Kinh NIKAYA Phân Loại theo Chủ Đề ( (HT Thích Minh Châu dịch; Chơn Tín Toàn phân loại)
(Thích Minh Châu dịch) - 189 - Không Vô Biên Xứ
Nguồn: kho Dân tộc KING — Giảng Sư (văn bản trích từ PDF)

Kinh tạng Pali
(Pali Nikaya)
HT. THÍCH MINH CHÂU
Việt dịch
Ấn bản năm 1991

Phân loại theo chủ đề: CHƠN TÍN TOÀN NIKAYA PHÂN LOẠI - CHỦ ĐỀ 189

KHÔNG
VÔ BIÊN XỨ
Chịu trách nhiệm chính tả:
TÂM MINH ANH

189

Ấn bản điện tử 2018

MỤC LỤC

DẪN NHẬP .............................................................5

1     10 thiền án xứ - Kinh THIỀN ÁN XỨ – Tăng IV, 300 ............................................................11 2     7 thức trú - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567 ..............................................................24 3     7 thức trú - Kinh THỨC TRÚ – Tăng III, 332 .........................................................................26 4     7 thức trú và 2 xứ - Kinh ĐẠI DUYÊN – 15 Trường I, 511 ..................................................28 5     9 chỗ hữu tình cư trú - Kinh CÁC LOÀI HỮU TÌNH – Tăng IV, 141 .....................................57 6     9 chỗ hữu tình cư trú - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567 ............................................60 7     9 thứ đoạn diệt trong 9 thiền - Kinh CHÍN THỨ ĐỆ DIỆT – Tăng IV, 152 ...............................63 8     9 thứ đoạn diệt trong 9 thiền - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567 ............................65 9     9 thứ để trú trong 9 thiền - Kinh THỨ ĐỆ TRÚ 1 – Tăng IV, 154 .............................................68

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                                              1

10 9 thứ để trú trong 9 thiền - Kinh THỨ ĐỆ TRÚ 2 – Tăng IV, 155 .............................................70 11 Bậc Giải thoát cả 2 phần là gì - Kinh GIẢI THOÁT CẢ HAI PHẦN – Tăng IV, 219 ......78 12 Bậc Thân chứng là gì - Kinh VỊ THÂN CHỨNG – Tăng IV, 217 ................................80 13 Bậc Tuệ giải thoát là gì - Kinh TUỆ GIẢI THOÁT – Tăng IV, 219 .................................82 14 Chưa được hoàn toàn - Kinh VÍ DỤ CON CHIM CÁY – 66 Trung II, 235 ......................84 15 Cách nhập và xuất thiền này - Kinh TAPUSSA – Tăng IV, 195 ..............................................103 16 Cách quán để Chứng Bất Lai hay Alahán - Kinh DASAMA GIA CHỦ – Tăng IV, 685 ..........122 17 Có tưởng, nhưng không có cảm thọ xứ ấy - Kinh TÔN GIẢ ÀNANDA – Tăng IV, 179 ..........128 18 Không vô biên xứ Tưởng đoạn diệt tại chỗ nào - Kinh THỨ ĐỆ TRÚ 2 – Tăng IV, 155 ......132 19 Kinh CHÍNH THỰC MÌNH THẤY 1 – Tăng IV, 220 ..........................................................140

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                                     2

20 Kinh Từ – Tương V, 183 ..............................145 21 Lấy tưởng thiền chứng được chứng đắc - Kinh Bảy Pháp Này – Tương II, 261 .....................153 22 Quán 5 uẩn, chứng Alahán hay Bất lai - Kinh THIỀN – Tăng IV, 173 .................................156 23 Sắc tưởng vẫn hiện hành - Kinh NIẾT BÀN – Tăng IV, 162 .................................................163 24 Sống đạt địa vị Bất động - Kinh NGÀY TRAI GIỚI – Tăng II, 168 ......................................169 25 Sự khác biệt giữa phàm phu và Thánh đệ tử - Kinh KHÔNG VÔ BIÊN XỨ – Tăng I, 484 173 26 Thọ mạng 20 ngàn kiếp - Kinh KHÔNG VÔ BIÊN XỨ – Tăng I, 484 ...............................177 27 Triền phược trong   thiền    -       Kinh PANCALACANDA – Tăng IV, 213 ...........180 28 Tín, giới, văn, thí, tuệ đầy đủ sẽ tái sanh theo ý muốn - Kinh HÀNH SANH – 120 Trung III, 283.................................................................185 29 Đoạn tuyệt mắt của Ác ma - Kinh CHƯ THIÊN – Tăng IV, 187 ..............................................192

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                                       3

30 Đạt đến tận cùng thế giới nhưng.. - Kinh CÁC BÀLAMÔN – Tăng IV, 182 ........................197

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                   4

DẪN NHẬP

1. Lời giới thiệu
 Sau khi nhận thấy tính thực tế, gần gũi, dễ hiểu và trí
tuệ tuyệt diệu trong những bài kinh của bộ ĐẠI TẠNG
KINH VIỆT NAM do Hoà Thượng Thích Minh Châu
dịch trực tiếp từ Kinh Tạng Pali, chúng tôi nhận thấy
rằng những bộ kinh này là những thực tế tuyệt diệu
trong cuộc sống và nếu những bài kinh này không
được tiếp cận và áp dụng trong cộng đồng Phật tử thì
thật là một thiệt thòi cho những người con của Phật.
 Ví như một người khi nếm được hương vị tuyệt vời của
một chiếc bánh ngon, lòng nghĩ tới những người thân
thương của mình và đem đến mời họ cùng ăn với
mình, đó chính là tâm niệm của chúng tôi khi thực
hiện công việc này. Chúng tôi với tấm lòng chân thành
sâu sắc cầu mong cho mọi người cùng có thể tiếp cận
được với Kinh Tạng Pali (kinh Nikaya) và tìm được
chân đứng trong bộ kinh này.
 Vì vậy, nhằm giới thiệu bộ kinh Nikaya đến với cộng
đồng Phật tử ở khắp nơi và nhằm giúp cho quý đạo
hữu dễ dàng tiếp cận với kinh Nikaya nên trong phiên
bản vi tính này chúng tôi đã mạo muội cẩn thận đánh

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                         5

dấu, tô màu những điểm căn bản và trọng tâm trong
các bài kinh để quý đọc giả có thể nhanh chóng nắm
hiểu được nội dung, ý nghĩa và những điểm quan
trọng của bài kinh. Công việc này đã được chúng tôi
thực hiện dựa trên sự thấy biết và kinh nghiệm thực
hành của bản thân, quý đạo hữu cố gắng đọc đi đọc
lại và suy nghiệm kỹ từng lời kinh rồi đem áp dụng
thực hành để có thể tự mình thành tựu Tuệ giác như
Đức Phật đã chỉ dạy.
2. Lợi ích của việc nghiên cứu học hỏi bộ kinh này là gì?
 Đi thẳng vào lời dạy của Đức Phật, tiếp cận trực tiếp
với những lời dạy nguyên chất của Đức Phật khi Ngài
còn tại thế, tránh được sự truyền tải ý nghĩa giáo
pháp có khi đúng, có khi lệch của các vị này vị kia,
tránh được việc đến với đạo Phật nhưng nhìn nhận
và hiểu biết đạo Phật thông qua lăng kính của người
khác.
 Biết được với những sự kiện đã từng xảy ra trong thời
kỳ Đức Phật còn tại thế như: hoàn cảnh xã hội thời
đó, đời sống thực tế của Đức Phật và các cuộc thuyết
giảng Chánh Pháp của Ngài.
 Trí tuệ được mở rộng, biết được đôi phần về trí tuệ
thâm sâu vi diệu của Đức Phật qua các bài thuyết

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                        6

giảng của Ngài và qua các cuộc cật vấn, chất vấn của
ngoại đạo.
 Được làm quen với các Pháp học và Pháp hành mà
Đức Phật đã trình bày dưới nhiều hình thức đa dạng
khác nhau. Học hỏi được nhiều cách tu tập, nhiều
phương diện tu tập, không bị hạn chế bó buộc trong
một phương diện tu tập theo một trường phái nào.
 Có được một cái nhìn trực tiếp, trực diện đối với
Chánh Pháp, giúp cho người tu tập không đi lệch ra
ngoài Chánh Pháp, không làm uổng phí thời gian và
công sức mà người tu tập đã bỏ ra để nghiên cứu tìm
hiểu học hỏi và thực hành Phật Pháp, giúp cho nhiệt
tình và ước nguyện của người tu học chân chánh được
thành đạt, có kết quả tốt đẹp và lợi ích thiết thực ngay
trong đời sống hiện tại.
 Có được đầy đủ những phương tiện để thực hiện Pháp
học vàPháp hành, biết rõ những gì mình cần phải làm
trên con đường đi đến sự chấm dứt khổ đau.
 Trong khi đọc, nghe, nghiên cứu, học hỏi các bản
kinh thì tâm được an trú vào trong Chánh Tri Kiến,
tham sân si được vắng mặt trong lúc ấy, tâm được an
trú vào trong Chánh Pháp.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                         7

 Ngay trong hiện tại gieo kết được những thiện duyên tốt lành đối với Chánh Pháp của Đức Phật, có thể thẳng tiến đến việc tu tập sự giải thoát sanh tử ngay trong kiếp hiện tại. Nhưng nếu ngay trong hiện tại không đạt được sự giải thoát thì những thiện duyên này sẽ giúp được cho các đời sau: khi được sanh ra, tâm luôn hướng về sự tìm cầu Chánh Pháp, yêu thích tìm kiếm những lời dạy nguyên gốc của Đức Phật, và đồng thời tâm cũng luôn hướng về sự không ưa thích đối với các tà Pháp, tránh xa các tà thuyết không chân chánh, không có cảm xúc cảm tình đối với các tà đạo, tránh được các con đường tu tập sai lệch làm uổng phí công sức và tâm nguyện của người tu tập mà vẫn không đạt được sự giải thoát khổ đau.  Trong quá trình học hỏi nghiên cứu cẩn thận các bản kinh này thì Chánh Tri Kiến đi đến thành tựu đầy đủ, Giới Hạnh đi đến thành tựu đầy đủ, ba kiết sử Thân Kiến, Hoài Nghi, Giới Cấm Thủ được đoạn tận, chứng được Dự Lưu Quả, là bậc Dự Lưu, chỉ còn tái sanh tối đa là bảy lần giữa chư Thiên và loài người, không còn bị đọa vào trong các đường ác sanh như địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh.  Khi thân hoại mạng chung nếu bị thất niệm, tâm không được tỉnh giác, thì khi tái sanh đời sau, lúc đầu

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                        8

không nhớ được đạo pháp, nhưng sau đó sẽ có những
nhân duyên đưa đến giúp cho tâm trí từ từ nhớ lại và
tiếp tục tu tập trong vòng tối đa bảy lần tái sanh là sẽ
đi đến sự chứng đạt được tâm hoàn toàn tịch lặng
thoát ly sanh tử, thoát ly đau khổ, thoát khỏi mọi ràng
buộc, phiền não đối với năm thủ uẩn.
3. Lòng tri ân
 Chúng ta, những người đến với đạo thoát ly sanh tử
của Đức Phật sau khi Ngài nhập diệt đã trên 2500
năm, nhưng may mắn quá lớn cho chúng ta đó là việc
chúng ta vẫn còn được thấy, được gặp, được học hỏi
và được hành trì theo những bản kinh nguyên chất
truyền thống của Đức Phật. Xin hạnh phúc tri ân sự
may mắn này của mình và xin chân thành vô lượng
cung kính tri ân Hòa Thượng Thích Minh Châu,
người đã bỏ nhiều thời gian, nhiều tâm huyết để làm
cho Chánh Pháp được sáng tỏ đối với những người
con của Đức Phật tại Việt Nam.
 Xin chân thành cung kính cúi đầu tri ân Hoà Thượng
- vị ân sư của Phật tử Việt Nam.

Pháp quốc, ngày 05 tháng 07 năm 2014 Người trình bày - Chơn Tín Toàn

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                           9

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ   10

1        10 thiền án xứ - Kinh THIỀN ÁN XỨ – Tăng IV, 300

THIỀN ÁN XỨ – Tăng IV, 300

1. - Này các Tỷ-kheo, có mười Thiền án xứ này.

2. Thế nào là mười?

1.  Một người tưởng tri Thiền án đất, phía trên,
phía dưới, bề ngang, không hai, vô lượng.
2. Một người tưởng tri Thiền án nước...
3. Một người tưởng tri Thiền án lửa...
4. Một người tưởng tri Thiền án gió...
5. Một người tưởng tri Thiền án xanh...
6. Một người tưởng tri Thiền án vàng...
7. Một người tưởng tri Thiền án đỏ...
8. Một người tưởng tri Thiền án trắng...
9. Một người tưởng tri Thiền án hư không...
10. Một người tưởng tri Thiền án thức, phía trên,
phía dưới, bề ngang, không hai, vô lượng.

Này các Tỷ-kheo, có mười Thiền án xứ này.

KÀLÌ – Tăng IV, 301

1. Một thời, Tôn giả Mahàkaccàna trú giữa dân chúng Avanti, ở Kuraraghara, tại một vực núi cao.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                   11

Bấy giờ có nữ cư sĩ Kàlì, trú ở Kuraraghara, đi đến
Tôn giả Mahàkaccàna rồi ngồi xuống một bên. Ngồi
xuống một bên, nữ cư sĩ Kàlì trú ở Kuraraghara thưa
với Tôn giả Mahàkaccàna:

2. - Thưa Tôn giả, Thế Tôn có nói như sau trong các câu hỏi của thiếu nữ:

"Ta đạt được mục đích,
Tâm Ta được an tịnh,
Sau khi đã chiến thắng,
Đội quân sắc khả ái,
Ta thiền định một mình,
Được an lạc Chánh giác.
Do vậy, Ta không có,
Làm bạn với quần chúng,
Làm bạn với một ai,
Không phải việc Ta làm."

Thưa Tôn giả, lời nói vắn tắt này của Thế Tôn cần phải được hiểu ý nghĩa một cách rộng rãi như thế nào?

3. - Này Nữ cư sĩ, có một số Sa-môn, Bà-la-môn thiện xảo trong sự chứng đạt Thiền án đất, có thể thực hiện được mục đích của họ. Này nữ cư sĩ, nhưng Thế Tôn đã được thắng tri tối thượng thiện xảo trong sự chứng đạt Thiền án đất, sau khi thắng tri như vậy,

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                   12

Thế Tôn đã thấy sự tập khởi, đã thấy sự nguy hại, đã thấy sự xuất ly, đã thấy sự tri kiến về đạo và phi đạo. Do nhân thấy được sự tập khởi, do nhân thấy được sự nguy hại, do nhân thấy được sự xuất ly, do nhân thấy được tri kiến về đạo và phi đạo, Ngài rõ biết mục đích đã đạt được, tâm đã được an tịnh.

Này Nữ cư sĩ, có một số Sa-môn, Bà-la-môn tối thượng thiện xảo trong sự chứng đạt Thiền án nước... Thiền án lửa... Thiền án gió... Thiền án xanh... Thiền án lửa... Thiền án gió... Thiền án xanh... Thiền án đỏ... Thiền án trắng... Thiền án hư không...

…Thiền án thức, có thể thực hiện được mục đích của
họ. Này Nữ cư sĩ, nhưng thế Tôn đã thắng tri tối
thượng thiện xảo trong sự chứng đạt Thiền án thức,
sau khi thắng tri như vậy, Thế Tôn đã thấy sự tập
khởi, đã thấy sự nguy hại, đã thấy sự xuất ly, đã thấy
tri khiến về đạo và phi đạo. Do nhân thấy được sự
xuất ly, do nhân thấy được tri kiến về đạo và phi đạo,
Ngài rõ biết mục đích đã đạt được, tâm đã được an
tịnh.

Do vậy, này nữ cư sĩ. Thế Tôn có nói như sau, trong các câu hỏi của thiếu nữ:

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                     13

"Ta đạt được mục đích,
Tâm Ta được an tịnh,
Sau khi đã chiến thắng,
Đội quân sắc khả ái,
Ta Thiền định một mình,
Được an lạc Chánh giác.
Do vậy, Ta không có
Làm bạn với quần chúng
Làm bạn với một ai,
Không phải việc Ta làm."

Này Nữ cư sĩ, Lời vắn tắt này của Thế Tôn cần phải được thấy ý nghĩa một cách rộng rãi như vậy.

NGƯỜI KOSALÀ – Tăng IV, 317

1. - Này các Tỷ-kheo, xa rộng như thế nào là nước
Kàsi Kosalà, xa rộng như thế nào, là sự trị vì của vua
Pasenadi nước Kosalà, trong phạm vi như vậy, vua
Pasenadi nước Kosalà được xem là tối thượng! Tuy
vậy, này các Tỷ-kheo, đối với vua Pasenadi, nước
Kosalà có sự đổi khác, có sự biến hoại. Thấy vậy,
này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử nghe nhiều nhàm
chán trong (vấn đề) ấy; do nhàm chán trong (vấn đề)
ấy, vị ấy từ bỏ sự tối thượng, còn nói gì đối với hạ
liệt.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                    14

2. Này các Tỷ-kheo, xa cho đến mặt trăng, mặt trời di chuyển, xoay chuyển, chói sáng các phương, cho đến như vậy là ngàn thế giới.

Trong ngàn thế giới ấy, có 1.000 mặt trăng, có 1000 mặt trời, có 1000 vua núi Sineru, có 1000 cõi Diêm phù đề, 1000 Tây ngưu Hóa châu, 1000 Bắc-cu-lô- châu, 1000 Đông thắng Thần châu, 4000 biển lớn, 4000 Đại vương, 1000 Bốn đại Thiên vương, 1000 Tam thập tam thiên, 1000 Hóa lạc thiên, 1000 Dạ- ma-thiên, 1000 Đâu-suất thiên, 1000 Hóa lạc thiên, 1000 Tha hóa Tự tại thiên, 1000 Phạm thiên giới. Này các Tỷ-kheo, xa rộng cho đến 1000 thế giới, Đại phạm Thiên ở đấy được xem là tối thượng. Tuy vậy, này các Tỷ-kheo, đối với Đại Phạm thiên có sự đổi khác, có sự biến hoại. Thấy vậy, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử nghe nhiều nhàm chán trong (Đại Phạm thiên) ấy, do nhàm chán trong (Đại Phạm thiên) ấy, từ bỏ sự tối thượng, còn nói gì đối với hạ liệt.

3. Này các Tỳ-kheo, có một thời, đến thời ấy, thế giới
này chuyển hoại, này các Tỷ-kheo, các loài hữu tình
phần lớn sanh qua cõi Àbhassara (Quang âm thiên).
Ở tại đấy, chúng sanh này do ý sanh, nuôi sống bằng
hỷ, tự chiếu hào quang, phi hành trên hư không, sống
trong sự quang vinh, và sống như vậy một thời gian
khá dài.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                    15

Này các Tỷ-kheo, trong khi thế giới chuyển hoại, các Quang âm thiên được xem là tối thượng.

Nhưng này các Tỷ-kheo, đối với chư Quang âm
thiên, có sự đổi khác, có sự biến hoại. Thấy vậy, này
các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử nghe nhiều, nhàm chán
trong (chư Quang âm thiên) ấy; do nhàm chán trong
(Quang âm thiên) ấy, vị ấy từ bỏ sự tối thượng, còn
nói gì đối với hạ liệt.

4. Này các Tỷ-kheo, có mười Thiền án xứ này. Thế nào là mười?

1.  Một người tưởng tri Thiền án đất, phía trên,
phía dưới, bề ngang, không hai, vô lượng.
2. Một người tưởng tri Thiền án nước...
3. Một người tưởng tri Thiền án lửa...
4. Một người tưởng tri Thiền án gió...
5. Một người tưởng tri Thiền án xanh...
6. Một người tưởng tri Thiền án vàng...
7. Một người tưởng tri Thiền án đỏ...
8. Một người tưởng tri Thiền án trắng...
9. Một người tưởng tri Thiền án hư không...
10. Một người tưởng tri Thiền án thức, phía trên,
phía dưới, bề ngang, không hai, vô lượng.

Này các Tỷ-kheo, có mười Thiền án xứ này.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                   16

5. Cái này là tối thượng, này các Tỷ-kheo, trong
mười Thiền án xứ này, tức là Thiền án thức. Có
người tưởng tri phía trên, phía dưới, bề ngang, không
hai, vô lượng. Này các Tỷ-kheo, có những chúng
sanh có tưởng như vậy. Đối với các chúng sanh có
tưởng như vậy, này các Tỷ-kheo, có sự đổi khác, có
sự biến hoại. Thấy vậy, này các Tỷ-kheo, vị Thánh
đệ tử nghe nhiều nhàm chán trong ấy; do nhàm chán
trong ấy, vị ấy từ bỏ sự tối thượng, còn nói gì đối với
hạ liệt.

6. Này các Tỷ-kheo, có tám thắng xứ này. Thế nào là tám?

1. Một vị quán tưởng nội sắc, thấy các loại ngoại
sắc có hạn lượng, đẹp, xấu. Sau khi nhiếp thắng
chúng, vị ấy tưởng tri như sau: "Ta biết, ta
thấy". Đó là thắng xứ thứ nhất.
2. Một vị quán tưởng nội sắc, thấy các loại ngoại
sắc vô lượng, đẹp, xấu. Sau khi nhiếp thắng
chúng vị ấy tưởng tri như sau: "Ta biết, ta
thấy". Đó là thắng xứ thứ hai.
3. Một vị quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các
loại ngoại sắc có hạn lượng, đẹp, xấu. Vị ấy
nhận thức rằng: Sau khi nhiếp thắng chúng vị
ấy tưởng tri như sau: "Ta biết, Ta thấy". Đó là
thắng xứ thứ ba.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                     17

4. Một vị quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các
loại ngoại sắc vô lượng, đẹp, xấu. Sau khi
nhiếp thắng chúng, vị ấy tưởng tri như sau: "Ta
biết, ta thấy". Đó là thắng xứ thứ tư.
5. Một vị quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các
loại ngoại sắc màu xanh, sắc màu xanh, tưởng
sắc xanh, hình sắc xanh, ánh sáng xanh - như
bông gai màu xanh, sắc màu xanh, tướng sắc
xanh, hình sắc xanh, ánh sáng xanh - như lụa
Ba-la-nại, cả hai mặt láng trơn, màu xanh, sắc
màu xanh, tướng sắc xanh, hình sắc xanh, ánh
sáng xanh. Sau khi nhiếp thắng chúng, vị ấy
tưởng tri như sau: "Ta thấy, ta biết". Đó là
thắng xứ thứ năm.
6. Một vị quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các
loại ngoại sắc màu vàng, sắc màu xám, tướng
sắc vàng, hình sắc vàng, ánh sáng vàng - như
bông kannikàra màu vàng, sắc màu vàng,
tướng sắc vàng, hình sắc vàng, ánh sáng vàng
- như lụa Ba-la-nại cả hai mặt láng trơn màu
vàng, sắc màu vàng, tướng sắc vàng, hình sắc
vàng, ánh sáng vàng. Như vậy, vị này quán
tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các loại ngoài sắc
màu vàng, sắc màu vàng, tưởng sắc màu vàng,
hình sắc vàng, ánh sáng vàng. Sau khi nhiếp
thắng chúng, vị ấy tưởng tri như sau: "Ta biết,
ta thấy". Đó là thắng xứ thứ sáu.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                  18

7. Một vị quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các
loại ngoại sắc màu đỏ, sắc màu đỏ, tướng màu
đỏ, hình sắc đỏ, ánh sáng đỏ - như lụa Ba- la-
nại, cả ai mặt láng trơn, màu đỏ, sắc màu đỏ,
tướng màu đỏ, hình sắc đỏ, ánh sáng đỏ. Như
vậy, vị này quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy
các loại ngoại sắc màu đỏ, sắc màu đỏ, tướng
sắc đỏ, ánh sáng đỏ. Sau khi nhiếp thắng chúng,
vị ấy tưởng tri như sau: "Ta biết, ta thấy". Đó
là thắng xứ thư bảy.
8. Một vị quán tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các
loại ngoại sắc màu trắng, sắc màu trắng, tướng
sắc trắng, hình sắc trắng, ánh sáng trắng - như
sao mai Osadhi màu trắng, sắc màu trắng,
tướng sắc trắng, hình sắc trắng, ánh sáng trắng
- như lụa Ba-la-nại, cả hai mặt láng trơn, màu
trắng, sắc màu trắng, tướng sắc trắng, hình sắc
trắng, ánh sáng trắng. Như vậy, vị này quán
tưởng vô sắc ở nội tâm, thấy các loại ngoại sắc
màu trắng, sắc màu trắng, tướng sắc trắng, hình
sắc trắng, ánh sáng trắng. Sau khi nhiếp thắng
chúng, vị ấy tưởng tri như sau: "Ta biết, ta
thấy". Đó là thắng thứ tám.

Này các Tỷ-kheo, có tám thắng xứ này.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                  19

7. Cái này là tối thượng, này các Tỷ-kheo, trong tám
thắng xứ này, tức là có người tưởng vô sắc ở nội tâm,
thấy các loại ngoại sắc màu trắng, tướng màu trắng,
hình sắc màu trắng, ánh sáng trắng. Sau khi nhiếp
thắng chúng, vị ấy tưởng tri như sau: "Ta biết, ta
thấy. Này các Tỷ-kheo, có những chúng sanh có
tưởng như vậy. Đối với các chúng sanh tưởng như
vậy, này các Tỷ-kheo, có sự đổi khác, có sự biến
hoại. Thấy vậy, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử
nghe nhiều, nhàm chán trong ấy. Do nhàm chán
trong ấy, vị ấy từ bỏ sự tối thượng, còn nó gì đối với
hạ liệt.

8. Này các Tỷ-kheo, có bốn con đường này. Thế nào là bốn?

1. Con đường khổ thắng tri chậm.
2. Con đường khổ thắng tri mau.
3. Con đường lạc thắng tri chậm.
4. Con đường lạc thắng tri mau.

Này các Tỷ-kheo, có bốn con đường này.

9. Cái này là tối thượng, này các Tỷ-kheo, trong bốn con đường này, tức là con đường lạc thắng tri mau. Này các Tỷ-kheo, có những chúng sanh thực hành như vậy. Đối với các chúng sanh thực hành như vậy, này các Tỷ-kheo có sự đổi khác, có sự biến hoại.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                    20

Thấy vậy, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử nghe nhiều, nhàm chán trong ấy. Do nhàm chán trong ấy, vị ấy từ bỏ sự tối thượng, còn nói gì đối với hạ liệt.

10. Này các Tỷ-kheo, có bốn tưởng này. Thế nào là bốn?

1. Có người tưởng tri có hạn lượng.
2. Có người tưởng tri đại hành.
3. Có người tưởng tri vô lượng.
4. Có người tưởng tri Vô sở hữu xứ, nghĩ rằng:
"Không có sự vật gì"

Này các Tỷ-kheo, có bốn tưởng này.

11. Cái này là tối thượng, này các Tỷ-kheo, trong bốn
tưởng này, tức là có người tưởng tri Vô sở hữu xứ,
nghĩ rằng: "Không có sự vật gì". Này các Tỷ-kheo có
những chúng sanh có tưởng như vậy. Đối với các
chúng sanh có tưởng như vậy, này các Tỷ-kheo, có
sự đổi khác, có sự biến thoại. Thấy vậy, này các Tỷ-
kheo, vị Thánh đệ tử nghe nhiều, nhàm chán trong
ấy. Do nhàm chán trong ấy, vị ấy từ bỏ sự tối thượng,
còn nói gì đối với hạ liệt.

12. Cái này là tối thượng, này các Tỷ-kheo, trong các thành kiến của các dị học, tức là: "Nếu ta không có trong lúc ấy, thời nay đã không có của ta. Nếu ta sẽ

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                    21

không có, thời sẽ không có của ta". Với người có tri kiến như vậy, này các Tỷ-kheo, có thể chờ đợi như sau: Sự không nhàm chán này đối với hữu sẽ không có đối với người ấy. Sự nhàm chán này đối với hữu diệt sẽ không có đối với người ấy. Này các Tỷ-kheo, có những chúng sanh có tri kiến như vậy. Đối với chúng sanh có tri kiến như vậy, này các Tỷ-kheo, có sự đổi khác, có sự biến hoại. Thấy vậy, này các Tỷ- kheo, vị Thánh đệ tử nghe nhiều, nhàm chán trong ấy. Do nhàm chán trong ấy, vị ấy từ bỏ sự tối thượng, còn nói gì đối với các hạ liệt.

13. Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Bà-la- môn... tuyên bố thanh tịnh là mục đích tối thắng.

14. Cái này là tối thượng, này các Tỷ-kheo, trong các vị tuyên bố thanh tịnh là mục đích tối thắng, tức là sự vượt qua một cách an toàn Vô sở hữu xứ, sự chứng đạt và an trú Phi tưởng phi tưởng xứ. Họ thuyết pháp để thắng tri cái ấy, để giác ngộ cái ấy. Này các Tỷ-kheo, có những chúng sanh có nói như vậy. Này các Tỷ-kheo, đối với các chúng sanh có nói như vậy, có sự đổi khác, có sự biến hoại. Thấy vậy, này các Tỷ-kheo, vị Thánh đệ tử nghe nhiều, nhàm chán trong ấy. Do nhàm chán trong ấy, vị ấy từ bỏ sự tối thượng còn nói gì với các hạ liệt.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                   22

15. Này các Tỷ-kheo, có một số Sa-môn, Ba-la- môn... tuyên bố hiện tại Niết-bàn là mục đích tối thắng.

16. Cái này là tối thượng, này các Tỷ-kheo, trong các vị tuyên bố hiện tại Niết-bàn là mục đích tối thắng, tức là sau khi như thật biết sự tập khởi, sự chấm dứt vị ngọt, sự nguy hại và sự xuất ly của sáu xúc xứ, được giải thoát không có chấp thủ. Này các Tỷ-kheo Ta là người đã nói như vậy, đã tuyên bố như vậy.

Và một số Sa-môn, Bà-la-môn xuyên tạc Ta với điều
không thật là phi hữu, trống không, nói láo, nói rằng:
"Sa-môn Gotama không tuyên bố sự liễu tri các dục,
không tuyên bố sự liễu tri các sắc, không tuên bố sự
liễu tri các cảm thọ".

17. Và này các Tỷ-kheo, Ta tuyên bố sự liễu tri các
dục, Ta tuyên bố sự liễu tri các sắc, ta tuyên bố sự
liễu tri các thọ, Ta tuyên bố ngay trong hiện tại sự
vô dục, tịch diệt, thanh lương không chấp thủ,
Bát-niết-bàn.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                    23

2          7 thức trú - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567

KINH PHÚNG TỤNG – Bài kinh số 33 – Trường II, 56 (Trích đoạn)

1.   Bảy thức trú:

    Này các Hiền giả, có các loại hữu tình, thân
sai biệt và tưởng sai biệt, như loài Người,
một số chư Thiên và một số thuộc đọa xứ.
Đó là loại thức trú thứ nhất.

    Này các Hiền giả, có những loài hữu tình
thân sai biệt nhưng tưởng đồng loại, như các
vị Phạm Chúng thiên vừa mới sanh lần đầu
tiên (hay do tu sơ thiền). Đó là loại thức trú
thứ hai.

    Này các Hiền giả, có những loại hữu tình,
thân đồng loại, nhưng tưởng sai biệt, như
chư Quang Âm thiên. Đó là loại thức trú
thứ ba.

    Này các Hiền giả, có những loại hữu tình thân đồng loại và tưởng đồng loại, như chư

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                        24

Thiên Biến Tịnh thiên. Đó là loại thức trú thứ tư.

   Này các Hiền giả, có những loại hữu tình,
vượt khỏi mọi tưởng về sắc, điều phục mọi
tưởng về sân, không tác ý đến các tướng sai
biệt, chứng Không vô biên xứ: "Hư không là
vô biên". Đó là loại thức trú thứ năm.

   Này các Hiền giả, có những loại hữu tình,
vượt khỏi hoàn toàn hư không vô biên xứ,
chứng Thức vô biên xứ: "Thức là vô biên".
Đó là loại thức trú thứ sáu.

   Này các Hiền giả có những loại hữu tình
vượt khỏi hoàn toàn Thức vô biên xứ, chứng
Vô sở hữu xứ: "Không có vật gì cả". Đó là
loại thức trú thứ bảy.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                 25

3     7 thức trú - Kinh THỨC TRÚ – Tăng III, 332

THỨC TRÚ –Tăng III, 332

1. - Này các Tỷ-kheo, có bảy thức trú này. Thế nào là bảy?

- Có các loài hữu tình, này các Tỷ-kheo, thân khác,
tưởng khác như loài Người, một số Thiên nhân,
một số các loài ở trong đọa xứ. Đây là thức trú thứ
nhất.
- Có các loài hữu tình, này các Tỷ-kheo, thân khác
nhau, tưởng là một, như Phạm chúng thiên được
sanh nhờ chứng sơ Thiền. Đây là thức trú thứ hai.
- Có các loài hữu tình, này các Tỷ-kheo, thân là
một, tưởng khác nhau, như chư Thiên Quang
Âm. Đây là thức trú thứ ba.
- Có các loài hữu tình, này các Tỷ-kheo, thân là
một, tưởng là một, như chư Thiên Biến Tịnh.
Đây là thức trú thứ tư.
- Có các loài hữu tính, này các Tỷ-kheo, vượt hoàn
toàn các sắc tưởng, chấm dứt các chướng ngại
tưởng, không tác ý sai biệt tưởng, đạt đến Không
vô biên xứ, biết rằng: "Hư không là vô biên". Đây
là thức trú thứ năm.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                   26

- Có các loài hữu tình, này các Tỷ-kheo, vượt hoàn
toàn Không vô biên xứ, đạt đến Thức vô biên xứ,
biết rằng: "Thức là vô biên". Đây là thức trú thứ
sáu.
- Có các loài hữu tình, này các Tỷ-kheo, vượt hoàn
toàn Thức vô biên xứ, đạt đến Vô sở hữu xứ, biết
rằng: "Không có vật gì". Đây là thức trú thứ bảy.

Này các Tỷ-kheo, có bảy thứ trú này.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                 27

4     7 thức trú và 2 xứ - Kinh ĐẠI DUYÊN – 15 Trường I, 511

KINH ĐẠI DUYÊN (MAHA NIDANA SUTTA) – Bài kinh số 15 – Trường I, 511

1. Như vậy tôi nghe. Một thời, Thế Tôn trụ tại bộ lạc
Kuru (Câu-lâu), ở ấp Kuru tên là Kammassadhamma
(Kiếm-ma-sắt-đàm). Tôn giả Ananda (A Nan) đến
tại chỗ Thế Tôn ở, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn và
ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên,
Tôn giả Ananda bạch Thế Tôn:

- Hy hữu thay, bạch Thế Tôn! Kỳ diệu thay, bạch Thế
Tôn! Bạch Thế Tôn, giáo pháp Duyên khởi này thâm
thúy, thật sự thâm thúy, và giáo pháp này đối với con
hết sức minh bạch rõ ràng.

- Này Ananda, chớ có nói vậy! Này Ananda chớ có
nói vậy! Này Ananda, giáo pháp Duyên khởi này
thâm thúy, thật sự thâm thúy. Này Ananda, chính vì
không giác ngộ, không thâm hiểu giáo pháp này
mà chúng sanh hiện tại bị rối loạn như một ổ kén,
rối ren như một ống chỉ, giống như cỏ munja và lau

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                   28

sậy babaja (ba-ba-la), không thể nào ra khỏi khổ xứ, ác thú, đọa xứ, sanh tử.

2. Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Già và chết do duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Già và
chết do duyên gì?" Hãy đáp: "Già và chết do duyên
sanh".

- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Sanh có duyên nào
không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Sanh do
duyên gì?" Hãy đáp: "Sanh do duyên hữu".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Hữu có do duyên
nào không? Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Hữu
do duyên gì?" Hãy đáp: "Hữu do duyên thủ".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi. "Thủ có do duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Thủ
do duyên gì?" Hãy đáp: "Thủ do duyên ái".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Sanh có duyên nào
không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Sanh do
duyên gì?" Hãy đáp: "Sanh do duyên hữu".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Hữu có do duyên
nào không? Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Hữu
do duyên gì?" Hãy đáp: "Hữu do duyên thủ".
(2 đoạn này dư)????

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                  29

- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Ái có duyên nào
không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Ái do
duyên gì?" Hãy đáp: "Ái do duyên thọ".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Thọ có do duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Thọ
do duyên gì?" Hãy đáp: "Thọ do duyên xúc".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Xúc có do duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Xúc
do duyên gì?" Hãy đáp: "Xúc do duyên danh
sắc"????. (Xúc do duyên Sáu nhập)
- (Thiếu Sáu nhập do duyên Danh sắc)????
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Danh sắc có duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Danh
sắc do duyên gì? Hãy đáp: "Danh sắc do
duyên thức".
- Này Ananda, nếu có ai hỏi: "Thức có do duyên
nào không?" Hãy đáp: "Có". Nếu có hỏi: "Thức
do duyên gì?" Hãy đáp: "Thức do duyên danh
sắc".
3. Này Ananda, như vậy do duyên danh sắc, thức
sanh; do duyên thức, danh sắc sanh; do duyên danh
sắc, xúc sanh,(??? do duyên danh sắc, lục nhập sanh;
do duyên lục nhập, xúc sanh); do duyên xúc, thọ

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                  30

sanh; do duyên thọ; ái sanh; do duyên ái, thủ sanh; do duyên thủ, hữu sanh; do duyên hữu, sanh sanh; do duyên sanh, lão tử sanh, do duyên lão tử, sầu, bi, khổ, ưu não sanh. Như vậy là toàn bộ khổ uẩn tập khởi.

4. Trước đã nói: "Do duyên sanh; lão tử sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên sanh; lão tử sanh?"

 Này Ananda, nếu sanh không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, như chư Thiên hay Thiên
giới, Càn-thát-bà hay Càn-thát-bà-giới, Dạ-xoa
hay Dạ Xoa giới. Quỷ thần hay Quỷ thần giới,
loài Người hay Nhân giới, loại bốn chân hay tứ
túc giới, loài chim hay điểu giới, loài trùng xà
hay trùng xà giới. Này Ananda, nếu không có
sanh cho tất cả, do sanh diệt, thời lão tử có thể
hiện hữu không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của lão tử, tức là sanh.

5. Trước đã nói: "Do duyên hữu, sanh sanh ra". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên hữu, sanh sanh ra?"

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                     31

 Này Ananda, nếu hữu không có bất cứ loại
nào, giới nào, bất cứ chỗ nào xứ nào, như dục
hữu, sắc hữu hay vô sắc hữu. Nếu không có hữu
cho tất cả, do hữu diệt, thời sanh có thể hiện
hữu không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của sanh, tức là hữu.

6. Trước đã nói: "Do duyên thủ, hữu sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu hỏi: "Do duyên thủ, hữu sanh?"

 Này Ananda, nếu thủ không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, như dục thủ, kiến thủ, giới
cấm thủ hay ngã chấp thủ. Nếu không có thủ
cho tất cả, do thủ diệt, thời hữu có thể hiện hữu
không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của hữu, tức là thủ.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                   32

7. Trước đã nói: "Do duyên ái, thủ sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên ái, thủ sanh".

 Này Ananda, nếu ái không có bất cứ loại nào,
bất cứ chỗ nào, như sắc ái, thanh ái, hương ái,
vị ái, xúc ái hay pháp ái. Nếu không có ái cho
tất cả, do ái diệt thời thủ có thể hiện hữu
không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của thủ, tức là ái.

8. Trước đã nói: "Do duyên thọ, ái sanh".

 Này Ananda, nếu thọ không có bất cứ loại nào,
bất cứ chỗ nào, như nhãn xúc sở sanh thọ, nhĩ
xúc sở sanh thọ, tỷ xúc sở sanh thọ, thiệt xúc
sở sanh thọ, tỷ xúc sở sanh thọ, ý xúc sở sanh
thọ. Nếu không có thọ cho tất cả, nếu thọ diệt
thời ái có thể hiện hữu không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                 33

duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của ái, tức là thọ.

9. Này Ananda, như vậy do duyên thọ, ái sanh;

- Do duyên ái, tìm cầu sanh;
- Do duyên tìm cầu, lợi sanh;
- Do duyên lợi, quyết định (sở dụng của lợi)
sanh;
- Do duyên quyết định, tham dục sanh;
- Do duyên tham dục, đam trước sanh;
- Do duyên đam trước, chấp thủ sanh;
- Do duyên chấp thủ, hà tiện sanh;
- Do duyên hà tiện, thủ hộ sanh;
- Do duyên thủ hộ, phát sanh một số ác, bất thiện
pháp như chấp trượng, chấp kiếm, tranh đấu,
tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu, vọng
ngữ.

10. Trước đã nói: "Do duyên thủ hộ, phát sanh một số ác, bất thiện pháp, như chấp trượng, chấp kiếm, tranh đấu, tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu, vọng ngữ". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên thủ hộ, phát sanh một số ác, bất thiện

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                   34

pháp, như chấp trượng, chấp kiếm, tranh đấu, tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu, vọng ngữ"?

 Này Ananda, nếu thủ hộ không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, nếu không có thủ hộ cho
tất cả, nếu thủ hộ diệt, thời một số ác, bất thiện
pháp như chấp trượng, chấp kiếm, tranh đấu,
tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu,
vọng ngữ có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên,
như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của một
số ác, bất thiện pháp như chấp trượng, chấp kiếm,
tranh đấu, tranh luận, đấu khẩu, khẩu chiến, ác khẩu,
vọng ngữ, tức là thủ hộ.

11. Trước đã nói: "Do duyên hà tiện, thủ hộ sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên hà tiện thủ hộ sanh"?

 Này Ananda, nếu hà tiện không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, nếu không có hà tiện, cho
tất cả, nếu hà tiện diệt thời thủ hộ có thể hiện
hữu không?

- Bạch Thế Tôn, không!

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                    35

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của thủ hộ, tức là hà tiện.

12. Trước đã nói: "Do duyên chấp thủ, hà tiện sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên chấp thủ, hà tiện sanh"?

 Này Ananda, nếu chấp thủ không có bất cứ
loại nào, bất cứ chỗ nào, nếu không chấp thủ
cho tất cả, nếu chấp thủ diệt thời hà tiện có thể
hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của hà tiện, tức là chấp thủ.

13. Trước đã nói: "Do duyên đam trước, chấp thủ sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên đam trước, chấp thủ sanh "?

 Này Ananda, nếu đam trước không có bất cứ
loại nào, bất cứ chỗ nào, nếu không có đam
trước cho tất cả, nếu đam trước diệt thời chấp
thủ có thể hiện hữu được không?

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                   36

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của chấp thủ, tức là đam mê.

14. Trước đã nói: "Do duyên tham dục, đam trước sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên tham dục, đam trước sanh "?

 Này Ananda, nếu tham dục không có bất cứ
loại nào, bất cứ chỗ nào, nếu không có tham
dục cho tất cả, nếu tham dục diệt, thời đam
trước có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của đam trước, tức là tham dục.

15. Trước đã nói: "Do duyên quyết định, tham dục sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên quyết định tham dục sanh"?

 Này Ananda, nếu quyết định không có bất cứ loại nào, bất cứ chỗ nào, nếu không có quyết định cho tất cả, nếu quyết định diệt, thời tham

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                 37

dục có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của tham dục tức là quyết định.

16. Trước đã nói: "Do duyên lợi, quyết định sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên lợi quyết định sanh"?

 Này Ananda, nếu lợi không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, nếu lợi không có cho tất
cả, nếu lợi diệt thời quyết định có thể hiện hữu
được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của quyết định, tức là lợi.

17. Trước đã nói: "Do duyên tìm cầu, lợi sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên tìm cầu, lợi sanh"?

 Này Ananda, nếu tìm cầu không có bất cứ loại

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                  38

nào, bất cứ chỗ nào, nếu tìm cầu không có cho tất cả, nếu tìm cầu diệt, thời lợi có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của lợi, tức là tầm cầu.

18. Trước đã nói: "Do duyên ái, tìm cầu sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên ái, tầm cầu sanh"?

 Này Ananda, nếu không có bất cứ loại nào,
bất cứ chỗ nào, nếu ái không có cho tất cả,
nếu ái diệt thời, tầm cầu có thể hiện hữu được
không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của tầm cầu, tức là ái.

Này Ananda, như vậy hai phương diện (của ái) tuy hai nhưng hòa hợp thành một, nhờ thọ (làm duyên sanh).

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                     39

19. Trước đã nói: "Do duyên xúc, thọ sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên xúc, thọ sanh"?

 Này Ananda, nếu xúc không có bất cứ loại
nào, bất cứ chỗ nào, như nhãn xúc, nhĩ xúc,
tỷ xúc, thiệt xúc, thân xúc, ý xúc, nếu xúc
không có cho tất cả, nếu xúc diệt, thời thọ có
thể hiện hữu không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của thọ, tức là xúc.

20. Trước đã nói: "Do duyên danh sắc, xúc sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên danh sắc, xúc sanh"?

 Này Ananda, nếu những hình, những sắc,
những tướng, những mạo, nhờ đó mà danh
thân và sắc thân thi thiết; nếu những hình,
những sắc, những tướng, những mạo ấy không
có, thời danh mục xúc trong sắc thân có thể
hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                 40

- Này Ananda, những hình, những sắc, những tướng,
những mạo ấy nhờ đó mà sắc thân được thi thiết, nếu
những hình, những sắc, những tướng, những mạo ấy
không có, thời hữu đối xúc trong danh thân có thể
hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, những hình, những sắc, những tướng,
những mạo nhờ đó mà danh thân và sắc thân được
thi thiết, nếu những hình, những sắc, những tướng,
những mạo ấy không có, thời danh mục xúc hay hữu
đối xúc có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, những hình, những sắc, những tướng,
những mạo nhờ đó mà danh sắc được thi thiết, nếu
những hình, những sắc, những tướng, những mạo ấy
không có thì xúc có thể hiện hữu được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

Do vậy, này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của xúc, tức là danh sắc.

21. Trước đã nói: "Do duyên thức, danh sắc sanh".

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                 41

Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do duyên thức, danh sắc sanh"?

 Này Ananda, nếu thức không đi vào trong bụng của người mẹ, thời danh sắc có thể hình thành trong bụng bà mẹ không?

- Bạch Thế Tôn, không!

 Này Ananda, nếu thức đi vào trong bụng bà mẹ rồi bị tiêu diệt, thời danh sắc có thể hình thành trạng thái này, trạng thái khác không?

- Bạch Thế Tôn, không!

 Này Ananda, nếu thức bị đoạn trừ trong
đứa con nít, hoặc là đồng nam hay đồng nữ,
thời danh sắc có thể lớn hơn, trưởng thành
và thành mãn được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Do vậy, này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của danh sắc, tức là thức.

22. Trước đã nói: "Do duyên danh sắc, thức sanh". Này Ananda, phải hiểu như thế nào câu nói: "Do

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                   42

duyên sanh sắc thức sanh "?

 Này Ananda, nếu thức không an trú được
trong danh sắc, thời trong tương lai, có thể
hiện hữu sự hình thành của sanh, lão, tử,
khổ tập không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Do vậy, này Ananda, như vậy là nhơn, như vậy là duyên, như vậy là tập khởi, như vậy là nhơn duyên của thức, tức là danh sắc.

- Này Ananda, trong giới hạn con người
được sanh, con người được già, con người
được chết, con người được diệt, hay con
người được tái sanh, trong giới hạn ấy là
danh mục đạo, trong giới hạn ấy là ngôn ngữ
đạo, trong giới hạn ấy là thi thiết đạo, trong
giới hạn ấy là tuệ giới, trong giới hạn ấy là
lưu chuyển luân hồi hiện hữu trạng thái này
trạng thái khác nghĩa là danh sắc và thức.

23. Này Ananda, có bao nhiêu lời tuyên bố về ngã?

- Này Ananda, hoặc ngã được tuyên bố là có sắc và hạn lượng trong câu: "Ngã của tôi có sắc và hạn lượng".

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                 43

- Này Ananda, hoặc ngã được tuyên bố là có sắc
và vô lượng trong câu: "Ngã của tôi có sắc và
vô lượng".
- Này Ananda, hoặc ngã được tuyên bố là không
có sắc và có hạn lượng trong câu: "Ngã của tôi
không có sắc và có hạn lượng".
- Này Ananda, hoặc ngã được tuyên bố là không
có sắc và vô lượng trong câu: "Ngã của tôi
không có sắc và vô lượng".
24. Này Ananda, có người tuyên bố ngã có sắc và có
hạn lượng trong hiện tại, người này tuyên bố hoặc
ngã có sắc và có hạn lượng trong tương lai. Hoặc như
thế này: "Ngã của tôi không phải như vậy, tôi sẽ uốn
nắn cho như vậy". Này Ananda, sự việc là như vậy
thời lời tuyên bố về tà kiến ngã có sắc và có hạn
lượng như vậy là quá đủ rồi.

Này Ananda, có người tuyên bố ngã có sắc và vô
lượng người này tuyên bố hoặc ngã có sắc và vô
lượng trong hiện tại, hoặc ngã có sắc và vô lượng
trong tương lai. Hoặc như thế này: "Ngã của tôi
không phải như vậy, tôi sẽ uốn nắn cho như vậy".
Này Ananda, sự việc là như vậy thời lời tuyên bố về
tà kiến ngã có sắc và vô lượng như vậy là quá đủ
rồi.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                  44

Này Ananda, có người tuyên bố ngã không có sắc và
có hạn lượng, người này tuyên bố hoặc ngã không có
sắc và có hạn lượng trong hiện tại hoặc ngã không có
sắc và có hạn lượng trong tương lai... hoặc ngã không
có sắc và vô lượng trong tương lai. Hoặc như thế này:
"Ngã của tôi không phải như vậy, tôi sẽ uốn nắn cho
như vậy". Này Ananda, sự việc là như vậy thời lời
tuyên bố về tà kiến ngã có sắc và vô lượng như vậy
là quá đủ rồi. Này Ananda, như vậy, là có bấy nhiêu
lời tuyên bố về ngã.

25. Này Ananda, có bao nhiêu lời không tuyên bố về ngã?

- Này Ananda, hoặc ngã không được tuyên bố là
có sắc và có hạn lượng trong câu: "Ngã của tôi
có sắc và có hạn lượng".
- Này Ananda, hoặc ngã không được tuyên bố là
có sắc và vô lượng trong câu: "Ngã của tôi có
sắc và vô lượng".
- Này Ananda, hoặc ngã không được tuyên bố là
không có sắc và có hạn lượng trong câu: "Ngã
của tôi không có sắc và có hạn lượng".
- Này Ananda, hoặc ngã không được tuyên bố là
không có sắc và vô lượng trong câu: "Ngã của

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                   45

tôi không có sắc và vô lượng".

26. Này Ananda, có người không tuyên bố ngã có sắc và có hạn lượng, người này không tuyên bố, hoặc ngã có sắc và có hạn lượng trong hiện tại, hoặc ngã có sắc và có hạn lượng trong tương lai. Hoặc không như thế này: "Ngã của tôi không phải như vậy, tôi sẽ uốn nắn cho như vậy". Này Ananda, sự việc là như vậy thời lời không tuyên bố về tà kiến ngã có sắc và có hạn lượng như vậy là quá đủ rồi.

Này Ananda, có người không tuyên bố ngã có sắc và
vô lượng, người này không tuyên bố hoặc ngã có sắc
và vô lượng trong hiện tại, hoặc ngã có sắc và vô
lượng trong tương lai. Hoặc không như thế này. "Ngã
của tôi không phải như vậy, tôi sẽ uốn nắn cho như
vậy". Này Ananda, sự việc là như vậy thời lời không
tuyên bố về tà kiến ngã có sắc và vô lượng như vậy
là quá đủ rồi.

Này Ananda, có người không tuyên bố ngã không có sắc và có hạn lượng, người này tuyên bố, hoặc ngã không có sắc và có hạn lượng trong hiện tại, hoặc ngã không có sắc và có hạn lượng trong tương lai. Hoặc không như thế này: "Ngã của tôi không phải như vậy, tôi sẽ uốn nắn cho như vậy". Này Ananda, sự việc là như vậy thời lời không tuyên bố về tà kiến

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                   46

ngã không có sắc và có hạn lượng như vậy là quá đủ rồi.

Này Ananda, có người không tuyên bố ngã không có
sắc và vô lượng, người này không tuyên bố ngã
không có sắc và vô lượng trong hiện tại, hoặc ngã
không có sắc và vô lượng trong tương lai. Hoặc
không như thế này: "Ngã của tôi không phải như vậy,
tôi sẽ uốn nắn cho như vậy". Này Ananda, sự việc là
như vậy thời lời không tuyên bố về tà kiến ngã có sắc
và vô lượng như vậy là quá đủ rồi.

Này Ananda, như vậy là có bấy nhiêu lời không tuyên bố về ngã.

27. Này Ananda, dưới bao nhiêu hình thức, ngã được quan niệm?

- Này Ananda, ngã được quan niệm như thọ
trong câu: "Ngã của tôi là thọ". Hay trái lại:
"Ngã của tôi không phải là thọ, ngã của tôi
không có cảm thọ".

- Này Ananda, hoặc ngã được quan niệm như
trong câu: "Ngã của tôi không phải là thọ, cũng
không phải là không có cảm thọ; ngã của tôi
có cảm thọ, ngã của tôi có khả năng cảm thọ".
Như vậy, này Ananda, ngã được quan niệm.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                   47

28. Này Ananda, ai nói: "ngã của tôi là thọ". Người ấy cần được trả lời: "Này Hiền giả, có ba loại cảm thọ, lạc thọ, khổ thọ, bất khổ bất lạc thọ. Trong ba loại thọ này, loại nào ông xem là ngã?"

- Này Ananda, khi cảm giác một lạc thọ, chúng
ta không cảm giác một khổ thọ, không cảm
giác một bất khổ bất lạc thọ, khi ấy chỉ cảm
giác một lạc thọ thôi.
- Này Ananda, khi cảm giác một khổ thọ, chúng
ta không cảm giác một lạc thọ, không cảm giác
một bất khổ bất lạc thọ, khi ấy chỉ cảm giác một
khổ thọ thôi.
- Này Ananda, khi cảm giác một bất khổ bất lạc
thọ, chúng ta không cảm giác một lạc thọ,
không cảm giác một khổ thọ, khi ấy chỉ cảm
giác một bất khổ bất lạc thọ thôi.
29. Lại nữa, này Ananda, lạc thọ là vô thường, hữu
vi, là pháp duyên khởi, là pháp biến hoại, là pháp
đoạn diệt, là pháp ly dục, là pháp diệt tận.

- Này Ananda, khổ thọ là vô thường, hữu vi, là
pháp duyên khởi, là pháp đoạn hoại, là pháp
đoạn diệt, là pháp ly dục, là pháp diệt tận.
- Này Ananda, bất khổ bất lạc thọ là vô thường,

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                  48

hữu vi, là pháp duyên khởi, là pháp đoạn hoại,
là pháp đoạn diệt, là pháp ly dục, là pháp diệt
tận.
 Khi cảm giác một lạc thọ mà nói rằng: "Đó là
ngã của tôi", thời khi lạc thọ ấy diệt mất người
ấy cũng nghĩ rằng: "Ngã của tôi cũng diệt".
 Khi cảm giác một khổ thọ mà nói rằng: "Đó là
ngã của tôi", thời khi khổ thọ ấy diệt mất người
ấy cũng nghĩ rằng: "Ngã của tôi cũng diệt".
 Khi cảm giác một bất khổ bất lạc thọ mà nói
rằng: "Đó là ngã của tôi", thời khi bất khổ bất
lạc thọ ấy diệt mất, người ấy cũng nghĩ rằng:
"Ngã của tôi cũng diệt".
Vậy những ai nói rằng: "Ngã của tôi là thọ", người
ấy sẽ xem ngã của mình như một cái gì trong hiện
tại, cái gì ấy là vô thường, lạc khổ xen lẫn, là pháp
sanh diệt. Do vậy, này Ananda, không thể chấp
nhận quan niệm "Ngã của tôi là thọ".

30. Này Ananda, ai nói như sau: "Ngã của tôi
không phải là thọ, ngã của tôi không có cảm thọ".
Người ấy cần được trả lời: "Này Hiền giả, chỗ nào
không có một cảm thọ gì cả, chỗ ấy có thể xem là
"Tôi có" được không?

- Bạch Thế Tôn, không!

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                   49

- Do vậy, này Ananda, không thể chấp nhận quan niệm "Ngã của tôi không phải là thọ, ngã của tôi không có cảm thọ".

31. Này Ananda, ai nói như sau: "Ngã của tôi
không phải là thọ, ngã của tôi không phải không
có cảm thọ, ngã của tôi có cảm thọ, ngã của tôi có
khả năng cảm thọ". Người ấy cần được trả lời:
"Này Hiền giả nếu tất cả mọi loại cảm thọ đều đoạn
diệt hoàn toàn, khi không còn một loại cảm thọ nào
cả, khi thọ đã tận diệt, thời ở tại chỗ ấy, có thể nói:
"Tôi là như vậy" chăng?"

- Bạch Thế Tôn, không!

- Do vậy, này Ananda, không thể chấp nhận quan
niệm "Ngã của tôi không phải là thọ, ngã của tôi
không phải không có cảm thọ; ngã của tôi có cảm
thọ, ngã của tôi có khả năng cảm thọ".

32. Này Ananda, khi có một vị Tỷ-kheo không quan niệm ngã là thọ, không quan niệm ngã không phải thọ, không quan niệm: "Ngã của tôi là thọ, ngã của tôi có khả năng cảm thọ", khi ấy vị này sẽ không chấp trước một điều gì ở trên đời, vì không chấp trước nên không sợ hãi; vì không sợ hãi nên hoàn toàn tự mình tịch diệt. Vị ấy biết sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, những việc cần làm đã làm, sau đời

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                     50

này không còn đời nào khác nữa.

Này Ananda, với vị Tỷ-kheo có tâm giải thoát như vậy, nếu có ai nói vị Tỷ-kheo ấy có tà kiến như sau: "Như Lai có tồn tại sau khi chết" thời thật hoàn toàn phi lý. Hoặc có tà kiến như sau: "Như Lai không có tồn tại sau khi chết", thời thật hoàn toàn phi lý. Hoặc có tà kiến như sau: "Như Lai có tồn tại và không có tồn tại sau khi chết", thời thật hoàn toàn phi lý. Hoặc có tà kiến như sau: "Như Lai không có tồn tại và không không có tồn tại sau khi chết", thời thật hoàn toàn phi lý. Tại sao vậy? Này Ananda, ví dầu có bao nhiêu danh mục, bao nhiêu danh mục đạo, dầu có bao nhiêu ngôn ngữ, bao nhiêu ngôn ngữ đạo, dầu có bao nhiêu thi thiết, bao nhiêu thi thiết đạo, dầu có bao nhiêu trí tuệ, bao nhiêu trí tuệ giới, dầu có bao nhiêu luân chuyển, bao nhiêu vận hành, với thắng trí hiểu biết tất cả, vị Tỷ-kheo được giải thoát. Với vị Tỷ-kheo thắng trí giải thoát như vậy mà nói rằng vị Tỷ-kheo ấy không biết, không thấy, thời thật là một sự phi lý.

33. Này Ananda, có bảy trú xứ của thức và hai xứ. Thế nào là bảy?

- Này Ananda, có những loại hữu tình, thân dị loại và tưởng dị loại, như loài Người, một số chư

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                     51

Thiên và một số trong địa ngục. Đó là trú xứ thứ
nhất của thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình, thân dị loại
nhưng tưởng nhất loại, như các vị Phạm Chúng
thiên được sanh vào cõi ấy, nhờ sơ Thiền. Đó là
trú xứ thứ hai của thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình, thân nhất
loại nhưng tưởng dị loại, như các vị Quang Âm
thiên (Abhassarà). Đó là trú xứ thứ ba của thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình, thân nhất
loại và tưởng cũng nhất loại, như các vị Biến
Tịnh thiên (Subhakinna). Đó là trú xứ thứ tư của
thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình, vượt ra khỏi
tất cả sắc tưởng, đoạn trừ tất cả hữu đối tưởng,
không suy tư đến mọi dị loại tưởng, chỉ có tưởng
"Hư không là vô biên", được sanh vào cõi Hư
Không vô biên xứ. Đó là trú xứ thứ năm của thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình hoàn toàn
vượt ra khỏi Không vô biên xứ, chỉ có tưởng
"Thức là vô biên", được sanh vào cõi Thức vô
biên xứ. Đó là trú xứ thứ sáu của thức.
- Này Ananda, có những loại hữu tình, hoàn toàn

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                52

vượt ra khỏi Thức vô biên xứ, chỉ có tưởng "Vô
sở hữu", được sanh vào cõi Vô sở hữu xứ. Đó là
trú xứ thứ bảy của thức.
- Hai xứ là Vô tưởng hữu tình xứ và Phi tưởng
phi phi tưởng xứ.
34. Này Ananda, trong thức trú xứ thứ nhất có thân
dị loại và tưởng dị loại này, như loài Người, một số
chư Thiên và một số hữu tình trong địa ngục. Này
Ananda nếu có ai hiểu được trú xứ này, hiểu được sự
tập khởi, hiểu được sự đoạn diệt, hiểu được vị ngọt,
hiểu được sự nguy hiểm và hiểu được sự xuất ly của
trú xứ này, một vị như vậy có thể còn hoan hỷ ưa
thích trú xứ này không?

- Bạch Thế Tôn, không!

... (như trước)...

- Này Ananda, trong thức trú xứ thứ bảy, hoàn toàn vượt ra khỏi Thức vô biên xứ, chỉ có tưởng "Vô sở hữu", được sanh vào cõi Vô sở hữu xứ. Này Ananda nếu có ai hiểu được trú xứ này, hiểu được sự tập khởi, hiểu được sự đoạn diệt, hiểu được sự tập khởi, hiểu được sự đoạn diệt, hiểu được vị ngọt, hiểu được sự nguy hiểm và hiểu được sự xuất ly của trú xứ này, một vị như vậy có thể còn hoan hỷ ưa thích trú xứ

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                  53

này không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, với Vô tưởng hữu tình xứ này, này
Ananda, nếu có ai hiểu được trú xứ này, hiểu được
sự tập khởi, hiểu được sự đoạn diệt, hiểu được vị
ngọt, hiểu được sự nguy hiểm và hiểu được sự xuất
ly của trú xứ này, một vị như vậy có thể còn hoan
hỷ ưa thích trú xứ này không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, với Phi tưởng phi phi tưởng xứ này,
này Ananda, nếu có ai hiểu được trú xứ này, hiểu
được sự tập khởi, hiểu được sự đoạn diệt, hiểu được
vị ngọt, hiểu được sự nguy hiểm và hiểu được sự xuất
ly của trú xứ này, một vị như vậy có thể còn hoan
hỷ ưa thích trú xứ này không?

- Bạch Thế Tôn, không!

- Này Ananda, bởi bảy thức trú xứ và hai xứ này,
nếu có vị Tỷ-kheo đã như chơn hiểu được tập khởi,
đoạn trừ, vị ngọt, sự nguy hiểm, xuất ly của chúng,
nhờ không còn chấp thủ, vị này được giải thoát. Này
Ananda, vị Tỷ-kheo như vậy được gọi là Tuệ giải
thoát.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                  54

35. Này Ananda, có tám giải thoát. Thế nào là tám?

1.   Tự mình có sắc, thấy các sắc pháp. Đó là giải
thoát thứ nhất.
2.   Không biết tự mình có sắc, thấy các sắc ngoài
tự thân. Đó là giải thoát thứ hai.
3.   Tâm mạnh hướng đến thanh tịnh. Đó là giải
thoát thứ ba.
4.   Hoàn toàn vượt khỏi mọi sắc tưởng, đoạn diệt
mọi hữu đối tưởng, không suy tư đến mọi
tưởng dị biệt, với tư tưởng: "Hư không là vô
biên", chứng và an trú Hư không vô biên xứ.
Đó là giải thoát thứ tư.
5.   Hoàn toàn vượt khỏi Hư không vô biên xứ, với
tư tưởng: "Thức là vô biên", chứng và an trú
Thức vô biên xứ. Đó là giải thoát thứ năm.
6.   Hoàn toàn vượt khỏi Thức vô biên xứ, với tư
tưởng: "Vô sở hữu" chứng và an trú Vô sở hữu
xứ. Đó là giải thoát thứ sáu.
7.   Hoàn toàn vượt khỏi Vô sở hữu xứ, chứng và
an trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Đó là giải
thoát thứ bảy.
8.   Vượt khỏi hoàn toàn Phi tưởng phi phi tưởng

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                  55

xứ, chứng và an trú Diệt thọ tưởng định. Đó là
giải thoát thứ tám. Này Ananda, như vậy là tám
giải thoát.
36. Này Ananda, khi một vị Tỷ-kheo thuận thứ thể
nhập tám giải thoát này, có thể nhập và có thể xuất
khỏi bất cứ giải thoát nào khi nào mình muốn, chỗ
nào mình muốn và dài bao lâu mình muốn - và với
các lậu hoặc được đoạn trừ, vị Tỷ-kheo chứng và
an trú trong tám giải thoát và tuệ giải thoát, không
còn lậu hoặc ngay trong thời hiện tại, tự mình thấu
đạt và chứng ngộ. Này Ananda, không còn có một
Câu giải thoát nào khác cao hơn và thù thắng hơn
Câu giải thoát này.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Ananda hoan hỷ tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                  56

5     9 chỗ hữu tình cư trú - Kinh CÁC LOÀI HỮU TÌNH – Tăng IV, 141

CÁC LOÀI HỮU TÌNH – Tăng IV, 141

1. - Này các Tỷ-kheo, có chín chỗ cư trú của loài hữu tình.

2. Thế nào là chín?

Này các Tỷ-kheo, có những loài hữu tình, thân sai
biệt, tưởng sai biệt, như loài Người, một số chư
Thiên, một số ở các đọa xứ. Đó là hữu tình trú xứ thứ
nhất.

3. Này các Tỷ-kheo, có những loài hữu tình, thân sai biệt, tưởng đồng nhất, chư Phạm Chúng thiên, khi mới tái sanh. Đó là hữu tình trú xứ thứ hai.

4. Này các Tỷ-kheo, có loại hữu tình, thân đồng nhất, tưởng sai biệt như Quang Âm thiên. Đó là hữu tình trú xứ thứ ba.

5. Này các Tỷ-kheo, có loài hữu tình, thân đồng nhất, tưởng đồng nhất, như Tịnh Cư thiên. Đó là hữu tình trú xứ thứ tư.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                   57

6. Này các Tỷ-kheo, có những loại hữu tình không có tưởng, không có thọ như Vô Tưởng thiên. Đó là hữu tình trú xứ thứ năm.

7. Này các Tỷ-kheo, có những loài hữu tình vượt
khỏi sắc tưởng một cách hoàn toàn, diệt trừ các đối
ngại tưởng, không có tác ý sai biệt tưởng, nghĩ rằng:
"Hư không là vô biên", chứng được Không vô biên
xứ. Đó là hữu tình trú xứ thứ sáu.

8. Này các Tỷ-kheo, có những loài hữu tình, vượt
khỏi hư Không vô biên xứ một cách hoàn toàn, nghĩ
rằng: "Thức là vô biên", chứng được Thức vô biên
xứ. Đó là hữu tình trú xứ thứ bảy.

9. Này các Tỷ-kheo, có những loài hữu tình vượt
khỏi Thức vô biên xứ một cách hoàn toàn, nghĩ rằng:
"Không có gì tất cả", chứng được Vô sở hữu xứ. Đó
là hữu tình trú xứ thứ tám.

10. Này các Tỷ-kheo, có những loài hữu tình vượt
khỏi Vô sở hữu xứ một cách hoàn toàn, chứng Phi
tưởng phi phi tưởng xứ. Đó là hữu tình trú xứ thứ
chín.

Này các Tỷ-kheo, đây là chín chỗ cư trú của các loài hữu tình.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                   58

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ   59

6        9 chỗ hữu tình cư trú - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567

KINH PHÚNG TỤNG – Bài kinh số 33 – Trường II, 567 (Trích đoạn)

1.   Chín chỗ an trú của loài hữu tình:

- Này các Hiền giả, có những loài hữu tình,
thân sai biệt, tưởng sai biệt, như loài
Người, một số chư Thiên, một số ở tại
các đọa xứ. Đó là hữu tình trú xứ thứ
nhất.

- Này các Hiền giả, có những loài hữu tình,
thân sai biệt, tưởng đồng nhất, như
Phạm Chúng thiên khi mới tái sanh. Đó
là hữu tình trú xứ thứ hai.

- Này các Hiền giả, có loài hữu tình, thân đồng nhất, tưởng sai biệt như chư Quang Âm thiên. Đó là hữu tình trú xứ thứ ba.

- Này các Hiền giả, có loài hữu tình, thân đồng nhất, tưởng đồng nhất như chư

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                    60

Tịnh Cư thiên. Đó là hữu tình trú xứ thứ tư.

- Này các Hiền giả, có những loài hữu tình
không có tưởng, không có thọ, như chư
Vô Tưởng thiên. Đó là hữu tình trú xứ
thứ năm.

- Này các Hiền giả, có những loài hữu tình
vượt khỏi sắc tưởng một cách hoàn toàn,
diệt trừ các sân tưởng, không có tác ý sai
biệt tưởng, chứng được Hư không vô biên
xứ: "Hư không là vô biên". Đó là hữu tình
trú xứ thứ sáu.

- Này các Hiền giả, có những loài hữu tình
vượt khỏi Hư không vô biên xứ một cách
hoàn toàn, chứng Thức vô biên xứ: "Thức
là vô biên". Đó là hữu tình trú xứ thứ bảy.

- Này các Hiền giả, có những loài hữu tình
vượt khỏi Thức vô biên xứ một cách hoàn
toàn, chứng Vô sở hữu xứ: "Không có gì
tất cả". Đó là hữu tình trú xứ thứ tám.

- Này các Hiền giả, có những loài hữu tình vượt khỏi Vô sở hữu xứ một cách hoàn

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                 61

toàn, chứng Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Đó là hữu tình trú xứ thứ chín.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                             62

7      9 thứ đoạn diệt trong 9 thiền - Kinh CHÍN THỨ ĐỆ DIỆT – Tăng IV, 152

CHÍN THỨ ĐỆ DIỆT – Tăng IV, 152

1. - Này các Tỷ-kheo, có chín thứ đệ diệt.

2. Thế nào là chín?

1. Thành tựu sơ Thiền thì các dục tưởng bị đoạn
diệt.
2. Thành tựu đệ nhị Thiền thì các tầm tứ bị đoạn
diệt.
3. Thành tựu đệ tam Thiền thì hỷ bị đoạn diệt.
4. Thành tựu đệ tứ Thiền thì hơi thở vào, hơi thở
ra bị đoạn diệt.
5. Thành tựu Không vô biên xứ thì sắc tưởng bị
đoạn diệt.
6. Thành tựu Thức vô biên xứ thì Không vô biên
xứ tưởng bị đoạn diệt.
7. Thành tựu Vô sở hữu xứ thì Thức vô biên xứ
bị đoạn diệt.
8. Thành tựu Phi tưởng phi phi tưởng xứ thì Vô
sở hữu xứ bị đoạn diệt.
9. Thành tựu Diệt thọ tưởng định thì các tưởng
và các cảm thọ bị đoạn diệt.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                   63

Này các Tỷ-kheo, đây là chín thứ đệ diệt.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                            64

8        9 thứ đoạn diệt trong 9 thiền - Kinh PHÚNG TỤNG – 33 Trường II, 567

KINH PHÚNG TỤNG – Bài kinh số 33 – Trường II, 567 (Trích đoạn)

2.   Chín thứ đệ trú:

- Này các Hiền giả, ở đây có vị Tỷ kheo, ly ác
bất thiện pháp, chứng và trú vào Thiền thứ
nhất, có tầm có tứ có hỷ lạc do ly dục sanh.
- Diệt tầm diệt tứ... chứng và trú vào Thiền thứ
hai...
- ... chứng và trú vào Thiền thứ ba...
- ... chứng và trú vào Thiền thứ tư.
- Sau khi vượt qua các sắc tưởng một cách hoàn
toàn, sau khi trừ diệt các hữu đối tưởng, không
có tác ý với các sai biệt tưởng, chứng và trú Hư
không vô biên xứ: "Hư không là vô biên".
- Sau khi vượt qua Hư không vô biên xứ một
cách hoàn toàn, chứng và trú Thức vô biên xứ:
"Thức là vô biên".
- chứng và trú Vô sở hữu xứ: "Không có sự vật

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                    65

gì tất cả".
- Sau khi vượt qua một cách hoàn toàn Vô sở
hữu xứ, chứng và trú Phi tưởng phi phi tưởng
xứ.
- Sau khi vượt qua Phi tưởng phi phi tưởng xứ
một cách hoàn toàn, chứng và trú Diệt thọ
tưởng định.

3.   Chín thứ đệ diệt:

- Thành tựu Sơ thiền, các dục tưởng bị đoạn
diệt;
- Thành tựu đệ Nhị thiền, các tầm tứ bị đoạn
diệt;
- Thành tựu đệ Tam thiền, hỷ bị đoạn diệt;
- Thành tựu đệ Tứ thiền, hơi thở vào hơi thở ra
bị đoạn diệt;
- Thành tựu Hư không vô biên xứ, sắc tưởng bị
đoạn diệt;
- Thành tựu Thức vô biên xứ, Hư không vô
biên xứ tưởng bị đoạn diệt;
- Thành tựu Vô sở hữu xứ, Thức vô biên xứ
tưởng bị đoạn diệt;
- Thành tựu Phi tưởng phi phi tưởng xứ, Vô sở

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                               66

hữu xứ tưởng bị đoạn diệt; - Thành tựu Diệt thọ tưởng (định), các tưởng và các thọ bị đoạn diệt.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                            67

9      9 thứ để trú trong 9 thiền - Kinh THỨ ĐỆ TRÚ 1 – Tăng IV, 154

THỨ ĐỆ TRÚ 1 – Tăng IV, 154

1. - Này các Tỷ-kheo, có chín thứ đệ trú này.

2. Thế nào là chín?

Này các Tỷ-kheo, ở đây có Tỷ-kheo:

1. Ly dục, ly bất thiện pháp, chứng và an trú
Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục
sanh có tầm và tứ.
2. Diệt tầm và tứ... đệ nhị Thiền...
3. …đệ tam Thiền...
4. …chứng và trú Thiền thứ tư.
5. Sau khi vượt qua sắc tưởng một cách hoàn
toàn, sau khi chấm dứt các đối ngại tưởng,
không tác ý các tưởng sai biệt, biết rằng: "Hư
không là vô biên", chứng và trú Không vô biên
xứ.
6. Sau khi vượt qua Không vô biên xứ một cách
hoàn toàn, biết rằng: "Thức là vô biên", chứng
và trú Thức vô biên xứ.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                    68

7. Sau khi vượt qua Thức vô biên xứ một cách
hoàn toàn, biết rằng: "Không có sự gì", chứng
và trú Vô sở hữu xứ.
8. Sau khi vượt qua Vô sở hữu xứ một cách hoàn
toàn, chứng và trú Phi tưởng phi phi tưởng
xứ.
9. Sau khi vượt qua Phi tưởng phi phi tưởng xứ
một cách hoàn toàn, chứng và trú Diệt thọ
tưởng định.

Này các Tỷ-kheo, đây là chín thứ đệ trú.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                69

10    9 thứ để trú trong 9 thiền - Kinh THỨ ĐỆ TRÚ 2 – Tăng IV, 155

THỨ ĐỆ TRÚ 2 – Tăng IV, 155

1. - Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ thuyết về chín Thiền chứng thứ đệ trú này. Hãy lắng nghe...

2. Này các Tỷ-kheo, thế nào là chín thứ đệ trú Thiền chứng?

Chỗ nào các dục đoạn diệt, và những ai sau khi đoạn diệt các dục, sống an trú, Ta nói rằng: "Chắc chắn Tôn giả ấy không có dục ái, được tịch tịnh, đã vượt qua, đã đến bờ bên kia với Thiền chi ấy".

Chỗ nào các dục được đoạn diệt?

Những ai sau khi đoạn diệt các dục, sống an trú: "Ta không biết vậy, Ta không thấy vậy", ai nói như vậy, người ấy cần được nói như sau: "Ở đây, này Hiền giả, Tỷ-kheo ly các dục... chứng và an trú Thiền thứ nhất. Tại đây, các dục được đoạn diệt, các vị ấy sau khi đoạn diệt các dục, sống an trú".

Chắc chắn, này các Tỷ-kheo, người không lường gạt, không man trá sẽ hoan hỷ, sẽ tùy hỷ với lời nói "Lành

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                   70

thay". Sau khi hoan hỷ, tùy hỷ với lời nói "Lành thay" người ấy sẽ đảnh lễ, chắp tay và hầu hạ.

3. Chỗ nào các tầm và tứ được đoạn diệt, và những
ai sau khi đoạn diệt, đoạn diệt tầm và tứ, sống an trú,
Ta nói rằng: "Chắc chắn các Tôn giả ấy không có
dục ái, được tịch tịnh, đã vượt qua, đã đến bờ bên
kia với Thiền chi ấy".

Chỗ nào các tầm và tứ được đoạn diệt?

Những ai sau khi đoạn diệt tầm và tứ sống an trú:"Ta không biết vậy, Ta không thấy vậy", ai nói như vậy, người ấy cần được nói như sau: "Ở đây, này Hiền giả, Tỷ-kheo diệt tầm và tứ... chứng và trú Thiền thứ hai. Tại đây, các tầm và tứ được đoạn diệt, các vị ấy sau khi đoạn diệt tầm và tứ, sống an trú".

Chắc chắn, này các Tỷ-kheo, người không lường gạt,
không man trá sẽ hoan hỷ, tùy hỷ với lời nói "Lành
thay". Sau khi hoan hỷ, tùy hỷ với lời nói "Lành thay"
sẽ đảnh lễ, chắp tay và hầu hạ.

4. Chỗ nào hỷ được đoạn diệt, và những ai sau khi
đoạn diệt, đoạn diệt hỷ, sống an trú, Ta nói rằng:
"Chắc chắn các Tôn giả ấy không có dục ái, được
tịch tịnh, đã vượt qua, đã đến bờ bên kia với Thiền
chi ấy".

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                     71

Chỗ nào hỷ được đoạn diệt?

Những ai sau khi đoạn diệt, đoạn diệt hỷ, sống an
trú. "Ta không biết vậy, ta không thấy vậy", ai nói
như vậy, người ấy cần được nói như sau: "Ở đây,
này Hiền giả, Tỷ-kheo ly hỷ trú xả, chứng và trú
Thiền thứ ba. Tại đây, hỷ được đoạn diệt. Các vị ấy
sau khi đoạn diệt hỷ, sống an trú".

Chắc chắn, này các Tỷ-kheo, người không lường gạt, không man trá sẽ hoan hỷ, sẽ tùy hỷ với lời nói "Lành thay". Sau khi hoan hỷ, sau khi tùy hỷ với lời nói "Lành thay" sẽ đảnh lễ, chắp tay và hầu hạ.

5. Chỗ nào xả lạc được đoạn diệt, và những ai sau
khi đoạn diệt, đoạn diệt xả lạc, sống an trú, Ta nói
rằng: "Chắc chắn các Tôn giả ấy không có dục ái,
được tịch tịnh, đã vượt qua, đã đến bờ bên kia với
Thiền chi ấy".

Chỗ nào xả lạc được đoạn diệt?

Những ai sau khi đoạn diệt, đoạn diệt xả lạc, sống an trú: "Ta không biết vậy, ta không thấy vậy", ai nói như vậy, người ấy cần được nói như sau: "Ở đây, này Hiền giả, Tỷ-kheo xả lạc, xả khổ,... chứng và trú Thiền thứ tư. Tại đây, xả lạc được đoạn diệt. Các vị ấy sau khi đoạn diệt xả lạc, sống an trú".

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                    72

Chắc chắn, này các Tỷ-kheo, người không giả dối, không lường gạt sẽ hoan hỷ, sẽ tùy hỷ với lời nói "Lành thay". Sau khi hoan hỷ, sau khi tùy hỷ với lời nói "Lành thay" sẽ đảnh lễ, chắp tay và hầu hạ.

6. Chỗ nào sắc tưởng được đoạn diệt, và những ai
sau khi đoạn diệt, đoạn diệt sắc tưởng, sống an trú,
Ta nói rằng: "Chắc chắn các Tôn giả ấy không có
dục ái, được tịch tịnh, đã vượt qua, đã đến bờ bên
kia với Thiền chi ấy".

Chỗ nào sắc tưởng được đoạn diệt?

Những ai sau khi đoạn diệt, đoạn diệt sắc tưởng, sống an trú: "Ta không biết vậy, ta không thấy vậy", ai nói như vậy, người ấy cần được nói như sau: "Ở đây, này Hiền giả, Tỷ-kheo vượt qua sắc tưởng một cách hoàn toàn, chấm dứt các chướng ngại tưởng, không tác ý các sai biệt tưởng, biết rằng: "Hư không là vô biên", chứng đạt và an trú "Không vô biên xứ". Ở đây, các sắc tưởng được đoạn diệt. Các vị ấy sau khi đoạn diệt các sắc tưởng, sống an trú".

Chắc chắn, này các Tỷ-kheo, người không lường gạt, không man trá sẽ hoan hỷ, sẽ tùy hỷ với lời nói "Lành thay". Sau khi hoan hỷ, sau khi tùy hỷ với lời nói "Lành thay" sẽ đảnh lễ, chắp tay và hầu hạ.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                   73

7. Chỗ nào Không vô biên xứ tưởng được đoạn diệt, và những ai sau khi đoạn diệt, đoạn diệt Không vô biên xứ tưởng, sống an trú, Ta nói rằng: "Chắc chắn các Tôn giả ấy không có dục ái, được tịch tịnh, đã vượt qua, đã đến bờ bên kia với Thiền chi ấy".

Chỗ nào Không vô biên xứ tưởng được đoạn diệt?

Những ai sau khi đoạn diệt, đoạn diệt Không vô biên
xứ tưởng, sống an trú: "Ta không biết vậy, ta không
thấy vậy", ai nói như vậy, người ấy cần được nói như
sau: "Ở đây, này Hiền giả, Tỷ-kheo vượt qua Không
vô biên xứ tưởng một cách hoàn toàn, biết rằng:
"Thức là vô biên", chứng và trú "Thức vô biên xứ".
Tại đây, Không vô biên xứ tưởng được đoạn diệt.
Các vị ấy sau khi đoạn diệt Không vô biên xứ tưởng,
sống an trú".

Chắc chắn, này các Tỷ-kheo, người không lường gạt, không man trá sẽ hoan hỷ, sẽ tùy hỷ với lời nói "Lành thay". Sau khi hoan hỷ, sau khi tùy hỷ với lời nói "Lành thay" sẽ đảnh lễ, chắp tay và hậu hạ.

8. Chỗ nào Thức vô biên xứ tưởng được đoạn diệt, và những ai sau khi đoạn diệt, đoạn diệt Thức vô biên xứ tưởng, sống an trú, Ta nói rằng: "Chắc chắn các Tôn giả ấy không có dục ái, được tịch tịnh, đã vượt qua, đã đến bờ bên kia với Thiền chi ấy".

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                   74

Chỗ nào Thức vô biên xứ tưởng được đoạn diệt?

Những ai sau khi đoạn diệt, đoạn diệt Thức vô biên
xứ tưởng, sống an trú: "Ta không biết vậy, ta không
thấy vậy", ai nói như vậy, người ấy cần được nói như
sau: "Ở đây, này Hiền giả, Tỷ-kheo vượt qua Thức
vô biên xứ tưởng một cách hoàn toàn, biết rằng:
"Không có vật gì", chứng và trú "Vô sở biên xứ". Tại
đây, Thức vô biên xứ tưởng được đoạn diệt. Các vị
ấy, sau khi đoạn diệt Thức vô biên xứ tưởng, sống an
trú".

Chắc chắn, này các Tỷ-kheo, người không lường gạt, không man trá sẽ hoan hỷ, sẽ tùy hỷ với lời nói "Lành thay". Sau khi hoan hỷ, sau khi tùy hỷ với lời nói "Lành thay" sẽ đảnh lễ, chắp tay và hậu hạ.

9. Chỗ nào Vô sở hữu xứ tưởng được đoạn diệt, và
những ai sau khi đoạn diệt, đoạn diệt Vô sở hữu xứ
tưởng, sống an trú, Ta nói rằng: "Chắc chắn các Tôn
giả ấy không có dục ái, được tịch tịnh, đã vượt qua,
đã đến bờ bên kia với Thiền chi ấy".

Chỗ nào Vô sở hữu xứ tưởng được đoạn diệt?

Những ai sau khi đoạn diệt, đoạn diệt Thức vô biên xứ tưởng, sống an trú: "Ta không biết vậy, ta không thấy vậy", ai nói như vậy, người ấy cần được nói như

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                   75

sau: "Ở đây, này Hiền giả, Tỷ-kheo vượt Vô sở hữu
xứ một cách hoàn toàn, chứng và trú Phi tưởng phi
phi tưởng xứ". Tại đây, Vô sở hữu xứ tưởng được
đoạn diệt. Các vị ấy sau đoạn diệt Vô sở hữu xứ
tưởng, sống an trú.

Chắc chắn, này các Tỷ-kheo, người không lường gạt, không man trá sẽ hoan hỷ, sẽ tùy hỷ với lời nói "Lành thay". Sau khi hoan hỷ, sau khi tùy hỷ với lời nói "Lành thay" sẽ đảnh lễ, chắp tay và hậu hạ.

10. Chỗ nào Phi tưởng phi phi tưởng xứ tưởng được
đoạn diệt, và những ai sau khi đoạn diệt, đoạn diệt
Phi tưởng phi phi tưởng xứ tưởng, sống an trú, Ta
nói rằng: "Chắc chắn các Tôn giả ấy không có dục
ái, được tịch tịnh, đã vượt qua, đã đến bờ bên kia với
Thiền chi ấy".

Chỗ nào Phi tưởng phi phi tưởng xứ tưởng được đoạn diệt?

Những ai sau khi đoạn diệt, đoạn diệt Phi tưởng phi phi tưởng, sống an trú: "Ta không biết vậy, ta không thấy vậy", ai nói như vậy, người ấy cần được nói như sau: "Ở đây, này Hiền giả, Tỷ-kheo vượt Phi tưởng phi phi tưởng xứ một cách hoàn toàn, chứng và trú Diệt thọ tưởng định". Tại đây, Phi tưởng phi phi tưởng xứ tưởng được đoạn diệt. Các vị ấy sau khi

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                    76

đoạn diệt Phi tưởng phi phi tưởng xứ tưởng, sống an trú.

Chắc chắn, này các Tỷ-kheo, người không lường gạt, không man trá sẽ hoan hỷ, sẽ tùy hỷ với lời nói "Lành thay". Sau khi hoan hỷ, sau khi tùy hỷ với lời nói "Lành thay" sẽ đảnh lễ, chắp tay và hậu hạ.

Này các Tỷ-kheo, đây chín là thứ đệ trú Thiền chứng.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                   77

11    Bậc Giải thoát cả 2 phần là gì - Kinh GIẢI THOÁT CẢ HAI PHẦN – Tăng IV, 219

GIẢI THOÁT CẢ HAI PHẦN – Tăng IV, 219

1. – (Tôn giả Udàyi nói với Tôn giả Ànanda)

"Giải thoát cả hai phần, giải thoát cả hai phần", này
Hiền giả, được nói đến. Cho đến như thế nào, này
Hiền giả, giải thoát cả hai phần được Thế Tôn nói
đến?

2. - Ở đây, này Hiền giả, Tỷ-kheo ly dục... chứng đạt
và an trú sơ Thiền. Như thế nào, như thế nào, sau khi
cảm xúc với thân, vị ấy như vậy, như vậy an trú xứ
ấy; với trí tuệ, vị ấy rõ biết. Cho đến như vậy, này
Hiền giả, là giải thoát cả hai phần được Thế Tôn nói
đến với pháp môn.

Lại nữa, này các Hiền giả, Tỷ-kheo diệt tầm và tứ... Thiền thứ hai... Thiền thứ ba... Thiền thứ tư...

... chứng đạt và an trú Không vô biên xứ....

... chứng đạt và an trú Thức vô biên xứ...

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                   78

... chứng đạt và an trú Vô sở hữu xứ ...

... chứng đạt và an trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ ...

3. Lại nữa, này Hiền giả, Tỷ-kheo vượt qua Phi
tưởng phi phi tưởng xứ, chứng đạt và an trú Diệt thọ
tưởng định; sau khi thấy với trí tuệ, các lậu hoặc
được diệt trừ. Như thế nào, như thế nào, sau khi cảm
xúc với thân, vị ấy như vậy, như vậy an trú xứ ấy;
với trí tuệ, vị ấy rõ biết. Cho đến như vậy, này Hiền
giả, tuệ giải thoát cả hai phần được Thế Tôn nói đến
với phi pháp môn.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                    79

12    Bậc Thân chứng là gì - Kinh VỊ THÂN CHỨNG – Tăng IV, 217

VỊ THÂN CHỨNG – Tăng IV, 217

1. – (Tôn giả Udàyi nói với Tôn giả Ànanda)

"Thân chứng, thân chứng", này Hiền giả, được nói đến như vậy. Cho đến như thế nào, này Hiền giả, thân chứng được Thế Tôn nói đến?

2. - Ở đây, này Hiền giả, Tỷ-kheo ly dục... chứng và
trú Thiền thứ nhất. Như thế nào, như thế nào, sau
khi cảm xúc với thân, vị ấy như vậy, như vậy an
trú xứ ấy. Cho đến như vậy, này Hiền giả, thân
chứng được Thế Tôn nói đến với pháp môn.

3. - Lại nữa, này các Hiền giả, Tỷ-kheo diệt tầm và
tứ... Thiền thứ hai... Thiền thứ ba... Chứng đạt và
an trú Thiền thứ tư. Như thế nào, như thế nào, sau
khi cảm xúc với thân, vị ấy như vậy, như vậy an trú
xứ ấy. Cho đến như vậy, này Hiền giả, thân chứng
được Thế Tôn nói đến với pháp môn.

4. - Lại nữa, này các Hiền giả, Tỷ-kheo, sau khi vượt qua các sắc tưởng một cách hoàn toàn, chấm dứt các tưởng đối ngại, không tác ý đến các tưởng sai biệt,

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                   80

biết rằng: "Hư không là vô biên", chứng đạt và an trú Không vô biên xứ. Như thế nào, như thế nào, sau khi cảm xúc với thân, vị ấy như vậy, như vậy an trú xứ ấy. Cho đến như vậy, này Hiền giả, thân chứng được Thế Tôn nói đến với pháp môn... (như trên)

... chứng đạt và an trú Thức vô biên xứ...

... chứng đạt và an trú Vô sở hữu xứ ...

... chứng đạt và an trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ ...

5. - Lại nữa, này các Hiền giả, Tỷ-kheo, sau khi vượt
qua Phi tưởng phi phi tưởng xứ một cách hoàn toàn,
chứng đạt và an trú Diệt thọ tưởng định. Như thế
nào, như thế nào, sau khi cảm xúc với thân, vị ấy như
vậy, như vậy an trú xứ ấy. Cho đến như vậy, này
Hiền giả, là thân chứng được Thế Tôn nói đến với
phi pháp môn.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                    81

13    Bậc Tuệ giải thoát là gì - Kinh TUỆ GIẢI THOÁT – Tăng IV, 219

TUỆ GIẢI THOÁT – Tăng IV, 219

1. – (Tôn giả Udàyi nói với Tôn giả Ànanda)

"Tuệ giải thoát, tuệ giải thoát", này Hiền giả, được nói đến như vậy. Cho đến như thế nào, này Hiền giả, tuệ giải thoát được Thế Tôn nói đến?

2. Ở đây, này Hiền giả, Tỷ-kheo ly dục... chứng đạt
và an trú sơ Thiền; với trí tuệ vị ấy rõ biết. Cho đến
như vậy, này các Hiền giả, tuệ giải thoát được Thế
Tôn nói đến với pháp môn.

Lại nữa, này các Hiền giả, Tỷ-kheo diệt tầm và tứ... Thiền thứ hai... Thiền thứ ba... Thiền thứ tư...

... chứng đạt và an trú Không vô biên xứ....

... chứng đạt và an trú Thức vô biên xứ...

... chứng đạt và an trú Vô sở hữu xứ ...

... chứng đạt và an trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ ...

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                    82

3. Lại nữa, này Hiền giả, Tỷ-kheo vượt qua Phi
tưởng phi phi tưởng xứ, chứng đạt và an trú Diệt thọ
tưởng định; sau khi thấy với trí tuệ, các lậu hoặc
được đoạn tận. Với trí tuệ, vị ấy rõ biết. Cho đến như
vậy, này Hiền giả, tuệ giải thoát được Thế Tôn nói
đến với phi pháp môn.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                    83

14    Chưa được hoàn toàn - Kinh VÍ DỤ CON CHIM CÁY – 66 Trung II, 235

KINH VÍ DỤ CON CHIM CÁY (Latukikopama suttam) – Bài kinh số 66 – Trung II, 235

Như vầy tôi nghe.

Một thời, Thế Tôn ở tại Anguttarapa (Ương-già
Bắc Phương Thủy). Apana là một thị tứ của
Anguttarapa. Rồi Thế Tôn buổi sáng đắp y, cầm y
bát đi vào Apana để khất thực. Khất thực ở Apana
xong, sau buổi ăn, trên con đường đi khất thực trở
về, Thế Tôn đi đến một khu rừng để trú ban ngày.
Thế Tôn đi sâu vào khu rừng này, ngồi dưới một gốc
cây để trú ban ngày. Tôn giả Udayi (Ưu-đa-di) buổi
sáng cũng đắp y, cầm y bát đi vào Apana để khất
thực. Khất thực ở Apana xong, sau buổi ăn, trên con
đường đi khất thực trở về, Tôn giả đi đến một khu
rừng để trú ban ngày. Tôn giả đi sâu vào khu rừng
này, và ngồi dưới một gốc cây để trú ban ngày.

Rồi Tôn giả Udayi, trong khi độc cư Thiền tịnh, sự suy tư sau đây đã khởi lên trong tâm trí Tôn giả:

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                  84

 "Thế Tôn thật sự là vị đã đoạn trừ nhiều khổ
pháp cho chúng ta.
 Thế Tôn thật sự là vị đã mang lại nhiều lạc pháp
cho chúng ta.
 Thế Tôn thật sự là vị đã đoạn trừ nhiều bất thiện
pháp cho chúng ta.
 Thế Tôn thật sự là vị đã mang lại nhiều thiện
pháp cho chúng ta".
Rồi Tôn giả Udayi vào buổi chiều, từ Thiền tịnh
đứng dậy, đi đến chỗ Thế Tôn, đảnh lễ Ngài rồi ngồi
xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, Tôn giả
Udayi bạch Thế Tôn:

– Ở đây, bạch Thế Tôn, trong khi con đang độc
cư Thiền tịnh, sự suy tư sau đây đã khởi lên trong
tâm trí con: "Như Lai thật sự là vị đã đoạn trừ nhiều
khổ pháp cho chúng ta... Như Lai thật sự là vị đã
mang lại nhiều thiện pháp cho chúng ta".

Bạch Thế Tôn, thuở trước chúng con thường ăn
buổi chiều, buổi sáng, ban ngày và phi thời. Bạch
Thế Tôn, thời ấy, Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo và bảo:
"Này các Tỷ-kheo, hãy từ bỏ ăn ban ngày phi thời".
Bạch Thế Tôn, do vậy con cảm thấy thất vọng, con
cảm thấy sầu muộn, nghĩ rằng: "Những món ăn
thượng vị loại cứng và loại mềm, các tín chủ cúng

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                   85

dường cho chúng ta ban ngày và phi thời. Nay Thế
Tôn dạy chúng ta phải đoạn trừ, bậc Thiện Thệ dạy
chúng ta phải từ bỏ". Bạch Thế Tốn, giữa chúng con,
những ai nhìn Thế Tôn với lòng ái mộ, với lòng tôn
kính và với lòng tàm quý, liền từ bỏ ăn ban ngày phi
thời.

Rồi bạch Thế Tôn, chúng con thường ăn buổi
chiều và buổi sáng. Bạch Thế Tôn, thời ấy Thế Tôn
gọi các Tỷ-kheo và bảo: "Này các Tỷ-kheo, hãy từ
bỏ ăn ban đêm phi thời". Bạch Thế Tôn, do vậy con
cảm thấy thất vọng, con cảm thấy sầu muộn, nghĩ
rằng: "Buổi ăn này gọi là có thượng vị hơn trong hai
buổi ăn này của chúng ta. Thế Tôn dạy chúng ta phải
đoạn trừ, bậc Thiện Thệ dạy chúng ta phải từ bỏ".
Bạch Thế Tôn, thuở xưa có người được một món ăn
cúng ban ngày bèn nói: "Hãy để món ăn này một bên,
và ban đêm tất cả chúng ta cùng ăn với nhau". Bạch
Thế Tôn, phàm mọi sự nấu nướng, tất cả đều làm ban
đêm, rất ít làm ban ngày. Bạch Thế Tôn, giữa chúng
con, những ai nhìn Thế Tôn với lòng ái mộ, với lòng
tôn kính và với lòng tàm quý, liền từ bỏ ăn ban đêm
phi thời.

Thuở trước, bạch Thế Tôn, các vị Tỷ-kheo thường đi khất thực trong đêm đen tối tăm, họ bước lầm vào vũng nước nhớp, rơi vào vũng nước nhớp,

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                  86

đi lầm vào hàng rào gai, đi lầm vào chỗ con bò cái
đang ngủ, gặp các loại đạo tặc đã hành sự hay chưa
hành sự, gặp các người đàn bà mời mọc một cách bất
chánh.

Thuở trước, bạch Thế Tôn, con đi khất thực
trong đêm đen tối tăm. Một người đàn bà đang rửa
chén bát, thấy con trong khi trời chớp nhoáng, liền
hoảng sợ và hét lớn: "Ôi kinh khủng thay cho tôi, có
con quỷ (chạy) theo tôi!" Bạch Thế Tôn, khi nghe
nói vậy, con nói với người đàn bà ấy: "Này chị,
không phải quỷ đâu. Đây là Tỷ-kheo đang đứng khất
thực". "Cha Tỷ-kheo hãy chết đi! Mẹ Tỷ-kheo hãy
chết đi! Này Tỷ-kheo, thật tốt hơn cho Ông nếu Ông
lấy con dao sắc bén của người đồ tể cắt bụng của
Ông, còn hơn là vì lỗ bụng đi khất thực trong ban
đêm tối tăm".

Bạch Thế Tôn, khi con nhớ như vậy, con suy
nghĩ như sau: "Thế Tôn thật sự là vị đã đoạn trừ
nhiều khổ pháp cho chúng ta. Thế Tôn thật sự là vị
đã mang lại nhiều lạc pháp cho chúng ta. Thế Tôn
thật sự là vị đã đoạn trừ nhiều bất thiện pháp cho
chúng ta. Thế Tôn thật sự là vị đã mang lại nhiều
thiện pháp cho chúng ta".

 Tuy vậy, này Udayi, ở đây có một số người ngu

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                  87

si; khi Ta nói: "Hãy trừ bỏ việc này", liền nói như
sau: "Có sá gì sự việc tiểu tiết, nhỏ mọn này. Sa-
môn này đặt quá nặng về cấm đoán đoạn giảm".
Họ không chịu từ bỏ và gây lên bất mãn chống Ta
và chống những Tỷ-kheo muốn (thực hành) học
giới. Sự việc ấy, này Udayi, đối với họ, trở thành
một trói buộc mạnh mẽ, một trói buộc vững chắc,
một trói buộc kiên cường, một trói buộc không
mục nát, một khúc gỗ to lớn.

Ví như, này Udayi, có con chim cáy, mái nhỏ bị tấm lưới bằng dây leo trói chặt, ở đây con chim có thể bị hại, hay bị bắt nhốt, hay bị chết. Này Udayi, nếu có ai nói như sau: "Con chim cáy mái nhỏ ấy bị tấm lưới làm bằng dây leo trói chặt, ở đây, con chim có thể bị sát hại, hay bị bắt nhốt, hay bị chết. Tuy vậy đối với con chim kia, lưới ấy không có chắc mạnh, lưới ấy yếu ớt, lưới ấy bị mục nát, lưới ấy không có cứng chắc". Này Udayi, ai nói như vậy có phải nói một cách chơn chánh không?

– Bạch Thế Tôn, không. Bạch Thế Tôn, con chim cáy mái nhỏ ấy bị tấm lưới làm bằng dây leo trói chặt, ở đấy con chim có thể bị sát hại, hay bị bắt nhốt, hay bị chết. Đối với con chim kia, lưới ấy là mạnh mẽ, lưới ấy là vững chắc, lưới ấy là kiên cường, lưới ấy không mục nát, một khúc gỗ to lớn.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                      88

– Cũng vậy, này Udayi, ở đây, có một số người
ngu si, khi được Ta nói: "Hãy từ bỏ việc này", liền
nói như sau: "Có sá gì việc tiểu tiết, nhỏ mọn này!
Vị Sa-môn này đặt quá nặng về cấm đoán, đoạn
giảm", và họ không chịu từ bỏ và gây lên bất mãn
chống Ta và chống những Tỷ-kheo muốn (thực
hành) học giới. Sự việc này, này Udayi, đối với họ
trở thành một trói buộc mạnh mẽ, một trói buộc vững
chắc, một trói buộc kiên cường, một trói buộc không
mục nát, một khúc gỗ to lớn.

 Nhưng này Udayi, một số Thiện gia nam tử, khi
được Ta nói: "Hãy từ bỏ sự việc này", liền nói như
sau: "Có sá gì sự từ bỏ việc tiểu tiết, nhỏ mọn này
mà Thế Tôn dạy chúng con phải đoạn trừ, bậc
Thiện Thệ, dạy chúng con phải từ bỏ!". Họ từ bỏ
sự việc ấy, và không gây lên bất mãn chống Ta và
chống các Tỷ-kheo muốn (thực hành) học giới.
Sau khi từ bỏ việc ấy, họ sống ít lăng xăng, lắng
dịu, tùy thuộc những người khác (bố thí), sống với
một tâm như con thú rừng. Này Udayi, như vậy
đối với các vị kia, sự trói buộc ấy không có chắc
mạnh, sự trói buộc ấy yếu ớt, sự trói buộc ấy bị
mục nát, sự trói buộc ấy không có vững chắc.

Ví như, này Udayi, một con voi của vua, có ngà dài như cán cày, to lớn, thuộc loại giống tốt, lấy bãi

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                    89

chiến trường làm nhà, nếu bị trói buộc bởi sự trói
buộc bằng da nịt vững chắc, chỉ cần chuyển thân một
cách dễ dàng, sau khi cắt đứt, bứt đứt những trói
buộc ấy, có thể muốn đi chỗ nào nó muốn. Này
Udayi, nếu có ai nói như sau: "Con voi của vua có
ngà dài như một cán cày ấy, to lớn, thuộc loại giống
tốt, lấy bãi chiến trường làm nhà, nếu bị trói buộc
bởi sự trói buộc bằng da nịt vững chắc, chỉ cần
chuyển thân một cách dễ dàng, sau khi cắt đứt, bứt
đứt những trói buộc ấy, có thể muốn đi chỗ nào nó
muốn. Tuy vậy đối với con voi kia, sự trói buộc ấy
vững chắc, sự trói buộc ấy kiên cường, sự trói buộc
ấy không mục nát, một khúc gỗ to lớn". Này Udayi,
ai nói như vậy có phải nói một cách chơn chánh
không?

– Bạch Thế Tôn, không. Bạch Thế Tôn, con voi của vua có ngà dài như một cán cày ấy, to lớn, thuộc loại giống tốt, lấy bãi chiến trường làm nhà, nếu bị trói buộc bởi sự trói buộc bằng da nịt vững chắc, chỉ cần chuyển thân một cách dễ dàng, sau khi cắt đứt, bứt đứt những trói buộc ấy, có thể muốn đi chỗ nào nó muốn. Đối với con voi kia, sự trói buộc ấy không có chắc mạnh, sự trói buộc ấy yếu ớt, sự trói buộc ấy bị mục nát, sự trói buộc ấy không có kiên cường.

– Cũng vậy, này Udayi, ở đây có một số Thiện

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                   90

gia nam tử khi được Ta nói: "Hãy từ bỏ sự việc này",
liền nói như sau: "Có sá chi việc tiểu tiết, nhỏ mọn
này mà Thế Tôn dạy chúng con phải đoạn trừ, bậc
Thiện Thệ dạy chúng con phải từ bỏ! " Họ từ bỏ việc
ấy, và không gây lên bất mãn chống Ta và chống các
Tỷ-kheo muốn (thực hành) học giới. Sau khi từ bỏ
việc ấy, họ sống ít lăng xăng, lắng dịu, tùy thuộc
những người khác (bố thí), sống với một tâm như con
thú rừng. Này Udayi, như vậy đối với các vị kia sự
trói buộc ấy không có chắc mạnh, sự trói buộc ấy yếu
ớt, sự trói buộc ấy bị mục nát, sự trói buộc ấy không
có vững chắc.

 Ví như, này Udayi, một người nghèo khổ, không
có vật sở hữu, khốn cùng, có một chòi ở hư nát,
mở toang cho quạ, không đẹp mắt chút nào, có
một giường nằm hư nát, không đẹp mắt chút nào,
các loại gạo lúa cất chứa trong một cái chum
không đẹp mắt chút nào, và một bà vợ không đẹp
mắt chút nào.

Người ấy thấy một Tỷ-kheo trong tịnh xá, tay chân lau rửa sạch sẽ, sau khi ăn buổi cơm ngon lành, đang ngồi trong bóng mát, hướng về tăng thượng tâm. Người ấy suy nghĩ: "An lạc thay, Sa-môn hạnh! Vô bệnh thay, Sa-môn hạnh! Vậy sau khi cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, ta hãy xuất gia, từ bỏ gia đình, sống

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                      91

không gia đình".

Nhưng người ấy không có thể từ bỏ cái chòi ở hư nát, mở toang cho quạ, không đẹp mắt chút nào, không có thể từ bỏ cái giường nằm hư nát, không đẹp mắt chút nào, không có thể từ bỏ các loại gạo lúa cất chứa trong một cái chum không đẹp mắt chút nào, không có thể từ bỏ bà vợ không đẹp mắt chút nào, để có thể sau khi cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình.

Này Udayi, nếu có ai nói như sau: "Người kia,
bị trói buộc bởi những trói buộc ấy không có thể từ
bỏ cái chòi ở hư nát... không có thể từ bỏ bà vợ không
đẹp mắt chút nào để có thể sau khi cạo bỏ râu tóc,
đắp áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia
đình. Đối với người kia, sự trói buộc ấy không có
chắc mạnh, sự trói buộc ấy yếu ớt, sự trói buộc ấy bị
mục nát, sự trói buộc ấy không có vững chắc", thời
này Udayi, ai nói như vậy có phải nói một cách chân
chánh không?

– Bạch Thế Tôn, không. Người kia bị trói buộc bởi những trói buộc ấy không thể từ bỏ chòi ở hư nát, mở toang cho quạ, không đẹp mắt chút nào, không thể từ bỏ giường nằm hư nát không đẹp mắt chút nào, không thể từ bỏ các loại gạo lúa cất chứa trong một

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                    92

cái chum không đẹp mắt chút nào, không thể từ bỏ bà vợ không đẹp mắt chút nào, để có thể, sau khi cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Đối với người kia, sự trói buộc ấy vững chắc, sự trói buộc ấy kiên cường, sự trói buộc ấy không mục nát, một khúc gỗ to lớn.

– Cũng vậy, này Udayi, ở đây, có một số người
ngu si khi được Ta nói ra: "Hãy từ bỏ việc này", liền
nói như sau: "Có sá gì sự việc tiểu tiết, nhỏ mọn này.
Vị Sa-môn này đặt quá nặng về cấm đoán, đoạn
giảm! " Và họ không chịu từ bỏ và gây lên bất mãn
chống Ta và chống những Tỷ-kheo muốn (thực
hành) học giới. Sự việc này, này Udayi, đối với họ,
trở thành một trói buộc mạnh mẽ, một trói buộc vững
chắc, một trói buộc kiên cường, một trói buộc không
mục nát, một khúc gỗ to lớn.

 Ví như, này Udayi, một gia chủ hay con người gia
chủ, giàu có, tài sản lớn, tiền của lớn, vô số vàng
bạc chất đống, vô số gạo thóc chất đống, vô số
ruộng nương chất đống, vô số đất đai chất đống,
vô số thê thiếp chất đống, vô số đầy tớ nam chất
đống, vô số nữ tỳ chất đống.

Vị này thấy một Tỷ-kheo trong một tinh xá, tay chân lau rửa sạch sẽ, sau khi ăn bữa cơm ngon lành,

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                     93

đang ngồi trong bóng mát, hướng về tăng thượng
tâm. Vị này suy nghĩ: "An lạc thay, Sa-môn hạnh!
Vô bệnh thay, Sa-môn hạnh! Vậy sau khi cạo bỏ râu
tóc, đắp áo cà-sa, ta hãy xuất gia, từ bỏ gia đình, sống
không gia đình".

Vị này có thể từ bỏ vô số vàng bạc chất đống,
có thể từ bỏ vô số gạo thóc chất đống, có thể từ bỏ
vô số ruộng nương chất đống, có thể từ bỏ vô số đất
đai chất đống, có thể từ bỏ vô số thê thiếp chất đống,
có thể từ bỏ vô số đầy tớ nam chất đống, có thể từ bỏ
vô số nữ tỳ chất đống.

Này Udayi, nếu có ai nói như sau: "Người gia
chủ hay con người gia chủ kia, bị trói buộc bởi những
trói buộc ấy, có thể từ bỏ vô số vàng bạc chất đống...
có thể từ bỏ vô số nữ tỳ chất đống để có thể sau khi
cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình,
sống không gia đình. Đối với người kia, sự trói buộc
ấy vững chắc, sự trói buộc ấy kiên cường, sự trói
buộc ấy không mục nát, một khúc gỗ to lớn". Này
Udayi, ai nói như vậy, có phải nói một cách chơn
chánh không?

– Bạch Thế Tôn, không. Người kia bị trói buộc bởi những trói buộc ấy có thể từ bỏ vô số vàng bạc chất đống, có thể từ bỏ vô số gạo thóc chất đống, có

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                      94

thể từ bỏ vô số ruộng nương chất đống, có thể từ bỏ
vô số đất đai chất đống, có thể từ bỏ vô số thê thiếp
chất đống, có thể từ bỏ vô số đầy tớ nam chất đống,
có thể từ bỏ vô số nữ tỳ chất đống, để có thể, sau khi
cạo bỏ râu tóc, đắp áo cà-sa, xuất gia từ bỏ gia đình,
sống không gia đình. Đối với người kia, sự trói buộc
ấy không có chắc mạnh, sự trói buộc ấy yếu ớt, sự
trói buộc ấy bị mục nát, sự trói buộc ấy không có
vững chắc.

– Cũng vậy, này Udayi, ở đây, có một số Thiện
gia nam tử, khi được Ta nói: "Hãy từ bỏ việc này",
liền nói như sau: "Có sá chi sự việc tiểu tiết, nhỏ mọn
này mà Thế Tôn dạy chúng con phải đoạn trừ, bậc
Thiện Thệ dạy chúng con phải từ bỏ! " Họ từ bỏ sự
việc ấy, và không gây lên bất mãn chống Ta và chống
các Tỷ-kheo muốn (thực hành) học giới. Sau khi từ
bỏ sự việc ấy, họ sống ít lăng xăng, lắng dịu, tùy
thuộc những người khác (bố thí), sống với một
tâm như con thú rừng. Này Udayi, như vậy đối với
họ, sự trói buộc ấy không có chắc mạnh, sự trói buộc
ấy yếu ớt, sự trói buộc ấy bị mục nát, sự trói buộc ấy
không có vững chắc.

 Này Udayi, có bốn hạng người có mặt trên đời. Thế nào là bốn?

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                     95

 Ở đây, này Udayi, có người sống, hướng đến
sự đoạn trừ sanh y, sự từ bỏ sanh y. Nhưng
trong khi vị này sống hướng đến sự đoạn trừ
sanh y, sự từ bỏ sanh y, những tư niệm, tư duy
liên hệ đến sanh y hiện hành khởi lên. Vị này
chấp nhận chúng, không đoạn trừ chúng, không
từ bỏ chúng, không chấm dứt chúng, không
tiêu diệt chúng. Này Udayi, Ta nói: "Người này
bị trói buộc, không phải không bị trói buộc". Vì
sao vậy? Này Udayi, sự sai biệt về căn tánh
trong người này đã được Ta biết rõ.
 Nhưng ở đây, này Udayi, có người sống, hướng
đến sự đoạn trừ sanh y, sự từ bỏ sanh y. Nhưng
trong khi vị này sống hướng đến sự đoạn trừ
sanh y, sự từ bỏ sanh y, những tư niệm, tư duy
liên hệ đến sanh y hiện hành khởi lên. Nhưng
vị này không chấp nhận chúng, đoạn trừ chúng,
từ bỏ chúng, chấm dứt chúng, tiêu diệt chúng.
Này Udayi, Ta nói: "Người này bị trói buộc,
không phải không trói buộc". Vì sao vậy? Này
Udayi, sự sai biệt về căn tánh trong người này
đã được Ta biết rõ".
 Nhưng ở đây, này Udayi, có người sống, hướng
đến sự đoạn trừ sanh y, sự từ bỏ sanh y. Nhưng
trong khi vị này sống hướng đến sự đoạn trừ
sanh y, sự từ bỏ sanh y, các tư niệm điên đảo,

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                  96

các tư niệm, tư duy liên hệ đến sanh y, tùy lúc
tùy thời hiện hành khởi lên. Này Udayi, niệm
khởi lên chậm chạp và vị này đoạn trừ niệm ấy
một cách mau chóng, từ bỏ, chấm dứt, tiêu diệt
(niệm ấy). Này Udayi, ví như một người nhỏ
hai hay ba giọt nước vào một ấm nước đun sôi
cả ngày. Này Udayi giọt nước rơi một cách
chậm chạp nhưng bị tiêu diệt, tiêu mất một
cách mau chóng. Cũng vậy, này Udayi, có
người sống hướng đến sự đoạn trừ sanh y, sự
từ bỏ sanh y. Nhưng trong khi vị này sống
hướng đến sự đoạn trừ sanh y, sự từ bỏ sanh y,
các tư niệm điên đảo, các tư niệm, tư duy liên
hệ đến sanh y tùy lúc, tùy thời, hiện hành khởi
lên. Này Udayi, niệm khởi lên chậm chạp và vị
này đoạn trừ niệm ấy một cách mau chóng, từ
bỏ, chấm dứt, tiêu diệt (niệm ấy). Này Udayi,
Ta nói: "Người này cũng bị trói buộc, không
phải không bị trói buộc". Vì sao vậy? Này
Udayi, sự sai biệt về căn tánh trong người này
đã được Ta biết rõ.
 Nhưng ở đây, này Udayi, có người nghĩ rằng:
"Sanh y là nguồn gốc của đau khổ", sau khi biết
như vậy, vị ấy thành vô sanh y, giải thoát với
sự đoạn diệt sanh y. Này Udayi, Ta nói: "Người
này không bị trói buộc, không phải bị trói
buộc". Vì sao vậy? Này Udayi, sự sai biệt về

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                 97

căn tánh trong người này đã được Ta biết rõ.
 Này Udayi, có năm dục trưởng dưỡng này. Thế
nào là năm?
 Sắc do mắt nhận thức, khả ái, khả hỷ, khả lạc,
khả ý, kích thích lòng dục, hấp dẫn.
 Tiếng do tai nhận thức,...
 Hương do mũi nhận thức,...
 Vị do lưỡi nhận thức,...
 Xúc do thân cảm xúc, khả ái, khả hỷ, khả lạc,
khả ý, kích thích lòng dục, hấp dẫn.
Những pháp này, này Udayi, là năm dục trưởng
dưỡng.
Này Udayi, phàm có lạc gì, hỷ gì khởi lên, do
duyên năm dục trưởng dưỡng này, lạc hỷ ấy được
gọi là dục lạc, ô uế lạc, phàm phu lạc, phi Thánh lạc,
không nên thực hiện, không nên tu tập, không nên
làm cho sung mãn. Ta nói rằng lạc ấy đáng phải sợ
hãi.
Ở đây, này Udayi, Tỷ-kheo ly dục, ly bất thiện
pháp, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ
lạc do ly dục sanh, có tầm, có tứ. Diệt tầm và tứ, vị
ấy chứng và trú Thiền thứ hai, một trạng thái hỷ lạc

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                    98

do định sanh, không tầm, không tứ, nội tỉnh nhứt
tâm,... (như trên)... Thiền thứ ba... chứng và trú
Thiền thứ tư. Như vậy được gọi là yếm ly lạc, độc
trú lạc, tịch tịnh lạc, chánh giác lạc, cần phải thực
hiện, cần phải tu tập, cần làm cho sung mãn. Ta nói
rằng lạc ấy không đáng sợ hãi.
 Ở đây, này Udayi, Tỷ-kheo ly dục... (như
trên)... chứng và trú Thiền thứ nhất. Thiền
này, này Udayi, Ta nói rằng ở trong tình
trạng dao động. Và ở đây, cái gì dao động? Ở
đây, chính là tầm tứ chưa đoạn diệt, chính tầm
tứ này ở trong tình trạng dao động.
 Ở đây, này Udayi, Tỷ-kheo diệt tầm và tứ...
chứng và trú Thiền thứ hai. Các Thiền này, này
Udayi, Ta nói rằng ở trong tình trạng dao động.
Và ở đây, cái gì dao động? Ở đây chính là hỷ
lạc chưa được đoạn diệt, chính hỷ lạc này ở
trong tình trạng dao động.
 Ở đây, này Udayi, Tỷ-kheo ly hỷ... chứng và
trú Thiền thứ ba. Thiền này, này Udayi, Ta nói
ở trong tình trạng dao động? Và ở đây cái gì
dao động? Ở đây, chính là xả lạc chưa được
đoạn diệt, chính xả lạc này ở trong tình trạng
dao động.
 Ở đây, này Udayi, Tỷ-kheo xả lạc và xả khổ...

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                   99

(như trên)... chứng và trú Thiền thứ tư. Thiền
này, này Udayi, Ta nói là không ở trong tình
trạng dao động.
 Ở đây, này Udayi, Tỷ-kheo ly dục, ly bất thiện
pháp, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái
hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm, có tứ.
 Thiền thứ nhất này, này Udayi, Ta nói: "Chưa
được hoàn toàn", Ta nói: "Hãy từ bỏ đi", Ta
nói: "Hãy vượt qua đi". Và này Udayi, vị ấy
cần vượt qua cái gì? Ở đây, này Udayi, Tỷ-
kheo diệt tầm và tứ... (như trên)... chứng và trú
Thiền thứ hai, đây là điều vị ấy cần vượt qua.
 Thiền thứ hai này, này Udayi, Ta nói: "Chưa
được hoàn toàn", Ta nói: "Hãy từ bỏ đi", Ta
nói: "Hãy vượt qua đi". Và này, Udayi, vị ấy
cần vượt qua cái gì? Ở đây, này Udayi, Tỷ-
kheo ly hỷ... (như trên)... chứng và trú Thiền
thứ ba, đây là điều vị ấy cần vượt qua.
 Thiền thứ ba này, này Udayi, Ta nói: "Chưa
được hoàn toàn, Ta nói: "Hãy từ bỏ đi", Ta nói:
"Hãy vượt qua đi". Và này Udayi, vị ấy cần
vượt qua cái gì? Ở đây, này Udayi, Tỷ-kheo xả
lạc... (như trên)... chứng và trú Thiền thứ tư.
Đây là điều vị ấy cần phải vượt qua.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                   100

 Thiền thứ tư này, này Udayi, Ta nói: "Chưa
được hoàn toàn", Ta nói: "Hãy từ bỏ đi", Ta
nói: "Hãy vượt qua đi" Và này Udayi, vị ấy cần
phải vượt qua cái gì? Ở đây, này Udayi, Tỷ-
kheo vượt lên mọi sắc tưởng, diệt trừ mọi
chướng ngại tưởng, không tác ý đối với di
tưởng, Tỷ-kheo nghĩ rằng: "Hư không là vô
biên", chứng và trú Không vô biên xứ. Đây là
điều vị ấy cần phải vượt qua.
 Thiền Không vô biên xứ này, này Udayi, Ta
nói: "Chưa được hoàn toàn", Ta nói: "Hãy từ
bỏ đi", Ta nói: "Hãy vượt qua đi". Và này
Udayi, Tỷ-kheo vượt lên mọi Hư không vô
biên xứ, nghĩ rằng: "Thức là vô biên", chứng
và trú Thức vô biên xứ. Đây là điều vị ấy cần
phải vượt qua.
 Thiền Thức vô biên xứ này, này Udayi, Ta nói:
"Chưa được hoàn toàn", Ta nói: "Hãy từ bỏ đi",
Ta nói: "Hãy vượt qua đi". Và này Udayi, Tỷ-
kheo vượt lên mọi Thức vô biên xứ, nghĩ rằng:
"Không có vật gì", chứng và trú Vô sở hữu xứ.
Đây là điều vị ấy cần phải vượt qua.
 Thiền Vô sở hữu xứ này, này Udayi, Ta nói:
"Chưa được hoàn toàn", Ta nói: "Hãy từ bỏ đi",
Ta nói: "Hãy vượt qua đi". Và này Udayi, Tỷ-

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                101

kheo vượt lên mọi Vô sở hữu xứ, chứng và trú
Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Đây là điều vị ấy
cần phải vượt qua.
 Thiền Phi tưởng phi phi tưởng xứ này, này
Udayi, Ta nói: "Chưa được hoàn toàn", Ta nói:
"Hãy từ bỏ đi", Ta nói: "Hãy vượt qua đi".
Và này Udayi, Tỷ-kheo vượt lên mọi Phi tưởng
phi phi tưởng xứ, chứng và trú Diệt thọ tưởng.
Đây là điều vị ấy cần phải vượt qua.
 Chính vì (Diệt thọ tưởng định) này, này Udayi,
mà Ta nói sự đoạn diệt của Phi tưởng phi phi
tưởng xứ.
 Này Udayi, Ông có thấy chăng, có kiết sử gì, nhỏ
hay lớn mà Ta chưa nói đến sự đoạn diệt?
– Bạch Thế Tôn, không.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Tôn giả Udayi hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn giảng.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                102

15    Cách nhập và xuất thiền này - Kinh TAPUSSA – Tăng IV, 195

TAPUSSA – Tăng IV, 195

1. Như vầy tôi nghe:

Một thời, Thế Tôn trú ở giữa dân chúng Malla, tại
một thị trấn của dân chúng Malla tên là
Uruvelakappa. Rồi Thế Tôn, vào buổi sáng, đắp y,
cầm y bát, đi vào Uruvelakappa để khất thực. Khất
thực ở Uruvelakappa xong, sau bữa ăn, trên con
đường khất thực trở về, Thế Tôn bảo Tôn giả
Ànanda, nói rằng:

- Này Ànanda, Thầy hãy ở đây, chờ cho Ta vào trong rừng Đại Lâm để nghỉ ban ngày.

- Thưa vâng, bạch Thế Tôn.

Tôn giả Ànanda vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn đi vào rừng Đại Lâm ngồi nghĩ ban ngày tại một gốc cây.

2. Rồi gia chủ Tapussa đi đến Tôn giả Ànanda, sau
khi đến, đảnh lễ Tôn giả Ànanda và ngồi xuống một
bên. Ngồi xuống một bên, gia chủ Tapussa thưa với
Tôn giả Ànanda:

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                103

- Thưa Tôn giả Ànanda, chúng tôi là người gia chủ,
thụ hưởng các dục, vui thích các dục, ưa thích các
dục, hoan hỷ các dục. Đối với chúng tôi, thưa Tôn
giả, là những gia chủ thụ hưởng các dục, vui thích
các dục, hoan hỷ các dục, thật giống như một cái vực
thẳm cho chúng tôi là sự xuất ly này. Tuy vậy, thưa
Tôn giả, chúng tôi được nghe rằng trong Pháp và
Luật này, tâm của các Tỷ-kheo trẻ tuổi hứng khởi
trong sự xuất ly, tịnh tính, an trú, giải thoát, vì thấy
rằng đây là an tịnh. Chính ở nơi đây, thưa Tôn giả,
là sự sai khác trong Pháp và Luật này giữa các vị
Tỷ-kheo và phần đông quần chúng, tức là sự xuất ly
này.

- Này Gia chủ, đây là một vấn đề để nói chuyện. Này
Gia chủ, chúng ta hãy đi đến yết kiến Thế Tôn, chúng
ta hãy đi đến Thế Tôn, sau khi đến, hãy hỏi Thế Tôn
về ý nghĩa này. Thế Tôn trả lời như thế nào, chúng
ta sẽ như vậy thọ trì.

- Thưa vâng, Tôn giả.

Gia chủ Tapussa vâng đáp Thế Tôn Ànanda.

3. Rồi Tôn giả Ànanda cùng với gia chủ Tapussa đi đến Thế Tôn, sau khi đến... bạch Thế Tôn:

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                      104

- Bạch Thế Tôn, gia chủ Tapussa này nói như sau: "Thưa Tôn giả Ànanda, chúng tôi là người gia chủ thụ hưởng các dục, vui thích các dục, ưa thích các dục, hoan hỷ các dục. Đối với chúng tôi, thưa Tôn giả, là những gia chủ, thọ hưởng các dục, vui thích các dục, ưa thích các dục, hoan hỷ các dục, thật giống như một cái vực thẳm cho chúng tôi là sự xuất ly này. Tuy vậy, thưa Tôn giả, chúng tôi được nghe rằng trong Pháp và Luật này, tâm của các Tỷ-kheo trẻ tuổi hứng khởi trong sự xuất ly, tịnh tín, an trú, giải thoát, vì được thấy rằng đây là an tịnh. Chính ở nơi đây, thưa Tôn giả, là sự sai khác trong Pháp và Luật này giữa các Tỷ-kheo và phần đông quần chúng, tức là sự xuất ly này".

4. - Như vậy là phải, này Ànanda! Như vậy là phải, này Ànanda!

Này Ànanda, trước khi Ta giác ngộ, chưa chứng được Chánh Đẳng Giác, còn là Bồ-tát, Ta suy nghĩ như sau: "Lành thay, sự xuất ly! Lành thay, sống viễn ly". Nhưng tâm của Ta không có hứng khởi trong sự xuất ly ấy, không có tịnh tín, không có an trú, không có giải thoát, dầu Ta có thấy "Đây là an tịnh". Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như sau: "Do nhân gì, do duyên gì, tâm Ta không hứng khởi trong sự xuất ly ấy, không có tịnh tín, không có

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                       105

an trú, không có giải thoát, dầu Ta có thấy: "Đây là an tịnh"?

- Rồi này Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vì Ta
không thấy Nguy hiểm trong các dục, vì Ta
không làm cho sung mãn sự nguy hiểm ấy. Lợi
ích của xuất ly chưa được chứng đắc, Ta chưa
được thưởng thức lợi ích ấy. Do vậy tâm Ta
không hứng khởi trong xuất ly ấy, không tịnh
tín, không an trú, không giải thoát".
- Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như
sau: Nếu sau khi thấy nguy hiểm trong các dục,
Ta làm cho sung mãn sự nguy hiểm ấy. Sau khi
chứng được lợi ích trong sự xuất ly, Ta thưởng
thức lợi ích ấy", thời sự kiện này xảy ra: Tâm
của Ta có thể hứng khởi trong xuất ly, tịnh tín,
an trú, giải thoát, vì Ta có thấy: "Đây là an
tịnh".
- Rồi này Ànanda, sau một thời gian, sau khi
thấy nguy hiểm trong các dục, Ta làm cho
sung mãn sự nguy hiểm ấy. Sau khi chứng
được lợi ích trong sự xuất ly, Ta thưởng thức
lợi ích ấy. Và này Ànanda, tâm Ta hứng
khởi trong xuất ly, tịnh tín, an trú, giải thoát,
vì Ta thấy: "Đây là an tịnh".
- Này Ànanda, sau một thời gian Ta ly dục...
chứng đạt và an trú sơ Thiền. Do Ta trú với sự

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                   106

an trú này, các tưởng tác ý câu hữu với dục
vẫn hiện hành. Như vậy, đối với Ta, đây là một
chứng bệnh. Ví như, này Ànanda, đối với người
sung sướng, đau khổ có thể khởi lên, như là một
chứng bệnh. Cũng vậy, các tưởng tác ý câu hữu
với dục vẫn hiện hành ở nơi Ta. Như vậy đối
với Ta, đây là một chứng bệnh.

5. Rồi này Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vậy Ta
hãy chỉ tức các tầm và tứ... chứng đạt và an trú Thiền
thứ hai". Nhưng tâm của Ta không có hứng khởi
đối với không có tầm ấy, không có tịnh tín, không
có an trú, không có giải thoát, dầu Ta có thấy: "Đây
là an tịnh". Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ
như sau: "Do nhân gì, do duyên gì, Tâm Ta không
hứng khởi đối với không có tầm ấy, không có tịnh tín,
không có an trú, không có giải thoát, dầu Ta có thấy:
"Đây là an tịnh"?

- Rồi Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vì Ta
không thấy nguy hiểm trong các tầm, vì Ta
không làm cho sung mãn sự nguy hiểm ấy, lợi
ích không có tầm chưa được chứng đắc, Ta
chưa được thưởng thức lợi ích ấy". Do vậy, tâm
Ta không hứng khởi đối với không có tầm,
không tịnh tín, không an trú, không giải thoát.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                    107

- Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như
sau: "Nếu sau khi thấy nguy hiểm trong các
tầm, Ta làm cho sung mãn nguy hiểm ấy. Sau
khi chứng được lợi ích không có tầm, Ta
thưởng thức lợi ích ấy", thời sự kiện này xảy
ra: Tâm của Ta có thể hứng khởi trong không
có tầm, tịnh tín, an trú, giải thoát, vì Ta thấy:
"Đây là an tịnh".
- Rồi này Ànanda, sau một thời gian, sau khi
thấy nguy hiểm trong các tầm. Ta làm cho sung
mãn nguy hiểm ấy; sau khi chứng được lợi ích
không có tầm, Ta thưởng thức lợi ích ấy. Và
này Ànanda, tâm Ta hứng khởi trong không có
tầm, tịnh tín, an trú, giải thoát, vì Ta thấy: "Đây
là an tịnh".
- Này Ànanda, sau một thời gian Ta diệt tầm và
tứ... chứng đạt và an trú Thiền thứ hai. Do Ta
trú với sự an trú này, các tưởng tác ý câu hữu
với tầm vẫn hiện hành. Như vậy, đối với Ta,
đây là một chứng bệnh. Cũng vậy, các tưởng
tác ý câu hữu với tầm vẫn hiện hành ở nơi Ta.
Như vậy đối với Ta, đây là một chứng bệnh.

6. Rồi này Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vậy ta hãy ly hỷ... chứng đạt và an trú Thiền thứ ba. Nhưng này Ànanda, tâm của Ta không hứng khởi đối với không có hỷ ấy, không có tịnh tín, không có an trú,

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                     108

không có giải thoát, dầu Ta có thấy: "Đây là an tịnh".
Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như sau như
sau: "Do nhân gì do duyên gì, tâm Ta không hứng
khởi đối với không có hỷ ấy, không có tịnh tín, không
có an trú, không có giải thoát, dầu Ta có thấy: "Đây
là an tịnh"?

- Rồi này Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vì Ta
không thấy sự nguy hiểm trong hỷ, vì Ta không
làm cho sung mãn sự nguy hiểm ấy, lợi ích
không có hỷ chưa được chứng đắc. Ta chưa
được thưởng thức lợi ích ấy. Do vậy tâm Ta
không hứng khởi đối với không có hỷ ấy, không
tịnh tín, không có an trú, không có giải thoát".
- Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như
sau: "Nếu sau khi thấy nguy hiểm trong hỷ, Ta
làm cho sung mãn nguy hiểm ấy. Sau khi
chứng được lợi ích trong không có hỷ, Ta
thưởng thức lợi ích ấy", thời sự kiện này xảy
ra: Tâm của Ta có thể hứng khởi trong không
có hỷ, tịnh tín, an trú, giải thoát, vì Ta có thấy:
"Đây là an tịnh".
- Rồi này Ànanda, sau một thời gian, sau khi
thấy nguy hiểm trong hỷ, Ta làm cho sung mãn
sự nguy hiểm ấy; sau khi chứng được lợi ích
trong không có hỷ, Ta thưởng thức lợi ích ấy.
Và này Ànanda, tâm Ta hứng khởi trong không

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                     109

có hỷ, tịnh tín, an trú, giải thoát, vì Ta thấy:
"Đây là an tịnh".
- Này Ànanda, sau một thời gian, Ta ly hỷ...
chứng đạt và an trú Thiền thứ ba. Do Ta trú với
sự an trú này, các tưởng tác ý câu hữu với hỷ
vẫn hiện hành. Đây đối với Ta, đây là một
chứng bệnh. Ví như, này Ànanda, đối với
người sung sướng, đau khổ có thể khởi lên như
là một chứng bệnh. Cũng vậy, các tưởng tác ý
câu hữu với hỷ vẫn hiện hành ở nơi Ta. Như
vậy đối với Ta, đây là một chứng bệnh.

7. Rồi này Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vậy ta hãy
đoạn lạc, đoạn khổ... chứng đạt và an trú Thiền thứ
tư". Nhưng tâm của Ta không có hứng khởi đối với
không khổ, không lạc, không có tịnh tín, không có
an trú, không có giải thoát, dầu Ta có thấy: "Đây là
an tịnh".

Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như sau như
sau: "Do nhân gì do duyên gì, tâm Ta không hứng
khởi đối với không khổ, không lạc, không có tịnh tín,
không có an trú, không có giải thoát, dầu Ta có thấy:
"Đây là an tịnh"?

- Rồi này Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vì Ta không thấy nguy hiểm trong xả lạc, vì Ta không làm cho sung mãn sự nguy hiểm ấy. Lợi ích của

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                   110

không khổ, không lạc chưa được chứng đắc. Ta
chưa được thưởng thức lợi ích ấy. Do vậy tâm
Ta không hứng khởi đối với không khổ, không
lạc ấy, không tịnh tín, không có an trú, không
giải thoát".
- Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như
sau: "Nếu sau khi thấy nguy hiểm trong xả lạc,
Ta làm cho sung mãn nguy hiểm ấy. Sau khi
chứng được lợi ích trong không khổ, không lạc,
Ta thưởng thức sự lợi ích ấy", thời sự kiện này
xảy ra: Tâm của Ta có thể hứng khởi trong
không khổ, không lạc, tịnh tín, an trú, giải
thoát, vì Ta có thấy: "Đây là an tịnh".
- Rồi này Ànanda, sau một thời gian, sau khi
thấy nguy hiểm trong xả lạc, Ta làm cho sung
mãn sự nguy hiểm ấy; sau khi chứng được lợi
ích trong không có hỷ, Ta thưởng thức lợi ích
ấy. Và này Ànanda, tâm Ta hứng khởi trong
không khổ, không lạc, tịnh tín, an trú, giải
thoát, vì Ta thấy: "Đây là an tịnh".
- Này Ànanda, sau một thời gian, Ta xả lạc, xả
khổ... chứng đạt và an trú Thiền thứ tư. Do Ta
trú với sự an trú này, các tưởng tác ý câu hữu
với xả lạc vẫn hiện hành. Như vậy, đối với Ta,
đây là một chứng bệnh. Ví như, này Ànanda,
đối với người sung sướng, đau khổ có thể khởi
lên như là một chứng bệnh. Cũng vậy các

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                 111

tưởng, tác ý câu hữu với hỷ vẫn hiện hành ở nơi Ta. Như vậy đối với Ta, đây là một chứng bệnh.

8. Rồi này Ananda, Ta suy nghĩ như sau: "Vậy Ta
hãy vượt qua các sắc tưởng một cách hoàn toàn,
chấm dứt các đối ngại tưởng, không tác ý đến các
tưởng sai biệt, chứng đạt và an trú Không vô biên
xứ. Nhưng tâm của Ta không có hứng khởi đối với
Không vô biên xứ, không có tịnh tín, không có an
trú, không có giải thoát, dầu Ta có thấy: "Đây là an
tịnh".

Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như sau như
sau: "Do nhân gì do duyên gì, tâm Ta không hứng
khởi đối với Không vô biên xứ, không có tịnh tín,
không có an trú, không có giải thoát, dầu Ta có thấy:
"Đây là an tịnh?".

- Rồi này Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vì Ta
không thấy sự nguy hiểm trong các sắc, Ta
không làm cho sung mãn nguy hiểm ấy, lợi ích
của Không vô biên xứ chưa được chứng đắc.
Ta chưa được thưởng thức lợi ích ấy. Do vậy
tâm Ta không hứng khởi đối với Không vô biên
xứ, không tịnh tín, không an trú, không giải
thoát".

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                   112

- Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như
sau: "Nếu sau khi thấy nguy hiểm trong các
sắc, Ta làm cho sung mãn nguy hiểm ấy. Sau
khi chứng được lợi ích trong Không vô biên xứ,
Ta thưởng thức lợi ích ấy", thời sự kiện này xảy
ra: Tâm của Ta có thể hứng khởi trong Không
vô biên xứ, tịnh tín, an trú, giải thoát, vì Ta có
thấy: "Đây là an tịnh".
- Rồi này Ànanda, sau một thời gian, sau khi
thấy nguy hiểm trong các sắc, Ta làm cho sung
mãn nguy hiểm ấy; sau khi chứng được lợi ích
trong Không vô biên xứ, Ta thưởng thức lợi ích
ấy. Và này Ànanda, tâm Ta hứng khởi trong
Không vô biên xứ, tịnh tín, an trú, giải thoát, vì
Ta thấy: "Đây là an tịnh".
- Này Ànanda, sau một thời gian, Ta vượt qua
các sắc tưởng... chứng đạt và an trú Không vô
biên xứ. Do Ta trú với sự an trú này, các tưởng
tác ý câu hữu với các sắc vẫn hiện hành. Đây
đối với Ta, đây là một chứng bệnh. Ví như, này
Ànanda, đối với người sung sướng, đau khổ có
thể khởi lên như là một chứng bệnh. Cũng vậy
các tưởng, tác ý câu hữu với sắc vẫn hiện hành
ở nơi Ta. Như vậy đối với Ta, đây là một chứng
bệnh.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                    113

9. Rồi này Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vậy Ta
hãy vượt qua Không vô biên xứ một cách hoàn toàn,
biết rằng: "Thức là vô biên", chứng đạt và an trú
Thức vô biên xứ. Nhưng tâm của Ta không có
hứng khởi đối với Thức vô biên xứ, không có tịnh
tín, không có an trú, không có giải thoát, dầu Ta có
thấy: "Đây là an tịnh".

Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như sau: "Do
nhân gì do duyên gì, tâm Ta không hứng khởi đối với
Thức vô biên xứ, không có tịnh tín, không có an trú,
không có giải thoát, dầu Ta có thấy: "Đây là an
tịnh?".

- Rồi này Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vì Ta
không thấy sự nguy hiểm trong Không vô biên
xứ, vì Ta không làm cho sung mãn nguy hiểm
ấy, lợi ích của Thức vô biên xứ chưa được
chứng đắc. Ta chưa được thưởng thức lợi ích
ấy. Do vậy tâm Ta không hứng khởi đối với
Thức vô biên xứ, không tịnh tín, không an trú,
không giải thoát".
- Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như
sau: "Nếu sau khi thấy nguy hiểm trong Không
vô biên xứ, Ta làm cho sung mãn nguy hiểm
ấy. Sau khi chứng được lợi ích trong Thức vô
biên xứ, Ta thưởng thức lợi ích ấy", thời sự

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                  114

kiện này xảy ra: Tâm của Ta có thể hứng khởi
trong Thức vô biên xứ, tịnh tín, an trú, giải
thoát, vì Ta có thấy: "Đây là an tịnh".
- Rồi này Ànanda, sau một thời gian, sau khi
thấy nguy hiểm trong Không vô biên xứ, Ta
làm cho sung mãn nguy hiểm ấy; sau khi chứng
được lợi ích trong Thức vô biên xứ, Ta thưởng
thức lợi ích ấy. Và này Ànanda, tâm Ta hứng
khởi trong Thức vô biên xứ, tịnh tín, an trú, giải
thoát, vì Ta thấy: "Đây là an tịnh".
- Này Ànanda, sau một thời gian, Ta vượt qua
Không vô biên xứ... chứng đạt và an trú Thức
vô biên xứ. Do Ta trú với sự an trú này, các
tưởng tác ý câu hữu với Không vô biên xứ vẫn
hiện hành. Đây đối với Ta, đây là một chứng
bệnh. Ví như, này Ànanda, đối với người sung
sướng, đau khổ có thể khởi lên như là một
chứng bệnh. Cũng vậy các tưởng, tác ý câu hữu
với Không vô biên xứ vẫn hiện hành ở nơi Ta.
Như vậy đối với Ta, đây là một chứng bệnh.

10. Rồi này Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vậy Ta hãy vượt qua Thức vô biên xứ một cách hoàn toàn, biết rằng: "Không có vật gì", chứng đạt và an trú Vô sở hữu xứ. Nhưng tâm của Ta không có hứng khởi đối với Vô sở hữu xứ, không có tịnh tín, không có

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                    115

an trú, không có giải thoát, dầu Ta có thấy: "Đây là an tịnh".

Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như sau như
sau: "Do nhân gì do duyên gì, tâm Ta không hứng
khởi đối với Vô sở hữu xứ , không có tịnh tín, không
có an trú, không có giải thoát, dầu Ta có thấy: "Đây
là an tịnh"?

- Rồi này Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vì Ta
không thấy sự nguy hiểm trong Thức vô biên
xứ, vì Ta không làm cho sung mãn nguy hiểm
ấy, lợi ích của Vô sở hữu xứ chưa được chứng
đắc. Ta chưa được thưởng thức lợi ích ấy. Do
vậy tâm Ta không hứng khởi đối với Vô sở hữu
xứ, không tịnh tín, không an trú, không giải
thoát".
- Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như
sau: "Nếu sau khi thấy nguy hiểm trong Thức
vô biên xứ, Ta làm cho sung mãn nguy hiểm
ấy. Sau khi chứng được lợi ích trong Vô sở hữu
xứ, Ta thưởng thức lợi ích ấy", thời sự kiện này
xảy ra: Tâm của Ta có thể hứng khởi trong Vô
sở hữu xứ, tịnh tín, an trú, giải thoát, vì Ta có
thấy: "Đây là an tịnh".
- Rồi này Ànanda, sau một thời gian, sau khi
thấy nguy hiểm trong Thức vô biên xứ, Ta làm

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                   116

cho sung mãn nguy hiểm ấy; sau khi chứng
được lợi ích trong Vô sở hữu xứ, Ta thưởng
thức lợi ích ấy. Và này Ànanda, tâm Ta hứng
khởi trong Vô sở hữu xứ, tịnh tín, an trú, giải
thoát, vì Ta thấy: "Đây là an tịnh".
- Này Ànanda, sau một thời gian, Ta vượt qua
Thức vô biên xứ... chứng đạt và an trú Vô sở
hữu xứ. Do Ta trú với sự an trú này, các tưởng
tác ý câu hữu với các Thức vô biên xứ vẫn hiện
hành, như vậy đối với Ta, đây là một chứng
bệnh. Ví như, này Ànanda, đối với người sung
sướng, đau khổ có thể khởi lên như là một
chứng bệnh. Cũng vậy các tưởng, tác ý câu hữu
với Thức vô biên xứ vẫn hiện hành ở nơi Ta.
Như vậy đối với Ta, đây là một chứng bệnh.

11. Rồi này Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vậy Ta
hãy vượt qua Vô sở hữu xứ một cách hoàn toàn,
chứng đạt và an trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ.
Nhưng tâm của Ta không có hứng khởi đối với
Phi tưởng phi phi tưởng xứ, không có tịnh tín,
không có an trú, không có giải thoát, dầu Ta có thấy:
"Đây là an tịnh".

Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như sau như sau: "Do nhân gì do duyên gì, tâm Ta không hứng khởi đối với Phi tưởng phi phi tưởng xứ, không có

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                   117

tịnh tín, không có an trú, không có giải thoát, dầu Ta có thấy: "Đây là an tịnh"?

- Rồi này Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vì Ta
không thấy sự nguy hiểm trong Vô sở hữu xứ,
vì Ta không làm cho sung mãn nguy hiểm ấy,
lợi ích của Phi tưởng phi phi tưởng xứ chưa
được chứng đắc. Ta chưa được thưởng thức lợi
ích ấy. Do vậy tâm Ta không hứng khởi đối với
Phi tưởng phi phi tưởng xứ, không tịnh tín,
không an trú, không giải thoát".
- Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như
sau: "Nếu sau khi thấy nguy hiểm trong Vô sở
hữu xứ, Ta làm cho sung mãn nguy hiểm ấy.
Sau khi chứng được lợi ích trong Phi tưởng phi
phi tưởng xứ, Ta thưởng thức lợi ích ấy", thời
sự kiện này xảy ra: Tâm của Ta có thể hứng
khởi trong Phi tưởng phi phi tưởng xứ, tịnh tín,
an trú, giải thoát, vì Ta có thấy: "Đây là an
tịnh".
- Rồi này Ànanda, sau một thời gian, sau khi
thấy nguy hiểm trong Vô sở hữu xứ, Ta làm
cho sung mãn nguy hiểm ấy; sau khi chứng
được lợi ích trong Phi tưởng phi phi tưởng xứ,
Ta thưởng thức lợi ích ấy. Và này Ànanda, tâm
Ta hứng khởi trong Phi tưởng phi phi tưởng xứ,

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                    118

tịnh tín, an trú, giải thoát, vì Ta thấy: "Đây là
an tịnh".
- Này Ànanda, sau một thời gian, Ta vượt qua
Vô sở hữu xứ... chứng đạt và an trú Phi tưởng
phi phi tưởng xứ. Do Ta trú với sự an trú này,
các tưởng tác ý câu hữu với các Vô sở hữu xứ
vẫn hiện hành, như vậy đối với Ta, đây là một
chứng bệnh. Ví như, này Ànanda, đối với
người sung sướng, đau khổ có thể khởi lên như
là một chứng bệnh. Cũng vậy các tưởng, tác ý
câu hữu với Vô sở hữu xứ vẫn hiện hành ở nơi
Ta. Như vậy đối với Ta, đây là một chứng
bệnh.

12. Rồi này Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vậy Ta hãy vượt qua Phi tưởng phi phi tưởng xứ một cách hoàn toàn, chứng đạt và an trú Diệt thọ tưởng định. Nhưng tâm của Ta không có hứng khởi đối với Diệt thọ tưởng định, không có tịnh tín, không có an trú, không có giải thoát, dầu Ta có thấy: "Đây là an tịnh".

Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như sau như
sau: "Do nhân gì do duyên gì, tâm Ta không hứng
khởi đối với Diệt thọ tưởng định, không có tịnh tín,
không có an trú, không có giải thoát, dầu Ta có thấy:
"Đây là an tịnh"?

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                    119

- Rồi này Ànanda, Ta suy nghĩ như sau: "Vì Ta
không thấy sự nguy hiểm trong Phi tưởng phi
phi tưởng xứ, vì Ta không làm cho sung mãn
nguy hiểm ấy, lợi ích của Diệt thọ tưởng định
chưa được chứng đắc. Ta chưa được thưởng
thức lợi ích ấy. Do vậy tâm Ta không hứng khởi
đối với Diệt thọ tưởng định, không tịnh tín,
không an trú, không giải thoát".
- Này Ànanda, về vấn đề ấy, Ta suy nghĩ như
sau: "Nếu sau khi thấy nguy hiểm trong Phi
tưởng phi phi tưởng xứ, Ta làm cho sung mãn
nguy hiểm ấy. Sau khi chứng được lợi ích trong
Diệt thọ tưởng định, Ta thưởng thức lợi ích ấy",
thời sự kiện này xảy ra: Tâm của Ta có thể
hứng khởi trong Diệt thọ tưởng định, tịnh tín,
an trú, giải thoát, vì Ta có thấy: "Đây là an
tịnh".
- Rồi này Ànanda, sau một thời gian, sau khi
thấy nguy hiểm trong Phi tưởng phi phi tưởng
xứ, Ta làm cho sung mãn nguy hiểm ấy; sau
khi chứng được lợi ích trong Diệt thọ tưởng
định, Ta thưởng thức lợi ích ấy. Và này
Ànanda, tâm Ta hứng khởi trong Diệt thọ
tưởng định, tịnh tín, an trú, giải thoát, vì Ta
thấy: "Đây là an tịnh".
- Này Ànanda, sau một thời gian, Ta vượt qua
Phi tưởng phi phi tưởng xứ... chứng đạt và an

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                  120

trú Diệt thọ tưởng định, Ta thấy với trí tuệ và các lậu hoặc đi đến đoạn diệt.

13. Cho đến khi nào, này Ànanda, chín thứ đệ trú
Thiền chứng này chưa được Ta thuận thứ nghịch thứ
chứng đạt và xuất khởi, thời này Ànanda, trong thế
giới, với Thiên giới, Ma giới, Phạm thiên giới, với
quần chúng Sa-môn và Bà-la-môn, chư Thiên và loài
Người, Ta chưa xác chứng rằng ta đã chứng Chánh
Đẳng Chánh giác.

Cho đến khi nào, này Ànanda, chín thứ đệ trú Thiền
chứng này đã được Ta thuận thứ nghịch thứ chứng
đạt và xuất khởi, thời này Ànanda, trong thế giới này,
với Thiên giới, Ma giới, Phạm thiên giới, với quần
chúng Sa-môn và Bà-la-môn, chư Thiên và loài
Người, cho đến khi ấy, Ta mới xác chứng rằng Ta đã
chứng đắc Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác. Tri
và Kiến khởi lên nơi Ta. Ta biết rằng: "Bất động là
tâm giải thoát của Ta. Đây là đời sống cuối cùng,
nay không còn tái sanh nữa".

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                    121

16    Cách quán để Chứng Bất Lai hay Alahán - Kinh DASAMA GIA CHỦ – Tăng IV, 685

DASAMA GIA CHỦ – Tăng IV,685

(Tôn giả Ananda; bất tử-11 cửa bất tử; bậc Bất Lai; cư sĩ – cư sĩ Dasama; Chánh Định – cách quán các Thiền)

1. Một thời, Tôn giả Ànanda trú ở Vesàli, tại làng Beluvagàmaka. Lúc bấy giờ, gia chủ Dasama, trú ở thành Atthaka, đã đi đến Pàtiliputta vì một vài công việc. Rồi gia chủ Dasama, dân ở thành Atthaka đi đến một Tỷ-kheo, sau khi đến, thưa với Tỷ-kheo ấy:

- Thưa Tôn giả, Tôn giả Ànanda nay trú ở đâu? Thưa Tôn giả, con muốn yết kiến Tôn giả Ànanda.

- Này Gia chủ, Tôn giả Ànanda nay trú ở Vesàli, tại làng Beluvagàmaka.

2. Rồi gia chủ Dasama, dân ở thành Atthaka, sau khi làm công việc xong ở Pàtaliputta, đi đến Vesàli, Beluvagàmaka, đi đến Tôn giả Ànanda, sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả Ànanda rồi ngồi xuống một bên.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                  122

Ngồi xuống một bên, gia chủ Dasama, dân ở thành Atthaka thưa với Tôn giả Ànanda:

- Có một pháp nào, thưa Tôn giả Ànanda được Thế Tôn, bậc đã biết, bậc đã thấy, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác khéo nói, chính ở nơi đây, Tỷ-kheo trú không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, sẽ giải thoát tâm chưa được giải thoát, hay sẽ đưa đến chấm dứt các lậu hoặc chưa được đoạn tận, hay đạt được vô thượng an ổn khỏi các khổ ách chưa đạt được?

- Này Gia chủ, có một pháp, được Thế Tôn bậc đã biết... hay đạt được vô thượng an ổn khỏi các ách khổ chưa đạt được.

- Nhưng thưa Tôn giả Ànanda, một pháp ấy là gì,
được Thế Tôn, bậc đã biết, bậc đã thấy, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác khéo thuyết, chính ở nơi đây,
Tỷ-kheo trú không phóng dật, nhiệt tâm, tinh cần, sẽ
giải thoát tâm chưa được giải thoát, hay sẽ đưa đến
chấm dứt các lậu hoặc chưa được đoạn tận, hay đạt
được vô thượng an ổn khỏi các khổ ách chưa đạt
được?

3. Ở đây, này Gia chủ, Tỷ-kheo ly dục, ly bất thiện pháp, chứng đạt và an trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm, có tứ. Vị ấy quán sát như sau: "Thiền thứ nhất này thuộc tăng thượng

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                   123

tác thành, thuộc tăng thượng tâm". Phàm cái gì thuộc tăng thượng tác thành, thuộc tăng thượng tâm, vị ấy quán tri: "Cái ấy là vô thường, chịu sự đoạn diệt". Vị ấy an trú ở đấy, đạt được sự đoạn diệt các lậu hoặc. Nếu không đạt được sự đoạn diệt các lậu hoặc, với tham ái ấy đối với Pháp, với hoan hỷ ấy đối với Pháp, với sự đoạn diệt năm hạ phần kiết sử, vị ấy được hóa sanh, tại đấy nhập Niết-bàn, không còn phải trở lui thế giới ấy nữa. Này Gia chủ, đây là một pháp này, được Thế Tôn, bậc đã biết, bậc đã thấy, bậc A-la- hán, Chánh Đẳng Giác... vô thượng an ổn khỏi các khổ ách chưa đạt được.

4. Lại nữa, này Gia chủ, Tỷ-kheo, làm cho tịnh chỉ
tầm và tứ, chứng đạt và an trú Thiền thứ hai, một
trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm, không tứ,
nội tỉnh nhất tâm, ... và an trú Thiền thứ ba... và an
trú Thiền thứ tư. Vị ấy quán sát như sau: "Thiền thứ
tư này thuộc tăng thượng tác thành, thuộc tăng
thượng tâm". Phàm cái gì... không còn phải trở lui
thế giới ấy nữa. Này Gia chủ, đây là một pháp này,
được Thế Tôn, bậc đã biết, bậc đã thấy, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác... vô thượng an ổn khỏi các
khổ ách chưa đạt được.

5. Lại nữa, này Gia chủ, Tỷ-kheo với tâm câu hữu với từ an trú biến mãn một phương; như vậy phương

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                    124

thứ hai; như vậy phương thứ ba; như vậy phương thứ
tư; như vậy cùng khắp thế giới trên, dưới, bề ngang,
hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an
trú biến mãn với tâm cầu hữu với từ, quảng đại, vô
biên, không hận, không sân. Vị ấy quán sát như sau:
"Từ tâm giải thoát này thuộc tăng thượng tác thành,
thuộc tăng thượng tâm". Phàm cái gì... không còn trở
lui thế giới ấy nữa. Này Gia chủ, đây là một pháp,
được Thế Tôn, bậc đã biết, bậc đã thấy, bậc A-la-
hán, Chánh Đẳng Giác... vô thượng an ổn khỏi các
khổ ách chưa đạt được.

6. Lại nữa, này Gia chủ, Tỷ-kheo với tâm câu hữu với bi... với tâm câu hữu với hỷ... với tâm câu hữu với xả, an trú biến mãn một phương; như vậy phương thứ hai; như vậy phương thứ ba; như vậy phương thứ tư; như vậy cùng khắp thế giới trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú biến mãn với tâm cầu hữu với xả, quảng đại, vô biên, không hận, không sân. Vị ấy quán sát như sau: "Xả tâm giải thoát này thuộc tăng thượng tác thành, thuộc tăng thượng tâm". Phàm cái gì... không còn trở lui thế giới ấy nữa. Này Gia chủ, đây là một pháp, được Thế Tôn, bậc đã biết, bậc đã thấy, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác... vô thượng an ổn khỏi các khổ ách chưa đạt được.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                   125

7. Lại nữa, này Gia chủ, Tỷ-kheo vượt qua một cách
hoàn toàn các sắc tưởng, chấm dứt các tưởng chướng
ngại, không tác ý các tưởng sai biệt, nghĩ rằng: "Hư
không là vô biên", chứng đạt và an trú Không vô
biên xứ. Vị ấy quán sát như sau: "Chứng đắc Không
vô biên xứ này thuộc tăng thượng tác thành, thuộc
tăng thượng tâm". Phàm cái gì... không còn trở lui
thế giới ấy nữa. Này Gia chủ, đây là một pháp, được
Thế Tôn, bậc đã biết, bậc đã thấy, bậc A-la-hán,
Chánh Đẳng Giác... vô thượng an ổn khỏi các khổ
ách chưa đạt được.

8. Lại nữa, này Gia chủ, sau khi vượt Không vô biên xứ một cách hoàn toàn, biết rằng: "Thức là vô biên", chứng đạt và an trú Thức vô biên xứ... sau khi vượt Thức vô biên xứ một cách hoàn toàn, biết rằng: "Vô sở hữu xứ", chứng đạt và an trú Vô sở hữu xứ. Vị ấy quán sát như sau: "Chứng đắc Vô sở hữu xứ này thuộc tăng thượng tác thành, thuộc tăng thượng tâm". Phàm cái gì... không còn trở lui thế giới ấy nữa. Này Gia chủ, đây là một pháp, được Thế Tôn, bậc đã biết, bậc đã thấy, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác... vô thượng an ổn khỏi các khổ ách chưa đạt được.

9. Khi nghe nói vậy, gia chủ Dasama, dân ở thành Atthaka thưa với Tôn giả Ànanda:

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                   126

- Thưa Tôn giả Ànanda, ví như một người tìm một cái cửa vào chỗ chôn cất, trong một lúc, tìm ra được mười một cái cửa. Cũng vậy, thưa Tôn giả, trong khi đi tìm một cửa bất tử, trong một lúc, con tìm ra mười một cái cửa bất tử. Ví như, thưa Tôn giả, trong một ngôi nhà chỉ có một cái cửa, và nhà ấy bị cháy, người ấy chỉ có thể ra bằng một cửa để có thể được an toàn cho mình. Cũng vậy, thưa Tôn giả, với mười một cửa bất tử này, con có thể tạo được sự an toàn cho con với chỉ một cửa bất tử. Thưa Tôn giả, các ngoại đạo này sẽ tìm cầu tài sản của sư cho sư, tại sao con lại không đảnh lễ Tôn giả Ananda?

10. Rồi gia chủ Dasama, dân ở thành phố Atthaka mời họp các Tỷ-kheo chúng ở Vesàli và Pàtaliputta, với các món ăn thượng vị loại cứng và loại mềm, tự tay dân cúng cho đến khi chúng Tăng được thỏa mãn, và mỗi Tỷ-kheo cúng một đôi y. Nhưng riêng đối với Tôn giả Ànanda, vị ấy cúng ba y đầy đủ và xây dựng một ngôi tinh xá giá trị 500 đồng tiền.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                   127

17    Có tưởng, nhưng không có cảm thọ xứ ấy - Kinh TÔN GIẢ ÀNANDA – Tăng IV, 179

TÔN GIẢ ÀNANDA – Tăng IV, 179

1. Như vầy tôi nghe:

Một thời, Tôn giả Ànanda trú ở Kosambi, tại khu vườn Ghosita. Tại đấy, Tôn giả Ànanda bảo các Tỷ- kheo:

- Này chư Hiền Tỷ-kheo.

- Vâng, thưa Hiền giả.

Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Tôn giả Ànanda. Tôn giả Ànanda nói như sau:

2. - Thật vi diệu thay, thưa các Hiền giả! Thật hi hữu
thay, thưa các Hiền giả, như thế nào là con đường
thoát ly, thoát khỏi sự trói buộc, được Thế Tôn, bậc
Trí giả, bậc Kiến giả, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng
Giác tùy giác để các loài hữu tình được thanh tịnh,
vượt khỏi sầu bi, chấm dứt khổ ưu, đạt được chánh
lý, giác ngộ Niết-bàn.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                    128

- Đây sẽ chỉ có mắt, chớ không có cảm thọ các sắc
ấy và các xứ ấy;
- Đây chỉ có tai, chớ không có cảm thọ các tiếng ấy
và các xứ ấy;
- Đây chỉ có mũi chớ không có cảm thọ các hương
ấy và các xứ ấy;
- Đây chỉ có lưỡi, chớ không có cảm thọ các vị ấy
và các xứ ấy;
- Đây chỉ có thân, chớ không có cảm thọ các xúc
ấy và các xứ ấy.

3. Khi được nói vậy, Tôn giả Udàyi nói với Tôn giả Ànanda:

- Này Hiền giả Ànanda, người không cảm thọ xứ ấy, người ấy có tưởng hay không có tưởng?

- Này Hiền giả, người không cảm thọ xứ ấy, người ấy có tưởng, không phải không có tưởng.

Nhưng thưa Hiền giả, người không cảm thọ xứ ấy, người ấy tưởng cái gì?

4. - Ở đây, này Hiền giả, Tỷ-kheo vượt qua các sắc tưởng một cách hoàn toàn, chấm dứt các chướng ngại tưởng, không tác ý đến các tưởng sai biệt, biết rằng: "Hư không là vô biên", chứng đạt và an trú Không

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                   129

vô biên xứ. Này Hiền giả, vị ấy có tưởng như vậy, nhưng không cảm thọ xứ ấy.

5. Lại nữa, này Hiền giả, Tỷ-kheo vượt khỏi Không
vô biên xứ một cách hoàn toàn, biết rằng: "Thức là
vô biên", chứng đạt và an trú Thức vô biên xứ. Này
Hiền giả, vị ấy có tưởng như vậy, nhưng không cảm
thọ xứ ấy.

6. Lại nữa, này Hiền giả, Tỷ-kheo vượt khỏi Thức vô biên xứ một cách hoàn toàn, biết rằng: "Không có vật gì", chứng đạt và an trú Vô sở hữu xứ. Này Hiền giả, vị ấy có tưởng như vậy, nhưng không cảm thọ xứ ấy.

7. Này Hiền giả, một thời tôi sống ở Sàketa, rừng
Anjanavana tại vườn nai. Rồi này Hiền giả, có một
Tỷ-kheo-ni ở Jatilàgàha đến tôi, đảnh lễ tôi và đứng
một bên. Đứng một bên, này các Hiền giả, Tỷ-kheo-
ni ở Jatilàgàha thưa với tôi:

- Thưa Tôn giả Ànanda, Thiền định này không thiên
tà dục, không dưỡng hận tâm, trong ấy, sự chế ngự
không phải do hữu hành nhiếp phục, nhờ giải thoát,
được vững chắc, nhờ vững chắc, được tri túc; nhờ tri
túc, không có âu lo. Thưa Tôn giả Ànanda, Thiền
định này được Thế Tôn dạy, có quả gì?"

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                  130

Được nói vậy, này Hiền giả, tôi nói với Tỷ-kheo-ni
ở Jatilàgàha như sau: "- Thưa Chị, Thiền định này
không thiên tà dục, không dưỡng hận tâm; trong ấy,
sự chế ngự không phải do hữu hành nhiếp phục, nhờ
giải thoát được vững chắc; nhờ vững chắc, được tri
túc; nhờ tri túc, không có âu lo... Này Chị, Thiền định
này được chánh trí là quả".

Thế Tôn nói như vậy, này Hiền giả, vị ấy có những tưởng như vậy, nhưng không cảm thọ xứ ấy.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                     131

18    Không vô biên xứ Tưởng đoạn diệt tại chỗ nào - Kinh THỨ ĐỆ TRÚ 2 – Tăng IV, 155

THỨ ĐỆ TRÚ 2 – Tăng IV, 155

1. - Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ thuyết về chín Thiền chứng thứ đệ trú này. Hãy lắng nghe...

2. Này các Tỷ-kheo, thế nào là chín thứ đệ trú Thiền chứng?

Chỗ nào các dục đoạn diệt, và những ai sau khi đoạn diệt các dục, sống an trú, Ta nói rằng: "Chắc chắn Tôn giả ấy không có dục ái, được tịch tịnh, đã vượt qua, đã đến bờ bên kia với Thiền chi ấy".

Chỗ nào các dục được đoạn diệt?

Những ai sau khi đoạn diệt các dục, sống an trú: "Ta không biết vậy, Ta không thấy vậy", ai nói như vậy, người ấy cần được nói như sau: "Ở đây, này Hiền giả, Tỷ-kheo ly các dục... chứng và an trú Thiền thứ nhất. Tại đây, các dục được đoạn diệt, các vị ấy sau khi đoạn diệt các dục, sống an trú".

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                  132

Chắc chắn, này các Tỷ-kheo, người không lường gạt, không man trá sẽ hoan hỷ, sẽ tùy hỷ với lời nói "Lành thay". Sau khi hoan hỷ, tùy hỷ với lời nói "Lành thay" người ấy sẽ đảnh lễ, chắp tay và hầu hạ.

3. Chỗ nào các tầm và tứ được đoạn diệt, và những
ai sau khi đoạn diệt, đoạn diệt tầm và tứ, sống an trú,
Ta nói rằng: "Chắc chắn các Tôn giả ấy không có
dục ái, được tịch tịnh, đã vượt qua, đã đến bờ bên
kia với Thiền chi ấy".

Chỗ nào các tầm và tứ được đoạn diệt?

Những ai sau khi đoạn diệt tầm và tứ sống an trú:"Ta không biết vậy, Ta không thấy vậy", ai nói như vậy, người ấy cần được nói như sau: "Ở đây, này Hiền giả, Tỷ-kheo diệt tầm và tứ... chứng và trú Thiền thứ hai. Tại đây, các tầm và tứ được đoạn diệt, các vị ấy sau khi đoạn diệt tầm và tứ, sống an trú".

Chắc chắn, này các Tỷ-kheo, người không lường gạt,
không man trá sẽ hoan hỷ, tùy hỷ với lời nói "Lành
thay". Sau khi hoan hỷ, tùy hỷ với lời nói "Lành thay"
sẽ đảnh lễ, chắp tay và hầu hạ.

4. Chỗ nào hỷ được đoạn diệt, và những ai sau khi đoạn diệt, đoạn diệt hỷ, sống an trú, Ta nói rằng: "Chắc chắn các Tôn giả ấy không có dục ái, được

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                     133

tịch tịnh, đã vượt qua, đã đến bờ bên kia với Thiền chi ấy".

Chỗ nào hỷ được đoạn diệt?

Những ai sau khi đoạn diệt, đoạn diệt hỷ, sống an
trú. "Ta không biết vậy, ta không thấy vậy", ai nói
như vậy, người ấy cần được nói như sau: "Ở đây,
này Hiền giả, Tỷ-kheo ly hỷ trú xả, chứng và trú
Thiền thứ ba. Tại đây, hỷ được đoạn diệt. Các vị ấy
sau khi đoạn diệt hỷ, sống an trú".

Chắc chắn, này các Tỷ-kheo, người không lường gạt, không man trá sẽ hoan hỷ, sẽ tùy hỷ với lời nói "Lành thay". Sau khi hoan hỷ, sau khi tùy hỷ với lời nói "Lành thay" sẽ đảnh lễ, chắp tay và hầu hạ.

5. Chỗ nào xả lạc được đoạn diệt, và những ai sau
khi đoạn diệt, đoạn diệt xả lạc, sống an trú, Ta nói
rằng: "Chắc chắn các Tôn giả ấy không có dục ái,
được tịch tịnh, đã vượt qua, đã đến bờ bên kia với
Thiền chi ấy".

Chỗ nào xả lạc được đoạn diệt?

Những ai sau khi đoạn diệt, đoạn diệt xả lạc, sống an trú: "Ta không biết vậy, ta không thấy vậy", ai nói như vậy, người ấy cần được nói như sau: "Ở đây,

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                    134

này Hiền giả, Tỷ-kheo xả lạc, xả khổ,... chứng và trú Thiền thứ tư. Tại đây, xả lạc được đoạn diệt. Các vị ấy sau khi đoạn diệt xả lạc, sống an trú".

Chắc chắn, này các Tỷ-kheo, người không giả dối, không lường gạt sẽ hoan hỷ, sẽ tùy hỷ với lời nói "Lành thay". Sau khi hoan hỷ, sau khi tùy hỷ với lời nói "Lành thay" sẽ đảnh lễ, chắp tay và hầu hạ.

6. Chỗ nào sắc tưởng được đoạn diệt, và những ai
sau khi đoạn diệt, đoạn diệt sắc tưởng, sống an trú,
Ta nói rằng: "Chắc chắn các Tôn giả ấy không có
dục ái, được tịch tịnh, đã vượt qua, đã đến bờ bên
kia với Thiền chi ấy".

Chỗ nào sắc tưởng được đoạn diệt?

Những ai sau khi đoạn diệt, đoạn diệt sắc tưởng, sống an trú: "Ta không biết vậy, ta không thấy vậy", ai nói như vậy, người ấy cần được nói như sau: "Ở đây, này Hiền giả, Tỷ-kheo vượt qua sắc tưởng một cách hoàn toàn, chấm dứt các chướng ngại tưởng, không tác ý các sai biệt tưởng, biết rằng: "Hư không là vô biên", chứng đạt và an trú "Không vô biên xứ". Ở đây, các sắc tưởng được đoạn diệt. Các vị ấy sau khi đoạn diệt các sắc tưởng, sống an trú".

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                   135

Chắc chắn, này các Tỷ-kheo, người không lường gạt, không man trá sẽ hoan hỷ, sẽ tùy hỷ với lời nói "Lành thay". Sau khi hoan hỷ, sau khi tùy hỷ với lời nói "Lành thay" sẽ đảnh lễ, chắp tay và hầu hạ.

7. Chỗ nào Không vô biên xứ tưởng được đoạn diệt, và những ai sau khi đoạn diệt, đoạn diệt Không vô biên xứ tưởng, sống an trú, Ta nói rằng: "Chắc chắn các Tôn giả ấy không có dục ái, được tịch tịnh, đã vượt qua, đã đến bờ bên kia với Thiền chi ấy".

Chỗ nào Không vô biên xứ tưởng được đoạn diệt?

Những ai sau khi đoạn diệt, đoạn diệt Không vô biên
xứ tưởng, sống an trú: "Ta không biết vậy, ta không
thấy vậy", ai nói như vậy, người ấy cần được nói như
sau: "Ở đây, này Hiền giả, Tỷ-kheo vượt qua Không
vô biên xứ tưởng một cách hoàn toàn, biết rằng:
"Thức là vô biên", chứng và trú "Thức vô biên xứ".
Tại đây, Không vô biên xứ tưởng được đoạn diệt.
Các vị ấy sau khi đoạn diệt Không vô biên xứ tưởng,
sống an trú".

Chắc chắn, này các Tỷ-kheo, người không lường gạt, không man trá sẽ hoan hỷ, sẽ tùy hỷ với lời nói "Lành thay". Sau khi hoan hỷ, sau khi tùy hỷ với lời nói "Lành thay" sẽ đảnh lễ, chắp tay và hậu hạ.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                   136

8. Chỗ nào Thức vô biên xứ tưởng được đoạn diệt, và những ai sau khi đoạn diệt, đoạn diệt Thức vô biên xứ tưởng, sống an trú, Ta nói rằng: "Chắc chắn các Tôn giả ấy không có dục ái, được tịch tịnh, đã vượt qua, đã đến bờ bên kia với Thiền chi ấy".

Chỗ nào Thức vô biên xứ tưởng được đoạn diệt?

Những ai sau khi đoạn diệt, đoạn diệt Thức vô biên
xứ tưởng, sống an trú: "Ta không biết vậy, ta không
thấy vậy", ai nói như vậy, người ấy cần được nói như
sau: "Ở đây, này Hiền giả, Tỷ-kheo vượt qua Thức
vô biên xứ tưởng một cách hoàn toàn, biết rằng:
"Không có vật gì", chứng và trú "Vô sở biên xứ". Tại
đây, Thức vô biên xứ tưởng được đoạn diệt. Các vị
ấy, sau khi đoạn diệt Thức vô biên xứ tưởng, sống an
trú".

Chắc chắn, này các Tỷ-kheo, người không lường gạt, không man trá sẽ hoan hỷ, sẽ tùy hỷ với lời nói "Lành thay". Sau khi hoan hỷ, sau khi tùy hỷ với lời nói "Lành thay" sẽ đảnh lễ, chắp tay và hậu hạ.

9. Chỗ nào Vô sở hữu xứ tưởng được đoạn diệt, và
những ai sau khi đoạn diệt, đoạn diệt Vô sở hữu xứ
tưởng, sống an trú, Ta nói rằng: "Chắc chắn các Tôn
giả ấy không có dục ái, được tịch tịnh, đã vượt qua,
đã đến bờ bên kia với Thiền chi ấy".

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                   137

Chỗ nào Vô sở hữu xứ tưởng được đoạn diệt?

Những ai sau khi đoạn diệt, đoạn diệt Thức vô biên
xứ tưởng, sống an trú: "Ta không biết vậy, ta không
thấy vậy", ai nói như vậy, người ấy cần được nói như
sau: "Ở đây, này Hiền giả, Tỷ-kheo vượt Vô sở hữu
xứ một cách hoàn toàn, chứng và trú Phi tưởng phi
phi tưởng xứ". Tại đây, Vô sở hữu xứ tưởng được
đoạn diệt. Các vị ấy sau đoạn diệt Vô sở hữu xứ
tưởng, sống an trú.

Chắc chắn, này các Tỷ-kheo, người không lường gạt, không man trá sẽ hoan hỷ, sẽ tùy hỷ với lời nói "Lành thay". Sau khi hoan hỷ, sau khi tùy hỷ với lời nói "Lành thay" sẽ đảnh lễ, chắp tay và hậu hạ.

10. Chỗ nào Phi tưởng phi phi tưởng xứ tưởng được
đoạn diệt, và những ai sau khi đoạn diệt, đoạn diệt
Phi tưởng phi phi tưởng xứ tưởng, sống an trú, Ta
nói rằng: "Chắc chắn các Tôn giả ấy không có dục
ái, được tịch tịnh, đã vượt qua, đã đến bờ bên kia với
Thiền chi ấy".

Chỗ nào Phi tưởng phi phi tưởng xứ tưởng được đoạn diệt?

Những ai sau khi đoạn diệt, đoạn diệt Phi tưởng phi phi tưởng, sống an trú: "Ta không biết vậy, ta không

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                    138

thấy vậy", ai nói như vậy, người ấy cần được nói như
sau: "Ở đây, này Hiền giả, Tỷ-kheo vượt Phi tưởng
phi phi tưởng xứ một cách hoàn toàn, chứng và trú
Diệt thọ tưởng định". Tại đây, Phi tưởng phi phi
tưởng xứ tưởng được đoạn diệt. Các vị ấy sau khi
đoạn diệt Phi tưởng phi phi tưởng xứ tưởng, sống an
trú.

Chắc chắn, này các Tỷ-kheo, người không lường gạt, không man trá sẽ hoan hỷ, sẽ tùy hỷ với lời nói "Lành thay". Sau khi hoan hỷ, sau khi tùy hỷ với lời nói "Lành thay" sẽ đảnh lễ, chắp tay và hậu hạ.

Này các Tỷ-kheo, đây chín là thứ đệ trú Thiền chứng.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                   139

19    Kinh CHÍNH THỰC MÌNH THẤY 1 – Tăng IV, 220

CHÍNH THỰC MÌNH THẤY 1 – Tăng IV, 220

- "Pháp là chính thực mình thấy, pháp là chính thực
mình thấy", này Hiền giả, được nói đến như vậy. Cho
đến như thế nào, này Hiền giả, là Pháp là chính thực
mình thấy?

2. - Ở đây, này Hiền giả, Tỷ-kheo ly dục... chứng đạt
và an trú sơ Thiền. Cho đến như vậy, này Hiền giả,
pháp là chính thực mình thấy được Thế Tôn nói đến
với pháp môn.

Lại nữa, này các Hiền giả, Tỷ-kheo diệt tầm và tứ... Thiền thứ hai... Thiền thứ ba... Thiền thứ tư...

... chứng đạt và an trú Không vô biên xứ....

... chứng đạt và an trú Thức vô biên xứ...

... chứng đạt và an trú Vô sở hữu xứ ...

... chứng đạt và an trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ ...

3. Lại nữa, này Hiền giả, Tỷ-kheo sau khi vượt qua Phi tưởng phi phi tưởng xứ một cách hoàn toàn,

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                    140

chứng đạt và an trú Diệt thọ tưởng định, sau khi
thấy với trí tuệ, các lậu hoặc được tận. Cho đến như
vậy, này Hiền giả, pháp là chính thực mình thấy được
Thế Tôn nói đến với phi pháp môn.

CHÍNH THỰC MÌNH THẤY 2 – Tăng IV, 220

- "Niết-bàn là chính thực mình thấy, Niết-bàn là
chính thực mình thấy", này Hiền giả, được nói đến
như vậy. Cho đến như thế nào, này Hiền giả, Niết-
bàn là chính thực mình thấy?

2. - Ở đây, này Hiền giả, Tỷ-kheo ly dục... chứng đạt
và an trú sơ Thiền. Cho đến như vậy, này Hiền giả,
Niết-bàn là chính thực mình thấy được Thế Tôn nói
đến với pháp môn.

Lại nữa, này các Hiền giả, Tỷ-kheo diệt tầm và tứ... Thiền thứ hai... Thiền thứ ba... Thiền thứ tư...

... chứng đạt và an trú Không vô biên xứ....

... chứng đạt và an trú Thức vô biên xứ...

... chứng đạt và an trú Vô sở hữu xứ ...

... chứng đạt và an trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ ...

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                    141

3. Lại nữa, này Hiền giả, Tỷ-kheo sau khi vượt qua
Phi tưởng phi phi tưởng xứ một cách hoàn toàn,
chứng đạt và an trú Diệt thọ tưởng định, sau khi
thấy với trí tuệ, các lậu hoặc được tận. Cho đến như
vậy, này Hiền giả, Niết-bàn là chính thực mình thấy
được Thế Tôn nói đến với phi pháp môn.

NIẾT BÀN – Tăng IV, 220

- "Niết-bàn, Niết-bàn", này Hiền giả, được nói đến như vậy.

HOÀN MÃN NIẾT BÀN – Tăng IV, 221

- "Hoàn mãn Niết-bàn, hoàn mãn Niết-bàn", này Hiền giả, được nói đến như vậy.

CHI PHẦN NIẾT BÀN – Tăng IV, 221

- "Chi phần Niết-bàn, chi phần Niết-bàn", này Hiền giả, được nói đến như vậy.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                  142

THIẾT THỰC HIỆN TẠI NIẾT BÀN – Tăng IV, 221

1. - "Thiết thực hiện tại Niết-bàn, Thiết thực hiện tại
Niết-bàn", này Hiền giả, được nói đến như vậy. Cho
đến như thế nào, này Hiền giả, là thiết thực hiện tại
Niết-bàn được Thế Tôn nói đến?

2. - Ở đây, này Hiền giả, Tỷ-kheo ly dục... chứng đạt
và an trú sơ Thiền. Cho đến như vậy, này Hiền giả,
là thiết thực hiện tại Niết-bàn được Thế Tôn nói đến
với pháp môn.

Lại nữa, này các Hiền giả, Tỷ-kheo diệt tầm và tứ... Thiền thứ hai... Thiền thứ ba... Thiền thứ tư...

... chứng đạt và an trú Không vô biên xứ....

... chứng đạt và an trú Thức vô biên xứ...

... chứng đạt và an trú Vô sở hữu xứ ...

... chứng đạt và an trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ ...

3. Lại nữa, này Hiền giả, Tỷ-kheo sau khi vượt qua Phi tưởng phi phi tưởng xứ một cách hoàn toàn, chứng đạt và an trú Diệt thọ tưởng định, sau khi thấy với trí tuệ, các lậu hoặc được tận. Cho đến như

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                     143

vậy, này Hiền giả, là thiết thực hiện tại Niết-bàn được Thế Tôn nói đến với phi pháp môn.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                144

20    Kinh Từ – Tương V, 183

Từ – Tương V, 183

1) Một thời, Thế Tôn trú ở giữa dân chúng Koliya, tại thị trấn của dân Koliya tên là Haliddavasana.

2) Rồi một số đông Tỷ-kheo, vào buổi sáng, đắp y cầm y, bát đi vào Haliddavasana để khất thực.

3) Rồi các Tỷ-kheo ấy suy nghĩ: "Thật là quá sớm để đi vào Haliddavasana khất thực. Vậy, chúng ta hãy đi đến khu vườn của các du sĩ ngoại đạo".

4) Rồi các Tỷ-kheo ấy đi đến khu vườn các du sĩ
ngoại đạo; sau khi đến nói lên với những du sĩ ngoại
đạo ấy những lời chào đón hỏi thăm, sau khi nói lên
những lời chào đón hỏi thăm thân hữu, họ liền ngồi
xuống một bên. Các du sĩ ngoại đạo ấy nói với các
Tỷ-kheo đang ngồi một bên:

5) -- Này chư Hiền, Sa-môn Gotama có thuyết pháp như sau cho các đệ tử: "Hãy đến, này các Tỷ-kheo, sau khi đoạn tận năm triền cái, những pháp làm uế nhiễm tâm, làm yếu ớt trí tuệ, hãy trú, biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ; cũng vậy, với phương thứ hai; cũng vậy, với phương thứ ba; cũng vậy, với phương thứ tư. Như vậy, cùng khắp thế giới,

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                  145

trên dưới bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú, biến mãn với tâm câu hữu với từ, quảng đại vô biên, không hận, không sân... với tâm câu hữu với bi... với tâm câu hữu với hỷ... với tâm câu hữu với xả; cũng vậy, với phương thứ hai; cũng vậy, với phương thứ ba; cũng vậy, với phương thứ tư. Như vậy, cùng khắp thế giới, trên dưới bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng khắp vô biên giới, vị ấy an trú, biến mãn với tâm câu hữu với xả, quảng đại vô biên, không hận, không sân".

6) Này chư Hiền, chúng tôi cũng thuyết pháp cho các
đệ tử như sau: "Hãy đến, này chư Hiền, sau khi đoạn
tận năm triền cái, những pháp làm uế nhiễm tâm,
làm yếu ớt trí tuệ, hãy trú, biến mãn một phương với
tâm câu hữu với từ... với tâm câu hữu với bi... với
tâm câu hữu với hỷ... với tâm câu hữu với xả... không
hận, không sân".

7) Ở đây, này chư Hiền, cái gì là đặc thù, cái gì là thù thắng, cái gì là sai biệt giữa Sa-môn Gotama và chúng tôi, tức là về thuyết pháp hay về giáo giới?

Rồi các Tỷ-kheo ấy không hoan hỷ, không bác bỏ lời
nói các du sĩ ngoại đạo ấy; không hoan hỷ, không
bác bỏ, từ chỗ ngồi đứng dậy, họ ra đi với ý nghĩ:
"Chúng ta sẽ được biết ý nghĩa lời nói này từ nơi Thế
Tôn".

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                   146

8) Rồi các Tỷ-kheo ấy sau khi đi khất thực ở
Haliddavasana, sau buổi ăn, trên con đường đi khất
thực trở về, đi đến Thế Tôn; sau khi đến, họ đảnh lễ
Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, các
Tỷ-kheo ấy bạch Thế Tôn:

9) -- Ở đây, bạch Thế Tôn, chúng con, vào buổi sáng,
đắp y cầm y bát đi vào Haliddavasana để khất thực.
Rồi, bạch Thế Tôn, chúng con suy nghĩ như sau:
"Thật là quá sớm để đi vào Haliddavasana khất thực.
Vậy chúng ta hãy đi đến khu vườn các du sĩ ngoại
đạo". Rồi, bạch Thế Tôn, chúng con đi đến khu vườn
các du sĩ ngoại đạo... (như trên) ... Rồi chúng con,
bạch Thế Tôn, không hoan hỷ, không bác bỏ lời nói
các du sĩ ngoại đạo ấy; không hoan hỷ, không bác
bỏ, từ chỗ ngồi đứng dậy, chúng con ra đi với ý nghĩ:
"Chúng ta sẽ được biết ý nghĩa lời nói này từ Thế
Tôn".

10) -- Được nói vậy, này các Tỷ-kheo, cần phải nói với các du sĩ ngoại đạo ấy như sau:

- "Nhưng này chư Hiền, từ tâm giải thoát tu tập
như thế nào? Thú hướng như thế nào? Tối
thắng như thế nào? Quả như thế nào? Cứu
cánh như thế nào?
- Và này chư Hiền, bi tâm giải thoát tu tập như
thế nào? Thú hướng như thế nào? Tối thắng

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                   147

như thế nào? Quả như thế nào? Cứu cánh như
thế nào?
- Và này chư Hiền, hỷ tâm giải thoát... xả tâm
giải thoát tu tập như thế nào? Thú hướng như
thế nào? Tối thắng như thế nào? Quả như thế
nào? Cứu cánh như thế nào?"

Khi được hỏi như vậy, này các Tỷ-kheo, các du sĩ ngoại đạo sẽ không thể cắt nghĩa được, sẽ rơi vào khó khăn.

11) Vì sao? Vì rằng, này các Tỷ-kheo, vấn đề này
vượt ngoài giới vức của họ. Này các Tỷ-kheo, Ta
không thấy một ai ở Thiên giới, thế giới này ở Ma
giới, Phạm thiên giới, cùng với quần chúng Sa-môn,
Bà-la-môn, chư Thiên và loài Người có thể làm thỏa
mãn tâm với câu trả lời cho những câu hỏi này, ngoại
trừ Như Lai, hay đệ tử Như Lai, hay những ai được
nghe từ hai vị ấy.

12) Và này các Tỷ-kheo, từ tâm giải thoát tu tập như thế nào? Thú hướng như thế nào? Tối thắng như thế nào? Quả như thế nào? Cứu cánh như thế nào?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập niệm
giác chi câu hữu với từ... tu tập xả giác chi câu
hữu với từ, liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly
tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                   148

- Nếu vị ấy muốn: "Ta sẽ trú với tưởng ghê tởm
đối với pháp không ghê tởm", vị ấy trú ở đây
với tưởng ghê tởm.
- Nếu vị ấy muốn: "Ta sẽ trú với tưởng không
ghê tởm đối với pháp ghê tởm", vị ấy trú ở đây
với tưởng không ghê tởm.
- Nếu vị ấy muốn: "Ta sẽ trú với tưởng ghê tởm
đối với pháp không ghê tởm và pháp ghê tởm",
vị ấy trú ở đây với tưởng ghê tởm.
- Nếu vị ấy muốn: "Ta sẽ trú với tưởng không
ghê tởm đối với pháp ghê tởm và pháp không
ghê tởm", vị ấy trú ở đây với tưởng không ghê
tởm.
- Nếu vị ấy muốn: "Từ bỏ cả hai không ghê tởm
và ghê tởm, ta sẽ trú xả, chánh niệm tỉnh giác",
vị ấy trú ở đây với xả, chánh niệm tỉnh giác,
hay đạt đến giải thoát được gọi là thanh tịnh,
vị ấy an trú.
- Này các Tỷ-kheo, từ tâm giải thoát là thanh
tịnh tối thượng, Ta tuyên bố như vậy. Ở đây là
trí tuệ đối với Tỷ-kheo không đạt tới giải thoát
cao hơn.

13) Và này các Tỷ-kheo, bi tâm giải thoát tu tập như thế nào? Thú hướng như thế nào? Tối thắng như thế nào? Quả như thế nào? Cứu cánh như thế nào?

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                  149

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập niệm
giác chi câu hữu với bi... tu tập xả giác chi câu
hữu với bi liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly
tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ.
- Nếu vị ấy muốn: "Ta sẽ trú với tưởng ghê tởm
đối với pháp không ghê tởm", vị ấy trú ở đây
với tưởng ghê tởm... Nếu vị ấy muốn: "Từ bỏ
cả hai không ghê tởm và ghê tởm, ta sẽ trú xả,
chánh niệm tỉnh giác", vị ấy trú ở đây với xả,
chánh niệm tỉnh giác.
- Vượt qua một cách hoàn toàn các sắc tưởng,
chấm dứt các tưởng đối ngại, không tác ý các
tưởng sai biệt, vị ấy nghĩ rằng: "Hư không là
vô biên", vị ấy đạt đến và trú Không vô biên
xứ.
- Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng bi tâm giải thoát
lấy Không vô biên xứ làm tối thắng. Ở đây là
trí tuệ của Tỷ-kheo không đạt tới giải thoát cao
hơn.

14) Và này các Tỷ-kheo, tu tập hỷ tâm giải thoát như thế nào? Thú hướng như thế nào? Tối thắng như thế nào? Quả như thế nào? Cứu cánh như thế nào?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập niệm giác chi câu hữu với hỷ... tu tập xả giác chi câu

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                   150

hữu với hỷ liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly
tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ.
- Nếu vị ấy muốn: "Ta sẽ trú với tưởng ghê tởm
đối với pháp không ghê tởm", vị ấy trú ở đây
với tưởng ghê tởm... Nếu vị ấy muốn: "Từ bỏ
cả hai không ghê tởm và ghê tởm, ta sẽ trú xả,
chánh niệm tỉnh giác", vị ấy trú ở đây với xả,
chánh niệm tỉnh giác.
- Vượt qua Không vô biên xứ một cách hoàn
toàn, vị ấy nghĩ rằng: "Thức là vô biên", vị ấy
đạt đến và trú Thức vô biên xứ.
- Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng hỷ tâm giải thoát
lấy Thức vô biên xứ làm tối thắng. Ở đây là trí
tuệ của Tỷ-kheo không đạt tới giải thoát cao
hơn.

15) Và này các Tỷ-kheo, tu tập xả tâm giải thoát như thế nào? Thú hướng như thế nào? Tối thắng như thế nào? Quả như thế nào? Cứu cánh như thế nào?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo tu tập niệm
giác chi câu hữu với xả... tu tập xả giác chi câu
hữu với xả liên hệ đến viễn ly, liên hệ đến ly
tham, liên hệ đến đoạn diệt, hướng đến từ bỏ.
- Nếu vị ấy muốn: "Ta sẽ trú với tưởng ghê tởm
đối với pháp không ghê tởm", vị ấy trú ở đây
với tưởng ghê tởm.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                   151

- Nếu vị ấy muốn: "Ta sẽ trú với tưởng không
ghê tởm đối với pháp ghê tởm", vị ấy trú ở đây
với tưởng không ghê tởm.
- Nếu vị ấy muốn: "Ta sẽ trú với tưởng không
ghê tởm đối với pháp ghê tởm và pháp không
ghê tởm", vị ấy trú ở đây với tưởng không ghê
tởm.
- Nếu vị ấy muốn: "Từ bỏ cả hai không ghê tởm
và ghê tởm, ta sẽ trú xả, chánh niệm tỉnh giác",
vị ấy trú ở đây với xả, chánh niệm tỉnh giác.
- Sau khi vượt qua Thức vô biên xứ một cách
hoàn toàn với ý nghĩ: "Không có vật gì", vị ấy
chứng đạt và trú Vô sở hữu xứ.
- Ta nói rằng, này các Tỷ-kheo, xả tâm giải
thoát lấy Vô sở hữu xứ làm tối thắng. Ở đây là
trí tuệ của Tỷ-kheo không đạt tới giải thoát cao
hơn.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                  152

21    Lấy tưởng thiền chứng được chứng đắc - Kinh Bảy Pháp Này – Tương II, 261

Bảy Pháp Này – Tương II, 261

1) Trú ở Sàvatthi.

2) Này các Tỷ-kheo, có bảy giới này.

Thế nào là bảy?

- Quang giới,
- Tịnh giới,
- Không vô biên xứ giới,
- Thức vô biên xứ giới,
- Vô sở hữu xứ giới,
- Phi tưởng phi phi tưởng xứ giới,
- Diệt thọ tưởng giới.

Này các Tỷ-kheo, có bảy giới này.

3) Khi được nói vậy, một Tỷ-kheo bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, Quang giới này với Tịnh giới, Không vô biên xứ giới, Thức vô biên xứ giới, Vô sở hữu xứ giới, Phi tưởng phi phi tưởng xứ giới, và Diệt

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                   153

thọ tưởng giới. Bạch Thế Tôn, những giới này do duyên cái gì được hiển lộ?

4) Này các Tỷ-kheo, Quang giới này do duyên u ám, giới này được hiển lộ.

5) Này các Tỷ-kheo, Tịnh giới này do duyên bất định, giới này được hiển lộ.

6) Này các Tỷ-kheo, Không vô biên xứ giới này, do duyên sắc, giới này được hiển lộ.

7) Này các Tỷ-kheo, Thức vô biên xứ giới này do duyên Không vô biên xứ giới này được hiển lộ.

8) Này các Tỷ-kheo, Vô sở hữu xứ giới này do duyên Thức vô biên xứ giới này được hiển lộ.

9) Này các Tỷ-kheo, Phi tưởng phi phi tưởng xứ này do duyên Vô sở hữu xứ giới này được hiển lộ.

10) Này các Tỷ-kheo, Diệt thọ tưởng giới này do duyên diệt này được hiển lộ.

11) - Bạch Thế Tôn, Quang giới này với Tịnh giới,
Không vô biên xứ giới, Thức vô biên xứ giới, Vô sở
hữu xứ giới, Phi tưởng phi phi tưởng xứ giới, với Diệt
thọ tưởng giới; bạch Thế Tôn, bảy giới này Thiền
chứng (Samàpatti) như thế nào?

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                    154

12) -Này các Tỷ-kheo, Quang giới này với Tịnh giới,
Không vô biên xứ giới, Thức vô biên xứ giới, Vô sở
hữu xứ giới, những giới này lấy tưởng Thiền chứng
(Sannàsamàpatti) được chứng đắc.

13) -Này các Tỷ-kheo, Phi tưởng phi phi tưởng xứ giới này lấy hành hữu dư Thiền chứng được chứng đắc.

14) -Này các Tỷ-kheo, Diệt thọ tưởng giới này lấy diệt đẳng nhập được chứng đắc (?).

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                 155

22    Quán 5 uẩn, chứng Alahán hay Bất lai - Kinh THIỀN – Tăng IV, 173

THIỀN – Tăng IV, 173

1. - Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng:

- "Y chỉ nơi sơ Thiền, các lậu hoặc được diệt
tận".
- "Y chỉ vào Thiền thứ hai, các lậu hoặc được
diệt tận".
- "Y chỉ vào Thiền thứ ba, các lậu hoặc được
diệt tận".
- "Y chỉ vào Thiền thứ tư, các lậu hoặc được diệt
tận".
- "Y chỉ vào Không vô biên xứ...
- "Y chỉ vào Thức vô biên xứ...
- "Y chỉ vào Vô sở hữu xứ...
- "Y chỉ vào Phi tưởng phi phi tưởng xứ, các
lậu hoặc được đoạn tận".

2. Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng: "Y chỉ vào sơ Thiền, các lậu hoặc được đoạn tận", như vậy được nói đến. Do duyên gì, được nói đến như vậy?

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                 156

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo ly dục, ly
bất thiện pháp, chứng và trú sơ Thiền, một
trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm, có tứ.
- Vị ấy, ở đây đối với cái gì thuộc về sắc, thuộc
về thọ, thuộc về tưởng, thuộc về hành, thuộc
về thức, các pháp ấy, vị ấy tùy quán là vô
thường, là khổ, là bệnh, là mụt nhọt, là mũi tên,
là va chạm, là tật bệnh, là khách lạ, là biến
hoại, là trống không, là vô ngã.
- Vị ấy tránh né tâm mình khỏi những pháp ấy.
- Sau khi tránh né tâm mình khỏi những pháp áy,
vị ấy hướng dẫn đến giới bất tử: "Đây là tịch
tịnh, đây là thù thắng, tức là sự chỉ tức tất cả
hành, sự từ bỏ tất cả sanh y, sự diệt tận khát ái,
ly tham, đoạn diệt Niết-bàn". Vị ấy trú ở đây
đạt đến sự diệt tận các lậu hoặc.
- Nếu không diệt tận các lậu hoặc, với pháp ái
ấy, với pháp hỷ ấy, do đoạn diệt năm hạ phần
kiết sử, là vị hóa sanh, tại đấy chứng được
Niết-bàn, không còn trở lui thế giới này nữa.

Ví như người bắn cung, hay đệ tử người bắn cung,
tập bắn trên một hình nộm bằng cỏ hay trên đống
đất sét, rồi người ấy có thể trở thành một người bắn
xa, bắn nhanh, bắn thủng qua vật dày lớn.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                    157

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo ly dục... chứng đạt và an trú sơ Thiền. Vị ấy ở đây, đối với cái gì thuộc về sắc, thuộc về thọ, thuộc về tưởng, thuộc về hành, thuộc về thức, các pháp ấy, vị ấy tùy quán là vô thường, là khổ, là bệnh, là mụt nhọt, là mũi tên, là va chạm, là tật bệnh, là khác lạ, là biến hoại, là trống không, là vô ngã. Vị ấy tránh né tâm mình khỏi những pháp ấy, sau khi tránh né tâm mình khỏi những pháp ấy, sau khi tránh né tâm khỏi những pháp ấy, vị ấy hướng dẫn đến giới bất tử: "Đây là tịch tịnh, đây là thù thắng, tức là sự chỉ tức tất cả hành, sự từ bỏ tất cả sanh y, sự diệt tận khát ái, ly tham, đoạn diệt, Niết-bàn". Vị ấy trú ở đây, đạt đến sự diệt tận các lậu hoặc. Nếu không diệt tận các lậu hoặc, với pháp ái ấy, với pháp hỷ ấy, do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy là vị hóa sanh, tại đấy chứng được Niết-bàn, không còn trở lui thế giới này nữa.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói y chỉ vào sơ Thiền, các lậu hoặc được đoạn tận, như vậy được nói đến. Do duyên này, được nói đến.

3. Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng y chỉ Thiền thứ
hai... y chỉ Thiền thứ ba... y chỉ Thiền thứ tư, các
lậu hoặc được đoạn tận, như vậy được nói đến. Do
duyên gì được nói đến?

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                     158

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo do đoạn tận
lạc, đoạn tận khổ, chấm dứt hỷ ưu đã cảm thọ
từ trước, chứng đạt và an trú Thiền thứ tư,
không khổ, không lạc, xả niệm, thanh tịnh.
- Vị ấy ở đây, đối với cái gì thuộc về sắc, thuộc
về thọ, thuộc về tưởng, thuộc về hành, thuộc về
thức, các pháp ấy, vị ấy tùy quán là vô thường,
là khổ, là bệnh, là mụt nhọt, là mũi tên, là va
chạm, là tật bệnh, là khách lạ, là biến hoại, là
trống không, là vô ngã.
- Vị ấy tránh né tâm mình khỏi những pháp ấy.
- Sau khi tránh né tâm mình khỏi những pháp áy,
vị ấy hướng dẫn đến giới bất tử: "Đây là tịch
tịnh, đây là thù thắng, tức là sự chỉ tức tất cả
hành, sự từ bỏ tất cả sanh y, sự diệt tận khát ái,
ly tham, đoạn diệt Niết-bàn". Vị ấy trú ở đây,
đạt đến sự diệt tận các lậu hoặc.
- Nếu không diệt tận các lậu hoặc, với pháp ái
ấy, với pháp hỷ ấy, do đoạn diệt năm hạ phần
kiết sử, là vị hóa sanh, tại đấy chứng được Niết-
bàn, không còn trở lui thế giới này nữa.

Ví như người bắn cung, hay đệ tử người bắn cung
tập bắn trên một hình nộm bằng cỏ hay trên đống
đất sét, rồi người ấy có thể trở thành một người bắn
xa, bắn nhanh, bắn thủng qua vật dày lớn.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                    159

Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo do đoạn tận lạc... chứng đạt và an trú Thiền thứ tư. Vị ấy ở đây, đối với cái gì thuộc về sắc, thuộc về thọ, thuộc về tưởng, thuộc về hành, thuộc về thức, các pháp ấy, vị ấy tùy quán là vô thường, là khổ, là bệnh, là mụt nhọt, là mũi tên, là va chạm, là tật bệnh, là khác lạ, là biến hoại, là trống không, là vô ngã.

Vị ấy tránh né tâm mình khỏi những pháp ấy. Sau khi tránh né tâm khỏi những pháp ấy, vị ấy hướng dẫn đến giới bất tử: "Đây là tịch tịnh, đây là thù thắng, tức là sự chỉ tức tất cả hành, sự từ bỏ tất cả sanh y, sự diệt tận khát ái, ly tham, đoạn diệt, Niết- bàn". Vị ấy trú ở đây, đạt đến sự diệt tận các lậu hoặc. Nếu không diệt tận các lậu hoặc, với pháp ái ấy, với pháp hỷ ấy, do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy là vị hóa sanh, tại đấy chứng được Niết-bàn, không còn trở lui thế giới này nữa.

Này các Tỷ-kheo, Ta nói y chỉ vào Thiền thứ hai... y
chỉ Thiền thứ ba... y chỉ Thiền thứ tư, các lậu hoặc
được đoạn tận, như vậy được nói đến. Do duyên này,
được nói đến.

4. Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng: "Y chỉ vào Không vô biên xứ Thiền, các lậu hoặc được đoạn tận, được nói đến như vậy. Do duyên gì được nói đến như vậy?

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                      160

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, vượt khỏi các sắc
tưởng một cách hoàn toàn, chấm dứt các
chướng ngại tưởng, không tác ý đến tưởng sai
biệt, biết rằng: "Hư không là vô biên", chứng
đạt và an trú Không vô biên xứ.
- Vị ấy ở đây, đối với cái gì thuộc về thọ, thuộc
về tưởng, thuộc về hành... do đoạn tận năm hạ
phần kiết sử, là vị hóa sanh, tại đấy chứng được
Niết-bàn, không còn trở lui thế giới này nữa.

Này các Tỷ-kheo, ta nói rằng: "Y chỉ vào Không vô biên xứ, các lậu hoặc được đoạn tận", như vậy được nói đến. Do duyên này, được nói đến.

5. Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng: "Y chỉ vào Thức vô
biên xứ... y chỉ vào Vô sở hữu xứ... các lậu hoặc
được đoạn diệt", được nói đến như vậy. Do duyên gì
được nói đến như vậy?

- Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo vượt qua
Thức vô biên xứ một cách hoàn toàn, biết rằng:
"Không có vật gì", chứng đạt và an trú Vô sở
hữu xứ.
- Vị ấy ở đây, đối với cái gì thuộc về thọ, thuộc
về tưởng... do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, là
vị hóa sanh, tại đấy chứng được Niết-bàn,
không còn trở lui thế giới này nữa.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                  161

Này các Tỷ-kheo, Ta nói rằng: "Y chỉ vào Vô sở hữu xứ, các lậu hoặc được đoạn diệt", được nói đến như vậy. Do duyên này được nói đến.

Như vậy, xa cho đến các tưởng Thiền chứng, cho đến như vậy, cần phải lấy trí để thể nhập.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, các xứ này, như Phi tưởng
phi phi tưởng Thiền chứng và Diệt thọ tưởng là
những xứ, các Tỷ-kheo Thiền quán, khéo léo chứng
nhập, khéo léo khởi xuất Thiền chứng. Ta nói rằng:
"Sau khi chứng nhập và khởi xuất, các xứ ấy cần
phải được chơn chánh làm cho biết rõ".

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                 162

23    Sắc tưởng vẫn hiện hành - Kinh NIẾT BÀN – Tăng IV, 162

NIẾT BÀN – Tăng IV, 162

1. Như vầy tôi nghe:

Một thời, Tôn giả Sàriputta trú ở Ràjagaha, tại Veluvana, chỗ nuôi dưỡng các con sóc. Tại đấy, Tôn giả Sàriputta bảo các Tỷ-kheo:

- Này các Hiền giả, lạc là Niết-bàn này. Này các Hiền giả, lạc là Niết-bàn này.

2. Khi nghe nói vậy, Tôn giả Udàyi nói với Tôn giả Sàriputta:

- Thưa Hiền giả Sàriputta, sao đây là lạc, khi ở đây không có cái gì được cảm thọ?

3. - Này Hiền giả, cái này ở đây là lạc, dầu rằng lạc ấy ở đây không được cảm thọ. Này Hiền giả, có năm dục trưởng dưỡng này. Thế nào là năm?

Các sắc do mắt nhận thức, khả lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái, liên hệ đến dục, hấp dẫn. Các tiếng do tai nhận thức... Các hương do mũi nhận thức... Các vị do lưỡi

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                   163

nhận thức... Các xúc do thân nhận thức, khả lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái, liên hệ đến dục, hấp dẫn.

Này Hiền giả, có năm dục trưởng dưỡng này. Này Hiền giả do duyên năm dục trưởng dưỡng này khởi lên lạc hỷ, này Hiền giả, đây gọi là dục lạc.

4. Ở đây, này Hiền giả, Tỷ-kheo ly các dục, ly ác, bất thiện pháp... chứng đạt và an trú sơ Thiền.

Này Hiền giả, nếu trong khi Tỷ-kheo ấy trú với an
trú này, các tưởng tác ý câu hữu với dục vẫn hiện
hành; như vậy, đối với Tỷ-kheo ấy là một chứng
bệnh. Ví như, này chư Hiền, với một người sung
sướng, khổ đau có thể khởi lên như một chứng bệnh.
Cũng vậy, với Tỷ-kheo ấy, các tưởng tác ý, câu hữu
với dục vẫn hiện hành; như vậy, đối với Tỷ-kheo ấy
là một chứng bệnh. Này chư Hiền, chứng bệnh được
Thế Tôn gọi là khổ. Với pháp môn này, này chư
Hiền, cần phải hiểu Niết-bàn là lạc.

5. Lại nữa, này chư Hiền, Tỷ-kheo diệt tầm và tứ... đạt được Thiền thứ hai và an trú.

Này chư Hiền, nếu trong khi Tỷ-kheo ấy trú với an
trú này, các tưởng tác ý câu hữu với tầm vẫn hiện
hành; như vậy, đối với Tỷ-kheo ấy là một chứng
bệnh. Ví như, này chư Hiền, với một người sung

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                    164

sướng, khổ đau có thể khởi lên như một chứng bệnh.
Cũng vậy, với Tỷ-kheo ấy, các tưởng tác ý câu hữu
với tầm vẫn hiện hành; như vậy đối với Tỷ-kheo ấy
là một chứng bệnh. Này chư Hiền, chứng bệnh được
Thế Tôn gọi là khổ. Với pháp môn này, này chư
Hiền, cần phải hiểu Niết-bàn là lạc.

6. Lại nữa, này chư Hiền, Tỷ-kheo ly hỷ... đạt được Thiền thứ ba.

Này chư Hiền, nếu trong khi Tỷ-kheo ấy trú với an
trú này, các tưởng tác ý câu hữu với hỷ vẫn hiện
hành; như vậy, đối với Tỷ-kheo ấy là một chứng
bệnh. Ví như, này chư Hiền, với một người sung
sướng, khổ đau có thể khởi lên như một chứng bệnh.
Cũng vậy, với Tỷ-kheo ấy, các tưởng tác ý câu hữu
với hỷ vẫn hiện hành; như vậy đối với Tỷ-kheo ấy là
một chứng bệnh. Này chư Hiền, chứng bệnh được
Thế Tôn gọi là khổ. Với pháp môn này, này chư
Hiền, cần phải hiểu Niết-bàn là lạc.

7. Lại nữa, này chư Hiền, Tỷ-kheo đoạn lạc... đạt được Thiền thứ tư.

Này chư Hiền, nếu trong khi Tỷ-kheo ấy trú với an
trú này, các tưởng tác ý câu hữu với xả vẫn hiện
hành; như vậy, đối với Tỷ-kheo ấy là một chứng
bệnh. Ví như, này chư Hiền, với một người sung

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                 165

sướng, khổ đau có thể khởi lên như một chứng bệnh.
Cũng vậy, với Tỷ-kheo ấy, các tưởng tác ý câu hữu
với xả vẫn hiện hành; như vậy đối với Tỷ-kheo ấy là
một chứng bệnh. Này chư Hiền, chứng bệnh được
Thế Tôn gọi là khổ. Với pháp môn này, này chư
Hiền, cần phải hiểu Niết-bàn là lạc.

8. Lại nữa, này chư Hiền, Tỷ-kheo vượt khỏi các sắc
tưởng một cách hoàn toàn, chấm dứt các chướng ngại
tưởng, không tác ý đến các tưởng sai biệt, biết rằng:
"Hư không là vô biên" chứng đạt và an trú Không
vô biên xứ.

Này chư Hiền, nếu trong khi Tỷ-kheo ấy trú với an
trú này, các tưởng tác ý câu hữu với sắc vẫn hiện
hành; như vậy, đối với Tỷ-kheo ấy là một chứng
bệnh. Ví như, này chư Hiền, với một người sung
sướng, khổ đau có thể khởi lên như một chứng bệnh.
Cũng vậy, với Tỷ-kheo ấy, các tưởng tác ý câu hữu
với sắc vẫn hiện hành; như vậy đối với Tỷ-kheo ấy
là một chứng bệnh. Này chư Hiền, chứng bệnh được
Thế Tôn gọi là khổ. Với pháp môn này, này chư
Hiền, cần phải hiểu Niết-bàn là lạc.

9. Lại nữa, này chư Hiền, Tỷ-kheo vượt khỏi Không vô biên xứ một cách hoàn toàn, biết rằng: "Thức là vô biên" chứng và an trú Thức vô biên xứ.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                   166

Này chư Hiền, nếu trong khi Tỷ-kheo ấy trú với an
trú này, các tưởng tác ý câu hữu với Không vô biên
xứ vẫn hiện hành; như vậy, đối với Tỷ-kheo ấy là
một chứng bệnh. Ví như, này chư Hiền, với một
người sung sướng, khổ đau có thể khởi lên như một
chứng bệnh. Cũng vậy, với Tỷ-kheo ấy, các tưởng
tác ý câu hữu với Không vô biên xứ vẫn hiện hành;
như vậy đối với Tỷ-kheo ấy là một chứng bệnh. Này
chư Hiền, chứng bệnh được Thế Tôn gọi là khổ. Với
pháp môn này, này chư Hiền, cần phải hiểu Niết-bàn
là lạc.

10. Lại nữa, này chư Hiền, Tỷ-kheo vượt khỏi Thức vô biên xứ một cách hoàn toàn, biết rằng: "Không có vật gì" chứng và an trú Vô sở hữu xứ.

Này chư Hiền, nếu trong khi Tỷ-kheo ấy trú với an
trú này, các tưởng tác ý câu hữu với Thức vô biên
xứ vẫn hiện hành; như vậy, đối với Tỷ-kheo ấy là
một chứng bệnh. Ví như, này chư Hiền, với một
người sung sướng, khổ đau có thể khởi lên như một
chứng bệnh. Cũng vậy, với Tỷ-kheo ấy, các tưởng
tác ý câu hữu với Thức vô biên xứ vẫn hiện hành;
như vậy đối với Tỷ-kheo ấy là một chứng bệnh. Này
chư Hiền, chứng bệnh được Thế Tôn gọi là khổ. Với
pháp môn này, này chư Hiền, cần phải hiểu Niết-bàn
là lạc.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                 167

11. Lại nữa, này chư Hiền, Tỷ-kheo vượt khỏi Vô sở hữu xứ một cách hoàn toàn, chứng và trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ.

Này chư Hiền, nếu trong khi Tỷ-kheo ấy trú với an trú này, các tưởng tác ý câu hữu với Vô sở hữu xứ vẫn hiện hành; như vậy, đối với Tỷ-kheo ấy là một chứng bệnh. Ví như, này chư Hiền, với một người sung sướng, khổ đau có thể khởi lên như một chứng bệnh. Cũng vậy, với Tỷ-kheo ấy, các tưởng tác ý câu hữu với Vô sở hữu xứ vẫn hiện hành; như vậy đối với Tỷ-kheo ấy là một chứng bệnh. Này chư Hiền, chứng bệnh được Thế Tôn gọi là khổ. Với pháp môn này, này chư Hiền, cần phải hiểu Niết-bàn là lạc.

12. Này chư Hiền, Tỷ-kheo vượt khỏi Phi tưởng phi
phi tưởng xứ một cách hoàn toàn, chứng và trú Diệt
thọ tưởng định. Vị ấy, sau khi thấy với trí tuệ, các
lậu hoặc được đoạn tận. Với pháp môn này, này chư
Hiền, cần phải hiểu Niết-bàn là lạc.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                  168

24    Sống đạt địa vị Bất động - Kinh NGÀY TRAI GIỚI – Tăng II, 168

NGÀY TRAI GIỚI – Tăng II, 168

1. Một thời, Thế Tôn trú ở Sàvatthi, tại Pubbàràma trong lâu đài của mẹ Migàrà. Lúc bấy giờ, Thế Tôn nhân ngày lễ trai giới, đang ngồi có chúng Tỷ-kheo vây quanh. Sau khi nhìn quanh chúng Tỷ-kheo đang im lặng, im lặng, rồi Thế Tôn bảo các Tỷ-kheo:

 Không nói lời phù phiếm, là hội chúng này;
Không nói lời vô ích, này các Tỷ-kheo, là hội
chúng này, thanh tịnh, an lập trên căn bản.
Chúng Tỷ-kheo này như vậy, này các Tỷ-kheo,
hội chúng này như vậy, này các Tỷ-kheo; hội
chúng như vậy khó tìm được ở đời!
 Chúng Tỷ-kheo này như vậy, hội chúng như
vậy, đáng được tôn trọng, đáng được cung
kính, đáng được cúng dường, đáng được chắp
tay, là ruộng phước vô thượng ở đời.
 Chúng Tỷ-kheo này như vậy, hội chúng này
như vậy dầu cho ít, được lợi nhiều, còn cho
nhiều, lại được lợi nhiều hơn nữa.
 Chúng Tỷ-kheo này như vậy, Hội chúng này
như vậy, nếu phải đi do một tuần để được yết

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                169

kiến cũng nên đi, dầu có phải mang theo trên vai túi đựng đồ ăn. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là chúng Tỷ-kheo này.

2. Này các Tỷ-kheo,

 Có những Tỷ-kheo, trong chúng Tỷ-kheo này,
sống đạt được địa vị chư Thiên.
 Có những Tỷ-kheo, trong chúng Tỷ-kheo này,
sống đạt được địa vị Phạm Thiên.
 Có những Tỷ-kheo, trong chúng Tỷ-kheo này,
sống đạt được địa vị Bất động.
 Có những Tỷ-kheo, trong chúng Tỷ-kheo này,
sống đạt được Thánh vị.

3. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo sống đạt được địa vị chư Thiên?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo ly dục … chứng và trú Sơ Thiền … Thiền thứ hai … Thiền thứ ba … chứng và trú Thiền thứ tư và an trú. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo đạt được địa vị chư Thiên.

4. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo sống đạt được địa vị Phạm Thiên?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo với tâm cùng khởi với từ - biến mãn một phương và an trú … với tâm

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                170

cùng khởi với bi … với tâm cùng khởi với hỷ … với
tâm cùng khởi với xả, biến mãn một phương và an
trú. Cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ
ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy, cùng khắp thế
giới, trên, dưới, bề ngang, hết thảy phương xứ, cùng
khắp vô biên thế giới, vị ấy biến mãn với tâm cùng
khởi với xả, quảng đại, đại hành, vô biên, không hận,
không sân. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo
sống đạt được địa vị Phạm Thiên.

5. Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo sống đạt được địa vị Bất động?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, vị Tỷ-kheo sau khi vượt qua các sắc tưởng một cách hoàn toàn, sau khi chấm dứt các tưởng chướng ngại, sau khi không tác ý các tưởng sai biệt, nghĩ rằng: "Hư không là vô biên" chứng đạt và an trú "Không vô biên xứ". Sau khi vượt qua Không vô biên xứ một cách hoàn toàn, nghĩ rằng: "Thức là vô biên", chứng đạt và an trú "Thức vô biên xứ". Sau khi vượt qua Thức vô biên xứ một cách hoàn toàn, nghĩ rằng: "Không có vật gì" chứng đạt và an trú Vô sở hữu xứ. Sau khi vượt qua Vô sở hữu xứ một cách hoàn toàn, chứng đạt và an trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ. Như vậy, này các Tỷ-kheo, là Tỷ-kheo khéo chứng đạt Bất động.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                   171

6. - Và này các Tỷ-kheo, thế nào là Tỷ-kheo chứng đạt địa vị bậc Thánh?

Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo như thật quán tri:
"Đây là khổ" … như thật quán tri: "Đây là con
đường đưa đến khổ diệt. Như vậy, này các Tỷ-kheo,
là Tỷ-kheo đạt được địa vị bậc Thánh.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                172

25    Sự khác biệt giữa phàm phu và Thánh đệ tử - Kinh KHÔNG VÔ BIÊN XỨ – Tăng I, 484

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ – Tăng I, 484

1. Có ba hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt,
xuất hiện ở đời. Thế nào là ba?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người hoàn toàn vượt
qua sắc tưởng, chấm dứt đối ngại tưởng, không tác ý
các tưởng sai biệt, xem "hư không là vô biên", đạt
đến và an trú Không vô biên xứ. Vị ấy thưởng thức
cảnh giới ấy, hy cầu cảnh giới ấy, thỏa mãn với cảnh
giới ấy, an trú trong cảnh giới ấy, tín giải cảnh giới
ấy, an trú nhiều trong cảnh giới ấy, không có từ bỏ
cảnh giới ấy, đến khi mạng chung, được sanh cộng
trú với chư Thiên đã đạt Không vô biên xứ.
- Này các Tỷ-kheo, thọ mạng của chư Thiên đã đạt
đến Không vô biên xứ là hai mươi ngàn kiếp.
- Kẻ phàm phu, sau khi trú ở đấy cho đến hết thọ
mạng, sau khi trải qua tất cả thời gian thọ mạng
của chư Thiên ấy, kẻ ấy đi vào địa ngục, đi vào
loại bàng sanh, đi vào cõi ngạ quỷ.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                    173

- Nhưng đệ tử của Thế Tôn, sau khi trú ở đấy cho
hết thọ mạng, sau khi trải qua tất cả thời gian thọ
mạng của chư Thiên ấy, cuối cùng nhập Niết bàn
trong hiện hữu ấy. Đây là sự đặc thù, đây là sự
tăng thượng, đây là sự sai biệt giữa vị Thánh đệ
tử có nghe nhiều và kẻ vô văn phàm phu về vấn
đề sanh thú và tái sanh.
2. Lại nữa, ở đây có người vượt qua Không vô biên
xứ, xem "thức là vô biên", đạt đến an trú Thức vô
biên xứ. Vị ấy thưởng thức cảnh giới ấy, hy cầu cảnh
giới ấy, thỏa mãn với cảnh giới ấy, an trú trong cảnh
giới ấy, tín giải cảnh giới ấy, an trú nhiều trong cảnh
giới ấy, không có từ bỏ cảnh giới ấy, đến khi mạng
chung, được sanh cộng trú với chư Thiên đã đạt đến
Thức vô biên xứ.
- Này các Tỷ-kheo, thọ mạng của chư Thiên đã đạt
đến Thức vô biên xứ là bốn mươi ngàn kiếp.
- Kẻ phàm phu, sau khi trú ở đấy cho đến hết thọ
mạng, sau khi trải qua tất cả thời gian thọ mạng
của chư Thiên ấy, kẻ ấy đi vào địa ngục, đi vào
loại bàng sanh, đi vào cõi ngạ quỷ.
- Nhưng đệ tử của Thế Tôn, sau khi trú ở đấy cho
hết thọ mạng, sau khi trải qua tất cả thời gian thọ
mạng của chư Thiên ấy, cuối cùng nhập Niết bàn
trong hiện hữu ấy. Đây là sự đặc thù, đây là sự
tăng thượng, đây là sự sai biệt giữa vị Thánh đệ

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                     174

tử có nghe nhiều và kẻ vô văn phàm phu về vấn đề
sanh thú và tái sanh.
3. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, ở đây có người vượt
qua Thức vô biên xứ, xem "không có gì cả", đạt đến
an trú Vô sở hữu xứ. Vị ấy thưởng thức cảnh giới ấy,
hy cầu cảnh giới ấy, thỏa mãn với cảnh giới ấy, an
trú trong cảnh giới ấy, tín giải cảnh giới ấy, an trú
nhiều trong cảnh giới ấy, không có từ bỏ cảnh giới
ấy, đến khi mạng chung, được sanh cộng trú với chư
Thiên đã đạt Vô sở hữu xứ.
- Này các Tỷ-kheo, thọ mạng của chư Thiên đã đạt
đến Vô sở hữu xứ là sáu mươi ngàn kiếp.
- Kẻ phàm phu, sau khi trú ở đấy cho đến hết thọ
mạng, sau khi trải qua tất cả thời gian thọ mạng
của chư Thiên ấy, kẻ ấy đi vào địa ngục, đi vào
loại bàng sanh, đi vào cõi ngạ quỷ.
- Nhưng đệ tử của Thế Tôn, sau khi trú ở đấy cho
hết thọ mạng, sau khi trải qua tất cả thời gian thọ
mạng của chư Thiên ấy, cuối cùng nhập Niết bàn
trong hiện hữu ấy. Đây là sự đặc thù, đây là sự
tăng thượng, đây là sự sai biệt giữa vị Thánh đệ
tử có nghe nhiều và kẻ vô văn phàm phu về vấn
đề sanh thú và tái sanh.
Ba hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt, xuất
hiện ở đời.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                    175

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ   176

26    Thọ mạng 20 ngàn kiếp - Kinh KHÔNG VÔ BIÊN XỨ – Tăng I, 484

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ – Tăng I, 484

1. Có ba hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt,
xuất hiện ở đời. Thế nào là ba?
Ở đây, này các Tỷ-kheo, có người hoàn toàn vượt
qua sắc tưởng, chấm dứt đối ngại tưởng, không tác ý
các tưởng sai biệt, xem "hư không là vô biên", đạt
đến và an trú Không vô biên xứ. Vị ấy thưởng thức
cảnh giới ấy, hy cầu cảnh giới ấy, thỏa mãn với cảnh
giới ấy, an trú trong cảnh giới ấy, tín giải cảnh giới
ấy, an trú nhiều trong cảnh giới ấy, không có từ bỏ
cảnh giới ấy, đến khi mạng chung, được sanh cộng
trú với chư Thiên đã đạt Không vô biên xứ.
- Này các Tỷ-kheo, thọ mạng của chư Thiên đã đạt
đến Không vô biên xứ là hai mươi ngàn kiếp.
- Kẻ phàm phu, sau khi trú ở đấy cho đến hết thọ
mạng, sau khi trải qua tất cả thời gian thọ mạng
của chư Thiên ấy, kẻ ấy đi vào địa ngục, đi vào
loại bàng sanh, đi vào cõi ngạ quỷ.
- Nhưng đệ tử của Thế Tôn, sau khi trú ở đấy cho
hết thọ mạng, sau khi trải qua tất cả thời gian thọ

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                    177

mạng của chư Thiên ấy, cuối cùng nhập Niết bàn
trong hiện hữu ấy. Đây là sự đặc thù, đây là sự
tăng thượng, đây là sự sai biệt giữa vị Thánh đệ
tử có nghe nhiều và kẻ vô văn phàm phu về vấn
đề sanh thú và tái sanh.
2. Lại nữa, ở đây có người vượt qua Không vô biên
xứ, xem "thức là vô biên", đạt đến an trú Thức vô
biên xứ. Vị ấy thưởng thức cảnh giới ấy, hy cầu cảnh
giới ấy, thỏa mãn với cảnh giới ấy, an trú trong cảnh
giới ấy, tín giải cảnh giới ấy, an trú nhiều trong cảnh
giới ấy, không có từ bỏ cảnh giới ấy, đến khi mạng
chung, được sanh cộng trú với chư Thiên đã đạt đến
Thức vô biên xứ.
- Này các Tỷ-kheo, thọ mạng của chư Thiên đã đạt
đến Thức vô biên xứ là bốn mươi ngàn kiếp.
- Kẻ phàm phu, sau khi trú ở đấy cho đến hết thọ
mạng, sau khi trải qua tất cả thời gian thọ mạng
của chư Thiên ấy, kẻ ấy đi vào địa ngục, đi vào
loại bàng sanh, đi vào cõi ngạ quỷ.
- Nhưng đệ tử của Thế Tôn, sau khi trú ở đấy cho
hết thọ mạng, sau khi trải qua tất cả thời gian thọ
mạng của chư Thiên ấy, cuối cùng nhập Niết bàn
trong hiện hữu ấy. Đây là sự đặc thù, đây là sự
tăng thượng, đây là sự sai biệt giữa vị Thánh đệ
tử có nghe nhiều và kẻ vô văn phàm phu về vấn đề
sanh thú và tái sanh.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                     178

3. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, ở đây có người vượt
qua Thức vô biên xứ, xem "không có gì cả", đạt đến
an trú Vô sở hữu xứ. Vị ấy thưởng thức cảnh giới ấy,
hy cầu cảnh giới ấy, thỏa mãn với cảnh giới ấy, an
trú trong cảnh giới ấy, tín giải cảnh giới ấy, an trú
nhiều trong cảnh giới ấy, không có từ bỏ cảnh giới
ấy, đến khi mạng chung, được sanh cộng trú với chư
Thiên đã đạt Vô sở hữu xứ.
- Này các Tỷ-kheo, thọ mạng của chư Thiên đã đạt
đến Vô sở hữu xứ là sáu mươi ngàn kiếp.
- Kẻ phàm phu, sau khi trú ở đấy cho đến hết thọ
mạng, sau khi trải qua tất cả thời gian thọ mạng
của chư Thiên ấy, kẻ ấy đi vào địa ngục, đi vào
loại bàng sanh, đi vào cõi ngạ quỷ.
- Nhưng đệ tử của Thế Tôn, sau khi trú ở đấy cho
hết thọ mạng, sau khi trải qua tất cả thời gian thọ
mạng của chư Thiên ấy, cuối cùng nhập Niết bàn
trong hiện hữu ấy. Đây là sự đặc thù, đây là sự
tăng thượng, đây là sự sai biệt giữa vị Thánh đệ
tử có nghe nhiều và kẻ vô văn phàm phu về vấn
đề sanh thú và tái sanh.
Ba hạng người này, này các Tỷ-kheo, có mặt, xuất
hiện ở đời.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                    179

27    Triền phược trong thiền - Kinh PANCALACANDA – Tăng IV, 213

PANCALACANDA – Tăng IV, 213

1. Như vầy tôi nghe:

Một thời Tôn giả Ànanda trú ở Kosambi, tại khu
vườn Ghosita. Rồi Tôn giả Udàyi đi đến Tôn giả
Ànanda, sau khi đến, nói lên với Tôn giả Ànanda
những lời chào đón hỏi thăm, sau khi nói lên những
lời chào đón hỏi thăm thân hữu, liền ngồi xuống một
bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Udàyi nói với Tôn
giả Ànanda:

- Thưa Hiền giả, lời này được Thiên tử Pancàlacanda nói như sau:

"Bậc thiện trí tìm được,
Giải thoát trong triền phược,
Vị giác tỉnh với Thiền,
Bậc giác giả Mâu-ni,
Bậc từ bỏ, không chấp
Bậc anh hùng ẩn sĩ."

Thưa Hiền giả, thế nào là triền phược? Thế nào là giải thoát khỏi triền phược được Thế Tôn nói đến?

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                 180

2. - Này Hiền giả, năm dục trưởng dưỡng này được Thế Tôn gọi là triền phược.

Thế nào là năm?

Các sắc do mắt nhận thức, khả lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái, liên hệ đến dục, hấp dẫn; các tiếng do tai nhận thức... các hương do mũi nhận thức... các vị do lưỡi nhận thức... các xúc do thân nhận thức, khả lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái, liên hệ đến dục, hấp dẫn.

Này Hiền giả, năm dục trưởng dưỡng này là triền phược, được Thế Tôn nói đến.

3. Ở đây, này Hiền giả, vị Tỷ-kheo ly các dục... chứng
và trú sơ Thiền. Cho đến như vậy, này Hiền giả, là
giải thoát khỏi triền phược được Thế Tôn nói đến với
pháp môn. Nhưng ở đây vẫn có triền phược. Và ở
đây, triền phược ấy là gì?

Cái ở đây là tầm và tứ chưa diệt. Chính cái ấy ở đây là triền phược.

4. Lại nữa, này Hiền giả, Tỷ-kheo diệt tầm và tứ... chứng đạt và an trú Thiền thứ hai. Cho đến như vậy, này Hiền giả, là giải thoát khỏi triền phược được Thế Tôn nói đến với pháp môn. Nhưng ở đây vẫn có triền phược. Và ở đây triền phược ấy là gì?

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                    181

Cái ở đây là hỷ chưa diệt. Chính cái ấy ở đây là triền phược.

5. Lại nữa, này Hiền giả, Tỷ-kheo ly hỷ trú xả...
chứng đạt và an trú Thiền thứ ba. Cho đến như vậy,
này Hiền giả, là giải thoát khỏi triền phược được Thế
Tôn nói đến với pháp môn. Nhưng ở đây vẫn có triền
phược. Và ở đây triền phược ấy là gì?

Cái ở đây là xả lạc chưa diệt. Chính cái ấy ở đây là triền phược.

6. Lại nữa, này Hiền giả, vị Tỷ-kheo đoạn lạc...
chứng và trú Thiền thứ tư. Cho đến như vậy, này
Hiền giả là giải thoát khỏi triền phược được Thế Tôn
nói đến với pháp môn. Nhưng ở đây vẫn có triền
phược. Và ở đây, triền phược ấy là gì?

Cái ở đây là sắc tưởng chưa diệt. Chính cái ấy ở đây là triền phược.

7. Lại nữa, này Hiền giả, Tỷ-kheo vượt qua các sắc tưởng một cách hoàn toàn, chấm dứt các đối ngại tưởng, không tác ý đến sai biệt tưởng, biết rằng: "Hư không là vô biên, chứng đạt và an trú Không vô biên xứ. Cho đến như vậy, này Hiền giả là giải thoát khỏi triền phược được Thế Tôn nói đến với pháp môn.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                   182

Nhưng ở đây vẫn có triền phược. Và ở đây, triền phược ấy là gì?

Cái ở đây là Không vô biên xứ chưa diệt. Chính cái ấy ở đây là triền phược.

8. Lại nữa, này Hiền giả, Tỷ-kheo biết rằng: "Thức
là vô biên", vượt qua Không vô biên xứ một cách
hoàn toàn, chứng đạt và an trú Thức vô biên xứ. Cho
đến như vậy, thưa Hiền giả là giải thoát khỏi triền
phược được Thế Tôn nói đến với pháp môn. Nhưng
ở đây vẫn có triền phược. Và ở đây, triền phược ấy
là gì?

Cái ở đây là Thức vô biên xứ chưa diệt. Chính cái ấy ở đây là triền phược.

9. Lại nữa, thưa Hiền giả, Tỷ-kheo vượt Thức là vô biên xứ một cách hoàn toàn, biết rằng: "Không có vật gì", chứng đạt và an trú Vô sở hữu xứ. Cho đến như vậy, thưa Hiền giả là giải thoát khỏi triền phược được Thế Tôn nói đến với pháp môn. Nhưng ở đây vẫn có triền phược. Và ở đây, triền phược ấy là gì?

Cái ở đây là Vô sở hữu xứ chưa diệt. Chính cái ấy ở đây là triền phược.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                    183

10. Lại nữa, này Hiền giả, Tỷ-kheo vượt qua Vô sở
hữu xứ một cách hoàn toàn, chứng đạt và an trú Phi
tưởng phi phi tưởng xứ. Cho đến như vậy, thưa Hiền
giả là giải thoát khỏi triền phược được Thế Tôn nói
đến với pháp môn. Nhưng ở đây vẫn có triền phược.
Và ở đây, triền phược ấy là gì?

Cái ở đây là Phi tưởng phi phi tưởng xứ chưa diệt. Chính cái ấy ở đây là triền phược.

11. Lại nữa, thưa Hiền giả, Tỷ-kheo vượt qua Phi
tưởng phi phi tưởng xứ, chứng đạt và an trú Diệt thọ
tưởng định. Sau khi thấy với trí tuệ, các lậu hoặc
được đoạn diệt.

Cho đến như vậy, này Hiền giả là giải thoát khỏi triền phược được Thế Tôn nói đến với phi pháp môn.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                    184

28    Tín, giới, văn, thí, tuệ đầy đủ sẽ tái sanh theo ý muốn - Kinh HÀNH SANH – 120 Trung III, 283

KINH HÀNH SANH (Sankharuppati suttam) – Bài kinh số 120 – Trung III, 283

Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Savatthi (Xá-vệ), Jetavana (Kỳ-đà Lâm), tại tịnh xá ông Anathapindika (Cấp Cô Độc). Ở đấy Thế Tôn gọi các Tỷ-kheo:

– "Này các Tỷ-kheo"

– "Thưa vâng, bạch Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

– "Này các Tỷ-kheo, Ta sẽ giảng cho các ông SỰ TÁI SANH DO HÀNH ĐƯA LẠI. Hãy nghe và suy nghiệm kỹ. Ta sẽ giảng".

– "Thưa vâng, bạch Thế Tôn". Các Tỷ-kheo ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                 185

– Ở đây, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ tín, đầy đủ giới, đầy đủ văn (suta), đầy đủ thí, đầy đủ trí tuệ. Vị ấy nghĩ như sau: "Mong rằng sau khi thân hoại mạng chung, ta sẽ sanh cọng trú trong đại gia tộc Sát đế lỵ!" Vị ấy chuyên định tâm ấy, an trú tâm ấy, tu tập tâm ấy. Những hành ấy của Tỷ-kheo được an trú, tu tập, làm cho sung mãn như vậy đưa vị ấy thọ sanh tại chỗ ấy. Này các Tỷ-kheo, đây là đạo, đây là lộ trình đưa đến tái sanh tại chỗ ấy.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ tín,
đầy đủ giới, đầy đủ văn, đầy đủ thí, đầy đủ trí tuệ. Vị
ấy nghĩ: "Mong rằng, sau khi thân hoại mạng chung,
ta sẽ sanh cọng trú trong đại gia tộc Bà-la-môn!...
hay trong đại gia tộc cư sĩ!" Vị ấy chuyên định tâm
ấy, an trú tâm ấy, tu tập tâm ấy. Những hành ấy của
Tỷ-kheo được an trú, tu tập, làm cho sung mãn như
vậy đưa vị ấy thọ sanh tại chỗ ấy. Này các Tỷ-kheo,
đây là đạo, đây là lộ trình đưa đến tái sanh tại chỗ
ấy.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ tín, đầy đủ giới, đầy đủ văn, đầy đủ thí, đầy đủ trí tuệ. Vị ấy được nghe: "Bốn Đại Thiên vương có thọ mạng lâu dài, có mỹ tướng, có nhiều lạc thọ". Vị ấy nghĩ: "Mong rằng sau khi thân hoại mạng chung, ta được sanh cọng trú với chư Thiên ở cõi trời Tứ thiên!" Vị

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                     186

ấy chuyên định tâm ấy, an trú tâm ấy, tu tập tâm ấy. Những hành ấy của Tỷ-kheo được an trú, tu tập, ... đưa đến tái sanh tại chỗ ấy.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ tín,
đầy đủ giới, đầy đủ văn, đầy đủ thí, đầy đủ trí tuệ. Vị
ấy được nghe: "Chư Thiên Tavatimsa (Tam thập tam
thiên)... , chư Thiên Yama (Dạ-ma)..., chư Thiên
Tusita (Đâu-suất-đà)..., chư Thiên Nimmanarati
(Hóa Lạc)..., chư Thiên Paramimmitavasavatti (Tha
Hóa Tự Tại) có thọ mạng lâu dài, có mỹ tướng, có
nhiều lạc thọ. Vị ấy nghĩ: "Mong rằng sau khi thân
hoại mạng chung, ta được sanh cọng trú với chư
Thiên ở Tha Hóa Tự Tại Thiên!" Vị ấy chuyên định
tâm ấy... đưa đến tái sanh tại chỗ ấy.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ tín, đầy đủ giới, đầy đủ văn, đầy đủ thí, đầy đủ trí tuệ. Vị ấy được nghe: "Ngàn Phạm thiên có thọ mạng lâu dài, có mỹ tướng, có nhiều lạc thọ"... Này các Tỷ- kheo, ngàn Phạm thiên sống thấm nhuần biến mãn một ngàn thế giới. Và vị ấy sống thuấn nhuần, biến mãn các chúng sanh được sanh lên thế giới ấy. Ví như, này các Tỷ-kheo, một người có mắt cầm một trái amanda (a-ma-lặc) trong tay và nhìn trái ấy; cũng vậy, này các Tỷ-kheo, ngàn Phạm thiên sống thấm nhuần, biến mãn một ngàn thế giới . Và vị ấy sống

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                     187

thấm nhuần, biến mãn các chúng sanh được sanh lên
thế giới ấy. Vị ấy nghĩ: "Mong rằng sau khi thân hoại
mạng chung, ta sẽ được sanh cọng trú với ngàn Phạm
thiên!" Vị ấy chuyên định tâm ấy... đưa đến tái sanh
tại chỗ ấy.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ tín...
đầy đủ trí tuệ. Vị ấy được nghe: "Hai ngàn Phạm
thiên giới... ba ngàn Phạm thiên.. bốn ngàn Phạm
thiên... năm ngàn Phạm thiên có thọ mạng lâu dài, có
mỹ tướng, có nhiều lạc thọ. Này các Tỷ-kheo, năm
ngàn Phạm thiên có thọ mạng lâu dài, có mỹ tướng,
có nhiều lạc thọ. Này các Tỷ-kheo, năm ngàn Phạm
thiên sống thấm nhuần, biến mãn năm ngàn thế giới.
Và vị ấy sống thấm nhuần biến mãn các chúng sanh
được sanh lên thế giới ấy. Ví như này các Tỷ-kheo,
một người có mắt cầm năm trái amanda (a-ma-lặc)
trong tay và nhìn các trái ấy. Cũng vậy, này các Tỷ-
kheo, năm ngàn Phạm thiên sống thấm nhuần, biến
mãn năm ngàn thế giới. Và vị ấy sống thấm nhuần
biến mãn các chúng sanh được sanh lên các thế giới
ấy". Vị ấy nghĩ: "Mong rằng sau khi thân hoại mạng
chung, ta sẽ được sanh cọng trú với năm ngàn Phạm
thiên!" Vị ấy chuyên định tâm ấy.... đưa đến tái sanh
tại chỗ ấy.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ tín...

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                   188

giới... văn... thí... đầy đủ trí tuệ. Vị ấy được nghe: "Mười ngàn Phạm thiên có thọ mạng lâu dài, có mỹ tướng, có nhiều lạc thọ". Này các Tỷ-kheo, mười ngàn Phạm thiên giới thấm nhuần biến mãn mười ngàn thế giới. Vị ấy sống thấm nhuần biến mãn các chúng sanh được sanh lên các thế giới ấy. Ví như, này các Tỷ-kheo, một hòn lưu ly bảo châu, đẹp đẽ trong suốt, có tám mặt, khéo dũa, khéo mài, đặt trên một tấm màn màu lạt, sẽ chiếu sáng, sáng chói; cũng vậy, này các Tỷ-kheo, mười ngàn Phạm thiên sống thấm nhuần, biến mãn mười ngàn thế giới ấy. Vị ấy nghĩ: "Mong rằng sau khi thân hoại mạng chung, ta được sanh cọng trú với mười ngàn Phạm thiên!" Vị ấy chuyên định tâm ấy... đưa đến tái sanh tại chỗ ấy.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ tín... đầy đủ trí tuệ. Vị ấy được nghe: "Trăm ngàn Phạm thiên có thọ mạng lâu dài, có mỹ tướng, có nhiều lạc thọ". Này các Tỷ-kheo, trăm ngàn Phạm thiên, sống thấm nhuần, biến mãn trăm ngàn thế giới... Vị ấy cũng thấm nhuần, biến mãn các chúng sanh được sanh lên các thế giới ấy. Ví như một đồ trang sức làm bằng vàng ròng (jambonada), được khéo tôi luyện trong lò của một thợ vàng thiện xảo, nếu được đặt trên một tấm màn màu lạt sẽ chiếu sáng, rực sáng, chói sáng; cũng vậy này các Tỷ-kheo, trăm ngàn Phạm thiên an trú thấm nhuần biến mãn trăm ngàn

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                    189

thế giới... Vị ấy nghĩ: "Mong rằng sau khi thân hoại
mạng chung, ta được sanh cọng trú với trăm ngàn
Phạm thiên!" Vị ấy chuyên định tâm ấy... đưa đến tái
sanh tại chỗ ấy.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ tín...
đầy đủ trí tuệ. Vị ấy được nghe: "Chư Quang thiên...
Thiểu Quang thiên, Vô Lượng Quang thiên... Quang
Âm thiên có thọ mạng lâu dài, có mỹ tướng, có nhiều
lạc thọ". Vị ấy nghĩ: "Mong rằng ta.. ".... đưa đến tái
sanh tại chỗ ấy.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ tín...
đầy đủ trí tuệ. Vị ấy được nghe: "Chư Tịnh thiên....
Thiểu Tịnh thiên... Vô lượng Tịnh thiên... Biến Tịnh
thiên có thọ mạng lâu dài, có mỹ tướng, có nhiều lạc
thọ". Vị ấy nghĩ: "Mong rằng ta.. ". , đưa đến tái sanh
tại chỗ ấy.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ tín...
đầy đủ trí tuệ. Vị ấy được nghe: "Quảng Quả thiên...
Vô Phiền thiên... Vô Nhiệt thiên... Thiện Kiến thiên..
A-ca-ni-sa thiên có thọ mạng lâu dài có mỹ tướng,
có nhiều lạc thọ". Vị ấy nghĩ: "Mong rằng sau khi
thân hoại mạng chung, ta được sanh cọng trú với chư
A-ca-ni-sa-thiên". Vị ấy chuyên định tâm ấy.... đưa
đến tái sanh tại chỗ ấy.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                     190

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ tín...
đầy đủ trí tuệ. Vị ấy được nghe: "Chư Thiên đã đạt
được Hư không vô biên xứ, có thọ mạng lâu dài, cửu
trú, có nhiều lạc thọ". Vị ấy nghĩ: "Mong rằng ta..
".... , đưa đến tái sanh chỗ ấy.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ tín... đầy đủ trí tuệ. Vị ấy được nghe: "Chư Thiên đã đạt được Thức vô biên xứ... đã được Vô sở hữu xứ.. đã đạt được Phi tưởng phi phi tưởng xứ có thọ mạng lâu dài, cửu trú, có nhiều lạc thọ" Vị ấy nghĩ: "Mong rằng ta.. "... , đưa đến tái sanh tại chỗ ấy.

Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo đầy đủ tín,
đầy đủ giới, đầy đủ văn, đầy đủ thí, đầy đủ trí tuệ.
Vị ấy nghĩ: "Mong rằng, với sự đoạn trừ các lậu
hoặc, với thắng trí, ta chứng ngộ, chứng đạt và an trú
ngay trong hiện tại tâm giải thoát, tuệ giải thoát vô
lậu!" Vị ấy với sự đoạn trừ các lậu hoặc, với thắng
trí, chứng ngộ, chứng đạt và an trú ngay trong hiện
tại tâm giải thoát, tuệ giải thoát vô lậu. Này các Tỷ-
kheo, Tỷ-kheo này không sinh ra một nơi nào,
không sinh ra một chỗ nào.

Thế Tôn thuyết giảng như vậy. Các Tỷ-kheo ấy hoan hỷ tín thọ lời Thế Tôn dạy.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                    191

29    Đoạn tuyệt mắt của Ác ma - Kinh CHƯ THIÊN – Tăng IV, 187

CHƯ THIÊN – Tăng IV, 187

1. - Thuở xưa, này các Tỷ-kheo, có trận chiến kịch
liệt giữa chư Thiên và các loài Asurà. Trong trận
chiến này, này các Tỷ-kheo, các Asurà thắng, chư
Thiên bị bại trận. Chư Thiên thất trận bỏ chạy, các
Asurà mặt hướng về phía Bắc đuổi theo. Rồi này các
Tỷ-kheo, chư Thiên suy nghĩ sau: "Các Asurà đang
đuổi theo. Vậy chúng ta hãy đánh một trận thứ hai
với các Asurà".

2. Lần thứ hai, này các Tỷ-kheo, chư Thiên đánh với
các Asurà. Lần thứ hai, này các Tỷ-kheo, các Asurà
lại thắng trận, chư Thiên bại trận. Này các Tỷ-kheo,
chư Thiên thất trận sợ hãi bỏ chạy, các Asurà mặt
hướng về phía Bắc đuổi theo. Rồi này các Tỷ-kheo,
chư Thiên suy nghĩ như sau: "Các Asurà đang đuổi
theo. Vậy chúng ta hãy đánh một trận thứ ba với các
Asurà".

3. Lần thứ ba, này các Tỷ-kheo, chư Thiên đánh với các Asurà. Lần thứ ba, này các Tỷ-kheo, các Asurà lại thắng trận, chư Thiên bại trận. Này các Tỷ-kheo, chư Thiên thất trận sợ hãi chạy vào thành phố chư

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                  192

Thiên. Và này các Tỷ-kheo, chư Thiên đi vào trong
thành của chư Thiên và suy nghĩ như sau: "Nay
chúng ta hãy đi đến chỗ ẩn náu của những người sợ
hãi. Hiện nay chúng ta sống với chúng ta, không có
gì phải làm với các Asurà". Này các Tỷ-kheo, các
Asurà cũng suy nghĩ như sau: "Này chư Thiên đã đi
đến chỗ ẩn náu của những người sợ hãi. Hiện nay
chúng sống với chúng nó, không có gì phải làm với
chúng ta."

4. Thuở xưa, này các Tỷ-kheo, có trận chiến kịch liệt
xảy ra giữa chư Thiên và các loài Asurà. Trong trận
chiến này, này các Tỷ-kheo, chư Thiên thắng, các
Asurà bị bại trận. Các Asurà thất trận bỏ chạy, chư
Thiên mặt hướng về phía Nam đuổi theo. Rồi này
các Tỷ-kheo, các Asurà suy nghĩ như sau: "Chư
Thiên đang đuổi theo. Vậy chúng ta hãy đánh trận
thứ hai với chư Thiên".

5. Lần thứ hai, này các Tỷ-kheo, các Asurà đánh trận
với chư Thiên. Lần thứ hai, này các Tỷ-kheo, chư
Thiên thắng trận, các Asurà bại trận. Này các Tỷ-
kheo, các Asurà thất trận sợ hãi bỏ chạy, chư Thiên
mặt hướng về phía Nam đuổi theo. Rồi này các Tỷ-
kheo, các Asurà suy nghĩ như sau: "Chư Thiên đang
đuổi theo. Vậy chúng ta hãy đánh một trận thứ ba với
chư Thiên".

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                   193

6. Lần thứ ba, này các Tỷ-kheo, các Asurà đánh với chư Thiên. Lần thứ ba, này các Tỷ-kheo, chư Thiên thắng trận, các Asurà bại trận. Này các Tỷ-kheo, các Asurà thất trận sợ hãi bỏ chạy vào thành phố Asurà. Rồi này các Tỷ-kheo, các Asurà đi vào trong thành của các Asurà suy nghĩ như sau: " Nay chúng ta đã đi đến chỗ ẩn náu của những người sợ hãi. Hiện nay chúng ta sống với chúng ta, không có gì phải làm với chư Thiên". Này các Tỷ-kheo, chư Thiên cũng suy nghĩ như sau: "Này các Asurà đã đi đến chỗ ẩn náu của những người sợ hãi. Hiện nay chúng sống với chúng nó, không có gì phải làm với chúng ta."

7. Cũng vậy, này các Tỷ-kheo, trong khi Tỷ-kheo ly dục... chứng đạt và an trú sơ Thiền, trong khi ấy, này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo suy nghĩ như sau: "Với sự đi đến chỗ ẩn náu của sợ hãi, nay ta sống với tự ngã, không có việc gì phải làm với Màra". Và này các Tỷ- kheo, chính Ác ma cũng suy nghĩ như sau: "Với sự đi đến chỗ ẩn náu của sợ hãi, Tỷ-kheo sống với tự ngã, không có việc gì phải làm với ta".

8. Này các Tỷ-kheo, trong khi vị Tỷ-kheo diệt các tầm và tứ... chứng đạt và an trú Thiền thứ hai... Thiền thứ ba... Thiền thứ tư, trong khi ấy này các Tỷ-kheo, Tỷ-kheo suy nghĩ như sau: "Với sự đi đến chỗ ẩn náu của sợ hãi, nay ta sống với tự ngã, không

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                    194

có việc gì phải làm với Màra". Và này các Tỷ-kheo,
chính Ác ma cũng suy nghĩ như sau: "Với sự đi đến
chỗ ẩn náo của sợ hãi, Tỷ-kheo sống với tự ngã,
không có việc gì phải làm với ta".

9. Này các Tỷ-kheo, trong khi Tỷ-kheo vượt khỏi các
sắc tưởng một cách hoàn toàn, chấm dứt các chướng
ngại tưởng, không tác ý đến các tưởng sai biệt, biết
rằng: "Hư không là vô biên", chứng đạt và an trú
Không vô biên xứ. Này các Tỷ-kheo, như vậy gọi là
Tỷ-kheo này làm Ác ma mù mắt, đoạn tuyệt mắt của
Màra, không còn dấu tích, khiến Ác ma không thấy
đường đi lối về.

10. Này các Tỷ-kheo, trong khi Tỷ-kheo vượt khỏi
Không vô biên xứ một cách hoàn toàn, biết rằng:
"Thức là vô biên", chứng đạt và an trú Thức vô biên
xứ...

Vượt khỏi Thức vô biên xứ một cách hoàn toàn, biết rằng: "Không có vật gì" chứng đạt và an trú Vô sở hữu xứ...

Vượt khỏi Vô sở hữu xứ một cách hoàn toàn, chứng đạt và an trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ...

Trong khi Tỷ-kheo vượt Phi tưởng phi phi tưởng xứ một cách hoàn toàn, chứng đạt và an trú Diệt thọ

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                  195

tưởng định, vị ấy thấy với trí tuệ, các lậu hoặc được đoạn tận.

Này các Tỷ-kheo, như vậy gọi là Tỷ-kheo này làm
Ác ma mù mắt, đoạn tuyệt mắt của Màra, không còn
dấu tích, khiến Ác ma không thấy đường đi lối về.
Vị ấy đã vượt qua triền phược ở đời.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                   196

30     Đạt đến tận cùng thế giới nhưng.. - Kinh CÁC BÀLAMÔN – Tăng IV, 182

CÁC BÀLAMÔN – Tăng IV, 182

1. Rồi hai vị Thuận thế Bà-la-môn đi đến Thế Tôn,
sau khi đến, nói lên với Thế Tôn những lời chào đón
hỏi thăm, sau khi nói lên những lời chào đón hỏi
thăm thân hữu rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống
một bên, các Bà-la-môn ấy thưa với Thế Tôn:

2. - Thưa Tôn giả Gotama, Pùrana Kassapa, bậc toàn tri, toàn kiến, tự nhận mình là có tri kiến toàn bộ không dư, nói rằng: "Khi ta đi, ta đứng, ta ngủ, ta thức, tri kiến được an trú liên tục thường hằng". Vị ấy nói như sau: "Với trí vô biên, ta sống, biết và thấy thế giới hữu biên". Thưa Tôn giả Gotama, Nigantha Nàtaputta, bậc toàn tri, toàn kiến, tự nhận mình là có tri kiến toàn bộ không dư, nói rằng: "Khi ta đi, ta đứng, ta ngủ, ta thức, tri kiến được an trú liên tục thường hằng". Vị ấy nói như sau: "Với trí hữu biên, ta sống, biết và thấy thế giới hữu biên". Thưa Tôn giả Gotama, giữa hai bậc tuyên bố về trí này, giữa hai lời tuyên bố mâu thuẫn này, ai nói đúng sự thật, ai nói láo?

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                     197

3. - Thôi vừa rồi, này các Bà-la-môn, hãy dừng lại ở
đây: "Giữa hai bậc tuyên bố về trí này, giữa hai lời
tuyên bố mâu thuẫn này, ai nói đúng sự thật, ai nói
láo?"

Này các Bà-la-môn, Ta sẽ thuyết pháp cho các Ông, hãy nghe và khéo tác ý, Ta sẽ nói.

- Thưa vâng, Tôn giả.

Các Bà-la-môn ấy vâng đáp Thế Tôn. Thế Tôn nói như sau:

4. - Này các Bà-la-môn, ví như bốn người đàn ông đứng bốn phương, đầy đủ với bước đi, với tốc lực tối thắng, với bước chân dài tối thắng. Họ đầy đủ tốc lực như sau: Ví như một người cầm cung, điêu luyện khéo được huấn luyện với bàn tay thiện xảo, bách phát bách trúng, có thể bắn một cách nhẹ nhàng một mũi tên ngang qua bóng của cây tàla. Như vậy là tốc lực của họ. Còn bước chân dài của họ, thời như sau: từ biển phía Đông đến biển phía Tây. Rồi người đứng ở phương Đông nói như sau: "Ta sẽ đi và đạt đến tận cùng của thế giới". Dầu cho tuổi thọ của người này là một trăm năm - trừ khi người ấy ăn, người ấy uống, người ấy nhai, người ấy nếm, trừ khi người ấy đi đại tiện tiểu tiện, trừ khi người ấy ngủ để lấy lại sức, người ấy sẽ chết trước khi người ấy đạt đến

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                    198

tận cùng của thế giới". Rồi người đứng ở phương
Tây... rồi người đứng ở phương Bắc... rồi người đứng
ở phương Nam nói như sau: "Ta sẽ đi và đạt đến tận
cùng của thế giới". Dầu cho tuổi thọ... người ấy sẽ
chết trước khi người ấy đạt đến tận cùng của thế
giới". Vì cớ sao? Này các Bà-la-môn, Ta nói rằng,
không phải với sức chạy như vậy, có thể biết được,
có thể thấy được, có thể đạt được tận cùng thế giới.
Này các Bà-la-môn, Ta nói rằng nếu không đạt được
tận cùng thế giới, thời không thể chấm dứt đau khổ
ở đời.

5. Này các Bà-la-môn, năm dục trưởng dưởng này được gọi là thế giới trong Luật của bậc Thánh.

Thế nào là năm?

6. Các sắc do con mắt nhận thức khả lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái, liên hệ đến dục, hấp dẫn.

Các tiếng do tai nhận thức... các hương do mũi nhận
thức... các vị do lưỡi nhận thức... các xúc do thân
nhận thức khả lạc, khả hỷ, khả ý, khả ái, liên hệ đến
dục, hấp dẫn.

Này Bà-la-môn, năm dục trưởng dưỡng này được gọi là thế giới trong Luật của bậc Thánh.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                   199

7. Ở đây, này các Bà-la-môn, Tỷ-kheo ly các dục...
chứng đạt và an trú sơ Thiền. Này các Bà-la-môn,
Tỷ-kheo này được gọi là vị đã đến tận cùng thế
giới, và sống trong tận cùng thế giới. Nhưng các
người khác nói về vị ấy như sau: "Vị này vẫn còn
bị hạn chế trong thế giới, vị này chưa thoát ly khỏi
thế gian". Này các Bà-la-môn, Ta cũng nói như sau:
"Vị này vẫn còn bị hạn chế trong thế giới, vị này
chưa thoát ly khỏi thế gian".

8. Lại nữa, này các Bà-la-môn, Tỷ-kheo diệt các tầm và tứ... chứng đạt và an trú Thiền thứ hai... Thiền thứ ba... Thiền thứ tư. Này các Bà-la-môn, đây gọi là Tỷ-kheo sau khi đến tận cùng thế giới, trú trong tận cùng thế giới. Nhưng các người khác nói về vị ấy như sau: "Vị này còn bị hạn chế trong thế giới, vị này chưa xuất ly khỏi thế gian". Này các Bà-la-môn, Ta cũng nói như sau: "Vị này còn bị hạn chế trong thế giới, vị này chưa xuất ly khỏi thế gian".

9. Lại nữa, này các Bà-la-môn, Tỷ-kheo vượt qua khỏi các sắc tưởng một cách hoàn toàn, chấm dứt các đối ngại tưởng, không tác ý đến các tưởng sai biệt, biết rằng: "Hư không là vô biên", chứng đạt và an trú Không vô biên xứ. Này các Bà-la-môn, đây gọi là Tỷ-kheo sau khi đến tận cùng thế giới, trú trong tận cùng thế giới. Nhưng các người khác, nói về vị ấy

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                   200

như sau: "Vị này vẫn còn bị hạn chế trong thế giới, vị này chưa xuất ly khỏi thế gian". Này các Bà-la- môn, Ta cũng nói như sau: "Vị này vẫn còn bị hạn chế trong thế giới, vị này chưa xuất ly khỏi thế gian".

10. Lại nữa, này các Bà-la-môn, Tỷ-kheo vượt qua
khỏi Không vô biên xứ một cách hoàn toàn, biết
rằng: "Thức là vô biên", chứng đạt và an trú Thức
vô biên xứ...

Sau khi vượt khỏi Thức vô biên xứ một cách hoàn toàn, biết rằng: "Không có vật gì", chứng đạt và an trú Vô sở hữu xứ...

Sau khi vượt qua Vô sở hữu xứ một cách hoàn toàn,
chứng đạt và an trú Phi tưởng phi phi tưởng xứ.
Này các Bà-la-môn, đây gọi là Tỷ-kheo sau khi đến
tận cùng thế giới, trú trong tận cùng thế giới. Nhưng
các người khác, nói về vị ấy như sau: "Vị này vẫn
còn bị hạn chế trong thế giới, vị này chưa xuất ly
khỏi thế gian". Này các Bà-la-môn, Ta cũng nói như
sau: "Vị này vẫn còn bị hạn chế trong thế giới, vị này
chưa xuất ly khỏi thế gian".

11. Lại các Bà-la-môn, Tỷ-kheo vượt qua Phi tưởng
phi phi tưởng xứ một cách hoàn toàn, chứng đạt và
an trú Diệt thọ tưởng định, thời sau khi thấy với trí
tuệ, các lậu hoặc được đoạn tận.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                     201

Này các Bà-la-môn, đây gọi là Tỷ-kheo sau khi đến tận cùng thế giới, trú trong tận cùng thế giới. Vị này đã vượt khỏi sự triền phược của thế giới.

KHÔNG VÔ BIÊN XỨ                                    202
