Kinh NIKAYA Phân Loại theo Chủ Đề ( (HT Thích Minh Châu dịch; Chơn Tín Toàn phân loại)
(Thích Minh Châu dịch) - 220 - Mahānamā
Nguồn: kho Dân tộc KING — Giảng Sư (văn bản trích từ PDF)

Kinh tạng Pali
(Pali Nikaya)
HT. THÍCH MINH CHÂU
Việt dịch
Ấn bản năm 1991

Phân loại theo chủ đề: CHƠN TÍN TOÀN NIKAYA PHÂN LOẠI - CHỦ ĐỀ 220

MAHĀNAMĀ Chịu trách nhiệm chính tả: TÂM MINH ANH

220

Ấn bản điện tử 2018

MỤC LỤC

DẪN NHẬP .............................................................3

1     Kinh Bị Bệnh – Tương V, 593 .........................9 2     Kinh MAHÀNÀMA 1 – Tăng IV, 665 ..........14 3     Kinh MAHÀNÀMA – Tăng III, 15 ...............27 4     Kinh Mahànàma 1 – Tương V, 539 ................33 5     Kinh Mahànàma – Tương V, 574 ...................43 6     Kinh NGƯỜI HỌ THÍCH – Tăng I, 397 .......45 7     Kinh Sarakàni hay Saranàni 1 – Tương V, 548 .........................................................................49 8     Nam cư sĩ đệ nhất Bố thí các món ăn thượng vị - Kinh NAM CƯ SĨ - Tăng I, 55 ...................57 9     Thế nào là nam cư sĩ - Kinh THÍCH TỬ MAHÀNÀMA – Tăng III, 584 ......................59 10 Vì sao vẫn bị tham sân chi phối - TIỂU Kinh KHỔ UẨN – 14 Trung I, 209 .........................63

MAHĀNAMĀ                                                                      1

MAHĀNAMĀ   2

DẪN NHẬP

1. Lời giới thiệu
 Sau khi nhận thấy tính thực tế, gần gũi, dễ hiểu và trí
tuệ tuyệt diệu trong những bài kinh của bộ ĐẠI TẠNG
KINH VIỆT NAM do Hoà Thượng Thích Minh Châu
dịch trực tiếp từ Kinh Tạng Pali, chúng tôi nhận thấy
rằng những bộ kinh này là những thực tế tuyệt diệu
trong cuộc sống và nếu những bài kinh này không
được tiếp cận và áp dụng trong cộng đồng Phật tử thì
thật là một thiệt thòi cho những người con của Phật.
 Ví như một người khi nếm được hương vị tuyệt vời của
một chiếc bánh ngon, lòng nghĩ tới những người thân
thương của mình và đem đến mời họ cùng ăn với
mình, đó chính là tâm niệm của chúng tôi khi thực
hiện công việc này. Chúng tôi với tấm lòng chân thành
sâu sắc cầu mong cho mọi người cùng có thể tiếp cận
được với Kinh Tạng Pali (kinh Nikaya) và tìm được
chân đứng trong bộ kinh này.
 Vì vậy, nhằm giới thiệu bộ kinh Nikaya đến với cộng
đồng Phật tử ở khắp nơi và nhằm giúp cho quý đạo
hữu dễ dàng tiếp cận với kinh Nikaya nên trong phiên
bản vi tính này chúng tôi đã mạo muội cẩn thận đánh

MAHĀNAMĀ                                                 3

dấu, tô màu những điểm căn bản và trọng tâm trong
các bài kinh để quý đọc giả có thể nhanh chóng nắm
hiểu được nội dung, ý nghĩa và những điểm quan
trọng của bài kinh. Công việc này đã được chúng tôi
thực hiện dựa trên sự thấy biết và kinh nghiệm thực
hành của bản thân, quý đạo hữu cố gắng đọc đi đọc
lại và suy nghiệm kỹ từng lời kinh rồi đem áp dụng
thực hành để có thể tự mình thành tựu Tuệ giác như
Đức Phật đã chỉ dạy.
2. Lợi ích của việc nghiên cứu học hỏi bộ kinh này là gì?
 Đi thẳng vào lời dạy của Đức Phật, tiếp cận trực tiếp
với những lời dạy nguyên chất của Đức Phật khi Ngài
còn tại thế, tránh được sự truyền tải ý nghĩa giáo
pháp có khi đúng, có khi lệch của các vị này vị kia,
tránh được việc đến với đạo Phật nhưng nhìn nhận
và hiểu biết đạo Phật thông qua lăng kính của người
khác.
 Biết được với những sự kiện đã từng xảy ra trong thời
kỳ Đức Phật còn tại thế như: hoàn cảnh xã hội thời
đó, đời sống thực tế của Đức Phật và các cuộc thuyết
giảng Chánh Pháp của Ngài.
 Trí tuệ được mở rộng, biết được đôi phần về trí tuệ
thâm sâu vi diệu của Đức Phật qua các bài thuyết

MAHĀNAMĀ                                                4

giảng của Ngài và qua các cuộc cật vấn, chất vấn của
ngoại đạo.
 Được làm quen với các Pháp học và Pháp hành mà
Đức Phật đã trình bày dưới nhiều hình thức đa dạng
khác nhau. Học hỏi được nhiều cách tu tập, nhiều
phương diện tu tập, không bị hạn chế bó buộc trong
một phương diện tu tập theo một trường phái nào.
 Có được một cái nhìn trực tiếp, trực diện đối với
Chánh Pháp, giúp cho người tu tập không đi lệch ra
ngoài Chánh Pháp, không làm uổng phí thời gian và
công sức mà người tu tập đã bỏ ra để nghiên cứu tìm
hiểu học hỏi và thực hành Phật Pháp, giúp cho nhiệt
tình và ước nguyện của người tu học chân chánh được
thành đạt, có kết quả tốt đẹp và lợi ích thiết thực ngay
trong đời sống hiện tại.
 Có được đầy đủ những phương tiện để thực hiện Pháp
học vàPháp hành, biết rõ những gì mình cần phải làm
trên con đường đi đến sự chấm dứt khổ đau.
 Trong khi đọc, nghe, nghiên cứu, học hỏi các bản
kinh thì tâm được an trú vào trong Chánh Tri Kiến,
tham sân si được vắng mặt trong lúc ấy, tâm được an
trú vào trong Chánh Pháp.

MAHĀNAMĀ                                                5

 Ngay trong hiện tại gieo kết được những thiện duyên tốt lành đối với Chánh Pháp của Đức Phật, có thể thẳng tiến đến việc tu tập sự giải thoát sanh tử ngay trong kiếp hiện tại. Nhưng nếu ngay trong hiện tại không đạt được sự giải thoát thì những thiện duyên này sẽ giúp được cho các đời sau: khi được sanh ra, tâm luôn hướng về sự tìm cầu Chánh Pháp, yêu thích tìm kiếm những lời dạy nguyên gốc của Đức Phật, và đồng thời tâm cũng luôn hướng về sự không ưa thích đối với các tà Pháp, tránh xa các tà thuyết không chân chánh, không có cảm xúc cảm tình đối với các tà đạo, tránh được các con đường tu tập sai lệch làm uổng phí công sức và tâm nguyện của người tu tập mà vẫn không đạt được sự giải thoát khổ đau.  Trong quá trình học hỏi nghiên cứu cẩn thận các bản kinh này thì Chánh Tri Kiến đi đến thành tựu đầy đủ, Giới Hạnh đi đến thành tựu đầy đủ, ba kiết sử Thân Kiến, Hoài Nghi, Giới Cấm Thủ được đoạn tận, chứng được Dự Lưu Quả, là bậc Dự Lưu, chỉ còn tái sanh tối đa là bảy lần giữa chư Thiên và loài người, không còn bị đọa vào trong các đường ác sanh như địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh.  Khi thân hoại mạng chung nếu bị thất niệm, tâm không được tỉnh giác, thì khi tái sanh đời sau, lúc đầu

MAHĀNAMĀ                                               6

không nhớ được đạo pháp, nhưng sau đó sẽ có những
nhân duyên đưa đến giúp cho tâm trí từ từ nhớ lại và
tiếp tục tu tập trong vòng tối đa bảy lần tái sanh là sẽ
đi đến sự chứng đạt được tâm hoàn toàn tịch lặng
thoát ly sanh tử, thoát ly đau khổ, thoát khỏi mọi ràng
buộc, phiền não đối với năm thủ uẩn.
3. Lòng tri ân
 Chúng ta, những người đến với đạo thoát ly sanh tử
của Đức Phật sau khi Ngài nhập diệt đã trên 2500
năm, nhưng may mắn quá lớn cho chúng ta đó là việc
chúng ta vẫn còn được thấy, được gặp, được học hỏi
và được hành trì theo những bản kinh nguyên chất
truyền thống của Đức Phật. Xin hạnh phúc tri ân sự
may mắn này của mình và xin chân thành vô lượng
cung kính tri ân Hòa Thượng Thích Minh Châu,
người đã bỏ nhiều thời gian, nhiều tâm huyết để làm
cho Chánh Pháp được sáng tỏ đối với những người
con của Đức Phật tại Việt Nam.
 Xin chân thành cung kính cúi đầu tri ân Hoà Thượng
- vị ân sư của Phật tử Việt Nam.

Pháp quốc, ngày 05 tháng 07 năm 2014 Người trình bày - Chơn Tín Toàn

MAHĀNAMĀ                                                   7

MAHĀNAMĀ   8

1     Kinh Bị Bệnh – Tương V, 593

Bị Bệnh – Tương V, 59

1) Một thời, Thế Tôn trú ở giữa dân chúng họ Thích, tại Kapilavatthu, khu vườn các cây bàng.

2) Lúc bấy giờ, nhiều Tỷ-kheo đang làm y cho Thế Tôn, nghĩ rằng khi y làm xong, Thế Tôn sau ba tháng sẽ đi du hành.

3) Họ Thích Mahànàma được nghe: "Nhiều Tỷ-kheo
đang làm y cho Thế Tôn và họ nghĩ rằng: "Khi y làm
xong, Thế Tôn sau ba tháng sẽ đi du hành"". Rồi họ
Thích Mahànàma đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh
lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên,
họ Thích Mahànàma bạch Thế Tôn:

4) -- Bạch Thế Tôn, con được nghe nhiều Tỷ-kheo
đang làm y cho Thế Tôn và họ nghĩ rằng: "Sau khi y
làm xong, Thế Tôn sau ba tháng sẽ ra đi du hành".
Chúng con chưa được tự thân nghe từ Thế Tôn, tự
thân lãnh thọ từ Thế Tôn điều này.

Bạch Thế Tôn, một cư sĩ có trí bị bệnh, đau đớn, bị trọng bệnh, cần phải được một cư sĩ có trí giáo giới như thế nào?

MAHĀNAMĀ                                          9

5) -- Này Mahànàma, một cư sĩ có trí bị bệnh, đau đớn, bị trọng bệnh, cần phải được an ủi với bốn pháp an ủi như sau (assàsaniya dhamma):

- Tôn giả hãy yên tâm, với lòng tịnh tín bất động
của Tôn giả đối với đức Phật: "Đây là bậc Ứng
Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện
Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự
Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn".
- Tôn giả hãy yên tâm, với lòng tịnh tín bất động
của Tôn giả đối với Pháp: "Pháp do Thế Tôn khéo
thuyết, thiết thực hiện tại, có hiệu quả tức thời,
đến để mà thấy, có khả năng hướng thượng, được
người trí tự mình giác hiểu".
- Tôn giả hãy yên tâm, với lòng tịnh tín bất động
của của Tôn giả đối với chúng Tăng: "Diệu hạnh
là chúng đệ tử của Thế Tôn. Trực hạnh là chúng
đệ tử của Thế Tôn. Ứng lý hạnh là chúng đệ tử
của Thế Tôn. Chơn chánh hạnh là chúng đệ tử của
Thế Tôn. Tức là bốn đôi tám chúng. Chúng đệ tử
của Thế Tôn là đáng cung kính, đáng cúng dường,
đáng tôn trọng, đáng được chấp tay, là phước
điền vô thượng ở đời".
- Tôn giả hãy yên tâm, với các giới của Tôn giả
được các bậc Thánh ái kính, không bị phá hoại,
không bị đâm cắt, không bị nhiễm ô, không bị uế

MAHĀNAMĀ                                          10

nhiễm, đem lại giải thoát, được người trí tán thán, không bị chấp thủ, đưa đến Thiền định.

6) Một cư sĩ có trí bị bệnh, đau đớn, bị trọng bệnh, này Mahànàma, phải được một cư sĩ có trí giáo giới với bốn pháp an ủi này. Cần phải nói như vậy.

7) Tôn giả ấy có lòng thương nhớ cha mẹ. Nếu vị ấy
nói: "Tôi còn có lòng thương nhớ cha mẹ", thời
nên nói với vị ấy như sau: "Thưa Tôn giả, Tôn giả
thế nào cũng phải chết. Dầu Tôn giả có lòng thương
nhớ cha mẹ, Tôn giả cũng sẽ chết. Dầu Tôn giả
không có lòng thương nhớ cha mẹ, Tôn giả cũng sẽ
chết. Vậy tốt hơn là Tôn giả hãy từ bỏ lòng thương
nhớ đối với cha mẹ của Tôn giả".

8) Nếu vị ấy nói như sau: "Lòng thương nhớ của tôi
đối với cha mẹ, lòng thương nhớ ấy đã được đoạn
tận", vị ấy cần phải được nói như sau: "Tôn giả có
lòng thương nhớ vợ con hay không?" Nếu vị ấy
nói: "Tôi có lòng thương nhớ vợ con", thời vị ấy cần
phải được nói như sau: "Tôn giả thế nào cũng chết.
Dầu Tôn giả có lòng thương nhớ vợ con, Tôn giả
cũng sẽ chết. Dầu Tôn giả không có lòng thương nhớ
vợ con, Tôn giả cũng sẽ chết. Vậy tốt hơn là Tôn giả
hãy từ bỏ lòng thương nhớ đối với vợ con của Tôn
giả".

MAHĀNAMĀ                                           11

9) Nếu vị ấy nói như sau: "Lòng thương nhớ của tôi
đối với vợ con, lòng thương nhớ ấy đã được đoạn
tận", vị ấy cần phải được nói như sau: "Tôn giả có
lòng thương tiếc năm dục công đức của loài Người
không?" Nếu vị ấy nói như sau: "Tôi có lòng thương
nhớ năm dục công đức của loài Người", vị ấy cần
phải được nói như sau: "Các Thiên dục đối với nhân
dục, còn hấp dẫn hơn, còn thù diệu hơn. Vậy tốt hơn
Tôn giả hãy từ bỏ tâm khỏi các nhân dục, và hướng
tâm đến Tứ đại thiên vương thiên".

10) Nếu vị ấy nói như sau: "Tâm tôi đã từ bỏ nhân
dục và hướng đến Tứ đại thiên vương thiên", vị ấy
cần được nói như sau: "Chư Thiên ở cõi Ba mươi
ba còn hấp dẫn hơn, còn thù diệu hơn Tứ đại thiên
vương thiên. Tốt hơn Tôn giả hãy từ bỏ tâm khỏi Tứ
đại thiên vương thiên và hướng tâm đến chư Thiên ở
cõi trời Ba mươi ba".

11-16) Nếu vị ấy nói như sau: "Tâm tôi đã từ bỏ Tứ
đại thiên vương thiên và hướng đến chư Thiên ở cõi
trời Ba mươi ba", vị ấy cần được nói như sau: "Chư
Thiên Yamà, chư Thiên Tusità, chư Thiên Hóa lạc
thiên, chư Thiên Tha hóa tự tại thiên còn hấp dẫn
hơn, còn thù diệu hơn chư Thiên ở cõi trời Ba mươi
ba...".

MAHĀNAMĀ                                         12

17) ... "Chư Thiên ở Phạm thế còn hấp dẫn hơn, còn thù diệu hơn chư Thiên ở Tha hóa tự tạmiê            còn t M

MAHĀNAMĀ                                        13

2     Kinh MAHÀNÀMA 1 – Tăng IV, 665

MAHÀNÀMA 1 – Tăng IV,665

(Cư sĩ nên an trú với an trú nào; Cư sĩ Mahànàma; Cư sĩ – 6 tùy niệm, nguyên nhân - lợi ích)

1. Một thời, Thế Tôn trú giữa dân chúng Sakka, tại
Kapilavatthu, ở khu vườn Nigrodha. Lúc bấy giờ,
nhiều Tỷ-kheo đang may y cho Thế Tôn, nghĩ rằng:
"Y làm xong, sau ba tháng, Thế Tôn sẽ bộ hành ra
đi". Họ Thích Mahànàma được nghe: "Nhiều Tỷ-
kheo đang may y cho Thế Tôn, nghĩ rằng: "Y làm
xong, sau ba tháng, Thế Tôn sẽ bộ hành ra đi". Rồi
họ Thích Mahànàma đi đến Thế Tôn, sau khi đến,
đảnh lễ Thế Tôn và ngồi xuống một bên. Ngồi xuống
một bên, họ Thích Mahànàma bạch Thế Tôn:

- Con nghe như sau, bạch Thế Tôn: Có nhiều Tỷ- kheo đang may y cho Thế Tôn nghĩ rằng: "Y làm xong, sau ba tháng, Thế Tôn sẽ bộ

MAHĀNAMĀ                                        14

- Vị Thánh đệ tử, này Mahànàma với tâm chánh
trực, có được nghĩa tín thọ, có được pháp tín
thọ, có được hân hoan liên hệ đến pháp.
- Khi có hân hoan, hỷ sanh; khi có hỷ, thân được
khinh an; khi thân khinh an, cảm giác được lạc
thọ; khi có lạc thọ, tâm được định tỉnh.

Æ Này Mahànàma, như vậy gọi là bậc Thánh đệ
tử sống đạt được bình đẳng với chúng sanh
không bình đẳng, sống đạt được vô sân với
chúng sanh có sân, nhập được pháp lưu, tu
tập Phật tùy niệm.

4. Lại nữa, này Mahànàma, Ông hãy tùy niệm Pháp: "Khéo thuyết là pháp Thế Tôn thuyết giảng, thiết thực hiện tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có khả năng hướng thượng, do người trí tự mình giác hiểu". Này Mahànàma, trong khi vị Thánh đệ tử tùy niệm Pháp, trong khi ấy, tâm không bị tham ám ảnh, tâm không bị sân ám ảnh, tâm không bị si ám ảnh, trong khi ấy, tâm được chánh trực, nhờ duyên Pháp. Vị Thánh đệ tử, này Mahànàma, với tâm chánh trực có được nghĩa tín thọ có được pháp tín thọ, có được hân hoan liên hệ đến pháp; khi có hân hoan, hỷ sanh; khi có hỷ, thân được khinh an; khi thân khinh an, cảm giác lạc thọ, tâm được định tỉnh. Này Mahànàma, như vậy gọi là bậc Thánh đệ tử sống đạt

MAHĀNAMĀ                                           16

được bình đẳng với chúng sanh không bình đẳng, sống đạt được vô sân với chúng sanh có sân, nhập được pháp lưu, tu tập Pháp tùy niệm.

5. Lại nữa, này Mahànàma, Ông hãy tùy niệm Tăng: "Thiện hạnh là chúng đệ tử Thế Tôn, trực hạnh là chúng đệ tử Thế Tôn, ứng lý hạnh là chúng đệ tử Thế Tôn, tịnh hạnh là chúng đệ tử Thế Tôn, tức là bốn đôi, tám vị. Chúng đệ tử này của Thế Tôn là đáng được cung kính, đáng được tôn trọng, đáng được cúng dường, đáng được chắp tay là ruộng phước vô thượng ở đời". Này Mahànàma, trong khi vị Thánh đệ tử tùy niệm Tăng, trong khi ấy, tâm không bị tham ám ảnh, tâm không bị sân ám ảnh, tâm không bị si ám ảnh; trong khi ấy, tâm được chánh trực nhờ duyên Tăng. Vị Thánh đệ tử, này Mahànàma, với tâm chánh trực, có được nghĩa tín thọ, có được pháp tín thọ, có được hân hoan liên hệ đến pháp. Khi có hân hoan, hỷ sanh; khi có hỷ, thân được khinh an; khi thân khinh an, cảm giác lạc thọ; khi có lạc tho, tâm được định tỉnh. Này Mahànàma, như vậy gọi là bậc Thánh đệ tử sống đạt được bình đẳng với chúng sanh không bình đẳng, sống đạt được vô sân với chúng sanh có sân, nhập được pháp lưu, tu tập Tăng tùy niệm.

6. Lại nữa, này Mahànàma, Ông hãy tùy niệm Giới của mình: "Không có bể vụn, không có cắt xén,

MAHĀNAMĀ                                           17

không có vết nhơ, không có chấm đen, đưa đến giải
thoát, được người trí tán thán, không bị chấp trước,
đi đến Thiền định". Này Mahànàma, khi nào bậc
Thánh đệ tử tùy niệm Giới... trong khi ấy, tâm được
chánh trực nhờ duyên Giới... nhập được pháp lưu, tu
tập Giới tùy niệm.

7. Lại nữa, này Mahànàma, Ông hãy tùy niệm Thí của mình: "Thật là được lợi cho ta! Thật là khéo được lợi cho ta! (Vì rằng) với quần chúng bị cấu uế xan tham chi phối, ta sống trong gia đình, với tâm không bị cấu uế của xan tham chi phối, bố thí rộng rãi, với bàn tay sạch sẽ, ưa thích từ bỏ, sẵn sàng, để được yêu cầu, ưa thích phân phát vật bố thí". Này Mahànàma, khi nào bậc Thánh đệ tử tùy niệm Thí... Trong khi ấy, tâm được chánh trực nhờ duyên Thí... nhập được pháp lưu tu tập tùy niệm Thí.

8. Lại nữa, này Mahànàma, Ông hãy tùy niệm Thiên:
Có bốn Thiên vương thiên, có chư Thiên cõi Trời Ba-
mươi-ba, có chư Thiên Yàma, có chư Thiên Tusita
(Đâu-suất), có chư Thiên Hóa lạc, có chư Thiên Tha
hóa Tự tại, có chư Thiên Phạm chúng, có chư Thiên
cao hơn nữa.

- Đầy đủ với lòng tin như vậy, chư Thiên ấy, sau khi chết ở chỗ này, được sanh tại chỗ kia. Lòng tin như vậy cũng có đầy đủ nơi Ta.

MAHĀNAMĀ                                            18

- Đầy đủ với giới như vậy, chư Thiên ấy, sau khi
chết ở chỗ này, được sanh tại chỗ kia. Giới như
vậy cũng có đầy đủ nơi Ta.
- Đầy đủ với nghe pháp như vậy, chư Thiên ấy,
sau khi chết ở chỗ này, được sanh tại chỗ kia.
Nghe Pháp như vậy cũng có đầy đủ nơi Ta.
- Đầy đủ với thí như vậy, chư Thiên ấy sau khi
chết ở chỗ này, được sanh tại chỗ kia. Thí như
vậy cũng có đầy đủ nơi Ta.
- Đầy đủ với tuệ như vậy, chư Thiên ấy sau khi
chết ở chỗ này, được sanh tại chỗ kia. Tuệ như
vậy cũng có đầy đủ nơi Ta".
- Trong khi vị ấy tùy niệm tín, giới, nghe pháp,
thí và tuệ của tự mình và chư Thiên ấy, trong
khi ấy, tâm không bị tham ám ảnh, tâm không
bị sân ám ảnh, không bị si ám ảnh; trong khi
ấy, tâm vị ấy được chánh trực nhờ duyên chư
Thiên... nhập được pháp lưu, tu tập chư Thiên
tùy niệm.

MAHÀNÀMA 2 – Tăng IV,670

(Cư sĩ nên an trú với an trú nào; Cư sĩ Mahànàma; Cư sĩ – 6 tùy niệm, nguyên nhân - lợi ích; Tu tập tuy niệm này trong mọi oai nghi)

MAHĀNAMĀ                                           19

1. Một thời, Thế Tôn trú ở giữa dân chúng Sakka tại
Kapilavatthu, khu vườn Nigrodha. Lúc bấy giờ, họ
Thích Mahànàma mới khỏi bệnh, khỏi bệnh không
bao lâu. Lúc bấy giờ, nhiều Tỷ-kheo đang may y cho
Thế Tôn, nghĩ rằng: "Y làm xong, Thế Tôn sẽ ra đi,
bộ hành..." (Tới đây, kinh này giống như kinh số 12
trước, từ số 1 đến số 2, số 3 cho đến câu...) "Khi có
lạc thọ, tâm được định tỉnh.

Tùy niệm Phật này, này Mahànàma, Ông cần phải tu
tập khi đi, Ông cần phải tu tập khi đứng, Ông cần
phải tu tập khi ngồi, Ông cần phải tu tập khi nằm,
Ông cần phải tu tập khi chú tâm vào các công việc,
Ông cần phải tu tập, khi Ông sống tại trú xứ đầy
những con nít".

4. Lại nữa, này Mahànàma, Ông cần phải tu tập tùy niệm Pháp... tùy niệm Tăng... tùy niệm Giới của mình... tùy niệm Thí của mình... tùy niệm chư Thiên. Có bốn Thiên vương Thiên, có chư Thiên cõi trời Ba mươi ba; có chư Thiên Dạ ma, có chư Thiên Đâu suất đà, có chư thiên Hóa Lạc, có chư Thiên Tha hóa Tự tại, có chư Thiên Phạm chúng, có chư Thiên cao hơn nữa. Đầy đủ với lòng tin như vậy chư Thiên ấy, sau khi thân hoại mạng chung được sanh tại chỗ kia. Lòng tin như vậy, cũng có đầy đủ nơi Ta. Đầy đủ với nghe Pháp như vậy, chư Thiên ấy, sau khi chết ở chỗ

MAHĀNAMĀ                                           20

này, được sanh tại chỗ kia, nghe Pháp như vậy cũng có đầy đủ ở nơi Ta. Đầy đủ với thí như vậy... đầy đủ với trí tuệ như vậy, chư Thiên ấy, sau khi thân hoại mạng chung, được sanh tại chỗ kia. Trí tuệ như vậy cũng có đầy đủ ở nơi Ta. Trong khi vị ấy tùy niệm tín, giới, nghe pháp thí, tuệ của tự mình và chư Thiên ấy, trong khi ấy, tâm không bị ám ảnh; trong khi ấy, tâm không bị sân ám ảnh; trong khi ấy, tâm không bị si ám ảnh; trong khi ấy, tâm vị ấy được chánh trực nhờ duyên chư Thiên. Này Mahànàma, vị Thánh đệ tử, với tâm chánh trực, có được nghĩa tín thọ, có được pháp tín thọ, có được hân hoan liên hệ đến pháp. Khi có hân hoan, hỷ sanh; khi có hỷ, thân được khinh an; khi thân khinh an, cảm giác lạc thọ; khi có lạc thọ, tâm được định tỉnh. Tùy niệm chư Thiên này, này Mahànàma, Ông cần phải tu tập khi đi, Ông cần phải tu tập khi đứng, Ông cần phải tu tập khi ngồi, Ông cần phải tu tập khi nằm, Ông cần phải tu tập khi ngươi chú tâm vào các công việc, Ông cần phải tu tập, khi Ông sống tại trú xứ đầy những con nít.

NANDIYÀ – Tăng IV,672

( Cư sĩ tu tập tùy niệm; nhờ vào tùy niệm để làm gì)

MAHĀNAMĀ                                            21

1. Một thời, Thế Tôn trú ở giữa dân chúng Sakka, tại
Kapilavatthu, khu vườn Nigrodha. Lúc bấy giờ, Thế
Tôn muốn an cư vào mùa mưa tại Sàvatthi. Họ Thích
Nandiya được nghe: "Thế Tôn muốn an cư vào mua
mưa tại Sàvatthi". Họ Thích Nandiya suy nghĩ như
sau: "Ta hãy đến trú ở Sàvatthi vào mùa mưa. Tại
đây, ta sẽ chăm lo công việc, và thỉnh thoảng có dịp
được yết kiến Thế Tôn". Rồi Thế Tôn đến trú ở
Sàvatthi trong mùa mưa và họ Thích Nandiya cùng
đến trú ở Sàvatthi vào mùa mưa, và tại đấy chăm lo
công việc, và thỉnh thoảng có dịp được yết kiến Thế
Tôn.

2. Lúc bấy giờ, nhiều vị Tỷ-kheo làm y cho Thế Tôn,
nghĩ rằng: "Khi y làm xong, Thế Tôn sau ba tháng sẽ
bộ hành ra đi". Họ Thích Nandiya được nghe: "Khi
y làm xong, Thế Tôn sau ba tháng sẽ bộ hành ra đi".
Họ Thích Nandiya đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh
lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một
bên, họ Thích Nandiya bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, con có nghe, nhiều Tỷ-kheo làm y
cho Thế Tôn, nghĩ rằng: "Khi y làm xong, Thế Tôn
sau ba tháng sẽ bộ hành ra đi". Bạch Thế Tôn, giữa
những người an trú với những an trú khác nhau,
chúng con nên an trú với an trú của ai?

MAHĀNAMĀ                                          22

3. Lành thay, lành thay, này Nandiya. Như vậy thật
xứng đáng cho thiện nam tử các Ông, sau khi đi đến
Thế Tôn đã hỏi như vậy: "Bạch Thế Tôn, giữa các
người an trú với các an trú khác nhau, chúng con nên
an trú với an trú của ai? ".

Này Nandiya,

- Hãy nhập cuộc với lòng tin, không với không
có lòng tin.
- Hãy nhập cuộc với có giới, không phải với
không giới.
- Hãy nhập cuộc với tinh cần tinh tấn, không với
biếng nhác.
- Hãy nhập cuộc với trú niệm, không với thất
niệm.
- Hãy nhập cuộc với định, không với không
định.
- Hãy nhập cuộc với trí tuệ, không với liệt tuệ.

Sau khi an trú trong sáu pháp, này Nandiya, hãy tu tập thêm nữa năm pháp này.

4. Ở đây, này Nandiya, Ông hãy tùy niệm Như Lai:
"Đây là Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác,
Minh Hạnh Túc, Thiện Tuệ, Thế Gian Giải, Vô
Thượng Sĩ, Diều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư,

MAHĀNAMĀ                                          23

Phật, Thế Tôn". Như vậy, này Nandiya, duyên vào Như Lai, ông hãy an trú niệm trong nội tâm.

5. Lại nữa, này Nandiya, Ông phải tùy niệm Pháp:
"Pháp được Thế Tôn khéo nói, thiết thực hiện tại,
không có thời gian, đến để mà thấy, có khả năng
hướng thượng, được người trí tự mình giác hiểu".
Như vậy, này Nandiya, duyên vào Pháp, Ông hãy an
trú niệm trong nội tâm.

6. Lại nữa, này Nandiya, cần phải tùy niệm bạn
lành: "Thật có lợi cho ta! Thật khéo có lợi cho ta,
rằng ta có các bạn lành biết thương mến ta, muốn ta
được lợi ích, giáo giới giảng dạy". Như vậy, này
Nandiya, duyên vào bạn lành, Ông hãy an trú niệm
trong nội tâm.

7. Lại nữa, này Nandiya, cần phải tùy niệm thí của
mình: "Thật có lợi cho ta! Thật khéo có lợi cho ta,
rằng ta sống an trú với tâm ly cấu uế, xan tham, cùng
với quần chúng bị xan tham ám ảnh, bố thí rộng rãi,
với bàn tay sạch sẽ, ưa thích từ bỏ, sẵn sàng để được
yêu cầu, ưa thích phân phát vật bố thí". Này
Nandiya, như vậy duyên vào thí, Ông hãy an trú
niệm trong nội tâm.

8. Lại nữa, này Nandiya, hãy tùy niệm chư Thiên: "Các chư Thiên ấy, vượt qua sự cộng trú với chư

MAHĀNAMĀ                                           24

Thiên dùng các món ăn đoàn thực, được sanh với
thân do ý tác thành, các chư Thiên ấy quán thấy tự
mình không có gì nữa phải làm, không cần phải làm
lại những gì đã làm". Ví như, này Nandiya, Tỷ-kheo
được phi thời giải thoát quán thấy tự mình không có
gì nữa phải làm, không cần phải làm lại những gì đã
làm. Cũng vậy, này Nandiya, các chư Thiên ấy vượt
qua sự cộng trú với chư Thiên dùng các món ăn đoàn
thực, được sanh với thân do ý tác thành, các chư
Thiên ấy quán thấy tự mình không có gì nữa phải
làm, không cần phải làm lại những gì đã làm. Như
vậy, này Nandiya, duyên mạnh vào chư Thiên, Ông
hãy an trú niệm trong nội tâm.

Thành tựu với mười một pháp này, này Nandiya, vị Thánh đệ tử từ bỏ các ác bất thiện pháp, không chấp thủ chúng.

- Ví như, này Nandiya, một cái ghè bị chúc ngược,
nước đã đổ ra, không thể đem hốt lại.
- Ví như ngọn lửa đốt một khóm rừng đầy cỏ khô
đã được cháy lan tới, không có trở lui đốt lại vật
đã bị cháy.
- Cũng vậy, này Nandiya, thành tựu với mười một
pháp này, vị Thánh đệ tử từ bỏ các ác bất thiện
pháp không có chấp thủ chúng.

MAHĀNAMĀ                                          25

MAHĀNAMĀ   26

3      Kinh MAHÀNÀMA – Tăng III, 15

MAHÀNÀMA –Tăng III, 15

1. Một thời, Thế Tôn trú giữa các vị Thích-ca, tại
Kapilavatthu, khu vườn Nigrodha. Rồi họ Thích
Mahànàma đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế
Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên,
họ Thích Mahànàma bạch Thế Tôn:
- Vị Thánh đệ tử này, bạch Thế Tôn, đã đi đến quả,
đã liễu giải giáo pháp, đời sống gì vị ấy sống một
cách sung mãn?
- Này Mahànàma, Thánh đệ tử nào đã đi đến quả, đã
liễu giải giáo pháp, với nếp sống này, sống một cách
sung mãn.
2. Ở đây, này Mahànàma, Thánh đệ tử tùy niệm Như
Lai: "Đây là Thế Tôn... Phật, Thế Tôn".
- Khi nào, này Mahànàma, Thánh đệ tử niệm
Như Lai, trong khi ấy, tâm không bị tham chi
phối, tâm không bị sân chi phối, tâm không bị
si chi phối; trong khi ấy, tâm vị ấy được chánh
trực, nhờ dựa vào Như Lai.
- Và này Mahànàma, một Thánh đệ tử, với tâm
chánh trực, được nghĩa tín thọ, được pháp tín
thọ, được hân hoan liên hệ đến pháp. Người có

MAHĀNAMĀ                                           27

hân hoan, nên hỷ sanh. Người có hỷ, nên thân
được khinh an. Với thân khinh an, vị ấy cảm
giác lạc thọ. Người có lạc thọ, tâm được định
tĩnh.
- Này Mahànàma, về vị Thánh đệ tử này, được
nói như sau: "Với quần chúng không bình thản,
vị ấy sống bình thản. Với quần chúng có não
hại, vị ấy sống không não hại. Nhập được pháp
lưu, vị ấy tu tập niệm Phật".
3. Lại nữa, này Mahànàma, Thánh đệ tử tùy niệm
Pháp: "Pháp được Thế Tôn khéo thuyết, thiết thực
hiện tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có khả
năng hướng thượng, được những bậc trí tự mình giác
hiểu!".
- Này Mahànama, trong khi vị Thánh đệ tử tùy
niệm Pháp, trong khi ấy, tâm không bị tham chi
phối, không bị sân chi phối, không bị si chi
phối; trong khi ấy, tâm vị ấy được chánh trực,
nhờ dựa vào Pháp.
- Và này Mahànama, Thánh đệ tử với tâm chánh
trực, được nghĩa tín thọ, được pháp tín thọ,
được hân hoan liên hệ đến pháp. Người có hân
hoan, nên hỷ sanh. Người có hỷ, nên thân được
khinh an. Với thân khinh an, vị ấy cảm giác lạc
thọ. Người có lạc thọ, tâm được định tĩnh.

MAHĀNAMĀ                                          28

- Này Mahànàma, về vị Thánh đệ tử này được nói như sau: "Với quần chúng không bình thản, vị ấy số

MAHĀNAMĀ                                      29

- Này Mahànàma, trong khi Thánh đệ tử tùy
niệm Giới, trong khi ấy, tâm không bị tham chi
phối... tâm được định tĩnh.
- Này Mahànàma, về vị Thánh đệ tử này, được
nói như sau: "Với quần chúng không bình thản,
vị ấy sống bình thản. Với quần chúng có não
hại, vị ấy sống không não hại. Nhập được pháp
lưu, vị ấy tu tập niệm Giới".
6. Lại nữa, này các Tỷ-kheo, Thánh đệ tử tự mình tùy
niệm Thí của mình: "Thật là được lợi cho ta! Thật là
khéo được lợi cho ta, vì rằng với quần chúng bị cấu
uế xan tham chi phối, ta sống trong gia đình, với tâm
không bị cấu uế của xan tham chi phối, bố thí rộng
rãi với bàn tay sạch sẽ, ưa thích từ bỏ, sẵn sàng để
được yêu cầu, ưa thích phân phát vật bố thí".
- Này Mahànàma, trong khi vị Thánh đệ tử tùy
niệm bố thí, trong khi ấy, tâm không bị tham
chi phối... tâm được định tĩnh.
- Này Mahànàma, về vị Thánh đệ tử này, được
nói như sau: "Với quần chúng không bình thản,
vị ấy sống bình thản. Với quần chúng có não
hại, vị ấy sống không não hại. Nhập được pháp
lưu, vị ấy tu tập niệm bố thí".
7. Lại nữa, này Mahànama, Thánh đệ tử tu tập tùy
niệm Thiên: "Có chư Thiên bốn Thiên vương Thiên,
có chư Thiên cõi trời Ba mươi ba, có chư Thiên

MAHĀNAMĀ                                           30

Yàma, có chư Thiên Tusità (Đâu - suất), có chư
Thiên Hóa lạc Thiên, có chư Thiên Tha hóa Tự tại,
có chư Thiên Phạm chúng, có chư Thiên cao hơn
nữa.
Đầy đủ với lòng tin như vậy, chư Thiên ấy, sau khi
chết ở chỗ này, được sanh tại chỗ kia. Lòng tin như
vậy cũng có đầy đủ nơi ta.
Đầy đủ với giới như vậy, chư Thiên ấy sau khi chết
ở chỗ này, được sanh tại chỗ kia. Giới như vậy cũng
có đầy đủ nơi ta.
Đầy đủ với nghe pháp như vậy, chư Thiên ấy sau
khi chết ở chỗ này, được sanh tại chỗ kia. Nghe pháp
như vậy cũng có đầy đủ nơi ta.
Đầy đủ với Thí như vậy, chư Thiên ấy sau khi chết
ở chỗ này, được sanh tại chỗ kia. Thí như vậy cũng
có đầy đủ ở nơi ta.
Đầy đủ với Tuệ như vậy, chư Thiên ấy sau khi chết
ở chỗ này, được sanh tại chỗ kia. Tuệ như vậy cũng
đầy đủ ở nơi ta".
- Khi vị ấy niệm Tín, Giới, nghe Pháp, Thí và
Tuệ của tự mình và chư Thiên ấy; trong khi ấy,
tâm không bị tham chi phối, tâm không bị sân
chi phối, không bị si chi phối; trong không ấy,
tâm vị ấy được chánh trực nhờ dựa vào chư
Thiên.

MAHĀNAMĀ                                          31

- Và này Mahànàma, Thánh đệ tử với tâm chánh
trực được nghĩa tín thọ, được pháp tín thọ,
được hân hoan liên hệ đến pháp. Người có hân
hoan, nên hỷ sanh. Người có hỷ nên thân được
khinh an. Với thân khinh an, vị ấy cảm giác lạc
thọ. Người có lạc thọ, tâm được định tĩnh.
- Này Mahànàma, về vị Thánh đệ tử này, được
nói như sau: "Với quần chúng không bình thản,
vị ấy sống bình thản. Với quần chúng có não
hại, vị ấy sống không não hại. Nhập được pháp
lưu, vị ấy tu tập niệm Thiên".
Này Mahànàma, vị Thánh đệ tử nào đã đi đến quả,
đã liễu giải giáo pháp, vị ấy sống một cách sung mãn
với nếp sống này.

MAHĀNAMĀ                                          32

4     Kinh Mahànàma 1 – Tương V, 539

Mahànàma – Tương V, 539

1) Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú giữa dân chúng Sakka, tại Kapilavatthu, khu vườn Nigrodha.

2) Rồi họ Thích Mahànàma đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, họ Thích Mahànàma bạch Thế Tôn:

3) -- Kapilavatthu này, bạch Thế Tôn, là phồn vinh, phú cường, dân cư đông đúc, quần chúng khắp nơi chen chúc, chật hẹp. Bạch Thế Tôn, sau khi con hầu hạ Thế Tôn hay các Tỷ-kheo đáng kính, vào buổi chiều, con đi vào Kapilavatthu, con gặp con voi cuồng chạy; con gặp con ngựa cuồng chạy; con gặp người cuồng chạy; con gặp cỗ xe lớn cuồng chạy; con gặp cỗ xe nhỏ cuồng chạy. Trong khi ấy, bạch Thế Tôn, tâm con nghĩ đến Phật bị hoang mang, tâm con nghĩ đến Pháp bị hoang mang, tâm con nghĩ đến chúng Tăng bị hoang mang. Rồi bạch Thế Tôn, con suy nghĩ như sau: "Nếu lúc ấy con mệnh chung, thời sanh thú của con là gì, sanh xứ đời sau chỗ nào?"

MAHĀNAMĀ                                         33

4) -- Chớ có sợ, này Mahànàma! Chớ có sợ, này Mahànàma! Không ác sẽ là cái chết của Ông! Không ác là cái chết của ông!

Này Mahànàma, với ai đã lâu ngày tâm tu tập trọn
vẹn về tín, tâm tu tập trọn vẹn về giới, tâm tu tập trọn
vẹn về sở văn, tâm tu tập trọn vẹn về thí xả, tâm tu
tập trọn vẹn về trí tuệ; với người ấy, dầu thân có sắc
này, do bốn đại hợp thành, do cha mẹ sanh, do cơm
cháo nuôi dưỡng, có bị vô thường phá hoại, phấn
toái, đoạn tuyệt, hoại diệt; dầu cho thân này ở đây
bị quạ ăn, chim kên ăn, chim ưng ăn, chó ăn, hay
giả-can ăn, hay các loại chúng sanh sai khác ăn;
nhưng nếu tâm của vị ấy được lâu ngày tu tập trọn
vẹn về tín, tu tập trọn vẹn về giới, tu tập trọn vẹn về
sở văn, tu tập trọn vẹn về thí xả, tu tập trọn vẹn về
trí tuệ, thời tâm của vị ấy thượng thặng, đi đến thù
thắng.

5) Ví như, này Mahànàma, một người nhận chìm một
ghè sữa bơ, hay một ghè dầu vào trong một hồ nước
sâu và đập bể ghè ấy. Ở đây, các mảnh ghè hay
mảnh vụn chìm xuống nước; nhưng sữa, bơ hay dầu
thời nổi lên, trồi lên trên.

Cũng vậy, này Mahànàma, với ai đã lâu ngày, tâm được tu tập trọn vẹn về tín, tâm được tu tập trọn vẹn về giới, tâm được tu tập trọn vẹn về sở văn, tâm được

MAHĀNAMĀ                                              34

tu tập trọn vẹn về thí xả, tâm được tu tập trọn vẹn về trí tuệ; với người ấy, thân có sắc này, do bốn đại hợp thành, do cha mẹ sanh, do cơm cháo nuôi dưỡng, có bị vô thường phá hoại, phấn toái, đoạn tuyệt, đoạn diệt; dầu cho thân này ở đây bị quạ ăn, chim kên ăn, chim ưng ăn, chó ăn, giả-can ăn hay các sanh loại sai khác ăn; nhưng nếu tâm của vị ấy được lâu ngày tu tập trọn vẹn về tín, tu tập trọn vẹn về giới, tu tập trọn vẹn về sở văn, tu tập trọn vẹn về thí xả, tu tập trọn vẹn về trí tuệ; thời tâm của vị ấy thượng thặng, đi đến thù thắng.

6) Này Mahànàma, đã lâu ngày tâm ông được tu tập trọn vẹn về tín, được tu tập trọn vẹn về giới, được tu tập trọn vẹn về sở văn, được tu tập trọn vẹn về thí xả, được tu tập trọn vẹn về trí tuệ. Chớ có sợ, này Mahànàma, chớ có sợ, này Mahànàma, không ác sẽ là cái chết của Ông! Không ác là cái chết của Ông!

Mahànàma – Tương V, 542

1) Như vầy tôi nghe.

2) Rồi Mahànàma...

3) -- Ở đây, bạch Thế Tôn, Kapilavatthu...

MAHĀNAMĀ                                               35

4)-- Chớ có sợ hãi, này Mahànàma! Chớ có sợ hãi,
này Mahànàma! Không ác sẽ là cái chết của Ông!
Không ác là cái chết của Ông! Do thành tựu bốn
pháp, này Mahànàma, vị Thánh đệ tử thiên về Niết-
bàn, hướng về Niết-bàn, xuôi về Niết-bàn. Thế nào
là bốn?

5) Ở đây, này Mahànàma,

- Vị Thánh đệ tử thành tựu lòng tin bất động đối với
đức Phật: "Đây là bậc Ứng Cúng, Chánh Biến
Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải,
Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân
Sư, Phật, Thế Tôn".
- Vị ấy thành tựu lòng tin bất động đối với Pháp:
"Pháp do Thế Tôn khéo thuyết, thiết thực hiện tại,
có hiệu quả tức thời, đến để mà thấy, có khả năng
hướng thượng, được người trí tự mình giác hiểu".
- Vị ấy thành tựu lòng tin bất động đối với chúng
Tăng: "Diệu hạnh là chúng đệ tử của Thế Tôn.
Trực hạnh là chúng đệ tử của Thế Tôn. Ứng lý
hạnh là chúng đệ tử của Thế Tôn. Chơn chánh
hạnh là chúng đệ tử của Thế Tôn. Tức là bốn đôi
tám chúng. Chúng đệ tử của Thế Tôn là đáng cung
kính, đáng cúng dường, đáng tôn trọng, đáng
được chấp tay, là phước điền vô thượng ở đời".

MAHĀNAMĀ                                          36

- Vị ấy thành tựu các giới được các bậc Thánh ái
kính, không bị phá hoại, không bị đâm cắt, không
bị nhiễm ô, không bị uế nhiễm, đem lại giải thoát,
được người trí tán thán, không bị chấp thủ, đưa
đến Thiền định.

6) Ví như, này Mahànàma, một cây thiên về phía Đông, hướng về phía Đông, xuôi về phía Đông, nếu bị chặt đứt từ gốc rễ, nó sẽ ngả về phía nào?

-- Bạch Thế Tôn, về phía nào nó thiên, về phía nào nó hướng, về phía nào nó xuôi.

-- Cũng vậy, này Mahànàma, do thành tựu bốn pháp này, vị Thánh đệ tử thiên về Niết-bàn, hướng về Niết-bàn, xuôi về Niết-bàn.

Godhà hay Mahànàma – Tương V, 543

1) Nhân duyên ở Kapilavatthu.

2) Rồi họ Thích Mahànàma đi đến họ Thích Godhà; sau khi đến, nói với họ Thích Godhà:

3) -- Này Godhà, theo như Hiền giả biết một người là bậc Dự lưu, thành tựu bao nhiêu pháp thời không bị thối đọa, quyết chắc chứng quả giác ngộ?

MAHĀNAMĀ                                          37

-- Này Mahànàma, theo như tôi biết một người là bậc Dự lưu thành tựu ba pháp thời không còn bị thối đọa, quyết chắc chứng quả giác ngộ.

4) Ở đây, này Mahànàma, vị Thánh đệ tử thành tựu
tịnh tín bất động đối với đức Phật: "Đây là bậc Ứng
Cúng,... Phật, Thế Tôn"... đối với Pháp... đối với
chúng Tăng... là vô thượng phước điền ở đời. Này
Mahànàma, do thành tựu ba pháp này, tôi được biết
một người là bậc Dự lưu, không còn bị thối đọa,
quyết chắc chứng quả giác ngộ.

5) Nhưng này Mahànàma, theo như Hiền giả biết,
một người là bậc Dự lưu thành tựu bao nhiêu pháp
thời không còn thối đọa, quyết chắc chứng quả giác
ngộ?

-- Này Gohdà, theo như tôi biết, một người là bậc Dự
lưu thành tựu bốn pháp thời không còn bị thối đọa,
quyết chắc chứng quả giác ngộ. Thế nào là bốn? Ở
đây, này Godhà, vị Thánh đệ tử thành tựu tịnh tín bất
động đối với đức Phật: "Đây là bậc Ứng Cúng,...
Phật, Thế Tôn"... đối với Pháp... đối với Tăng...
thành tựu các giới được các bậc Thánh ái kính... đưa
đến Thiền định. Này Godhà, theo như tôi biết, một
người là bậc Dự lưu thành tựu bốn pháp này thời
không còn bị thối đọa, quyết chắc chứng quả giác
ngộ.

MAHĀNAMĀ                                           38

6) -- Hãy chờ một lát, này Mahànàma, hãy chờ một
lát, này Mahànàma. Thế Tôn biết rõ việc này, thành
tựu hay không thành tựu những pháp này. Này
Godhà, chúng ta hãy đi đến Thế Tôn và sau khi đến,
hãy hỏi về ý nghĩa này.

7) Rồi họ Thích Mahànàma và họ Thích Godhà đi
đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi
xuống một bên. Ngồi một bên, họ Thích Mahànàma
bạch Thế Tôn:

8) -- Ở đây, bạch Thế Tôn, con đi đến họ Thích Godhà; sau khi đến, nói với họ Thích Godhà:

"-- Này Godhà, theo như Hiền giả biết, một người là bậc Dự lưu thành tựu bao nhiêu pháp... giác ngộ?"

Được nói vậy, bạch Thế Tôn, họ Thích Godhà nói với con:

"--Này Mahànàma, theo như tôi biết, một người là bậc Dự lưu thành tựu ba pháp... giác ngộ. Thế nào là ba? Ở đây, này Mahànàma, vị Thánh đệ tử thành tựu tịnh tín bất động đối với đức Phật: 'Đây là là bậc Ứng Cúng,... Phật, Thế Tôn'... đối với Pháp... đối với chúng Tăng... Này Mahànàma, theo như tôi biết, một người là bậc Dự lưu thành tựu ba pháp này thời không còn bị thối đọa, quyết chắc chứng quả giác

MAHĀNAMĀ                                            39

ngộ. Còn này Mahànàma theo như Hiền giả biết, một người là bậc Dự lưu thành tựu bao nhiêu pháp... giác ngộ?"

9) Được nói vậy, bạch Thế Tôn, con nói với họ Thích Godhàa

"-- Này Godhà, theo như tôi biết, một người là bậc
Dự lưu thành tựu bốn pháp... giác ngộ. Thế nào là
bốn? Ở đây, này Godhà, vị Thánh đệ tử thành tựu
tịnh tín bất động đối với đức Phật: 'Đây là là bậc Ứng
Cúng,... Phật, Thế Tôn"... đối với Pháp... đối với
Tăng... thành tựu các giới được các bậc Thánh ái
kính... đưa đến Thiền định. Này Godhà, theo như tôi
biết, một người là bậc Dự lưu thành tựu bốn pháp...
giác ngộ".

Được nghe nói vậy, bạch Thế Tôn, họ Thích Godhà, nói với con:

"-- Hãy chờ một lát, này Mahànàma, hãy chờ một lát, này Mahanàma. Thế Tôn sẽ biết rõ việc này, là thành tựu hay không thành tựu những pháp này".

10) Ở đây, bạch Thế Tôn, nếu nói vấn đề pháp sự khởi lên (dhamma samuppàda), và một bên là Thế Tôn, một bên là chúng Tỷ-kheo. Bên nào là Thế Tôn,

MAHĀNAMĀ                                            40

bên ấy con theo. Vì bạch Thế Tôn, đó là tịnh tín của con. Mong Thế Tôn chấp nhận.

11) Ở đây, bạch Thế Tôn, nếu có vấn đề pháp sự khởi
lên, và một bên là Thế Tôn, một bên là chúng Tỷ-
kheo và chúng Tỷ-kheo-ni. Bên nào là Thế Tôn, bên
ấy con theo. Vì bạch Thế Tôn... Mong Thế Tôn chấp
nhận.

12) Ở đây, bạch Thế Tôn, nếu có vấn đề pháp sự khởi
lên, và một bên là Thế Tôn, một bên là chúng Tỷ-
kheo, chúng Tỷ-kheo-ni và nam cư sĩ. Bên nào là
Thế Tôn... Mong Thế Tôn chấp nhận.

13) Ở đây, bạch Thế Tôn, nếu có vấn đề pháp sự khởi
lên, và một bên là Thế Tôn, một bên là chúng Tỷ-
kheo, chúng Tỷ-kheo-ni, và nữ cư sĩ. Bên nào là Thế
Tôn... Mong Thế Tôn chấp nhận.

14) Ở đây, bạch Thế Tôn, nếu có vấn đề pháp sự khởi
lên, và một bên là Thế Tôn, một bên là chúng Tỷ-
kheo, chúng Tỷ-kheo-ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ, chúng
Thiên giới, chúng Ma giới, chúng Phạm thiên giới,
quần chúng Sa-môn và Bà-la-môn, chư Thiên và loài
Người. Bên nào là Thế Tôn, bên ấy con theo. Vì bạch
Thế Tôn, đó là tịnh tín của con. Mong Thế Tôn chấp
nhận.

MAHĀNAMĀ                                          41

15) -- Họ Thích Mahànàma đã nói như vậy, này Godhà, Ông có nói gì không?

-- Họ Thích Mahànàma đã nói như vậy, con không có nói gì trừ lời nói "Thiện", trừ lời nói "Tốt".

MAHĀNAMĀ                                       42

5     Kinh Mahànàma – Tương V, 574

Mahànàma – Tương V, 574

1) Một thời, Thế Tôn trú giữa dân chúng Sakka, tại Kapilavatthu, trong khu vườn cây bàng.

2) Rồi họ Thích Mahànàma đi đến Thế Tôn, sau khi đến... ngồi xuống một bên, họ Thích Mahànàma bạch Thế Tôn:

3) -- Cho đến như thế nào, bạch Thế Tôn, là người cư sĩ?

-- Ai quy y Phật, này Mahànàma, quy y Pháp, quy y chúng Tăng. Cho đến như vậy, này Mahànàma, là người cư sĩ.

4) -- Cho đến như thế nào, bạch Thế Tôn, là người cư sĩ đầy đủ giới?

-- Này Mahànàma, người cư sĩ từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong các dục, từ bỏ nói láo, từ bỏ đắm say rượu men, rượu nấu. Cho đến như vậy, này Mahànàma, là người cư sĩ đầy đủ giới.

5) -- Cho đến như thế nào, bạch Thế Tôn, là người cư sĩ đầy đủ tín?

MAHĀNAMĀ                                           43

-- Ở đây, này Mahànàma, người cư sĩ có lòng tin, tin
tưởng ở sự giác ngộ của Như Lai: "Đây là bậc Ứng
Cúng... Phật, Thế Tôn". Cho đến như vậy, này
Mahànàma, là người cư sĩ đầy đủ tín.

6) -- Cho đến như thế nào, bạch Thế Tôn là người cư sĩ đầy đủ lòng bố thí?

-- Ở đây, này Mahànàma, người cư sĩ trú ở gia đình, tâm thoát khỏi cấu uế của xan tham, bố thí dễ dàng, bàn tay rộng mở, thích thú từ bỏ, đáp ứng điều yêu cầu, thích chú chia xẻ vật bố thí. Cho đến như vậy, này Mahànàma, là người cư sĩ đầy đủ bố thí.

7) -- Cho đến như thế nào, bạch Thế Tôn, là người cư sĩ đầy đủ trí tuệ?

-- Ở đây, này Mahànàma, người cư sĩ có trí tuệ, thành
tựu trí tuệ về sanh diệt (các pháp), trí tuệ các bậc
Thánh thể nhập (các pháp), đưa đến chơn chánh đoạn
tận khổ đau. Cho đến như vậy, này Mahànàma, là
người cư sĩ đầy đủ trí tuệ.

MAHĀNAMĀ                                           44

6     Kinh NGƯỜI HỌ THÍCH – Tăng I, 397

NGƯỜI HỌ THÍCH – Tăng I, 397

1. Một thời, Thế Tôn trú giữa dân chúng Thích tử, tại
Kapilavatthu, ở khu vườn Nigrodha.
Lúc bấy giờ, Thế Tôn khỏi bệnh, được khỏi bệnh
không bao lâu. Rồi họ Thích Mahànàma đi đến Thế
Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn, rồi ngồi xuống
một bên. Ngồi xuống một bên, họ Thích (Sakka)
bạch Thế Tôn:
- Đã lâu ngày, bạch Thế Tôn, con đã biết pháp đã
được dạy như sau: "Trí đến với người định tĩnh,
không đến với người không định tĩnh". Bạch Thế
Tôn, định đến trước rồi trí đến sau? Hay trí đến
trước rồi định đến sau?
2. Rồi Tôn giả Ànanda suy nghĩ như sau: "Thế Tôn
mới khỏi bệnh, khỏi bệnh không bao lâu. Họ Thích
Mahànàma này hỏi một câu rất thâm sâu. Vậy ta hãy
đưa họ Thích Mahànàma qua một bên và thuyết pháp
cho họ Thích".
Rồi Tôn giả Ànanda cầm tay họ Thích Mahànàma,
kéo qua một bên rồi nói với họ Thích Mahànàma:

MAHĀNAMĀ                                           45

3- Giới của bậc Hữu học, này Mahànàma, được Thế
Tôn nói đến. Và giới của bậc Vô học cũng được Thế
Tôn nói đến. Định bậc Hữu học được Thế Tôn nói
đến. Định bậc Vô học cũng được Thế Tôn nói đến.
Tuệ bậc Hữu học được Thế Tôn nói đến. Tuệ bậc Vô
học cũng được Thế Tôn nói đến
4. Này Mahànàma, thế nào là giới bậc Hữu học?
- Ở đây, này Mahànàma, vị Tỷ-kheo giữ giới,
sống hộ trì với sự hộ trì của giới bổn, đầy đủ uy
nghi chánh hạnh, thấy sợ hãi trong những lỗi
nhỏ nhặt, chấp nhận và học tập các học giới.
- Này Mahànàma, đây là giới bậc Hữu học.
5. Và này Mahànàma, thế nào là định bậc Hữu học?
- Ở đây, này Mahànàma, vị Tỷ-kheo ly dục, ly
bất thiện pháp, chứng đạt và an trú sơ Thiền,
một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, với tầm,
với tứ.
- Diệt tầm, diệt tứ, chứng và trú Thiền thứ hai,
một trạng thái hỷ lạc do định sanh, không tầm,
không tứ, nội tĩnh nhất tâm.
- Ly hỷ trú xả, chánh niệm, tỉnh giác, thân cảm
sự lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là xả niệm lạc
trú, chứng và trú Thiền thứ ba.

MAHĀNAMĀ                                           46

- Xả lạc, xả khổ, diệt hỷ ưu đã cảm thọ trước,
chứng và trú Thiền thứ tư, không khổ, không
lạc, xả niệm thanh tịnh.
- Này Mahànàma, đây là định của bậc Hữu học.
6. Và này Mahànàma, thế nào là trí tuệ của bậc Hữu
học?

MAHĀNAMĀ                                        47

MAHĀNAMĀ   48

7      Kinh Sarakàni hay Saranàni 1 – Tương V, 548

Sarakàni hay Saranàni 1 – Tương V, 548

1) Nhân duyên ở Kapilavatthu.

2) Lúc bấy giờ, họ Thích Sarakàni mệnh chung và được Thế Tôn tuyên bố là bậc Dự lưu, không còn bị thối đọa, quyết chứng quả giác ngộ.

3) Tại đấy, một số đông họ Thích tụ họp lại với nhau,
chỉ trích, phê bình, bàn tán: "Thật là lạ lùng! Thật là
hy hữu! Ngày nay ai cũng có thể thành bậc Dự lưu,
vì rằng họ Thích Sarakàni đã mệnh chung, được Thế
Tôn tuyên bố là bậc Dự lưu, không còn bị thối đọa,
quyết chắc chứng quả giác ngộ. Họ Thích Sarakàni
đã phạm giới và uống rượu".

4) Rồi họ Thích Mahànàma đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, họ Thích Mahànàma bạch Thế Tôn:

5) -- Ở đây, bạch Thế Tôn, họ Thích Sarakàni đã mệnh chung và được Thế Tôn tuyên bố là bậc Dự lưu... chứng quả giác ngộ. Ở đây, bạch Thế Tôn, một số đông họ Thích khi tụ tập lại với nhau, chỉ trích,

MAHĀNAMĀ                                             49

phê bình, bàn tán: "Thật là lạ lùng! Thật là hy hữu!... Họ Thích Sarakàni đã phạm giới và uống rượu"

-- Này Mahànàma, một cư sĩ lâu ngày qui y Phật, qui y Pháp, qui y Tăng làm sao có thể đi đến đọa xứ được?

6) Này Mahànàma, nếu nói một cách chơn chánh:
Người cư sĩ nào đã lâu ngày qui y Phật, quy y Pháp,
quy y Tăng, nói một cách chơn chánh phải nói là họ
Thích Sarakàni. Này Mahànàma, họ Thích Sarakàni
đã lâu ngày quy y Phật, quy y Pháp, qui y Tăng, làm
sao có thể đi đến đọa xứ?

7) Ở đây, này Mahànàma, có người thành tựu tịnh tín bất động đối với đức Phật: "Đây là bậc Ứng Cúng, ... Phật, Thế Tôn"... đối với Pháp... đối với chúng Tăng, có trí tuệ hoan hỷ (hàsapanna), có trí tuệ tốc hành và thành tựu giải thoát. Vị ấy do đoạn tận các lậu hoặc ngay trong hiện tại với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Người này, này Mahànàma, được giải thoát khỏi địa ngục, được giải thoát khỏi loài bàng sanh, được giải thoát khỏi cõi ngạ quỷ, được giải thoát khỏi ác sanh, ác thú, đọa xứ.

8) Ở đây, này Mahànàma, có người thành tựu tịnh tín bất động đối với đức Phật. "Đây là là bậc Ứng Cúng,

MAHĀNAMĀ                                             50

... Phật, Thế Tôn"... đối với Pháp... đối với chúng Tăng... có trí tuệ hoan hỷ, có trí tuệ tốc hành nhưng không thành tựu giải thoát. Vị ấy do đoạn diệt năm hạ phần kiết sử, được hóa sanh, tại đấy nhập Niết- bàn, không còn trở lui thế giới này nữa. Người này, này Mahànàma, được giải thoát khỏi địa ngục, được giải thoát khỏi loài bàng sanh, được giải thoát khỏi ngạ quỷ, được giải thoát khỏi ác sanh, ác thú, đọa xứ.

9) Ở đây, này Mahànàma, có người thành tựu lòng tịnh tin đối với đức Phật: "Đây là bậc Ứng Cúng... Phật, Thế Tôn"... đối với Pháp... đối với chúng Tăng... không có trí tuệ hoan hỷ, không có trí tuệ tốc hành, không thành tựu giải thoát. Vị ấy sau khi đoạn diệt ba kiết sử, sau khi làm cho muội lược tham, sân, thành bậc Nhất lai, chỉ trở lui đời này một lần nữa, đoạn tận khổ đau. Người này, này Mahànàma, được giải thoát khỏi địa ngục, được giải thoát khỏi loài bàng sanh, được giải thoát khỏi ngạ quỷ, được giải thoát khỏi ác sanh, ác thú, đọa xứ.

10) Ở đây, này Mahànàma, có người thành tựu lòng tịnh tín bất động đối với đức Phật... đối với Pháp... đối với chúng Tăng, không có trí tuệ hoan hỷ, không có trí tuệ tốc hành, không thành tựu giải thoát. Vị ấy sau khi đoạn diệt ba kiết sử, là bậc Dự lưu không còn bị thối đọa, quyết chắc chứng quả giác ngộ. Người

MAHĀNAMĀ                                            51

này, này Mahànàma, được giải thoát khỏi địa ngục,
được giải thoát khỏi loài bàng sanh, được giải thoát
khỏi ngạ quỷ, được giải thoát khỏi ác sanh, ác thú,
đọa xứ.

11) Ở đây, này Mahànàma, có người không có lòng tịnh tín bất động đối với đức Phật... đối với Pháp... đối với Tăng, không có trí tuệ hoan hỷ, không có trí tuệ tốc hành, không thành tựu giải thoát. Nhưng vị ấy có những pháp này: Tín căn, tấn căn, niệm căn, định căn, tuệ căn và những pháp này do Như Lai tuyên bố được thiểu phần kham nhẫn quán sát với trí tuệ. Người này, này Mahànàma, không đi đến địa ngục, không đi đến loài bàng sanh, không đi đến cõi ngạ quỷ, không đi đến ác sanh, ác thú, đọa xứ.

12) Ở đây, này Mahànàma, có người không thành
tựu tịnh tín bất động đối với đức Phật, đối với pháp,
đối với chúng Tăng, không có trí tuệ hoan hỷ, không
có trí tuệ tốc hành, không thành tựu giải thoát.
Nhưng vị ấy có những pháp này: Tín căn, tấn căn,
niệm căn, định căn, tuệ căn, chỉ có lòng tin, chỉ có
lòng ái mộ ở Như Lai. Người này, này Mahànama,
không có đi đến địa ngục, không có đi đến loài bàng
sanh, không có đi đến cõi ngạ quỷ, không có đi đến
cõi dữ, ác thú, đọa xứ.

MAHĀNAMĀ                                           52

13) Nếu những cây ta-la lớn này, này Mahànàma,
biết những gì là thiện thuyết, ác thuyết, thời Ta cũng
sẽ tuyên bố những cây ấy là những bậc Dự lưu,
không còn bị thối đọa, quyết chắc chứng quả giác
ngộ, huống nữa là họ Thích Sarakàni. Này
Mahàanàma, họ Thích Sarakàni, sau khi mệnh
chung, đã chấp nhận học giới.

Sarakàni hay Saranàri 2 – Tương V, 552

1) Nhân duyên ở Kapilavatthu.

2-7) ... (giống như đoạn số 2-7 kinh trên) ...

8) -- Nhưng ở đây, này Mahànàma, có người có lòng nhứt hướng sùng tín đức Phật: "Đây là bậc Ứng Cúng... Phật, Thế Tôn"... đối với Pháp, đối với chúng Tăng, có trí tuệ hoan hỷ, có trí tuệ tốc hành, thành tựu giải thoát. Vị này sau khi đoạn diệt năm hạ phần kiết sử, chứng được Trung gian Bát-niết-bàn, chứng được Tổn hại Bát-niết-bàn, chứng được Vô hành Niết-bàn, chứng được Hữu hành Niết-bàn, chứng được Thượng lưu, sanh ở Sắc cứu cánh thiên. Người này, này Mahànàma, được giải thoát khỏi địa ngục... được giải thoát khỏi cõi dữ, ác thú, đọa xứ.

9) Ở đây, này Mahànàma, có người có lòng nhứt hướng sùng tín đức Phật: "Đây là bậc Ứng Cúng...

MAHĀNAMĀ                                            53

đối với Pháp... đối với chúng Tăng, không có trí huệ
hoan hỷ, không có trí tuệ tốc hành, không có thành
tựu giải thoát. Vị này sau khi đoạn diệt ba kiết sử,
làm cho muội lược tham, sân, thành bậc Nhất Lai,
chỉ một lần trở lui cõi đời này. Này Mahànàma,
người này được giải thoát khỏi địa ngục... được giải
thoát khỏi cõi dữ, ác thú, đọa xứ.

10) Ở đây, này Mahànàma, có người có lòng nhứt
hướng sùng tín đức Phật: "Đây là là bậc Ứng Cúng,
..."... đối với Pháp... đối với chúng Tăng, không có
trí tuệ hoan hỷ, không có trí tuệ tốc hành, không có
thành tựu giải thoát. Vị này sau khi đoạn diệt ba kiết
sử, thành bậc Dự lưu, không còn bị thối đọa, quyết
chắc chứng quả giác ngộ. Người này, này
Mahànàma, được giải thoát khỏi địa ngục... được
giải thoát khỏi cõi dữ, ác thú, đọa xứ.

11) Ở đây, này Mahànàma, có người không có lòng nhứt hướng sùng tín đức Phật: "Đây là bậc Ứng Cúng, ... Thế Tôn..".... đối với Pháp, đối với chúng Tăng, không có trí tuệ hoan hỷ, không có trí tuệ tốc hành, không có thành tựu giải thoát, nhưng có những pháp này: Tín căn, tấn căn, niệm căn, định căn, tuệ căn. Và những pháp do Như Lai tuyên bố được thiểu phần kham nhẫn, quán sát với trí tuệ. Người này, này

MAHĀNAMĀ                                            54

Mahànàma, không có địa ngục... không có đi đến cõi dữ, ác thú, đọa xứ.

12) Ở đây, này Mahànàma, có người không có lòng
nhứt hướng sùng tín đối với đức Phật... đối với Pháp,
đối với Tăng, không có thành tựu giải thoát, nhưng
có những pháp này: Tín căn, tấn căn, tuệ căn, chỉ có
lòng tin, lòng ái mộ đối với Như Lai. Người này, này
Mahànàma, không có đi đến địa ngục... không có đi
đến cõi dữ, ác thú, đọa xứ.

13) Ví như, này Mahànàma, có đám ruộng xấu, đám
đất xấu, các gốc cây chưa được phá hủy, các hột
giống bị bể nát, bị hư thối, bị gió nắng làm cho hư
hại, không thể nẩy mầm, không khéo cấy trồng, và
trời không mưa lớn thích hợp; thời các hột giống ấy
có thể lớn, tăng trưởng, lớn mạnh không?

-- Thưa không, bạch Thế Tôn.

-- Cũng vậy, này Mahànàma, ở đây, pháp giảng kém,
trình bày kém, không đưa đến xuất ly, không đưa đến
an tịnh, không được một vị Chánh Đẳng Giác thuyết
giảng. Ta nói rằng pháp này như ở đám ruộng xấu.
Vị đệ tử ấy sống trong pháp ấy, thực hiện pháp và
tùy pháp, chơn chánh thực hành, hành trì đúng pháp.
Như vậy, Ta nói rằng, người này giống như hột giống
xấu.

MAHĀNAMĀ                                           55

14) Ví như, này Mahànàma, một đám ruộng tốt, đất
tốt, các gốc khéo phá hủy, các hột giống không bị bể
nát, không bị hư thối, gió nắng không làm hư hại, có
thể nẩy mầm, khéo cấy, khéo trồng và trời mưa lớn
thích hợp. Như vậy, các hột giống ấy có lớn lên, có
tăng trưởng, có lớn mạnh không?

-- Thưa có, bạch Thế Tôn.

-- Cũng vậy, này Mahànàma, ở đây, pháp được khéo giảng, khéo trình bày, đưa đến xuất ly, đưa đến an tịnh, được bậc Chánh Đẳng Giác thuyết giảng, Ta nói pháp này như đám ruộng tốt. Vị đệ tử sống trong pháp ấy, thực hành theo pháp và tùy pháp, chơn chánh thực hành, hành trì đúng pháp. Như vậy, Ta nói rằng người này như hột giống tốt, huống nữa là họ Thích Sarakàni. Này Mahànàma, họ Thích Sarakàni, khi mạng chung, đã làm viên mãn học giới.

MAHĀNAMĀ                                          56

8      Nam cư sĩ đệ nhất Bố thí các món ăn thượng vị - Kinh NAM CƯ SĨ - Tăng I, 55

NAM CƯ SĨ – Tăng I, 55

1. Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta, này các Tỷ-
kheo, đã quy y đầu tiên, tối thắng là các người
buôn bán Tapassu Bhallikà.
2. Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta... những vị bố
thí, tối thắng là gia chủ Sudatta Anàthapindika.
3. Trong các vị đệ tử... thuyết pháp, tối thắng là
Citta Macchikasandika.
4. Trong các vị đệ tử... nhiếp phục một hội chúng
nhờ Bốn nhiếp pháp, tối thắng là Hatthaka
Alavaka.
5. Trong các vị đệ tử... bố thí các món ăn thượng vị,
tối thắng là Mahànàma Sakka.
6. Trong các vị đệ tử... bố thí các món đồ khả ý, tối
thắng là gia chủ Ugga Vesàlika.

MAHĀNAMĀ                                           57

7. Trong các vị đệ tử... hộ trì Tăng chúng, tối thắng
là gia chủ Hatthigàmaka Uggàta.
8. Trong các vị đệ tử... có lòng tịnh tín bất động, tối
thắng là Sùra Ambattha.
9. Trong các vị đệ tử... được dân chúng kính mến,
tối thắng là Jivaka Komàrabhacca.
10.Trong các vị đệ tử nam cư sĩ của Ta, nói chuyện
một cách thân mật, này các Tỷ-kheo, tối thắng là
gia chủ Nakulapità.

MAHĀNAMĀ                                             58

9      Thế nào là nam cư sĩ - Kinh THÍCH TỬ MAHÀNÀMA – Tăng III, 584

THÍCH TỬ MAHÀNÀMA –Tăng III, 584

1. Một thời, Thế Tôn trú ở giữa dân chúng Sakka, tại
Kapilavatthu, ở khu vườn Nigrodha. Rồi Thích tử
Mahànàma đi đến Thế Tôn, sau khi đến, đảnh lễ Thế
Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên,
Thích tử Mahànàma bạch Thế Tôn:

- Bạch Thế Tôn, cho đến như thế nào là người nam cư sĩ?

- Này Mahànàma, khi nào quy y Phật, quy y Pháp, quy y chúng Tăng, cho đến như vậy là người nam cư sĩ.

2. - Cho đến như thế nào, bạch Thế Tôn, là người nam cư sĩ giữ giới?

- Này, Mahànàma, khi nào người nam cư sĩ:

- Từ bỏ sát sanh,
- Từ bỏ lấy của không cho,
- Từ bỏ tà hạnh trong các dục,
- Từ bỏ nói láo,

MAHĀNAMĀ                                          59

- Từ bỏ đắm say rượu men, rượu nấu

Cho đến như vậy, là người nam cư sĩ giữ giới.

3. - Cho đến như thế nào, bạch Thế Tôn, là người nam cư sĩ thực hành, vì tự lợi chứ không vì lợi tha?

- Này Mahànàma:

- Khi nào nam cư sĩ thành tựu lòng tin cho mình,
không có khích lệ người khác thành tựu lòng
tin;
- Thành tựu giữ giới cho mình, không khích lệ
người khác thành tựu giữ giới;
- Thành tựu bố thí cho mình; không khích lệ
người khác thành tựu bố thí;
- Muốn tự mình đi đến yết kiến các Tỷ-kheo;
không khích lệ người khác đi đến yết kiến các
Tỷ kheo.
- Chỉ tự mình muốn nghe diệu pháp, không khích
lệ người khác nghe diệu pháp,
- Tự mình thọ trì những pháp đã được nghe;
không khích lệ người khác thọ trì những pháp
đã được nghe;
- Tự mình suy nghĩ đến ý nghĩa các pháp đã thọ
trì; không khích lệ người khác suy nghĩ đến ý
nghĩa các pháp đã thọ trì;

MAHĀNAMĀ                                          60

- Sau khi tự mình biết nghĩa, biết pháp, thực hiện
tùy pháp, đúng Chánh pháp, không khích lệ
người khác thực hiện tùy pháp, đúng Chánh
pháp.

Cho đến như vậy, này Mahànàma, là nam cư sĩ thực hành vì tự lợi, không phải vì lợi tha.

4. - Cho đến như thế nào, bạch Thế Tôn, là nam cư sĩ thực hành vừa tự lợi, vừa lợi tha?

- Này Mahànàma:

- Khi nào nam cư sĩ tự mình thành tựu lòng tin
và khích lệ người khác thành tựu lòng tin;
- Khi nào tự mình giữ giới và khích lệ người khác
giữ giới;
- Khi nào tự mình bố thí và khích lệ người khác
bố thí;
- Khi nào tự mình muốn đi đến yết kiến các Tỷ-
kheo và khích lệ người khác đi đến yết kiến các
Tỷ-kheo;
- Khi nào tự mình muốn nghe diệu pháp và khích
lệ người khác nghe diệu pháp;
- Khi nào tự mình thọ trì những pháp đã được
nghe và khích lệ người khác thọ trì những pháp
đã được nghe;

MAHĀNAMĀ                                          61

- Khi nào tự mình suy nghĩ đến ý nghĩa các pháp
đã thọ trì và khích lệ người khác suy nghĩ đế ý
nghĩa các pháp đã thọ trì;
- Sau khi tự mình biết nghĩa, biết pháp, thực hiện
pháp đúng Chánh pháp, khích lệ người khác
sau khi biết nghĩa biết pháp, thực hiện pháp
đúng Chánh pháp.

Cho đến như vậy, này Mahànàma, là nam cư sĩ thực hành vì tự lợi và lợi tha.

MAHĀNAMĀ                                          62

10    Vì sao vẫn bị tham sân chi phối - TIỂU Kinh KHỔ UẨN – 14 Trung I, 209

TIỂU KINH KHỔ UẨN (Culadukkhakkhandhasuttam) – Bài kinh số 14 – Trung I, 209

Như vầy tôi nghe:

Một thời, Thế Tôn sống giữa giòng họ Sakka
(Thích-ca), trong thành Kapilavatthu (Ca-tỳ-la-vệ)
tại vườn Nigrodha (Ni-câu-luật Viên). Lúc ấy, có
người Sakka tên Mahànàma đến chỗ Thế Tôn ở, sau
khi đến xong, đảnh lễ Ngài rồi ngồi xuống một bên.
Sau khi ngồi xuống một bên, Mahànàma, dòng họ
Sakka bạch Thế Tôn:

– Bạch Thế Tôn, đã lâu rồi, con đã hiểu như thế này lời dạy Thế Tôn: "Tham là cấu uế của tâm, sân là cấu uế của tâm, si là cấu uế của tâm". Bạch Thế Tôn, con đã hiểu như thế này lời dạy Thế Tôn: "Tham là cấu uế của tâm... si là cấu uế của tâm". Tuy vậy, đôi lúc các tham pháp chiếm cứ tâm con và an trú, các sân pháp chiếm cứ tâm con và an trú, các si

MAHĀNAMĀ                                           63

pháp chiếm cứ tâm con và an trú. Bạch Thế Tôn, con
tự suy nghĩ: "Pháp nào tự trong ta không đoạn trừ
được, do vậy các tham pháp xâm nhập tâm ta và an
trú, các sân pháp xâm nhập tâm ta và an trú, các si
pháp xâm nhập tâm ta và an trú?"

– Này Mahànàma, có một pháp trong Ông chưa
được đoạn trừ, do vậy các tham pháp xâm nhập tâm
Ông và an trú... các si pháp xâm nhập tâm Ông và an
trú. Và này Mahànàma, pháp ấy trong Ông có thể
đoạn trừ được, nếu Ông không sống trong gia đình,
nếu Ông không thụ hưởng các dục vọng. Và này
Mahànàma, vì pháp ấy trong Ông chưa được đoạn
trừ, nên Ông sống trong gia đình và thụ hưởng các
dục vọng.

Các dục vọng, vui ít, khổ nhiều, não nhiều, sự
nguy hiểm ở đây lại nhiều hơn. Này Mahànàma, nếu
một vị Thánh đệ tử khéo thấy như vậy với như thật
chánh trí tuệ, nhưng nếu vị này chưa chứng được hỷ
lạc do ly dục, ly ác bất thiện pháp sanh, hay một pháp
nào khác cao thượng hơn, như vậy vị ấy chưa khỏi
bị các dục chi phối.

Này Mahànàma, khi nào vị Thánh đệ tử khéo thấy như vậy với như thật chánh trí tuệ: "Các dục, vui ít, khổ nhiều, não nhiều. Sự nguy hiểm ở đây lại

MAHĀNAMĀ                                            64

nhiều hơn", và vị này chứng được hỷ lạc do ly dục, ly ác bất thiện pháp sanh hay một pháp nào cao thượng hơn, như vậy vị ấy không bị các dục chi phối.

 Này Mahànàma, thuở xưa, khi Ta còn là Bồ-
tát, chưa chứng được Bồ-đề, chưa thành Chánh
Đẳng Chánh Giác, Ta khéo thấy với như thật
chánh trí tuệ: "Các dục vui ít, khổ nhiều, não
nhiều, sự nguy hiểm ở đây lại nhiều hơn", dầu
Ta có thấy với như thật chánh trí tuệ như vậy,
nhưng Ta chưa chứng được hỷ lạc do ly dục, ly
ác bất thiện pháp sanh hay một pháp nào khác
cao thượng hơn. Và như vậy Ta biết rằng, Ta
chưa khỏi bị các dục chi phối.

 Và này Mahànàma, khi nào Ta khéo thấy với
như thật chánh trí tuệ: "Các dục, vui ít, khổ
nhiều, não nhiều, sự nguy hiểm ở đây lại nhiều
hơn", và Ta chứng được hỷ lạc do ly dục, ly ác
bất thiện pháp sanh hay một pháp nào khác cao
thượng hơn, như vậy Ta khỏi bị các dục chi
phối.

Và này Mahànàma, thế nào là vị ngọt các dục?

Này Mahànàma, có năm pháp tăng trưởng các dục này: Các sắc pháp do mắt nhận thức, khả ái, khả

MAHĀNAMĀ                                          65

lạc, khả ý, khả hỷ, tương ưng với dục, hấp dẫn; các
tiếng do tai nhận thức...; các hương do mũi nhận
thức...; các vị do lưỡi nhận thức...; các xúc do thân
nhận thức, khả ái, khả lạc, khả hỷ, tương ưng với dục,
hấp dẫn. Này Mahànàma, có năm pháp tăng trưởng
các dục như vậy.

Này Mahànàma, y cứ vào năm pháp tăng trưởng các dục này, có lạc và hỷ khởi lên, như vậy là vị ngọt các dục.

Và này Mahànàma, thế nào là sự nguy hiểm các
dục?... (như trang... cho đến trang..., với "Này
Mahànàma" thế cho "Này các Tỷ-kheo."...) Này
Mahànàma, như vậy là sự nguy hiểm các dục đưa
đến đau khổ tương lai, là khổ uẩn, do dục làm nhân,
do dục làm duyên, do dục làm nhân duyên, do chính
dục làm nhân.

Này Mahànàma, một thời Ta ở tại Rajagaha (Vương Xá), trên núi Gijjhakuta (Linh Thứu). Lúc bấy giờ, rất nhiều Ni kiền Tử (Nigantha) tại sườn núi Isigili, trên Kalasila (Hắc Nham), đứng thẳng người, không chịu ngồi và cảm giác những cảm thọ thống thiết, khổ đau, khốc liệt, bén nhạy. Này Mahànàma, rồi Ta vào buổi chiều, từ Thiền tịnh độc cư đứng dậy, đi đến sườn núi Isigili, tại Kalasila chỗ các Nigantha

MAHĀNAMĀ                                            66

ấy ở, khi đến nơi Ta nói với các Nigantha ấy:

"– Chư Hiền, tại sao các Người lại đứng thẳng
người, không chịu ngồi xuống và cảm giác những
cảm thọ thống thiết, khổ đau, khốc liệt, bén nhạy như
vậy?

"– Này Mahànàma, được nói vậy các Nigantha ấy trả lời Ta như sau:

"– Này Hiền giả, Nigantha Nataputta-là bậc toàn tri, toàn kiến, tự xưng là có tri kiến toàn diện như sau: "Dầu ta có đi, có đứng, có ngủ và có thức, tri kiến luôn luôn được tồn tại liên tục ở nơi ta". Vị ấy nói như sau: "Này các Nigantha, nếu xưa kia Người có làm ác nghiệp, hãy làm cho nghiệp ấy tiêu mòn bằng khổ hạnh khốc liệt này. Sự không làm ác nghiệp trong tương lai chính do sự hộ trì về thân, sự hộ trì về lời nói, sự hộ trì về ý ngay trong hiện tại, ở tại nơi đây. Như vậy chính nhờ sự thiêu đốt, sự chấm dứt các nghiệp quá khứ, sự không làm các nghiệp mới, mà không có sự tiếp tục trong tương lai. Do sự không tiếp tục trong tương lai, các nghiệp được diệt trừ; do nghiệp được diệt trừ, khổ được diệt trừ; do khổ được diệt trừ, cảm thọ được diệt trừ; do cảm thọ được diệt trừ, tất cả khổ đau sẽ được tiêu mòn". Và vì chúng tôi chấp nhận điều ấy, và chúng tôi kham nhẫn điều

MAHĀNAMĀ                                               67

ấy, nên chúng tôi được hoan hỷ.

Này Mahànàma, khi được nói vậy Ta nói với các Nigantha ấy như sau:

"– Chư Hiền Nigantha, các Người có biết chăng, trong quá khứ, các Người có mặt hay các Người không có mặt?

"– Thưa Hiền giả, chúng tôi không biết.

"– Chư Hiền Nigantha, các Người có biết chăng, trong quá khứ, các Người không làm ác nghiệp hay có làm ác nghiệp?

"– Thưa Hiền giả, chúng tôi không biết.

"– Chư Hiền Nigantha, các Người có biết chăng, các Người không làm các nghiệp như thế này hay như thế kia?

"– Thưa Hiền giả, chúng tôi không biết.

"– Chư Hiền Nigantha, các Người có biết
chăng: Mức độ đau khổ như thế này đã trừ diệt, mức
độ đau khổ như thế này cần phải trừ diệt? Hay, khi
mức độ đau khổ như thế này đã được trừ diệt, thời
tất cả đau khổ sẽ được trừ diệt?

MAHĀNAMĀ                                        68

"– Thưa Hiền giả, chúng tôi không biết.

"– Chư Hiền Nigantha, các Người có biết chăng, sự đoạn trừ ngay trong hiện tại các bất thiện pháp và sự thành tựu các thiện pháp?"

"– Thưa Hiền giả, chúng tôi không biết.

"– Chư Hiền, theo các Người nói, Nigantha các
Người không biết: Trong quá khứ các Người có mặt
hay các Người không có mặt; các Người không biết,
trong quá khứ các Người không làm các ác nghiệp
hay có làm các ác nghiệp; các Người không biết các
Người không làm ác nghiệp như thế này hay như thế
kia; các Người không biết, mức độ đau khổ như thế
này đã được trừ diệt, mức độ đau khổ như thế này
cần phải trừ diệt; mức độ đau khổ như thế này đã
được trừ diệt thời tất cả đau khổ sẽ được trừ diệt; các
Người không biết, sự đoạn trừ ngay trong hiện tại các
bất thiện pháp và sự thành tựu các thiện pháp. Chư
Hiền Nigantha, sự kiện là như vậy thì những kẻ săn
bắn ở đời, với bàn tay đẫm máu, làm các nghiệp hung
dữ, được tái sanh trong loài người, những hạng ấy có
xuất gia trong hàng ngũ Nigantha các Người
không?"

"– Hiền giả Gotama, hạnh phúc không có thể thành tựu nhờ hạnh phúc. Hạnh phúc phải thành tựu

MAHĀNAMĀ                                             69

nhờ đau khổ. Hiền giả Gotama, nếu hạnh phúc có thể
thành tựu nhờ hạnh phúc thì vua Magadha Seniya
Bimbisara (Tần-bà-ta-la) có thể đạt được hạnh phúc,
và vua Magadha Seniya Bimbisara sống hạnh phúc
hơn Tôn giả Gotama".

- Lời nói này thật sự đã được các Tôn giả
Nigantha nói lên một cách hấp tấp, không có suy tư:
"Hiền giả Gotama, hạnh phúc không có thể thành tựu
nhờ hạnh phúc. Hạnh phúc phải thành tựu nhờ đau
khổ. Hiền giả Gotama, nếu hạnh phúc có thể thành
tựu nhờ hạnh phúc, thời vua Magadha Seniya
Bimbisara có thể đạt được hạnh phúc; và vua
Magadha Seniya Bimbisara sống hạnh phúc hơn Tôn
giả Gotama". Và chính ta ở đây cần phải được hỏi
như sau: "Giữa các bậc Tôn Giả, ai sống hạnh phúc
hơn, vua Magadha Seniya Bimbisara hay Tôn giả
Gotama?"

- Hiền giả Gotama, lời nói này thật sự đã được
chúng tôi nói lên một cách hấp tấp, không có suy tư:
Hiền giả Gotama, hạnh phúc không có thể thành tựu
nhờ hạnh phúc... (như trên)... sống hạnh phúc hơn
Tôn giả Gotama. Hãy để yên sự việc như vậy. Nay
chúng tôi hỏi Tôn giả Gotama: "Giữa quý vị Tôn giả,
ai sống hạnh phúc hơn, vua Magadha Seniya
Bimbisara hay Tôn giả Gotama?"

MAHĀNAMĀ                                          70

"– Chư Hiền Nigantha, nay Ta sẽ hỏi các Người
một câu, cũng vấn đề này. Nếu các Người vui lòng,
hãy trả lời câu hỏi ấy. Chư Hiền Nigantha, các Người
nghĩ thế nào? Vua Magadha Seniya Bimbisara có thể
không di động thân thể, không nói lên một tiếng,
sống cảm giác thuần túy lạc thọ luôn bảy ngày bảy
đêm có được không?

"– Này Hiền giả, không thể được.

"– Chư Hiền Nigantha, các Người nghĩ thế nào?
Vua Magadha Seniya Bimbisara có thể không di
động thân thể, không nói lên một tiếng, sống cảm
giác thuần túy lạc thọ luôn sáu ngày sáu đêm, luôn
năm ngày năm đêm, luôn bốn ngày bốn đêm, luôn ba
ngày ba đêm, luôn hai ngày hai đêm, luôn một ngày
một đêm không?

"– Này Hiền giả, không thể được.

"– Chư Hiền Nigantha, Ta có thể không di động thân thể, không nói lên một lời, sống cảm giác thuần túy lạc thọ luôn trong một ngày một đêm. Chư Hiền Nigantha, Ta có thể không di động thân thể , không nói lên một lời, sống cảm giác thuần túy lạc thọ luôn trong hai ngày hai đêm, luôn trong ba ngày ba đêm, luôn trong bốn ngày bốn đêm, luôn trong năm ngày năm đêm, luôn trong sáu ngày sáu đêm, luôn trong

MAHĀNAMĀ                                           71

bảy ngày bảy đêm. Chư Hiền Nigantha, các Người nghĩ thế nào? Sự kiện là như vậy, ai sống hạnh phúc hơn, vua Magadha Seniya Bimbisara hay Ta?

"– Sự kiện là như vậy, Tôn giả Gotama sống hạnh phúc hơn vua Magadha Seniya Bimbisara."

Thế Tôn thuyết giảng như vậy, Mahànàma thuộc giòng họ Sakka hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn.

MAHĀNAMĀ                                         72
