  lờTôn".

–Này các Tỷ-kheo, các Du sĩ n
y cần cđượ
vậ         trảlời như
:  sau

Này các Tỷ-kheo, ckhi  hỏi vậ y, đượ
các Du sĩ            ngoại
o không  thểtrảlờiđạ
cđượ
và sẽbị
mắc vào các khó y?khăn           Này các Tỷ khác
-
đề
kheo, vì vấn này không thuộc khảnăng       hiể
u biết

KHỔ                                              61

của họ. Này các Tỷ-kheo, Ta không thấ
y một ai trong
thếgiới này với chư Thiên,           m thiên, vớMara
i
chúng Sa-môn, Bà-la-môn, với chư Thiên
Ngườ i, mà câu trảlời các câu hỏi cđượchấ p nhậ n,

Này các Tỷ-kheo, có năm phápng tăng             dục
này: Các sắ c pháp do nhãn           n thức, khả căn
ái, khả nh
lạc, khảý, khảhỷ, tương       ng với dục, ứ hấ
p dẫ n, các
tiếng do nhĩ n thứ         cănc... các
nhậhương do tỷcăn
nhậ n thức... các vịdo thiệt căn      n thức...nhậ
các xúc
do thân          n thứcăn
c, khảái, nhậ
khảlạc, khảý, khảhỷ,
tương   ng với ứ dụ c, hấ p dẫ n. Này các Tỷ-kheo, có
năm pháp ngtăng            dục như     trưở
y. Này vậcác Tỷ -
kheo, y cứvào năm pháp                         tăng
ng dục này,  có lạc tr
hỷkhởi lên,          y là vịnhư       vậ
ngọt các dụ c.

Ở đây, này    Tỷ-kheo, các
có thiệ
n nam tửnuôi
sống với nghềnghiệp, như đếm ngón
toán, như ước toán, như
như chăn bò, như bắn cun
như làm    t nghềnào
mộ       khác. iấy phảiNgườ
chống

KHỔ                                              62

đỡ  lạ
nh, phải chống nóng,  đỡphả  i chịu ngđự    sựxúc
chạ m của ruồi, muỗi, gió, sức nóng, mặ t trời, các loài
bò sát, bịchết đói             chế
t khát. Này các Tỷ-kheo, như
vậ y là sựnguy hiể  m các dục, thiế  t thực hiệ   n tại,
thuộc khổuẩ  n, lấ
y dục làm nhân, lấ y dục làm duyên,
là nguồn gốc của dục, là nguyên nhân của dục.

Này các Tỷ-kheo, nếu thiệ  n nam tửấ   y nỗlực
nhưy, tinhvậcần như             vậ như
y, tinh tấn         y, nhưng
vậ
n ấy không
các tài sả                   n tayđược
mình, vịấ yđế
than
vãn, buồn phiền khócm ngự          than,
c, mê man bấ đấ
t
tỉ
nh: "
. Này các Tỷ -kheo,
nhưy, là  vậ
sựnguy hiể m các dục... (như
nguyên nhân của dục.

Này các Tỷ -kheo, nếu thiệ n nam tửấ y nỗlực
nhưy, tinhvậcần như              vậ như
y, tinh tấn               vậ
y, và các
nấ
tài sả  y đư ợc đến tay mình, vì phả i hộtrì các tài
sảnấ y, vịấy cảm thọsựđau khổ, ưu t

Dầu vịấ  y hộtrì
nhưy, giữ vậ  gìn như             vậ
y, vua chúa vẫn cướp      t
nấ
các tài sả  y, trộm cướ p vẫn cướp             đoạ
t, lửa vẫn   t đố
cháy,     c vẫ nnướ
cuốn trôi hay các kẻthừa tựkhông

KHỔ                                               63

xứng đáng vẫn                t chúng. cướp
Vịấ y than đoạ
vãn,
buồn phiền, khóc             m ngựthan,
c, mê man bấtđấ
tỉ
nh:
"Cái đã       c của ta,thuộ
nay ta không có nữa". Này các
Tỷ-kheo, y như       là sựnguyvậ  hiểm các dục... (
trên)... là nguyên nhân của dục.

Lạ
i nữa, này các Tỷ    -kheo, do dục làm nhân, do
dục làm duyên, do dục làm nguyên nhân, do chính
dục làm nhân, vua tranh              t vớiđoạ
vua, Sát-đế  -lỵ
tranh     t với đoạ
Sát-đế -lỵ, Bà-la-môn tranh           t với    đ
Bà-la-môn, gia chủtranh                  đoạ
t với gia  chủ, mẹtranh
đoạ t với con, con              t với mẹ,  tranh  cha tđoạ   tra
với con, con              t với tranh  cha, anh       đoạ  t  e
với anh em, anh tranh        t với chị     đoạ
, chị tranh     t với đoạ
anh, bạn bè tranh        t với bạ           đoạ
n bè. Khi   họđã n dấ
mình vào tranh chấ  p, tranh luận, tranh         t; họcông đo
phá nhau bằ  ng tay; họcông phá nhau bằng đá;
công phá nhau bằ   ng gậ    y; họcông phá nhau bằ         ng
kiếm. Ởđâyđi       họn tửđế vong,         n sựđi
đauđế    gầkhổ
n
nhưvong.   tử Này các Tỷ     -kheo, y như       là sựnguyvậ
hiểm các dục... (như trên)...                        a dục.

Lạ i nữa, này các Tỷ-kheo, do dục làm nhân... do
chính dục làm nhân, họcầ   m mâu và thuẫ  n, họđeo
cung và tên, họdàn trậ n hai mặt, vàc nhắ        tên
m   đ
bắn nhau, đao được quăngc né
vung chém nhau. Họbắn đâm ng              nhau
tên, họ bằ

KHỔ                                                  64

quăng đâm nhau          chặt bằngđầ bằ
u nhau     đao,
ng
m. Ởđâyđi
kiế          họ    đế
n tửvong, n sựđi
đauđế   gầkhổ
n
nhưvong.tửNày các Tỷ -kheo, vậy như
là sựnguy
m các dục... (như trên)...
hiể                                  a dục.

Lạ i nữa, này các Tỷ-kheo, do dục làm nhân... do
chính dục làm nhân, họcầ    m mâu và thuẩ  n, họđeo
cung và tên, họcông phá thành quách mới trét vôi hồ
và tên      c nhắ mđượbắn nhau,             đao đư
c quăng        né
nhau, kiếm đượ    c vung chém nhau. Ở đây,       bắ n họ
đâm nhau      ng tên, họbằ
quăng đâm nhau
đổ nư ớc phân sôi, họđè p nhaubẹ bằng đá,       chặ t   h
đầu nhau bằ  ng kiế m. Ởđâyđi     họ   đế
n tử vong, đi   n   đ
sựđau gần     khổnhư           tửcác Tỷ
vong. Này         -kheo, n
vậy là sựnguy hiể  m các dục... (như trê
nhân của dục.

Lại nữa, này các Tỷ -kheo, do dục làm nhân... do
chính dục làm nhân, họđộ       t nhậ p nhà cửa, họcư     ớp
giật đồ  đạc, họhành động             cư ớp, họ
như        kẻ
phục kích
các ngđườ   lớn, họđin vợ   đế  ngư  ời. Các vua chúa khi
bắt cđượ   một người          y liề   như
n áp          vậ
dụng nhiề  u hình
phạ t sai khác. Họđánh             bằ
ng roi,   họđánh       ng gậbằ
y,
họđánh           bằ
ng côn,  họchặ  t tay, họchặ   t chân, họchặ   t
tay chân, họxẻ   o tai, họcắt mũi,        xẻ         họ mũi
o tai cắt
họdùng hình phạ    t vạc dầu, họdùng hình phạ      t bốii đồ
hình (xẻo đỉnh                đầ
u thành hình   con sò), họdùng hình

KHỔ                                               65

phạ t la hầ u khẩu hình... Hỏa man hình (lấ       y lửa t đố
thành vòng hoa)... chúc thủhình              (đố
t tay)... khu hành
hình (lấy rơm        i rồibệ
n lạ     siết chặt)... bì y hình (lấ  y vỏ
cây làm áo)... linh dương hình                    t con(hình
dê
núi)... câu nhục hình (lấ   y câu móc vào thị      t)... tiền
hình (cắ t thịt thành        ng tiề  hình
n)... khối trấ  p đồ
hình...
chuyển hình... tư                  cao
ới bằ      đạp
ng dầ  u sôi, họ đài
cho chó          đóng ăn,       cọ
c những họ ingườ   sống, họlấ     y
gươm chặt      u. Ở đây     đầ
đi họ    đế
n tử  vong,n sự          đi
đau gần     khổnhư   vong. Nàytử  các Tỷ   -kheo, y như
là sựnguy hiể   m của dục... (như trê
nhân của dục.

Lạ i nữa, này các Tỷ-kheo, do dục làm nhân... do
chính dục làm nhân, họsống làm các ác hạ    nh vềthân,
làm các ác hạ  nh vềlời nói, làm các ác hạ nh vềý. Do
họsống làm các ác hạ   nh vềthân, làm các ác hạ  nh về
lời nói, làm các ác hạ  nh vềý, khi thân hoạ   i mạ ng
chung, họsanh vào cõi dữ, áca xứ,         thú,    đị
a ngụ c. đọ
Này các Tỷ-kheo, y là        như
sựnguyvậ hiể m các dục,
đưa đến tương         đau khổ     lai,
uẩ n, do dụlà
c làm khổ
nhân, do dục làm duyên, do dục làm nhân duyên, do
chính dục làm nhân.

-kheo, sựđây
Này các Tỷ        đi
ề
u phụclà
dục tham

KHỔ                                                 66

đối với các dục, sựđoạ
n trừdục tham, nhưy làvậ
sự
xuấ t ly các dục.

Này các Tỷ   -kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn
nào không           t tuệtrinhư      thậ
vịngọt các dục là vịngọt
nhưy, sự   vậnguy hiể  m là sựnguy hiểm như      y, sự vậ
xuất ly là sựxuất lyy, nhữ      như      vậ
ng vịnày nhấtnh đị
sẽkhông tnhư         tuệtri cácthậ
dục của họ, họcũng
không có thểđặt i ngườ   khác trong mộta vị    đị
tương
tự, nghĩat tuệ           là
tri cácnhư      thậ như
dục, sựkiện         y   v
không thểxả  y ra.

Này các Tỷ    -kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn
nào như       t tuệtri thậ
vịngọt các dục là vịngọt như
vậ y, sựnguy hiể   m là sựnguy hiểm như          vậ
y, sựxuất
ly là sựxuất lyy, nhữ       như       vậ
ng vịnày  nhấtnh địsẽ
như t tuệ   thậtri các dục của họ, họcũng có     đặt t
ngư  ời khác trong mộta vị    đị
tương tự, ng
thậ t tuệtri các dục, sựkiện như          yvậ
y có xả ra.

s c pháp

Này các Tỷ -kheo, như     thiế      các
u nữSát-đế -lỵ,
thiếu nữ Bà-la-môn hay thiế  u nữ Gia chủ, tuổi
khoảng mư    độ
ời lăm i sáu    hay        mườ
tuổi, không quá
p, không quá ốm, không quá mậ
lớn, không quá thấ                              p,
không quá đen,              ng.     không quá

KHỔ                                            67

–Bạ ch ThếTôn, phả i.

–Này các Tỷ-kheo, y cứsắc p mỹđẹdiệ  uấ y
c thọvà hỷthọ, như
khởi lên lạ                        vậ
y là vịngọt các sắ
c
pháp.

-kheo, ởđây ingườ
Này các Tỷ            ta có thểthấ
y bà
chịấ
y

. Này các Tỷ-kheo, các Người    nào?
Có phả
i sựmỹdiệ  u vềsắc đẹp xưa kia
nay đã   n mấ   biế
t và sựnguy hiểm đã
n ra? hiệ

–Bạ
ch ThếTôn, sựthậ
t là vậ
y.

–Này các Tỷ-kheo, y như      là sựnguyvậ
hiểm
các sắc pháp. Lại nữa này các Tỷ-kheo,i ta ngườcó
thểthấ y bà chịấy bịbệ nh hoạn đau , trầkhổ
m bệnh,
nằm mđắ    mình trong phân tiểu của mình, phải có

KHỔ                                        68

người nâng dậ
y, phải có người   nằ             đỡ
m. Này các Tỷ -
kheo, các thế           Người
nào? Có phải nghĩ
sựmỹdiệ   u
vềsắc đẹp           xưangười
a của        ki         đó
n mấ    nay
t và
sựnguy hiểm đã     n ra? hiệ

–Bạ
ch ThếTôn, sựthậ
t là vậ
y.

–Này các Tỷ-kheo, y như         là sựnguyvậ hiểm
các sắc pháp. Lạ  i nữa, này các Tỷ-kheo,i ta ngư
thấy cô gái ấy, thi thểbịquăng vào            a, mộ ngh
t
ngày hay hai ngày hay ba ngày, thi thểấy trươ
phồng lên, i, xanh         nát thối ra. đen
Này các Tỷlạ-
kheo, các Người            nào? Có phả  i nghĩ
sựmỹdiệ  u thế
sắc đẹpa củ         xưa
a cô gái ki n mấ  đã      biế
t và sự nguy
hiểm đã    n ra? hiệ

–Bạ
ch ThếTôn, sựthậ
t là vậ
y.

–Này các Tỷ-kheo, y như        là sựnguyvậ  hiểm
các sắc pháp. Lạ    i nữa, này các Tỷ-kheo,i ta ngư
thấy cô gái ấ y, thi thểbịquăng vào                 nghĩ
a, bịcác
loài quạăn  , hay bịcác loài diều hâu ăn,          các    h
chim kên các             ăn, loài hay bị    bị
chó
các loài ăn,
giảcan ăn,           các  hay loài bị côn trùn       -
kheo, các Người              nào? Có phải nghĩ
sựmỹdiệ    u thế
vềsắc đẹp           a củxưa
a cô gái ki nay   n mấ t và đã
sự   b
nguy hiểm đã       n ra? hiệ

KHỔ                                             69

–Bạ
ch ThếTôn, sựthậ
t là vậ
y.

–Này các Tỷ-kheo, y như          là sựnguyvậ   hiểm
các sắc pháp. Lạ  i nữa, này các Tỷ-kheo,i ta ngư
thấy cô gái ấy, thi thểbịquăng trong               a, với ng
các bộxương còn                   liên
t với nhau,  còn dínhkếthịt và
máu, còn được             ng gân cộcác
t lạ      đườ
i... với các bộ
xương còn                   liên
t với nhau,   không kếcòn dính thị  t
nhưng còn dính máu,                        ng gân cột còn
bộ
xương, không còn thịt,                             c gân    k
i, chỉcòn có xương
cột lạ                                    i vớikhông
nhau, rả i   d
rác chỗnày chỗkia, ởđây là xương                  đây là    t
xương đây       chân,     làng, ởxương
ởđây là        gốbắ p xươ
vế, ởđây là xương             đây là     mông,   xương
ng, ởđây   ở
là xương    u. Này cácđầTỷ-kheo, các Ngư
nào? Có phả  i sựmỹdiệ   u vềsắc đẹp            a củ xưa
a cô   k
gái nay        n mấ t,đã      biế
và sựnguy    hiểm đã      n ra? hiệ

–Bạ
ch ThếTôn, sựthậ
t là vậ
y.

–Này các Tỷ-kheo, như         y là sựvậ
nguy hiể  m
các sắc pháp. Lạ   i nữa, này các Tỷ-kheo,i ta ngư
thấy cô gái ấy, thi thểbịquăng vào           a, chỉ nghĩ
có
toàn xương      ng màu vỏố   trắ
c... chỉcòn một ngđố
xương lâu hơn                  còn  một  các  năm...xươn
i trở
thành bột. Này các Tỷ-kheo, các Người            nào? ngh
Có phả i sựmỹdiệ   u vềsắc đẹp        a củaxưa
cô gái nayki

KHỔ                                               70

đã n biế
mấ
t, và sựnguy hiể
m hiệ
n ra?

–Bạ
ch ThếTôn, sựthậ
t là vậ
y.

–Này các Tỷ-kheo, y như
là sựnguyvậ
hiể
m
các sắc pháp.

Này các Tỷ   -kheo, sựđây   đi
ề
u phụclà
dục tham
đố i với các sắ c pháp, sựđo ạ
n trừdục tham,     y      n
là sựxuấ  t ly các sắc pháp.

Này các Tỷ   -kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn
nào không          t tuệtrinhư
vịngọt cácthậsắ c pháp là vị
ngọt như            vậ
y, sựnguy  hiể m là sựnguy hiểm như       y, v
sựxuấ t ly là sựxuất lyy, nhữ        nhưng vịnàyvậ nhấ t
định sẽkhông tnhư        tuệtri cácthậsắc pháp của họ,
họcũng không           đặt có     i ngườ
khác thể
trong mộta đị
vịtương tự, nghĩa             t tuệtri các sắ clà
pháp, như
sự
kiện như    y khôngvậ xảy ra.

Này các Tỷ    -kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn
nào như     t tuệtri thậ
vịngọt các sắc pháp là vịngọt
nhưy, sự  vậnguy hiể  m là sựnguy hiểm như     y, sự vậ
t ly là sựxuất lyy, nhữ
xuấ                            như      vậ
ng vịnày nhấtnh đị
như t tuệ thậtri các sắc pháp của họ, họcũng có

KHỔ                                             71

đặt i ngườ
khác trong mộta vị  địtương tự,
nhưt tuệ
thậ        c pháp, sựkiện như
tri các sắ                     yvậ
y có xả
ra.

Và này các Tỷ
-kheo, thếnào là vịngọ
t các cảm
thọ
?

Ởđây các      -kheo ly Tỷ
các dục, ly các bấ t thiệ
n
pháp tựchứng và an trú vào Thiề     n thứnhấ   t, một
trạng thái hỷlạ c do ly dục sanh, có tầm có tứ. Này
các Tỷ-kheo, trong khi Tỷ   -kheo ly dục, ly các bấ  t
thiện pháp, chứng và an trú Thiền thứnhất... có tầ  m
có tứ, trong khi ấy, nếu vịấy không         n tựhạ nghĩ
i,
không nnghĩ      hại người, đế           nkhông
hại cảhai,  n
trong khi ấ y vịấ y cảm giác một cảm thọvô hại.
Này các Tỷ-kheo, tối ng    thượ
vô hạ iấy, Ta nói là vị
ngọt các cả m thọ.

Lạ i nữa, này các Tỷ -kheo, Tỷ -kheo diệt tầm và
tứ, chứng và trú vào Thiề    n thứhai, một trạ  ng thái
hỷlạc do              đị
nh sanh, không tầ m không tứ, nội tỉ nh
nhấ t tâm... Thiề  n thứba... chứng và trú vào Thiề  n
thứtư   , không khổ, không lạ   c, xảniệ m thanh tị nh.
Này các Tỷ    -kheo, trong khi Tỷ -kheo xảlạ c xảkhổ,
diệt hỷưu đã      m thọtrướ
cảc, chứng và trú Thiề  n thứ
tư, không       , không lạc,khổ
xảniệ m thanh tịnh, trong
khi ấ y nế  u vịấy không               nghĩ không
n tựhại,          đế

KHỔ                                            72

đến hại người, nkhông         hạ             nghĩ
i cảhai, trong khi    đ
ấy vịấ y cảm giác một cảm thọvô hại. Này các Tỷ   -
kheo, tối ng  thượ
vô hạiấy, Ta nói là vịngọt các cảm
thọ.

Và này các Tỷ -kheo, thếnào là sựnguy hiể
m
các cảm thọ ? Này các Tỷ-kheo, các cả
m thọlà vô
thườ           n hoại, ynhư
ng, khổ, biế                     vậ
là sựnguy hiể
m các
cảm thọ.

Và này các Tỷ   -kheo, thếnào là sựxuất ly các
cảm thọ? Này các Tỷ-kheo, sựđi    ều phục dục tham
đối với các cả m thọ, sựđo  ạn trừdục tham, như   y
gọi là sựxuấ t ly các cảm thọ.

Này các Tỷ   -kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn
nào không          t tuệtrinhư        thậ
vịngọt các  cảm thọlà vị
ngọt như            vậ
y, sựnguy  hiể m là sựnguy hiểm như     y,  v
sựxuấ t ly là sựxuất lyy, nhữ       như       vậ
ng vịnày nhấ t
định sẽkhông như t thậ  tuệtri các cả m thọcủa họ, họ
cũng không          đặt có     i ngườ
khác thể
trong mộta vị  đị
tương tự, nghĩa                            là
t tuệtri các cảm thọ,như
sự    t
kiện như    y khôngvậxả y ra.

Này các Tỷ -kheo, những Sa-môn, Bà-la-môn
nào như              thậ
t tuệtri vịngọt các cảm thọlà vịngọt như
vậ y, sựnguy hiểm là sựnguy hiểm như            vậ
y, sựxuấ
t
ly là sựxuất lyy, nhữ    như       vậ
ng vịnày nhất định

KHỔ                                            73

thậ
t tuệtri các cả m thọcủa họ, họcó thểđặt các
người khác trong mộta vị  đị
tương tự, ng
thậ             m thọ, sựkiện như
t tuệtri các cả                       yvậ
y có xả ra.

ThếTôn thuyế   t giảng như          vậ
-kheo ấ
y. Các Tỷ     y
hoan hỷ
, tín thọlời dạ y ThếTôn.

KHỔ                                          74

10     10 khổ của i
- thân
Kinh ngư
LẠC
KHỔ 1– Tăng IV, 400

LẠC VÀ KHỔ1 –          IV, 40

1. Một thời, Tôn giảSàriputta trú ởgiữa dân chúng
Magadha, tạ i làng Nàlàka. Rồi du sĩ Sàma
đế n Tôn giảSàriputta,                  sau
n, nói lên       khi
với Tôn
giảSàriputta những lời chào đón hỏi
nói lên những lời chào đón hỏi                 u rồi t
ngồi xuố ng một bên. Ngồi xuống một bên,
Sàmandakàni nói với Tôn giảSàriputta:

-          n gi Sàriputta, th nào là l c, th nào là kh ?

2. - Này Hiề
n giả
, tái sanh là khổ, không tái sanh
là lạc.

Khi có tái sanh, này Hiề   , chờđợ n giả     i là khổnày:

1. Lạnh.
2. Nóng.
3. Đói.
4. Khát.
5. Đại tiện.
6. Tiểu tiện.

KHỔ                                             75

7.  Xúc chạ
m với lửa.
8. Xúc chạm với ng.  trượ
9. Xúc chạm với kiếm.
10. Chon bà đế
con và bạn bè, khi gặ
p nhau, hội
ngộvới nhau cũng     i.         não hạ

Này Hiề  n giả , tái sanh là khổ, khi có tái sanh, chờ đợi là khổnày.

3. Khi không có tái sanh, này Hiề   , chờđợ
n giả     i là lạ
c
này:

1.  Không lạnh.
2. Không nóng.
3. Không           đói.
4. Không khát.
5. Không    i tiện.đạ
6. Không tiể u tiện.
7. Không có xúc chạ  m với lửa.
8. Không có xúc chạ  m với ng.  trượ
9. Không có xúc chạ  m với kiếm.
10. Chon bà  đế con bạn bè, khi gặ p nhau, khi hội
ngộvới nhau không có não hạ  i.

Này Hiề   , khi không có tái sanh, chờđợ
n giả                            i là lạ
c
này.

KHỔ                                              76

LẠC VÀ KHỔ2 –            IV, 401

1. Một thời, Tôn giảSàriputta trú ởgiữa dân chúng
Magadha, tạ i Nàlalagàmaka. Rồi du sĩ Sàm
đin Tônđế giảSàriputta những lời chào đón
thân hữu rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một
bên, du sĩ Sàmandakàni        i Tôn giảSàriputta:nói

-          n gi Sàriputta, trong Pháp và Lu t này, th nào là l c, th nào là kh ?

2. - Này Hiền giả, Không thích ý trong Pháp và Luật này là khổ; thích ý là lạc.

Khi nào không thích ý có mặ  t, này Hiề n giả, chờđợ  i
là khổnày: Khi đi không         c lạc thú,      đượ
ng... khi
khi ngồi... khi nằm... nkhi     rừng... khi
đi nđế  đi
gốc đế
cây... n ngôi     khi       đi đế n chỗ
nhà trống...             khi  lộ đi
thiên...         n giữakhi        đi đế không
các Tỷ-kheo,             c lạ c
thú. Khi nào không thích ý có mặ  t, này Hiền giả, chờ
đợ i là khổnày.

3. Khi nào thích ý có mặ t, này Hiền giả, chờđợ i là
lạc này: Khi đi     c lạ   đượkhi
c thú;       ng... khiđứ
ngồi...
khi nằ m... khi đi đến nlàng...        rừng... k       k
đế n gốc cây...               khi
n ngôi nhà       đi đế
trống...         n khi
chỗlộthiên...          n giữakhi       đi đếc có
các Tỷ-kheo,
lạc thú.

KHỔ                                             77

Khi nào thích ý có mặ
t, này Hiề   , chờđợ
n giả     i là lạ
c
thú này.

KHỔ                                         78

11      3 khổ Kh
tánh
ổkhổ -tánh, h
tánh, hoại khổ tán
Tương IV, 414

Khổ–       IV, 414

1-2) ... du   sĩ     Jambukhàdaka Sàriputta:

3) --

-- Có ba khổ tánh này, này hành khổ tánh, hoại khổ ba khổ tánh này.

4) --

-- Này Hiền giả, có con đ đoạn tận các khổ tánh ấy

5) --

-- Này Hiền giả, Thánh
đây là
đạo
co
ngành, tức là chánh tri ki

KHỔ                           79

ngữ, chánh nghiệp, chán
chánh niệm, chánh định.
đường, đây là đạo lộ
ấy.đưa

6) -- Này Hiền giả, hiền th
thiện là đạo lộ đưa  ấy. đến
Thật
vừa đủ, này   không
Hiền phóng
giả,
.    để
dậ

KHỔ                     80

12      3 khổ tánh -   Kinh –    P Tương V, 86

Thánh   o Tám Ngành

hoang vu

khát ái

KHỔ                      81

tùy miên

Phẩm Tầm – Cầu V, 86

Thắng          Trí   – V, 86

1) ...

2) -- Này      các
-kheo, cóTỷ
ba   loại
. Thế
tầmnà
c
là ba?

Tầm cầu
dục
, về
Tầm cầu
hữu
, về
Tầm cầu
Phạmvề
. hạnh

Những pháp này,  -kheo,này
làcác
ba
Chính do thắng
ba tầm
tri cầu
à    này m
tám ngành này được tu tập.

KHỔ                                  82

3) Ở đây,  này
-kheo,   các
-kheo Tỷ
tu tập
Tỷ  ch
kiến liên hệ đến viễn  liên ly
h
đến viễn ly, liên hệ đến
diệt, hướng
Chính
đến do từ thắng
bỏ.
này mà        này được tu

4-5) ... Tu tập chánh địn tham, với cứu cánh là đoạn đoạn tận si.

6-7) ... Tu tập chánh địn mục đích là bất tử, với c

8-9) ... Tu tập chánh
-bàn, hướn
địn
về -bàn,
Niết xuôi
-bàn. về Niết

Liễu     Tri   –(Parinnà) V, 87

10-17) -- Này   các
-kheo, cóTỷ
ba   loại   tầm
nào là ba?

Tầm cầu
dục
, về
Tầm cầu
hữu
, về
Tầm cầu
Phạmvề. hạnh

KHỔ                                    83

Những pháp này,     này
-kheo, làcác
ba
Chính vì liễu tri ba tầm
ngành được tu tập.

Đoạn     Diệt V, 87–(Parikkaya)

18-25) -- Này   các
-kheo, cóTỷ
ba   loại   tầm
nào là ba

Tầm dục
cầu
,
Tầm hữu
cầu
,
Tầm cầu
Phạm . hạnh

Chính vì mục đích đoạn
Thánh đạo được
Tám ngành
tu tập.

Đoạn     Tận V,– 87 (Pahàna)

26-33) -- Này   các  Tỷ có -kheo,           ba    tầm nào là ba?

Tầm dục
cầu
,
Tầm hữu
cầu
,
Tầm cầu
Phạm . hạnh

KHỔ                                    84

Chính vì mục đích đoạn
Thánh đạo được
Tám ngành
tu tập.

Kiêu – Mạn V, 88 (Vidhà)

1) ... Sàvatthi...

2-33) -- Này         các
-kheo, cóTỷ
ba   kiêu   mạn.
là ba?

Kiêu mạn: "Tôi hơn"; Kiêu mạn: "Tôi bằng"; Kiêu mạn: "Tôi thua".

Này các
-kheo, Tỷ đó là ba     kiêu
Chính vì
mục đích thắng tri, ba       liễu
kiêu này
mạn
mà Thánh đạo được
Tám ngà  tu

Ở đây, này  các
-kheo,  Tỷ
Tỷtu tập
-kheo
kiến... tu tập chánh địn
đến ly tham, liên hệ đến
Chính vì mục đích thắng
tận ba kiêu mạn này mà T
cần phải tu tập.

KHỔ                                         85

Lậu       Hoặc –    V, 88

1) ...

2-33) -- Này   các
-kheo, cóTỷ
ba   lậu
này.
hoặc
Th
nào là ba?

Dục lậu, Hữu lậu, Vô minh lậu.

Này các     Tỷ đó là Chính
-kheo,         ba vìlậu
mục đích thắng đoạntri, tậnliễu
này mà Thánh đạo này
Tám cần
ngànhp
tập.

Hữu –         V, 89

1) ...

2-33) -- Này các
-kheo, cóTỷ
ba này.
hữu  Thế
ba?

Dục hữu, Sắc hữu, Vô sắc hữu.

KHỔ                                86

Chính vì mục đích thắng    đoạn
tận     này, này
-kheo, các
Thánh
Tỷ đạo
ngành này cần phải tu tập.

Khổ       Tánh –   V, 89 (Dukkhatà)

1) ...

2-33) -- Này    các
-kheo, cóTỷ
ba    khổ
này.
tánh
Th
nào là ba?

Khổ khổ tánh, Hành khổ tánh, Hoại khổ tánh.

Chính vì mục đích thắng     đoạn
tận         này, này
-kheo,các
Thánh
Tỷ đ
Tám ngành này cần phải tu tập

Hoang Vu –       V, 89 (Khilà)

1) ...

2-33) -- Này    các
-kheo, cóTỷ
ba hoang vu này.   Th
nào là ba?

KHỔ                                     87

Tham hoang vu, Sân hoang vu, Si hoang vu.

Chính vì mục đích thắng      đoạn
tận         này, này
-kheo,các
Thánh Tỷ
đạo
Tám ngành này cần phải tu tập

Cấu         Nhiễm –   V, 90 (Malam)

1) ...

2-33) -- Này các
-kheo, cóTỷ
ba cấunày.
nhiễm
Th
nào là ba?

Tham cấu nhiễm, Sân cấu nhiễm, Si cấu nhiễm.

Này các  Tỷ đó là ba
-kheo,            Chính cấu
vì
mục đích thắng đoạn tri,ba  tận
liễucấu
nhiễm này,    này
-kheo, Thánh
cácđạoTỷ Tá
này cần phải tu tập.

Dao         Động –   V, 90

KHỔ                              88

1) ...

2-33) -- Này    các
-kheo, cóTỷ
ba   dao
này.
động
Th
nào là ba?

Tham giao động, Sân dao động, Si dao động.

Này các Tỷ
-kheo, đó là ba        dao
Chính vì
mục đích thắng tri,     đoạn liễu  tận
này, này
-kheo,các
ThánhTỷ đạo
ngành này cần phải tu tập.

Thọ –         V, 91

1) ...

2-33) -- Này   các
-kheo, cóTỷ
ba này.
thọ    Thế
ba?

Lạcọ,
th
Kkhổ thọ,
Phi khổ phi        lạc thọ.

Này các  Tỷ đó là
-kheo,     Chính
ba thọ vì
đích thắng tri,
đoạn
liễu
tận
này,tri

KHỔ                                 89

này các
-kheo, Thánh
Tỷ                đạo này
Tám cầ
ng
phải tu tập.

Khát Ái –      V, 91 (Tanhà)

1) ...

2-3) -- Này các Tỷ-kheo, có ba khát ái này.   Thế là ba?

Dục ái,
khát
Hữu khát ái,
Phi hữu khát ái.

Này các     Tỷ đó làChính
-kheo,        ba khát
vì
đích thắng tri,  đoạnliễu
tậntri
này, Thánh đạo này
Tám cần
ngành
phải

Ở đây, này  các
-kheo,  Tỷ
Tỷtu tập
-kheo
kiến liên hệ đến viễn ly
đến viễn ly, liên hệ đến
diệt, liên hệ đến đoạn t

KHỔ                                           90

Chính vì mục đích thắng
tận ba khát -kheo,
ái này,Thánh
này
ngành này cần phải tu tậ

Khát Ái –    V, 92 (Tasinà hay Tanhà)

1-2-3) ...

4-33) -- Này các
-kheo, cóTỷ
ba khát ái này. Thế
là ba?

Dục khát ái, Hữu khát ái, Phi hữu khát ái.

Này các
-kheo,Tỷ đó là . Chính
ba khát
vì
đích thắng tri, liễu tri
này, này
-kheo, các
Thánh
Tỷđạo này
Tám cầ
n
phải tu tập.

Ở đây, này  các
-kheo,  Tỷ
Tỷtu tập
-kheo
kiến liên hệ đến viễn ly
đến viễn ly, liên
liên hệ
hệ đến
đế
diệt, hướng đến từ bỏ...
cánh là đoạn tận tham, v
với cứu cánh là đoạn tận

KHỔ                                     91

mục đích là vớithể mục
nhậpđích  bất
với cứu cánh là bất tử..
Niết
-bàn, hướng về Niết
-bàn, xuôi
-bàn... về N

Chính vì mục đích thắng đoạn tận ba khát ái này, cần phải tu tập.

VIII.    Phẩm Bộc       Lưu

1) Tất       cả   đều      nhân   duyên

Bộc – Lưu V, 93 (Ogha).

1) ...

2) -- Này các
-kheo, cóTỷ
bốn   bộc
này.
lưu
Thế
là bốn?

Dục bộc lưu,
Hữu bộc lưu,
Kiến bộc lưu,
Vô minh bộc lưu.

KHỔ                                92

Này các     Tỷ đó là Chính
-kheo,         bốnvì bộc
mục đích muốn thắng tri,
diệt, muốn đoạn    này,
tậnnày
-   c
kheo, Thánh đạo này
Tám cần
ngành
phải

3-33) (Như         đoạn       về    Tầm cầ

Ách       Phược –   V, 93 (Yogo)

1) ...

Tỷ có bốn
2-33) -- Này các -kheo,            ách
này.phư
Thế nào là bốn?

Dục ách phược,
Hữu ách phược,
Kiến ách phược,
Vô minh ách phược.

Này các     Tỷ đó là bốn
-kheo,            Chính vìách
mục đích thắng tri, liễu
ách phược này,  -kheo, Thánh
này các  đạo
ngành này cần phải tu tập.

Chấp – Thủ V, 94

1) ...

KHỔ                                    93

2-33) -- Này các
-kheo, cóTỷ
bốn     chấp    thủ
là bốn?

Dục thủ,
Kiến thủ,
Giới cấm thủ,
Ngã luận thủ.

Này  các   Tỷ đó là bốn
-kheo,          Chính vì chấ
mục  đích thắng tri, liễu
này, Thánh đạo này
Tám cần
ngành  p
tập.

Hệ       Phược –    V, 94 (Ganthà)

1) ...

2-33) -- Này các
-kheo, cóTỷ
bốn hệnày.
phược
Th
nào là bốn?

Tham thân hệ phược,
Sân thân hệ phược,
Giới cấm thủ thân hệ p
Chấp đây là sự thực th

KHỔ                                    94

Này    các  Tỷ đó là bốn
-kheo,           Chính vì hệ
mục    đích thắng tri, liễu
này, này
-kheo,các
Thánh
Tỷ đạo
ngành này cần phải tu tập.

Tùy Miên –            V, 94

1) ...

2-33) -- Này các
-kheo, cóTỷ
bảy             tùy
này.
miên
Th
nào là    ?  bảy

Dục  ham t
tùy miên (kàmaràgànusaya),
Hận tùy miên,
Kiến tùy miên,
Nghi tùy miên,
Mạn tùy miên,
Hữu amth  tùy miên (bhavaràgànusaya),
Vô minh tùy miên.

Này    các  Tỷ đó là bảy
-kheo,           Chính vì tùy
mục    đích thắng tri, liễu
này, này-kheo,các
Thánh
Tỷ đạo
ngành này cần phải tu tập.

KHỔ                                              95

Dục       Công –   Đức V, 95

1) ...

2-33) -- Này các
-kheo, cóTỷ
năm dục công
nào là năm?

Các sắc do mắt nhận th
ý, khả ái, liên hệ đến
Các tiếng do tai nhận
Các hương do mũi nhận
Các vị do lưỡi nhận th
Các xúc do thân nhận t
ý, khả ái, liên hệ đến

Này các  Tỷ đó là năm dụ
-kheo,
Chính vì mục đích thắng
tận       này, này
-kheo, các
Thánh Tỷ
đạo Támnày
ngành
phải được tu t

Các       Triền –   Cái V, 95

1) ...

2-33) -- Này các
-kheo, cóTỷ
năm triền
này. Thếcá
nào là năm?

KHỔ                             96

Dục tham triền cái (kà
Sân triền cái,
Hôn trầm thụy miên tri
Trạo hối triền cái,
Nghi triền cái.

Này    các  Tỷ đó là .năm
-kheo,           Chính vì tri
mục    đích thắng tri, liễu
này, này-kheo,các
Thánh
Tỷ đạo
ngành này cần phải tu tập.

Uẩn –         V, 96

1) ...

2-33) -- Này các
-kheo, cóTỷ
năm thủ
này.
uẩn
Th
nào là năm?  :           Tức là

Sắc thủ uẩn,
thủ uẩn,
Thọ
Tưởng thủ uẩn,
Hành thủ uẩn,
Thức thủ uẩn.

Này       các  Tỷ đó là . năm -kheo,         Chính vì thủ mục       đích thắng tri, liễu

KHỔ                             97

này, này
-kheo, các
Thánh
Tỷđạo Tá
này cần phải tu tập.

Hạ       Phần – Kiết V, 96Sử

1) ...

2-33) -- Này các
-kheo, cóTỷ
năm hạ   phần
này. Thế     m? nào là nă

Thân kiến,
Nghi,
Giới cấm thủ,
Dục tham,
Sân.

Này các  Tỷ đó là năm hạ
-kheo,
Chính vì mục đích thắng
tận        này, Thánh đạo tá
này cần phải tu tập.

Thượng        Phần –   Kiết V, 97 Sử

1) ...

KHỔ                              98

2) -- Có năm thượng này,
phần này
kiết
- c
kheo. Thế nào là năm?

Sắc tham,
Vô sắc tham,
Mạn,
Trạo cử,
Vô minh.

Này các  Tỷ đó là năm thượ
-kheo,
Chính vì mục đích thắng
tận năm thượng phần      kiết
-kheo,
Thánh đạo này
Tám cần
ngành
phải tu

3-17) Ở đây,  này
-kheocác
-kheo,    Tỷ
tu tập
Tỷ c
tri kiến liên hệ đến     liên viễ
hệ đến viễn ly, liên hệ
diệt, hướngChính
đến vì từ mục
bỏ. đí
liễu tri, đoạn diệt, đoạ
này, này  các Thánh
-kheo,  Tỷ       đạo Tá
phải tu tập.

Ví    như, -kheo,
này các
con
Tỷsông      H

-kheo, có năm thượ 18) Này các Tỷ Thế nào là năm? Sắc tham

KHỔ                        99

cử, vô minh.  Này đó
-kheo,   cáclà
Tỷn
phần kiết sử này. Chính
tri, đoạn diệt, đoạn tận
Thánh đạo Tám ngành này
là Thánh đạo Tám ? ngành c

19-33) Ở đây,-kheo,
này-kheo
các
Tỷ tu  Tỷ
chánh tri kiến... tu tập
đoạn tận tham, với cứu c
cánh là đoạn tận hướngsi... đ  t
bất tử, với cứu cánh    -bàn, là
hướng -bàn,
về Niết
xuôi
-bàn. về Niết

Chính vì mục đích thắng
tận năm thượng phần    kiết
-kheo,
Thánh đạo Tám ngành
.     này

KHỔ                       100

13    4 điên đảo tưởng - ĐIÊN OĐẢ – Tăng I, 650

TƯ ỞNG ĐIÊN O ĐẢ –             I, 650

1. - Này các Tỷ-kheo, có bốn tưởng điên         đả
o, tâm
điên        đả
o, kiến điên  o này.đả
Thếnào là bốn?

Trong vô thường,           ng, đónghĩ là tưl
đảo, tâm             điên
o, kiến    điên
o. đả đả
Trong khổnghĩ là ,không        đó làkhổ   tư
đảo, tâm             điên
o, kiến    điên
o. đả đả
Trong vô ngã,          , đónghĩ  là tưởn
là n
o,
tâm điên  o, kiến đả điên
o.      đả
Trong không thanh tịnh, nghĩ      nh, là
đó thl
tưởng điên đảo,         o, kiếntâm
điên
o. điên
đả

Này các Tỷ-kheo có bốn tưởng             điên        đ đảo, kiến điên o này. đả

-kheo có bốn tư
2. Này các Tỷ             ởng không  o, đi
tâm không              điên
o, kiến   không
đả o này.
điên
Thếnào là bốn?

Trong vô thường,
ng, đó  nghĩ
nglà l
không điên đảo,     tâm
n không khô
o, kiế
điên
o. đả

KHỔ                                          101

Trong khổ, nghĩ  khổ… là
Trong vô vô         ngã,
ngã… nghĩ là
Trong không thanh tịnh nghĩ     là
thanh  nh, khô
tị
đó là tưởng không điên              o, đả
kiến không       o. điên đả

-kheo, có bốn tưởng không
Này các Tỷ                       o, tâm
không o,điên  kiến không
đả o này.điên đả

t tâm

KHỔ                                102

KHỔ   103

14        5 sự
ki
ện cần quan sát
KI
ỆN CẦN PHẢI QUAN S
II, 421

SỰKIỆN CẦN PHẢI QUAN SÁT –                      II, 421

1.- Có năm kiệ    sự
n này, này các Tỷ-kheo, cầ
n phả
i
thườ ng xuyên quán sát bởi nữnhân hay nam nhân,
bởi tại gia hay xuất gia.

2. Thếnào           là ?  năm

-                   già                           là sự
kiệ
n cầ n phải ng    thườ
xuyên quán sát bởi nữ
nhân hay nam nhân, bởi tạ i gia hay xuấ t gia.
-              b nh                             là sự
kiệ
n cầ n phải ng    thườ
xuyên quán sát bởi nữ
nhân hay nam nhân, bởi tạ i gia hay xuấ t gia.
-               ch t                           là sự
kiệ
n cầ n phải ng    thườ
xuyên quán sát bởi nữ
nhân hay nam nhân, bởi tạ i gia hay xuấ t gia.
-                      ái
, là sựkiện cầ n phả i
thường xuyên quán sát bởi nữnhân hay nam
nhân, bởi tạ
i gia hay xuất gia.
-                            nghi p

KHỔ                                                       104

là
sựkiện cần phải ng  thườ
xuyên quán sát bởi nữ
nhân hay nam nhân, bởi tạ
i gia hay xuất gia.

"Ta ph i b già, không thoát kh i già"

3. Có những loài hữu tình, , đang         kiêu mạn cò
trong tuổi trẻ, saym trong
đắkiêu mạ   nấ  y, thân làm
ác, miệng nói ác, ấy                ý nghĩ thườ
ng xuyên ác
quán sát sựkiệ n này, sựkiêu mạ n tuổi trẻtrong tuổi
trẻđược hoànn tận        toàn  hay   đoạ
c giả mđượ
thiể u. Do
duyên lợi ích này, này các Tỷ-kheo, "Ta phả  i bịgià,
không thoát khỏi già", cần phải ng   thườxuyên quán
sát như             vậ hay nam nhân, bởi tạ
y bởi nữnhân                          i gia
hay xuất gia.

"Ta ph i b b nh, ta không thoát kh i b nh"

4. Có những loài hữu tình khỏe mạ nh, kiêu mạn
trong khỏe mạnh. Do say    m trongđắ
kiêu mạ nấy,
thân làm ác, miệng nói ác,ấy             ý nghĩ
thườ
ng

KHỔ                                              105

xuyên quán sát sựkiệ    n này, sựkiêu mạ n khỏe mạ nh
trong khỏe mạnh được hoàn              n tận hay toàn
c đ
giảm thiể u. Do duyên lợi ích này, này các Tỷ  -kheo,
"Ta phả i bịbệ   nh, không thoát khỏi bệ nh" cần phải
thường xuyêny bở                  quán        sát
i nữnhân hay nam nh
nhân, bởi tạ i gia hay xuấ t gia.

"Ta ph i b ch t, ta không thoát kh i ch t"

5. Có những loài hữu tìnhng, đang          kiêu mạn số
trong sựsống. Do say        m trongđắ
kiêu mạ  nấy, thân
làm ác, miệng nói ác, ấy                   ý nghĩ  thườ
ng
xuyên quán sát sựkiệ     n này, sựkiêu mạ  n sựsống
trong sựsống được hoàn                n tận toànhay c đ
giảm thiể u. Do duyên lợi ích này, này các Tỷ  -kheo,
"Ta phả i bịchế   t, không thoát khỏi chết", cần phải
thường xuyêny bở                  quán        sát
i nữnhân hay  nam nh
nhân, bởi tạ i gia hay xuất gia.

"T t c pháp kh ái, kh h        i v i ta s ph i i khác, s ph i bi n di t"

KHỔ                                            106

6. Có những loài hữu tình, có lòng tham dục i vớ       đối
các vật khảái. Do saym vớ         đắ
i lòng tham dục ấ    y,
thân làm ác, miệng nói ác,ấy                      ý thườ
nghĩ
ng
xuyên quán sát sựkiệ   nấ y, nên tham dục i vớ     đố
i các
vậ t khảái được      n tậ n hoàn
đoạ toàn           c giả mhay
thiể u. Do duyên lợi ích này, này các Tỷ-kheo, "Tấ       t
cảpháp khảái, khảhỷđố      i với ta sẽphả   i biế
n diệt" là
sựkiệ  n cần phải ng   thườ
xuyên quán sát bởi nữnhân
hay nam nhân, bởi tạ  i gia hay xuấ  t gia.

"Ta là ch nhân c a nghi p, là th a t c a
nghi p, nghi p là thai t ng, nghi p là quy n
thu c, nghi        m t a. Phàm nghi p nào ta
s làm, thi n hay ác, ta s th a t nghi p y"

7. Có những loài hữu tình, thân làm ác, miệ     ng nói
ác, ý nghĩ Do   ác.vịấy thường xuyên
vậ y, ác hạnh được hoàn           n tận hay  toàn đượ
c giảm đo
thiểu. Do duyên lợi ích này, này các Tỷ-kheo, "Ta là
chủnhân của nghiệ    p, là thừa tựcủa nghiệ  p, nghiệ p
là thai tạng, nghiệp là quyế  n thuộc, nghiệp là     m  đ
tựa. Phàm nghiệ  p nào ta sẽlàm, thiệ   n hay ác, ta sẽ
thừa tựnghiệ  pấ y" là sựkiệ n cầ n phải ng   thườ
xuyên

KHỔ                                               107

quán sát bởi nữnhân hay nam nhân, bởi tạ i gia hay xuất gia.

8. Nếu vịThánh    đệ
tử, này các Tỷ
-kheo,                    suy
sau:

-

.
Do vịấy thường xuyên quán sát sựkiệnấy, con
đường c đượ sanh khởi. Vịấ  y sử dụng con
đường ấ      p, làm cho sung mãn. Do vịấ
y, tu tậ                            y
sửdụng con       ng ấ  đườ
y, tu tậ
p, làm cho sung
mãn nên các kiế t sửđư ợc nđoạ  tậ
n, các tùy
miênc chấ  đượ
m dứt.
-

Do vịấy thườ    ng xuyên quán sát sự
kiện ấy, con cđường         sanh khởi. Vị   đượ
ấ y sử
dụng con    ng ấ    đườ
y, tu  tậ  p, làm cho sung mãn.
Do vịấy sửdụng con         ng ấ y, tuđườ
tậ
p, làm cho
sung mãn, nên các kiế t sửđư    ợc nđoạ   tận, các
tùy miên    c chấm dứđượt.

KHỔ                                                 108

-

... -

. -

Do vịấy thườ ng xuyên quán sát sựkiệ nấy, nên
con đường     c sanh khởđượ
i. Vịấ y sửdụng con
đường ấ       p, làm cho sung mãn. Do vịấ
y, tu tậ                             y
sửdụng con       ng ấ   đườ
y, tu  tậ
p, làm cho sung
mãn, nên các kiế t sửđư ợc nđoạ   tậ
n, các tùy
miênc chấ   đượ
m dứt.

KHỔ                                              109

KHỔ   110

KHỔ   111

15     5 ki
sự
ện không c
thể
- Kinh
có
KI
ỆN KHÔNG THỂ CCÓ–  Đ
Tăng II, 391

SỰKIỆN KHÔNG THỂCÓ ĐƯỢC –                      II, 391

1.- Này các Tỷ-kheo, có năm kiệ  sự
n này không thể
có đư ợc bởi Sa-môn hay Bà-la-môn, bởi Ma hay
Phạ m thiên, hay bởi một ai ởđờ
i.

2. Thếnào        là ?  năm

Phả i bịgià, muốn khỏi già, là một sựkiệ         n
không thểcó cđượ     bởi một Sa-môn hay Bà-la-
môn, bởi Ma hay Phạ    m thiên, hay bởi một ai ở
đời.
Phả i bịbệ nh, muốn không bệ   nh...
Phả i bịchế t, muốn không chế   t...
Phả i bịhoại diệ t, muốn không hoạ   i diệ
t...
Phả i bịtiêu diệ t, muốn không tiêu diệ   t, là sự
kiện không thểcó cđượ      bởi một Sa-môn hay
Bà-la-môn, bởi Ma hay Phạ      m thiên, hay bởi
một ai ởđờ  i.

3. Với kẻphàm phu không học, này các Tỷ-kheo, phải bịgià và già n, đến;     kẻấ y khôngkhi suy              g

KHỔ                                                 112

tư:      "

. Kẻấ     i bịgià, khi
y phả                 u, già
n, sầ
bi, than     khóc,
p ngực,    n đi
bấ
t tỉđậ
đế
nh.

-kheo, đâyi làgọ
Này các Tỷ               kẻphàm phu không
học bịmũi tên         sầ
u muộn tẩ          độ
m thuốc c bắn trúng,
kẻấy tựlàm mình ưu não.

4. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, với kẻphàm phu không học, phả i bịbệnh và bệnhn... đế

...phả     t và chếtn...đế i bịchế

...phả
i bịhoạ
i diệ      i diệtn...đế
t và hoạ

...phả
i bịtiêu diệ                đếtiêu diệtn, đế
t và tiêu diệtn; khi
kẻấy không suy tư:

KHỔ                                            113

. Kẻấ
y phải bịtiêu diệ                  đế
t, khi tiêu diệtn, sầ
u,
bi, than        khóc,
p ngực,      n đi
bất tỉđậ
đế
nh.

Này các Tỷ-kheo, đâyi làgọ
kẻphàm phu không
học, bịmũi tên    u muộn sầ
tẩm thuốc c độ
bắn
trúng, kẻấy tựlàm mình ưu não.

5. Với vịThánhtửcóđệ
học, này các Tỷ
-kheo,
già      ; khi n, giàvịấyđế   suy      tư   n

. Vịấ     i bịgià, khi
y phả         n, khônggià
sầu, không bi, không         p ngực, tha
khôngn bấđi  nh. đế
t tỉ

KHỔ                                      114

6. Lạ                -kheo, với vịThánh i nữa, này các Tỷ                tửcóđệ học,         b nh

ch t

ho i di t

tiêu di t             ; khi tiêu diệtn, đế vịấy suy            tư   như sau:

. Vịấy phả  i bịtiêu diệ
t, khi
đế sầ
tiêu diệtn, không u, không bi, không than khóc,
không        đậ không
p ngực,         n bất tỉnh.đi đế

i là v          t có h c,
c nh lên l          u mu n có t m thu    c
mà k phàm phu không h c b b n trúng, t mình
u mu n, không b b n tên, v
t làm cho mình hoàn toàn t ch t nh.

KHỔ                                           115

Các pháp này, này các Tỷ  -kheo, là        kiện năm
không thểcó cđượ  bởi Sa-môn hay Bà-la-môn, bởi
Ma hay Phạm thiên, hay bởi một ai ởđờ
i.

KHỔ                                       116

16    6 lợi ích quán
kh
ổ - tưở
Ki
KHÔNG CÓ HẠN
2– CHẾ
Tăng
261

KHÔNG CÓ HẠN CHẾ2 –              III, 261

1. - Thấy cđượ sáu lợi ích này, này các Tỷ
-kheo, thậ
t
là vừa để  đủ Tỷ -kheo làm cho an trú tư  ởng khổ,
không có hạ n chếtrong tấ  t cảhành.
2. . Thếnào là sáu?
Trong tất cảhành,    tưở
ng Niết-bàn sẽđư
ợc an
trú trong giết    tôi,   người
ví như  đan
lên chém.
Ý của tôi sẽxuấ
t khỏi tấ
t cảthếgiới.
Tôi sẽtrởthành một      ngườ
i thấy cđượ
tị
nh lạ
c
trong Niế
t-bàn.
Các tùy miên trong tôi sẽđư
ợc nhổlên.
Tôi sẽlà     người         đã     làm các
c nên làm.
Tôi sẽvới từtâm hầ  u hạbậc Đạo Sư.
Thấy cđượ  sáu lợi ích này, này các Tỷ
-kheo, thậ
t là
vừa để  đủTỷ-kheo làm cho                    an tr
ng khổkhông
có hạ
n chếtrong tấ  t cảhành.

KHỔ                                             117

KHỔ   118

17    6 pháp đưa đến khổ
sau khi
t- Kinh
chế  KHỔ -
240

KHỔ–         III, 240

1.- Thành tựu với sáu pháp, này các Tỷ     -kheo, Tỷ -
kheo ngay trong hiệ  n tại sống đau    , hiề   khổ
m hậ n, có
ưu não,         t não,có     nhiệ
sau khi thân hoạ
i mạ  ng chung,
chờđợ i là ác thú.
2. Thếnào là sáu?

Thành tựu với sáu pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-
kheo ngay trong hiệ   n tại sống đau        , hiề   khổ
m hậ n, có
ưu não,          t não,có
sau khi nhiệ
thân hoạ i mạ ng chung,
chờđợ  i là ác thú.
3. Thành tựu với sáu pháp này, này các Tỷ       -kheo, Tỷ -
kheo ngay trong hiệ    n tạ i sống an lạ   c, không hiề  m
hận, không ưu t não,                    não,  sau khi không
thân
hoạ i mạ ng chung, chờđợ     i là thiện thú.
4. Thếnào là sáu?

KHỔ                                                119

Thành tựu với sáu pháp này, này các Tỷ-kheo, Tỷ-
kheo ngay trong hiện tại sống an lạ  c, không hiềm
hận, không ưu t não,              não, sau khi không
thân
hoại mạng chung, chờđợ  i là thiệ
n thú.

KHỔ                                        120

18       Ai không như thật
,
không thể chơn chán
đau - Kinh Cây Keo

Cây Keo –     V, 637 (Khandira)

1) ...

2) -- Này   các
-kheo, aiTỷ
nói        như   sau:
Không có

; sự    kiệ này không xảy ra.

3)

Cũng vậy,-kheo,
này các
ai "Không
Tỷ
nói nh
như thật giác ngộ Thánh
giác ngộ Thánh đế về Con

KHỔ                                        121

ta sẽ chơn chánh         đoạn       t không xảy ra.

4) Này các
-kheo, nếu
Tỷ có ai  nói
: Sau khi nh

sự    kiệ này có xảy ra.

5)

Cũng vậy,-kheo,
này các
có Tỷ
ai nói
khi như thật chứng ngộ T
về Khổ tập... Thánh đế v
chứng ngộ Thánh đế về C
diệt, ta sẽ chơn chánh đ
này có xảy ra.

6) Do vậy, -kheo,
này các
một
Tỷ cố g
làm để: "Đây
rõ biết
là Khổ". Một
làm để rõ biết: "Đây là
phải làm để rõ biết: "Đâ
cần phải làm để rõ biết:
Khổ diệt".

KHỔ                           122

KHỔ   123

19     Ai không rõ
như
bi
ết thật
các d
thì không
ch
ấm dứt
thể khổ đa
SaMôn BàLaMôn – Tươ

SaMôn BàLaMôn –               II, 83

1)...Trú ởSàvatthi.

2-12) Ở đây, này             -kheo,các         Tỷ hay
những Sa-môn
Bà-la-môn nào không hiể     u rõ già chế t, không hiể u rõ
già chết tập khởi, không hiể    u rõ già chết n đoạ   diệt,
không hiể u rõ con đường                     đưan đoạ
n già chết         đế
diệt,
không       hiể  u      rõ      sanh...(như                   t
Hữu...thủ...ái...thọ...xúc...sáu xứ...danh sắ   c...thức...
không hiể u rõ hành, không hiể      u rõ hành tậ  p khởi,
không hiểu rõ hành          n diệ t, không đoạ
hiểu rõ con
đư ờng đưa đến              n diệt; hành đoạ

13) Những Sa-môn hay Bà-la-môn ấ     y khôngc đư
chấp nhận là Sa-môn giữa các hàng Sa-môn, hay
Bà-la-môn giữa các hàng Bà-la-môn. Và những Tôn
giảấy cũng  không có thểngay trong      i sống hiện đờ
tại, tựmình chứng ngộvới thắng trí, chứngt vàđạ  an
trú mục đích   -môn hạ  Sa
nh hay mục đích      -la-môn Bà
hạ nh.

KHỔ                                                   124

14-24) Và này các Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà- la-môn nào hiể   u rõ già chế  t, hiểu rõ già chế t tậ p khởi, hiểu rõ già chết n đoạ  diệ t, hiể u rõ con đường            n  đ già chết n đoạ   diệt, hiể u rõ sanh... hữu... thủ... ái... thọ... xúc... sáu xứ... danh sắ   c... thức... hiểu rõ hành, hiểu rõ hành tậ  p khởi, hiểu rõoạ            nhành diệ t, hiểu rõđ con đường đưa                      n diệ t;đến hành đ

25) Những Sa-môn hay Bà-la-môn ấ     y được chấp
nhận là Sa-môn giữa các hàng Sa-môn, hay Bà-la-
môn giữa các hàng Bà-la-môn. Và những Tôn giảấ y
ngay trong     i sống hiệ  đờ
n tại, tựmình chứng ngộ
ng trí, chứngt vàđạ
với thắ                    an trú mục đích  -môn            S
hạnh hay mục đích     -la-môn hạBà
nh.

SaMôn BàLaMôn –               II, 85

1)... Trú ởSàvatthi.

2) Ởđây...

3) Này các Tỷ  -kheo, những Sa-môn hay Bà-la-môn
nào không biế t già chết, không biết già chết tậ
p khởi,
không biết già chế t đoạ n diệ
t, không biế t con ngđườ

KHỔ                                                   125

đưan già đế chết n đoạ diệ
t; họchắc chắn tvượqua
t và an trú; sựkiện như
già chế                        y khôngvậ
xả
y ra.

4-12) Không biế t sanh... hữu... thủ... ái... thọ... xúc... sáu xứ... danh sắ c... thức...

13) Không biế  t hành, không biế    t hành tậ p khởi,
không biết hành      n diệ     đoạ
t, không biết con đườ
đến hành     n diệt, họ đoạ
chắ c chắn tvượ qua các hành
và an trú; sựkiện như     y khôngvậxảy ra.

14) Và này các Tỷ-kheo, những Sa-môn hay Bà-la-
môn nào biế t già chế t, biế
t già chế
t tập khởi, biế t già
chết n đoạdiệt, biết con đường                 đưan đoạ
n già chết        đế
diệt; họchắc chắn tvượ   qua già chết và an trú, sựkiệ n
nhưy cóvậ  xả y ra.

15-23) Biế  t sanh... hữu... thủ... ái... thọ... xúc... sáu
xứ... danh sắ c... thức... biết hành, biế t hành tập khởi,
biết hành đoạ  n diệ t; họchắ  c chắn tvượ   qua các hành
và an trú; sựkiện như        y có xảyvậ
ra.

KHỔ                                                      126

20    Ai sốngng
ọ
thấy
t trong
vị  cá
- Kinh HAI I–LOẠI
TăngTỘ
I,

HAI LOẠI TỘI –        I, 94
1. Như            vầ
y tôi nghe.
Một thời, ThếTôn trú ởSàvatthi, tạ
i Thắ
ng lâm, khu
vư ờn ông Anàthapindika. Tạiy, ThếđấTôn gọi các
Tỷ-kheo:
- Này các Tỷ-kheo.
- Bạch ThếTôn. Các Tỷ -kheo ấy vângTôn.        đáp
Thếtôn nói          : như sau

Ởđây, này            -kheo, các icó    Tỷ
thấy vuangườ
chúa bắ
t
đư ợc một người            m, kẻvôăn  loại, trộ
liền áp dụng
nhiề  u hình phạ t sai khác. Họđánh            bằ
ng roi,  họđánh
bằ ng gậ  y, họđánh           bằhọchặ
ng côn,          t tay, họchặt
chân, họchặ   t tay chân, họxẻ o tai, họcắt mũi,     xẻo h
tai cắt mũi.      dùng hìnhHọphạt vạc dầ u, họdùng hình
phạ  t bốiu hìnhđầ(xẻo đỉnh       u thành hìnhđầcon sò),

KHỔ                                             127

họdùng hình phạ     t La-hầ   u khẩu hình                  … hỏ
a man hình
(lấy lửa đốt thành vòng hoa)
hình (lấy rơm       n lạ i rồibệsiế t chặt) … bìy y
vỏcây làm áo) … linh                                          dươn
t con dê
núi) … c hình        câu    (lấ   nhụ
y câu   móc vào thịt) n … t
hình (cắ   t thịt thành    ng tiền)đồ          …    khốhình
i chắp
chuyển hình … cao                           tưới bằ
đạp
ng dầ     đài
u sôi,
họcho chó              đóng  ăn,        cọ
c nhữnghọ ingườ    sống, họ
lấy gươmu. chặt đầ
Ngườ   i thấ  y vậy suy nghĩ               : "Do nhân nhưcác ác sa
nghiệp như                 vậbắt cđượ
y, vua chúa                 kẻăn m,trộ   kẻvô
loại, liền áp dụng nhiề    u hình phạ    t sai khác. Họđánh
bằng roi          lấy …gươm      họ u. Nế    chặt
u ta làm cácđầác
nghiệp như       y, vua sẽ vậ  bắ t ta và áp dụng các hình
phạ t ấy". i ấ       Ngườ
y sợhãi tội phạ     m ngay trong hiệ    n
tại, không          p phá tàicó sả n củacướ
những ingườ     khác.
Này các Tỷ     -kheo, i làđây      tội có kế  tgọ
quảngay trong
hiện tạ i.

Ở đây, có người                      suy
: "Quả dịthục xét
của   n
thân làm i sau      áclà áctrong
và khổ. Quảdị đờthục
của miệng nói iác                trong
sau là ác  và khổ. Quả đờ
dị
thục của ý nghĩ ác        i sau làtrong
ác và khổ. Nếđờu
thân ta làm ác,c ác,                   nói
sao ta lạđiều
i
không có thể
, sau khi thân hoạ i mạ ng chung, phả  i

KHỔ                                                    128

sanh vào cõi dữ, áca xứ,       thú,    địđọ i ấ
a ngục".        Ngườ
y
sợhãi tội có kết quảtrong             đờ
i sau, từbỏthân làm ác,
tu tập thân làm thiệ  n, từbỏmiệ     ng nói ác, tu tậ
p
miệ           n, từbỏý nghĩ ác, tu
ng nói thiệ                                     n, t
và cư     tựngãxử hoàn toàn thanh tị  nh. Này các Tỷ-
kheo, i làđây    tội có kếgọ
t quảtrong      i sau. đờ
Này các Tỷ  -kheo, trêni tội.đây là h

---------------- 2.

Sựtinh cần của các gia chủởnhà với mục đíc
bốthí các vật dụng như      ăn y,t khấ
thực,đồ
các
sàng tọa, các   c phẩ    dượ
m trịbệ
nh,
Và sựtinh cần của các   tngườ
i xuấgia từbỏgia
đình,   i sốngđờ không i mục
gia đích đình
bỏtất cảsanh y.

KHỔ                                           129

Hai sựtinh cầ    n này, này các Tỷ -kheo, rấ t khó thực
hiệ n ởđờ  i. Trong hai tinh cần này, này các Tỷ  -kheo,
tối thắng là tinh cầ n với mục đích    bỏtấ       từy.
t cảsanh
Do vậ  y, này các Tỷ  -kheo, các Thầ y cần phả i học tập
như : sau

-----------------
3.
Thếnào là hai?
Ởđây, này            -kheo, các
có ngườ    Tỷlàm ác, thân
i thân
không làm thiệ    n, miệng nói lời ác, miệ ng không nói
thiện, ý nghĩ ác,                     n.    ý nghĩ          k
Vịấ  y bịnung nấ
u với           :ý
"Thân
nghĩ ta                 đ
ác".
Vịấ y bịnung nấ  u với          ý: "Thân
nghĩ             ta
không làm thiệ
n".
Vịấ            u với ý: "Miệng
y bịnung nấ          nghĩ ta đ
lời ác".
Vịấ y bịnung nấ   u với ý nghĩ
: "Miệng                ta
không nói lời thiệ
n".
ấ
Vịy bị     u với ý: "Ý
nung nấ         nghĩ
ta đã n
Vịấ
y bịnung nấ
u với            ý: "Ý
nghĩ
ta            đã
nghĩn". thiệ

KHỔ                                                  130

Có hai pháp này, này các Tỷ     -kheo, làm cho nung
nấ u.
----------------
4.
Thếnào là hai?
Ở đây, này          -kheo, các icó    Tỷ     ngườ
thân làm thiệ
n,
thân không làm ác, miệ  ng nói lời thiệ
n, miệng không
nói ác, ý nghĩ thiện, ý
Vịấ
y không bịnung nấ
u với       ý: "Thân
nghĩta
đã làm  n", thiệ
u với ý: "Thân
Không bịnung nấ          nghĩta không
làm ác",
Không bịnung nấu với      ý: "Miệng
nghĩ ta
nói lời thiệ
n",
Không bịnung nấu với       ý: "Miệ
nghĩ
ng ta
không nói ác",
Không bịnung nấ
u với        ý: "Ý
nghĩ
ta         n
thiệ
n",
Không bịnung nấ u với ý: "Ýnghĩ ta không
nghĩ ác".
Có hai pháp này, này các Tỷ-kheo, không làm cho
nung nấ   u.
------------------

KHỔ                                          131

5. Thếnào là hai?

Không có thối chuyể
n, này các Tỷ-kheo, Ta cốgắ
ng
như : sau

.
Và này các Tỷ-kheo, nếu các Thầ
y không có thối
chuyển, cốgắng như   :       sau

.

: "Đó
chính là       ng cứuvô     thượ
cánh Phạ   m hạ
nh, ngay trong
hiệ
n tạ
i, các Thầy với thắng trí, tựmình chứng ngộ,
chứngt vàđạ an trú.

KHỔ                                          132

Do vậy, này các Tỷ
-kheo, các Thầ
y cầ
n phả
i học tậ
p
như sau:

. Như
y, này vậ
các
Tỷ-kheo, các Thầ    y cầ
n phả
i học tập.
-------------------
6.

Ai sống thấ  y vịngọt trong các pháp có thểkhởi lên
kiết sử, thời tham nkhông         tận, sân      đoạ   n khô
tận, si nkhông     tận. Do tham không
đoạ n tậ     n,đoạ
sân
không           đoạ si nkhông
n tận,                  tận, nên khôngđoạ
giải
thoát khỏi sanh, già, chế t, sầ                 ưuTa
u, bi, khổ, , não.
nói rằng ingườ  ấy không giả  i thoát khỏi khổđau.
Ai sống thấ  y nhàm chán trong các pháp có thểkhởi
lên kiết sử, thời tham n tận,       được sân    đoạ   n đư
tận, si n được     tận. Dođoạ        tham       n,được
n tậ   sân
đư ợc nđoạ  tận, si n tận,     được nên     cđoạ
giả    đượ
i thoát

KHỔ                                              133

khỏi sanh, già, chế      u, bi, khổ, ưu, não.
t, sầ                     ng
ngư  ời ấy giả i thoát khỏi khổđau.
Những pháp này, này các Tỷ-kheo, là hai pháp.
------------------
7.                                            Thế
nào là hai?

.
-kheo, là hai
Các pháp này, này các Tỷ
8.                               Thế
nào là hai?

Các pháp này, này các Tỷ-kheo, là hai pháp trắ
ng.
9.
. Thếnào là hai?

Nế u hai pháp trắ
ng này, không che chởcho thếgiới,
thời không thểchỉđư ợc đây      , haylà      mẹ
là chịem của
mẹ, hay củ         đây      là
a anh hay em củ vợ
a mẹ, hay
là vợcủa thầy hay đây       của các vị là
tônvợ  ng.trưở

KHỔ                                                134

Và thếgiới sẽđin hỗ       đến loạn như a các   giữloài dê,
loài gà vị t, loài heo, loài chó, loài dã can.
Vì rằ ng, này các Tỷ   -kheo, có hai pháp trắ  ng này che
chởcho thếgiới, nên mới có thểchỉđư         ợc đây       , là
hay là chịem của mẹ, hay củ               đây
a anh haylàem vợ
của mẹ, hay củ              đây
a thầ y, hay
là vợ     đây  của là
các vịtôn ng.trưở
------------------
10.

Những pháp này, này các Tỷ -kheo, là hai thời kỳan cư mùa mưa.

KHỔ                                               135

21       Ai ưa thích mắt,
iấy ưa
cá
thích khổ...- Kinh
Tương IV, 27

Với      Ưa   Thích IV, 271   –

1) ...

2) -- Ai ưamắt
thích
, này-kheo,
các Tỷ
ngườ
thích khổ. Ai ưa thích k
thoát khỏi khổ.

Ai ưatai...
thích
mũi
... lưỡi            Aiý, ư
... thân...a thích
người ấy ưa thích khổ. A
ấy không thoát khỏi khổ.

3) Và ai không ưa thích mắt,  này
-kheo, ng
ấy không ưa thích khổ. Ai khô
nói người ấy thoát khỏi

Ai không ưa thích
... thân... Aitai...
không
ưa thích ý, người ấy khô
ưa thích khổ, Ta nói ngư

Ưa       Thích –    2 27 IV,

KHỔ                              136

1) ...

2)-- Ai ưa thích
sắc
, này
cáccác Tỷ
-kheo, ngư
ưa thích khổ. Ai ưa thíc
thoát khỏi khổ.

Ai ưa thích
tiếng
... các hương
các... các vị
... các
xúc... Ai ưa
pháp,   thích
người     các ấy ưa
Ai ưa thích khổ, Ta nói
khổ.

3) Ai không ưa thích các  sắc, ng
-kheo,   n
ấy không ưa thích khổ. A
nói người ấy thoát khỏi

Ai không ưa thích các ti
các xúc... Ai không ưa
không ưa thích khổ. Ai k
người ấy thoát khỏi khổ.

KHỔ                             137

22    Bi
ế
trõ
khổ và nguyên nh
làm gì  - Kinh Đa S

Đa – Số          I, 261

1) Như      vầ y tôi nghe.

Một thời ThếTôn ởgiữa các vịSakkà, tạ i Silàvatì.

2) Lúc bấy giờ, nhiề
u Tỷ-kheo sống không xa Thế
Tôn, không phóng dậ t, nhiệ
t tâm, tinh cầ
n.

3) Rồi Ác ma

-- Chư Đại    c xuấ    đứ
t gia  quá trẻ
, niên thiế u, tóc còn
đen nhánh,           i thanhtrong
xuân, trong thờtuổ
i trẻthơ
đờ thọhư
của tuổi i, không          ởng các dục. Chư          c Đạ
hãy thọhư  ởng các ái dục của con        i, chớ ngườ
có bỏ
hiện tạ
i và chạy theo những gì bịthời gian chi phối.

4) -- Này Bà-la-môn, chúng tôi không bỏhiệ   n tại và
chạ y theo những gì bịthời gian chi phối. Và này Bà-
la-môn, chúng tôi bỏnhững gì bịthời gian chi phối
và chạ  y theo hiệ
n tại. Này Bà-la-môn, ThếTôn đã

KHỔ                                            138

nói các dục bịthời gian chi phối, nhiề   u khổđau,
nhiều phiề n não, tai họa ởđấ            u hơn. Cò
y càng nhiề
pháp này thuộc vềhiệ    n tại, không bịthời gian chi
phối, đến     mà thấ   để
y, có khảnăng hướng       ng, và t
chỉngư ời trí mới tựmình giác hiể  u.

y, Ác ma cúii, trên
5) Khi nghe nói vậ                 đầu,
trán l
hiện ra ba đường           y bỏđi.
ng gậ    nhăn, ch

6) Rồi các Tỷ-kheo ấy đi n ThếTôn,
đế         saun      k
đảnh lễThếTôn, ngồi xuố ng một bên. Ngồi xuống
một bên, các Tỷ-kheo ấ
y bạ
ch ThếTôn:

7) Ở đây,      bạ
ch Thế Tôn, chúng con sống không xa
ThếTôn, không phóng dật, nhiệ t tâm, tinh cần. Rồi
bạch ThếTôn, một ngườ
i Bà-la-môn, với búi tóc lớn,
mặ c áo bằng da con linh dươn
như xà nhà,      hổn hể  n, hơi
tay cầ m gậthở
y bằng gỗ
udumbara, đi đến n,chúng                   nói với c
chúng con như sau:

" Chư c Đại  xuấ        đứ
t gia quá trẻ
, niên thiế u, tóc còn
đen nhánh,         i thanhtrong          buổ
xuân, trong thờ i trẻthơ
đờ thọhư
của tuổii, không        ởng các dục. Chư          c, Đạ
hãy thọhưởng các ái dục của con       i, chớ ngườ
có bỏ
hiệ        để
n tại chạy theo những gì bịthời gian chi phối".

KHỔ                                           139

8) Khi     c ngheđượ
nói vậ
y, bạ
ch ThếTôn, chúng con
nói với Bà la môn ấ
y:

" Này Bà-la-môn, chúng tôi không bỏhiệ       n tại và
chạy theo những gì bịthời gian chi phối. Và này Bà-
la-môn, chúng tôi bỏnhững gì bịthời gian chi phối
để chạ y theo hiệ n tạ i. Này Bà-la-môn, ThếTôn đã
nói các dục bịthời gian chi phối, nhiề    u khổđau,
nhiều phiề  n não, tai họa ởđây càng nhiề
pháp này thuộc vềhiệ      n tạ
i, không bịthời gian chi
phối, đến      mà thấ    để
y, có khảnăng hướng       ng và t
chỉngư  ời trí mới tựmình giác hiể  u".

9) Khi c ngheđượnói vậy, i ngườ
Bà-la-môn ấ
y cúi
đầu, i, le
trên tránlưỡ
hiện ra ba đường     ng
y rồi ra đi.
gậ

-kheo,i ấ
10) Này các Tỷ       yngườ
không phải là Bà-la-
môn, chính là         làm Ác
mờmắ tma      đi đ
các Ông.

11) Rồi ThếTôn biết       được      ý   nghĩa
y
nói lên bài kệ
:

Ai th y rõ kh
u kh ,
y,
ng các d c?

KHỔ                                           140

KHỔ   141

23       Bậc Dựkhổ
lưu
còn
- lại rấ
là 7- lần
Kinh Núi Sin
Tương V,   662

Núi Sineru 1 –6   V, 662 (Tu Di)

1) ...

2) -- viên

3)

-- Cái này là nhiều hơn, b
Sineru. Rất ít là các vi
được đặt như vậy, chúng
chúng không có thể so sá
thể thành một phần nhỏ đ
sạn lớn bằng bảy hạt đậu

4) --

KHỔ                                142

gian

5) Do vậy, -kheo,
nàymộtcáccố
Tỷgắng
làm để: " rõ biết
". Một cố gắn
làm để rõ biết: "Đây là
phải làm để rõ biết: "Đâ
cần phải làm để rõ biết:
Khổ diệt".

Núi Sineru 2 –   V, 663 (Tu Di)

1) ...

2) ...

3)

KHỔ                               143

-- Cái này là nhiều hơn,
chúa Sineru đi đến đoạn
hơn là các viên sạn lớn
lại, không thể đem ước t
và không thể bằng một ph
viên sạn lớn, bằng bảy h
Sineru đã đi đến đoạn tậ

4) --

gian

5) Do vậy, -kheo,
nàymột
cáccố
Tỷgắng
làm để ết  rõ bi
: "Đây là Khổ". Một
làm để rõ biết: "Đây là
phải làm để rõ biết: "Đâ
cần phải làm để rõ biết:
Khổ diệt".

KHỔ                    144

KHỔ   145

24    Ch
ết- 4 hạng người kh
ch
ết n-
đế Kinh KHÔNG S
Tăng II, 147

KHÔNG SỢHÃI –            II, 147

1. Rồi Bà-la-môn Jànussoni      n ThếTôn; sauđi
khi đế
đế n, nói lên với ThếTôn những lời chào         i đó
thăm …            Ngồ
i xuố
ng một bên, Bà-la-môn Jànussoni
bạ ch ThếTôn:

- Thưa Tôn
Gotama,giả
tôi nói như sau, tôi
sau:

- Này Bà-la-môn, có ngườ i bản tánh bịchết, sợhãi,
rơi vào        khi run  nghĩ sợ đế
n chết.       Nhưng  -la-     nà
môn, có      i bả  ngườ
n tánh bịchết, không sợhãi, không
rơi vào       khi  run nghĩ sợ
n chế t.   đế

2.

Ởđây, -la-môn, này Bà có       i không
ngườ ly       i   th
với các dục, không ly ham muốn, không ly luyế  n ái,
không ly khát ái, không ly nhiệ
t não, không ly tham
ái. Rồi một chứng bệ   nh trầm trọng khởi lên cho

KHỔ                                             146

ngư  ời ấy. iNgườ  ấy bịcảm thọchứng bệ nh trầ m
trọng ấy, suy nghĩ       :         như sau
Ngườ i
ấ y sầ u muộn, than vãn,               khóc
p ngực,        rơi
ló
bấ t tỉnh. Này Bà-la-môn, đây      i bảnlà      ngư
tánh bị
chế t, sợhãi, rơikhi         vàonghĩ run
n chết.    đế
sợ

3. Lạ  i nữa, này Bà-la-môn, ởđây có              ngườ
i không  ly
tham      i vớiđố
thân … Rồ i một chứng bệ nh trầ m trọng
khởi lên i ấy.        cho iNgườ ngườ
ấy bịcả  m thọchứng
bệ nh trầ m trọng ấy, suy nghĩ        :             như
. Ngườ i
ấy sầ  u muộn, than vãn,             p ngực,     khóc rơil
bấ t tỉnh. Này Bà-la-môn, đây           i bả nlà      ngư
tánh bị
chế t, sợhãi, rơi vàokhi        runnghĩ    sợ
n chế t.    đế

4. Lại nữa, này Bà-la-môn, ởđây có hạng          i
không làm điều ulành,                thiện, không khô
che chởkẻsợhãi, làm điều              u hung bạác,
o,
làmu phạ điềm pháp. Rồi một chứng bệ
nh trầ m trọng
khởi lên i ấ      cho
y. Ngườ ingườ
ấy bịcảm thọchứng
bệnh trầm trọng ấy, suy nghĩ        :           như

KHỔ                                             147

Ngườ iấy sầu muộn, than vãn, khóc
lóc,     đậ rơi
p ngực,             nh. vào
t tỉ           bấ
Này Bà-la-môn,      đâ
là ngườ
i bả           t, sợhãi, rơi vào
n tánh bịchế                       khi ru
nghĩn chếđế
t.

5. Lại nữa, này Bà-la-môn, ởđây có hạng          i nghi   n
ngờdo dự, không         n kế    đi i vớ
t luận     đố
đế i diệ
u pháp.
Rồi một chứng bệ   nh trầm trọng khởi lên i cho
ấy. iNgườ  ấ y bịcả m thọchứng bệ  nh trầ  m trọng ấ y,
suy nghĩ          :     như sau
Ngườ  iấy
sầu muộn, than vãn,              p ngực,     khóc  rơit ló
v
nh. Này Bà-la-môn, đây
tỉ                                i bảnlà tánh bịngườ
chết,
sợhãi, rơikhi             vàonghĩ   run
n chế t.      đế
sợ

6.

Ở đây, -la-môn, này cóBà   hạng ngư ời ly tham i
với các dục, ly ham muốn, ly luyế n ái … Rồi một
chứng bệ nh trầm trọng khởi lên i ấy.   cho iNgư ngư
ấy bịcả m thọchứng bệ        m trọng ấy, suy
nh trầ
như : "Thậsau t sựcác dục khảái sẽbỏta", hay "Ta
sẽtừbỏcác dục khảái".

.   Này Bà-la-môn, đây i l

KHỔ                                             148

bả n tánh bịchế t, không sợhãi,        không         rơ khi nghĩ  n chế t.   đế

7. Lạ i nữa, này Bà-la-môn, ởđây có hạng           i ly
tham     i vớiđố
thân, ly ham muốn, ly luyế   n ái … Rồ  i
một chứng bệ   nh trầ  m trọng khởi lên i ấ         cho
y.
Ngườ   iấy bịcả m thọchứng bệ    nh trầm trọng ấy, suy
nghĩ u:như     "Thậ  t sựsa
thân khảái sẽbỏta", hay "Ta
sẽtừbỏthân khảái". i ấ             Ngườ
y không sầ u muộn,
không than vãn, không                          p ngực,  kh
không rơi         t tỉ      vào
nh. Này        bấ
Bà-la-môn,        đây  i l
bả n tánh bịchế t, không sợhãi, không rơ
khi nghĩ    n chế t.     đế

8. Lại nữa, này Bà-la-môn, ởđây có hạng        i
không làm ác,             u hungkhông
bạ           làm
o, không làm
điều phạm pháp, làm điều                  n, có làn
u thiệ
che chởkẻsợhãi. Rồi một chứng bệ  nh trầm trọng
khởi lên i ấy.    cho iNgườngườ
ấy bịcả m thọchứng
bệnh trầm trọng ấy, suy nghĩ      :           như

. Ngườ
iấ
y không sầ
u muộn, không than vãn,

KHỔ                                             149

không khóc p lóc,   ngực, không
không    t đậ
rơ
nh. Này Bà-la-môn, đây
tỉ                        nlà
i bả tánh bịngườ
chế
t,
không sợhãi, không khi    rơi nghĩnvào
chế
t.  r
đ

9. Lạ  i nữa, này Bà-la-môn, ởđây có hạng             i
không có nghi ngờ, không có do dự, đi        n kế    đế
t luận
đố i với diệ u pháp. Rồi một chứng bệ    nh trầm trọng
khởi lên i ấy.       cho iNgườ    ngườ
ấy bịcảm thọchứng
bệnh trầ  m trọng ấy, suy nghĩ            : "Thậ     như
t sựta
không có nghi ngờ, không có do dự, đi        n kế    đế
t luận
đố i với diệu pháp".          iấ       Ngườ
y không có sầu muộn,
không có than vãn, không                              p
ngực, không              t tỉ  rơi
nh.        vào bấ đây
Này Bà-la-môn,
ngư  ời bản tánh bịchế t, không sợhãi, không
run sợkhi nghĩ     n chế  t.     đế

Này Bà-la-môn, có bốn hạng ingườ
bản tánh bịchế
t,
không sợhãi, không khi       rơi nghĩ nvào
chế
t. r
đ

t vi diệu thay, Gotama
- Thậ                      thưa Tôn  … M
g
Tôn giảGotama chấ p nhận con tửlàm
cư sĩ, đệ
nay cho   n mạ   đế con trọn đời ng!
ng chung,            quy

KHỔ                                           150

25    Ch
ết- Cầu nguyện có
ngườit -Kinh
chế   Người Đ
Tây hay Người
t– Tương
Đã Ch
488

Ngườ i Đất Phương Tây    t hay i Đã Chế –   Ngư IV, 488

1) Một         thời   Thế   Tôn    tr Pàvàrikamba.

2) Rồi thôn trưởng Asib Tôn; sau khi đến, đảnh l một bên.

3)  Ngồi  xuống             một    bê Asibandhakaputta            bạch   Th

KHỔ                            151

4) -- Vậy, này Thôn trưởng, Nếu Ông kham nhẫn hãy tr

5)

-- Thưa không, bạch   Thế   Tôn.

6) --

KHỔ                         152

-- Thưa không, bạch   Thế   Tôn.

-- Cũng vậy, này Thôn trưở
lấy của không cho, sống
nói láo, nói hai lưỡi,
phiếm, tham lam, sân hận
chúng đông đảo, tụ tập,
dương, chấp tay đi cùng
người này, sau khi thân
lên thiện thú, Thiên giới
ấy, sau khi thânphải
hoại
sanh
mạ
dữ , ác thú, đọa xứ, địa n

7) Ông nghĩ thế ?nào,
Ở đây,
này
người từ bỏ sát sanh, từ
sống tà hạnh trong các d
hai lưỡi, từ bỏ nói lời
không có tham, không có
Rồi một quần chúng đông
khẩn, tán dương, chấp ta
"Mong người này, sau khi
được sanh vào cõi dữ, ác
nghĩ thế nào, này Thôn t

KHỔ                         153

khẩn của quần chúng đông
dương, hay do nhân chấp
thân hoại mạng chung, có
đọa xứ, địa
?  ngục không

-- Thưa    không, bạch    Thế   Tô

8) -- ghè

-- Thưa không, bạch   Thế   Tôn.

-- Cũng vậy, này Thôn trưở sanh, từ bỏ lấy của khôn trong các dục, từ bỏ nói

KHỔ                         154

nói lời
từđộc
bỏ ác,
nói lời phù
tham, không có sân, the
quần chúng đông đảo, tụ
dương, chấp tay đi cùng
người này, sau khi thân
vào cõi dữ, ác thú, đọa
ấy sau khi thân hoại mạn
thú, Thiên giới, cõi đời

9) Khi nghe nói   vậy,    thô bạch Thế Tôn:

-- Thật là vi diệu, bạch Th
Thế Tôn! Bạch Thế Tôn, n
những gì bị quăng ngã xu
che kín, chỉ đường cho
sáng vào trong bóng tối
thấy sắc. Cũng vậy, Chán
dùng nhiều phương  thích.
tiện t
B
Thế Tôn, con nay xin qu
Tăng. Mong Thế Tôn nhận
nay trở đi cho đến mạng
ngưỡng!

KHỔ                      155

26    Cái gì được cảm thọ kh ổ đau - Kinh Kalàr

Kalàra –       II,   93

1). .. Trú ởSàvatthi.

I

-kheo Kalàra n Khattiy
2) Rồi Tỷ                           Tôn giả
Sàriputta;           sau
n, nói lên với Tônkhi     đế
giảSàriputta
những lời chào đón hỏi thăm;             ng
lời chào đón u,hỏi       liền ngồithăm
xuống một thâ
bên.

3) Ngồi xuống một bên, Tỷ -kheo Kalàra Khattiya nói với Tôn giảSàriputta:

- Này Hiền giảSàriputta, Tỷ-kheo Moliyap-hagguna đã bỏ  từ học tập và hoàn tục.

- Vậy vịTôn giảấ y, không tìm c sự
đượ
an ủi trong
Pháp và Luậ
t này?

4) -Vậy Tôn giảSàriputta   đã
c sựan ủi trong
đạt
Pháp và Luật này?

- Này Hiề n giả , tôi không có nghi ngờgì!

KHỔ                                            156

n giả, còn
5) Này Hiề       i với đố
tương
?              lai

- Tôi không có   băn      khoăn, n giả . này H

6) Rồi Tỷ  -kheo Kalàra Khattiya từchỗngồi ngđứ
dậy, nđi     ThếTôn;
đế        sau nhkhi       đến,
lễThếTôn
rồi ngồi xuống một bên.

7) Ngồi xuố
ng một bên, Tỷ
-kheo Kalàra Khattiya
bạch ThếTôn:

- Con c đượ biết, bạch ThếTôn, Tôn giảSàriputta
tuyên bốđư ợc chánh trí như sau: n; "SanhPhạ m
hạnh đã thành,     ng việc nên   nhữlàm đã
còn trởlạ
i trạ
ng thái này nữa".

8) Rồi ThếTôn gọi một Tỷ-kheo:

- Này Tỷ   -kheo, hãy đi vài nh
n giảSàriputta, bậc Đạo
Sàriputta: "Hiề                         Sư
i Hiề
n  g
giả".

9) Thưach vâng, ThếTôn. bạ

Tỷ-kheo ấy vâng Tôn,    đáp nThế đi
Tôn giả đế
Sàriputta;    n, nóisau
với Tôn khi      đế
giảSàriputta:
"Bậc Đạo Sư i Hiề   cho
n giả".    gọ

10) - Thưa       vâng, n giả .      Hiề

KHỔ                                       157

Tôn giảSàriputta -kheo
vâng ấy, đáp nđi
Thế đế
T
Tôn; sau nhkhi     đến,
lễThếTôn  rồi ngồi đả
xuống
một bên.

II

11) ThếTôn nói với Tôn giảSàriputta i một đan bên:

- Này Sàriputta,         sựthật có   chăng
đúng
có là
tuyên bốđã chứng được chánh              n,
Phạ m hạnh đã thành, những
không còn trởlui trạ
ng thái này nữa"?

- Bạ                  i với những câu ấ ch ThếTôn, không phả               y, với những chữấy, ý nghĩa ấy được              y.

12) - Vậ
y với pháp môn nào, này Sàriputta, Thiệ
n
nam tửnóin sự   đế
chứngc trí,đắ lời tuyên bốcần
phải được xem               đúng
i tuyên bố?       như     lờ

ch ThếTôn, chính conch đã
13) - Bạ
ThếTôn, không phải với những câu ấ
y, với những
chữấy, ý y đư   nghĩa
ợc con      ấ nói   y". đến

14) - Nếu họcó hỏi Ông, này Sàriputta: "Ông biế t
như nào, thếnày Sàriputta, Ông thấy như   nào màthế
Ông tuyên bốtrí cđã       chứng đượ   đắbiế
c: "Ta   t sanh
đãn, tậPhạ m hạnh đã thành, nhữ

KHỔ                                         158

làm, không còn trởlui lạ     ng thái này nữa"?" Đượ i trạ                    c hỏi vậy, này Sàriputta, Ông trảlời như      nào? thế

15) - Nế
u họcó hỏi con, bạ ch ThếTôn: "Hiề  n giả
biết như         thế
nào, này  Hiền giảSàriputta, Hiền giả
thấy như  nào màthế
tuyên bốtrí cđã     chứngđượ c: đắ
"Ta đã biết,       n, Phạ   sanh đã
m hạnh         đã thàntậ
ng
gì nên làm còn           đã     làm,
trởlạ    ng thái không
i trạ       này
nữa"?" cĐượhỏi vậy, bạch ThếTôn, con trảlời như
sau:

16) s t n di t c a nhân sanh

Được hỏi      như  ch vậ
y, bạ  ThếTôn, con trảlời        như
vậ
y.

17) Này Sàriputta, nếu Ông      c hỏi:đượ
"Này Hiền giả
Sàriputta, sanh lấy gì làm nhân, lấy gì tậ
p khởi, lấy
gì tác sanh, lấ
y gì làm hiện hữu?" Đượ c hỏi như   y, v
này Sàriputta, Ông trảlời như      nào? thế

18) Bạch ThếTôn, nếu con              đượ
c hỏi: "Này Hiề
n giả
y gì làm nhân... (như trên).
Sàriputta, sanh lấ                            y gì

KHỔ                                          159

làm hiệ n hữu?"c hỏ    Đượ
i vậy, Bạch ThếTôn, con trả
lời như      "Sanhsau:
lấy hữu làm nhân, lấ  y hữu tập
khởi, lấy hữu tác sanh, lấy hữu làm hiện hữu". Đư ợc
hỏi vậ     ch ThếTôn, con trảlời như
y, bạ                              y.     vậ

19) Này Sàriputta, nếu Ông       c hỏi:đượ
"Này Hiề  n giả
Sàriputta, hữu lấy gì làm nhân, lấy gì tập khởi, lấy gì
tác sanh, lấy gì làm hiệ n hữu?" Đượ    c hỏi vậ y này
Sàriputta, Ông trảlời như     nào? thế

20) Bạ ch ThếTôn, nếu con              đượ
c hỏi: "Này Hiề  n giả
Sàriputta, hữu lấ y gì làm nhân... lấ y gì làm hiệ   n
hữu?" Đượ  c hỏi vậy, Bạ ch ThếTôn, con trảlời như
sau: "Hữu lấ y thủlàm nhân, lấ y thủtậ p khởi, lấy thủ
tác sanh, lấ
y thủlàm hiệ n hữu". Đư  ợc hỏi vậ y, Bạ ch
ThếTôn, con trảlời như      y.      vậ

21) Này Sàriputta, nếu Ông
c hỏi:đượ
"Này Hiề
n giả
y gì làm nhân... (như
Sàriputta, thủlấ

22-23) Và này Sàriputta, nếu Ông        c hỏi:đượ
"Này
Hiền giảSàriputta, ái lấ
y gì làm nhân, lấ
y gì tậ
p khởi,
lấ
y gì tác sanh, lấ
y gì làm hiệ n hữu?"c hỏ    Đượ
i vậy,
này Sàriputta, Ông trảlời như     nào? thế

24) Bạ ch ThếTôn, nếu con              đượ
c hỏi: "Này  Hiề n giả
Sàriputta, ái lấy gì làm nhân, lấ
y gì tậ p khởi, lấy gì
tác sanh, lấy gì hiện hữu?".     c hỏiĐượ
vậy, Bạch Thế

KHỔ                                                160

Tôn, con sẽtrảlời như            sau:
"Này Hiề  n giả
, ái lấ
y thọ
làm nhân, lấ y thọtậ
p khởi, lấy thọtác sanh, lấy thọ
làm hiện hữu". Đư ợc hỏi vậ
y, Bạ ch ThếTôn, con trả
lời như   y.      vậ

25) Này Sàriputta, nếu Ông       c hỏi:đượ
"Làm sao,
này Hiền giảSàriputta, Hiền giảbiết như       nào, th
Hiền giảthấy như             thế
nào, cả m thọdiệ   u lạc ấ y
không tồn tại?" Đư
ợc hỏi vậy, này Sàriputta, Ông trả
lời như    nào? thế

26) - Bạch ThếTôn, nếu con      c hỏi: đượ
"Này Hiền
giảSàriputta, Hiề n giảbiết như          thế
nào, Hiền giả
thấy như           thế
nào, cảm thọdiệu lạc không tồn tạ
i?"
Đư ợc hỏi vậ
y, Bạ ch ThếTôn con trảlời như sa

27) - "Này Hiề   n giả
, có ba cả
m thọnày. Thếnào là
ba? Lạ  c thọ, khổthọ, phi khổphi lạ c thọ. Này Hiề  n
giả, ba cảm thọnày vô              thườ
ng, khi biết cđượ cái gì
vô thườ  ng là khổ, thời cảm thọdiệ   u lạc ấy không
tồn tại ".

Đư
ợc hỏi vậ
y, bạ
ch ThếTôn con trảlời            như
y.         vậ

28) - Lành thay, lành thay này Sàriputta! Pháp môn
(phương             tiệ
n) này, này  Sàriputta, có thểtrảlời tóm
tắt như     Cái   sau gì
c cảm đượ
thọ, cái ấy nằm trong
đau . khổ

KHỔ                                               161

29) -Này Sàriputta, nếu Ông        c hỏi:đượ
"Hiền giả
được giải thoát               như
nào, này  Hiề    thế
n giảSàriputta,
mà Hiề n giảtuyên bốtrí đã        c chứngđượ
đắc: "Ta
biết: Sanh     n, Phạ   đã tậ
m hạnh         đã thành, c nên
làm đã làm,lui không          trạng thái này còn
nữa"?" tr
Đư ợc hỏi vậ
y, này Sàriputta, Ông trảlời như    nào? th

30) -Bạch ThếTôn, nếu con         c hỏi: đượ
"Hiền giả
được giải thoát              như
nào, này Hiề    thế
n giảSàriputta,
mà Hiề n giảtuyên bốtrí đã       c chứng đượ   đắ
c: "Ta
biết: Sanh     n, Phạ  đã tậ
m hạnh       đã thành,  c nên
làm đã làm,lui không         trạng thái này còn
nữa"?" tr
Đư ợc hỏi vậ
y, bạ ch ThếTôn, con trảlời như sa

31) "Do t gi i thoát,                     n di t t t
c ch p th , ta s ng an trú chánh ni               y.
Nh s ng an trú chánh ni            y, các l u ho c
không còn ti p t c r ch y, và ta không ch p nh n
t ngã".

Đư
ợc hỏi vậ
y, bạ
ch ThếTôn, con trảlời           như
y.        vậ

32) -Lành thay, lành thay này Sàriputta! Pháp môn
(phương            tiệ
n) này, này Sàriputta, có thểtrảlời tóm
tắt như sau:                                    l u
ho c

KHỔ                                               162

33) Nói vậy xong, ThếTôn từchỗngồi ngđứ
dậyi        đ
vào tị
nh xá.

III

34) Rồi Tôn giảSàriputta, sau khi ThếTôn    đi
ng     c
lao lâu, liề
n bả
o các Tỷ
-kheo:

35) -Này chư     n giả  Hiề
, ThếTôn hỏi ta câu hỏi thứ
nhất mà ta               chưa
c biết   c,trướ
lúc đượ
ấy trí ta còn
chậm chạp. Nhưng nnày            giả       chư
, khi Thế   Tôn Hi
tùy hỷ(trảlời câu) hỏi thứnhất của ta, ta
như sau:

36) "Nế u ThếTôn hỏi ta trọ       ý    nghĩa
n ngày với những
văn cú sai           i nhữngkhác,phápvớ       mônn) (p
sai khác, thời ta có thểtrảlời ThếTôn vềý nghĩa   y
chon trọ   đế
n ngày với những văn ác,cú          với sa
những pháp môn sai khác.

37) Nế u ThếTôn hỏi ta trọn        ý nghĩa đêm
với những
văn cú sai           i những khác,phápvớ       mônn) (p
sai khác, thời ta có thểtrảlời ThếTôn vềý nghĩa    y
chon trọn  đế đêm             vớ văn cúi sa
i những
những pháp ngmôn              n) sai (phươ
tiệ      khác.

38) Nếu ThếTôn hỏi ta trọn
ý nghĩađêmn và
ngày với những văn cú     sai
i nhữ        khác,
ng pháp môn

KHỔ                                          163

(phương             tiệ
n) sai khác, thời ta có thểtrảlời ThếTôn
vềý nghĩa n ấy           trọn cho   đêmnđế   vàvớitrọ
ngày
những văn cú              i nhữsai
ng pháp khác,
môn (ph vớ
tiệ
n) sai khác.

39) Nế u ThếTôn hỏi ta ýtrọn     nghĩahai này  đê
ngày, ta có thểtrảlời ThếTôn vềý nghĩa
y trọn hai ấ
đêm hai ngày.

40) Nế u ThếTôn hỏi ta ýtrọn     nghĩaba đêm nà
ngày, ta có thểtrảlời ThếTôn vềý nghĩa
y trọn ba ấ
đêm ba ngày.

41) Nếu ThếTôn hỏi ta ý trọ         nghĩa
n bốn đêm  nà
bốn ngày, ta có thểtrảlời ThếTôn vềý nghĩa
y trọn  ấ
bốn đêm     n ngày.bố

u ThếTôn hỏi ta ý trọn
42) Nế                            nghĩa
năm nà
đ
năm ,ngàyta có thểtrảlời ThếTôn vềý nghĩa
trọn năm đêm năm ngày.

43) Nế u ThếTôn hỏi ta ýtrọn    nghĩa
sáu này
đê
ngày, ta có thểtrảlời ThếTôn vềý nghĩan nà
sáu đêm sáu ngày.

44) Nếu ThếTôn hỏi ta ý trọ             nghĩa
n bảy đêm   nà
bảy ngày với những văn cú             i nhữsai
ng pháp khá
môn (phương    n) sai khác, tatiệ
có thểtrảlời ThếTôn

KHỔ                                          164

vềý nghĩa             này
n bảy đêm
y trọ  bả
ngày với những vă
cú sai khác, với những pháp môn         n) sai(ph
khác".

IV

45) Rồi Tỷ-kheo Kalàra Khattiya từchỗngồi ngđứ
dậy, n đi ThếTôn,đế      saunh khi lễThếTônđến
rồi đ
ngồi xuống một bên.

46) Ngồi xuống một bên, Tỷ-kheo Kalàra Khattiya bạch ThếTôn:

- Bạch ThếTôn, Tôn giảSàriputta               ng lên tiế  đã r
ng
rống con          như  sưsau:   tử         nNày
giả , Thếchư
Tôn     H
hỏi ta câu hỏi thứnhất, mà ta                 c biết  chưac,trướ đ
lúc ấy trí ta còn chậm chạp. Nhưng n giả                này ,   c
khi ThếTôn tùy hỷ(trảlời câu) hỏi thứnhấ           t của ta,
ta suy nghĩ                 u Thế như
Tôn hỏi tasau:vềý nghĩ     "Nế
này trọn ngày với những văn cú                          sai
i những     k
phương              tiệ
n sai khác, ta có thểtrảlời ThếTôn vềý
nghĩa ấy           n trọncho
ngày với đế những văn c
khác, với những pháp môn sai khác. Nế           u ThếTôn
hỏi ta vềý nghĩa nnày                trọn cho   đêm...    nđế
trọn đêm và trọn                            ngày...
n trọn ba... trọn bốn...,    c
chon trọn   đế năm...                   trọ đêm i ngà
n sáu... trọn bảy

KHỔ                                                   165

những      văn      cúi nhữ
sai
ng phương
khác,
n sai ti
vớ
khác".

47) -Này các Tỷ      -kheo, pháp giới ấy
(Dhammadhàtu) được t.Sàrip                      Do
khéo thành  t pháp giới đạ
ấy, nế u Ta hỏi Sàriputta
vềý nghĩa           này
n ngày với nhữngtrọ văn cú
với những phương               tiệ
n sai khác, thời Sàriputta có thể
trảlời Ta vềý nghĩa nnày                    cho
trọn ngày,   với đế
những văn cúi những         sai khác,   phươngn sai vớ
khác.

Nếu Ta hỏi Sàriputta vềý nghĩa nnày            trọn  c
đêm i những
vớ             văn cú i sai         những   k
phương          tiệ
n sai khác,  thời Sàriputta có thểtrảlời
Ta vềý nghĩa nnày            trọn cho  đêm i nhữngđế
vớ
văn cú sai        i những   khác,phươngn saivớ
khác. tiệ
Nếu Ta hỏi Sàriputta vềý nghĩa nnày            trọn  c
đêm và   n ngày,trọ
Sàriputta có thểtrảlời Ta vềý
nghĩa này       n trọncho   đêmnđế    và trọ
ngày.
Nếu Ta hỏi Sàriputta vềý nghĩa nnày            trọn  c
cảhai đêm và hai ngày,                   trảlời Ta   S
vềý nghĩa nnày          trọn cảhai
cho đêm     đế ha
Nếu Ta hỏi Sàriputta vềý nghĩa nnày            trọn  c
cảba đêm ba ngày,                    trảlời Sàripu
Ta về
ý nghĩa nnày        cảba mcho  đê
ba ngày.đế

KHỔ                                           166

Nếu Ta hỏi Sàriputta vềý nghĩa nnày          trọn   c
bốn đêm    n ngày,bốSàriputta có thểtrảlời Ta về
ý nghĩa nnày        bốn đêm   cho
n ngày.bố
đế
Nếu Ta hỏi Sàriputta vềý nghĩa nnày          trọn   c
năm đêm năm ngày,                            Sàrip
trảlời Ta về
ý nghĩa nnày        trọn năm  cho đêm   đế        năm
Nếu Ta hỏi Sàriputta vềý nghĩa nnày          trọn   c
sáu đêm sáu ngày,                  trảlời Ta Sàrip
vềý
nghĩa này       n trọncho   sáuđế     đêm sáu
Nếu Ta hỏi Sàriputta vềý nghĩa         n bảynày   đêm
t
bảy ngày với những văn           khác,cú     sai
với nhữ ng
pháp môn sai khác, Sàriputta có thểtrảlời cho Ta
vềý nghĩa n trọ       ấy n bảycho   đêmy đế
ngày bả
với
những văn cúi nhữ             sai
ng phápkhác,
môn sai    v
khác.

KHỔ                                          167

27    Cội         gốc của đau khổ Gốc         Của Đau Khổ – T

Cội Gốc Của Đau – Khổ III, 65

1-2) Nhân duyên ởSàvatthi...

3) Này các Tỷ
-kheo, Ta sẽthuyế t vềđau và
khổ
cội
gốc của đau    . Hãy khổ
lắng nghe...

4)

Sắc, này các Tỷ-kheo, là       ; thọđau
là đau khổ
;  k
tưởng là đau           khổ
; các hành là đau  ; thức là
khổđau
khổ. Đây, -kheo,     này     các
gọi    là Tỷ. đau kh

5)                              c ig cc

Chính là khát ái này nghướ    tới tái sanh, câu hữu với hỷvà tham, tìm cầ   u hỷlạ  c chỗnày, chỗkia; tức là dục ái, hữu ái, phi hữu ái.

KHỔ                                                 168

28    Dòng máu tuôn chảy tích - Kinhh Khoản Tương II, 324

Khoảng        Ba– Mươi II, 324

1) Trú ởVương          Xá, Trúc             Lâm.

2) Ba Tỷ      mươi        vị tấ
-kheo xứPàvà,  t cảsống ởrừng,
t cảđi t khấ
tấ            thực, tấ
t cảmang y phấ  n tả
o, tất cả
t cảđang còn
mang ba y, tấ               t sử, kiế cùng n Thếđi
Tôn; sau nhkhi                 đến,
lễThếTôn  rồi ngồi đả
xuống
một bên.

3) Rồi ThếTôn suy nghĩ:                    Tỷ-kheo"Baxứ  m
Pàvà này, tấ t cảsống ởrừng, tấ  t cảđi t khấ thực, tất
cảmang y phấ   n tảo, tấ
t cảmang ba y, tấ t cảđang   còn
kiết sử. Vậy Ta hãy thuyế  t pháp cho họnhư nào       thế
để ngay tại chỗngồi này, tâm của họđư     ợc giải thoát
khỏi các lậu hoặ c, không có chấ p thủ".

4) Rồi ThếTôn gọi các Tỷ -kheo: "Này các Tỷ-kheo"

- "Thưa vâng,        bạTỷ
ch ThếTôn". Các -kheo ấ
y vâng
đáp Tôn.
Thế

5) ThếTôn       nói       như sau:

KHỔ                                             169

- Vô thỉ                          -kheo. Khởi mđiể
là luân hồi này, này các Tỷ
không thểnêu rõ,     i với sựlưu
đố nchuyể
luân hồi của
các chúng sanh bịvô minh               che
y, bị         đậ
tham ái trói
buộc.

6)

ch ThếTôn, theo
7) - Bạ                       i ThếTônnhưthuyế     lờ
t pháp,
chúng con hiể     ng cái này là nhiều hơn,
u rằ                            ch Thế bạ
Tôn, tức là dòng máu tuôn chảy do        u bịthương
đầ
tích, khi chúng                n luân hồ  con
i trong thờlưu
i
gian dài này, không phải là     c trongnướ
bốn biể  n lớn.

8) - Lành thay, lành thay, này các Tỷ-kheo! Lành
thay, này các Tỷ-kheo, các              Ông
u Pháp     yđã
Ta dạ
nhưy! vậ

9) Cái này là nhiều hơn, -kheo,      này  tức làcác
dòng Tỷ
máu tuôn chảy do     u bị thương
đầ             tích kh
chuyể n luân hồi trong thời gian dài này, không phả i
là cnướ trong bốn biể n lớn.

-kheo, dòng máu tuôn chảy do
10) Này các Tỷ                             u   đ
các Ông bịthương tích bò,           khi
sanh ra các

KHỔ                                            170

làm bò trong thời gian dài, hay          là
c trongnướ
bốn
biển lớn?

11) Này các Tỷ  -kheo, dòng máu tuôn chảy do
u bị đầ
thương tích khi cáctrâuÔng
trong thời gian dài...

12) Này các Tỷ   -kheo, dòng máu tuôn chảy do      u bị đầ
thương      khi cáctích
Ông là cừu, sanh ra làm cừu trong
thời gian dài...

13)...

14)... khi các Ông là nai, sanh ra làm nai...

15)... khi các Ông là gia cầ m, sanh ra làm gia cầ m...

16)... khi các Ông là heo, sanh ra làm heo...

17) Này các Tỷ -kheo, dòng máu tuôn chảy do    u bị đầ
thương tích khi                   o tặ   các
c, làm      Ông
kẻtrộm
làng bịbắt trong thời gian dài...

18) Này các Tỷ  -kheo, dòng máu tuôn chảy dou bị đầ
thương tích khi               o tặc,   các
ăn
p đư
ờÔng
ngcướ
bịbắ t trong thời gian dài...

-kheo, dòng máu tuôn chảy do 19) Này các Tỷ                          u bị đầ thương tích khi               o tặc,cáctưÔngth

KHỔ                                              171

ngư ời trong thời gian dài chớkhông phải     là c     n trong bốn biển lớn.

20) Vì sao? Vô thỉ
là luân hồi, này các Tỷ-kheo, khởi
điểm không thểnêu irõ      vớiuđố    lư n luân hồi
chuyể
của các chúng sanh bịvô minh               che
y, bịtham ái đậ
trói buộc.

Như  vậ y, đã lâu       , nàyngày
các Tỷ-kheo, các Ông
chịu ngđự  khổ, chịu ngđự    thống khổ, chịu ngđự tai
họa, và các mộphầ  n ngày một lớn lên. Cho
vậy, này các Tỷ -kheo, là vừa để    đủcác Ông nhàm
chán, là vừa để  đủ các Ông từbỏ, là vừa để    đủcác
Ông giải thoát   i với tấđố
t cảcác hành.

21) ThếTôn nói       y, cácnhư
vịTỷ  vậ
-kheo ấ
y hoan hỷ
tín thọlời ThếTôn dạ
y.

22) Và trong khi lời dạy này     c tuyênđượ    đố
bố,i với
ba mươi    Tỷ-kheo vị
xứPàvà, tâm các vị  ấy cđượ
giải
thoát khỏi các lậ
u hoặ c, không có chấp thủ.

KHỔ                                           172

29     Dầu Như Lai có xuất
Kinh XUẤT
N– HIỆ
Tăng I, 5

XUẤT HIỆN –         I, 522

1. -
pháp trú
tánh c a gi i
"T t c                       ng

"T t c các hành là kh ".

"T t c các pháp là vô ngã

KHỔ                                     173

KHỔ   174

30    Dục hỷ là căn bản
PHÁP MÔN CĂN
N– 1
BỔTrung

KINH PHÁP MÔN CĂN     N       BỔ (Mulapariyaya sutta) –Bài kinh số1 –     I, 9

Nhưy tôi vầ nghe.

Một thời ThếTôn trú tạ
i (tụlạc) Ukkattha, trong
rừng Subhaga (rừng Hạnh phúc),      i gốc cây Sa dướ
la
vương.   i chỗấ Tạ
y, ThếTôn gọi các Tỷ  -kheo:

–"Này các Tỷ -kheo".

–"Bạ                     -kheo ấy vâng ch ThếTôn", những Tỷ ThếTôn. ThếTôn nói:

–"Này các Tỷ-kheo. Ta sẽgiảng cho i các
"Pháp môn           n tấtcăn    bả
cảpháp". Hãy nghe và
khéo tác ý, Ta sẽnói".

– "Thưa vâng,         bạ
ch ThếTôn", những Tỷ-kheo
ấy vângTôn.
đápThếTônThếnói như                       s

-kheo, ởđây, Này các Tỷ             có phu ít nghe, kẻphàm

KHỔ                                          175

không      c thấđượ
y các bậc Thánh, không thuần thục
pháp các bậ  c Thánh, không tu tậ  p pháp các bậ  c
Thánh, không       c thấy các bậcđượ  Chơn nhân
thuầ n thục pháp các bậc Chơn nhân,               p
pháp các bậc Chơn         tưởngnhân, tri địa      i.  đ
Vì tưởng tri địa                   i ấy đạinghĩ   a làđ
đại, nnghĩ    (tựngã)    iđế
chiếđố
u với địa i, nghĩ  đạ
n
(tựngã) như là              i ấyđịa  nghĩ:đại,
i là của"Đị
ng
ta" - dục hỷđị  a đạ i.

Ngườ i ấ y tưởng tri thủy i là   đạ thủy i. đạ  Vì
tưởng tri thủy i làđạthủy đại,      i ấy ngườ  nghĩ
n
thủy đại,         n (tựnghĩ
ngã)         đế
i chiếđố
u với thủy
đại, nnghĩ   (tựngã)      đếnhư lài ấ            ythủ
nghĩ: "Thủy                    đạ
i là của ta" - dục hỷthủy i. Vì  đạ
sao vậy? Ta i nói         ấy khôngngườ
liễu tri thủy
đại.
Ngườ  iấy tưởng tri hỏa i làđạ hỏa i.đạ    Vì ng tư
tri hỏa i làđạhỏa đại,        i ấy ngườnghĩn hỏa  đế
đại, nnghĩ     (tựngã)    đế
i chiếđố
u với hỏa i, đạ
nghĩ   n (tựđế
ngã) như là               i ấy hỏangh đ
"Hỏa i làđạ của ta"- dục hỷhỏa i. Vì đạ sao vậy?
Ta nói       iấ   ngườ
y không  liễu tri hỏa i. đạ
Ngườ
iấ
y tư
ởng tri phong đại là i. Vì
phon
tư
ởng tri phong đại        i ấy là ngh

KHỔ                                               176

đến (tựngã)   i chiếđố
u với phong nđại
(tự ngã) như là iphong           ấy ngh    đ
"Phong  i là củađạ
ta"- dục hỷphong       đạ
i. Vì sao
vậy? Ta i nói     ấy không ngườ
liễu tri i. pho
ời ấ
Ngư  y tư
ởng tri Sanh vậ
t là Sanh vậ
t...
Ngườ
i ấy tưởng               tri      chư       Th
Ngườ
i ấy ng
tưở
tri Sanh chủlà Sanh chủ...
Ngườ i ấy ng
tưở
tri Phạ
m Thiên là Phạ
m
Thiên...
Ngườ i ấy ngtưở
tri Quang âm thiên là Quang
âm thiên...
Ngườ  i ấy ng
tưở
tri Biế
n tị
nh thiên là Biế
n tị
nh
thiên...
Ngườ i ấy ngtưở
tri Quả
ng quảthiên là Quả
ng
quảthiên...
Ngườ i ấy ng
tưở
tri Abhibhù (Thắ
ng Giả
) là
Abhibhù...
Ngườ  i ấy ng tưở
tri Không vô biên xứlà Không
vô biên xứ...
Ngườ  i ấy ng
tưở
tri Thức vô biên xứlà Thức vô
biên xứ...
Ngườ  i ấy ng
tưở
tri Vô sởhữu xứlà Vô sởhữu
xứ...

KHỔ                                            177

Ngườ
i ấy tưởng tri Phi   ng xứ tư
là Phi tưởng
ng xứ... phi phi t
Ngườ
i ấy ng
tưở
tri sởkiế
n là sởkiế
n...
Ngườ
i ấy ng
tưở
tri sởvăn văn...
là sở
Ngườ
i ấy ng
tưở
tri sởtư mniệ
là sởtư m...
niệ
Ngườ
i ấy ng
tưở
tri sởtri là sởtri...
Ngườ
i ấy tưởng    tri
ng nhất là
ng  đồ
nhấđồ
t...
Ngườ
i ấy ng
tưở
tri sai biệ
t là sai biệ
t...
Ngườ
i ấy ng
tưở
tri tấ
t cảlà tấ
t cả
...
Ngườ  i ấy ng   tưở
tri Niế  t-bàn là Niế t-bàn. Vì
tưởng tri Niế t-bàn là Niế  t-bàn, i ấy    ngườ   ngh
đến Niế t-bàn, nghĩ     n (tựđế
ngã)    i chiếđố
u với
Niết-bàn. Nghĩ     n (tựngã)     đế như     t-bàn, là
người ấy nghĩ:                  "Niế
t-bàn là củ a ta" - dục hỷ
Niết-bàn, Vì sao vậy? Ta nói:          iấ y không Ng
liễ
u tri Niết-bàn.

Này các Tỷ-kheo, có Tỷ  -kheo hữu học tâm chư
thành tựu, đang ng cầ n cầusốvô       thượ
ng an ổn, khỏi
khổách. Vịấy thắng tri địa                  đại
i. Vì thắng     l
tri địa i,đại     vịấy là   đã địakhông     đạ i, ngh
đã khôngngã)         nghĩ      đố
u (tự
i chiế với địa đạ
không nghĩ   ngã) (tự      như  i, là
đã địa   không  đ
"Đ ịai làđạ
của ta", - không dục hỷđịai. Vìđạ   sao

KHỔ                                              178

vậ y? Ta nói vịấy có thểliễu tri                  địai...đạ
i ... Thủy           đạ
hỏa đại...          i... Sanhphong
vật...đạchư T
chủ... Phạ m thiên... Quang âm thiên... Biế           n tị nh
thiên... Quả ng quảthiên... Abhibhù (Thắ         ng Giả   )...
Không vô biên xứ... Thức vô biên xứ... Vô sởhữu
xứ... Phi tưởng             ng xứ... sởkiế phin... sởvăn..
phi t
sởtư m...  niệsởtri...   ng nhấ      đồ
t... sai biệ t... tất cả...

Vịấ  y thắ ng tri Niế t-bàn là Niết-bàn; vì thắ ng
tri Niết-bàn là Niế  t-bàn, vịấy đã khôn
đế n Niế t-bàn, đã không           ngã)         nghĩ
i chiếđố
u
với Niế  t-bàn, đã không             ngã) nghĩ      như
Niế t-bàn, đã không                       nghĩ:
t-bàn là củ a ta" –
không dục hỷNiế     t-bàn. Vì sao vậ y? Ta nói vị
ấy có thểliễ u tri Niế t-bàn.

Lạ i nữa, này các Tỷ  -kheo, có Tỷ    -kheo là bậc A-la-
hán, các lậ u hoặc đã             tậ
n, tu hành thành mãn, các việ     c
nên làm đã                t gánh làm,
nặ ng xuống, đã đặ       đã t
đạt lý tưởng,        n trừhữu kiế    t sửđã
, chánhtậ  trí giải
thoát. Vịấ  y thắng tri địa                         đại
i. Vì thắ  ng tri là
địa đại         i, vịấy
là không  địa đạnghĩ          i, không đế
nghĩngã)      (tự i chiếđố
u với địa đại,                    n kh
(tựngã) như là địa đại,                             i là của   k
ta" –không dục hỷđịai. Vìđạ           sao vậ  y? Ta nói vị
ấy đã liễu             i... thủy trii...đạ
hỏađịa i...đạ   đạ
phong
đạ i... sanh vật... chư Thiên...                 ... Phạ   m

KHỔ                                                  179

thiên... Quang âm thiên... Biế    n tị nh thiên... Quảng
quảthiên... Abhibhù (Thắ    ng Giả    )... Không vô biên
xứ... Thức vô biên xứ... Vô sởhữu xứ... ng             Phi
phi phi              tưở
ng xứ... sở     n... sởvăn...
kiế                   tư m...niệ
sở
sởtri...  ng nhấ     đồ
t... sai biệt... tất cả ...

Vịấ  y thắng tri Niế  t-bàn là Niế t-bàn. Vì thắ ng
tri Niết-bàn là Niế  t-bàn, vịấy không            n ng
Niế t-bàn, vịấy không               n (tựnghĩ
ngã)   i đế
đ
chiế u với Niế t-bàn, không                      nghĩ
n (tựngã)
như là     t-bàn,  Niếkhông       "Niế t-bànnghĩ:
là của
ta" –không dục hỷNiế        t-bàn. Vì sao vậ y? Ta
nói vịấy đã             liễ
u tri Niế t-bàn".

Lạ i nữa, này các Tỷ   -kheo, có Tỷ    -kheo là bậc A-la-
hán, các lậ  u hoặc đã             tậ
n, tu hành  thành mãn, các việ     c
nên làm đã                 t gánhlàm,
nặ ng xuống,  đã đặ       đã t
đạt lý tưởng,         n trừhữu kiế    t sửđã
, chánhtậ  trí giải
thoát. Vịấ  y thắng tri địa                          đại
i. Vì thắ  ng tri là
địa đại          i, vịấy
là không địa đạnghĩ           i, không đế
nghĩ     n (tựđế
ngã)     i chiếđố
u với địa đại,
đế n (tựngã) như là địa đại,                              i là
của ta" –không dục hỷđịai. Vìđạ             sao vậ  y? Vì vị
ấ y không có tham dục, nhờtham dục đã được                   n
trừ... thủy i...đạhỏa i...đạ  Vịấ  y thắ ng tri Niế  t-bàn là
Niế t-bàn. Vì thắ   ng tri Niế  t-bàn là Niế    t-bàn, vịấ   y
không nnghĩ         Niết-bàn,    đế không         n (tựngã)nghĩ

KHỔ                                                  180

đố i chiếu với Niế t-bàn, không          n (tựngã)
nghĩnh đ
là Niế t-bàn, không           t-bàn nghĩ:
là của ta" –không
"Niế
dục hỷNiế   t-bàn. Vì sao vậ
y? Vì vị  ấy không có tham
dục, nhờtham dục đã được         n trừ.        đoạ

Lạ i nữa, này các Tỷ -kheo, có Tỷ     -kheo là bậc A-la-
hán, các lậ u hoặc đã             tậ
n, tu hành  thành mãn, các việ     c
nên làm đã                t gánhlàm,
nặ ng xuống, đã đặ        đã t
đạt lý tưởng,       n trừhữu kiế     t sửđã
, chánhtậ  trí giải
thoát. Vịấ y thắng tri địa                          đại
i. Vì thắ  ng tri là
địa đại         i, vịấy
là không  địa đạnghĩ          i, không đế
nghĩ    n (tựđếngã)   i chiế đố
u với địa đại,
đến (tựngã) như là địa đại,                              i là
của ta" –không dục hỷđịai. Vìđạ            sao vậ y? Vì vị
ấy không có sân hậ  n, nhờsân hận đã được            n trừ...   đ
thủy i...đạhỏa i...đạVịấ    y thắng tri Niế  t-bàn là Niế  t-
bàn. Vì thắ ng tri Niế t-bàn là Niế   t-bàn, vịấ  y không
nghĩ    n Niế đế
t-bàn, không            n (tựngã) nghĩ i chiếđố
u đế
với Niế t-bàn, không             n (tựngã)nghĩ như        đế
t-  l
bàn, không              t-bàn nghĩ:
là của ta" –không"Niế dục hỷ
Niế t-bàn. Vì sao vậy? Vì vị   ấy không có sân hậ     n, nhờ
sân hận đã được       n trừ.         đoạ

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, có Tỷ  -kheo là bậc A-la-
u hoặc đã
hán, các lậ                  tậ
n, tu hành thành mãn, các việc
nên làm đã            t gánhlàm,
nặ         đã đặ
ng xuống,         đã          t
đạt lý tưởng,     n trừhữu kiế     đã
t sử, chánhtậ
trí giả
i

KHỔ                                                  181

thoát. Vịấ y thắng tri địa               đại
i. Vì thắ  ng tri là
địa đại            ấy
i, vịlà không
địa đạnghĩ   i, không đế
nghĩ    n (tựđế
ngã)        đố
u với địa đại,
i chiế
đến (tựngã) như là địa đại,                   i là
của ta" –không dục hỷđịai. Vìđạ sao vậ y? Vì vị
ấy không có si mê, nhờsi mê đã       n trừ được
.       đ

Này các Tỷ   -kheo, Như là      Lai bậ c A-la-hán, Chánh
Đẳ ng Giác, thắng tri địa                   i. Vì thắđạing tri là
địa đại là địa đại,                                       Ngài
i, không
nghĩ    n (tựđếngã)    i chiếđố
u với địa      i, không đạ nghĩ
đế n (tựngã) như là địa đại,                              i là
của ta" –không dụ    c hỷđịa     i. đạ
... thủy i...đạ    hỏa i...đạ
Như Lai                thắ
ng tri Niế t-bàn là Niế   t-bàn. Vì thắ   ng tri
Niế t-bàn là Niế t-bàn, Như Lai                    đế n Niếkhôn
t-
bàn, không           n (tựngã) nghĩ  i chiếđố
u vớđếi Niế t-bàn,
không nnghĩ       (tựngã)      đếnhư     t-bàn,  là không Niế
đế n (tựngã) như           t-bàn, là không  Niế t-bàn ngh
là của ta" –không dục hỷNiế        t-bàn.

Này các Tỷ-kheo, Như là
Lai
bậc A-la-hán, Chánh
Đẳng Giác, thắng tri địa              đại
i. Vì thắ  ng tri là
địa đại là địa đại, Như                      i,
không nnghĩ   (tựngã)
iđế
chiếđố
u với địa   i, không đạ
nghĩ  n (tựđế
ngã) như là địaa đạ

KHỔ                                                  182

đạ
i là của ta" –không dục hỷđịa
i.         đạ
"

. Do vậ  y, này các Tỷ -kheo, Ta nói Như             i
sựdiệ    t trừhoàn toàn các ái, sựly tham, sựđoạ          n
diệ t, sựxảly, sựtừbỏhoàn toàn các
chánh giác ngộvô thượng                        chánh
ng chánh   giác"... đẳ
thủy i...đạ   hỏa đại... ng...              tri Niế   Như
t-bàn là  L
Niế  t-bàn. Vì thắ  ng tri Niết-bàn là Niế t-bàn, Như
không nnghĩ          Niế t-bàn,  đế không       n (tựngã)nghĩ
đố i chiế  u với Niế t-bàn, không           n (tựngã)nghĩnh   đ
là Niế   t-bàn, không                t-bànnghĩ:
là của Ta" –"Ni
không dục hỷNiế       t-bàn.

. Do vậ y,
này các Tỷ-kheo, Ta nói Như         i sựdiệ  Lai,
t trừ
hoàn toàn các ái, sựly tham, sựđoạn diệt, sựxảly,
sựtrừbỏhoàn toàn các ái, đã
vô thượng               chánh
ng chánh giác.    đẳ

Như y, vậ ThếTôn thuyế  t giả        -kheo ấ
ng. Các Tỷ     y
hoan hỷtín thọlời dạ
y của ThếTôn.

KHỔ                                                183

31    Dục là căn bản của Bhadra – Tương IV,

Bhadra –   IV, 512 (Hiề n) hay Bhagandha- Hatthaha

1) Một thời Thế Tôn trú Uruvelakappa, một thị tr

2) Rồi thôn trưởng Bhadr đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi

3) Ngồi xuống           một     bên,       t Thế Tôn:

--

-- Này Thôn trưởng, nếu y
thuyết cho Ông về sự tập
khổ, nói rằng: "Như vậy
khứ"; ở đây, Ông sẽ phân
Thôn trưởng, nếu y cứ và
Ông về sự tập khởi và sự
"Như vậy sẽ xảy ra trong
sẽ có phân vân, sẽ có ng
chính ở đây, này Thôn tr

KHỔ                                  184

đây, Ta sẽ thuyết cho Ôn dứt của khổ. Hãy lắng ng nói.

-- Thưa   vâng, bạch      Thế    Tôn

Thôn      trưởng   Bhadraka      vân

4) Thế     Tôn     nói   như sau:

--

-- Thưa có, bạch Thế Tôn.
những người, nếu họ bị g
hại, hay bị chỉ trích, t
ưu, não.

5) -- Này Thôn trưởng,nàyở
có tạ
những người, nếu họ bị g
hại, hay bị chỉ trích, n
bi, khổ,  ?  ưu, não

-- Thưa có, bạch Thế Tôn,
những người, nếu họ bị g
hại, hay nhưng
bị chỉ
con
trích,
không
bi, khổ, ưu, não.

KHỔ                             185

-- Do nhân gì, do duyên gì
một số người ở tại Uruve
bị bắt, hay bị thiệt hại
khởi lên sầu,      bi,
? Do nhân gì, dokhổ,
duyên ư
gì, này Thôn trưởng, đố
Uruvelakappa, nếu họ bị
hại, hay bị chỉ trích nh
bi, khổ,?  ưu, não

--

-- Ông nói: "Con có lòng d
không có lòng dục tham
trưởng, có phải được thấ
thời, được thể nhập nhờ
phương pháp (naya) theo
quá khứ,?  vị lai

KHỔ                            186

-- Thật vi diệu thay, bạch
bạch Thế Tôn! Thật là kh
Tôn: "Phàm có khổ gì khở
lên đều lấy dục làm căn
Dục là căn bản của khổ!"

7) Bạch Thế ngườiTôn, con cótr
Ciravàsì, sống xa ở đây. Khi
Tôn, con cử người đi và
thăm đứa trẻ Ciravàsì".trở về
bạch Thế Tôn, con ở tron
hộp: "Không biết   có đứa
bệnhtrt
không?"

8) -- Ông nghĩ thế nào, này
Ciravàsì của Ông bị giết, hay
hay bị chỉ trích, Ông có
không?

-- Bạch Thế Tôn, Ciravàsì
nếucủa đứaco
c
bị giết, hay bị bắt, hay
hay sinh mạng bị đổi khá
khởi lên sầu, ?bi, khổ, ư

KHỔ                      187

-- Với pháp môn này, này T như sau:

9) Ông nghĩ thế nào, nà
không thấy, không nghe              mẹ c
, Ông có
lòng dục,       m haylòng
lòng tha
ái đối v
Ciravàsì không?

-- Thưa   không, bạch        Thế   Tô

-- Nhưng này Thôn trưởng,
Thôn trưởng, khi Ông ngh
dục, hay lòng   lòngtham,
ái đối
hayv
Ciravàsì không?

-- Thưa   có,   bạch    Thế   Tôn.

10) -- Ông nghĩ thế nào, này
của Ciravàsì
bị giết, hay bị bắt
bị chỉ trích, thời Ông c
không?

-- Bạ
ch Thế Tôn, nếu
bị mẹ
giết,
của
bắt, hay bị bị thiệt
chỉ trích,
hại, h
bị đổi khác, thời làm sa
ưu, não?  được

KHỔ                             188

-- Với pháp môn này, này Th
biết như sau: Phàm có kh
đều lấy dục làm căn bản,
là căn bản của đau khổ.

KHỔ                   189

32    Già - Bất hạnh thay thay cuộc sống - Ki 338

Già –   V, 338

1) Như     vầy tôi    nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở trong lâu đài của mẹ Mig

2) Lúc bấy giờ,
chiều,
Thế Tôn,
từ
cư đứng dậy,lưng
ngồi
trong
sưởi
ánh
phương Tây.

3) Rồi Tôn giả Ananda đi đảnh lễ Thế Tôn, với tay Tôn, thưa rằng:

-- Thật kinh hoàng thay, b
thay, bạch Thế Tôn! Bạch
nay không còn thanh tịnh,    rã rời
tron
(sithilàni), nhăn
nheo, thân
còm về
được  phí
t
trước, và các     đổi
khác,
căn nhãn
đang că b
tỷ căn, thiệt căn, thân

KHỔ                           190

4) --

5) Thế Tôn thuyết như vậ xong, bậc Đạo Sư lại nói

B t h nh thay tu i già

KHỔ                       191

33     Già t-
chế
Già chết này l
Do Duyên Vô Minh –

Do Duyên Vô Minh –              II, 111

1)... Trú ởSàvatthi...

2) -                                 vô minh
hành                             th c
danh s c                                sáu x
xúc
th                        ái                     th
h u                        sanh
già, ch t,

3)

ThếTôn         đáp:

- Câu hỏi không thích hợp. Này Tỷ    -kheo, Ông có thể nói: "Thếnào là già chế  t, và già chết này là của ai?", hay này Tỷ-kheo, Ông có thểnói: "Già chế       t là khác và ngườ             t là khác", hai câu hỏi này i già và chế                                        n là một, chỉcó văn sai khác.

KHỔ                                                    192

Này Tỷ -kheo, chỗnào có (tà) kiế
n: "Sinh mạ ng và
thân thểlà một", chỗấ
y không có Phạ m hạ nh trú.

Này Tỷ-kheo, chỗnào có (tà) kiến: "Sinh mạng và thân thểlà khác", chỗấ y không có Phạ m hạnh trú.

Này Tỷ  -kheo, từbỏhai cực đoan này,       thuyết Nh
pháp theo trung    o (và đạ
nói): "Do duyên sanh nên
có già chế t".

4) -

ThếTôn       đáp:

- Câu hỏi không thích hợp. Này Tỷ -kheo, Ông có thể
nói: "Thếnào là sanh, và sanh này là của ai?", hay
này Tỷ-kheo, Ông có thểnói: "Sanh ilà
sanh là khác", hai câu hỏi này cót, chỉ         nghĩa
có
văn sai khác.                       Này
-kheo, chỗnào  có (tà) Tỷ
kiến:
"Sinh mạ  ng và thân thểlà một", chỗấ   y không có
Phạ m hạ nh trú. Này Tỷ-kheo, chỗnào có (tà) kiế  n:
"Sinh mạ  ng và thân thểlà khác", chỗấ  y không có
Phạ m hạ nh trú. Này Tỷ-kheo, từbỏhai cực đoan
Như Lai         t phápthuyế
theo trungo (và đạ nói): "Do
duyên hữu nên có sanh".

KHỔ                                           193

5) -

ThếTôn nói:

- Câu hỏi không thích hợp. Này Tỷ   -kheo, Ông có thể
hỏi: "Thếnào là hữu và hữu này của ai?", hay Ông
có thểnói: "Hữu kháci cóvà                   ngườ
hữu này  khác",
hai câu hỏi này là một, chỉcó văn sai- kh
kheo, chỗnào có (tà) kiế  n: "Sinh mạ ng và thân thểlà
một", chỗấ  y không có Phạ   m hạnh trú. Này Tỷ-kheo,
chỗnào có (tà) kiế n: "Sinh mạ ng và thân thểlà khác",
chỗấ  y không có Phạ  m hạ nh trú. Này Tỷ-kheo, từbỏ
hai cực đoan này,t pháp                  Như       Lai t
theo trung
đạ o (và nói): " Do duyên thủnên có hữu ".

6)

...(như     trên)...                 Do .    duyên    á

7)... Do duyên thọnên có ái...

8)... Do duyên xúc nên có thọ...

9)... Do duyên sáu xứnên có xúc...

10)... Do duyên danh sắ c nên có sáu xứ...

11)... Do duyên thức nên có danh sắ c...

KHỔ                                           194

12)... Do duyên hành nên có thức...

13) Bạ ch ThếTôn, thếnào là các hành, và các hành này là của ai?

ThếTôn        đáp:

- Câu hỏi không thích hợp. Này Tỷ     -kheo, Ông có thể
nói: "Thếnào là các hành và các hành này là của ai?",
hay này Tỷ   -kheo, Ông có thểnói: "Các hành là khác
và ngườ   i có các hành này là khác", hai câu hỏi này
là một, chỉ  có văn sai-kheo,            khác.
chỗnào có Này
(tà) kiế n: "Sinh mạ  ng và thân thểlà một", chỗấ     y
không có Phạ    m hạ nh trú. Này Tỷ  -kheo, chỗnào có
(tà) kiế n: "Sinh mạ  ng và thân thểlà khác", chỗấ    y
không có Phạ    m hạnh trú. Này Tỷ-kheo, từbỏhai cực
đoan Như       này,   Lai thuyết pháp              o và
nói: "Do duyên vô minh nên có các hành". Này Tỷ       -
kheo, do sựly tham,          n diệt vôđoạ
minh một cách
hoàn toàn, các tạ  p luậ n (hý luận), dịthuyế  t, xuyên
tạc liên hệấ   y hay bấ  t cứloạ i nào (sẽđư   ợc nđoạ
tận...).

14)              "Thếnào là già ch t và già chết này là của ai?". Hay "Già chết là khác          i có già và chế t là khác?" hay "Sinh mạ  ng và thân thểnày là một", hay "Sinh mạ ng và thân thểlà khác",

KHỔ                                             195

Này Tỷ  -kheo, do sựly tham,      n diệt vôđoạ
minh
một cách hoàn toàn, các tạp luận, dịthuyế t, xuyên
c liên hệấ
tạ           y hay bất cứloạ i nào (sẽđư  ợc nđoạ
tậ
n...).

15) Như               câu
i: "Thế nào là hỏ
sanh và sanh này là
của ai?". Hay "Sanh                      i có sanh làlà    k
khác", hay "Sinh mạ  ng và thân thểlà một", hay "Sinh
mạ ng và thân thểlà khác", tấ t cảđều được       n tận, đo
cắtt từ đứgốc rễlàm cho như                      thân
-la, làm cho
không thểhiệ  n hữu, khiến trong tương
sanh khởi. Này các Tỷ  -kheo, do sựly tham,      n diệ tđoạ
vô minh một cách hoàn toàn, các tạ  p luậ n, dịthuyế  t,
xuyên tạ c liên hệấ  y hay bấ t cứloạ i nào (sẽđư   ợc
đoạn tận...).

16) Thếnào là h u...

17) Thếnào là th ...

18) Thếnào là ái...

19) Thếnào là th ...

20) Thếnào là xúc...

KHỔ                                              196

21) Thếnào là sáu x ...

22) Thếnào là danh s c...

23) Thếnào là th c... Này các Tỷ-kheo, do sựly
tham,     n diệtđoạ
vô minh một cách hoàn toàn, các tạ
p
luận, dịthuyế t, xuyên tạ c liên hệấ
y hay bất cứloạ i
nào (sẽđư ợc nđoạ   tậ
n...).

24) Như câu               hỏ
i: "Thếnào  là các hành và các hành
này là của ai?". Hay "Các                          i có hàn
các hành này là khác", hay "Sinh mạ     ng và thân thể
là một ", hay "Sinh mạ   ng và thân thểlà khác"; tất cả
đều được        n tậ     đoạ
n cắt      đứ
t từ gốc rễ, làm ch
thân cây ta-la, làm cho không thểhiệ  n hữu, khiến cho
trong tương                 sanhlai
khởi. không th

KHỔ                                              197

34       Hỷ tập khởi nên
i- Kinh
khổ
Punna – Tương IV, 1

Punna –     IV, 106

1) ...

2) Rồi       Tôn      giả    Punna      đi

3)       Ngồi   xuống       mộtbạch bên,Th Tôn:

4) -- Này Punna,      sắcdocó mắtnhững  nhận
lạc, khả hỷ, khả ý, khả                   n.
Nếu-kheo Tỷhoan  sắc hỷ ấy, tán dươ
trước; do vị ấy hoan hỷ
luyến hỷ     trước,
(nandì) sanh. Này Punna, Ta nói
rằng:  Do hỷ
tập
"      khởikhổ tậpnên ".khởi

Này Punna,tiếng
códo những
tai nhận
những
hương
do mũi nhận thức..vị
do
lưỡi nhận thức..
xúc do thân
Có nhữn
nhậ
Này Punna,
phápcó
do những
ý nhận thứ

KHỔ                                    198

khả hỷ, khả ý, khả ái, l
Tỷ
-kheo hoan hỷ pháp ấy,
trước; do vị ấy hoan hỷ
luyến trước nên hỷ sanh.
"Do hỷ tập khởi nên khổ

5) Này Punna,  sắc
do
có mắt
nhữngnhận
lạc, khả hỷ, khả ý, khả
Nếu -kheo
Tỷkhông hoan hỷ sắcg tán ấy
dương, không an trú luy
hoan hỷ sắc ấy, không tá
trước nên hỷ đoạn diệt.    Do
hỷ đoạn diệt  đoạn
nên
" diệt
khổ

... Này Punna,
pháp do có
ý nhận
nhữngt
lạc, khả hỷ, khả ý, khả
Nếu -kheo
Tỷ  không hoan hỷ p
dương, không an trú luy
hoan hỷ pháp ấy, không
luyến trước nên hỷ đoạn
rằng: "Do hỷ đoạn diệt n

6)

nào

-- Bạch Thế Tôn, có   một qu Sunàparanta, tại đấy con sẽ ở.

KHỔ                        199

7) --

-- Nếu người xứ Sunàparant
bới, nhiếc mắng con, Thậtở lđ
hiền ,thiện
người xứ Sunàparan
hiền thiện, người   Vìxứ
nhữn
Su
ngườikhông
nàylấy tay đánh đập
đây, bạch Thế Tôn, con s
đây, bạch Thiện Thệ, con

8) --

-- Nếu người xứ Sunàparant
đập con bằng tay, thời ở
là hiền thiện, những ngư
là khéo hiền thiện, nhữn
Vì những không
người
đánhnày
đậpcục
ta
đất". Ở đây, bạch Thế Tô
đây, bạch Thiện Thệ, con

KHỔ                    200

9) --

-- Nếu những người xứ Sunà
đánh đập con bằng cục đấ
nghĩ:     "Thật là  hiền  th
Sunàparanta này! Thật là
người xứ Sunàparanta nà
không đánh đập ta bằng gậy"
con sẽ nghĩ như vậy. Ở đ
nghĩ như vậy.

10) --

-- Nếu nhữngSunàparanta
người xứ    nà
Tôn, sẽ đánh đập con với
nghĩ:     "Thật  là  hiền  th
Sunàparanta này! Thật là
người xứ Sunàparanta nà
không đánh đập ta bằngThế
kiếm"
Tôn
con sẽ nghĩ như vậy. Ở đ
nghĩ như vậy.

KHỔ                    201

11) --

-- Nếu những người xứ Sunà
đánh đập con với cây kiế
nghĩ:     "Thật  là  hiền   th
Sunàparanta này! Thật là
người xứ Sunàparanta nà
không đoạn mạng ta với cây
bạch Thế Tôn,   nhưcon
vậy.
sẽ Ởngđ
Thiện Thệ, con sẽ nghĩ n

12) --

-- Nếu những người xứ Sunà
sẽ đoạn mạng con với lưỡ
con sẽ suy nghĩ: "Có nhữ
phiền não, tủi hổ và ghê
đã sử dụng đến con dao.
vẫn được sử Ở dụng
đây,
con
bạch
dao
con sẽ nghĩ như vậy. Ở đ
nghĩ như vậy.

13) -- Lành thay, lành thay, này Punna! Đầy đủ v sự an tịnh          này,    tựÔng  điều  có thể

KHỔ                                     202

Sunàparanta. Này Punna, Ông nghĩ là hợp thời.

14) Rồi Tôn giả Punna ho
dạy, từ chỗ ngồi đứng dậ
phía hữu hướng về Ngài,
bát, rồi bộ hành đi đến
bộ hành và đến xứ Sunàp
Punna trú tại xứ Sunàpar

15) Và trong mùa mưa ấy, Tôn
khoảng 500 cư sĩ. Cũng t
chứng bađược
minh. Và cũng trong
Tôn giả Punna   .   viên tịch

16) Rồi-kheo
nhiều
điTỷ
đến     Thế    T

17)    Ngồi   xuống một ấy
-kheo bên,
bạ
Tôn:

-- Bậc Hiền trí,  nàylàcác
-kheo,      thi
Punna. Sở hành là đúng p
không làm phiền não Ta vớ

KHỔ                      203

pháp. Hoàn toàn tịch  diệt, -kheo, là n nam tử Punna.

KHỔ                     204

35    Không ai có sự an Kinh AN TOÀN – Tăng

AN TOÀN –        II, 144

1.- Này các Tỷ-kheo, không một Sa-môn, Bà-la-
môn, Thiên, Nhân, Màra, Phạ m thiên hay một ai ở
đời có   c sựanđượ  toàn
i với bốn đố
pháp. Thếnào là
bốn?

KHỔ                                          205

Này các Tỷ-kheo, không một Sa-môn, Bà-la-môn,
Thiên, Nhân, Màra, Phạ m thiên hay một ai ởđờ
i có
được sựan toàn   i với bốn đố
pháp này.

KHỔ                                           206

36       Không như thật giá
không thể chơn chán
Kinh Nhà Có– Tương
Nóc Nhọ
V
655

Nhà Có Nóc Nhọn –   V, 655

1) ...

2) -- Này các
-kheo,  Tỷ ai nóiKhông cónhư
như thật giác ngộ Thánh
Khổ tập... Thánh đế về K
Đường đưa đến         sẽ
chơn
Khổ chánh
diệt,
khổ đau";         sựxảy
n này không  kiệra.

3)

Cũng vậy,-kheo,
này các ai Tỷ
nói nh
có như thật giác ngộ Thá
Con Đường đưa đến Khổ di
tận khổ đau";
không xảy
sự kiện
ra.  nà

4)

KHỔ                             207

Cũng vậy,-kheo,
này các ai Tỷ
nói
Sau khi nh
như thật giác ngộ Thánh
Khổ tập... Thánh đế về K
Đường đưa đến sẽ
chơn
Khổ chánh
diệt,
tận
khổ đau";có sự
xảy. kiện
ra  này

5) Do vậy, -kheo,
nàymộtcáccố
Tỷgắng
làm để: "Đây
rõ biết
là Khổ". Một
làm để rõ biết: "Đây là
phải làm để rõ biết: "Đâ
cần phải làm để rõ biết:
Khổ diệt".

KHỔ                       208

37    Kh ổ do duyên Xúc                             - K Tương II, 71

Bhùmija –             II, 71

1)...Trú ởSàvatthi.

2) Rồi Tôn giảBhùmija, vào buổi chiề  u, từchỗđộ   c
cư Thiền tịnh đứngn Tôn        đậy,         đisauđế
giảSàriputta;
khi       đế
n nói lên với Tôn giảSàriputta những lời chào
đón hỏi thăm; ngsau                 lời chàokhii nó   đ
thăm thân    u, liề      hữ
n ngồi xuống một bên. Ngồi xuống
một bên, Tôn giảBhùmija thưa            Sàriputta: Tôn

3) - Hiền giảSàruputta, có những Sa-môn, Bà-la-
môn chủtrươngnghiệ       vềp, tuyên bốkhổlạ      c do tự
mình làm. Hiề n giảSàruputta, lạ i có những Sa-môn,
Bà-la-môn chủtrương        nghiệ p,về
tuyên bốkhổlạ      c
do ngườ i khác làm. Hiề n giảSariputta, lạ  i có những
Sa-môn, Bà-la-môn chủtrương         nghiệ  p,vềtuyên bố
khổlạ c do tựmình làm và             i khácdolàm. Hiềngườ
n
giảSàriputta, lại có những Sa-môn, Bà-la-môn chủ
trương    nghiệ p,về
tuyên bốkhổlạ   c không do tựmình
làm, không                  dokhổ
i khác làm,    ngườ
lạc do tựnhiên
sanh.

KHỔ                                             209

4)

5) - Này Hiề n giả, ThếTôn đã           nói
c khổ do duyênlạ
mà sanh? Do duyên gì? Do duyên xúc. Nói như       y
là đápi Thế       đúng
Tôn tuyênlờ
bố, không xuyên tạ  c
ThếTôn không đúng         thật; sự    pháp
c trảlời làđượ
thuậ n pháp, và không một vịđồng pháp nào có muốn
cật vấn cũng không chỉ                 tìm
trích. được

6) Ở đây, này    n giả, cácHiề
vịSa-môn, Bà-la-môn
nào chủtrương     nghiệ p,về
tuyên bốlạ  c khổdo tự
mình làm; lạc khổấy chính do duyên xúc. Các vị Sa-
môn, Bà-la-môn nào... (như               -môn, Bà-trê
la-môn nào chủtrương     nghiệp,về
tuyên bốlà lạc khổ
không do tựmình làm, không                       cdo
i khác làm, lạ
khổdo tựnhiên sanh; lạc khổấ y chính do duyên xúc.

7) Ởđây, này    n giả, các Hiề
Sa-môn, Bà-la-môn nào
chủtrương    nghiệ p,về
tuyên bốlạ   c khổdo tựmình
làm, họchắc chắn có thểtựcả  m thọkhông cần n đế
xúc; sựkiện như  y khôngvậ xảy ra. Các Sa-môn, Bà-
la-môn nào...(như                 -môn, trên)...
Bà-la-môn

KHỔ                                          210

nào chủtrương        p,về
nghiệ  tuyên bốlạ c khổkhông
do tựmình làm, không                     do
i khác làm, lạc khổ ng
do tựnhiên sanh, họchắc chắn có thểtựcả  m thọ
đếsựkiện như
không cần n xúc;               y khôngvậ
xảy ra.

8) Tôn giảAnanda            đượ
c nghe chuyệ
n này giữa Tôn
giảSàriputta với Tôn giảBhùmija.

9) Rồi Tôn giảAnanda         đi
n ThếTôn;  đế sau
n,          k
đảnh lễThếTôn rồi ngồi xuống một bên.

Ngồi xuống một bên, Tôn giảAnandat cả        đem
câu t
chuyện xảy ra nào     như       thế
giữa Tôn giảSàriputta với
Tôn giảBhùmija bạ ch lên ThếTôn.

10) - Lành thay, lành thay! Này Ananda, Sàriputta
trảlời như    y là trảlờvậ
i một cách chơn
Ananda, Ta nói rằ  ng khổlà do duyên mà sanh. Do
duyên gì? Do duyên xúc. Nói n
lời Ta tuyên bố, không xuyên tạc Ta không
thật; pháp     c trảlời làđượ
thuận pháp và không một
vị đồng pháp nào cậ  t vấn Ta có thểtìm được l
chỉtrích.

11) Ở đây,Ananda,
này   những Sa-môn, Bà-la-môn
nào chủtrương    nghiệp,về
tuyên bốlạ c khổdo tự
c khổấ
mình làm, lạ    y chính do duyên xúc. Những Sa-
môn, Bà-la-môn nào... (như           ng Sa-môn,trê

KHỔ                                           211

Bà-la-môn nào chủtrương          p,về
nghiệ  tuyên bốlạ c
khổkhông do tựmình làm, không do          i khác ngư
làm, khổlạ c do tựnhiên sanh; khổlạcấ y chính do
duyên xúc.

12) Ở đây, này ng          Ananda,
Sa-môn, Bà-la-môn nhữ
nào chủtrương     nghiệp,về
tuyên bốlạ    c khổdo tự
mình làm, họchắc chắn có thểtựcả  m thọkhông cầ    n
đến xúc; sựkiệnấ y không xả  y ra. Những Sa-môn,
Bà-la-môn nào... (như            ng Sa-môn, trên).
Bà-la-
môn nào chủtrương      nghiệ  p,về
tuyên bốlạ   c khổ
không do tựmình làm, không           i khác làm, lạcdo
khổdo tựnhiên sanh, họchắ c chắ n có thểtựcả  m thọ
đếsựkiệ
không cần n xúc;        nấ y không xả   y ra.

13)                       thân

l i nói ý

14)             do duyên vô minh      t chúng ta       thân

KHỔ                                         212

15) Hoặ c tựchúng ta, này Ananda, làm các khẩ    u
hành; do duyên ấ y, nội thân khởi lên lạ
c khổ. Hoặc
những ngườ i khác này Ananda làm các khẩ   u hành;
do duyên ấy, nội thân khởi lên lạ
c khổ.

16) Hoặ   c với ý thức rõ ràng, này
trên)... Hoặ c không với ý thức rõ ràng, này Ananda,
làm các khẩ   u hành; do duyên ấ y, nội thân khởi lên
lạc khổ.

17) Hoặ  c tựmình, này Ananda, làm các ý hành; do
duyên ấ  y, nội thân khởi lên lạ
c khổ. Hoặ c những
ngư ời khác, này Ananda, làm các ý hành; do duyên
ấy, nội thân khởi lên lạ
c khổ.

c với ý thức rõ ràng, này A 18) Hoặ

... Hoặc không với ý thức rõ ràng, này Ananda làm các ý hành; do duyên ấy, nội thân khởi lên lạ c khổ.

19) - Này Ananda,                           u b vô minh chi ph i.

Này Ananda, với ly tham,      n diệ          đoạ
t hoàn toàn    vô
minh, thân ấ y không có; do duyên ấy, nội thân khởi
c khổ. Khẩu ấ
lên lạ            y không có; do duyên ấ y, nội thân

KHỔ                                              213

khởi lên lạ c khổ. Ý ấ y không có; do duyên ấ  y, nội
thân khởi lên lạ c khổ. Chúng không phải là        ng  đ
ruộng, chúng không phải là, chúng        căn   khôngcứ
phả i là xứ, chúng không phả  i là luậ
n sự,; do duyên
ấy, nội thân khởi lên lạc khổ.

KHỔ                                            214

38    Kh ổ do duyên Xúc –- K Tương II, 62

Ngoại o Đạ –         II, 62

1)... Trú ởRàjagaha (Vương         Xá), i Veluvana (Trúc Lâm).

2) Tôn giảSàriputta vào buổi sáng      m yđắ p y, cầ  bát, đi vào Vương        khất thực. Xá để

3) Rồi Tôn giảSàriputta tsuy           nghĩ
là quá sớm
để vào Vương            Xá Ta
t thực. khấhãy   n của đi
các du sĩ      o".     ngoại đạ

4) Rồi Tôn giảSàriputta           đi các
n của     đến d v
ngoại đạo;n, nói    sau
lên vớikhi
nhữngđế    dui sĩ
đạoấ y những lời chào đón hỏi th
những lời chào    hỏi đón
thăm       thân
u, Tôn      n hữ
giảliề
ngồi xuống một bên.

Các du sĩ       oấ y nóingoại
với Tôn giảSàriputta
đạ
ngồi xuống một bên:

5) -Này Hiề
n giảSàriputta, có một sốSa-môn, Bà-
la-môn chủtrương    nghiệ  p,về
tuyên bốkhổdo tự
mình làm.

KHỔ                                         215

Này Hiề n giảSàriputta, có một sốSa-môn, Bà-la-
môn chủtrương     nghiệ  p,về
tuyên bốkhổdo người
khác làm.

Này Hiền giảSàriputta, có một sốSa-môn, Bà-la-
môn chủtrương    nghiệ p,về
tuyên bốkhổdo tựmình
làm và i khác dolàm.  ngườ

Này Hiề n giảSàriputta, có một sốSa-môn, Bà-la-
môn chủtrương     nghiệ p,về
tuyên bốkhổkhông do
tựmình làm, không                        do
i khác làm, khổ    ngườ
do tự
nhiên sanh.

6)

7) Chư         , Hiề
n giả ThếTôn đã     khổdo  nói
duyên mà
sanh. Do duyên gì? Do duyên xúc. Nói như        y là v
đáp đúng             lờ bố, không xuyên tạ
i ThếTôn tuyên                     c Thế
Tôn không              đúng
thật,      pháp sự
c trả  lời làđượ
thuậ n
pháp, và không một vịđồ ng pháp nào có muốn cậ     t
vấn cũng không chỉ               tìmtrích. được l

KHỔ                                         216

8) Ởđây, này        n, nhữchư     Hiề
ng Sa-môn, Bà-la-môn
nào chủtrương   nghiệ p,về
tuyên bốkhổdo tựmình
làm; khổấ
y chính do duyên xúc.

Những Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương
nghiệp, tuyên bốkhổdo ngườ
i khác làm; khổấ
y
chính do duyên xúc.

Những Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trươ   ng về nghiệp, tuyên bốkhổdo tựmình làm ivà khác làm; khổấ y chính do duyên xúc...

Những Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương
nghiệp, tuyên bốkhổkhông do tựmình làm, không
do ngườ  i khác làm, khổdo tựnhiên sanh; khổấ
y
chính do duyên xúc.

9) Ởđây, này  n, nhữchư     Hiề
ng Sa-môn, Bà-la-môn
nào chủtrương
nghiệp,về
tuyên bốkhổdo tựmình
làm.

Những Sa-môn, Bà-la-môn nào chủ trương p, tuyên bốkhổdo ngườ nghiệ                   i khác làm.

KHỔ                                          217

Và những Sa-môn, Bà-la-môn nào chủtrương nghiệp, tuyên bốkhổdo tựmình làm ivà khác làm.

Và những Sa-môn, Bà-la-môn nào chủtrương
nghiệ
p, tuyên bốkhổkhông do tựmình làm và không
do ngườ i khác làm, khổdo tựnhiên sanh.

10) Tôn giảAnanda nghe câu chuyệ n giữa Tôn giả Sàriputta với các du       oấ y.sĩ ngoại               đ

11) Rồi Tôn giảAnanda,        t thự đi
c ởVương khấ      X
xong, sau buổi ăn, trên      ng khấ       con
t thực trởvề , đườ
đi n Thế
đếTôn; sau nhkhi            lễThếTôn  đến,rồi   đ
ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả
Ananda t cả     đem      tấ
câu chuyệ n xả y ra giữa Tôn giả
Sàriputta và ocác               trình bàydu lên Thếsĩ n
Tôn.

12) -Lành thay, lành thay, này Ananda! Sàriputta trả
lời như    y là trảvậ
lời một cách chơn
Ananda,                kh do duyên mà sanh
xúc

KHỔ                                           218

và không một vịđồ
ng pháp nào có muốn cậ
t
nạn, cũng khôngchỉ            tìm
trích. được

13) Ở đây, này ng           Ananda,
Sa-môn, Bà-la-mônnhữ
nào chủtrương     nghiệp,về
tuyên bốkhổdo tựmình
làm, khổấy chính do duyên xúc. Những Sa-môn, Bà-
la-môn nào... (như              ng Sa-môn,trên).
Bà-la-
môn nào chủtrương      nghiệp,về
tuyên bốkhổkhông
do tựmình làm, và                    không
i khác làm, khổdo do
tựnhiên sanh; khổấ y chính do duyên xúc.

14) Ở đây, nàyAnanda,                         nhữ
ng Sa-môn, Bà-la-môn
chủtrương    nghiệ p,về
tuyên bốkhổdo tựmình làm,
họchắ c chắn có thểtựcả  m thọkhông cần n xúc, đế
sựkiện như    y khôngvậxả y ra. Những Sa-môn, Bà-
la-môn nào... (như               ng Sa-môn,trên).
Bà-la-
môn nào chủtrương      nghiệ p,về
tuyên bốkhổkhông
do tựmình làm, không                         do
i khác làm, khổdo tựngư
nhiên sanh, họchắ c chắ n có thểtựcả    m thọkhông
đếsựkiện như
cần n xúc;                 y khôngvậxả y ra.

15) Này Ananda, một thời Ta trú ởVương i Xá, Trúc Lâm, chỗnuôi ngdưỡ các con sóc.

16) Rồi này Ananda, vào buổi sáng       Ta
m y đắ
p y, cầ
bát đi vàokhấ            Vương
t thực.  Xá để

KHỔ                                          219

17) Rồi này Ananda, Ta t làsuy
quá sớm đi vào khấ
Vương      y Xá
t thực. Vậ Ta hãy để
đi đến khu vườn    o". các du s

18) Rồi này Ananda, Ta đi đến k
ngoại đạo; n sau     Ta nói lênkhi     đế du
với những
ngoạio ấ   đạ
y những lời chào đón hỏi
nói lên những lời chào đón hỏi          u, Ta t
ngồi xuống một bên.

Các du sĩ
oấ
y nóingoại
với Tađạ
đang
i một bên: ng

19) "- Này Hiề n giảGotama, có một sốSa-môn, Bà-
la-môn chủtrương         nghiệp,về
tuyên bốkhổdo tự
mình làm. Này Hiề   n giảGotama, lạ  i có một sốSa-
môn, Bà-la-môn chủtrương        nghiệp,về
tuyên bốkhổ
do ngườ i khác làm. Này Hiề  n giảGotama, lạ i có một
sốSa-môn, Bà-la-môn chủtrương          nghiệp,vềtuyên
bốkhổdo tựmình làm ivà                       doNayngư
khác làm.
Hiền giảGotama, lạ   i có một sốSa-môn, Bà-la-môn
chủtrương       nghiệ p,vềtuyên bốkhổkhông do tự
mình làm và i không             khác làm, khổdo do tự ngư
nhiên sanh.

20) Ở đây,   Tôn giảGotama thuyết như          nào? th
Chúng tôi trảlời như   nàothế đápđể đúng  i Tôn giả lờ
Gotama tuyên bố; chúng tôi không xuyên tạc Tôn giả
Gotama không          thậ      đúng
t; pháp            sự
chúng tôi trảlời là

KHỔ                                           220

thuậ                    đồ
n pháp và không một vị ng pháp nào muốn cậ
t
vấn cũng không chỉ             tìm
trích? được       l

21) Khi     đượ
c nói vậ
y, này Ananda, Ta nói với các du
sĩ ngoại
oấ y:      đạ

"- Này chư Hiền,                    Ta màđã
do duyên     sanh. nói
Do duyên gì? Do duyên xúc. Nói
đúng   i Ta lờ
tuyên bố, không xuyên tạ  c Ta không
đúngthật;   sự     pháp         đượ
c trảlời là  thuận pháp; và
không một vịđồ ng pháp nào có muốn cậ  t vấn cũn
không tìm được         chỉtrích ". lý do để

22) Ở đây, chư    n giả, có Hiề
những Sa-môn, Bà-la-
môn nào chủtrương     nghiệ p,về
tuyên bốkhổdo tự
mình làm; khổấy chính do duyên xúc. Có những Sa-
môn, Bà-la-môn nào... (như                 ng Sa- trê
môn, Bà-la-môn nào chủtrương     nghiệp,về
tuyên bố
khổkhông do tựmình làm và i khác             không
làm, khổdo tựnhiên sanh; khổấ   y chính do duyên
xúc.

23) Ởđây, chư   n giả, nhữ Hiề
ng Sa-môn, Bà-la-môn
nào chủtrương   nghiệ p về
tuyên bốkhổdo tựmình
làm; họchắc chắ
n có thểtựcả   m thọkhông cần n đế
xúc, sựkiện như  y khôngvậ xảy ra. Những Sa-môn,
Bà-la-môn... (như                 trên)...
ng Sa-môn, Bà-la-môn N
nào chủtrương   nghiệp về
tuyên bốkhổkhông do tự

KHỔ                                         221

mình làm, không       i khác làm ra,do
khổdongườ
tự
nhiên sanh. Họchắ
c chắ
n có thểtựcả  m thọkhông
đếsựkiện như
cần n xúc;             y       vậ
xảy ra.

24) -Thậ t vi diệ
u thay, bạch ThếTôn! Thật hy hữu
thay, bạch ThếTôn! Làm sao tấ  t cảnghĩa    c nóiđượ
chỉtrong một câu. Bạ   ch ThếTôn, nếu nghĩa
đư ợc nói rộng ra, nghĩa        sâu thẳ    này
m và có  vẻ s
đư ợc xem là sâu thẳm.

25) -Vậy     này      Ananda,            Ông y ở hã đây.

26) -Bạ ch ThếTôn, nế u họhỏi con:

Đư
ợc hỏi vậ
y,
Bạ
ch ThếTôn, con sẽtrảlời         như sau:

Đư
ợc hỏi vậ
y, Bạ
ch ThếTôn, con trảlời        như
y.        vậ

27) Bạ ch ThếTôn, nế u họhỏi con:

. Đượ c hỏi vậ
y, Bạ  ch
ThếTôn, con sẽtrảlời: " Sanh, thưa             , lấy các
hữu làm nhân, lấ
y hữu tập khởi, lấ
y hữu tác sanh, lấ y
hữu làm hiện hữu".c hỏ     Đượ
i vậ y, Bạ ch ThếTôn,
con trảlời như  y.      vậ

KHỔ                                            222

28) Bạ ch ThếTôn, nế u họhỏi con:

Đư ợc hỏi vậy, Bạch
ThếTôn, con sẽtrảlời như      : "Hữu, sauthưa         c
giả, lấy thủlàm nhân, lấ y thủtậ p khởi, lấy thủtác
sanh, lấy thủlàm hiệ
n hữu".c hỏ     Đượ
i vậy, Bạch Thế
Tôn, con trảlời như   y.      vậ

29-31) Bạ ch ThếTôn, nế u họhỏi con:

Bạ
ch ThếTôn,
nế
u họhỏi con:

. Đượ
c hỏi vậ
y, bạ
ch ThếTôn, con sẽ
trảlời      nhưXúc sau: "

do s n di t hoàn toàn các xúc x           c n di t

Đư
ợc hỏi vậ
y, Bạ
ch ThếTôn, con trảlời             như
vậ
y.

KHỔ                                           223

39     Kh ổ do duyên Xúc                       - Tương II, 76

Upavàna –           II, 76

1). .. Trú ởSàvatthi.

2) Rồi Tôn giảUpavàna      n Thế đi
Tôn;   đế sau n, k
đả nh lễThếTôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống
một bên, Tôn giảUpavàna bạ  ch ThếTôn:

3) - kh

4)

KHỔ                                       224

5) Này Upavàna, Ta đã nói        do duyênkhổ
mà sanh.
Do duyên gì? Do duyên xúc. Nói như vậy
đúng   i Ta lờ
tuyên bố, không xuyên tạ    c Ta không
đúng       sự pháp
thực;         c trảlời làđượ
thuận pháp và một
vịđồ ng pháp nào có muốn cậ  t vấn cũng khô
đư ợc lýchỉ     do
trích. để

6) Ở đây, này Upavàna,    ng Sa-môn, Bà-la-môn nhữ
tuyên bốkhổdo tựmình làm ra; khổấ     y chính do
duyên xúc. Những Sa-môn, Bà-la-môn nào...
trên)... Những Sa-môn, Bà-la-môn tuyên bố khổ
không do mình làm                  i khác ra,
làm ra, kh
khổdo tựnhiên sanh; khổấy chính do duyên xúc.

7) Ở đây, này Upavàna,   ng Sa-môn, Bà-la-môn    nhữ
tuyên bốkhổdo tựmình làm, họchắ  c chắ n có thểtự
cả                   đếsựkiện như
m thọkhông cần n xúc;                vậ y không
xảy ra. Những Sa-môn, Bà-la-môn... (như
Những Sa-môn, Bà-la-môn tuyên bốkhổkhông do
tựmình làm, không         i khác làm, khổ do     ngườ
do tự
nhiên sanh. Họchắc chắ
n có thểtựcả   m thọkhông
đếsựkiện như
cần n xúc;              y khôngvậxả y ra.

KHỔ                                        225

40    Kh ổ do duyên gì - K Đau Khổ – Tương III

Cội Gốc Của       Đau – Khổ III, 65

1-2) Nhân duyên ởSàvatthi...

3) Này các Tỷ
-kheo, Ta sẽthuyế t vềđau và
khổ
cội
gốc của đau    . Hãy khổ
lắng nghe...

4)

Sắc, này các Tỷ-kheo, là       ; thọđau
là đau khổ
;  k
tưởng là đau           khổ
; các hành là đau  ; thức là
khổđau
khổ. Đây, -kheo,     này     các
gọi    là Tỷ. đau kh

5)                              c ig cc

Chính là khát ái này nghướ    tới tái sanh, câu hữu với hỷvà tham, tìm cầ   u hỷlạ  c chỗnày, chỗkia; tức là dục ái, hữu ái, phi hữu ái.

KHỔ                                                 226

41    Kh ổ do duyên gì                          -     K Tương II, 39

Lõa Thể–        II, 39

1) Như      vầ y tôi nghe.

Một thời ThếTôn trú ở Ràjagaha (Vươ
i chỗnuôing các
Veluvana (Trúc Lâm), tạ           dưỡ con
sóc.

2) Rồi ThếTôn vào buổi sáng
p y, cầmđắ
y              bát
vào Ràjagaha  khất thực. để

3) Lõa thểKassapa thấ y ThếTôn từxa đi  n. Sau đế
khi thấy, lõa thểKassapa         đi
n Thế      đế
Tôn; sau khi
đến, nói lên những lời chào đón hỏi
lên những lời chào đón hỏi u,thăm    liền ngđứ  th
một bên.

4) ngĐứ một bên, lõa thểKassapa bạ ch ThếTôn:

- Chúng tôi muốn hỏi Tôn giảGotama vềmột vấ   n đề. Nếu Tôn giảGotama cho phép, chúng tôi sẽhỏi câu hỏi.

- Này Kassapa, nay không phả       để
i thời hỏi. Chúng ta
đã trong
vào  làng.

KHỔ                                          227

5) Lầ n thứhai, lõa thểKassapa bạ ch ThếTôn:

- Chúng tôi muốn hỏi Tôn giảGotama vềmột vấ   n đề. Nếu Tôn giảGotama cho phép, chúng tôi sẽhỏi câu hỏi.

- Này Kassapa, nay không phả       để i thời hỏi. Chúng ta đã vào trong làng.

n thứba, lõa thểKassapa... (như 6) Lầ ta đã vào trong làng.

Khi c đượ
nói vậ
y, lõa thểKassapa bạ
ch ThếTôn:

- Nhưng không   i chúng tôi phả
muốn hỏi Tôn giả
Gotama nhiề
u chuyệ
n.

- Vậ y hãy hỏi     đi,      này Kassapa, n.

7)

ThếTôn       đáp:

- Không phả i vậ y, này Kassapa.

8) ThưaGotama, Tôn giả

ThếTôn       đáp:

KHỔ                                          228

- Không phả i vậ y, này Kassapa.

9)      ThưaGotama Tôn          giả

ThếTôn       đáp:

- Không phả i vậ y, này Kassapa.

10) Thưa  Tôn
Gotama,      giả
có phả i khổkhông do tự
mình làm ra,        không
i khác làm ra, khổdo ng
?

ThếTôn       đáp:

- Không phả i vậ y, này Kassapa.

11) Thưa  Tôn Gotama,                 giả

- Này Kassapa, không phả i khổkhông có. Khổcó, này Kassapa.

12) - .

- Này Kassapa, không phả i Ta không biế t, không thấy khổ. Này Kassapa, Ta biết khổ, này Kassapa, Ta thấy khổ.

KHỔ                                           229

13) - Đư   ợc hỏi: "Tôn giảGotama, khổcó phả         i tự
mình làm ra", Ngài trảlời: "Không phả         i vậy, này
Kassapa".                 Đượ
c hỏi: "Tôn   giảGotama, khổcó phả      i
do ngườ   i khác làm ra?", Ngài trảlời: "Không phả      i
vậy, này Kassapa".       c hỏi: "Tôn giảGotama,   Đượkhổ
có phả i do tựmình làm ra               i khác và      do n
làm ra?",
Ngài trảlời: "Không phả   i vậy, này Kassa              c
hỏi: "Tôn giảGotama, có phả     i khổkhông do tựmình
làm ra và không              i khác làm ra,do  khổdongườ
tự
nhiên sanh?", Ngài trảlời: "Không phả         i vậy, này
Kassapa".                 Đượ
c hỏi: "Tôn   giảGotama, có phả    i khổ
không có?", Ngài trảlời: "Không phả     i khổkhông có.
Khổcó, này Kassapa".           c hỏi: "Như             Đượ
y Tôn giả  vậ
Gotama, không biế   t, không thấ   y khổ?", Ngài trảlời:
"Này Kassapa, không phả    i Ta không biế  t, không thấ y
khổ. Này Kassapa, Ta biế  t khổ, này Kassapa, Ta thấ    y
khổ".                              hãy nói lên cho con
v kh                                hãy thuy t cho con
v kh .

14) - Một người làm
i làmvà
ấy cảmchính
thọ
(kết quả). Này Kassapa,        như
u "khổ
do tựmình làm ra", như    thườ ng vậy
kiến.

Một ngườ
i khác làm và một ngườ
i khác cả
m thọ. Này
Kassapa, i với   như ngườ
vậy
i bị cả     đốcđượ
m thọ,     xảy

KHỔ                                               230

ra như: do "Khổ
người                   khácy có
làm
nghĩa
đoạn kiế
làn.

15) Này Kassapa, từbỏhai cực đoan ấy,
thuyết pháp theo con đườngo. Vô          trung
minh
hành           th c              danh s c
sáu x              xúc
th            ái       th               h u
sanh          già, ch t, s u, bi

N      do s               n di t vô minh
hành                          th c
danh s c
sáu x                           xúc
th                        ái
th                         h u
sanh                         già ch t, s u,
bi

16) Khi      đượ
c nghe nói vậ
y, lõa thểKassapa bạ
ch Thế
Tôn:

- Thậ t vi diệ
u thay, bạch ThếTôn! Thậ
t vi diệ
u thay,
bạ ch ThếTôn! Bạ   ch ThếTôn, như     i dựng  ngườ
ng đứ
lại những gì bịquăng ngã xuống,                ng    p

KHỔ                                              231

gì bịche kín, chỉđư   ờng cho kẻlạc hướng,                 đ
sáng vào trong bóng tối nhữ     đểng ai có mắ   t có thể
thấy sắc. Cũng                 vậ đã cđượ
y, Chánh pháp               ThếTôn
dùng nhiều phương       n trình bày,tiệ
giải thích. Và nay
con xin quy y ThếTôn, quy y Pháp, quy y chúng Tỷ       -
kheo. Bạ ch ThếTôn, con xin xuấ     t gia với ThếTôn,
con xin thọđạ i giới.

17) - Này Kassapa,                         ai otrướ
c kia là ngoại       đạ
nay
muốn xuấ   t gia, muốn thọđạ  i giới trong Pháp và Luật
này, phả i sống bố   n tháng biệt trú; sau khi sống bốn
tháng biệ t trú, nếu chúng             ng ýTăng
sẽcho xuấ tđồ
gia, cho thọđạ              đểvịTỷ-kheo. Nhưng T
i giới thành
nhậ n thấy cá tánh            i sai biệcon
t nhau. ngườ

18) - Bạ   ch ThếTôn, nế       u những người xư ngoại o nay   đạmuốn xuấ        t gia, muốn thọđạ     i giới trong Pháp và Luậ     t này, phả i sống bốn tháng biệ  t trú; sau khi sống bố   n tháng biệt trú, chúng                 ng ý sẽcho xuấ     t gia, cho thọđạ    i giới, thời con sẽxin sống biệ  t trú bốn ,năm   sau khi sống biệ   t trú bốn năm nếu chúng Tăng đồng ý, m xuấ t gia, cho con thọđạ     i giới thànhđểvịTỷ-kheo.

19) Và lõa thểKassapa c xuấ đượ t gia với ThếTôn và cđượ thọđạ i giới.

KHỔ                                               232

20) Thọđạ   i giới không bao lâu, Tôn giảKassapa ở
một mình, an tị nh, không phóng dậ   t, sống nhiệt tâm,
tinh cần. Và không bao lâu vịnày chứng c đượ       mục
đích tối cao mà cont gia,                             cháu
từbỏgia đình, sống không g
vô thượ  ng cứu cánh Phạ m hạnh ngay            i sốngtron
hiện tại, tựmình với thắ ng trí, chứng ngộ, chứngt đạ
và an trú. Vị này chứng tri: " Sanh n. đã   Phạm hạ tậ
nh
đã thành, những gì nên                               lạ
i  l
trạng thái này nữa ".

21) Và Tôn giảKassapa trởthành một vịA-la-hán nữa.

KHỔ                                             233

42    Kh ổ do duyên gì                   -     K Tương II, 45

Timbaruka –           II, 45

1) Trú ởSàvatthi...

2) Rồi du sĩ Timbaruka
n ThếTôn; sau
n,đi k
nói lên những lời chào đón u,hỏi
liề
n   th
ngồi xuống một bên.

3) Ngồi xuố
ng một         bên,   du ch
sĩ ThếTim
Tôn:

ThếTôn -đáp:
Không phả
i vậ
y, này Timbaruka.

ThếTôn -đáp:
Không phả
i vậ
y, này Timbaruka.

ThếTôn -đáp:
Không phả
i vậ
y, này Timbaruka.

KHỔ                                    234

ThếTôn -đáp:
Không phả
i vậ
y, này Timbaruka.

8) - Này Timbaruka, không phả
i không có lạ
c khổ.
Này Timbaruka, có lạc khổ.

9) - Này Timbaruka, không phả  i Ta không biết,
không thấ
y lạ
c khổ. Này Timbaruka, Ta biế
t lạ
c khổ.
Này Timbaruka, Ta thấ
y lạc khổ.

10) - Được hỏi: "Thưa        Gotama,Tôn
có phả  igiả
lạ
c
khổdo tựmình làm ra?", Ngài trảlời: "Không phả   i
vậy, này Timbaruka". cĐượ   hỏi: "Thưa Tôn
Gotama, có phả i lạc khổdo ngườ  i khác làm ra?",
Ngài trảlời: "Không phả i vậ y, này Timbaruka".
Đư ợc hỏi: "Thưa              Tôn
Gotama,   có phả igiả
lạ
c khổ
do tựmình làm ra           i khácvà       do
làm ra?", Ngàingư
đáp: "Không     i vậy, phả này Timbaruk     c hỏi:
"Thưa Tôn              giảphả
Gotama, không     i do tựmình làm

KHỔ                                         235

ra, không do ngư   ời khác làm ra, có phả i lạc khổdo
tựnhiên sanh?", Ngài                        i vậy, nàyđáp
Timbaruka".        c hỏi: Đượ    "Thưa           Tôn
Gotama,  có  g
phả     c khổkhông có?", Ngài đá
i lạ
không phả   i không có lạc khổ, này Timbaruka, có lạ c
khổ". c Đượ    hỏi: vậ    "Như
y Tôn giảGotama không
biế t, không thấ   y lạ c khổ?",            Ngài        đá
Timbaruka, không phả     i Ta không biế t, không thấ y
lạc khổ. Này Timbaruka, Ta biế       t lạ c khổ. Này
Timbaruka, Ta thấ   y lạc khổ".

hãy thuy t cho con v l c kh

11) Sựcảm thọvà ngườ  i cảm thọlà cùng một ngườ
i.
Này Timbaruka, u:                  như"Lạ   Ông
c khổdo  n
tựmình làm ra", Ta nói không phải vậy.

m thọvà ngườ
12) Cả             i cảm thọlà khác nhau, này
Timbaruka,i với         nhưngườ   vậy
i bịcảm thọ, đố
"lạ c
khổdo ngườ
i khác làm ra", Ta nói không phải vậy.

13) Này Timbaruka, từbỏhai cực đoan ấy, thuyết pháp theo con đường     o. trung đ

Vô minh         hành             th c
danh s c                 sáu x                 xúc
th           ái          th
h u             sanh             già, ch t, s u, bi

KHỔ                                              236

hành                          th c
danh s c
sáu x                           xúc
th                        ái
th                         h u
sanh                         già ch t, s u,
bi

14)     Khi     đượ
c nói vậy,          du       sĩ chTimba
Thế
Tôn:

- Thật vi diệ        ch ThếTôn... (như
u thay, bạ
nay con xin quy y ThếTôn, quy y Pháp, quy y chúng
Tỷ-kheog. Xin   TănTôn giảGotama nhận con là
tửcư sĩ,    nay từ   cho
n mạ     đế con trọn i đờ
ng chung,
quy ng.   ngưỡ

KHỔ                                              237

43    Kh
ổ do duyên thân n
xúc - Kinh
nh
– Tương
Tật BệIV

nh 1 – Tật Bệ           IV, 340

1) Một thời Thế Tôn trú ng đường của Ngôi nhà có Nó

2) Rồi Thế Tôn, vào buổi
dậy, đi đến gian phòng c
xuống trên chỗ đã soạn s
gọi các
-kheo: Tỷ

3)                                   chánh

Ở đây, này   -kheo,   các
-kheo Tỷ Tỷsống   thân   qu
trên thân, nhiệt tâm, t
phục tham ưu ở đời.                          Như
-kheo, là
Tỷ
-kheo chánh niệm.              trên    Sống  các
thọ...     quán
tâm trên tâm... quán pháp trên các pháp,
nhiệt tâm, tỉnh giác, ch

KHỔ                                      238

ở đời.            Như   vậy,  nàylà
-kheo,-kheo    các
Tỷ
chánh
niệm.

4) giác

Ở đây, này      các
-kheo Tỷ
-kheo,     khi
Tỷ đi tới
lui đều tỉnh
; khigiác
nhìn thẳng, k
tỉnh giác; khi co tay, k
mang y kép, bình bát, th
uống,nhai, nếm đều tỉnh gi
tiện đều tỉnh giác; khi
im lặng
đều tỉnh
. Nhưgiác vậy,
-kheo,này
là
Tỷ -kheo tỉnh giác.

5)          -       -kheo Đây là Ta cho các Ông.

6) Này-kheo,
các Tỷnếu Tỷ
-kheo sống ch
tỉnh giác, không phóng d
vậy,
lạc khởi
thọ lên.
tuệnhư
Vị
triấy
sau:

thân

làm Vị ấy trú quán đối

KHỔ                                  239

với          . Vị quán
ấytiêutrú
vong (vaya).
Vị ấy
quán trú
ly tham. Vị ấy trú quá
ấy trú .quánDo vịtừ  ấybỏ   trú quán
ấy trú quán tiêu vong; d
vị ấy trú quán quán        đoạn từ   diệt  b
với
thân và lạc          thọ
nên tham tùycủa   miênvị
với           được đoạn  .      diệt

7) Này-kheo,
các Tỷnếu Tỷ
-kheo  sống ch
tỉnh giác, không phóng d
vậy,
khổ khởi
thọ  lên.
tuệnhư
Vị
triấy
sau:

thân

làm
Vị ấy  quán
trú vôđối  thư
với              . Vị quán
ấytiêutrú
vong. Vị ấ
trú quán ly tham. Vị quán
ấy trú  đoạn
Vị ấy  diệ
t
quán từ bỏ. Do vị ấy trú
quán tiêu vong; do vị ấy
trú quán đoạn quán         diệt;  từdo bỏv
thân và khổnênthọ      sân tùycủa miên
vị ấđ
được đoạn
.      diệt

8) Này-kheo,
các Tỷnếu Tỷ
-kheo sống ch
tỉnh giác, không phóng d

KHỔ                                 240

vậy, bất   khổ   bất
khởi. lạc
Vị
lên
tuệ
ấy
thọ
như
tri
sau:

thân

làm sao
Vị ấy   quán
trúvôđối   thư
với                    . Vị quán
ấytiêutrú
vong. Vị quánấyly tham.
trú Vị ấy trú
diệt. Vị ấy trú quán từ
thường; do vị ấy trú quá
ly tham; quán  do vị   đoạn
ấy trú
diệt;
quán
từ bỏ đối với thân và bấ
nên vô minh tùy miên đối với
được đoạn
ệt
.      di

9)

Nếu vị ấy
khổ
thọ...
cảm thọNếubất
vị
khổ bất lạc thọ,
ấy là
vị vô
ấy t
Vị ấy tuệ tri: "Ta không
tri: "Ta không hoan hỷ t

KHỔ                              241

10)
không      Nếu vị
cảm thọ khổ
cảm
thọ, giác
vị ấy cảm
thọ ấy như người không b
thọ cảm
bấtkhổ
giác bất lạc thọ,
giác thọ ấy như người kh

11)

Khi vị ấy cảm thọ
cùng tận
một sức
cảm
đựng thân,
củavị
tuệ
ấy
: tri

thân .
Khi vị ấy cảm thọ một cảm
của sinh mạng, tuệ
vị : ấy
tri
sinh
.
Vị tuệ   ấy rằng:
tri

.

12)

Cũng vậy, -kheo,
này các
khiTỷ
-kheo Tỷ
cảm
một cảm thọ cùng tận đến

KHỔ                        242

ấy tuệ tri: "Ta đang cảm
đến sức chịu đựng của th
một cảm thọ cùng tận đến
mạng, vị
tri:
ấy "Ta
tuệ đang cảm
cùng tận đến sức chịu đự
tuệ tri rằng: "Sau khi t
mọi cảm thọ không có gì
lắng dịu".

Tật Bệnh 2–   IV, 345

1) Một thời Thế
tại
Tôn
rừng
trúĐ
tại giảng đường của Ngôi

2) Rồi   Thế   Tôn   vào   buổi

3-5) -- Và này -kheo,
các Tỷthế
-kheonào
chánh?...  niệm(như kinh trước
các-kheo,Tỷ -kheo
Tỷ cần phải chá
khi thời đã đến. Đây là
Ông...

6) Này-kheo,
các Tỷ
khi   nào
-kheo sống
Tỷ
niệm, tỉnh giác, không p
như vậy, lạc thọ khởi lê

KHỔ                         243

xúc

Vị ấy  quán trú
vô
thường
đối với        . Vị quánấytiêutrú
vong. Vị quán
ấyly tham.
trú Vị ấy trú
diệt. Vị quán ấy. từtrú
Do vịbỏấy trú
thường; do vị ấy trú quá
ly tham; do vị ấy trú           quán qu
từ bỏ đối với xúc tham      và tùy lạc
miên đối với      bịxúcđoạn
. và diệt
lạc

7-11) (Giống như kinh trư
khác ở đây là duyên xúc,
như kinh trước) "... Ở đ
đáng hoan hỷ, sẽ đi đến

12) Ví như,  này do
-kheo, cácduyên
Tỷ
đến lắng dịu. (như kinh

KHỔ                              244

44    Khổ không chấm dứt
th
ọquả của nghiệp đã
NGỌC MA NI – Tăng IV

NGỌC MA NI –         IV, 617

1. Này các Tỷ -kheo:

Ta tuyên bốrằng các nghiệp đã tư ni
làm, đã             tích
p, nế u không cả tậ
m thọ(kế t
quả) thời không có chấm dứt, dầu kế    t quả
ấy sanh khởi ngay i hiệ          trong
n tại hay đờ
trong   i sau. đờ
Ta tuyên bốrằng, này các Tỷ-kheo, các
nghiệp đã tư niệm,p, đã                  nếu là
không cảm thọ(kế   t quả), thời khổkhông có
thểchấm dứt c.     đượ

Ởđây,         này -kheo: các      Tỷ

Ba phầ n là lầm lỗi, phạ
m tội của thân nghiệp
đã t thiện
bấ        tư     niệ
m, dẫn      đếđưan khổ
n khổ         đế
dịthục.
Bốn phầ n là lầ
m lỗi, phạm tội của ngữnghiệp,
đã t thiện
bấ niệ    tư          đế
m, dẫn n khổ,       đưa
n khổ đế
dịthục.

KHỔ                                         245

Ba phầ n là lầ
m lỗi, phạ
m tội của ý nghiệp, đã
bất thiện tư   m, dẫnniệ đế
n khổ,      đưa    đế
n khổdị
thục.

thân nghi p

2. Ởđây, này -kheo, các                Tỷ

Có ngườ  i sát sanh hung bạ  o, tay lấ m máu, tâm
chuyên sát hại thương,đả                  tâm bi i khô
đố
với tất cảcác loài hữu tình, các sinh vậ   t.
Lấ y của không cho, bấ   t cứtài vậ t gì của ngườ i
khác, hoặ  c tạ i thôn làng, hoặ  c tạ i rừng núi,
không cho          i ấy,ngườ i ngườ
ấy lấy trộm tài vậ t
ấy.
Sống tà hạ  nh trong các dục vọ   ng, tà hạ  nh với
hạng nữnhân có mẹche chở, có cha che chở,
có anh em che chở, có chịche chở, có bà con
che chở, có pháp che chở, đã có c chồ
hình phạ t gậ y gộc bả  o vệ, cho     n nhữngđế  nữ
nhânc trang   đượ    sức bằng vòng hoa
cưới ).

Nhưy, vậ này các Tỷ-kheo, ba phầ n là lầ
m lỗi
m tội của thân nghiệp, t đã
phạ                            thiệnbấ   tư
m, ni
đế
dẫn n khổ,       đưa
n khổdịđế
thục.

KHỔ                                              246

3. ng nghi p

Ngườ  iấ  y nói láo, n đế  chỗtậ     p hội, nhay        chỗ đ
chúng hội, nhay          giữa cácđế   thân tộc, hay        n
giữa các tổhợp, hay            n giữa đế      các c,vươ
khi bịdẫ   n xuấ  t làm chứng và đư         ợc hỏi: "Này
ngư ời kia, hãy nói những gì                 i biế   ngườ
t";  dầ u
cho vịấ   y không biế   t, vịấ  y nói: "Tôi biế     t"; dầ u
cho vịấ   y biết, vịấ  y nói: "Tôi không biế       t". Hay
dầu cho vị   ấy không thấ     y, vị  ấ y nói: "Tôi thấ   y";
hay dầ u cho vịấ     y thấ y, vịấ    y nói: "Tôi không
thấy". yNhư         lời nói củavậ ngườ     iấ y trởthành
cốý nói láo, hoặ     c nguyên nhân vì mình, hoặ            c
nguyên nhân                 i, hoặ       vì ngườ
c nguyên     nhân vì
một vài quyề    n lợi gì.
Ngườ  i ấy là         i nóingườ       hai
i, nghe   lưỡu gì ở đi
chỗnày,       n chỗ   đếkia nói,          sanh chia rẽ  để ở
những ngườ    i này; nghe          u gì ởchỗđiềkia, đi
với những người                  sanh chianày,rẽởnhữđể    ng
ngư ời kia.           y, vị  ấNhư
y ly gián nhữ vậ ng kẻhòa
hợp, hay xúi giục những kẻly gián, ư
chia rẽ , vui thích chia rẽ    , thích thú chia rẽ     , nói
những lời đưa        n chia rẽ  đế
.
Và ngườ    iấy nói lời thô ác, bấ     t cứlời gì thô bạ   o,
thô tục, khiến người                        đaungườ
, khiến            khổ
i tức

KHỔ                                                     247

giận, liên hệđế n phẫ n nộ, không       n Thiề nđưa
định.i ấ       yNgườ
nói những lời như   y.       vậ
Và ngườ   iấy nói những lời phù phiế m, nói phi
thời, nói những lời phi chơn, ng          nóilời  n
không lợi ích, nói những lời phi pháp, nói
những lời phi Luậ  t, nói những lời không
gìn giữ. Vì nói phi thời, nên lời nói không có
thuậ n lý, không có mạ   ch lạ
c, hệthống, không
có lợi ích.

Nhưy, này
vậcác Tỷ -kheo, bốn phầ n là lầ
m lỗi,
m tội của ngữnghiệp, t đã
phạ                          thiệnbấ    tư
m, ni
đế
dẫn n khổ,     đưa
n khổdị đế
thục.

ý nghi p

4. Ởđây, này -kheo, các                  Tỷ

Có ngườ i có tham ái, tham lam tài vậ   t kẻkhác,
nghĩ         rằmong rằ
ng: "Ôi,            ng mọi tài vậ    t của
người khác trởthành của mình! ".
Có sân tâm, khởi lên hạ  i ý, hại niệm như       :   s
"Mong rằ  ng những loài hữu tình này bịgiế      t,
hay bịtàn sát, hay bịtiêu diệ  t, hay bịtàn hạ  i,
hay mong chúng không còn tồ     n tại! ".

KHỔ                                                248

Ngườ  iấ y có tà kiế n, có tưởng: đi
"Không có bốthí, không có cúng thí, không có
tếtự, các hành vi thiệ n ác không có kế   t quảdị
thục, không có đời                          i sau, này
không có mẹ   , không có cha, không có các loạ   i
hóa sanh,                 trong
i không có các Sa-môn, đờ Bà-
la-môn chân chánh hành trì, chân chánh thành
tựu, sau khi tựmình với thắ  ng trí, giác ngộđờ  i
này ivà     sau, vàđờ
tuyên bố".

Nhưy, nàyvậcác Tỷ-kheo, ba phầ n là lầ
m lỗi,
phạ
m tội của ý nghiệp,bấ t đã
thiện tư niệ
đế
dẫn n khổ,       đưa    đế
n khổdịthục.

5. Này các này các Tỷ-kheo,

Do nhân bấ  t thiện tư          niệ
m, sựlầm lỗi và phạ m
tội của thân nghiệ   p có ba phầ  n, các chúng
sanh, sau khi thân hoạ  i mạ ng chung sanh vào
cõi dữ, áca xứ       thú,
,ị    đ c. đọ
a ngụ
Hay là này các Tỷ-kheo, do nhân bấ     t thiện tư
niệm, lầ m lỗi phạm tội của ngữnghiệ    p có bốn
phầ n, các chúng sanh, sau khi thân hoạ   i mạng
chung, sanh vào cõi dữ, ác a thú,         xứ,a đị đ
ngục.
Hay là này các Tỷ-kheo, do nhân bấ     t thiện tư
niệm, lầ m lỗi phạm tội của ý nghiệp có ba phầ n,

KHỔ                                               249

các chúng sanh, sau khi thân hoại mạ ng chung,
sanh vào cõi dữ, áca xứ      thú,
,ị   đ c. đọ
a ngụ

6. Ví như, -kheo,        này   một các
hòn ngọc Tỷ
ma ni viên
mãn, được quăng                    ng chỗlên
nào, tạ     và r
i chỗ
ấy nó khéo an lậ   p. Cũng             vậ
y, này các Tỷ -kheo, do
nhân bấ  t thiện tư     m, lầ mniệ
lỗi phạ m tội của thân
nghiệp có ba phầ  n, các chúng sanh, sau khi thân hoạ  i
mạ ng chung, sanh vào cõi dữ, ác a xứ,           thú,  a địđ
ngục. Hay là này các Tỷ    -kheo, do nhân bấ  t thiện tư
niệm, lầm lỗi phạ  m tội của ngữnghiệ   p có bốn phầ  n,
các chúng sanh, sau khi thân hoạ   i mạ ng chung, sanh
vào cõi dữ, áca xứ,        thú,    đị
a ngục. đọ
Hay là này các
Tỷ-kheo, do nhân bấ   t thiện tư   m, lầ mniệ
lỗi phạ m tội
của ý nghiệ   p có ba phầ  n, các chúng sanh, sau khi
thân hoạ  i mạ ng chung, sanh vào cõi dữ, ác a thú
xứ,ị    đ c.
a ngụ

7.

Ởđây,          này -kheo, các        Tỷ

KHỔ                                               250

Ba phần là thành         đạnghiệ
t của thân        p đã  thiệ
n
tư m, niệ
dẫ n đế
n lạc, đưa   n lạ c dịthụđế
c,
Bốn phần là t thành  của ngữnghiệp   đạthiệ đãn
tư m,niệdẫn đến lạc, đưa   n lạc dịthụđế
c,
Ba phần là t thành  của ý nghiệpđạđã thi
niệ           đế
m, dẫn n lạc,         đưa
n lạc dịthụđế
c.

8. Ởđây, này -kheo, các                 Tỷ

Có ngườ   i đoạ
n tận sát sanh, từbỏsát sanh, bỏ
trượ ng, bỏkiếm, biế t tàm quý, có lòng từ, sống
thươngn hạ        xót
nh phúc đế của tấ t cảchúng
sanh và các loài hữu tình.
Đo ạ n tận lấy của không cho, từbỏlấ        y của
không cho, bấ t cứvậ  t gì của ngườ  i khác, hoặ c
tại thôn làng, hoặ c tạ  i rừng núi, không cho
ngư ời ấy, i ngườấy không lấ  y trộm tài vậ tấy.
Đo ạ n tận sống tà hạ   nh trong các dục vọng,
không hành tà hạ  nh với hạ   ng nữnhân có mẹ
che chở, có cha che chở, có anh em che chở, có
chịche chở, có bà con che chở, có pháp che
chở, đã cóc hình           chồng,
phạ t gậ y gộc đượ
bả o

KHỔ                                               251

vệ, cho
n nhữngđế
nữnhânc trang
đượ  sức
bằng vòng hoa  i). (đám cướ

Nhưy, vậ này các Tỷ-kheo, ba phần thànht
của thân nghiệp, dẫn n đế
lạc, đưa    c dịđế
n lạ
thục.

9. Ởđây, này -kheo các                  Tỷ

Có ngườ  i đoạ n tậ n nói láo, từbỏnói láo,       n
chỗtậ p hội hay       n chỗchúngđế hội, hay       n
giữa các thân tộc, hay      n giữa cácđế
tổhợp, hay
đến giữa các c,vương          khi bịdẫ n xuấtột làm
chứng và        c hỏi: đượ
"Này i ngườ   kia, hãy nói
những gì         i biế ngườ
t", nế u biết, i ấ    ngườ
y nói:
"Tôi biết", nế u không biết, i ấ       ngườ
y nói: "Tôi
không biế t"; hay nế  u không thấy, i ngườ  ấ y nói:
"Tôi không thấ   y"; nế u thấy, i ngườ ấy nói: "Tôi
thấy". yNhư                 vậ ngườ
lời nói của       iấ y không trở
thành cốý vọng ngữ, hoặ         c nguyên nhân vì
mình, hoặc nguyên i,nhân              hoặ c nguyênvì n
nhân vì một vài quyề    n lợi gì.
Đo ạn tận nóii, từ          hai
bỏnói    lưỡ  hai
i, nghe lư
điều gì ởchỗnày, không            n chỗkia    đi nói đế

KHỔ                                               252

sanh chia rẽởnhững ingườ     này; nghe      u gì ở đi
chỗkia, không            i những  đi người
nói vớ
sanh chia rẽở những người y,kia.
ngư ời ấy sống hòa hợp những kẻly gián,
trưở ng những kẻhòa hợp, thích thú hòa hợp,
nói những lời đưa    n hòa hợ  đế
p.
Đo ạn tận lời nói thô ác, từbỏlời nói thô ác,
những lời nói nhu hòa, êm tai, dễthương, t
cảm đến tâm,                p lòngtao
nhiều nhã,   ngườ
i,
vui lòng nhiều người,         iấ        ngườ
y nói nhữ  ng lời
nhưy. vậ
Đo ạn tận lời nói phù phiế  m, từbỏlời nói phù
phiếm, nóii, nói        đúngnhững lờithờ
chân thậ  t,
nói những lời có ý nghĩa,             ng lời về n
Chánh Pháp, nói những lời vềLuậ     t, nói những
lời đáng             đượ
c gìn giữ. Vì nói hợp thời, nên lời
nói thuận lý, có mạ ch lạc, hệthống, lợi ích.

Như y, vậ
này các Tỷ -kheo, bốn phầ
n là sự
thành       đạ
t của ngữ nghiệp đã thiện   m, dẫn t
đế
n lạc, đưa n lạ     đế
c dịthục.

10. Ởđây, này -kheo, các                Tỷ

KHỔ                                             253

Có ngườ   i không tham ái, không tham lam tài
vật của kẻkhác, không ng:                   có"Ôi!ngh
Mong rằ    ng món tài vậ     t của ngườ  i khác trở
thành của mình! ".
Lại có             ngườ
i không  có sân tâm, không khởi lên
hại ý, hạ i niệm, nhưng                    nghĩ
ng: "Mong   rằng rằ
những loài hữu tình này sống không thù hậ          n,
không oán thù, không nhiễ       u loạn,c an   đượlạc,
lo nghĩ     thân! ". tự
Có chánh kiế     n, không có tư                    o, t
nghĩ    ng: "Córằ bốthí, có cúng thí, có tếtự, các
hành vi thiệ  n ác, có kế t quảdịthục, i có     này, đờ
có i sau,
đờcó mẹ     , có cha, có các loạ i hóa sanh,
trong             đờSa-môn, Bà-la-môn chân
i có các
chánh hành trì, chân chánh thành tựu, sau khi
tựmình chứng ngộvới thắng trí đời                   i
sau, rồi tuyên bố".

Nhưy, này vậcác Tỷ-kheo, ba phần là t thà
của ý nghiệp đã iện th tư     niệ
m, dẫn   đế
n lạc, đư
đến lạc dịthục.

11. Này các Tỷ -kheo,

Do nhân ba phần là t thành
của thân nghiệ đạ
p,
đã thiện     m, dẫntư đếniệđưa
n lạc,    n lạc thục,đế

KHỔ                                                254

các chúng sanh sau khi thân hoạ   i mạng chung,
đư ợc sanh thiện thú, Thiên giới, icõi    này.    đờ
Này các Tỷ   -kheo, do nhân bốn phầ   n là thành
đạt của ngữnghiệp, đã thiện          m, dẫn n đế  tư
lạc, đưa   n lạc dị  đế
thục, các chúng sanh sau khi
thân hoạ i mạng chung,        c sanh thiệ nđượ
thú,
Thiên giới, icõi    này.      đờ
Này các Tỷ  -kheo, do nhân ba phần là t thà
của ý nghiệp, đã thiện                   đế
m, dẫn n lạc,  tư đư ni
đến lạc thục, các chúng sanh sau khi thân hoạ   i
mạng chung,       c sanh thiệ nđượ
thú, Thiên giới,
cõii này. đờ

12. Ví như, -kheo,       nàyhòncác   ngọc ma-ni Tỷ  viên
mãn, được quăng                    ng chỗlên
nào, tại chỗvà r
ấy nó khéo an lậ  p. Cũng             vậ
y, này các    Tỷ-kheo, do
nhân thiện tư niệm,           t của thânthành
nghiệ p có ba đạ
phầ n, các chúng sanh, sau khi thân hoạ  i mạ ng chung
sanh vào thiệ n thú, Thiên giới cõi   i này. Hayđờ là do
nhân thiện tư niệm,          t của ngữthành
nghiệ p có bốn đạ
phầ n, các chúng sanh, sau khi thân hoạ  i mạ ng chung
sanh vào thiệ n thú, Thiên giới cõi   i này. Hayđờ là do
nhân thiện tư niệm,                       thành
t của ý nghiệ  p có ba đạ
phầ n, các chúng sanh, sau khi thân hoạ  i mạ ng chung
sanh vào thiệ n thú, Thiên giới cõi    i này. đờ

KHỔ                                              255

13.

KHỔ   256

45    Kh
ổ không chấm dứt
PH
ẠM THIÊN TRÚ – Tăn

PHẠM THIÊN TRÚ –            IV, 627

1. Ta tuyên bốrằ  ng, này các Tỷ-kheo, các nghiệ p
đư ợc tư niệm,c tích              được
tậ
p, nếu làm,
không  đ
cảm thọ(kế  t quả
) thời không có chấ m dứt, dầu quả
ấy thuộc trong   i hiện tạ   đờ
i, hay thuộc trong i sau. đ

Ta tuyên bốrằ ng, này các Tỷ  -kheo, các nghiệp cđượ
tư niệm, được          c tích tậ    làm,
p, nếu không cả
mđượ
thọ
(kết quả
) thời khổkhông chấ    m dứt.

VịThánh đệ   tửấ  y, này các Tỷ  -kheo, y như      từbỏ v
tham, từbỏsân, từbỏsi, tỉ    nh giác, chánh niệ  m, với
tâm câu hữu với từ, an trú biế    n mãn một phươn       ;
cũng vậy hai,           phương        cũng thứvậy     ba, p
cũng vậy phương          tư, như     y phíathứ  vậ
trên,   phía
dư ới, bềngang, hế  t thảy phương      , cùng khắ   pxứ
vô
biên giới, vịấy an trú biến mãn với tâm câu hữu với
từ, quảngi, vôđạ  biên, không hậ   n, không sân. Vịấ    y
biết rõ : như               sau
c kia, tâm này c a ta là nh ,
không tu t                                  a ta là vô
ng, khéo tu t p. L i n a, phàm nghi                 c
làm có gi i h n, nay nó s không s ng trong gi i
h n y n a".

KHỔ                                             257

Các Thầy nghĩ      nào, nàythế
các Tỷ-kheo, nếu a trẻđứ
này, từtuổi trẻtrởlên tu tậ
p từtâm giải thoát, nó có
thểlàm nghiệ  p ác không?

- Thưa      không, ch ThếTôn. bạ

- Do không
u ác,làm     điề
nó có cả
m giác khổhay
không?

- Thưa không,  ch ThếTôn.bạ Không   u ác, là
bạch ThếTôn, từđâu nó cả    sẽ
m giác khổđư
ợc?

2. Này các Tỷ-kheo, từtâm giải thoát này cầ  n phả  i
tu tậ
p bởi nữnhân hay nam nhân. Này các Tỷ-kheo,
thân này không bị nam nhân hay nữnhân cầ   m lấ y rồi
mang đi. -kheo,        Nàycon   các  ngđườ Tỷ
phả  i chế t
này ởgiữa những tư        ng. Vịtưở
ấy rõ biết như      :  s
"Phàm ác nghi p nào do ta làm t           c v i cái
thân do nghi p làm ra này, t t c c n ph i c m th
ông th                c hi n h u v
sau". Như y, vậ  này các Tỷ-kheo, từtâm giả  i thoát
đư ợc tu tập đưa    n khôngđế
có trởlui,           đố
i với Tỷ  -
kheo có trí tuệ, có được trong                     ấy đ
chưanhậ      thể
p sựgiải thoát        nữa. hơn thế

3. Với tâm câu hữu với bi... với tâm hầu hữu với hỷ
...
với tâm câu hữu với xả , vịấ  y biến mãn một phươ
và an trú, như                   hai,  vậy   như phươnvậ

KHỔ                                           258

thứba, như vậy                  tư.  phương
Như        vậ
y phía trên, thứ
phíai, bề    dướ
ngang, hế  t thảy phương     , cùng khắ  pxứ
vô biên giới, vịấ y an trú biế n mãn với tâm câu hữu
với xả, quảngi, vôđạ  biên, không hậ  n, không sân. Vị
ấy biết rõ : "Trướ  như    c kia,sau
tâm này của ta là nhỏ,
không tu tập. Nhưng nay, tâm                        ng,    n
khéo tu tậ p. Lại nữa, phàm nghiệp gì         c làmđượ
có
giới hạn, nó sẽkhông đứ    ng trong giới hạnấ  y nữa".

Các Thầy nghĩ     nào, nàythế                 đứ
các Tỷ-kheo, nếu a trẻ
này, từtuổi trẻtrởlên tu tậ
p xảtâm giải thoát, nó
có thểlàm nghiệ p ác không?

- Thưa       không, ch ThếTôn. bạ

- Do không
u ác,làm     điề
nó có cả
m giác khổhay
không?

- Thư          ch ThếTôn. Không
a không, bạ                     u ác, là
bạch ThếTôn, từđâu nó cả    sẽ
m giác khổđư
ợc.

4. Này các Tỷ-kheo, xảtâm giả
i thoát này cần phả i
tu tậ
p bởi nữnhân hay nam nhân. Này các Tỷ-kheo,
thân này không bị
nam nhân hay nữnhân cầ  m lấy rồi
đem đi.Tỷ         Nàycon
-kheo,   cácingườ
phải chế t này
ởgiữa những tư            tưở
ng. Vị ấy rõ biết như      :          s

KHỔ                                               259

Như
vậ                            i thoát này c tu
y, này các Tỷ-kheo, xảtâm giả                 đượ
tập, đưa            đế
n không có trởlui,        đố
i với Tỷ-kheo có trí
tuệ, có được trong                    ấy đời chưa  nà
nhập sựgiải thoát        nữa. hơn thế

KHỔ                                        260

46    Kh ổ là duyên sanh kh Duyên – Tương II, 5

Duyên –          II, 58

1)... Trú ởSàvatthi.

2) Này các Tỷ  -kheo,  i vớiđố    ngườ
i biế t, này các Tỷ-
kheo,   i vớiđố   ngườ
i thấy, Ta nói các lậu hoặc cđượ
đo ạn diệ t, không phải i với đố ngườ   i không biế  t,
không phảii với  đố ngườ i không thấ y.

3) Và này các Tỷ -kheo,

Đâysắ     là đây
c,           c tập là
khởi, sắ đâyn diệ  là
t. sắ
Đây thọ   là
... Đây tư     ở
làng... Đây hành...  là Đây
thức, đây          plà
c tậ  khởi,  thứđây n là  diệt. thức
Nh
vậy, này các Tỷ-kheo,            đốngườ
i với      t, nhưy vậ
i biế
đối với ngườ i thấy, các lậ u hoặc được      t. đoạ
n diệ

4) Này các Tỷ -kheo, trong   n diệtấy, trí vềđoạ
đoạn
diệ           ng trí ấ
t, Ta nói rằ      y có duyên, không phả  i không
có duyên.

5) Và này các Tỷ -kheo,

KHỔ                                             261

- Giải thoát là câu trảlời.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằ ng giả i thoát có duyên, không phải không có duyên.

6) Và này các Tỷ-kheo,

- Ly tham là câu trảlời.

Này các Tỷ -kheo, Ta nói rằng ly tham có duyên, không phải không có duyên.

7) Và này các Tỷ-kheo,

- Yế m ly là câu trảlời.

Này các Tỷ  -kheo, Ta nói rằ
ng yế
m ly có duyên,
không phải không có duyên.

8) Và này các Tỷ-kheo,

- Tri kiến     nhưlà câu chân trảlời.

Này các Tỷ -kheo, Ta nói rằng tri kiến   như chân có duyên, không phả i không có duyên.

9) Và này các Tỷ-kheo,

- Đị nh là câu trảlời.

KHỔ                                            262

Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng   đị nh có duyên, không phải không có duyên.

10) Và này các Tỷ-kheo,

- Lạc là câu trảlời.

Này các Tỷ -kheo, Ta nói rằ
ng lạ
c có duyên, không
phải không có duyên.

11) Này các Tỷ -kheo,

- Khinh an là câu trảlời.

Này các Tỷ -kheo, Ta nói rằng khinh an có duyên, không phải không có duyên.

12) Và này các Tỷ-kheo,

- Hỷlà câu trảlời.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằ ng hỷcó duyên, không phải không có duyên.

13) Và này các Tỷ-kheo,

- Hân hoan là câu trảlời.

Này các Tỷ -kheo, Ta nói rằng hân hoan có duyên, không phải không có duyên.

KHỔ                                           263

14) Và này các Tỷ-kheo,

- Lòng tin là câu trảlời.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằ ng lòng tin có duyên, không phải không có duyên.

15) Và này các Tỷ-kheo,

- Khổlà câu trảlời.

Này các Tỷ -kheo, Ta nói rằ ng khổcó duyên, không phải không có duyên.

16) Và này các Tỷ-kheo,

- Sanh là câu trảlời.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằ ng sanh có duyên, không phải không có duyên.

17) Và này các Tỷ-kheo,

- Hữu là câu trảlời.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằ ng hữu có duyên, không phải không có duyên.

18) Và này các Tỷ-kheo,

KHỔ                                           264

- Thủlà câu trảlời.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằ ng thủcó duyên, không phải không có duyên.

19) Và này các Tỷ-kheo,

- Ái là câu trảlời.

Này các Tỷ -kheo, Ta nói rằ ng ái có duyên, không phải không có duyên.

20-25) Và này các Tỷ-kheo,

- Thọlà câu trảlời...         (như       trên).

- Xúc là câu trảlời...
- Sáu xứlà câu trảlời...
- Danh sắc là câu trảlời...
- Thức là câu trảlời...

- Hành là câu trảlời. Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằ ng hành có duyên, không phả i không có duyên.

26) Và này các Tỷ-kheo,

- Vô minh là câu trảlời.

Nhưy, này vậcác Tỷ-kheo,

KHỔ                                            265

1.  Vô minh
2. Hành
3. Th c
4. Danh s c
5. Sáu x
6. Xúc
7. Th
8. Ái
9. Th
10. H u
11. Sanh
12. Kh
13. Tín
14. Hân hoan
15. H
16. Khinh an
17. L c
18.   nh
19. Tri ki
20. Y m ly
21. Ly tham
22. Gi i thoát   Trí v   n di t

27)

KHỔ                                 266

28) Cũng       y, này cácvậTỷ -kheo, vô minh duyên
hành; hành duyên thức; thức duyên danh sắ       c; danh
sắ c duyên sáu xứ; sáu xứduyên xúc; xúc duyên thọ;
thọduyên ái; ái duyên thủ; thủduyên hữu; hữu duyên
sanh; sanh duyên khổ; khổduyên tín; tín duyên hân
hoan; hân hoan duyên hỷ   ; hỷduyên khinh an; khinh
an duyên lạ c; lạc duyên               định;
nh duyên  tri kiến đị  như
chân; tri kiến như chân           m ly; yế duyên
m ly duyên yế
ly tham; ly tham duyên giả   i thoát; giả
i thoát duyên
trí vềđoạ n diệ t.

KHỔ                                              267

47    Kh
ổ là đồng nghĩa
c- Kinh
vớ
SỢ HÃI – Tăng III,

SỢ HÃI –       III, 57

1. Này các Tỷ
-kheo,
Sợhãi, là           đồng     nghĩa
i các dục.            vớ
Khổ, là            đồng      nghĩa
với các dục.
nh, là
Bệ                 đồng     nghĩa
i các dục.            vớ
bướlà đồng
Cục u,             nghĩa
i các dục.                          vớ
Tham dính, là          đồng     nghĩa
i các dục.              v
Bùn lầy, là đồng          i các dụ nghĩa
c.            vớ
2. Và này các Tỷ  -kheo, vì sao sợhãi là đồn
với các dục?
Này các Tỷ  -kheo, saym bở   đắi tham dục, bịtrói
buộc bởi các c tham        muốn, ngayướ   trong hiện
tại không thoát khỏi sợhãi, đời sau
thoát khỏi sợhãi. Do vậ y, sợhãi là đồng           i
các dục.
3. Này các Tỷ-kheo, vì sao khổ... bệ  nh... cục u... bướ
tham dính... bùn lầy là đồng           i các dụ  nghĩa
c?
Này các Tỷ-kheo, say đắ   m bởi tham dục, bịtrói
buộc bởi tham dục, ngay trong hiệ      n tạ  i không

KHỔ                                             268

thoát khỏi bùn lầy, đời sau cũng    i
bùn lầ y. Do vậ y, bùn lầy là đồng
i các ng
dục.

KHỔ                               269

48    Kh
ổ sanh khởi, Bệnh
ch
ết xuất
n - Kinh
hiệ  Sanh
i–
Tương III, 64

Sanh Khởi –          III, 64

1-2) Nhân duyên ởSàvatthi...

3) Này các Tỷ -kheo, cái gọi là sắc sanh, trú, khởi,
hiện hữu; cái ấ
y là khổsanh, bệ  nh tật trú, già chết
hiện hữu.

4-6) Này các Tỷ-kheo, cái gọi là thọsanh, trú, khởi,
hiện hữu... tưởng sanh, trú, khởi, hiệ
n hữu... các hành
sanh, trú, khởi, hiệ
n, hữu...

7) Này các Tỷ-kheo, cái gọi là thức sanh, trú, khởi,
hiện hữu; cái ấ
y gọi là khổsanh, bệnh tậ
t trú, già chế
t
hiện hữu.

8) Này các Tỷ                      c đoạ
-kheo, cái gọi là sắ    n diệt, an chỉ
,
biến mấ  t; cái ấy gọi là khổđoạ   n diệ
t, bệnh tật an
chỉ, già chế t biến mấ t.

9-11) Này các Tỷ-kheo, cái gọi là thọđoạ n diệ
t...
tưởng n diệt...
đoạ             các
n diệ t... hành đoạ

KHỔ                                                 270

12) Này các Tỷ-kheo, cái gọi là thức nđoạ  diệt, an
chỉ, biế
n mấ t; cái ấy là khổđoạ
n diệt, bệ
nh tậ
t an chỉ,
già chết biế
n mấ  t.

KHỔ                                             271

49       Kh
ổ sanh khởi, Bệnh
ch
ết xuất
n- Kinh
hiệ Sự San
– Tương IV, 28

SựSanh Khởi 1 –    IV, 28

1) ...

2) -- Này các
-kheo, mắt
Tỷsanh khởi, c
sanh, xuất      sanhhiện
khởi,
là
chỉkhổ
tật
trú
già
chết xuất hiện.

3-6) Tai...       Mũi...    Lưỡi...

7) Ý sanh khởi, chỉ trú, xu sanh khởi, tật bệnh chỉ

8) Và này-kheo,
các mắt
đoạn
Tỷ   diệt, c
tận là khổ đoạn diệt, bệ
tận.

9-13)... Tai... Mũi... Lư tức, diệt tận là khổ đoạ chết diệt tận.

Sự       Sanh–Khởi IV, 292

KHỔ                             272

1) ...

2) -- Này các      Tỷ
-kheo, các sắc
sanh khởi,
xuất sanh,khổ        xuất
sanh hiện
khởi,
chỉ
là
b
trú, già xuất
chết hiện.

3-4) Các   tiếng... Các    hương

5-6) Các    vị... Các    xúc...

7) Các pháp sanh khởi, chỉ trú, là khổ sanh khởi, bệnh t

8) Và này-kheo,
các  các sắc
Tỷ
đoạn diệt,
diệt tận là khổ đoạn diệ
diệt
.

9-12) Các    tiếng...    Các   hư

13) Các pháp đoạn diệt, diệt, bệnh tật chỉ tức,

KHỔ                          273

50    Kh
ổtư
ởng - 6 lợi ích
CÓ HẠN CHẾ 2 – Tăng

KHÔNG CÓ HẠN CHẾ2 –              III, 261

1. - Thấy cđượ sáu lợi ích này, này các Tỷ
-kheo, thậ
t
là vừa để  đủ Tỷ -kheo làm cho an trú tư  ởng khổ,
không có hạ n chếtrong tấ  t cảhành.
2. . Thếnào là sáu?
Trong tất cảhành,    tưở
ng Niết-bàn sẽđư
ợc an
trú trong giết    tôi,   người
ví như  đan
lên chém.
Ý của tôi sẽxuấ
t khỏi tấ
t cảthếgiới.
Tôi sẽtrởthành một      ngườ
i thấy cđượ
tị
nh lạ
c
trong Niế
t-bàn.
Các tùy miên trong tôi sẽđư
ợc nhổlên.
Tôi sẽlà     người         đã     làm các
c nên làm.
Tôi sẽvới từtâm hầ  u hạbậc Đạo Sư.
Thấy cđượ  sáu lợi ích này, này các Tỷ
-kheo, thậ
t là
vừa để  đủTỷ-kheo làm cho                    an tr
ng khổkhông
có hạ
n chếtrong tấ  t cảhành.

KHỔ                                             274

51       Kinh Hắc Tương Ám – V,       65

Hắc Ám –     V, 658

1) ...

2) -- Có một hắc
giữa
ám các khôngthế
có trầ
giớ
che, tạo ra tối tăm, tạo
mặt trăng, mặt trời, nhữ
vậy, có đại uy         lực
không hiện  như
ra.
v

3)       Được
nói
nghe
như    vậy,
-kheo một
bạch
T
Tôn:

-- Này-kheo, Tỷ   có một tối tăm còn đáng sợ hãi hơn tối

4) -- Này các -kheo, Tỷ

KHỔ                           275

Những  -mônSa
hay Bà-la-môn nào không như
thật : "Đây
rõ làbiết
Khổ"...không như thật
biết: "Đây là Con Đườ
Họ        với hành các đưa đến sa
hoan hỷ với các hành đ
với các hành đưa đến c
hành đưa đến sầu, bi,
Vì họ hoan hỷ          đưavới  đếncác  san
đến già... đưa đến chế
ưu, nênnão,
họ           các hành đ
sanh, họ tạo dựng các
đến chết,...
Do họ tạo dựng các hàn
đến già... đưa đến chế
ưu, não, nên                    , tối
, tối ,tăm     tối tăm             .
Họkhông liễu thoát khỏi s
chết, khỏi sầu, bi, kh
Ta nói không  rằng,  liễu   họthoát
khổ.

5) Và        này -kheo: các    Tỷ

Những
-mônSa
hay Bà-la-môn nào như thật
biết: "Đây là Khổ"...
Con Đường đưa đến                Khổ
không hoan

KHỔ                                    276

hỷ với  hành đưa
các đến sanh...
đưa đến chết... đưa đế
Vì họ           với các hành
sanh... đưa đến già...
sầu, bi, khổ, ưu, não
các hành đưa đến sanh.
chết... đưa đến sầu, b
Do họ          các hành đưa
đưa đến già... đưa đến
khổ, ưu, não, nên
sanh... già... chết...
thoát khỏi sanh, khỏi g
sầu, bi, khổ, ưu, não.
Ta nói liễu  rằng,
thoáthọkhỏi đau

6) Do vậy, -kheo,
nàymộtcác
cố gắng
Tỷ   cầ
làm để: "Đây
rõ biết
là Khổ". Một
làm để rõ biết: "Đây là
phải làm để rõ biết: "Đâ
cần phải làm để rõ biết:
Khổ diệt".

KHỔ                          277

52    Kinh        Tương           ưng       Vô      t 309

Tương        Ưng   Vô Thỉ (Anamatagga) (Chương IV)

I. Phẩm ThứNhất

CỏVà Củi –        II, 309

1) Như      vầ y tôi nghe.

Một thời ThếTôn trú ởSàvatthi, Jetavana, tại nvườ ông Anàthapindika.

đấTôn gọi các Tỷ
2) Tạiy, Thế            -kheo: "Này các Tỷ
-
kheo".

- " Thưa    vâ
ng, bạ
ch ThếTôn ". Các Tỷ
-kheo vâng
đáp Tôn.
Thế

3) ThếTôn      nói      như sau:

- Vô thỉlà luân hồi này, này các Tỷ-kheo, khởi mđiể
không thểnêu irõ     với đố   lưu n luânchuyể
hồi của các
chúng sanh bịvô minh              che
y, bị          đậ
tham ái trói buộc.

KHỔ                                         278

4) Ví như, -kheo,        này các        có
i chặ tTỷ
ngườ
các cành
cỏ, khúc cây, nhành cây, nhành lá, trong cõi Diêm-
phù-đề này, chấ t chúng thành một ng,đố      làm chúng
thành những que                đặ
t theo hình các ô vuông, cầ m từng
quet xuố đặ ng và nói: "Đây tôi,     là mẹđây       của  là
mẹtôi" Và không thểcùng tậ       n, này các Tỷ -kheo, là
các bà mẹ , mẹcủa ngườ     iấ y. Nhưng  nhành cỏ, khúc
cây, nhành cây, nhành lá trong cõi Diêm-phù-đề      này
có thểđi đến      n tận,  đoạ    đoạ
n diệ
t.

5) Vì sao? Vô thỉlà luân hồi, này các Tỷ-kheo, khởi
điểm không thểnêu irõ      với đố   lưu        chuyể
n luân hồi
của các chúng sanh bịvô minh           y, bịche
tham ái đậ
trói buộc.

6) Như  vậy, đã lâu    , này ngày
các Tỷ-kheo, các Ông
chịu ngđự  khổ, chịu ngđự thống khổ, chịu ngđự tai
họa, và các mộphầ n ngày một lớn lên.

7) Cho đến           như
y, này        vậ là vừa để
các Tỷ-kheo,            đủ
các Ông nhàm chán, là vừa để   đủ
các Ông từbỏ, là
vừa để đủcác Ông giải thoát  i với tấ    đố
t cảcác hành.

QuảĐấ t–              II, 311

1) Trú ởSàvatthi.

KHỔ                                             279

2) Vô thỉ                         -kheo, khởi mđiể
là luân hồi này, này các Tỷ
không thểnêu irõ     với sựđố
lưu nchuyểluân hồi của
các chúng sanh bịvô minh              che
y, bị         đậ
tham ái trói
buộc.

3) Ví như, -kheo,    này các       icó Tỷ
từquả ngườ
đất lớn
đấlớn bằ
này làm thành những cục t tròn,       ng hạt táo,
cầm từng cục đất           đặ
t xuống và nói: "Đây là ch
đây làa cha     cha
tôi". Vàcủ
không thểcùng tậ
n, này
các Tỷ-kheo, là              các
i cha,       ngườ
cha của    ngườ
iấ  y.
Nhưng  quảđấ t lớn này đi       n tận,đến  đoạ
n diệ t. đoạ

4) Vì sao? Vô thỉlà luân hồi này, này các Tỷ
-kheo,
khởi mđiể   không thểnêu irõ    với sựđốlưu nchuy
luân hồi của các chúng sanh bịvô minh            che
y, bị
tham ái trói buộc.

5) Như  vậy, đã lâu      , này ngày
các Tỷ-kheo, các Ông
chịu ngđự  khổ, chịu ngđự   thống khổ, chịu ngđự  tai
họa, và các mộphầ  n ngày càng lớn lên. Cho đến
vậy, này các Tỷ -kheo, là vừa để    đủ
các Ông nhàm
chán, là vừa để  đủ các Ông từbỏ, là vừa để    đủcác
Ông giải thoát   i với tấ     đố
t cảcác  hành.

Nư ớc Mắt –          II, 312

KHỔ                                            280

1) Trú ởSàvatthi.

2) Vô thỉ                         -kheo, khởi mđiể
là luân hồi này, này các Tỷ
không thểnêu irõ     với sựđố
lưu nchuyểluân hồi của
các chúng sanh bịvô minh              che
y, bị         đậ
tham ái trói
buộc.

3)                  nào, này các T -kheo, cái gì là nhi

4) - Bạch ThếTôn, theo           i ThếTônnhư
thuyế    lờ
t pháp,
chúng con hiể  u rằng, cái này, bạ ch ThếTôn, là nhiều
hơn, tức c là            mắ      dòng
t tuôn chả      nướ
y do chúng  con
than van, khóc lóc phả  i hội ngộvới những gì không
ưa,i biệ  phả
t ly với những gì mình thích, khi phải lư
chuyể n luân hồi trong thời gian dài này chớkhông
phải cnướ  trong bốn biể  n lớn.

5) - Lành thay, lành thay, này các Tỷ-kheo! Lành thay, này các Tỷ -kheo, các Ông đã hiểu        y       nh Pháp do Ta dạy!

6) Cái này là nhiều hơn, -kheo,   này  tức làcác
dòng Tỷ
nư ớc mắ t tuôn chả
y do các Ông than van, khóc lóc,

KHỔ                                              281

phả i hội ngộvới những gì không             t ly vớiưa,
i biệ
những gì mình thích, khi các Ông phải lưu          n  ch
luân hồi trong thời gian dài này chớkhông phải cnướ
trong bốn biể n lớn.

7) Trong một thời gian dài, này các Tỷ -kheo, các Ông chịu ngđự mẹchế  t.

8)... các Ông chịu ngđự con chế t. ..

9)... các Ông chịu ngđự con gái chế t...

10)... các Ông chịu ngđự tai họa vềbà con...

11)... các Ông chịu ngđự tai họa vềtiề n của...

12) Trong một thời gian dài, này các Tỷ-kheo, các
Ông chịungđự     tai họa của bệ nh tậ
t. Cái này là nhiề
u
hơn, là c dòng          mắt tuôn chảnướ
y do các Ông than
van, khóc lóc, phả   i hội ngộvới những gì mình không
ưa,i biệ phảt ly với những gì mình thích, khi các Ông
phải chịu ngđự     tai họa, bệ nh tật chớkhông phải
nước trong bốn biể      n.

13) Vì sao? Vô thỉlà luân hồi này, này các Tỷ
-kheo,
khởi mđiể   không thểnêu irõ     với sựđốlưu nchuy
luân hồi của các chúng sanh bịvô minh             che
y, bị
tham ái trói buộc.

KHỔ                                                282

14) Cho đến           như
y, này các Tỷ  vậ là vừa đủ
-kheo,          để
các Ông nhàm chán, là vừa để    đủcác Ông từbỏ, là
vừa để  đủ
các Ông giải thoát          đố
i với tấ
t cảcác hành.

Sữa –          II, 312

1) Sàvatthi.

2) Vô thỉ
là luân hồi này, này các Tỷ-kheo, khởi mđiể
không thểnêu irõ     với sựđố
lưu  huyểncluân hồi của
các chúng sanh bịvô minh          y, bịche       đậ
tham ái trói
buộc.

3) -                     nào, này các T -kheo, cái gì là nhi

4) - Bạch ThếTôn, theo        i ThếTônnhư
thuyế   lờ
t pháp,
chúng con hiể     ng cái này là nhiều hơn,
u rằ                        c là sữa tứ
mẹmà chúng con đã uống t
chuyể n luân hồi trong một thời gian dài chớkhông
phải cnướ  trong bốn biển!

5) - Lành thay, lành thay, này các Tỷ-kheo! Lành thay, này các Tỷ -kheo, các Ông đã hiểu        y         nh Pháp do Ta dạy!

KHỔ                                                283

6) Cái này là nhiều ,hơnnày các Tỷ -kheo, tức là sữa
mẹmà các Ông đã uống tr
chuyể n luân hồi trong một thời gian dài chớkhông
phải nư ớc trong bốn biể n.

7) Vì sao? Vô thỉlà luân hồi này, này các Tỷ
-kheo,
khởi mđiể   không thểnêu irõ    với sựđốlưu nchuy
luân hồi của các chúng sanh bịvô minh            che
y, bị
tham ái trói buộc.

Như  vậ y, đã lâu       , nàyngày
các Tỷ-kheo, các Ông
chịu ngđự  khổ, chịu ngđự    thống khổ, chịu ngđự tai
họa, và các mộphầ  n ngày một lớn lên. Cho
vậy, này các Tỷ -kheo, là vừa để    đủcác Ông nhàm
chán, là vừa để  đủ các Ông từbỏ, là vừa để    đủcác
Ông giải thoát   i với tấđố
t cảcác hành.

Núi –         II, 315

1). .. Trú ởSàvatthi.

-kheo n đi
2) Rồi một Tỷ             ThếTôn;
đế        sau
n      k
đảnh lễThếTôn rồi ngồi xuố
ng một bên.

-kheo ấ 3) Ngồi xuống một bên, Tỷ     y bạ ch ThếTôn:

- M t ki p, b ch Th                nào?

KHỔ                                          284

4) - Thậ
t dài, này Tỷ-kheo, là một kiế
p. Thậ
t không
dễgì có thểđế  m là một vài   m, một năvài tră
một vài ngàn năm hay một

5) -

6) - Có thểđư ợc, này Tỷ-kheo. Ví như,               này
-kheo,
có một hòn n,núi          một do tuầđá      lớmột do
n bềdài,
tuầ n bềrộng, một do tuầ  n bềcao, không có khe hở,
không có lỗhổng, một tảng đá c.thuần          Rồi một   đ
ngư  ời n, đếcứsau một trăm năm ylại
một lầ n với tấm vả i kàsi. Này Tỷ   -kheo, hòn núi
lớn ấy được làm             y có thểnhư
đi n đođế vậ
ạn tận,
đo ạn diệ t mau hơn là       t kiếp. mộ

7) Như vậy dài, này các Tỷ-kheo, là một kiếp. Với
những kiếp dài           như
y, này Tỷ    vậ
-kheo,        t hơn
kiế
p  m
đã qua, hơn một trăm                  t ngàn kiếpkiế
đã qua,       t trăm
hơn ngàn  mộ
p đã qua. kiế

8) Vì sao? Vô thỉlà luân hồi này, này các Tỷ
-kheo,
khởi mđiể   không thểnêu irõ    với sựđốlưu nchuy
luân hồi của các chúng sanh bịvô minh            che
y, bị
tham ái trói buộc.

Nhưvậy, đã lâu   , nàyngày
các Tỷ-kheo, các Ông
chịu ngđự
khổ, chịu ngđự
thống khổ, chịu ngđựtai

KHỔ                                            285

họa, và các mộphầ n ngày một lớn lên. Cho
vậ            -kheo, là vừa để
y, này các Tỷ                   đủ
các Ông nhàm
chán, là vừa để đủ các Ông từbỏ, là vừa để  đủ
các
Ông giải thoát         đố
i với tất cảcác hành.

Hột Cải –        II, 316

1) Sàvatthi.

điTôn... 2) Rồi một Tỷ-kheo n Thế đế

-kheo ấ 3) Ngồi xuống một bên, Tỷ     y bạ ch ThếTôn:

- M t ki p, b ch Th                  nào?

4) - Thật dài, này Tỷ-kheo, là một kiế
p. Thậ
t không
dễgì cóđể   thểđế  m là một vài năm, m
năm, một vài ngàn năm, h

5) - Bạch ThếTôn, ThếTôn có thểcho một ví dụ đư ợc không?

6) - Có thểđư  ợc, này Tỷ-kheo. Ví như,               này
-kheo,
có một thành bằ  ng sắ t, dài một do tuầ n, rộng một do
tuầ n, cao một do tuần, chứa y hộ  đầt cải cao nh
khăn         đầ ngườ
u. Một        i từnơi ấ        chỗ
y, sau mỗi tră
nămy ralấ   một hột cả  i. Này Tỷ-kheo, đố    ng hột cải

KHỔ                                            286

ấy được làm y, có thểnhư
đi n đo
đế
ạ
vậ
n tận, n đoạ
t mau hơn là
diệ         t kiếp. mộ

7) Như y vậ
dài, này Tỷ-kheo, là một kiế
p. Với
những kiếp dài nhưt kiếp        vậy, đãhơn qua
một trăm kiếp                đã
t ngàn    qua,
kiếp  đã qua hơn
một trămp đã      ngànqua.   kiế

8) Vì sao? Vô thỉlà luân hồi này, này các Tỷ
-kheo,
khởi mđiể   không thểnêu irõ    với sựđốlưu nchuy
luân hồi của các chúng sanh bịvô minh            che
y, bị
tham ái trói buộc.

Như  vậ y, đã lâu       , nàyngày
các Tỷ-kheo, các Ông
chịu ngđự  khổ, chịu ngđự    thống khổ, chịu ngđự tai
họa, và các mộphầ  n ngày một lớn lên. Cho
vậy, này các Tỷ -kheo, là vừa để    đủcác Ông nhàm
chán, là vừa để  đủ các Ông từbỏ, là vừa để    đủcác
Ông giải thoát   i với tấđố
t cảcác hành.

Các Tử Đệ –             II, 317

1) Trú ởSàvatthi.

u Tỷ-kheo đin Thế 2) Rồi nhiề             đếTôn...

KHỔ                                          287

3) Ngồi xuống một bên, các Tỷ-kheo ấ
y bạ
ch Thế
Tôn:

- Có bao nhiêu ki p, b ch Th t qua?

4) - Rất nhiều, này các Tỷ-kheo, là những kiếp đã
qua, tđã             vượ
qua. Thật không dễgì cóđể    thểđế
m
chúng      c là đượ
một vài kiếp, một vàip, mộ     trăm
t
vài ngàn kiế p, một vài trăm         p.       ngàn

5)

6) - Có thểđư  ợc, này các Tỷ   -kheo. Ở đây, này
Tỷ-kheo, có bốn vị đệ tử, tuổi thọmột trămtuổi, sống
đến một trăm         Cứmỗ   năm.
i ngày họnhớđến tră
ngàn kiế p, này các Tỷ-kheo, các kiếp cđượ   họnhớ
đến là vậy. Bốn tử   đệ
ấy tuổi thọmột trăm    i, sống tu
đến một trăm        sau một năm,    trăm n năm mệ nh  đ
chung.

7) Nhiều như             vậ
y, này các Tỷ -kheo, là những kiếp
đã đi     , quađã      vượ
t qua. Thật không dễgì để có thể
đếm chúng                 đượ
c, là một vài kiếp, một vàip, tră
một vài ngàn kiếp, một vài trăm           p.      ngàn

KHỔ                                          288

8) Vì sao? Vô thỉlà luân hồi, này các Tỷ-kheo, khởi
điểm không thểnêu irõ      với đố   lưu        chuyể
n luân hồi
của các chúng sanh bịvô minh           y, bịche
tham ái đậ
trói buộc.

Như  vậ y, đã lâu       , nàyngày
các Tỷ-kheo, các Ông
chịu ngđự  khổ, chịu ngđự   thống khổ, chịu ngđự tai
họa, và các mộphầ  n ngày một lớn lên. Cho
vậy, này các Tỷ -kheo, là vừa để   đủcác Ông nhàm
chán, là vừa để  đủ các Ông từbỏ, là vừa để   đủcác
Ông giải thoát   i với tấ     đố
t cảcác hành.

Sông Hằng –        II, 319

1) ỞRàjagaha             (Vương          Xá),        V

2) Rồi một Bà-la-môn     đi    đế n ThếTôn...

3) Ngồi xuống một bên, Bà-la-môn ấ y bạ ch ThếTôn:

- Có bao nhiêu ki p, b ch Th t qua?

4) - Rất nhiề u, này Bà-la-môn, là những kiếp đã
qua, tđã             vượ
qua. Thậ t không dễgì cóđể  thểđế
m
chúng      c, là đượ
một vài kiếp, một vàip, mộ   trăm
t
vài ngàn kiế p, một vài trăm        p.       ngàn

KHỔ                                           289

5) -

6) - Có thểđư  ợc, này Bà-la-môn. Ví như,         -la-
môn, sông Hằ    ng này từchỗnguồn bắt đầu      n chỗ đế
nó chả y nhậ p vào biển. Sốcát nằ m ởgiữa chặ ng ấ  y,
thật không dễgì cóđể    thểđếm chúng     c là một số đượ
hột cát, là sốtrăm     t cát,hộ
là sốngàn hột cát, là số
trăm ngàn     t cát.      hộ

7) Nhiều hơn     y, này vậ
Bà-la-môn, là những kiế p
đã đi qua,                đã
t qua. Thậ      vượ
t không dễgì có thểđếm
chúng     c, làđượ
một sốkiế  p, một trăm    p, là mộtkiế
p, là một sốtrăm ngàn
ngàn kiế                         p.          kiế

8) Vì sao? Vô thỉlà luân hồi này, này Bà-la-môn,
khởi mđiể   không thểnêu irõ   với sựđố
lưu nchuy
luân hồi của các chúng sanh bịvô minh           che
y, bị
tham ái trói buộc.

9) Như y, vậ đã lâunàyngày,   Bà-la-môn, các Ông
chịu ngđự  khổ, chịu ngđự thống khổ, chịu ngđự  tai
họa, và các mộphầ n ngày một lớn lên. Cho
vậy, này Bà-la-môn, là vừa để đủnhàm chán, là vừa
đủ để từbỏ, là vừa để  đủ
giải thoát  i với tấ    đố
t cảcác
hành.

10) c Đượ       y, Bà-la-môn ấ nghe nói vậ            y bạ ch ThếTôn:

KHỔ                                            290

- Thậ t vi diệu thay, Tôn giảGotama! Thậ  t vi diệ
u
thay, Tôn giảGotama!... Mong Tôn giảGotama nhậ   n
con làm     tử, từnayđệ cho n mạ    đế con trọn
ng chung,
đời quy       ng! ngưỡ

Cây Gậy –           II, 320

1) Trú ởSàvatthi.

2) - Vô thỉlà luân hồi này, này các Tỷ-kheo. Khởi
điể m không thểnêu irõ      với sựđố
lưu nchuyể  luân
hồi của các chúng sanh bịvô minh            che
y, bịtham  đ
ái trói buộc.

3)

n luân h i

4) Vì sao? Vô thỉlà luân hồi, này các Tỷ-kheo, khởi
điểm không thểnêu irõ      với đố   lưu       chuyể
n luân hồi
của các chúng sanh bịvô minh chey, bị     đậtham ái
trói buộc.

KHỔ                                             291

Như  vậ y, đã lâu       , nàyngày
các Tỷ-kheo, các Ông
chịu ngđự  khổ, chịu ngđự    thống khổ, chịu ngđự tai
họa, và các mộphầ  n ngày một lớn lên. Cho đến
vậy, này các Tỷ -kheo, là vừa để    đủcác Ông nhàm
chán, là vừa để  đủ các Ông từbỏ, là vừa để    đủcác
Ông giải thoát   i với tấđố
t cảcác hành.

Ngườ i–           II, 321

1) ThếTôn trú ởRàjagaha         (Vương i núi Xá) Gijjhakùta (Linh Thứu).

đấ 2) Tạiy ThếTôn...

3) Vô thỉlà luân hồi này, này các Tỷ-kheo. Khởi
điể m không thểnêu irõ    với sựđố
lưu nchuyể luân
hồi của các chúng sanh bịvô minh          che
y, bịtham  đ
ái trói buộc.

4) Các xương    a mộtcủ ngườ
i, này các Tỷ -kheo, l
chuyển luân hồi có thểlớn như một tđồi
chồng xương, một đống ,xươ
nếu có người          m xương  thâu
i, gìnlạ
giữlượ
chúng,
không làm chúng hủy hoạ i.

5) Vì sao? Vô thỉlà luân hồi, này các Tỷ-kheo, khởi điểm không thểnêu irõ      với đố   lưu       chuyể n luân hồi

KHỔ                                            292

của các chúng sanh bịvô      minh   che y, bịtham ái đậ trói buộc.

Như  vậ y, đã lâu       , nàyngày
các Tỷ-kheo, các Ông
chịu ngđự  khổ, chịu ngđự   thống khổ, chịu ngđự tai
họa, và các mộphầ  n ngày một lớn lên. Cho đến
vậy, này các Tỷ -kheo, là vừa để   đủcác Ông nhàm
chán, là vừa để  đủ các Ông từbỏ, là vừa để   đủcác
Ông giải thoát   i với tấ     đố
t cảcác hành.

6) ThếTôn nói vậ       n Thệnói
y, Thiệ               như
y xong, vậ
bậc Đạo    i nói Sư
thêm: lạ

b n s th t,

Thánh tám ngành

KHỔ                                           293

II. Phẩm ThứHai

Khốn Cùng –           II, 323

1) Một thời ThếTôn trú ởSàvatthi...

2) Tạiy...đấ

3) Vô thỉlà luân hồi này, này các Tỷ-kheo. Khởi
điể m không thểnêu irõ    với sựđố
lưu nchuyể luân
hồi của các chúng sanh bịvô minh          che
y, bịtham  đ
ái trói buộc.

4) Này các Tỷ-kheo, khi các Ông thấ   y sựkhốn cùng,
bất hạnh, các Ông phải đi     n kế     đế
t luậ n: "Chúng ta
chịu đựng            như
y trong         vậ
thời gian dài này".

5) Vì sao? Vô thỉlà luân hồi, này các Tỷ-kheo, khởi
điểm không thểnêu irõ      với đố   lưu       chuyể
n luân hồi
của các chúng sanh bịvô minh chey, bị     đậtham ái
trói buộc.

Nhưvậy, đã lâu   , nàyngày
các Tỷ-kheo, các Ông
chịu ngđự
khổ, chịu ngđự
thống khổ, chịu ngđựtai

KHỔ                                                294

họa, và các mộphầ n ngày một lớn lên. Cho
vậ            -kheo, là vừa để
y, này các Tỷ                   đủ
các Ông nhàm
chán, là vừa để đủ các Ông từbỏ, là vừa để  đủ
các
Ông giải thoát         đố
i với tất cảcác hành.

An Lạc –         II, 324

1) Trú ởSàvatthi...

2) Vô thỉlà luân hồi này, này các Tỷ-kheo...

3) Này các Tỷ  -kheo, khi các Ông thấ  y an lạ
c, may
mắ n, các Ông phải đi    n kế     đế
t luận: "Chúng ta chị
u
đự ng như   y trongvậ
thời gian dài này".

4) Vì sao? Vô thỉlà luân hồi, này các Tỷ-kheo, khởi
điểm không thểnêu irõ      với đố   lưu        chuyể
n luân hồi
của các chúng sanh bịvô minh           y, bịche
tham ái đậ
trói buộc.

Như  vậ y, đã lâu       , nàyngày
các Tỷ-kheo, các Ông
chịu ngđự  khổ, chịu ngđự    thống khổ, chịu ngđự tai
họa, và các mộphầ  n ngày một lớn lên. Cho
vậy, này các Tỷ -kheo, là vừa để    đủcác Ông nhàm
chán, là vừa để  đủ các Ông từbỏ, là vừa để    đủcác
Ông giải thoát   i với tấđố
t cảcác hành.

KHỔ                                             295

Khoảng       Ba– Mươi II, 324

1) Trú ởVương         Xá, Trúc             Lâm.

2) Ba Tỷ      mươi        vị tấ
-kheo xứPàvà,  t cảsống ởrừng,
t cảđi t khấ
tấ            thực, tấ
t cảmang y phấ  n tả
o, tất cả
t cảđang còn
mang ba y, tấ               t sử, kiế cùng n Thếđi
Tôn; sau nhkhi                 đến,
lễThếTôn  rồi ngồi đả
xuống
một bên.

3) Rồi ThếTôn suy nghĩ:                    Tỷ-kheo"Ba
xứ  m
Pàvà này, tấ t cảsống ởrừng, tấ  t cảđi t khấ thực, tất
cảmang y phấ   n tảo, tấ
t cảmang ba y, tấ t cảđang cò
kiết sử. Vậy Ta hãy thuyế  t pháp cho họnhư nào      thế
để ngay tại chỗngồi này, tâm của họđư     ợc giải thoát
khỏi các lậu hoặ c, không có chấ p thủ".

4) Rồi ThếTôn gọi các Tỷ -kheo: "Này các Tỷ-kheo"

- "Thưa vâng,        bạTỷ
ch ThếTôn". Các -kheo ấ
y vâng
đáp Tôn.
Thế

5) ThếTôn       nói      như sau:

- Vô thỉ                          -kheo. Khởi mđiể
là luân hồi này, này các Tỷ
không thểnêu rõ,               đố chuyể
i với sựlưu     n luân hồi của

KHỔ                                            296

các chúng sanh bịvô     minh   che
y, bị         đậ
tham ái trói
buộc.

6)

ch ThếTôn, theo
7) - Bạ                       i ThếTônnhưthuyế     lờ
t pháp,
chúng con hiể     ng cái này là nhiều hơn,
u rằ                            ch Thế bạ
Tôn, tức là dòng máu tuôn chảy do        u bịthương
đầ
tích, khi chúng                n luân hồ  con
i trong thờlưu
i
gian dài này, không phải là     c trongnướ
bốn biể  n lớn.

8) - Lành thay, lành thay, này các Tỷ-kheo! Lành
thay, này các Tỷ-kheo, các              Ông
u Pháp     yđã
Ta dạ
nhưy! vậ

9) Cái này là nhiều hơn, -kheo,      này  tức làcác
dòng Tỷ
máu tuôn chảy do     u bị thương
đầ             tích kh
chuyể n luân hồi trong thời gian dài này, không phả i
là cnướ trong bốn biể n lớn.

10) Này các Tỷ -kheo, dòng máu tuôn chảy do     u   đ
các Ông bịthương tích bò,              khisanh ra các
làm bò trong thời gian dài, hay là   c trongnướ
bốn
biển lớn?

KHỔ                                            297

11) Này các Tỷ                         y do u bị
-kheo, dòng máu tuôn chả      đầ
thương tích khi cáctrâuÔng
trong thời gian dài...

12) Này các Tỷ   -kheo, dòng máu tuôn chảy do    u bị đầ
thương tích u,khi                       các
sanh ra làm        Ông
cừu trong
thời gian dài...

13)...

14)... khi các Ông là nai, sanh ra làm nai...

15)... khi các Ông là gia cầ m, sanh ra làm gia cầ m...

16)... khi các Ông là heo, sanh ra làm heo...

17) Này các Tỷ -kheo, dòng máu tuôn chảy do    u bị đầ
thương tích khi                   o tặ   các
c, làm      Ông
kẻtrộm
làng bịbắt trong thời gian dài...

18) Này các Tỷ  -kheo, dòng máu tuôn chảy dou bị đầ
thương tích khi               o tặc,   các
ăn
p đư
ờÔng
ngcướ
bịbắ t trong thời gian dài...

19) Này các Tỷ -kheo, dòng máu tuôn chảy do
u bị đầ
thương tích khi                 o tặc,cáctưÔng th
ngư ời trong thời gian dài chớkhông phải là  c  n
trong bốn biển lớn.

KHỔ                                              298

20) Vì sao? Vô thỉ
là luân hồi, này các Tỷ-kheo, khởi
điểm không thểnêu irõ      với đố   lưu        chuyể
n luân hồi
của các chúng sanh bịvô minh           y, bịche
tham ái đậ
trói buộc.

Như  vậ y, đã lâu       , nàyngày
các Tỷ-kheo, các Ông
chịu ngđự  khổ, chịu ngđự    thống khổ, chịu ngđự tai
họa, và các mộphầ  n ngày một lớn lên. Cho
vậy, này các Tỷ -kheo, là vừa để    đủcác Ông nhàm
chán, là vừa để  đủ các Ông từbỏ, là vừa để    đủcác
Ông giải thoát   i với tấđố
t cảcác hành.

21) ThếTôn nói       y, cácnhư
vịTỷ  vậ
-kheo ấ
y hoan hỷ
tín thọlời ThếTôn dạ
y.

22) Và trong khi lời dạy này     c tuyênđượ    đố
bố,i với
ba mươi    Tỷ-kheo vị
xứPàvà, tâm các vị  ấy cđượ
giải
thoát khỏi các lậ
u hoặ c, không có chấp thủ.

Mẹ–         II, 327

1) Trú ởSàvatthi.

2) Vô thỉlà luân hồi, này các Tỷ-kheo, khởi mđiể
không thểnêu irõ   với đố   lưu n luânchuyể
hồi của các
chúng sanh bịvô minh            che
y, bị          đậ
tham ái trói buộc.

KHỔ                                           299

3) Này các Tỷ-kheo, thậ t không dễgì tìm    c một đượ
chúng sanh, trong thời gian dài này, lạ
i không một
lần đã ...làm mẹ

4) Vì sao? Vô thỉlà luân hồi, này các Tỷ-kheo, khởi
điểm không thểnêu irõ      với đố   lưu        chuyể
n luân hồi
của các chúng sanh bịvô minh           y, bịche
tham ái đậ
trói buộc.

Như  vậ y, đã lâu       , nàyngày
các Tỷ-kheo, các Ông
chịu ngđự  khổ, chịu ngđự    thống khổ, chịu ngđự tai
họa, và các mộphầ  n ngày một lớn lên. Cho
vậy, này các Tỷ -kheo, là vừa để    đủcác Ông nhàm
chán, là vừa để  đủ các Ông từbỏ, là vừa để    đủcác
Ông giải thoát   i với tấđố
t cảcác hành.

Cha –        II, 328

1) Trú ởSàvatthi.

2) Vô thỉlà luân hồi, này các Tỷ-kheo, khởi mđiể
không thểnêu irõ   với đố   lưu n luânchuyể
hồi của các
chúng sanh bịvô minh            che
y, bị          đậ
tham ái trói buộc

KHỔ                                           300

3) Này các Tỷ-kheo, thậ t không dễgì tìm    c một đượ
chúng sanh, trong thời gian dài này, lạ
i không một
lần đã . làm cha

4) Vì sao? Vô thỉlà luân hồi, này các Tỷ-kheo, khởi
điểm không thểnêu irõ      với đố   lưu        chuyể
n luân hồi
của các chúng sanh bịvô minh           y, bịche
tham ái đậ
trói buộc.

Như  vậ y, đã lâu       , nàyngày
các Tỷ-kheo, các Ông
chịu ngđự  khổ, chịu ngđự    thống khổ, chịu ngđự tai
họa, và các mộphầ  n ngày một lớn lên. Cho
vậy, này các Tỷ -kheo, là vừa để    đủcác Ông nhàm
chán, là vừa để  đủ các Ông từbỏ, là vừa để    đủcác
Ông giải thoát   i với tấđố
t cảcác hành.

Anh –         II, 328

1) Trú tạ i Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, thậ t không dễgì tìm    c một đượ
chúng sanh, trong thời gian dài này, lạ
i không một
lần đã    anh. làm

3) Vì sao? Vô thỉlà luân hồi, này các Tỷ-kheo, khởi điểm không thểnêu irõ      với đố   lưu       chuyể n luân hồi

KHỔ                                           301

của các chúng sanh bịvô     minh   che y, bịtham ái đậ trói buộc.

Như  vậ y, đã lâu       , nàyngày
các Tỷ-kheo, các Ông
chịu ngđự  khổ, chịu ngđự    thống khổ, chịu ngđự tai
họa, và các mộphầ  n ngày một lớn lên. Cho
vậy, này các Tỷ -kheo, là vừa để    đủcác Ông nhàm
chán, là vừa để  đủ các Ông từbỏ, là vừa để    đủcác
Ông giải thoát   i với tấđố
t cảcác hành.

Chị–         II, 328

1) Trú ởSàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, thậ t không dễgì tìm    c một đượ
chúng sanh, trong thời gian dài này, lạ
i không một
lần đã    chị . làm

3) Vì sao? Vô thỉlà luân hồi, này các Tỷ-kheo, khởi
điểm không thểnêu irõ      với đố   lưu        chuyể
n luân hồi
của các chúng sanh bịvô minh           y, bịche
tham ái đậ
trói buộc.

Như  vậ y, đã lâu      , nàyngày
các Tỷ -kheo, các Ông
chịu ngđự  khổ, chịu ngđự  thống khổ , chịu ngđựtai
họa, và các mộphầ  n ngày một lớn lên. Cho đến
vậy, này các Tỷ -kheo, là vừa để  đủ các Ông nhàm

KHỔ                                           302

chán, là vừa để
đủ các Ông từbỏ, là vừa để
đủ
các
Ông giải thoát      đố
i với tất cảcác hành.

Con Trai –          II, 329

1) Trú ởSàvatthi.

-kheo. Khởi mđiể
2) - Vô thỉlà luân hồi, này các Tỷ
không thểnêu rõ,    i với sựlưu
đố nchuyể
luân hồi của
các chúng sanh bịvô minh              che
y, bị         đậ
tham ái trói
buộc.

3) Này các Tỷ-kheo, thậ t không dễgì tìm    c một đượ
chúng sanh, trong thời gian dài này, lạ
i không một
lần đã         làm
con trai.

4) Vì sao? Vô thỉlà luân hồi này, này các Tỷ
-kheo.
Khởi mđiể  không thểnêu rõ, này các Tỷ   -kheo, i   đ
với sựlưu nchuyể luân hồi của các chúng sanh bịvô
minh y,     che
bịtham đậ
ái trói buộc.

5) Như y, vậ  trong thời gian này, này các Tỷ-kheo,
các Ông chịu ngđự    khổ, chịu ngđự  thống khổ, chị
u
đự ng tai họa, mộphầ  n càng ngày càng lớn lên. Cho
đến như              vậ
y, này các Tỷ -kheo, là vừa để  đủnhàm
chán, là vừa để   đủtừbỏ, là vừa để   đủgiải thoáti
với tất cảcác hành.

KHỔ                                         303

Con Gái –           II, 329

1) Trú ởSàvatthi.

-kheo. Khởi mđiể
2) - Vô thỉlà luân hồi, này các Tỷ
không thểnêu rõ,    i với sựlưu
đố nchuyể
luân hồi của
các chúng sanh bịvô minh              che
y, bị         đậ
tham ái trói
buộc.

3) Này các Tỷ-kheo, thậ t không dễgì tìm    c một đượ
chúng sanh, trong thời gian dài này, lạ
i không một
lần đã         làm
con gái.

4) Vì sao? Vô thỉlà luân hồi này, này các Tỷ
-kheo.
Khởi mđiể  không thểnêu rõ, này các Tỷ   -kheo, i   đ
với sựlưu nchuyể luân hồi của các chúng sanh bịvô
minh y,     che
bịtham đậ
ái trói buộc.

5) Như y, vậ  trong thời gian này, này các Tỷ-kheo,
các Ông chịu ngđự    khổ, chịu đựng thống khổ, chịu
đự ng tai họa, mộphầ  n càng ngày càng lớn lên. Cho
đến như              vậ
y, này các Tỷ -kheo, là vừa để  đủnhàm
chán, là vừa để   đủtừbỏ, là vừa để  đủgiải thoát i
với tất cảcác hành.

KHỔ                                         304

Núi Vepulla –        II, 330

1) Một thời ThếTôn trú ởRàjagaha        (    Vương tại núi Gijjhakùta ( Linh Thứu ).

đấ 2) Tạiy ThếTôn gọi các Tỷ -kheo...

3) ThếTôn       nói       như sau:

- Vô thỉ                         -kheo. Khởi mđiể
là luân hồi này, này các Tỷ
không thểnêu irõ     với sựđố
lưu nchuyểluân hồi của
các chúng sanh bịvô minh              che
y, bị         đậ
tham ái trói
buộc.

4) Thuởxưa, này           -kheo, các
núi Tỷ    Vepulla    c
biết với tên là Pàcìnavamsa. Lúc bấ  y giờ, dân chúng
đư ợc biế t với tên là Tivàrà. Này các Tỷ   -kheo, dân
chúng Tivàrà có tuổi thọđến 40.000           . Này các nă
Tỷ-kheo, dân chúng Tivàrà phả    i bốn ngày         để
leo lên
núi Pàcìnavamsa, phả   i bốn ngày         để
leo xuố ng.

5) Lúc bấ  y giờ, này các Tỷ     -kheo,
c Ứng Cúng,ng Giác
, bậ                         Chánh xuấ t Đ
hiện ởđời. Này các Tỷ-kheo, ThếTôn Kakusandha,
bậc Ứng Cúng,ng Giác,       Chánhcó hai vịđệ
Đẳ tử, hai
vịthượng thủ, hiền thiệ
n tên là Vidhura và Sajìva.

KHỔ                                             305

6) Hãy nhìn xem, này các Tỷ-kheo, tên của hòn núi
ấy đã   n mất,biế
dân chúng ấy đã           mệ và
nh chung,
bậc ThếTôn ấy đã           nhậ
p diệt.

7) Này các Tỷ -kheo,

ng
Không kiên c
B t an
Cho đếny, này       như các Tỷvậ
-kheo là vừa để  đủ
nhàm chán, là vừa để  đủ
từbỏ, là vừa để  đủ
giả
i thoát
đối với tấ
t cảcác hành.

8) Thuởxưa, này          -kheo, các
núi Tỷ    Vepulla   c
biết với tên là Vànkaka. Lúc bấ    y giờ, này các Tỷ-
kheo, dân            c biếchúng           đượ
t với tên là Rohita. Này các
Tỷ-kheo, dân chúng Rohita có tuổi thọđế      n 30.000
năm. Này          -kheo,các
dân chúngTỷ  Rohita phả i ba
ngàyleo để   lên núi Vànkaka, phải ba leo           ngày
xuống.

9) Lúc bấ   y giờ, này các Tỷ   -kheo,
, bậc Ứng Cúng, ngChánh        Giác
xuấ     n ở đờ
t hiệ        i. Này các Tỷ  -kheo, Thế Tôn
Konàgamana, bậ  c Ứng Cúng,ng Chánh     Giác, có Đ
hai vịđệ  tử, hai vịthượng thủ, hiền thiệ
n tên là
Bhìyya và Suttara.

KHỔ                                            306

10) Hãy nhìn xem, này các Tỷ    -kheo, tên của hòn núi
ấy đã   n mấ  t,biế
dân chúng ấy đã             mệvà bậ
nh chung,       c
ThếTôn ấy đã             nhậ Vô thường
p diệt.                     y, này
các Tỷ-kheo, là các hành... là vừa để   đủ
giải thoát  i
với tấ
t cảcác hành.

11) Thuởxưa, này           -kheo,các        Tỷnày
núi Vepulla
đư ợc biế
t với tên là Supassa. Lúc bấ y giờ, này các
Tỷ-kheo, dânc biế           chúng           đượ
t với tên là Suppiya.
Này các Tỷ -kheo, dân chúng Suppiya có tuổi thọđế n
20.000 năm.                   Này
-kheo,         các
dân chúng  SuppiyaTỷ
phải hai leongày                để
núi Supassa, phải hai ng
leo xuống.

12) Lúc bấ y giờ,                     bậc Ứng Cúng,
Chánh          Đẳ
ng Giác xuất hiện ởđờ  i. Này các Tỷ  -kheo,
ThếTôn Kassapa, bậ  c Ứng Cúng,ng Giác,          Chánh
có hai            đệ
tử, hai vịthượng thủ, hiề n thiệ
n tên là Tissa
và Bhàradvàja.

13) Hãy nhìn xem, này các Tỷ
-kheo, tên của hòn núi
ấy đã   n mấ t,biế
dân chúng ấy đã         mệvà bậ
nh chung,       c
ThếTôn ấy đã          t.nhậ
p diệ

14) Vô thường                   như
-kheo, làvậ
y, này các Tỷ          các
hành. Không kiên cốnhưy, này vậcác Tỷ-kheo, là
các hành... là vừa để
đủ
đư ợc giải thoát      t cả đố
i với tấ
các hành.

KHỔ                                            307

15) Hiệ  n tại, này các Tỷ -kheo, núi Vepulla này c đượ
biết với tên là Vepulla. Hiệ   n tại, này các Tỷ-kheo,
dân chúng ấy cđượ     biết với tên là Magadhaka. Tuổi
thọdân chúng Magadhaka ấ      y, này các Tỷ-kheo, là ít,
nhẹ , không bao nhiêu, họsống lâu            n 100cho
tuổi  đ
hay hơn                mộchúng Magadhaka, này các
t chút. Dân
Tỷ-kheo, leo lên núi Vepulla này trong một thời gian
ngắ n, leo xuống trong một thời gian ngắ   n.

16) Hiệ n tại, này các Tỷ-kheo, Ta, bậ c Ứng Cúng,
Chánh           Đẳ
ng Giác xuấ     n ởđờ
t hiệ    i. Này các Tỷ -kheo,
Ta có hai vịđệ   tử, hai vịthượ
ng thủ, hiền thiện tên
là Sàriputta và Moggallàna.

17) Một thời sẽđế n, này các Tỷ
-kheo, tên của ngọn
núi này sẽbiế n mất, dân chúng sẽmệ  nh chung, và
Ta sẽnhập diệ  t.

18) Này các Tỷ -kheo,

ng Không kiên c B t an

Cho đếny, này      nhưcác Tỷvậ
-kheo, là vừa đểđủ
đư
ợc nhàm chán, là vừa để  đủ
từbỏ, là vừa đểđủ
giả
i
thoát        đố
i với tấ
t cảcác hành.

KHỔ                                               308

19) ThếTôn nói y, bậ như
c Thiệ  vậ
n Thệnói như
y
xong, bậc Đạo
i nói Sư
thêm: lạ

KHỔ                              309

53    Ki
ếp- Có bao nhiêu k
vượt qua   - Kinh Cá
II, 317

Các Tử Đệ –             II, 317

1) Trú ởSàvatthi.

2) Rồi nhiề           điTôn... u Tỷ-kheo n Thế đế

3) Ngồi xuống một bên, các Tỷ-kheo ấ
y bạ
ch Thế
Tôn:

- Có bao nhiêu ki p, b ch Th t qua?

4) - Rất nhiều, này các Tỷ-kheo, là những kiếp đã
qua, tđã             vượ
qua. Thật không dễgì cóđể    thểđế
m
chúng      c là đượ
một vài kiếp, một vàip, mộ     trăm
t
vài ngàn kiế p, một vài trăm         p.       ngàn

5)

6) - Có thểđư ợc, này các Tỷ   -kheo. Ở đây, này
Tỷ-kheo, có bốn vịđệ tử, tuổi thọmột trămtuổi, sống
đến một trăm        Cứmỗ   năm.
i ngày họnhớđến tră

KHỔ                                        310

ngàn kiếp, này các Tỷ-kheo, các kiếp cđượ
họnhớ
đến là vậ
y. Bốn tử  đệ
ấy tuổi thọmột trămi, sống tu
đến một trăm             năm,
sau một      trăm n năm
mệ nh  đ
chung.

7) Nhiều như             vậ
y, này các Tỷ -kheo, là những kiếp
đã đi     , quađã      vượ
t qua. Thật không dễgì để có thể
đếm chúng                 đượ
c, là một vài kiếp, một vàip, tră
một vài ngàn kiếp, một vài trăm           p.      ngàn

8) Vì sao? Vô thỉlà luân hồi, này các Tỷ-kheo, khởi
điểm không thểnêu irõ      với đố   lưu        chuyể
n luân hồi
của các chúng sanh bịvô minh           y, bịche
tham ái đậ
trói buộc.

Như  vậ y, đã lâu       , nàyngày
các Tỷ-kheo, các Ông
chịu ngđự  khổ, chịu ngđự   thống khổ, chịu ngđự tai
họa, và các mộphầ  n ngày một lớn lên. Cho             đ
vậy, này các Tỷ -kheo, là vừa để   đủcác Ông nhàm
chán, là vừa để  đủ các Ông từbỏ, là vừa để   đủcác
Ông giải thoát   i với tấ     đố
t cảcác hành.

Sông Hằng –319tu2

1) ỞRàjagaha              (Vương          Xá),         V

2) Rồi một Bà-la-môn      đi    đế n ThếTôn...

KHỔ                                            311

3) Ngồi xuống một bên, Bà-la-môn ấ y bạ ch ThếTôn:

- Có bao nhiêu ki p, b ch Th t qua?

4) - Rất nhiề u, này Bà-la-môn, là những kiếp đã
qua, tđã             vượ
qua. Thậ t không dễgì cóđể  thểđế m
chúng      c, là đượ
một vài kiếp, một vài m kiế    tră
p, một
vài ngàn kiế p, một vài trăm        p.        ngàn

5) -

6) - Có thểđư  ợc, này Bà-la-môn. Ví như,         -la-
môn, sông Hằ    ng này từchỗnguồn bắt đầu      n chỗ đế
nó chả y nhậ p vào biển. Sốcát nằ m ởgiữa chặ ng ấ  y,
thật không dễgì cóđể    thểđếm chúng     c là một số đượ
hột cát, là sốtrăm     t cát,hộ
là sốngàn hột cát, là số
trăm ngàn     t cát.      hộ

7) Nhiều hơn     y, này vậ
Bà-la-môn, là những kiế p
đã đi qua,                đã
t qua. Thậ      vượ
t không dễgì có thểđếm
chúng     c, làđượ
một sốkiế  p, một trăm p, kiếlà một
p, là một sốtrăm ngàn
ngàn kiế                         p.          kiế

8) Vì sao? Vô thỉlà luân hồi này, này Bà-la-môn, khởi mđiể không thểnêu irõ     với sựđố lưu nchuy

KHỔ                                            312

luân hồi của các chúng sanh bịvô     minh   che y, bị tham ái trói buộc.

9) Như y, vậ đã lâunàyngày,   Bà-la-môn, các Ông
chịu ngđự  khổ, chịu ngđự thống khổ, chịu ngđự  tai
họa, và các mộphầ n ngày một lớn lên. Cho
vậy, này Bà-la-môn, là vừa để đủnhàm chán, là vừa
đủ để từbỏ, là vừa để  đủ
giải thoát  i với tấ    đố
t cảcác
hành.

10) c Đượ       y, Bà-la-môn ấ nghe nói vậ            y bạ ch ThếTôn:

- Thậ t vi diệu thay, Tôn giảGotama! Thậ  t vi diệ
u
thay, Tôn giảGotama!... Mong Tôn giảGotama nhậ   n
con làm     tử, từnayđệ cho n mạ    đế con trọn
ng chung,
đời quy       ng! ngưỡ

KHỔ                                             313

54     Ki ếp- Một kiếp dài n Kinh Núi – Tương II

Núi –         II, 315

1). .. Trú ởSàvatthi.

-kheo n đi
2) Rồi một Tỷ             ThếTôn;
đế        sau
n      k
đảnh lễThếTôn rồi ngồi xuố
ng một bên.

-kheo ấ 3) Ngồi xuống một bên, Tỷ     y bạ ch ThếTôn:

- M t ki p, b ch Th                nào?

4) - Thậ
t dài, này Tỷ-kheo, là một kiế
p. Thậ
t không
dễgì có thểđế  m là một vài năm, một
một vài ngàn năm hay một

5) -

6) - Có thểđư ợc, này Tỷ-kheo. Ví như,            này
-kheo,
có một hòn n,núi                  đá
một do tuầ      lớmột do
n bềdài,
tuầ n bềrộng, một do tuầ  n bềcao, không có khe hở,
không có lỗhổng, một tảng đá c.thuần        Rồi một  đ
ngư  ời n, đế
cứsau một trăm năm ylại
một lầ n với tấ
m vả  i kàsi. Này Tỷ -kheo, hòn núi

KHỔ                                          314

lớn ấy được làm  y có thểnhư
đi n đo
đế
vậ
ạn tận,
đoạn diệ
t mau hơn là
t kiếp. mộ

7) Như y dài,
vậnày các Tỷ-kheo, là một kiếp. Với
những kiếp dài      như
y, này Tỷ    vậ
-kheo,        t hơn
kiế
p  m
đã qua, hơn một trăm             t ngàn kiếpkiế
đã qua,     t trăm
hơn ngànmộ
p đã qua. kiế

8) Vì sao? Vô thỉlà luân hồi này, này các Tỷ
-kheo,
khởi mđiể   không thểnêu irõ    với sựđốlưu nchuy
luân hồi của các chúng sanh bịvô minh            che
y, bị
tham ái trói buộc.

Như  vậ y, đã lâu       , nàyngày
các Tỷ-kheo, các Ông
chịu ngđự  khổ, chịu ngđự    thống khổ, chịu ngđự tai
họa, và các mộphầ  n ngày một lớn lên. Cho
vậy, này các Tỷ -kheo, là vừa để    đủcác Ông nhàm
chán, là vừa để  đủ các Ông từbỏ, là vừa để    đủcác
Ông giải thoát   i với tấđố
t cảcác hành.

KHỔ                                          315

55     Mũi tên sầu
- Kinh
muộn
KIỆN
SỰ
KHÔNG THỂ CÓ
C – ĐƯỢ
Tăng
391

SỰKIỆN KHÔNG THỂCÓ                ĐƯỢ C–          II, 391

1.- Này các Tỷ-kheo, có năm kiệ  sự
n này không thể
có đư ợc bởi Sa-môn hay Bà-la-môn, bởi Ma hay
Phạ m thiên, hay bởi một ai ởđờ
i.

2. Thếnào        là ?  năm

Phả i bịgià, muốn khỏi già, là một sựkiệ         n
không thểcó cđượ     bởi một Sa-môn hay Bà-la-
môn, bởi Ma hay Phạ    m thiên, hay bởi một ai ở
đời.
Phả i bịbệ nh, muốn không bệ   nh...
Phả i bịchế t, muốn không chế   t...
Phả i bịhoại diệ t, muốn không hoạ   i diệ
t...
Phả i bịtiêu diệ t, muốn không tiêu diệ   t, là sự
kiện không thểcó cđượ      bởi một Sa-môn hay
Bà-la-môn, bởi Ma hay Phạ      m thiên, hay bởi
một ai ởđờ  i.

3. Với kẻphàm phu không học, này các Tỷ-kheo, phải bịgià và già n, đến;     kẻấ y khôngkhi suy              g

KHỔ                                                 316

tư:      "

. Kẻấ     i bịgià, khi
y phả                 u, già
n, sầ
bi, than     khóc,
p ngực,    n đi
bấ
t tỉđậ
đế
nh.

-kheo, đâyi làgọ
Này các Tỷ               kẻphàm phu không
học bịmũi tên         sầ
u muộn tẩ          độ
m thuốc c bắn trúng,
kẻấy tựlàm mình ưu não.

4. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, với kẻphàm phu không học, phả i bịbệnh và bệnhn... đế

...phả     t và chếtn...đế i bịchế

...phả
i bịhoạ
i diệ      i diệtn...đế
t và hoạ

...phả
i bịtiêu diệ                đếtiêu diệtn, đế
t và tiêu diệtn; khi
kẻấy không suy tư:

KHỔ                                            317

. Kẻấ
y phải bịtiêu diệ                  đế
t, khi tiêu diệtn, sầ
u,
bi, than        khóc,
p ngực,      n đi
bất tỉđậ
đế
nh.

Này các Tỷ-kheo, đâyi làgọ
kẻphàm phu không
học, bịmũi tên    u muộn sầ
tẩm thuốc c độ
bắn
trúng, kẻấy tựlàm mình ưu não.

5. Với vịThánhtửcóđệ
học, này các Tỷ
-kheo,
già      ; khi n, giàvịấyđế   suy      tư   n

. Vịấ     i bịgià, khi
y phả         n, khônggià
sầu, không bi, không         p ngực, tha
khôngn bấđi  nh. đế
t tỉ

KHỔ                                      318

6. Lạ                -kheo, với vịThánh i nữa, này các Tỷ                tửcóđệ học,         b nh

ch t

ho i di t

tiêu di t             ; khi tiêu diệtn, đế vịấy suy            tư   như sau:

. Vịấy phả  i bịtiêu diệ
t, khi
đế sầ
tiêu diệtn, không u, không bi, không than khóc,
không        đậ không
p ngực,         n bất tỉnh.đi đế

i là v          t có h c,
c nh                u mu n có t m thu    c
mà k phàm phu không h c b b n trúng, t mình
u mu n, không b b n tên, v
t làm cho mình hoàn toàn t ch t nh.

KHỔ                                           319

Các pháp này, này các Tỷ  -kheo, là        kiện năm
không thểcó cđượ  bởi Sa-môn hay Bà-la-môn, bởi
Ma hay Phạm thiên, hay bởi một ai ởđờ
i.

KHỔ                                       320

56    Mũi tên sầu
- Kinh
muộn
ING
KOSALA – Tăng II, 3

NGƯ ỜI KOSALA –          II, 396

1. Một thời, ThếTôn trú ởSàvatthi (Xá-vệ), tạ
i
Jetavana (Thắng         Lâm), n khu       ông
Anàthapindika. Rồi vua Pasenadi           đến   n
ThếTôn, sau nh          khi
lễThếTônđến,rồi ngồiđả
xuống một bên.

Lúc bấ  y giờhoàng hậ
u Mallikà mệ nh chung. Rồi
một người đi đến Pasenad                      n,
báo tin kềbên tai vua                Pasenad
c Kosala: "Tâu
Đại vương, hoànhnh hậu                  chung". Ma
Đư  ợc nghe nói vậy, vua Pasenadi  c Kosala khổ
đau, ưu tư,u, sữ          thụt        vai,
ng sờ, không nói nên cú
lời.

Rồi ThếTôn biết được vuac Kosala        Pasen
đang đau khổ, ưu           u, sữngtư,
sờ, khôngthụ
n nói với vua Pasenadi
nói nên lời, liề                  c Kosala:

2. - Thưa Đại vương,            kiệ        có thể
n này không   năm
có cđượ  bởi một Sa-môn hay Bà-la-môn, bởi Ma hay
Phạ  m thiên hay bởi một ai ởđờ
i. Thếnào là     ?   nă

KHỔ                                         321

... (Hoàn toàn giống như kinh        n câu:trước
"...
Phả  i kiên trì thếnào", với những thay
i cần thiế t đổ
nế  u có...)

TÔN GIẢNÀRADA –            II, 397

1. Một thời, Tôn giảtrú ởPàtaliputta tại   khu n     v Kukkuta (Kê Viên). Lúc bấy giờ,

Vì quá thương                    yêuvua hoà
u Bhaddà,
không tắ m rửa, không thoa dầu, không       ng,  ă
không lo các công việc, ngày           đêm
u muộn, ôm ấ
p sầ
thân của hoàng hậ  u Bhaddà. Rồi vua Munda bảo
Piyaka,            ngườ
i giữkho bạ
c:

- Này Piyaka,                hãy
t thân hoàng hậ   đặ vào
u Bhaddà
trong một hòm sắt đựng   y dầu,đầ  yvà
lại với đậ
một
hòm sắ t khác; nhờvậy chúng ta có thểthấ y thân
hoàng hậu Bhaddà lâu hơn.

- Thưa      vâng, tâu                Đại   vương

Piyaka,            ngườ
i giữkho  bạc vâng đápt vu
thân hoàng hậ u Bhaddà vào trong một hòm sắtu đề
đầy dầu, yvà     i vớiđậ
lạ     một hòm bằng sắt khác. Rồi
Piyaka, vịgiữkho bạc cho vua ngh

KHỔ                                         322

Hoàng hậ   u Bhaddà của vua Munda                       nh  nà
chung,             đượ thương yêu, vì
c ái luyến
hoàng hậ  u Bhaddà, vua không tắ      m rửa, không thoa
dầu, không          ng, không  ănlo cácuốcông việ c, ngày
đêmu muộ   sầ  n, ôm ấ p thân của hoàng hậ     u Bhaddà.
Hãy vua    để Munda      n yế t kiế n đế
một vịSa-môn hay
Bà-la-môn, sau khi nghe pháp từvịấ          y, có thểbỏ
đư  ợc mũi            tên
u muộ n". Rồi    sầPiyaka,    i giữkho ng
bạc nghĩ như sau:                      Nàrada này"Có trú ở Tô
Pàtaliputta, tại khu              vườ
n Kukkuta.   Tiế ng nđồ  tốtp đẹ
sau đây      c truyền đượ   đi
Tôn giả  về
Nàrada: "Bậ   c Hiền
trí, thông minh, bậ  c trí giả, c đượ  nghe nhiề  u, khéo
nói, thiện biệ n tài, bậc Trưở    ng lão, bậc A-la-hán".
Hãy vua    để Munda     n yế t kiế   đếgiảNàrada. Sau
n Tôn
khi nghe pháp từvịấ    y, vua có thểgạ   t bỏmũi tên     u
muộn". Rồi Piyaka,            i giữkho bạc ngườ     đi
n vua đế
Munda, sau          n, nói vớikhi         đế
vua Munda:

-Tâu Đại vương,                    Nàrada có
nay trúTôn
ở
Pàtaliputta, tại khu            vườ
n Kukkuta. Tiếngn tốt đồp đẹ
sau đây      c truyền đượ   đi    về
Tôn giảNàrada: "Bậ c Hiền
trí, thông minh, bậ  c trí giả, c đượnghe nhiều, khéo
nói, thiệ n biện tài, bậc Trưở ng lão, bậc A-la-hán".
Nếu Đại tvương        kiế            yế rấ
n Tôn giảNàrada,   t có thể,
sau khi nghe pháp từTôn giảNàrada, Đại
thểgạ  t bỏmũi tên     u muộn. sầ

KHỔ                                                323

- Vậ  y này Piyaka, hãy tin cho Tôn giảNàrada c    đ biết.

Rồi vua nghĩ:          nghĩ,"Làmmột   saongư ta
phải đến thăm      nào một như     thế
Sa-môn hay Bà-la-
môn sống ởtrong quốc , từ
độtrước chưa    c ai
biế
t?"

- Thưa      vâng, tâu            Đại      vương

Pijaka,             ngườ
i giữkho  bạc vâng đáp vu
đến Tôn giảNàrada, sau               nh lễkhi
Tôn giả đế
Nàrasa rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên,
Piyaka, vịgiữkho bạ  c bạ
ch Tôn giảNàrada:

Hoàng hậ u Bhaddà của vua Munda, th
mệnh chung,      c ái luyến, đượthương yê
thương  êu hoàngyhậu Bhaddà, nên vua không tắ    m,
không thoa dầu, không               ăn
ng, không  lo cácuốcông
việc, ngày       u muộ đêm
n, ôm ấ p sầ
thân hoàng hậ   u
Bhaddà. Lành thay,             Nàrada thuyế  t thưa
pháp
cho vua Munda           nào vuanhưđểMundasau thếkhi
nghe pháp từTôn giảNàrada, có thểgạ   t bỏmũi tê
sầu muộn.

để - Này Piyaka, nay là thời vua Munda làm những gì vua nghĩ      i thời.   là phả

KHỔ                                        324

Rồi Piyaka,    i giữkho bạ ngườ
c, từchỗngồingđứdậy,
đảnh lễtôn giảNàrada, thân bên hữu ng   hướ
vềngài
rồi ra đi,              và sau
n vua Munda;     đikhi đến,
đế     ithư
vua Munda:

- Tâu Đại vương, c sắpcơ đặ
t vớ   hội
i Tôn giả đã
Nàrada. Này Đại vương hã
nghĩ i thờ
là i. phả

- Vậ                       ng các cỗxe tốtp. đẹ y này Piyaka, hãy cho thắ

- Thưa      vâng, tâu              Đại      vương

Pikaka,          ngườ
i giữkho bạc vâng       đ cho
áp vua Munda,
thắ                  đạ thưa
ng các cỗxe tốtp, rồi             vớ
i vua Munda:

- Tâu Đại vương,
xe tốt đẹp
các  đãcỗ th
ng xong.
Nay Đại vương hãy làm nh
phải thời.

2. Rồi vua Munda leo lên cỗxe tốtp, cùngđẹ với các
cỗxe tốt đẹp nkhác        khu n vườ  đi đế
Kukkuta  với uy
nghi oai lực của nhàyế        t vua
n Tôn để
kiế      giảNàrada.
Vua đi xe xa tcho                 xe có thểđến
đi c,đượđườ
rồi xuống xe,     vàođi      khun.bộ
Rồi  vườ vua Mun
đế n Tôn giảNàrada, sau               nh lễkhi
Tôn giả đế
Nàrada rồi ngồi xuống một bên. Rồi Tôn giảNàrada
nói với vua i mộ      đang
t bên.    ngồ

KHỔ                                          325

Thếnào          là ?  nă

3. Bịgià và muốn không già, là một sựkiệ        n không
thểcó đư ợc bởi một Sa-môn hay Bà-la-môn, bởi Ma
hay Phạ m thiên, hay bởi một ai ởđờ       i. Bịbệ nh và
muốn không bệ  nh... bịchế  t và muốn không chế    t... bị
hoạ i chế
t và muốn không hoạ     i diệt... bịtiêu diệ t và
muốn không tiêu diệ   t, là một sựkiệ   n không thểcó
đư ợc bởi một Sa-môn hay Bà-la-môn, bởi Ma hay
Phạ m thiên, hay bởi một ai ởđờ   i.

4. Với phàm phu không học, thưa Đại                     i bị v
già và già đến;                n, kẻấy và       không  khi s   g
"Không phả   i chỉmột mình ta phả    i bịgià và           n. gi
Nhưng      i với đố
loài hữu tình, có đến, có                t,  đ
có sanh, tấ t cảloài hữu tình      u phả  i bịđề
già và già
đế n. Và nế u phả i bịgià và n,khi          ta lại sầu,già
bi,  đ
than khóc,     p ngực, nđậ    đibấ t tỉ đế
nh, thời ăn      ng, uố
không làm ta ưa                        thànhthích;
xấ u xí; các     t
công việ c không có xúc tiế  n, kẻthù sẽhoan hỷ      ; bạ  n
bè sẽlo buồn". Kẻấ    y phả
i bị già, khi         n, sầu, bi,già
than khóc,     p ngực, nđậ    đi
bấ t tỉnh.đế

5. Lạ i nữa, thưa Đại           i kẻphàmvương,
phu không          v
học, phả  i bịbệ nh và bệnhn... đếphải bịchết và chết
đế n... phả i bịhoại diệ      i diệtn...đế
t và hoạ           phải bịtiêu

KHỔ                                                   326

t và tiêu diệtn; đế
diệ                                đế
khi tiêu diệtn, kẻấy không
suy tư:

.
Kẻấ
y phả i bịtiêu diệ                  đế
t, khi tiêu diệtn, sầ
u, bi than
khóc, p ngực,đậ n đi  bất tỉ  đế
nh.

Thưa Đại vương,              đây
i là kẻphàm phu         gọ
không học
bịmũi tên     sầ
u muộn tẩ
m thuốc c bắđộn trúng, vịấ
y
tựlàm mình ưu não.

6. Với vịThánh
tửcóđệ
học, thưa
i vương,
Đạ
già b
đế n; vịấy có suy tư:

". Vịấ  y
i bịgià, khi
phả         n, khônggià
sầ     đế
u, không bi, không
than khóc,       không
p ngực,    không   đậ
n bấ    nh.đi đ
t tỉ

KHỔ                                             327

Thưa Đại vương,      i là vịThánh     đây
tửcóđệ họ gọ
c,
được nhổlên là umũi      muộn có tên
tẩm thuốc  sầ  c, độ
mà kẻphàm phu không học bị bắn trúng, tựlàm mình
ưu não. u muộ    Không
n, không bị sầ
tên bắ n trúng, vị
Thánh   tửtựđệ
làm mình               đượ
c hoàn toàn  tịch tịnh.

7. Lạ  i nữa, thưa Đại                    i vịThánh vương,  tửcóđệ học phả   i bịbệ  nh và bệnhn... đế       phả i bịchế  t và chế  t đế n... phả  i bịhoạ  i diệ t và hoạ  i diệtn...đế  phả  i bịtiêu diệ t và tiêu diệtn; đế     khi tiêu diệtn, vị     đếấ y có suy tư: "Không          i chỉmột mình  phả  ta phả i bịtiêu diệ  t và tiêu diệt đến. i vớ               Nhưng i các loài hữuđố   tình, có đến, cót, có              đi, sanh, tấ  có t cảcácdiệloài hữu tình đề u phả  i bịtiêu diệ   t và tiêu diệtn. Và    đế  nế u phả  i bị tiêu diệ t và tiêu diệtn, ta    đếlạ i sầu, bi, than             p ngực, nđi        bấ t tỉ  đế nh,  thời ăn uống khô thích, thân ta trởthành xấ       u xí; các công việ     c không có xúc tiế    n; kẻthù sẽhoan hỷ        ; bạ n bè sẽlo buồn". Vịấ   y phả  i bịtiêu diệ   t, khi tiêu diệtn không  đế sầ      u, không bi, không p ngự                              thanc, không khó đin bấ   đế t tỉnh.

Thưa Đại vương,       i là vịThánh     đây
tửcóđệ
họgọ
c,
được nhổlên là umũi       muộn có têntẩm thuốcsầ c độ
mà kẻphàm phu không học bị  bắn trúng, tựlàm mình
ưu não.u muộ    Không
n, không bị  sầ
bắn tên, vị
Thánh
đệtửtựlàm mình               đượ
c hoàn toàn   tịch tị
nh.

KHỔ                                                    328

Các pháp này, thưa                    kiệ   Đại v
n không
thểcó cđượ  bởi Sa-môn hay Bà-la-môn, bởi Ma hay
Phạm thiên, hay bởi một ai ởđời.

KHỔ                                      329

8. Sau khi              được          nghe i như Tôn giảNàrada:

- Thưa      Tôn      giả , pháp thoạ i này tên gì?

t vậy, thưa cTôn
- Thậ                     nhổlên
giả,
là umũi
đượ
muộn! Khi con nghe pháp thoại này, u mũi
muộn đã được   n tậ
n.      đoạ

Rồi vua Munda bả o Piyaka, vịgìn giữkho bạ c:

- Này Piyaka, hãy cho thiêu đốt thân của hoàng hậ
u
Bhaddà, rồi xây tháp cho hoàng hậ u. Bắtu từđầhôm
sau, chúng ta sẽtắm rửa, sẽthoa dầ u, sẽăn cơm,
lo làm các công việc.

KHỔ                                         330

57       Một cây gậy được qu khi thì rơi xuống.. Tương V, 638

Cái Gậy –        V, 638

1) ...

2) --

Cũng vậy, -kheo,
này các
cácTỷ chún
minh che lấp, bị khát ái
chuyển, khi thì đi từ th
thì đi từ thế giới   ? Vì
kia
rằn
đ
không thấy
bốn Thánh
.   đế

3) Này-kheo,
các Tỷ
bốn           Thánh
?      đế

Thánh    đế về   Khổ,
Thánh    đế về   Khổ tập,
Thánh    đế về   Khổ diệt,
Thánh    đế về   Con Đường

4) Do vậy, -kheo,
này các
một
Tỷ cố g
làm để: "Đây
rõ biết
là Khổ". Một

KHỔ                            331

làm để rõ biết: "Đây là
phải làm để rõ biết: "Đâ
cần làm
phảiđể rõ biết: "Đây
Khổ diệt".

KHỔ                 332

58       Nghiệp đoạn đo
tận
ạn tận
-thì
Kinh Đoạn
– Tương
Tận  V, 1

Đoạn Tận –    V, 136 (Khaya)

1) ...

2) -- Con đường nào,            đạo
-kheo, lộ
đưa đến đoạn tận                khát ái
đạo lộ ấy.

3)

Tứcbảy
là giác
Thế chi.
nào là bảy?
trạch pháp giác chi, tin
khinh an giác chi, . định

4) Khi       được     nói      vậy, : Tôn

--

5) -- Ở đây, này
-kheo Udàyi,
tu tập Tỷ
niệm
liên hệ đến viễn ly, liê
đoạn diệt, hướng đến từ
lượng, .không sân

KHỔ                                 333

Đối với niệm
vịgiác
tu tập
chi liên
liên hệ đến ly tham, liê
từ bỏ, quảng đại, to lớn
ái được đoạn tận.
ái được
Do khát
đoạn
nghiệp
được đoạn tận. Do ngh
khổ được đoạn tận.

6-11) ... trạch pháp giác giác chi... khinh an giá

12) Ở -kheo
đây, xả
tu
Tỷ
giác
tậpchi liên
ly, liên hệ đến ly tham, li
đến từ bỏ, quảng đại, to

Đối vớixả
vị
giác
tu chi
tập liên hệ
hệ đến ly tham, liên hệ
bỏ, quảng đại, to thìlớn,
khát ái v
được đoạn tận. Do khát
nghiệp  á
được đoạn tận. Do nghiệp
khổ
được đoạn tận.

13) Như vậy, này Udàyi, nghiệp đoạn tận. Do nghi tận.

KHỔ                     334

59    Pháp đưa đến đauÀ                                 k KI ẾN– Tăng I, 66

TÀ KIẾN –         I, 66

1. - Ta không thấ    y một pháp nào khác, do pháp ấ  y,
các pháp bấ   t thiện chưa sanh    c sanh khở đượ
i, và các
pháp bấ t thiện đã sanh ng,             đi  quảngđến  i, đạ
tă
như          . Này các Tỷ  -kheo, với người có tà kiến,
thời các pháp bấ   t thiện chưac sanh    sanh khởi, vàđượ
các pháp bấ   t thiện đã sanh ng,            đi  quả đến
ng
đạ i.

2. Ta không thấ  y một pháp nào khác, do pháp ấy, các
pháp thiện chưa c sanh       sanh khởi, vàđượ
các pháp
thiện đã sanh đi                        đến đại,
ng, quảng         tăng
. Này các Tỷ-kheo, với ngườ  i có chánh
kiế n, thời các pháp thiện chưa c sanh     sanh khởi, đư
và các pháp thiện đã sanh ng,               đi quả đến
ng
đạ i.

y một pháp nào khác, do pháp ấ
3. Ta không thấ                               y, các
pháp thiện chưa sanhi, và                không
các pháp  sa
thiện đã đo      sanh
ạ n diệt,  bịnhư   n. Này tà
các Tỷ-kiế
kheo, với ngườ          n, thời các pháp thiện chư
i có tà kiế
sanh không sanh khởi, và các pháp thiện đã sa
đoạ n diệ
t.

KHỔ                                              335

4. Ta không thấ y một pháp nào khác, do pháp ấ y, các
pháp bấ t thiện chưa sanh                      không
khởi, và  các
pháp bấ t thiện đã đo      sanh
ạn diệt,   bịnhưn. chá
Này các Tỷ   -kheo, với người có chánh kiến, thời các
pháp bấ t thiện chưa sanh i, và                không
các
pháp bấ t thiện đã đo      sanh
ạn diệt.  bị

y một pháp nào khác, do pháp ấ
5. Ta không thấ                                y, tà
kiến chưa c sanh     sanh         đượ
khởi, hay tà kiến đã s
đi đến tăng trưởng,                              như
. Này các
Tỷ-kheo, do không như             nên tà lý
kiến tác   chư
sanhc sanh  đượkhởi, hay tà kiến đã sanh đ
trưởng.

6. Ta không thấy một pháp nào khác, do pháp ấ  y,
chánh kiến chưa c sanh                  đượ
sanh khởi, hay chánh
kiến đã sanh được tăng                      . Này trư
các Tỷ-kheo, do như lý             tác
nên chánh  kiếný,   chư
sanhc sanh đượ khởi, hay chánh kiến đã sanh     c
tăngng. trưở

7. Ta không thấy một pháp nào khác, do pháp ấ y, các
chúng sanh sau khi thân hoạ i mạng chung, bịsanh
vào cõi dữ, áca xứ,    thú,   đị
a ngục, như
đọ        tà
n. Này kiế
các Tỷ -kheo, Các chúng sanh            tà kiến, saucó đ
khi thân hoại mạng chung, bịsanh vào cõi dữ, ác thú,
đọ a xứ,ị   đ c.
a ngụ

KHỔ                                           336

8. Ta không thấ y một pháp nào khác, do pháp ấ y, các
chúng sanh sau khi thân hoạ i mạng chung,     c sanh   đ
vào cõi lành, cõi Trời, cõi đời          chánh kiế này,
n.
Này các Tỷ-kheo, các chúng sanh               chánh có
kiến, sau khi thân hoạ i mạng chung,      c sanh lên đượ
cõi lành, cõi Trời, cõii này.đờ

9. i với Đố      ngườ
i có tà kiế n, phàm mọi thân hành
hoàn toàn                 được chấ
c thực hiện,        đượ p nhậ n theo tà
kiế n, phàm mọi khẩ  u hành... phàm mọi ý hành hoàn
toànc thự    đượ
c hiện, c chấ   đượp nhậ n theo tà kiến,
phàm có tư                    tâm
nào, phàm          sở nh đị
có quyết        nào,
phàm ccó     nguyệ  nướnào, và phàm có các hành nào,
tất cảpháp ấy đưa     n khôngđếkhảlạ c, không khảhỷ  ,
không khảý, đưa      n        đế          . Vì cớsao?
Vì tánh ác của kiến.

Vì cớsao? Vì tánh ác của hột giống. Cũng        y, này vậ
các Tỷ -kheo,     i với đốngườ
i có tà kiế n, phàm mọi
thân hành... Vì tánh ác của kiế n, này các Tỷ -kheo.

10.i với
Đố ngườ
i có chánh kiế
n, phàm mọi thân
hành hoàn c thựctoàn
hiện,c đượđượ
chấ
p nhậ
n theo

KHỔ                                                337

chánh kiến, phàm mọi khẩ  u hành... phàm mọi ý hành
hoàn toàn                 được chấ
c thực hiện,         đượp nhận theo
chánh kiến, phàm có                     tưcó tâm
nào, phàm     quyế t   s
định nào,c nguyệ         phàm         có
n nào, và phàmướcó các
hành nào, tất cảpháp ấy đưa    n khảlạ đế
c, khảhỷ , khả
ý, đưa  n hạ      đếan lạ
nh phúc,     c. Vì cớsao? Vì tánh hiề n
thiệ
n của kiế n, này các Tỷ-kheo.

Vì cớsao? Vì tánh
hiề     n của hột giống. Cũng
n thiệ                                vậ
y, này các Tỷ-kheo,
đối với ngườ i có chánh kiến, phàm mọi thân hành...
Vì tánh hiền thiện của kiến, này các Tỷ-kheo.

KHỔ                                               338

60    Ph
ạm hạnh được sống
u
tri đau khổ - Kinh
Tương V, 16

Với Mục Đích Gì –   V, 16

1) Nhân         duyên       ở   Sàvatthi

2) Rồi rất  nhiều
-kheo đi đến
Tỷ Thế
đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi

3) Ngồi         một  bên,
-kheo ấycác
bạch
Tỷ T

-- Ở đây,       bạch    Thế     Tôn,   cá
chúng con:
Được hỏ
vậy, bạch Thế Tôn, chúng
đạo ấy như sau:

. Được hỏi như vậy
vậy,và  bạ
Thế Tôn, có phải chúng c
Thế Tôn, chúng con không
điều không thật, chúng
thuận pháp, và những ai
pháp và thuận pháp, rích?khôn

KHỔ                                 339

4) -- Này các  Tỷ các Ông đượ
-kheo,
trả lời như vậy là các Ô
các Ông không xuyên tạc
Ông trả lời đúng pháp và
vị đồng pháp, nói lời đ
không có cơ hội   Này để
các
-kheo,chỉ
Tỷ t
do
mục đích liễu tri đau kh
sống dưới Ta.

Này các  Tỷ nếu các du sĩ
-kheo,
Ông:
nào             Được hỏi
thời các Ông hãy trả lời
như sau:

5) Này-kheo,
các Tỷ  thế nào là c
là đạo lộ đưa đến liễu t
Thánh đạo    Tám
ngành, tức là chánh
tư duy, chánh ngữ, chánh
tinh tấn, chánh niệm, -kheo, ch
đây là con đường, đây là
đau khổ này.

6) Được hỏi -kheo,
vậy, này
các các
Ôn
trả lời cho các du sĩ ngo

KHỔ                         340

KHỔ   341

61    Th ấy khổ mới tu -                                  K NGỰA– Tăng II, 31

GẬY THÚC NGỰA –                II, 31

1. - Có bốn loài ngựa hiền thiệ
n thuầ n thục này, này
các Tỷ -kheo, có mặ     n hữu ởđờ
t, hiệ         i. Thếnào là bốn?

Ở đây,         này
-kheo,các      Tỷ
có loài ngựa hiề
n thiệ
n
thuầ
n thục,
:

Nhưy, nàyvậcác Tỷ-kheo, ởđây ilà     ngựa loạ
hiề
n thiện thuần thục. Này các Tỷ-kheo, đây     i
ngựa hiền thiệ
n thuần thục thứnhấ
t, có mặ
t, hiệ
n hữu
ởđờ i.

2. Lạ                -kheo, ởđây có a hiề
i nữa, này các Tỷ                loài
n
thiện thuần thục,

:
Nhưy, này  vậ
các Tỷ-kheo, ởđây là a loài     hiền thiệ    ngự
n thuần
thục. Này các Tỷ-kheo, đâya hiề          là    nloà
n thiệ
thuần thục thứhai, có mặ    n hữu ởđờ
t, hiệ         i.

KHỔ                                               342

3. Lạ                -kheo, ởđây có a hiề
i nữa, này các Tỷ                loài
n
thiện thuần thục,

: "Hôm nay, ng
xe u điềngựngựa sẽbảo ta làm nggì              thế và
nào?" Như     y, nàyvậ
các Tỷ -kheo, ởđây làa loà
hiền thiện, thuần thục. Này các Tỷ-kheo, đây
ngựa hiề n thiện thuần thục thứba, có mặ
t, hiệ
n hữu
ởđờ i.

4. Lạ                -kheo, ởđây có a hiề
i nữa, này các Tỷ                loài
n
thiện thuần thục,

Nhưy, này vậcác Tỷ-kheo, ởđây làa loà
hiề
n thiện, thuần thục. Này các Tỷ-kheo, đây
ngựa hiền thiệ      n thục thứtư, t,có
n, thuầ                hiệ  mặ
n hữu
ởđờ i.

Này các Tỷ-kheo, có bốn loài ngựa hiề
n thiệ
n, thuầ
n
thục, có mặ    n hữu ởđờ
t, hiệ          i.

KHỔ                                           343

5. Cũng        vậ
y, này  các Tỷ-kheo, có bốn hạng ingư
hiền thiệ
n, thuầ n thục này có mặ      n hữu ởđờ
t, hiệ       i.
Thếnào là bốn?

Ở đây, này       -kheo, các
có hạng Tỷingườ
hiề
n thiện,
thuần thục nghe tại một làng hay thịtrấn kia, có
ngư ời đàn bà hay           ng bịkhổngười
đau hay    đà
mạ ng chung; ngườ i ấy do vậy bịdaong, độ   kích
thích.

Bịkích thích, vịấy như n.lý tinh                     c
Do tinh cần, với thân, vịấ  y chứng ngộđư   ợc tối
thắ
ng sựthậ               , vịấ
t; với trí tuệ     y sau khi thểnhậ p,
thấy cđượ sựthậ  tấy.

6. Lại nữa, này các Tỷ -kheo, ởđây có hạng     i
hiền thiện thuần thục, không có nghe tạ
i một làng
hay thịtrấn kia, có người đàn
bịđau hay    khổbịmệnh chung,                nhưng
tựmình
thấy ngư ời đàn bà hay đau                người  ha

KHỔ                                             344

mệ  nh chung, ngườ   i ấy do vậy bịdaong, độ   kích
thích. Bịkích thích, vịấy như n.        lý       tinh
Do tinh
cần, với thân, vịấ y chứng ngộđược sựthậ
t tối thắng;
với trí tuệ, vịấy sau khi thểnhập, thấy cđượsựthậ t
ấy.

7. Lạ i nữa, này các Tỷ  -kheo, ởđây có hạng          i
hiền thiệ n, thuần thục không có nghe tạ   i một làng
hay thịtrấn kia, có người đàn
bịkhổđau hay         mệ       bị không có tựmình
nh chung,
thấy người đàn bà hay                         đau ngư   ha
mệnh chung.có một              Nhưng,   ngườ
i bà conkhi
hay
ngư ời ngđồ   một huyế t thống khổđau hay        mệ nh bị
chung, ngườ   iấy do vậ y bịdaong, độ  kích thích. Bị
kích thích, vịấy như n.          lýDo tinhtinhcần, với cầ
thân vịấ  y chứng ngộđư   ợc sựthật tối thắ ng; với trí
tuệ, vịấ y sau khi thểnhậ p, thấy cđượ sựthậ  tấy.

KHỔ                                             345

8. Lạ i nữa, này các Tỷ    -kheo, ởđây có hạng           i
hiền thiệ n thuầ n thục không có nghe tạ   i một làng hay
thịtrấn kia, có người đàn b
khổđau hay          nh chung,mệ không có tựmình thấ     y
ngư ời đàn bà hay người                        đau hay      đà
mệnh chung, không có ngngư
một huyế   t thống khổđau hay        mệ        bị
nh chung.        Như
khi tựmình cả    m xúc những cả   m thọvềthân khổđau,
nhói, đau        chói đau,       t, kịch liệt,mãnh
không phả iliệ
khảhỷ   , không khảý, t đoạ    mạ  ng sống, vịấ  y bịdao
độ ng, kích thích. Bịkích thích, vịấy như n.lý t
Do tinh cầ   n, với thân, vịấ y chứng ngộđư     ợc sựthậ t
tối thắ ng; với trí tuệ , vịấ y sau khi thểnhậ     p, thấ
y
đư ợc sựthậ   tấ y.

KHỔ                                                346

Này các Tỷ -kheo, có bốn hạng ingườhiề
n thiệ
n
thuầ
n thục này có mặ     n hữu ởđờ
t, hiệ       i.

KHỔ                                      347

62    Th
ế nào là khổ Kh
tập
ổ –k
Tương II, 131

Khổ–          II, 131

1)... Trú Tạ i Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, Ta sẽgiảng sựtập khởi và sự đo ạn diệ t của khổ. Hãy nghe...

I

3) Và này các Tỷ-kheo,

4) Do duyên con mắ t và các sắ
c, nhãn thức khởi lên.
Do ba cái tụhội nên xúc khởi. Do duyên xúc nên có
thọ. Do duyên thọnên có ái. Này các Tỷ  -kheo, đây
là khổtập khởi.

5) Do duyên tai và các tiế ng...

6) Do          duyên          mũi   và     các h

7) Do duyên lư ỡi và các vị ...

8) Do duyên thân và các xúc...

KHỔ                                           348

9) Do duyên ý và các pháp, ý thức khởi lên. Do ba
cái tụhội, nên có xúc. Do duyên xúc nên có thọ. Do
duyên thọnên có ái. Này các Tỷ-kheo, đây        tậ
p l
khởi.

II

10) Và này các Tỷ-kheo,

11) Do duyên con mắ    t và các sắ c, nhãn thức khởi lên.
Do ba cái tụhội, nên có xúc. Do duyên xúc nên có
thọ. Do duyên thọnên có ái. Do ly tham,             n diệ
t
ái ấy một cách hoàn toàn nên thủdiệ         t. Do thủdiệ t
nên hữu diệ t. Do hữu diệ  t nên sanh diệ t. Do sanh diệ t
nên già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não            n diệt.  đềuNh
vậ y là sựđoạ n diệt của toàn bộkhổuẩ     n này. Này các
Tỷ-kheo, đây là         đoạn khổ
diệ t.

12) Do duyên lỗtai và các tiếng,          nên c sanhnhĩ khởi...

13)       Do      duyên          mũi thứ vàc sanhcác khởi...

14)       Do      duyên        lưỡ
i và các vịnên thiệ
t thức sanh
khởi...

15) Do duyên thân và các xúc nên thân xúc sanh khởi...

KHỔ                                                349

16) Do duyên ý và các pháp nên ý thức sanh khởi.
Do ba cái tụhọp nên có xúc. Do duyên xúc nên có
thọ. Do duyên thọnên có ái. Do sựly tham,         n diệ
t đ
ái ấy một cách hoàn toàn nên thủdiệ       t. Do thủdiệt
nên hữu diệ t. Do hữu diệ  t nên sanh diệt. Do sanh diệ
t
nên già chết, sầ u, bi, khổ, ưu,n diệt.      não đoạ  Như
y
là sựđoạ n diệ t của toàn bộkhổuẩ    n này.

-kheo, đây
17) Này các Tỷ                 là
đo
ạn khổ
diệ
t.

ThếGiới –          II, 134

1). .. Trú ởSàvatthi.

2)... Này các Tỷ -kheo, Ta sẽgiả ng vềsựtập khởi và sựđo   ạn diệt của thếgiới. Hãy nghe...

I

3) Và này các Tỷ-kheo,

4) Do duyên con mắt và các sắc, nhãn thức khởi
lên. Do ba cái tụhọp, nên có xúc. Do duyên xúc nên
có thọ. Do duyên thọnên có ái. Do duyên ái nên có
thủ. Do duyên thủnên có hữu. Do duyên hữu nên có
sanh. Do duyên sanh, nên có già chế  t, sầ
u, bi, khổ,
ưu, não sanhgiớ                 khởi.
i tậ
p khởi.    Đây     l

KHỔ                                             350

5) Do duyên lỗtai và các tiế ng...

6) Do duyên lỗmũi và các hương ...

7) Do duyên lư ỡi và các vị ...

8) Do duyên thân và các xúc...

9) Do duyên ý với các pháp, ý thức khởi lên. Do ba
cái tụhọp nên có xúc. Do duyên xúc nên có thọ... Do
duyên sanh nên già chế     u, bi, khổ, ưu, não
t, sầ
khởi. Này các Tỷ-kheo, đây          p khởi là
tậ      của thế sự
giới.

10) Và này các Tỷ -kheo,

11) Do duyên con mắ  t và các sắc, nhãn thức khởi lên.
Do ba cái tụhọp nên có xúc. Do duyên xúc nên có
thọ. Do duyên thọnên có ái. Do sựly tham,            n
diệt ái ấy một cách hoàn toàn nên thủdiệ     t. Do thủ
diệt nên hữu diệt... đoạ       Đây  n diệ làbộsự
t toàn    khổ
uẩn này. giới        Đâynđoạ    là
diệ t.   thế

12) Do duyên lỗtai và các tiế ng...

13) Do duyên lỗmũi        và        các hương.

14) Do duyên lưỡ i và các vị ...

KHỔ                                            351

15) Do duyên thân và các xúc...

16) Do duyên ý và các pháp, ý thức sanh khởi. Do ba
cái tụhọp nên có xúc. Do duyên xúc nên có thọ. Do
duyên thọnên có ái. Do sựly tham,        n diệ t ái ấ
đoạ
y
một cách hoàn toàn nên thủdiệ  t. Do thủdiệt nên hữu
diệt... đoạ     Đâyn diệ   là
t của toànsựbộkhổuẩ   n này.

-kheo, đây
17) Này các Tỷ       giới nlà
đoạt. thế
diệ

Nàtika –        II, 136

1) Như      vầ y tôi nghe.

Một thời ThếTôn ởNàtika, trong ch.                       că

2) Rồi ThếTôn trong                khi      độc n tọa tuyên           c thuyết pháp môn này:

3) Do duyên con mắt và các sắc nên nhãn thức
sanh khởi. Do ba cái tụhọp nên có xúc. Do duyên
xúc nên có thọ. Do duyên thọnên có ái. Do duyên ái
nên có thủ... yNhư   là sựtậ  vậ
p khởi của toàn bộkhổ
uẩn này.

4) Do duyên lỗtai và các tiế ng...

KHỔ                                            352

5) Do duyên lỗmũi và các hương ...

6) Do duyên lư ỡi và các vị ...

7) Do duyên thân và các xúc...

8) Do duyên ý và các pháp nên ý thức khởi lên. Do
ba cái tụhọp nên có xúc. Do duyên xúc nên có thọ.
Do duyên thọnên có ái. Do duyên ái nên có thủ...
Nhưy làvậ  sựtập khởi của toàn bộkhổuẩ n này.

9) Do duyên con mắ  t và các sắc nên nhãn thức sanh
khởi. Do ba cái tụhọp nên có xúc. Do duyên xúc nên
có thọ. Do duyên thọnên có ái. Do sựly tham,       n
diệt ái ấy một cách hoàn toàn nên thủdiệ   t. Do thủ
diệt nên hữu diệt...y làNhư    sựđoạ   vậ
n diệt của toàn
bộkhổuẩ   n này.

10) Do duyên lỗtai và các tiế ng...

11) Do duyên lỗmũi        và        các hương.

12) Do           duyên i và các vị ...    lưỡ

13) Do duyên thân và các xúc...

14) Do duyên ý và các pháp nên ý thức sanh khởi.
Do ba cái tụhọp nên có xúc. Do duyên xúc nên có
thọ. Do duyên thọnên có ái. Do sựly tham,  n diệ
t đ

KHỔ                                           353

ái ấ
y một cách hoàn toàn nên thủdiệt. Do thủdiệ t
nên hữu diệt... Nhưy làvậ
sựđoạ n diệt của toàn bộ
khổuẩ n này.

II

15) Lúc bấ
y giờmột vịTỷ-kheo           đang
ng nghe       đứ
trộm ThếTôn.

16) ThếTôn thấ
y vịTỷ-kheo        đang
ng nghe trộđứ
m.

y, ThếTôn nói với vịTỷ-kheo ấ 17) Sau khi thấ                           y:

- Này Tỷ-kheo, Ông có nghe pháp môn này không?

- Thưa ch có,    bạ ThếTôn.

18) Này Tỷ-kheo, Ông hãy học pháp môn này. Này
Tỷ-kheo, Ông hãy học thuộc lòng pháp môn này.
Này Tỷ -kheo, pháp môn (này) liên hệđế  n mục
đích và           căn
n Phạm hạnh.bả

KHỔ                                            354

63    Trước kia và nay Ta
Kh
ổ và con đường di
Anuràdha – Tương II

Anuràdha –       III, 210

1) Như      vầ y tôi nghe.

Một thời ThếTôn ởVesàli,     iĐạ i Lâm, tạTrùng Các giảng ng.  đườ

2) Lúc bấ y giờTôn giảAnuràdha ởmột cái chòi trong rừng, không xa ThếTôn bao nhiêu.

u ngoại đạo du
3) Rồi nhiề                          n Tônsĩ  giả đi
Anuràdha;           sau
n, nói         khi
lên với Tôn       đế
giảAnuràdha
những lời chào đón         sau khi hỏi       thăm,
nói lên những
lời chào đón u,            hỏi
rồi ngồithăm
xuống một thâ
bên.

4) Ngồi xuống một bên, các ngoại   đạo   du y nói        s với Tôn giảAnuràdha:

- Này Hiề n giảAnuràdha, bậc Như       y là Lai
Tối   ấ
thượ ng nhân, Tối thắng nhân,       c Tốđã
i thắng đạt
quả, bậc Như Lai    y, đư
ợcấ xem là theo      đã t
bốn ng   trườ
hợp: "Như tồnLai i sau khi chết; Nh
tạ

KHỔ                                        355

lai không tồn tạ i sau khi chết; Như     tồn tại Lai
và
không tồn tại sau khi chết; Như            Lai
không tồn tại và
không không tồn tạ  i sau khi chế
t".

5) cĐượ
nói vậ
y, Tôn giảAnuràdha nói với các ngoạ
i
đạo du y:    sĩ ấ

- Này Chư      n, bậc Hiề Như Lai,       ng nhân, Tối
Tối   t
thắng nhân, bậc đã c đạt     Tối thắng đượ
quả , bậc Như
Lai ấy được xem ralà                       đã tuyê
ngoài bốn       trườ
ng
hợp như       "Như sau:  nLai
tạ      tồ
i sau khi chết; Như
không tồn tại sau khi chết; Như        n tạ   Lai
i và không tồ
i sau khi chết; Như Lai
tồn tạ                                 n tạ      không
i và không
không tồn tại sau khi chế
t".

6) cĐượ          y, các ngoại đạo du nghe nói vậ                 i                    s Tôn giảAnuràdha như sau:

- Hoặ c là vịTỷ-kheo này mới tu học, xuấ
t gia không
bao lâu. Hay vịnày là vịTrưởng lão,        ngu dốnhưn
t
không có học tậ p.

7) Rồi các ngoại đạo            du
y sau        sĩ
khi chỉ  trích ấ
Tôn
giảAnuràdha là mới tu học, là ngu si, liề
n từchỗngồi
đứ ng dậy và ra đi.

đạ
8) Rồi Tôn giảAnuràdha, sau khi các ngoạio du
sĩ ấy        ra
không       đi
bao lâu, liền suy nghĩ   :      nh

KHỔ                                               356

i ng pháp, nói lên l i thu n v            mc a Ngài, s                        qu trách

9) Rồi Tôn giảAnuràdha        n Thếđi
Tôn, sauđế
khi
đến,   nh lễđả
ThếTôn rồi ngồi xuố ng một bên.

10) Ngồi xuống một bên, Tôn giảAnuràdha bạ ch ThếTôn:

- Ở đây,      ch Thếbạ Tôn, con ởtrong một cái chòi
trong rừng không xa ThếTôn bao nhiêu. Rồi bạ        ch
ThếTôn, nhiề    u ngoại đạo ndu                 sĩ
con; sau khi đi
đế n... nói với con như n giả           sau:Anuràdha,"Này
bậc Như              Lai ng
y là Tối       thượ
ấnhân, Tối thắng nhân,
đã đạt             đượ
c Tối thắng quả , bậc Như Lai       c xem ấy
là đã theo       tuyênbốn ng   trườ
bố
hợp: ‘Như           i La
n tạ
sau khi chết... Nhưn tạ             Lai
i và khôngkhông
không
tồn tạ i sau khi chết’".

11) c Đượ  nói vậy, bạch ThếTôn, con nói với các
ngoại đạo du sĩ ấy n. như               .. không sau
tồn tạ
i sau khi chết".

KHỔ                                            357

12) c Đượnghe nói vậ y, các ngoại đạo du
i s
con: "Hoặc là Tỷ-kheo này mới học... nhưng
t,
không có học tập".

13) Rồi các ngoại đạo       y saudu     sĩ
khi chỉ      ấ
trích con
n từchỗngồi ngđứ
là mới tu học... liề                dậy và ra

14) Rồi bạch ThếTôn, sau khi các ngoại đạo            y du
ra đi không bao lâu, ucon
các ngoại đạoy hỏ          du      sĩ
i ta thêm      ấi nữa, ta
câu hỏ
phả i trảlời như    nàothế   khiđể
ta nói với các ngoạ  i
đạo du sĩ ấy,m củ                    taa Thếnói
Tôn. Ta lên
không xuyên tạ  c ThếTôn với u điề   không thậ t, ta có
thểtrảlời với tùy pháp, thuậ n với Chánh pháp; và ai
là người              đồ
ng pháp, nói  lên lời thuận với quan      m
của Ngài, sẽkhông tìm được             quởtrách ". lý d

15) -                                    s c

- Là     vô   thườ
ng, bạ
ch ThếTôn.
- Cái       gìng vô    thườ
là khổhay lạ
c?
- Là khổ, bạ
ch ThếTôn.
- Cái gìng,vô        khổ, chịthườ
u sựbiế n hoạ i, có hợp lý
chăng khi             y là: quán        cái
"Cái này là của tôi. Cáiấnày
là tôi. Cái này là tựngã của tôi"?
- Thưa        không,
ch ThếTôn. bạ

KHỔ                                                   358

- Thọ...      tưở
ng... các hành... thức           là   thườ
ng hay vô
thường?
- Là     vô   thườ
ng, bạ
ch ThếTôn.
- Cái       gìng vô    thườ
là khổhay lạ
c?
- Là khổ, bạ
ch ThếTôn.
- Cái gìng,vô        khổ, chịthườ
u sựbiế n hoạ i, có hợp lý
chăng khi             y là: quán        cái
"Cái này là của tôi. Cáiấnày
là tôi. Cái này là tựngã của tôi"?
- Thưa        không,
ch ThếTôn. bạ

16-17) - Do thấ   y vậ y, bậc Thánh       tửnhàm đệ  chán
đối với sắc...    i với đố
thọ...   i với đố
tư ởng...    i với đố
các hành... nhàm chán       i với thức. đố
Do nhàm chán,
vịấ y ly tham. Do ly tham, vịấ   y giả i thoát. Trong sự
giải thoát, trí khởi lên:              c gi i thoát". Vị
ấy biế t rõ:               n, Ph m h
nh ng vi                                        lui tr ng
thái này n a".

18) -

- Thưa        không, ch ThếTôn. bạ

KHỔ                                                   359

- Thưa   không, ch ThếTôn. bạ 19)

- Thưa   không, ch ThếTôn. bạ

- Thưa   không, ch ThếTôn. bạ

th c
- Thưa   không,
ch ThếTôn. bạ
th c
- Thưa   không,
ch ThếTôn. bạ

- Thưang,khô bạ ch ThếTôn.

20) -

- Thưa   không, ch ThếTôn. bạ

21) Và ởđây, này ngay
Anuràdha,
trong hiện tại
không tìm c một
đượ Như ngLaicòn, thườ
thườ
ng

KHỔ                              360

trú, thời có hợp lý chăng                 lời:khi "Này  Ôngc
Hiề n, vịNhư Lai c nào          Tối ng     thượ
là nhân,bậ
Tối
thắng nhân,                  đã
c quả       đạt
Tối thắng, bậc   đượ Như L
ấy được xem ralà                       đã tuyên
ngoài bốn        trườ
ng hợp
như sau: n‘Như             tại sau khiLai
chết;tồ      Như
i
không tồn tạ  i sau khi chết; Như        n tạ   Lai
i và không tồ
tồn tạ i sau khi chết; Như Lai           n tạ      không
i và không
không tồn tạ  i sau khi chết’"?

- Thưa       không, ch ThếTôn. bạ

22) -Lành thay, lành thay, này Anuràdha! Trướ
c kia
và nay, này Anuràdha, Ta chỉtuyên bốkhổvà
đoạn diệt khổ.

KHỔ                                              361

64    Tà kiến
khổ về
của ngoại
SỞ Y XỨ – Tăng I, 3

SỞ Y XỨ –       I, 310

Thếnào là ba?
Này các Tỷ
-kheo, có một sốSa-môn, Bà-la-môn
thuyết nhưp kiến   sau,   nhưchấ  sau:

.
Này các Tỷ
-kheo, có một sốSa-môn, Bà-la-môn,
thuyết pháp như       p kiến sau,
như:     sau
chấ

Này các Tỷ -kheo, có một sốSa-môn, Bà-la-môn, thuyết pháp như sau,    p kiến chấnhư:     sau

KHỔ                                      362

Ở đây, này         các
-kheo,      đố
Tỷ
i với các vịSa-môn,
Bà-la-môn, thuyết như p sau,kiến như  chấ
:  s

. iĐố  với các vịấy, nTa
và nói: "Chư Tôn   , có thật  giả  chăng, Ch
có thuyết như p kiến    sau,như       chấ   sau
: "Phàm có
cảm giác gì,         i này lãnhcon
thọlạ c, ngườ
khổhay
không khổ, không lạc, tất cảđề  u do nhân nghiệp
quá khứ? "”.
Được Ta hỏi Như  y, họtrả vậlời: "Thưa phải,
vậ
y".

KHỔ                                      363

Ở đây, này         các
-kheo,      đố
Tỷ
i với các vịSa-môn,
Bà-la-môn, thuyết như p sau,kiến như  chấ
:  s

. Ta        đế
n họvà  nói: "Chư Tô
giả, có thật chăng,cóChư           thuyếtTôn   nhưgi s
có chấ  p kiến như    : “Phàmsaum có   giác gì,cả
con
ngư  ời này lãnh thọlạc, khổhay không khổ, không
lạc, tất cảđề u do nhân một tạo hóa tạo ra? ” ".
Đư
ợc Ta hỏi vậ  y, họtrảlời: "Thưa phải,          y". c

KHỔ                                          364

Ở đây, này         các
-kheo,      đố
Tỷ
i với các vịSa-môn,
Bà-la-môn, thuyết như p sau,kiến như  chấ
:  s

. Ta        đế
n họvà  nói: "Chư Tô
giả, có thật chăng,cóChư            thuyếtTôn  nhưgi
s
có chấ  p kiến như     : “ Phàm
sau m giác  có    cả
gì, con
ngư  ời này lãnh thọlạ c, khổhay không khổ, không
lạc, tất cảđề u do không nhân, không duyên? ” ".
Được Ta hỏi như      y, họtrả vậ
lời: "Thưa phải,
vậ
y".

KHỔ                                         365

Này các Tỷ-kheo, đâycủa là           ngoại ba   đạ
o, dù y x
có cđượ   các bậ
c Tôn giảcật vấ
n, nạn vấn lý do thảo
luận, vẫn kiên trì                  trong
m truyền thống vềqua
vô vi (không         ng).      hành độ
Và này các Tỷ-kheo, pháp     đây       làt giảng,
Ta thuyế
không bịchỉtrích, không bịuếnhiễ     m, không có
tội lỗi, không bịcác Sa-môn, các Bà-la-môn có trí
quởtrách.

KHỔ                                         366

Sáu giới này, là pháp Ta thuyế
t giả
ng, không
bị
... quởtrách.
Sáu xúc xứ này, là pháp Ta thuyế
t giả
ng,
không bị
... quởtrách.
Mười tám ý cận hành này, là pháp Ta thuyế
t
giả
ng, không bịquởtrách
Bốn Thánhnày,đế      là pháp Ta thuyế
t giả
ng,
không bị
... quởtrách.

Này các Tỷ  -kheo, có sáu giới này: đị
a giới,
thủy giới, phong giới, hỏa giới, không giới,
thức giới.
Sáu giới này, này các Tỷ  -kheo, là          c ph
Ta thuyết giả
ng, không bị  chỉtrích, không bị
uế
nhiễm, không có tội lỗi, không bịcác Sa-môn,
các Bà-la-môn có trí quởtrách. Điều          c
nói đến, chính c do                   nói đế
nduyê
.

KHỔ                                             367

Này các Tỷ -kheo, có sáu xúc xứnày: nhãn xúc
xứ, nhĩ            xúc
, tỷxúc        xứ
xứ, thiệ
t xúc xứ, thân xúc
xứ, ý xúc xứ.
Có sáu xúc xứnày, này các Tỷ-kheo,      c Ta đượ
thuyết giả
ng..... không bịcác Sa-môn, các Bà-
la-môn có trí quởtrách. Điềun, đã
chính do duyên n. này đã

Khi con mắ   t thấy sắc, tư ng    tưởng
vềvà
đến gần sắ                     hướ
c, làm y xứcho hỷ, ng vềvà n đế
gần sắc, làm y xứcho ưu, nghướ
vềvà n gầ
đế
n
sắ
c, làm y xứcho xả   .
Khi tai nghe tiếng, tư ngtưởng    vềvà n đế hư
gầ
n tiế ng, làm y xứcho hỷ, ng   hướ
vềvà n đế
gầ
n tiế ng, làm y xứcho ưu,     ng vềvàhướn đế
gầ
n tiế ng, làm y xứ cho xả. Khi i mũi
hương …i nế        khi
m vị… lưỡ khicả  mthân
xúc
… khin thức    ý nhậ  pháp, ng      tưvềvàtưở
đế
n gầ  n pháp, làm y xứcho hỷ, ng   hướ
vềvà
đế
n gầ  n pháp, làm y xứcho ưu,     ng vềvàhướ
đế
n gầ n pháp, làm y xứcho xả.

KHỔ                                                368

Có mườ  i tám ý cậ n hành này, này các Tỷ-kheo,
được Ta thuyế  t giảng … không      các Sa-môn, bị
các Bà-la-môn có trí quởtrách. Điều           c
nói đến, chính do n.duyê

Do ch p th Sáu gi i, nên có Nh p thai. Do có nh p thai, nên có Danh s c. Do duyên danh s c, nên có Sáu x .

Sanh là khổ, già là khổ, bệ
nh là khổ, chết là
u, bi, khổ, ưu não
khổ, sầ                              là
u mong cầ  u khổ
không      c là đượ
khổ. Tóm lại, năm     uẩn là thủ
khổ. Này các Tỷ-kheo, đây       Thánh  là .    Kh
đế

KHỔ                                            369

Vô minh duyên hành, hành duyên thức, thức
duyên sắ c, danh sắ   c duyên sáu xứ, sáu xứ
duyên xúc, xúc duyên thọ, thọduyên ái, ái
duyên thủ, thủduyên hữu, hữu duyên sanh,
sanh duyên già, chế     u, bi, khổ, ưu não
t, sầ
vầy là sựtập khởi của toàn bộkhổuẩ n này. Này
các Tỷ -kheo, đây gọi             vềKhổtậ là
p. Th

t không có tàn dư, nên
Do vô minh diệ
diệ
t.
Do hành diệ    t, nên thức diệ   t. Do thức diệ   t nên
danh sắ   c diệ
t. Do danh sắ   c diệ  t nên sáu xứdiệ   t.
Do sáu xứdiệ      t nên xúc diệ   t. Do xúc diệ   t nên
thọdiệ   t. Do thọdiệ  t nên ái diệ   t. Do ái diệ t nên
thủdiệ   t. Do thủdiệ  t nên hữu diệ     t. Do hữu diệ  t
nên sanh diệ   t. Do sanh diệ   t nên già, chế   t, sầu,
bi, khổ, ưu u diệt.       não đề          Như
y là sựđoạvần
diệ t toàn bộcủa khổuẩ     n này. Này các Tỷ-kheo,
đây gọi là               vềKhổ   Thánh
diệ t.           đế

Đây là oThánh   Tám ngành, tứ đạ
c là chánh tri
kiến, chánh tư, chánh           duy, nghiệ p, chá
chánh mạ
ng, chánh tinh tấ
n, chánh niệ m, chánh

KHỔ                                                      370

đị nh. Này các Tỷ -kheo, đây gọi           về   l
con Đường          n Khổđưa
diệt.    đế
Bốn Thánh        này, này đế
các Tỷ-kheo, do Ta thuyế t
giảng, không bịchỉtrích, không có uếnhiễ   m, không
có tội lỗi, không bịcác Sa-môn, các Bà-la-môn có trí
quởtrách. Điềun, chính            đãdođượcduyên này nói
được nói      n.     đế

KHỔ                                          371

65       Vì mục đích liễu tr
hạnh được sống dưới
Tỷ
Kheo – Tương IV, 9

TỷKheo –        IV, 91

1) ...

2) Rồi -kheo nhiềuđi Tỷđến         Thế      T

3)       Ngồi    xuống-kheo
một bên,
ấy bạc
Tôn:

-- Ở đây, bạch Thế Tôn, có
hỏi chúng   : "Do con
mục đích gì,
các người sống -môn     Phạm    hạnh
Gotama?"
Được hỏi vậy, bạch Thế T
các du sĩ ngoại liễu     đạo ấy:   tri
khổ , này chư Hiền, chúng
Sa-môn Gotama". Được hỏi vậy và đ
bạch Thế Tôn,        con
có đã
phải nóich
điểm của Thế Tôn? Và có
xuyên tạc Thế Tôn với đ
chúng con trả lời thuận
người đồng pháp nói đúng
do để chỉ trích?

KHỔ                            372

4) -- Thật vậy,-kheo,
này các
được
Tỷh
được trả   các
lời
Ông
vậy,
đã nói lên
Ta. Và các Ông không xuyên
thực. Các Ông trả lời th
không có người đồng pháp
được lý do để chỉ trích.
này các     Tỷ Phạm hạnh đượ
-kheo,

5) Này-kheo,
các nếu
các
Tỷ du sĩ ngoạ
hỏi các Ông như sau: "Nà
mục đích liễu tri đau kh
dưới  Sa Gotama?" Được- hỏ
-môn
kheo, các Ông có thể trả
ấy như sau:

6-11) "Mắt , này chư Hiền, là k
Phạm hạnh được . sống      Các sắc   dưới
...nhãn
thức... nhãn xúc... Do duyên nhãn xú
thọ gì, lạc, khổ hay bất k
thọ ấy là khổ, nên Phạm
Tôn... Ý là khổ, vì liễu tri n
sống dưới Thế Tôn... Do
thọ gì, lạc, khổ, hay bấ
thọ ấy là khổ, nên Phạm
Tôn. Đây, này chư          Vì liễu
Hiền,t
ấy, Phạm hạnh được           ".    sống

KHỔ                              373

12) Được hỏi -kheo,
vậy, này
các cá
Ôn
trả lời cho các du sĩ ng

KHỔ                  374

66    Vực thẳm của sự kh
Thánh đế - Kinh
– Tươn
Vực
V, 651

Vực Thẳm –      V, 651

1) Một thời, Thế Tôn     Xá) trênở t núi Gìjjhakùta (Linh Thứu).

2) Rồi        Thế -kheo: Tôn     gọi   các    T

-- Này các  Tỷ -kheo, chúng ta Patibhànakuuta để nghỉ t

-- Thưa      vâng, bạch     Thế    Tôn

Các-kheo Tỷ        ấy vâng      đáp   Thế

3) Rồi Thế Tôn -kheo      cùng đi
số
Patibhànakàta. Một -kheo
Tỷ  thấy một
Patibhànakuuta, thấy vậy

KHỔ                               375

-- Này     các  Tỷ có vực thẳm -kheo, đáng       sợ hãi hơn vực thẳm

4) -- Này các -kheo, Tỷ

Những   -mônSa
hay Bà-la-môn nào không như
thật : "Đây
rõ làbiết
Khổ"...không như thật
biết: "Đây là Con Đườ
Họ         với hành các đưa đến sa
hoan hỷ với các hành đ
với các hành đưa đến c
hành đưa đến sầu, bi,
Vì họ hoan hỷ           đưavới  đếncác san
đến già... đưa đến chế
ưu, nên não,
họ           các hành đ
sanh, họ tạo dựng các
đến chết,...
Do họ tạo dựng các hàn
đến già... đưa đến chế
ưu, não, nên họ               sanh, họ
vào vực thẳm già, họ r
rơi vào vực thẳm sầu,
không liễu thoát khỏi sanh
khỏi sầu, bi, khổ, ưu,

KHỔ                                    376

Ta nói không
rằng,liễu
họthoát
khổ.

5) Và        này -kheo: các    Tỷ

Những   -mônSa
hay Bà-la-môn nào như thật
biết: "Đây là Khổ"...
Con Đường đưa đến                     Khổ
không hoan
hỷ với   hành đưa
các đến sanh...
đưa đến chết... đưa đế
Vì họ               với các hành
sanh... đưa đến già...
sầu, bi, khổ, ưu, não
các hành đưa đến sanh... đ
chết... đưa đến sầu, b
Do họ              các hành đưa
đưa đến già... đưa đến
khổ, ưu, não, họ sanh;
họ không rơi vào vực
vào vực thẳm chết; họ
sầu, bi, khổ,             thoát
ưu, não. khỏi
khỏi già, khỏi chết, k
Ta nói liễu   rằng,
thoáthọ      khỏi đau

6) Do vậy, -kheo,
này cácmột
Tỷ cố g
làm để: "Đây
rõ là Khổ".
biết Một cố gắ
làm để rõ biết: "Đây là

KHỔ                                     377

phải làm để rõ biết: "Đâ cần phải làm để rõ biết: Khổ diệt".

KHỔ                 378

67    Xương của một người
Kinh i
Ngườ
–Tư
ơng II, 321

Ngườ i–           II, 321

1) ThếTôn trú ởRàjagaha         (Vương i núi Xá) Gijjhakùta (Linh Thứu).

đấ 2) Tạiy ThếTôn...

3) Vô thỉlà luân hồi này, này các Tỷ-kheo. Khởi
điể m không thểnêu irõ    với sựđố
lưu nchuyể luân
hồi của các chúng sanh bịvô minh che  y, bịthamđậ
ái trói buộc.

4) Các xương    a mộtcủ ngườ
i, này các Tỷ -kheo, l
chuyển luân hồi có thểlớn như một tđồi
chồng xương, một đống ,xươ
nếu có người thâu                 i, gìn giữlượm
chúng, x
không làm chúng hủy hoạ i.

5) Vì sao? Vô thỉlà luân hồi, này các Tỷ-kheo, khởi
điểm không thểnêu irõ      với đố   lưu        chuyể
n luân hồi
của các chúng sanh bịvô minh           y, bịche
tham ái đậ
trói buộc.

Nhưvậy, đã lâu   , nàyngày
các Tỷ-kheo, các Ông
chịu ngđự
khổ, chịu ngđự
thống khổ, chịu ngđựtai

KHỔ                                           379

họa, và các mộphầ n ngày một lớn lên. Cho đến
vậy, này các Tỷ-kheo, là vừa để  đủcác Ông nhàm
chán, là vừa để đủ các Ông từbỏ, là vừa để đủcác
Ông giải thoát  i với tấ    đố
t cảcác hành.

6) ThếTôn nói vậ       n Thệnói
y, Thiệ            như
y xong, vậ
bậc Đạo    i nói Sư
lạ     thêm:

b n s th t,

Thánh tám ngành

KHỔ                                       380

KHỔ   381

68    Ái tập khởi i
-làKinh
khổ K
– Tương II, 131

Khổ–          II, 131

1)... Trú Tạ i Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, Ta sẽgiảng sựtập khởi và sự đo ạn diệ t của khổ. Hãy nghe...

I

3) Và này các Tỷ-kheo,

4) Do duyên con mắ t và các sắ
c, nhãn thức khởi lên.
Do ba cái tụhội nên xúc khởi. Do duyên xúc nên có
thọ. Do duyên thọnên có ái. Này các Tỷ  -kheo, đây
là khổtập khởi.

5) Do duyên tai và các tiế ng...

6) Do          duyên         mũi    và     các h

7) Do          duyên      ... lưỡ i và các vị

8) Do duyên thân và các xúc...

KHỔ                                           382

9) Do duyên ý và các pháp, ý thức khởi lên. Do ba
cái tụhội, nên có xúc. Do duyên xúc nên có thọ. Do
duyên thọnên có ái. Này các Tỷ-kheo, đây        tậ
p l
khởi.

II

10) Và này các Tỷ-kheo,

11) Do duyên con mắ    t và các sắ c, nhãn thức khởi lên.
Do ba cái tụhội, nên có xúc. Do duyên xúc nên có
thọ. Do duyên thọnên có ái. Do ly tham,             n diệ
t
ái ấy một cách hoàn toàn nên thủdiệ         t. Do thủdiệ t
nên hữu diệ t. Do hữu diệ  t nên sanh diệ t. Do sanh diệ t
nên già chết, sầu, bi, khổ, ưu, não            n diệt.  đềuNh
vậ y là sựđoạ n diệt của toàn bộkhổuẩ     n này. Này các
Tỷ-kheo, đây là         đoạn khổ
diệ t.

12) Do duyên lỗtai và các tiếng,          nên c sanhnhĩ khởi...

13)       Do      duyên          mũi thứ vàc sanhcác khởi...

14)       Do      duyên        lưỡ
i và các vịnên thiệ
t thức sanh
khởi...

15) Do duyên thân và các xúc nên thân xúc sanh khởi...

KHỔ                                                383

16) Do duyên ý và các pháp nên ý thức sanh khởi.
Do ba cái tụhọp nên có xúc. Do duyên xúc nên có
thọ. Do duyên thọnên có ái. Do sựly tham,         n diệ
t đ
ái ấy một cách hoàn toàn nên thủdiệ       t. Do thủdiệt
nên hữu diệ t. Do hữu diệ  t nên sanh diệt. Do sanh diệ
t
nên già chết, sầ u, bi, khổ, ưu,n diệt.      não đoạ  Như
y
là sựđoạ n diệ t của toàn bộkhổuẩ    n này.

-kheo, đây
17) Này các Tỷ                 là
đo
ạn khổ
diệ
t.

KHỔ                                             384

69    Đau khổ của người
c- Kinh
c
NGHÈO KHỔ – Tăng II

NGHÈO KHỔ–             III, 117

1.-                , này các Tỷ-kheo, có phả     i là một sự
đau cho    khổ ingườ   có tham dục ởđờ   i?
- Thưa vâng,      ch ThếTôn. bạ
- Khi một ngườ     i nghèo khổkhông có sởhữu, sống
túng thiế u, phả  i mắ  c nợ.           ấ y, này các Tỷ     -
kheo, có phả  i là một sựđau cho        khổ ingườ   có tham
dục ởđờ  i?
- Thưa vâng,      ch ThếTôn. bạ
- Khi một ngườ     i nghèo khổkhông có sởhữu, sống
túng thiếu phả  i, sau khi mắ  c nợ, phả i chấ  p nhậ  n tiề
n
lời.          này các Tỷ    -kheo, có phả  i là một sựđau
khổcho ingườ     có tham dục ởđờ     i?
- Thưa vâng,      ch ThếTôn! bạ
- Khi một ngườ    i nghèo khổ, không có sởhữu, sống
túng thiếu, phả  i chấ  p nhậ n tiề
n lời, và khi thời hạ    n
đế n, không trảđư    ợc tiề n lời, i ta  ngườhối thúc,     c
thúc i ấ      ngườ
y.                            , này các Tỷ-
kheo, có phả  i là một sựđau cho        khổ ingườ   có tham
dục ởđờ  i?

KHỔ                                                385

- Thưa vâng,     ch ThếTôn. bạ
- Khi một ngườ  i nghèo khổ, này các Tỷ  -kheo, không
có sởhữu, sống túng thiế    u, bịhối thúc, không trả
đư ợc, người ta theo                       iấy. sát g
, bịtruy tìm, này các Tỷ-kheo, có phả   i là một
sựđau cho     khổ ingườcó tham dục ởđờ    i?
- Thưa vâng,     ch ThếTôn. bạ
- Khi một ngườ  i nghèo khổ, này các Tỷ  -kheo, không
có sởhữu, sống túng thiế   u, bịtheo sát gót, bịtruy
tìm, không trảnợđư    ợc, i ngườ ta bắt trói       iấy. ng
, này các Tỷ -kheo, có phả i là một sựđau
khổcho ingườ    có tham dục ởđờ   i?
- Thưa vâng,     ch ThếTôn. bạ
- Này các Tỷ-kheo, y: như vậ
Nghèo kh                                 có
tham d c
M cn

Ti n l i

B h i thúc

B theo sát gót

KHỔ                                             386

B b t trói

Cũng   vậ
y, này các Tỷ-kheo:
Ai           lòng tin trong các thiện pháp, không
có lòng hổthẹ  n trong các thiệ  n pháp, không có
lòng sợhãi trong các thiệ n pháp, không có tinh tấn
trong các thiện pháp, không có trí tuệtrong các
thiện pháp;               ngườ
i này, này  các Tỷ-kheo,     c gọiđượ
là ngư ời nghèo khổ, không có sởhữu, sống túng
thiếu trong Luật của bậ c Thánh.
Nay chính        iấy, này ngườ
các Tỷ-kheo, nghèo khổ,
không có sởhữu, sống túng thiế    u, không có lòng
tin trong thiện pháp, không có lòng hổthẹ  n trong
các thiệ n pháp, không có lòng sợhãi trong các
thiệ n pháp, không có tinh tấ
n trong các thiệ
n pháp,
không có trí tuệtrong các thiệ n pháp,

Ta gọi      ngườ
i ấy là  cngườ
i mắ nợ.
Ngườ  iấy do nhân
: "Mong r ằ  ng không ai biế   t ta
làm", suy               nghĩ
ng: "Mong  rằ      rằ
ng không   ai biế t ta
làm", nói rằ
ng: "Mong rằ ng không ai biết ta làm",
cốgắ ng với tác    ng vềthân,
độ        ng:nghĩ
"Mong     rằ
rằng không ai biết ta làm".    iấy, do nhân Ngườ
, khởi lên ác
dục, muốn rằ  ng: "Mong rằ ng không ai biế    t ta

KHỔ                                              387

làm", suy        ng: "Mongnghĩrằ      rằ
ng không  ai biế t ta
làm", nói rằ
ng: ''Mong rằ  ng không ai biết ta làm'',
cốgắ ng với tác     ng vềthân,
độ        ng:nghĩ
"Mong      rằ
rằng không ai biết ta làm". Đây Ta   i rằ    gọn
ng: "Tiề
lời gia    ".      tăng
Và
như : "Tôn
sau giảnày có làm
y, có sởnhư
hành y".nhưĐâyvậ Ta nói
iấ   rằng,
y bị hối
thúc,
c thúc. đố
Rồi ngư
ời ấ
y

Đây       Ta     gọ
i là bịtheo
sát gót, bịtruy tìm.
Nay chính        iấy, này ngườ
các Tỷ-kheo, nghèo khổ,
không có sởhữu, sống túng thiế     u, sau khi làm ác
hạ nh vềthân, sau khi làm ác hạ  nh vềlời, sau khi
làm ác hạ nh vềý, khi thân hoạ    i mạ  ng chung, bị
trói buộc trong trói buộc của a Đị      ngục, bịtrói
buộc trong trói buộc của loài bàng sanh. Và này
các Tỷ -kheo, Ta không thấ   y một trói buộc nào
khác lại khắc nghiệt như     y, lạ i ác vậ
liệt như y, v
lại làm     ng ngạichướ   như
y cho sự  vậchứngc vôđắ
thượ ng an ổn khỏi các khổách, này các Tỷ     -kheo,
giống như     trói buộcsựa ngụ
Đị  c hay sựtrói buộc
các loài bàng sanh.

KHỔ                                              388

KHỔ   389

KHỔ   390

KHỔ   391

70       Địa ngục Đại Nhiệt
t
NãoTương
–    V,  654

t Não – Nhiệ          V, 654

1) ...

2) -- Này các-kheo, có
Tỷ một địa    Đại ngụ
nhiệt    , tại
nãođấythấy   con sắc
mắt gì,
khả lạc sắc, không phải
hỷ sắc, không phải khả               , hỷ
không phải        Tai có
khảnghe
ý sắc.tiếng
có
ngửi hương      có gì...
nếmthân
vịcó
lưỡi
gì...
cảm x
gì... ý có nhận thức pháp gì,
lạc pháp, không phải             thức khảb
khả hỷ pháp, không phải
bất khả ý pháp, không ph

3) Khi       nghe -kheo
nói vậy,
bạch một
Th

-- Này -kheo, Tỷcó nhiệt não        khác     c hơn nhiệt não ấy.

KHỔ                               392

4) -- Này các -kheo, Tỷ

Những  -mônSa
hay Bà-la-môn nào không như
thật : "Đây
rõ làbiết
Khổ"...không như thật
biết: "Đây là Con Đườ
Họ        với hành các đưa đến sa
hoan hỷ với các hành đ
với các hành đưa đến c
hành đưa đến sầu, bi,
Vì họ hoan hỷ          đưavới  đếncác san
đến già... đưa đến chế
ưu, nên não,
họ           các hành đ
sanh, họ tạo dựng các
đến ,...chết
Do họ tạo dựng các hàn
đến già... đưa đến chế
ưu, não, nêntrong nhi
sanh... già... chết...              Họ
không liễu thoát khỏi san
khỏi sầu, bi, khổ, ưu,
Ta nói không  rằng,  liễu   họthoát
khổ.

5) Và       này -kheo: các    Tỷ

KHỔ                                    393

Những
-mônSa
hay Bà-la-môn nào như thật
biết: "Đây là Khổ"...
Con Đường đưa đến                  Khổ
không hoan
hỷ với
hành đưa
các đến sanh...
đưa đến chết... đưa đế
Vì họ           với các hành
sanh... đưa đến già...
sầu, bi, khổ, ưu, não
các hành đưa đến sanh.
chết... đưa đến sầu, b
Do họ          các hành đưa
đưa đến già... đưa đến
khổ, ưu, não, nên              trong
nhiệt não sanh... già.
não. Họthoát khỏi sanh, kh
chết, khỏi sầu, bi, kh
Ta nói liễu
rằng,
thoáthọ      khỏi đau

6) Do vậy, -kheo,
nàymộtcác
cố gắng
Tỷ   cầ
làm để: "Đây
rõ biết
là Khổ". Một
làm để rõ biết: "Đây là
phải làm để rõ biết: "Đâ
cần phải làm để rõ biết:
Khổ diệt".

KHỔ                                 394

71       Đọa   xứ   -     Kinh
– Tương
Sanh
641

Sanh Loại –    V, 641 (Pànà)

1) ...

2) --

3) Này các
-kheo, vì
Tỷ cá     thể
(attabhàva) của chún
rất tếLớnnhị.  vậy,
này các -kheo, Tỷ là . đọa

KHỔ                              395

Và này-kheo,
các được
Tỷ thoát
đọa xứ
khỏi
lớ
là người nào đã thành tự
biết: "Đây là Khổ"... nh
Đường đưa đến Khổ diệt".

4) Do vậy, -kheo,
này các
một
Tỷ cố g
làm để: "Đây
rõ biết
là Khổ". Một
làm để rõ biết: "Đây là
phải làm để rõ biết: "Đâ
cần phải làm để rõ biết:
Khổ diệt".

KHỔ                    396

72       Đọa xứ - ví dụ          Con Kh óa – Tương V,           659

LỗKhóa 2 –    V, 659

1) ...

2) -- con rùa mù

3)

-- Năm khi may
mườira
họa
có thể đ
Tôn, sau một thời gian d

4) -- Ta tuyên bố     maurằng
, hơn
này còn
các
-
kheo, là con rùa mù ấy,
một lần, có thể chui cổ
ấy; còn  kẻ , ngu
hơn
khi một lần đã    để r
được làm người . Vì sao? trở lại

5) Vì rằng
không có ở
pháp đấy
hành, chánh hành,
thiện nghiệp, phước-kheo,           nghi
chỉ có nhau,
ăn thịt     và lẫn chỉ có n
Vì sao?

KHỔ                              397

6) Vì không thấy bốn
được
Thánh
.     đế

Thế    nào ?    là bốn

Thánh   đế   về   Khổ,
Thánh   đế   về   Khổ tập,
Thánh   đế   về   Khổ diệt,
Thánh   đế   về   Con Đường

7) Do vậy, -kheo,
nàymộtcáccố
Tỷgắng
làm để :rõ biết
"Đây  là Khổ". Một
làm để rõ biết: "Đây là
phải làm để rõ biết: "Đâ
cần phải làm để rõ biết:
Khổ diệt".

KHỔ                          398
